Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Θεοφάνεια

«Ο ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΕΣΤΡΑΦΗ ΕΙΣ ΤΑ ΟΠΙΣΩ» (Χαραλ. Μπούσιας)

Ὁ Ἰορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω.

γράφει γιὰ τὴν «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ»
Δρ Χαραλάμπης Μ. Μπούσιας,
Μέγας Ὑμνογράφος τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων Ἐκκλησίας

.               Ἰορδάνης ποταμός, ὁ ἱερὸς ποταμὸς τῆς θεοφανείας, ὁ ποταμὸς ποὺ «ἐθαμβήθη θεωρῶν τὸν ἀθεώρητον γυμνόν», εἶναι ὁ ποταμὸς ποὺ ἡ διάβασή του ὁδηγεῖ στὴν γῆ τῆς ἐπαγγελίας. Γιὰ ὅλους ἐμᾶς τοὺς Χριστιανοὺς ὁ Ἰορδάνης ποταμὸς εἶναι ὁ ποταμὸς τῆς ἐπιθυμίας ἐπισκέψεως τῶν ρείθρων του, τῆς καθάρσεως, τοῦ ἁγιασμοῦ. Ὅλοι μας τρέφουμε τὴν ἐλπίδα, νὰ ἀξιωθοῦμε νὰ βαπτισθοῦμε στὰ νερά του, στὰ ρεῖθρα ποὺ στὴν γύρω τους ἔρημο ἀσκήσευσε ὁ Βαπτιστὴς Ἰωάννης, ὁ Πρόδρομος, στὰ ῥεῖθρα ποὺ ἁγιάσθηκαν ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν Θεάνθρωπο Ἰησοῦ τὴν στιγμὴ ποὺ ὁ Θεὸς Πατὴρ ἐφώνει «Οὖτός ἐστίν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός» καὶ τὶ Ἅγιον Πνεῦμα παρουσιάσθηκε «ἐν εἴδει περιστερᾶς».
.               Ὁ Ἰορδάνης ποταμὸς εἶναι ὁ προσωποποιημένος ποταμός. Ἂν καὶ ὡς κτίσμα εἶναι ἄψυχο, δὲν ἔχει αἰσθήσεις, ἐν τούτοις τοῦ φωνάζουμε: «Ἰορδάνη ποταμέ, τί ἐθαμβήθης θεωρῶν;», «Ἑτοιμάζου, Ἰορδάνη ποταμέ..», «Ἰορδάνη ποταμέ, στῆθι ὑπόδεξαι σκιρτῶν..», «Ἰορδάνη ποταμέ, εὐφράνθητι..», «Καὶ σύ, Ἰορδάνη ποταμέ, διατὶ ἐστράφης εἰς τὰ ὀπίσω», λὲς καὶ ἀπευθυνόμαστε σὲ πρόσωπο. Βέβαια, δὲν εἶναι τὸ μοναδικὸ κτίσμα ποὺ προσωποποιεῖται στὴν ἐκκλησιαστικὴ γραμματεία. Ἔχουμε πολλὰ παρόμοια παραδείγματα στὰ ἱερὰ κείμενα τῆς ὑμνογραφίας καὶ τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Ὅταν λέμε: «Εὐφραινέσθω τὰ οὐράνια, ἀγαλλιάσθω τὰ ἐπίγεια», δηλαδή, ἂς εὐφρανθοῦν οἱ οὐρανοὶ καὶ ἂς χαρεῖ ἡ γῆ, ἐννοοῦμε τὴν χαρὰ τῶν ἀγγέλων στὸν οὐρανὸ καὶ τῶν ἀνθρώπων στὴν γῆ καὶ ὄχι τοῦ ἀέρος καὶ τοῦ ἐδάφους. Ἐπίσης στὴν ὑμνογραφία ἀπευθυνόμαστε πολλὲς φορὲς σὲ ἱεροὺς τόπους ἢ ἱερὰ ἀντικείμενα λὲς καὶ αὐτὰ εἶναι ἔμψυχα, ὅπως στὴν Βηθλεὲμ καὶ τὸν Τίμιο Σταυρό. Ἔτσι λέμε:
.               «Ἑτοιμάζου, Βηθλεέμ, ἤνοικται πᾶσιν ἡ Ἐδέμ..» ἢ « Σταυρὲ τοῦ Χριστοῦ, σῶσον ἡμᾶς τῇ δυνάμει σου», ἢ «Οὐ δυνησόμεθα, Σταυρὲ τοῦ Κυρίου, τὰ σὰ θαυμάσια ὑμνεῖν οἱ κατάκριτοι».  Ὅταν ἐπίσης λέμε: «Σκιρτήσατε τὰ ὄρη καὶ οἱ βουνοί», δὲν παρακινοῦμε τὰ βουνὰ καὶ τοὺς λόφους νὰ σκιρτήσουν, ἀλλὰ τοὺς Χριστιανοὺς ποὺ κατοικοῦν σὲ αὐτούς. Καὶ ὅταν λέμε: «Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ», δὲν ἐννοοῦμε, ὅτι ἀφήνουν φωνὴ ποὺ ἀκοῦν τὰ αὐτιά μας, ἀλλὰ ὅτι παρουσιάζουν σὲ μᾶς μὲ τὸ μέγεθός τους τὴν δύναμη τοῦ Δημιουργοῦ. Ἔτσι, κατανοοῦμε τὸ κάλλος τους καὶ δοξάζουμε τὸν Πλάστη καὶ Δημιουργό τους σὰν ἄριστο τεχνίτη.
Τὴν θαυμαστὴ στροφὴ τοῦ ρεύματος τοῦ ποταμοῦ Ἰορδάνου πρὸς τὰ ὀπίσω, αὐτὴν ποὺ ὑπερφυῶς βλέπουμε σὲ αὐτὸν κάθε χρόνο, στὸν ἁγιασμὸ τῶν ὑδάτων τὴν ἡμέρα τῶν Θεοφανείων, και δοξάζουμε τὸν βαπτισθέντα Κύριό μας Ἰησοῦ, περιφράφει ὁ Προφητάναξ Δαβὶδ λέγοντας: «Ἡ θάλασσα εἶδε καὶ ἔφυγεν, ὁ Ἰορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω» (Ψαλμ. ΡΙΔ´, 3). Μὲ αὐτὸ τὸ χωρίο ὁ Ψαλμωδὸς ἤθελε νὰ προφητεύσει τὴν ἔκπληξη τῆς θαλάσσης, τοῦ νεροῦ ποὺ ἁπλωνόταν σὲ μεγάλο μέρος, καὶ τοῦ Ἰορδάνη ποταμοῦ, μὲ τὴν εἴσοδο στὰ νάματά του τοῦ ἀναμάρτητου Χριστοῦ μας. Αὐτὴν τὴν ἔκπληξη δικαιολογεῖ στὴν εὐχὴ τοῦ ἁγιασμοῦ τῶν ὑδάτων ὁ Ἅγιος Σωφρόνιος, Ἐπίσκοπος Ἱεροσολύμων λέγοντας.
.               «Ὁ Ἰορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω θεασάμενος τὸ πῦρ τῆς Θεότητος σωματικῶς κατερχόμενον καὶ εἰσερχόμενον ἐπ’ αὐτόν». Τὸ πῦρ τῆς Θεότητος στὴν σάρκα τοῦ Θεοῦ Λόγου, τοῦ Χριστοῦ μας, ποὺ εἰσερχόταν μέσα στὰ ἰορδάνεια ρεῖθρα, ἀπὸ φόβο καὶ σεβασμὸ αὐτὰ ἤθελαν νὰ τὸ ἀποφύγουν.
.               Τὸ ὅτι ὁ Ἰορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω περιγράφει καὶ τὸ ἑπόμενο ὡραιότατο τροπάριο τῆς ἑορτῆς τῶν Θεοφανείων θυμίζοντάς μας τὴν διαίρεση τοῦ ὕδατος τοῦ Ἰορδάνου μὲ τὴν μηλωτὴ τοῦ προφήτου Ἐλισσαίου, μετὰ τὴν ἀνάληψη στοὺς οὐρανοὺς μὲ πύρινο ἅρμα τοῦ προφήτου Ἠλιού:
.               «Ἀπεστρέφετο ποτέ, ὁ Ἰορδάνης ποταμός, τῇ μηλωτῇ Ἐλισσαιέ, ἀναληφθέντος Ἠλιοὺ, καὶ διῃρεῖτο τὰ ὕδατα ἔνθεν καὶ ἔνθεν· καὶ γέγονεν αὐτῷ, ξηρὰ ὁδὸς ἡ ὑγρὰ, εἰς τύπον ἀληθῶς τοῦ Βαπτίσματος, δι᾽ οὗ ἡμεῖς τὴν ῥέουσαν, τοῦ βίου διαπερῶμεν διάβασιν, Χριστὸς ἐφάνη, ἐν Ἰορδάνῃ, ἁγιάσαι τὰ ὕδατα». Ἐστράφη παλιὰ πρὸς τὰ πίσω τὸ ρεῦμα τοῦ Ἰορδάνου ποταμοῦ διὰ τῆς μηλωτῆς τοῦ ἀναληφθέντος στὸν οὐρανὸ προφήτου Ἠλία, τὴν ὁποίαν εἶχε ὁ προφήτης Ἐλισσαῖος. Καὶ ἔγινε ἡ ὑγρὴ ὁδὸς ξερὴ προτυπώνοντας ἀληθινὰ τὸ βάπτισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐμεῖς διαπερνοῦμε τὴν ρευστὴ διάβαση τοῦ βίου. Ὁ Χριστὸς φανερώθηκε στὸν Ἰορδάνη, γιὰ νὰ ἁγιάσει τὰ ὕδατα.
.               Ἡ ποιητικώτατη προφητικὴ αὐτὴ φράση τῶν Ψαλμῶν «ὁ Ἰορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω» εἶναι πλουτισμένη μὲ ἕνα ἀσυνήθιστο καὶ ἀνυποψίαστο, ἀκόμα καὶ στοὺς πιὸ φιλακόλουθους, πνευματικὸ βάθος. Τὸ σχολιάζει πολὺ ὄμορφα, ὅπως πράττει πάντοτε, ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος:
.               Ὁ ποταμὸς Ἰορδάνης, ποὺ ἦταν πολυφημισμένος στὴν Ἁγία Γραφὴ καὶ γιὰ πολλὰ ἄλλα θαύματα, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὴν βάπτιση τοῦ Χριστοῦ σὲ αὐτόν, πηγάζει ἀπὸ δύο πηγές. Ἡ μία λέγεται Ἰὸρ καὶ ἡ ἄλλη Δάν. Καθὼς προχωροῦν τὰ δύο αὐτὰ ποτάμια, ἑνώνονται σὲ ἕνα ποὺ ὀνομάζεται Ἰορδάνης. Αὐτὸς μὲ πλῆρες ἀνάπτυγμα τοῦ ροῦ του περνάει μέσα ἀπὸ ἐναλλασσόμενα παρόχθια γόνιμα καὶ ἀμμώδη ἐδάφη καὶ χύνεται στὴν Νεκρὰ θάλασσα. Ἡ ἀλληγορία ἐδῶ εἶναι βαθειὰ καὶ θεολογικώτατη, ὅπως τὴν φανερώνει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος. Ὁ ποταμὸς Ἰορδάνης εἶναι ὁ τύπος τουῦ ἀνθρωπίνου γένους. Οἱ δύο πηγές του συμβολίζουν τὸν Ἀδὰμ καὶ τὴν Εὔα, τοὺς δύο προπάτορες, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀνέβλυσε ὅλο τὸ ἀνθρώπινο γένος. Καὶ τὸ γένος αὐτὸ πρὸς τὰ ποῦ πορευόταν πρὶν τὴν ἐνσάρκωση τοῦ Θεανθρώπου μας Ἰησοῦ; Ἀλλοίμονο, στὴν νέκρωση καὶ στὸν θάνατο μέσα ἀπὸ χαρὲς καὶ λύπες τῆς ζωῆς, ὅπως ὁ Ἰορδάνης, ὁ ὁποῖος μέσα ἀπὸ γόνιμα καὶ ἄγονα ἐδάφη ἐκβάλλει στὴν Νεκρὰ θάλασσα. Ἦρθε, ὅμως, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ποὺ πόνεσε γιὰ τὴν ἀθλιότητα τοῦ ἀνθρωπίνου γένους, καὶ ἔγινε ἄνθρωπος, καὶ ἔπαθε πάνω στὸν Σταυρό, καὶ κατήργησε, μὲ τὸν θάνατό του, τὸν θάνατο. Ἔτσι, χάρισε στοὺς ἀνθρώπους τὴν ζωὴ καὶ τοὺς ἔστρεψε πρὸς τὰ πίσω, τοὺς ἔκαμε νὰ μὴν τρέχουν πιὰ πρὸς τὴν νέκρωση καὶ τὸν θάνατο, ἀλλὰ πρὸς τὴν ζωὴ καὶ τὴν ἀφθαρσία. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, ποὺ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος λέγει, ὅτι «ὅσοι εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν ἐβαπτίσθημεν, εἰς τὸν θάνατον αὐτοῦ ἐβαπτίσθημεν». (Ῥωμ. στ΄ 3).
.               Σὲ ἕνα ἄλλο δοξαστικὸ τῆς Ἑορτῆς τῶν Θεοφανείων ὁ ὑμνογράφος ἐρωτᾶ τὸν Ἰορδάνη ποταμὸ προσωποποιημένο:
.               «Τί ἀναχαιτίζει σου τὰ ὕδατα, ὦ Ἰορδάνη, τί ἀναποδίζεις τὸ ῥεῖθρον καὶ οὐ προβαίνεις τὴν κατὰ δύσιν πορείαν;».
.               Γιὰ νὰ συνεχίσει μὲ τὴν ἀπάντηση τοῦ Ἰορδάνου:
«Οὐ δύναμαι φέρειν πῦρ καταναλίσκον· ἐξίσταμαι καὶ φρίττω τὴν ἄκραν συγκατάβασιν· ὅτι οὐκ εἴωθα τὸν καθαρὸν ἀποπλύνειν, οὐκ ἔμαθον τὸν ἀναμάρτηρον ἀποσμήχειν, ἀλλὰ τὰ ῥερυπωμένα σκεύη ἐκκαθαίρειν…». Ποιός σοῦ ἀναχαιτίζει τὰ ὕδατα, Ἰορδάνη, καὶ ἐμποδίζει τὴν φυσική σου πορεία πρὸς τὴν δύση; Αὐτὸς ποὺ εἶναι ὅλος πῦρ καὶ ἀπορῶ καὶ φρίττω τὴν ἀμέτρητη συγκατάβασή Του. Ἐγὼ δὲν μπορῶ νὰ καθαρίσω τὸν καθαρόν, οὔτε νὰ σκουπίσω τὸν ἀναμάρτητο. Ἐγὼ μόνο βρώμικα σκεύη μπορῶ μὲ τὰ νερά μου νὰ καθαρίσω.
.               Ὁ Ἰορδάνης ποταμὸς στὴν Παλαιὰ Διαθήκη ἀποκαλύπτεται ὡς ὁ ποταμὸς ποὺ ὁρίζει τὴν «γῆ τῆς ἐπαγγελίας». Τὸ νὰ διασχίσεις τὸν Ἰορδάνη σήμαινε, γιὰ τὸν λαὸ τοῦ Ἰσραήλ, πὼς εἰσέρχεσαι στὴν ἐκπλήρωση τῶν ὑποσχέσεων τοῦ Κυρίου. Σήμαινε, ὅτι μπαίνεις στὴν «γῆ ποὺ ρέει γάλα καὶ μέλι», στὸν τόπο ὅπου ὁ Θεὸς θὰ κατοικήσει μὲ τὸν λαό Του παρέχοντάς του τὶς ἀτελεύτητες εὐλογίες τῆς παρουσίας Του.
.               Στὴν Καινὴ Διαθήκη ἡ διαπέραση τοῦ Ἰορδάνη σημαίνει εἴσοδο στὴν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἐμπειρία τῆς πληρότητας τῆς ζωῆς τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ Μωϋσῆς δὲν εὐλογήθηκε νὰ διασχίσει τὸν Ἰορδάνη συμβολίζει ὅτι ὁ Νόμος μόνος του δὲν σώζει. «Οὐ δικαιωθήσεται ἐξ ἔργων νόμου πᾶσα σάρξ» (Γαλ. β΄ 16). Ἔπρεπε νὰ ἔλθει ὁ Σωτὴρ τοῦ κόσμου, ὁ Χριστός μας, ὁ ὁποῖος διὰ μέσου τοῦ Ἰορδάνου μπορεῖ νὰ εἰσάγει τοὺς πιστοὺς στὴν γῆ τῆς ἐπαγγελίας, στὴν Οὐράνια Βασιλεία, τονίζοντας ἔτσι τὴν λυτρωτικὴ ἐνέργεια τοῦ Ἰησοῦ, στὴν διαθήκη τῆς χάριτος.
.               Ὅταν μετὰ τὸν θάνατο τοῦ Μωϋσέως ὁ Ἰησοῦς τοῦ Ναυῆ ἔφθασε στὸν Ἰορδάνη, τὰ ὕδατα σχίσθηκαν στὴν παρουσία τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ, μὲ τοὺς ἱερεῖς νὰ προπορεύονται βαστάζοντας στὰ χέρια τους τὴν Κιβωτὸ τῆς Διαθήκης. Ὅπως τὰ ὕδατα τῆς Ἐρυθρᾶς θαλάσσης σχίσθηκαν, γιὰ νὰ ἐπιτρέψουν στὸν λαὸ αὐτὸ νὰ διαβεῖ ὡς διὰ ξηρᾶς, κατὰ τὴν ἔξοδό του ἀπὸ τὴν Αἴγυπτο ἐπιζητώντας τὴν «ἐν Θεῷ ἐλευθερία»καὶ σωτηρία του ἀπὸ τὰ φαραωνικὰ δεσμά, ἔτσι καὶ κατὰ τὴν εἴσοδό του στὴν γῆ τῆς ἐπαγγελίας ὁ Ἰορδάνης ποταμὸς σχίσθηκε, γιὰ νὰ διαβεῖ ὁ ταλαιπωρημένος λαὸς τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸν τόπο τοῦ τελικοῦ του προορισμοῦ. Μήπως καὶ γιὰ τὴν σωτηρία τὴν δική μας δὲν σχίσθηκαν τὰ Ἰορδάνεια ρεῖθρα, γιὰ νὰ περάσουμε στὴν Ἄνω Πόλη οἱ ταλαίπωροι ὁδοιπόροι αὐτῆς τῆς ζωῆς, οἱ ὁποῖοι μοναδικὴ βακτηρία ἔχουμε τὴν πίστη μας στὸν «ἐν Ἰορδάνῃ βαπτισθέντα Κύριο»;
.               Μετὰ τὴν διάβαση τοῦ Ἰορδάνου ὑπὸ τοῦ λαοῦ τοῦ Ἰσραὴλ τὸ ρεῦμα του ἐπανῆλθε στὴν κανονική του πορεία, «ὥρμησεν κατὰ χώραν καὶ ἐπορεύετο καθὰ ἐχθὲς καὶ τρίτην ἡμέραν δι’ ὅλης τῆς κρηπίδος» (Ἰησ. δ 18). Ὁ ποταμὸς Ἰορδάνης σχίσθηκε ἐπίσης κατὰ τὴν διέλευση τῶν προφητῶν Ἠλία καὶ Ἐλισσαίου, ὅπως ἀναφέρεται στὸ βιβλίο τῶν Βασιλειῶν, καὶ ἀκούγεται στὴν Ἀκολουθία τῶν Θεοφανείων: «Ἀμφότεροι ἔστησαν ἐπὶ τοῦ Ἰορδάνου. Καὶ ἔλαβεν Ἠλίας τὴν μηλωτὴν αὐτοῦ καὶ εἴλησε καὶ ἐπάταξε τὸ ὕδωρ καὶ διῃρέθη τὸ ὕδωρ ἔνθεν καὶ ἔνθεν καὶ διέβησαν ἀμφότεροι ἐν ἐρήμῳ» (Β’ Βασιλ. 2). Ἀπὸ αὐτὸν τὸν Ἰορδάνη ποταμὸ ἀνελήφθη στοὺς οὐρανοὺς ὁ προφήτης Ἠλίας, ὁ «ζῶν προφήτης», μὲ σκοπὸ νὰ ἐπιστρέψει ξανά, καθώς ὁ ἴδιος ὁ Κύριος εἶπε, γιὰ νὰ ἑτοιμάσει τὴν ὁδὸ γιὰ τὸν ἐρχομό Του: «Ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Ἠλίας ἔρχεται πρῶτον καὶ ἀποκαταστήσει πάντα» (Ματθ. ιζ΄-11).
.               Στὸν Ἰορδάνη τέλος ποταμὸ καθαρίσθηκε ἀπὸ τὴν λέπρα του ὁ Νεεμὰν ὁ Σύρος, προεικονίζοντας τὸν καθαρισμὸ ὅλων μας ἀπὸ τὴν λέπρα τῆς ἁμαρτίας. Τὰ ὕδατα τοῦ Ἰορδάνου εἶχαν καθαριστικὲς ἰδιότητες, γιατὶ μὲ αὐτὰ ποτίσθηκε τὸ τρισύνθετο δένδρο, ἀπὸ τὸ ὁποῖο κατασκευάσθηκε ὁ Σταυρὸς τοῦ Κυρίου μας, πάνω στὸν ὁποῖο πλύθηκε ἡ ἁμαρτία τοῦ κόσμου.
.               Ἡ Ἱστορία τοῦ τρισύνθετου δένδρου ἔχει ὡς ἑξῆς:
.               Κάποια ἡμέρα παρουσιάσθηκε στὸν Λώτ, ποὺ εἶχε πέσει σὲ θανάσιμο ἁμάρτημα, ἕνας ἄγγελος καὶ τοῦ ἔδωσε τρία ραβδιά, τὸ καθένα ἀπὸ ἕνα εἶδος δέντρου, κέδρου, πεύκου καὶ κυπαρισσιοῦ. Τοῦ εἶπε νὰ τὰ φυτέψει καὶ νὰ φέρνει καθημερινὰ νερὸ ἀπὸ τὸν Ἰορδάνη, νὰ τὰ ποτίζει. Ἐὰν βλαστήσουν τοῦ εἶπε, θὰ σημαίνει πὼς ὁ Θεὸς δέχθηκε τὴν μετάνοιά σου, διαφορετικὰ θὰ εἶσαι κολασμένος γιὰ πάντα. Γεμάτος χαρὰ ὁ Λὼτ ἔκαμε, ὅπως τοῦ ὑπέδειξε ὁ ἄγγελος. Ἔφερνε νερὸ ἀπὸ τὸν Ἰορδάνη σὲ ἀπόσταση πορείας μιᾶς ἡμέρας, πολὺ κοπιαστική. Στὴν πορεία του αὐτὴ παρουσιαζόταν ὁ διάβολος, γιὰ νὰ τοῦ πάρει μὲ δόλιο τρόπο τὸ νερὸ καὶ νὰ μὴν βλαστήσουν τὰ ραβδιά. Μετασχηματιζόταν ἄλλοτε σὲ ταλαιπωρο διψασμένο ὁδοιπόρο, ἄλλοτε σὲ γέροντα ἀσθενῆ καὶ ἄλλοτε σὲ γυναίκα δυστυχισμένη καὶ τοῦ ἔπινε τὸ νερό. Γιὰ τὴν καλωσύνη του, ὅμως, τὸν λυπήθηκε ὁ Θεὸς καὶ μὲ μιὰ φορὰ ποὺ πότισε τὰ ραβδιά, αὐτὰ βλάστησαν καὶ ἑνώθηκαν στὸ τρισύνθετο δένδρο, ἀπὸ τὸ ὁποῖο κατασκευάσθηκε τὸ τίμιο ξύλο τοῦ Ζωοποιοῦ Σταυροῦ, τὸ Ξύλο τῆς σωτηρίας μας.
.               Στὴν ἐρώτηση ἐὰν μποροῦμε νὰ πλυθοῦμε σὲ ὁποιονδήποτε ποταμὸ καὶ νὰ καθαρισθοῦμε, ἡ ἀπάντηση τοῦ Θεοῦ εἶναι, ὄχι. Μόνο στὸν Ἰορδάνη, μὲ τὸ βάπτισμα τοῦ Χριστοῦ, καθαριζόμαστε ἀπὸ ὅλες μας τὶς ἁμαρτίες. Μόνο διὰ μέσου τοῦ Ἰορδάνου, ποὺ μεταφέρεται στὸ πετραχήλι τῶν ἐξομολόγων, εἰσερχόμαστε πεντακάθαροι στὴν χώρα τῶν ζώντων, στὴν γῆ τῆς ἐπαγγελίας τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Μόνο διὰ τῶν ἁγιασμένων ὑδάτων τοῦ Ἰορδάνη καὶ τῶν δακρύων τῆς μετανοίας μᾶς ἐξαγιάζει ὁ Θεὸς γιὰ πάντα.

 

 

, ,

Σχολιάστε

«ΦΩΝΗ, ΛΥΧΝΟΣ, ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ»

Ὁ Εἱρμὸς τῆς ϛ´ ᾨδῆς
τοῦ Κανόνος τῶν Θεοφανείων

ἀπὸ τὸ «Ἑορτοδρόμιον»
τοῦ Ἁγ. Νικοδήμου Ἁγιορείτου    

Ἡ φωνὴ τοῦ Λόγου, ὁ λύχνος τοῦ Φωτός, ὁ Ἑωσφόρος, ὁ τοῦ Ἡλίου Πρόδρομος, ἐν τῇ ἐρήμῳ, Μετανοεῖτε, πᾶσι βοᾷ τοῖς λαοῖς, καὶ προκαθαίρεσθε· ἰδοὺ γὰρ πάρεστι Χριστός, ἐκ φθορᾶς τὸν Κόσμον λυτρούμενος.

.                 Μὲ τρία ὁμοιώματα δείχνει ὁ Ἱερὸς Μελωδὸς ἐν τῷ Τροπαρίῳ τούτῳ τὴν οἰκειότητα ὅπου ἔχει ὁ Βαπτιστὴς Ἰωάννης μὲ τὸν Δεσπότην Χριστόν· παρομοιάζει γὰρ τὸν Ἰωάννην μὲ τὴν φωνήν, μὲ τὸν λύχνον καὶ μὲ τὸν ἑωσφόρον (τὸν αὐγερινόν)· τὸν δὲ Δεσπότην Χριστὸν παρομοιάζει μὲ τὸν λόγον, μὲ τὸ φῶς καὶ μὲ τὸν Ἥλιον. Παρομοιάζει λοιπὸν πρῶτον τὸν Ἰωάννην μὲ τὴν φωνήν, τὸν δὲ Χριστόν, μὲ τὸν λόγον· διότι ἡ φωνὴ εἶναι ἀὴρ πεπληγμένος, καὶ γίνεται ὄχημα τοῦ προφορικοῦ λόγου· καὶ ἂν ἡ φωνὴ πρώτη δὲν ὑποτεθῆ, ὁ προφορικὸς λόγος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φανερωθῇ εἰς τοὺς ἄλλους. Παρομοιάζει δεύτερον τὸν Ἰωάννην μὲ τὸν λύχνον, καὶ τὸν Χριστόν, μὲ τὸ φῶς· διότι ὁ λύχνος εἶναι ὄχημα τοῦ φωτός· ἐπειδὴ τὸ φῶς ἐπιτιθέμενον εἰς τὸν λύχνον φωτίζει τὸ ὀσπίτιον καὶ τοὺς ἐν τῷ ὀσπιτίῳ κατοικοῦντας ἀνθρώπους. Παρομοιάζει τρίτον ὁ Μελωδὸς τὸν Ἰωάννην μὲ τὸν ἑωσφόρον (αὐγερινόν), τὸν δὲ Χριστόν, μὲ τὸν Ἥλιον. Ταῦτα δὲ τὰ τρία ὁμοιώματα τοῦ Προδρόμου, ἡ φωνή, ὁ λύχνος καὶ ὁ ἑωσφόρος, εἶναι πρότερα κατὰ τὸν χρόνον τῶν ὁμοιωμάτων τοῦ Χριστοῦ: δηλαδὴ τοῦ λόγου, τοῦ φωτός, καὶ τοῦ Ἡλίου· κατὰ τὴν αἰτίαν ὅμως καὶ τὴν ἀξίαν πρότερα εἶναι τὰ ὁμοιώματα τοῦ Χριστοῦ· ὅθεν καὶ προτιμῶνται τὰ τοῦ Χριστοῦ ὁμοιώματα ἀπὸ τὰ τοῦ Προδρόμου· ἐπειδή, ἂν ἐρωτήσῃ τινάς, διὰ τί ἡ φωνὴ γίνεται; ἀποκρινόμεθα, διὰ νὰ ἐποχηθῇ ἐπάνω εἰς αὐτὴν ὁ λόγος· ὁμοίως ἂν ἐρωτήσῃ τις, διὰ τί γίνεται ὁ λύχνος; ἀποκρινόμεθα, διὰ νὰ βαλθῇ εἰς αὐτὸν τὸ φῶς καὶ νὰ λάμψῃ· ὠσαύτως καὶ ἐὰν εἰπῇ τινάς, διὰ τί ὁ αὐγερινὸς προλάμπῃ; ἀποκρινόμεθα, διὰ νὰ μηνύσῃ τὸν ἐρχομὸν τοῦ Ἡλίοου.
.              Τούτων οὕτω προεγνωσμένων, λέγει ὁ Ἱεράρχης Κοσμᾶς, ὅτι ὁ Βαπτιστὴς Ἰωάννης, ἡ φωνὴ τοῦ ἐνυποστάτου Λόγου τοῦ Πατρός, ὁ λύχνος τοῦ ἀϊδίου καὶ ἀκτίστου φωτός, καὶ ὁ αὐγερινός, ὁ πρόδρομος καὶ προμηνυτὴς τοῦ νοητοῦ Ἡλίου τῆς δικαιοσύνης Χριστοῦ φωνάζει εἰς ὅλους τοὺς λαοὺς ὅπου προσῆλθον εἰς αὐτόν, τό, Μετανοεῖτε, καὶ προκαθαρισθῆτε ἀπὸ τὰς ἁμαρτίας· ἐπειδή, ἰδοὺ εἶναι παρὼν ὁ Χριστός, καὶ λυτρώνει τὸν Κόσμον ἀπὸ τὴν φθορὰν τῆς ἀσεβείας καὶ ἁμαρτίας, καὶ ἐνδύει αὐτὸν ἀφθαρσίαν διὰ τοῦ ἁγίου Βαπτίσματος. Τὸ μὲν οὖν «μετανοεῖτε» εἶπεν ὁ Ἰωάννης, καθὸ φωνή· ταύτης γὰρ ἴδιον εἶναι τὸ βοᾶν· τὸ δὲ «προκαθαίρεσθε» εἶπε, καθὸ λύχνος· ἴδιον γὰρ εἶναι τοῦ λύχνου νὰ καθαρίζῃ ὀπωσοῦν τὸ σκότος καὶ νὰ εἰσάγῃ τὸν φωτισμόν· τὸ δὲ «ἰδοὺ πάρεστι Χριστὸς ἐκ φθορᾶς τὸν Κόσμον λυτρούμενος» τὸ εἶπε, καθὸ αὐγερινός· τοῦτο γὰρ τοῦ αὐγερινοῦ ἴδιον εἶναι· ὁ γὰρ αὐγερινὸς πρὸ τοῦ Ἡλίου ἀνατέλλων, φαίνεται τρόπον τινὰ νὰ λέγῃ εἰς τοὺς κοιμωμένους ἀνθρώπους· σηκωθῆτε, ὦ ἄνθρωποι, ἀπὸ τὸν ὕπνον, σηκωθῆτε καὶ ἐργάζεσθε τὰς τέχνας σας· διότι ἰδοὺ ὁ Ἥλιος εἶναι παρών, καὶ ἡ ἡμέρα ἐγγίζει, σηκώνουσα ὑμᾶς ἀπὸ τὴν ἀναισθησίαν τοῦ ὕπνου. Σημείωσαι, ὅτι ἐρανίσθη τὰ ἀνωτέρω ὁ Μελωδὸς ἀπὸ τὸν εἰς τὰ φῶτα λόγον Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου λέγοντος· «Ἐγὼ χρείαν ἔχω ὑπό σοῦ βαπτισθῆναι, ὁ λύχνος τῷ Ἡλίῳ φησίν· ἡ φωνή, τῷ Λόγῳ· ὁ φίλος, τῷ Νυμφίῳ· ὁ προδραμὼν καὶ προδραμούμενος, τῷ φανέντι (ἐπὶ γῆς), καὶ φανησομένῳ (ἐν τῇ δευτέρᾳ παρουσίᾳ)».

 

 

,

Σχολιάστε

ΤΟ ΝΕΡΟ καὶ Η ΚΑΘΟΔΟΣ τοῦ ΧΡΙΣΤΟΥ στὸν ΙΟΡΔΑΝΗ

Ἡ Βάπτιση τοῦ Χριστοῦ

ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο
τοῦ † Μητροπ. Ἀχελώου Εὐθυμίου
«ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΑ ΠΑΝΤΑ»
(Ὀρθόδοξη Σωτηριολογία)
ἐκδ. «ΤΗΝΟΣ», Ἀθῆναι 1996,
σελ. 106-107

Ἠλ. στοιχειοθ. «Χριστ.  Βιβλιογρ.»

α) σημασία το γρο στοιχείου:

.                Τὸ ὑγρὸ στοιχεῖο (τὸ νερὸ) κυριαρχεῖ στὴν γῆ γι’ αὐτὸ καὶ ὁ Πλανήτης μας λέγεται καὶ Ὑδρόγειος. Στὴν Ἁγία Γραφή, τὸ ὑγρὸ στοιχεῖο, ἡ θάλασσα καί, εἰδικότερα, τὸ βάθος της, «ἡ ἄβυσσος», θεωρεῖται ὡς χῶρος κατοικίας τῶν δαιμόνων (Λουκ. η´ 31). Ἡ «ἄβυσσος» εἶναι ἕνας χῶρος χωρὶς φῶς, σκοτεινός, χῶρος «σκιᾶς καὶ θανάτου» (πρβλ. Γεν. α´ 2). Γενικὰ τὸ ὑγρὸ στοιχεῖο καὶ ἡ ἄβυσσος θεωροῦνται ὡς ἕδρα τοῦ βασιλείου τῶν δαιμόνων. Αὐτὸ φαίνεται ἰδιαίτερα στὴν Π. Διαθήκη. Ἕνα παράδειγμα: τοὺς Ἰσραηλίτες χώριζε ἀπὸ τὴν Γῆ τῆς Ἐπαγγελίας ἡ Ἐρυθρὰ θάλασσα. Ὁ Θεός, διὰ θαύματος «ἐπάταξε τὰ ὕδατα» καὶ «ἔθραυσε τὰς κεφαλὰς τῶν ἐκεῖσε ἐμφωλευόντων δρακόντων»! Ὁ λαὸς τοῦ Θεοῦ πέρασε στὴν Γῆ τῆς Ἐπαγγελίας, διασχίζοντας τὴν Ἐρυθρὰ θάλασσα καὶ κατανικώντας τὸ κράτος τοῦ ἐχθροῦ. Τὸν ἴδιο συμβολισμὸ ἔχει καὶ ἡ βύθιση τῆς στρατιᾶς καὶ τῶν ἁρμάτων τοῦ Φαραὼ στὴν Ἐρυθρὰ θάλασσα, μὲ τὴν ἐπιστροφὴ τῶν ὑδάτων!

β) κάθοδος το Χριστο στν ορδάνη:

.          Ἡ Βάπτιση τοῦ Χριστοῦ ἀποτελεῖ οὐσιαστικὸ σταθμὸ στὸ ἔργο τῆς σωτηρίας. Ἡ κάθοδος τοῦ Χριστοῦ στὸ ὑγρὸ στοιχεῖο μαζὶ μὲ τὴν κάθοδό του στὸν Ἅδη, φανερώνουν ὅτι ἕνας ἀπὸ τοὺς σκοποὺς τῆς ἐν Χριστῷ θείας Οἰκονομίας ἦταν καὶ ἡ ἐξουδετέρωση τοῦ διαβόλου καὶ ἡ διάλυση τοῦ κράτους τῆς ἐξουσίας του.
.          Εἰδικότερα, ἡ Βάπτιση τοῦ Χριστοῦ στὰ νερὰ τοῦ Ἰορδάνη εἶχε τὶς ἑξῆς σωτηριολογικὲς συνέπειες:

Πρῶτον, κατάφερε τὸ πρῶτο καὶ ἀποφασιστικὸ πλῆγμα κατὰ τοῦ βασιλείου τῶν δαιμόνων.

Δεύτερον, ἐγκαινίασε τὴν κάθαρση τῶν ἀνθρώπων ἀπὸ τὰ ἁμαρτήματά τους.

Τρίτον, ἐφώτισε τοὺς ἀνθρώπους ποὺ βρίσκονταν ὑπὸ τὴν ἐξουσία τοῦ διαβόλου «ἐν χώρα καὶ σκιὰ θανάτου».

Τέταρτον, ἐγκαινίασε τὴν ἀνάπλαση τῆς ἀνθρώπινης φύσης.

, , , , , ,

Σχολιάστε

ΤΡΙΑΔΟΣ Η ΦΑΝΕΡΩΣΙΣ ΣΤΗΝ ΒΑΠΤΙΣΙ τοῦ ΧΡΙΣΤΟΥ

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο
τοῦ Μητροπ. Ναυπάκτου Ἱεροθέου
«Οἱ Δεσποτικὲς Ἑορτές»
-Εἰσοδικὸ στὸ Δωδεκάορτο
καὶ τὴν ὀρθόδοξη Χριστολογία–

σελ. 112-113,
ἐκδ. Ἱ. Μ. Γενεθλίου τῆς Θεοτόκου
(Πελαγίας), 2008

Ἠλ. στοιχειοθ. «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ»

.               Κατὰ τὴν βάπτιση τοῦ Χριστοῦ φανερώθηκε ἡ Ἁγία Τριάδα. Ἄλλωστε, ἕνας ἀπὸ τοὺς σκοποὺς τῆς θείας Ἐνανθρωπήσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς βαπτίσεως τοῦ Χριστοῦ ἦταν ἡ ἀποκάλυψη τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ, ὅτι ὁ Θεός, καίτοι ἔχει μία οὐσία καὶ φύση, ὅμως εἶναι τρισυπόστατος, Πατήρ, Υἱὸς καὶ Ἅγιον Πνεῦμα. Ἔτσι λοιπόν, ἀκούγεται ἡ φωνὴ τοῦ Πατρός, ποὺ μαρτυρεῖ καὶ ἐπιβεβαιώνει ὅτι ὁ εὑρισκόμενος στὸν Ἰορδάνη τὴν ὥρα ἐκείνη εἶναι ὁ Υἱός του, καθὼς ἐπίσης παρίσταται καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα «ὡσεὶ περιστερά», σὰν περιστέρι.
.               Ἡ ἴδια ἀποκάλυψη τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ καὶ ἡ ἴδια ἐπιβεβαίωση τοῦ Πατρὸς συνέβη καὶ λίγο πρὸ τοῦ πάθος τοῦ Χριστοῦ, κατὰ τὴν μεταμόρφωσή του, ποὺ ἔγινε στὸ Θαβώρ.[…]
.               Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἀναλύει θεολογικότατα καὶ θαυμάσια γιατί ἐμφανίζεται ὁ Τριαδικὸς Θεὸς τὴν στιγμὴ ἐκείνη. Διδάσκει ὅτι φανερώνεται ὁ Τριαδικὸς Θεὸς κατὰ τὴν δημιουργία καὶ τὴν ἀναδημιουργία τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ πλάση τοῦ ἀνθρώπου εἶναι κοινὴ ἐνέργεια τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ, ἀφοῦ «ὁ Πατήρ, δι᾽ Υἱοῦ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι» ποιεῖ τὰ πάντα. Ἄλλωστε στὴν Ἁγία Γραφὴ λέγεται ὅτι ὁ Τριαδικὸς Θεὸς ἀπεφάσισε τὴν δημιουργία τοῦ ἀνθρώπου: «ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ’ ὁμοίωσιν». Ὁ Πατὴρ ἔπλασε τὸν ἄνθρωπο κατ’ εἰκόνα τοῦ Λόγου καὶ ἐνεφύσησε τὴν ζωὴ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι. Καὶ ἐπειδὴ κοινὴ εἶναι ἡ ἐνέργεια τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ, γιὰ αὐτὸ ὁλόκληρη ἡ Ἁγία Τριάδα συμμετέσχε στὴν δημιουργία του. Ἔπρεπε, λοιπόν, νὰ φανερωθῆ ὁ Τριαδικὸς Θεὸς καὶ κατὰ τὴν ἀνάπλαση καὶ ἀναδημιουργία τοῦ ἀνθρώπου. Ἄλλωστε, μετὰ τὴν βάπτισή του ὁ Χριστὸς ἄρχισε ἐπισήμως τὸ ἔργο του γιὰ τὴν σωτηρία τοῦ ἀνθρωπίνου γένους.
.               Ἡ φανέρωση τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ κατὰ τὴν ἀνάπλαση τοῦ ἀνθρώπου δείχνει καὶ μία ἄλλη θεολογικὴ ἀλήθεια, ὅτι δηλαδὴ μόνον ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἐπίγειος μύστης καὶ προσκυνητὴς τῆς Ἁγίας Τριάδος, ἀλλὰ καὶ ὅτι εἶναι ὁ μόνος κατ’ εἰκόνα τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ δημιουργημένος. Ὅπως ἐπεξηγεῖ θεολογικὰ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, τὰ ζῶα δὲν ἔχουν νοῦ καὶ λόγο, ἀλλὰ μόνο πνεῦμα ζωτικό, τὸ ὁποῖο πνεῦμα δὲν ὑφίσταται καθεαυτό, πράγμα ποὺ σημαίνει ὅτι, ὅταν πεθαίνουν τὰ ζῶα, χάνεται καὶ τὸ πνεῦμα, δὲν παραμένει, ἀφοῦ δὲν ἔχει οὐσία, ἀλλὰ μόνο ἐνέργεια. Ἐπίσης οἱ ἄγγελοι καὶ ἀρχάγγελοι ἔχουν νοῦ καὶ λόγο, ἀλλὰ δὲν ἔχουν πνεῦμα ποὺ ζωοποιεῖ σῶμα, ἀφοῦ εἶναι ὑπὲρ αἴσθηση. Ὁ ἄνθρωπος ὅμως ἔχει νοῦ, λόγο καὶ πνεῦμα ποὺ ζωοποιεῖ συνημμένο σῶμα, γι᾽ αὐτὸ καὶ αὐτὸς μόνο εἶναι κατ’ εἰκόνα τῆς τρισυποστάτου θεότητος. Ἄλλωστε γιὰ αὐτὸν τὸν λόγο ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, προκειμένου νὰ σώση καὶ νὰ μεταμορφώση τὸν κόσμο, ἔγινε ἄνθρωπος καὶ ὄχι ἄγγελος, ἀφοῦ ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἡ περίληψη τῆς δημιουργίας. Ἔτσι, διὰ τοῦ θεουμένου ἀνθρώπου ἔχουμε καὶ τὴν μεταμόρφωση καὶ ἀλλαγὴ τῆς κτίσεως.

, , , , ,

Σχολιάστε

ΤΟ ΒΑΠΤΙΣΜΑ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ

ΤΟ ΒΑΠΤΙΣΜΑ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ

Ἀπόσπασμα τῆς  Ἐγκυκλίου τῶν Θεοφανείων 2019
τοῦ Μητροπολ. Γόρτυνος Ἰερεμία

[…]

.               Ὁ Ἰησοῦς Χριστός, ἀγαπητοί μου, εἶναι ἀναμάρτητος καί γι᾽ αὐτό δέν εἶχε ἀνάγκη ἀπό τό βάπτισμα. Ἀλλά ἔρχεται πρός τό βάπτισμα τοῦ Ἰωάννου, γιατί αὐτό τό βάπτισμα ἦταν θέλημα Θεοῦ· γιατί ἔπρεπε μέ τήν πράξη Του αὐτή ὁ Χριστός νά ἐπικυρώσει τό ἔργο τοῦ Ἰωάννου. Στήν βάπτιση τοῦ Χριστοῦ ἀκοῦμε τήν φωνή τοῦ οὐρανίου Πατρός, «Οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ὧ ηὐδόκησα». Αὐτή ἡ φωνή εἶναι καί φωνή τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ἡ ὁποία εἶχε ἀνακηρύξει τόν Μεσσία ὡς Υἱόν τοῦ Θεοῦ ἀγαπητόν (βλ. Ψαλμ. 2,7. Ἠσ. 42,1). Κατά τήν βάπτισή Του ὁ Ἰησοῦς «ἀνέβη εὐθύς», δηλαδή, ἀμέσως, «ἀπό τοῦ ὕδατος». Αὐτό δηλώνει καθαρά τήν ἀναμαρτησία τοῦ Χριστοῦ, γιατί οἱ βαπτιζόμενοι παρέμεναν στό νερό ὅσο χρόνο διαρκοῦσε ἡ ἐξομολόγηση τῶν ἁμαρτιῶν τους. Ἀλλά ὁ Χριστός, μή ἔχοντας οὐδεμία ἁμαρτία, «ἀνέβη εὐθύς ἀπό τοῦ ὕδατος».
.               Ἀκόμη κατά τήν βάπτιση τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἄνοιξαν οἱ οὐρανοί, πού τούς εἶχε κλείσει ὁ Ἀδάμ μέ τήν ἁμαρτία του. Αὐτό σημαίνει ὅτι, καί ὅταν βαπτίζονται οἱ χριστιανοί, ἀνοίγουν καί γι᾿ αὐτούς οἱ οὐρανοί. Τό πιό θαυμαστό δέ ἀκόμη εἶναι ὅτι κατά τήν βάπτιση τοῦ Χριστοῦ ἦλθε τό Ἅγιο Πνεῦμα. Γιατί; Ἦλθε γιά νά μαρτυρήσει ὅτι εἶναι ἀνώτερος ὁ βαπτιζόμενος, δηλαδή ὁ Χριστός, ἀπό τόν βαπτίζοντα, δηλαδή τόν Πρόδρομο. Γιατί οἱ Ἰουδαῖοι θεωροῦσαν τόν Ἰωάννη ἀνώτερο ἀπό τόν Χριστό. Γιά νά μή νομίσουν δέ ὅτι ἡ φωνή τοῦ Πατέρα «οὗτος ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός» λέγεται γιά τόν Ἰωάννη, γι᾿ αὐτό κατέρχεται τό Πνεῦμα μέ μορφή περιστερᾶς στό Χριστό. Στό Χριστό καί ὄχι στόν Ἰωάννη, γιατί τόν Χριστό ἤθελε νά δηλώσει τό Ἅγιο Πνεῦμα ὡς Υἱό τοῦ Θεοῦ ἀγαπητό. Ἐμφανίστηκε δέ τό Ἅγιο Πνεῦμα μέ μορφή περιστερᾶς, γιά νά δηλωθεῖ ὅτι, γιά νά ἔχουμε τήν Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, πρέπει νά εἴμαστε καθαροί, ὅπως ἡ περιστερά ἀγαπάει τήν καθαρότητα. Πάντως, ὅπως ἐπί τοῦ Νῶε ἡ περιστερά μέ τό κάρφος ἐλαίας ἀνήγγειλε τήν λύση τοῦ κατακλυσμοῦ, ἔτσι καί ἐδῶ ἡ περιστερά ἀναγγέλλει τήν λύση τῶν ἁμαρτιῶν μας μέ τό βάπτισμά μας. Καί τό ἄνοιγμα λοιπόν τῶν οὐρανῶν καί ἡ ἐπιφοίτηση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος κατά τήν βάπτιση τοῦ Χριστοῦ, αὐτά τά δύο «τοῦ χριστιανικοῦ βαπτίσματος ἦσαν προχαράγματα», λέγει ὁ Ζιγαβηνός, ἕνας σπουδαῖος ἑρμηνευτής τῶν Ἁγίων Γραφῶν.
.               Χριστιανοί μου, μήν λησμονοῦμε τό βάπτισμά μας καί ὅτι μέ αὐτό πήραμε υἱοθεσία καί γίναμε παιδιά τοῦ Θεοῦ. Ἄς τιμήσουμε, λοιπόν, τήν ἀξία μας αὐτή, τήν θεία μας αὐτή υἱοθεσία καί ἄς κρατοῦμε καθαρό τόν χιτῶνα τοῦ βαπτίσματός μας ἀπό τούς μολυσμούς τῆς ἁμαρτίας. Χρόνια σας πολλά καί εὐλογημένα ἀπό τόν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό.

Μέ πολλές εὐχές,

† Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας

ΠΗΓΗ: imgortmeg.gr

, , ,

Σχολιάστε

«ΑΛΛΟΣ» ΑΓΙΑΣΜΟΣ ΤΗΝ ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ καὶ «ΑΛΛΟΣ» ΑΝΗΜΕΡΑ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ!

ΣΧ. «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»:  Κάθε χρόνο ἴδιες μέρες ἴδια θέματα ἐπανέρχονται καὶ ἔνιοί τινες ἀνακυκλώνουν λαϊκὲς δοξασίες χωρὶς ὅμως ἱστορικὴ καὶ λειτουργικὴ τεκμηρίωση. Καὶ ἐπιμένουν στὸν λάθος συλλογισμό.
Ἂν -ὄπως ἰσχυρίζονται- ὁ Ἁγιασμὸς τῆς παραμονῆς εἶναι «ἄλλος» ἀπὸ τὸν Ἁγιασμὸ τῆς ἡμέρας τῶν Φώτων, τότε «ΑΛΛΗ» εἶναι καὶ ἡ Θ. Λειτουργία τῆς παραμονῆς καὶ «ἄλλη» τῆς ἡμέρας τῶν Φώτων. Καὶ συνεπῶς, ἀφοῦ δὲν μεταλαμβάνεται  -σύμφωνα μὲ αὐτούς – ὁ Ἁγιασμὸς τῆς Παραμονῆς ἀλλὰ μόνον τῆς ἡμέρας τῶν Φώτων, τότε δὲν θὰ πρέπει νὰ μεταλαμβάνεται καὶ ἡ Θ. Κοινωνία τῆς Παραμονῆς!
.           Ὁλοφάνερα ἀθεμελίωτες καὶ ἀθεολόγητες τέτοιες θεωρίες. Πολλὴ προσοχή!

, ,

Σχολιάστε

«ΟΙ ΔΥΟ ΚΑΝΟΝΕΣ (ΠΕΖΟΣ καὶ ΙΑΜΒΙΚΟΣ) τῶν ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ μὲ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ στὴν ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚH» [Νέα ἔκδοση]

ΝΕΑ ΕΚΔΟΣΗ

Πρωτ. Ἀθανασίου Στ. Λαγουροῦ

ΟΙ ΔΥΟ ΚΑΝΟΝΕΣ
(ΠΕΖΟΣ καὶ ΙΑΜΒΙΚΟΣ)
ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ
ΜΕ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ
ΣΤHN ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚH
ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἑρμηνείας
τοῦ ἁγ. Νικοδήμου Ἁγιορείτου

Ἐκδόσεις «ΤΗΝΟΣ»
ΑΘΗΝΑΙ 2017

.              Θεοφάνεια: «Θεὸς ἐφανερώθη ἐν σαρκί, ἐδικαιώθη ἐν Πνεύματι, ὤφθη ἀγγέλοις, ἐκηρύχθη ἐν ἔθνεσιν, ἐπιστεύθη ἐν κόσμῳ, ἀνελήφθη ἐν δόξῃ»1 καὶ «ἐπεφάνη γὰρ ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ σωτήριος πᾶσιν ἀνθρώποις», ζεῖ καὶ διακηρύττει ἡ Ἐκκλησία.
.            Φανερώθηκε ἀνάμεσα στοὺς ἀνθρώπους ὁ ἀληθινὸς Θεὸς καὶ ἡ Ἐκκλησία (τῆς Ἀνατολῆς ἀρχικῶς) ἀντέταξε αὐτὴ τὴν φανέρωση, τὴν Ἐπιφάνειά Του, στὴν ψευδοεπιφάνεια τῶν θεῶν τῆς εἰδωλολατρίας. Κατὰ φυσικὸ λόγο ἄρχισε σιγά-σιγὰ νὰ Τὴν ἑορτάζει μὲ πυρήνα τὸ Βάπτισμα τοῦ Κυρίου, ὡς πρώτης δημοσίας ἐμφανίσεως καὶ ἀναδείξεως τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, καθορίζοντας τὴν ἑορτὴ τῶν Θεοφανείων στὶς 6 Ἰανουαρίου εἰς ἀντικατάστασιν τῆς εἰδωλολατρικῆς ἑορτῆς τοῦ χειμερινοῦ ἡλιοστασίου (στὴν Αἴγυπτο καὶ Ἀραβία), ἤδη ἀπὸ τὰ μέσα τοῦ γ´ αἰ. μ. Χ.
.            Ἀρχικῶς ἡ ἑορτὴ αὐτὴ “συστέγασε” τὴν ἀνάμνηση περισσοτέρων γεγονότων (γι᾽ αὐτὸ καὶ ὁ πληθυντικός: τὰ Θεοφάνεια) τῆς ζωῆς τοῦ Χριστοῦ, στὰ ὁποῖα κατ᾽ ἐξοχὴν ἐπεφάνη, φανερώθηκε ἡ θεότητά Του, ἡ θεϊκή Του δόξα.
[…]
.            Τώρα πλέον, μετὰ τὸ προηγηθὲν ἀτελὲς διάγραμμα, κυρίως γιὰ τὸ μυστήριο τοῦ Ἁγ. Βαπτίσματος, μποροῦμε νὰ πλησιάσουμε κάπως καλύτερα τὰ βαθειὰ νοήματα τῶν τροπαρίων τῶν δύο Κανόνων τῶν Θεοφανείων, ἰδίως δὲ τοῦ δύσληπτου ἰαμβικοῦ, καὶ νὰ παρακολουθήσουμε πῶς οἱ ἅγιοι Ὑμνογράφοι ἀναδεικνύουν ποιητικὰ καὶ θεολογικὰ τὴν ἐκπλήρωση τῶν προτυπώσεων τοῦ Βαπτίσματος, τῶν συμβολικῶν δηλαδὴ εἰκόνων καὶ ἱστορικῶν γεγονότων τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, στὸ πρόσωπο τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ.
.             Μποροῦμε νὰ ἀντιληφθοῦμε τί σημαίνουν τὰ λόγια τῆς ἀκροστιχίδος τοῦ ἰαμβικοῦ Κανόνος:

Σήμερον ἀχράντοιο βαλών, θεοφεγγέϊ πυρσῷ,
Πνεύματος, ἐνθάπτει νάμασιν, ἀμπλακίην,
Φλέξας Παμμεδέοντος ἐῢς Πάϊς·
ἠπιόων δέ, Ὑμνηταῖς μελέων τῶν δε δίδωσι χάριν.

[…]

 .               Περιττεύει φυσικὰ ἡ ἐπανάληψη ὅσων σημειώσαμε στὴν ἑρμηνευτικὴ ἀπόδοση τῶν Κανόνων τῶν Χριστουγέννων ἀφ᾽ ἑνὸς μὲν ὡς πρὸς τὴν ἐπιτακτικὴ κατηχητικὴ καὶ ποιμαντικὴ ἀνάγκη ἑρμηνείας καὶ ἐξηγήσεως τοῦ περιεχομένου τῆς ἐκκλησιαστικῆς ὑμνογραφίας, γεμάτης θεολογία καὶ βιβλικὴ ἱστορία, ἀφ᾽ ἑτέρου δὲ ὡς πρὸς τὴν τεκμηριωμένη ἀπόρριψη τῆς λεγομένης «μεταφράσεως (καὶ ἀντικαταστάσεως) τῶν λειτουργικῶν κειμένων». Ἡ Χάρη τοῦ Θεοῦ, ποὺ ἔχει διαποτίσει τὴν ὀρθόδοξη Λατρεία μας, εἶναι πολὺ ἰσχυρότερη ἀπὸ τὰ ἐμμανῆ «μηχανήματα» τῶν ἀνθρώπων!

βλ. σχετ.: «ΟΙ ΔΥΟ ΚΑΝΟΝΕΣ (ΠΕΖΟΣ καὶ ΙΑΜΒΙΚΟΣ) τῆς ΧΡΙΣΤΟΥ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ μὲ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ στὴν ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚH» [Νέα ἔκδοση]

 

Σχολιάστε

ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ

ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ

Ἀποσπάσματα ἀπὸ τὴν μελέτη
Ἀρχιμ. Νικολάου Χ. Ἰωαννίδη
καθηγ. Πανεπ. Ἀθηνῶν
«Ἡ ἑορτὴ τῶν Χριστουγέννων-Θεοφανείων»,
ἐν «Τὸ Χριστιανικὸν Ἑορτολόγιον»,
Πρακτικὰ Η´ Πανελ. Λειτουργικοῦ Συμποσίου,
ἔκδ. τοῦ Κλάδου Ἐκδόσεων τῆς Ἐπικοινωνιακῆς
καὶ Μορφωτικῆς Ὑπηρεσίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος,
Ἀθῆναι 2007, σελ. 131 ἑπ.

[…]  Κατὰ τὴν ἔναρξη τοῦ ἑορτασμοῦ ἡ ἑορτὴ τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ σὲ πολλὲς Ἐκκλησίες ἦταν στενὰ συνδεδεμένη μὲ τὴν ἑορτὴ τῶν Θεοφανείων καὶ ἑορτάζονταν στὴν Ἀνατολὴ ἀπὸ κοινοῦ, τὴν 6η Ἰανουαρίου, μὲ τὸ ὄνομα Θεοφάνεια ἢ Ἐπιφάνεια. Τὰ ὀνόματα αὐτά, ὅπως φαίνεται καὶ ἀπὸ τὴν ἱστορία τῶν ἑορτῶν, δείχνουν ὅτι ἀρχικὰ ἡ ἑορτὴ ἦταν ἀφιερωμένη στὴν ἀνάμνηση τῆς ἐπὶ γῆς φανερώσεως τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου τοῦ Θεοῦ γενικῶς, καὶ εἰδικότερα σὲ ὁρισμένα γεγονότα τῆς ζωῆς Του, στὰ ὁποῖα κατ’ ἐξοχὴν φανερωνόταν ἡ θεότητά του: ἡ Γέννηση, ἡ προσκύνηση τῶν μάγων, ἡ Βάπτιση στὸν Ἰορδάνη μὲ τὴν φανέρωση τῆς ἁγίας Τριάδος, τὸ ἐν Κανᾷ θαῦμα τῆς μεταβολῆς τοῦ ὕδατος σὲ οἶνο, ὁ χορτασμὸς τῶν πεντακισχιλίων ἀνθρώπων μὲ πέντε ἄρτους κ. ἄ., ὅπου φανερώνεται ἡ θεία δύναμη τοῦ Κυρίου. Ἡ ἑορτὴ λοιπὸν τῶν Θεοφανείων ὑπῆρξε στὴν ἀρχὴ συγκεντρωτικὴ ἑορτή, κατὰ τὴν ὁποία ἑορτάζονταν πολλὰ γεγονότα καὶ γι᾽ αὐτὸ ἡ ὀνομασία της Θεοφάνεια Ἐπιφάνεια εἶναι στὸν πληθυντικὸ ἀριθμό.
.               Ἡ ἑορτὴ τῶν Θεοφανείων ἄρχισε νὰ ἑορτάζεται κατὰ τὴν τρίτη ἐκατονταετία στὴν Ἀνατολὴ καὶ ἰδιαίτερα στὴν Αἴγυπτο. Τὴν πρώτη μαρτυρία γιὰ τὴν ἑορτὴ βρίσκουμε στὸ ἔργο Στρωματεῖς τοῦ Κλήμεντος Ἀλεξανδρέως († περὶ 250), ὁ ὁποῖος ἀναφέρει ὅτι οἱ ὀπαδοὶ τοῦ γνωστικοῦ (αἱρετικοῦ) Βασιλείδη ἑόρταζαν στὴν Ἀλεξάνδρεια τὴ Βάπτιση τοῦ Κυρίου. Φαίνεται ὅτι οἱ γνωστικοὶ ἄρχισαν νὰ ἑορτάζουν τὴ Βάπτιση τοῦ Κυρίου ἀποδίδοντας σ᾽ αὐτὴ τὴ μεγαλύτερη σημασία ἀπ’ ὅλα τὰ γεγονότα τῆς ζωῆς τοῦ Χριστοῦ, διότι σύμφωνα μὲ τὴν αἱρετικὴ διδασκαλία τους ὁ Χριστὸς μέχρι τὴ Βάπτισή του ἦταν συνήθης ἄνθρωπος, ὑποκείμενος στὴν ἁμαρτία, καὶ ἔγινε Υἱὸς τοῦ Θεοῦ κατὰ τὴν ὥρα τῆς Βαπτίσεως καὶ τῆς καθόδου τοῦ ἁγίου Πνεύματος κατ᾽ αὐτήν. Μποροῦμε ἀσφαλῶς νὰ ἰσχυρισθοῦμε ὅτι οἱ ὀρθόδοξοι ἀντιδρώντας πρὸς τοὺς γνωστικοὺς ἄρχισαν νὰ ἑορτάζουν στὴν Ἀνατολὴ τὴν ἑορτὴ τῆς Βαπτίσεως ἀποδίδοντας σ᾽ αὐτὴν τὴν ὀρθὴ σημασία· δηλαδὴ ὅτι ὁ Χριστὸς καὶ πρὶν τὴ Βάπτιση ἦταν Θεός, μόνο ποὺ κατὰ τὴ Βάπτιση φανερώθηκε ἡ θεότητά του καὶ ἀκριβῶς γι’ αὐτὸ ἡ ἑορτὴ ἔλαβε τὸ ὄνομα Ἐπιφάνεια ἢ Θεοφάνεια.
[…]
.             Ἀπὸ τὶς παραπάνω μαρτυρίες βλέπουμε ὅτι ὁ ἑορτασμὸς τῶν Ἐπιφανείων Θεοφανείων ἀρχίζει κατὰ τὸν Γ´ αἰ. στὴν Ἀνατολὴ καὶ συνεχίζει νὰ ἑορτάζεται ὡς κοινὴ ἑορτὴ μέχρι τὰ τέλη περίπου τοῦ Δ´ αἰώνα.
.           Κατ τν Δ´ αἰ. Δύση δέχθηκε τν ορτ τν πιφανείων (6 αν.) π τν νατολ καὶ νατολ λίγο ργότερα παρέλαβε π τ Δύση τν ορτ τς Γεννήσεως το Χριστο (25 Δεκ.).
[…]
.           Ἔτσι περὶ τὰ τέλη τοῦ Δ´ καὶ ἀρχὲς τοῦ Ε´ αἰ. ἡ ἑορτὴ εἶχε ἐπικρατήσει στὴ Δύση καὶ ἑορταζόταν παντοῦ πλὴν τῶν δονατιστῶν, οἱ ὁποῖοι τὴν ἀρνοῦνταν ὡς νεωτερισμό.
.           Βλέπουμε λοιπὸν ὅτι ἡ ἑορτὴ τῆς Βαπτίσεως καὶ τῆς Γεννήσεως τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ μέχρι τὰ μέσα περίπου τοῦ Δ´ αἰ. ἑορτάζονταν ὡς κοινὴ ἑορτὴ στὶς 6 Ἰανουαρίου. Τὸ στενὸ σύνδεσμο τοῦ ἑορτασμοῦ τῶν δύο μεγάλων αὐτῶν ἑορτῶν διαπιστώνουμε καὶ σήμερα ἀπὸ τὶς ἀκολουθίες τους. Στὴν ἀκολουθία τῶν Χριστουγέννων συναντοῦμε στοιχεῖα ποὺ ἁρμόζουν στὰ Θεοφάνεια καὶ στὴν ἀκολουθία τῶν Θεοφανείων στοιχεῖα ποὺ ἁρμόζουν στὰ Χριστούγεννα.
.             π τ μέσα το Δ´ αώνα χουμε μαρτυρίες τι κοινς ορτασμς τν δύο μεγάλων γεγονότων τς ζως το Κυρίου, τς Γεννήσεως κα τς Βαπτίσεως, ρχισε ν ορτάζεται σ μερικς παρχίες ξεχωριστά.
[…]
.                 Σὲ γενικὲς γραμμές, μετὰ τὸ διαχωρισμὸ τῶν δύο ἑορτῶν, τὰ Χριστούγεννα λαμβάνουν τὴν ὀνομασία τὰ Γενέθλια ἢ τὰ Θεοφάνεια, ἐνῶ ἡ ἑορτὴ τῆς Βαπτίσεως τοῦ Κυρίου λαμβάνει τὴν ὀνομασία τὰ Ἐπιφάνεια ἢ τὰ Φῶτα. Οἱ ὀνομασίες αὐτὲς διατηροῦνται μέχρι σήμερα μὲ ἐξαίρεση τὰ Θεοφάνεια, ποὺ δηλώνει συνήθως τὴν ἑορτὴ τῆς Βαπτίσεως

,

Σχολιάστε

ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΜΕΓ. ΑΓΙΑΣΜΟΥ καὶ τῆς ἑορτῆς ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ

βλ. σχετ.: ΕΙΝΑΙ ΑΡΑΓΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΣ Ο ΑΓΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΜΟΝΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ;

 Ο Μ. ΑΓΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ

Η ΝΗΣΤΕΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΜΟΝΗΣ ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ («…τὰ Θεοφάνεια δὲν κοινωνοῦμε, γιατί θὰ πάρουμε ἁγιασμὸ καὶ “εἶναι τὸ ἴδιο”».)

Ο ΑΓΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ (Μερικές χρήσιμες πληροφορίες)

ΣΕ ΤΙ ΔΙΑΦΕΡΕΙ Ο “ΜΙΚΡΟΣ” ΑΠΟ ΤΟΝ “ΜΕΓΑΛΟ” ΑΓΙΑΣΜΟ;

,

Σχολιάστε

ΠΑΡΑΤΥΠΙΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΟΡΤΗ ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ

Παρατυπίες πο παρατηρήθηκαν
κατ
τν ορτ τῶν Θεοφανείων

Τοῦ π. Δημ. Ἀθανασίου

ΕΙΣ. ΣΧ. «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»: Ἡ εὑρηματικότητα πρὸς ἐντυπωσιασμό, ἡ λειτουργικὴ ἡμιμάθεια καὶ ἡ ἠθελημένη παραποίηση τῶν λειτουργικῶν διατάξεων φανερώνονται πιὸ ἔκδηλα στὶς μεγάλες Ἑορτές.

.               Μὲ ἀφορμὴ δημοσιεύματα, μὲ φωτογραφικὰ στιγμιότυπα, ποὺ ἀναρτήθηκαν στὰ ἠλεκτρονικὰ μέσα ἐνημέρωσης ἀπὸ τὴν ἑορτὴ τῶν Θεοφανίων  σὲ διάφορα μέρη τῆς Ἑλλάδος καὶ τὴν τέλεση τοῦ Μεγάλου Ἁγιασμοῦ τῶν Ὑδάτων (ἀκολουθία συναρπαστικὴ καὶ ἀποκαλυπτικὴ τῶν κοσμολογικῶν διαστάσεων τῆς σωτηρίας) διαπιστώνεται ὅτι ἀρκετοὶ ἀπὸ τοὺς τελοῦντες τὸν Ἁγιασμὸ τῆς ἑορτῆς, ὑπερβαίνουν τὶς ὑποστατικὲς διατάξεις τῆς Ἐκκλησίας μὲ πολλὲς προχειρότητες καὶ αὐτοσχεδιασμούς. Καταγράφοντας τὶς διάφορες παρεκτροπὲς δὲν ἀποσκοποῦμε στὸν ἔλεγχο ἀλλὰ στὴν ὑπενθύμιση, στὸν προβληματισμὸ καὶ στὸν ἐπανατροχιασμὸ στὴν Ἱερὰ Παράδοση τῆς Ἐκκλησίας.

.               Α. Καινοφανὴς συνήθεια ποὺ εἰσῆλθε στὴν Ἐκκλησία εἶναι ἡ τέλεση τοῦ Ἁγιασμοῦ πρὸς δυσμᾶς, ἐνῶ ἡ ἀρχαιότατη παράδοση τῆς Ἐκκλησίας, ποὺ βασίζεται στὴν Ἁγία Γραφή, στοὺς Ἁγίους Ἀποστόλους  καὶ τοὺς Ἁγίους Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ἐπιβάλλει νὰ προσευχόμαστε πρὸς «ἀνατολάς». Αὐτὸ ἔπραττε ὅλος ὁ χριστιανικὸς κόσμος μέχρι τὴν Β´ Βατικάνειο Σύνοδο. (1962). Ἡ ξαφνικὴ ἐμφάνιση τῆς τελέσεως τῶν ἱερῶν ἀκολουθιῶν πρὸς δυσμάς, τυγχάνει ἀθεολόγητη  καὶ ἔξω ἀπὸ τὴν Ἱερὰ Παράδοση, ἄρα πρέπει νὰ ἐξαφανιστεῖ ἀπὸ τὴν πράξη τῆς Ἐκκλησίας.
.               Ἀλλ’ ἂς ἐκθέσουμε ἐν συντομίᾳ τὸ γιατί ἡ Ἐκκλησία ἔχει αὐτὴ τὴν πρακτική.
.               Ὁ Θεὸς δὲν ὀνομάζεται μόνον ἀγάπη, ἐλπίς, δικαιοσύνη, εἰρήνη, ἀλλὰ καὶ φῶς, ἥλιος τῆς δικαιοσύνης καὶ «Ἀνατολή». Μᾶς τὸ ἀναφέρουν οἱ προφῆτες  Ἱερεμίας καὶ Ζαχαρίας. Στὸ βιβλίο  τῆς Γενέσεως διαβάζουμε πὼς ὁ Θεὸς «ἐφύτευσεν  τὸν Παράδεισον ἐν Ἐδὲμ κατὰ ἀνατολὰς καὶ ἔθετο ἐκεῖ τὸν ἄνθρωπον ὃν ἔπλασε» [Γέν., Β´ 8]).
.               Καὶ ὄχι τυχαία ἐπειδὴ  Ἀνατολή, φῶς καὶ ἥλιος τυγχάνουν σύμβολα τοῦ Θεοῦ, τοῦ φωτὸς καὶ τῆς ζωῆς, ἐνῶ ἡ Δύση  τυγχάνει σύμβολο τοῦ Διαβόλου, τοῦ σκότους, τοῦ θανάτου. «Ὁ  τῆς Καισαρείας φωστὴρ  Βασίλειος ὁ Μέγας», στὸν λόγο  του περὶ Ἁγίου Πνεύματος γράφει:,«τούτου χάριν πάντες μὲν ὁρῶμεν κατ’ ἀνατολὰς ἐπὶ τῶν προσευχῶν ὀλίγοι δὲ ἴσμεν, ὅτι τὴν ἀρχαίαν ἐπιζητοῦμεν πατρίδα, τὸν Παράδεισον, ὃν ἐφύτευσεν ὁ Θεὸς ἐν Ἐδὲμ κατὰ ἀνατολάς» (P.G., T 138, σ.839-841).  ). Ἀλλὰ καὶ ἐξ Ἀνατολῶν θὰ γίνει καὶ ἡ Β´ παρουσία τοῦ Χριστοῦ, ὄπως  τονίζει ἡ Ἁγία Γραφή: «Ὥσπερ γὰρ ἡ ἀστραπὴ ἐξέρχεται ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ φαίνεται ἕως δυσμάς, οὕτως ἔσται καὶ ἡ παρουσία τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου». (Ματθ., ΚΔ´ 27). Καὶ προλέγει καὶ ὁ προφήτης Ζαχαρίας σχετικῶς: «Καὶ στήσονται οἱ πόδες αὐτοῦ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἐπὶ τὸ ὄρος τῶν ἐλαιῶν τὸ κατέναντι Ἱερουσαλὴμ ἐξ ἀνατολῶν». (Ζαχ., ΙΔ´ 4).
.              Στὴν ἀκολουθία τῆς Κατηχήσεως, πρὶν τελεστεῖ τὸ Βάπτισμα «ὁ μέλλων βαπτισθῆναι, πρὸς δυσμὰς στρεφόμενος ἀποτάσσεται τῷ σατανᾷ. Κατ’ ἀνατολὰς δὲ μεταστρεφόμενος, συντάσσεται τῷ Χριστῷ».

.               Β. Ἡ  τυπικὴ διάταξη τῆς Ἐκκλησίας προβλέπει καθαγιασμὸ τοῦ ὕδατος μὲ ἐμβαπτισμὸ τῆς δεξιᾶς χειρὸς τοῦ ἱερέα ἐντὸς αὐτοῦ καὶ μάλιστα στὴν Ἀκολουθία τοῦ Μ. Ἁγιασμοῦ «δύο φοράς, ἐκ τριῶν καθ’ ἑκάστην». Μὲ ἔκπληξη ὅμως παρατηρήσαμε ὅτι μερικοὶ ἱερεῖς καθαγιάζουν «ἄνευ ἐμβαπτισμοῦ τῆς χειρός των ἐντὸς αὐτοῦ ἀλλὰ ἐξ ἀποστάσεως»

.               Γ. Ἡ  τυπικὴ διάταξη, σαφῶς ἀποφαίνεται περὶ τοῦ ἐμβαπτισμοῦ τοῦ Τιμίου Σταυροῦ ἐντὸς τοῦ ὕδατος κατὰ τὴν ψαλμωδία τοῦ ἀπολυτικίου, ὅτι ὁ ἱερεὺς «βαπτίζει τὸν Τίμιον Σταυρόν, ὄρθιον αὐτὸν κατάγων ἐν τῷ ὕδατι καὶ ἀνάγων» (Μ. Εὐχολόγιον). Τὰ γινόμενα στὴν  πράξη  ὅμως προκαλοῦν πέραν τῆς θλίψεως καὶ θυμηδία. Εἴδαμε  πολιοὺς ἀρχιερεῖς καὶ ἱερεῖς νὰ ἐμβαπτίζουν τὸν Τίμιο  Σταυρὸ  ἀντίστροφα καὶ μάλιστα κρατοῦντες Αὐτὸν μὲ τὸ ἕνα χέρι  μαζὶ μὲ τοὺς κλάδους τῶν φυτῶν, γιὰ τὸν ραντισμό. Ἀλήθεια σὲ ποιά τυπικὴ διάταξη προβλέπεται ὁ ἐμβαπτισμὸς τοῦ Τιμίου Σταυροῦ μαζὶ μὲ τοὺς κλάδους τῶν φυτῶν;

.               Οἱ κλάδοι ἔχουν σκοπὸ τὸν ραντισμὸ τοῦ λαοῦ. Καὶ ἡ συνήθεια αὐτὴ τὸ μόνο, ποὺ κατορθώνει νὰ κάνει, εἶναι νὰ ἐνισχύει τὶς ἀμφιβολίες τῶν ὀλιγοπίστων καὶ ἀπίστων ὅτι ὁ ἁγιασμὸς παραμένει ἀναλλοίωτος ἐξ αἰτίας τῶν ἀντισηπτικῶν ἰδιοτήτων τοῦ βασιλικοῦ ἢ τοῦ δενδρολίβανου ποὺ χρησιμοποιεῖ ὁ λειτουργὸς γιὰ τὸν ραντισμὸ τοῦ λαοῦ.

.               Δ. Ἡ ἐκκοσμικευμένη καὶ ἀποϊεροποιημένη κατάδυση  τοῦ Τιμίου Σταυροῦ σὲ κολυμβητήρια καὶ πισίνες κ.α. Ἐκκλησιαστικὸς ἀρθρογράφος ὡς ἑξῆς περιγράφει τὸ γεγονὸς αὐτό. «. … μορφὴν ἐπιδημίας ἔχει λάβει καὶ ἡ πλήρως ἐκκοσμικευμένη καὶ ἀποϊεροποιημένη κατάδυσις τοῦ Τιμίου Σταυροῦ εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν, εἰς κολυμβητήρια, πισίνας, ὑποτυπώδη καὶ κακόγουστα συντριβάνια, χάριν ἐντυπωσιασμοῦ καὶ θεάματος, ἐν μέσῳ χριστιανῶν(;), οἵτινες δὲν ἠσθάνθησαν τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκκλησιασθοῦν τὴν Δεσποτικὴν αὐτὴν ἡμέραν, νὰ μεταλάβουν Ἁγιασμοῦ, νὰ προσκυνήσουν τὸν Τίμιο Σταυρό, νὰ φωτιστοῦν. Τοὐναντίον, αἰσθάνονται ἀδήριτον τὴν ἀνάγκην νὰ συμμετάσχουν εἰς τὴν φολκλορικὴν αὐτὴν τελετήν, καπνίζοντες, χαριεντιζόμενοι, χειροκροτοῦντες καὶ ἀσεβοῦντες. Καὶ ταῦτα πάντα νὰ εὑρίσκουν ὑποστηρικτὴν ἐμμέσως ἢ ἀμέσως τοὺς ἔχοντας διακονίαν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ. Ὄντως, ἡ ἐξ ἀποκαλύψεως πίστις, ΘΡΗΣΚΕΙΑ…!
.               Εἴδομεν αὐτοσχεδιασμούς, αὐθορμητισμούς, ἀπροσεξίας, προχειρότητας, λαϊκισμούς, ἅτινα ἐγγίζουν τὴν ἀσέβειαν. … Μέγιστον προβληματισμὸν φέρει καὶ ὁ τρόπος ρίψεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ εἰς τὰ ὕδατα θαλασσῶν, ποταμῶν, λιμνῶν κ.λπ….. Καὶ ὄντως εἶναι γεγονὸς ὅτι καὶ σὲ αὐτὴν τὴν πράξιν κυριαρχεῖ ἡ προχειρότης καὶ ὁ αὐτοσχεδιασμός. Δύναται ὁ Τίμιος Σταυρὸς νὰ ρίπτεται ἐκ τοῦ λειτουργοῦ εἰς τὰ ὕδατα δίκην δίσκου, σφαίρας ἢ λίθου, καταβάλλων δύναμιν διὰ τὴν ὅσον τὸ δυνατὸν μακρύτερον ἐκ τῆς ξηρᾶς κατάδυσίν Του; Εἴδομεν εἰς τὸ διαδίκτυον (youtube) κατάδυσιν τοῦ Τιμίου Σταυροῦ εἰς θαλάσσας, λίμνας καὶ ποταμοὺς καὶ ὄντως ἐντυπωσιάζεταί τις ἀρνητικότατα ἐκ τοῦ τρόπου, τῆς ἐφευρετικότητος καὶ προχειρότητος τῆς καταδύσεως».

 

ΠΗΓΗ: fdathanasiou.wordpress.com

 

 

,

Σχολιάστε