Ἄρθρα σημειωμένα ὡς 1821

ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΓΑΛΛΟΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΕΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἕλληνες καὶ Γάλλοι ἐπαναστάτες

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

_ _ _ _ _ _ _ .  Μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς 200ῆς ἐπετείου ἀπὸ τὴν ἔναρξη τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως οἱ αὐτοαποκαλούμενοι «ἐκσυγχρονιστὲς» βρίσκουν τὴν εὐκαιρία νὰ ἀναθεωρήσουν τὴν Ἱστορία καὶ νὰ ἐπιβάλουν τὶς ἰδεολογικές τους πεποιθήσεις. Ὅλοι ἀναφερόμενοι στὴν Ἑλληνικὴ Ἐπανάσταση τοῦ 1821 ἔχουν πρότυπό τους τὴ Γαλλικὴ Ἐπανάσταση. Θυμίζουμε ὅτι μιμητὲς τῶν Γάλλων ἐπαναστατῶν ὑπῆρξαν οἱ μπολσεβίκοι, στὴ Ρωσία. Αὐτοὶ δημιούργησαν τὴ δική τους ὁλοκληρωτικὴ κοινωνία, ποὺ διέθετε ὑλιστικὴ θρησκεία, μὲ ἱερατεῖο, ἀπόλυτη ἀλήθεια, πιστούς, αἱρετικούς, διωγμούς, ἱερὰ ἐξέταση, δολοφονίες, ἴντριγκες καὶ σύμβολο τὸ σφυροδρέπανο, μία  παραποίηση τοῦ Σταυροῦ.
_ _ _ _ _ _ _ .  Οἱ «ἐκσυγχρονιστὲς»  σήμερα δὲν χρησιμοποιοῦν τὸ σταλινικὸ καθεστώς, ὡς τὸ μοντέλο ποὺ θέλουν νὰ ἐπιβάλουν. Ἐκθειάζουν ὡς πρότυπα τοὺς πρωταγωνιστὲς τῆς Γαλλικῆς Ἐπανάστασης καὶ ἐξιδανικεύουν τὰ ὅσα πρέσβευαν, ἐνῶ ἀντίθετα προβάλλουν τά, κατὰ τὴν ἰδεολογία τους,  ἀρνητικὰ τῶν πρωταγωνιστῶν τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπανάστασης. Τοὺς Ἕλληνες πρωταγωνιστὲς τῆς Ἐπανάστασης τοῦ 1821, προβάλλουμε ἀπὸ αὐτὴ τὴ σελίδα, μὲ πρῶτο τὸν Κολοκοτρώνη.  Οὐδεὶς ἀπὸ αὐτοὺς ἀνέφερε ποτὲ κάποιον ἀπὸ τοὺς πρωταγωνιστὲς τῆς Γαλλικῆς Ἐπανάστασης. Σήμερα παρουσιάζουμε  τοὺς Γάλλους ἐπαναστάτες καὶ τὴν τύχη τους, μὲ πρῶτο τὸν Ροβεσπιέρο:

 ΜΑΞΙΜΙΛΙΑΝΟΣ ΡΟΒΕΣΠΙΕΡΟΣ (1758-1794). Ὁ ἡγέτης τῆς Γαλλικῆς Ἐπαναστάσεως. Δικηγόρος καὶ πολιτικός. Ὁ θεωρούμενος ἀδιάφθορος. Ἀμείλικτος γιὰ ὅσους θεωροῦσε «ἐχθρούς του λαοῦ». Ἡ τῆς ἐμπιστοσύνης του 9μελής ἐπιτροπὴ Δημόσιας Ἀσφαλείας, μὲ συνοπτικὲς διαδικασίες, τοὺς ἔστελνε στὴν γκιλοτίνα, χωρὶς νὰ ἔχουν τὴ δυνατότητα νὰ ὑπερασπίσουν τοὺς ἑαυτούς τους καὶ νὰ ὑποβάλουν ἔφεση. Καθιέρωσε τὴ λατρεία τοῦ Ὑπερτάτου Ὄντος καὶ σὲ μεγαλοπρεπῆ τελετὴ αὐτοανακηρύχθηκε «Μέγας Ποντίφηκας». Τελικὰ καὶ ὁ ἴδιος ἐκτελέσθηκε μὲ τὴν γκιλοτίνα, σὲ ἡλικία 36 ἐτῶν.

ΖΩΡΖ ΖΑΚ ΝΤΑΝΤΟΝ (1759-1794). Ἐκ τῶν σημαντικοτέρων ἡγετῶν τῆς Γαλλικῆς Ἐπαναστάσεως. Δικηγόρος. Πρωταγωνιστὴς στὴν ἀνατροπὴ τῆς βασιλείας καὶ στὴν ἐκτέλεση τῶν βασιλέων. Περίφημος ρήτορας.  Θεωρήθηκε ἀπὸ τὸν Ροβεσπιέρο ὕποπτος συμβιβαστικῶν τάσεων, κατηγορήθηκε γιὰ οἰκονομικὰ σκάνδαλα καὶ μὲ τοὺς κυριότερους συνεργάτες του ἐκτελέστηκαν στὴν γκιλοτίνα, τὸ 1794. Ἦταν 35 ἐτῶν. 

ΖΑΝ ΠΟΛ ΜΑΡΑ (1743-1793). Ἀπὸ τὶς σημαντικότερες μορφὲς τῆς Γαλλικῆς Ἐπανάστασης. Ἀκραῖος στὴν ἰδεολογία του. Ὑποστήριζε τὴ βία γιὰ τὴν ἐξουδετέρωση τῶν «συνωμοτῶν» σὲ βάρος τῆς Ἐπανάστασης. Ἔπαιξε πρωταγωνιστικὸ ρόλο στὶς «σφαγὲς τοῦ Σεπτέμβρη». Συνέβαλε στὴν ἀνατροπὴ τῶν μετριοπαθῶν Γιρονδίνων ἀπὸ τὴν ἐξουσία. Μία Γιρονδίνη, ἡ Σαρλὸτ Κορντέ, τὸν μαχαίρωσε στὸ λουτρό του, τὸ 1793. Ἦταν 50 ἐτῶν. Οἱ ἐπαναστάτες τὸν θεώρησαν ἥρωα καὶ μάρτυρα. Λίγους μῆνες μετὰ οἱ Γάλλοι τὸν χαρακτήρισαν «τέρας» καὶ ἀποκατέστησαν τὴ δολοφόνο του.

ΣΑΡΛΟΤ ΚΟΡΝΤΕ (1768-1793). Νεαρὴ Γιρονδίνη. Δολοφόνησε τὸν Μαρά, ὅταν πληροφορήθηκε ὅτι θὰ φονεύονταν πολλοὶ ἀπὸ τὸ Κόμμα της. Στὴ δίκη της εἶπε ὅτι σκότωσε ἕναν γιὰ νὰ γλυτώσει ἀπὸ τὸν θάνατο 100.000 ἀνθρώπους. Ἐκτελέστηκε στὴν γκιλοτίνα. Ἦταν 25 ἐτῶν.

ΦΡΑΝΣΟΥΑ-ΝΟΕΛ ΜΠΑΜΠΕΦ (1760-1797). Πῆρε καὶ τὸ ψευδώνυμο Γράκχος, πρὸς τιμὴν τῶν Ρωμαίων μεταρρυθμιστῶν. Ἐκδότης ἐφημερίδων. Ἐκ τῶν ἱδρυτῶν τοῦ «κινήματος τῶν ἴσων», κατέκρινε τὸ καθεστὼς τῆς Ἐπανάστασης, ἐπειδὴ ἔβλεπε ἀνισότητες καὶ ἀδικίες. Θεωρήθηκε συνωμότης καὶ καρατομήθηκε τὸ 1797, σὲ ἡλικία 37 ἐτῶν.

ΖΑΚ ΠΙΕΡ ΜΠΡΙΣΟ (1754-1793). Σημαντικὴ φυσιογνωμία τῆς Γαλλικῆς Ἐπανάστασης. Ἡγέτης τῶν μετριοπαθῶν Γιρονδίνων. Ἦρθε σὲ σύγκρουση μὲ τοὺς Ροβεσπιέρο, Μαρὰ καὶ Νταντόν. Κατήγγειλε τὸν Ροβεσπιέρο, ὅτι ἐπιδίωκε νὰ ἐπιβάλει δικτατορία τρόμου. Συνελήφθη ὡς «προδότης» καὶ μαζὶ μὲ ἄλλους 21 συνεργάτες του ἐκτελέστηκαν στὴν γκιλοτίνα τὸν Ὀκτώβριο τοῦ 1793. Ἦταν 39 ἐτῶν. 

ΝΙΚΟΛΑ ΝΤΕ ΚΟΝΤΟΡΣΕ  (1743-1794). Γιρονδίνος μαθηματικὸς καὶ φιλόσοφος, στὴν ἰδεολογία φιλελεύθερος. Ὑποστήριξε τὸ δικαίωμα ψήφου στὶς γυναῖκες καὶ τὴν καθολικὴ ἐκπαίδευση. Κατηγορήθηκε ὅτι ὡς Γιρονδίνος ὑπονόμευε τὴν Ἐπανάσταση καὶ φυλακίστηκε. Γιὰ νὰ ἀποφύγει τὴν γκιλοτίνα αὐτοκτόνησε. Ἦταν 51 ἐτῶν.

ΑΝΤΡΕ ΣΕΝΙΕ (1762 – 1794). Ποιητὴς ἀπὸ τοὺς σπουδαιότερους ἐκπροσώπους τῶν νεοκλασικιστῶν. Γεννήθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη ἀπὸ Γάλλο πατέρα καὶ Ἑλληνίδα μητέρα. Ὑποστήριξε τὴν Ἐπανάσταση, ἀλλὰ μὲ ἄρθρα του διαμαρτυρήθηκε γιὰ τὴν τρομοκρατία καὶ τὶς ἀκρότητές της. Φυλακίστηκε καὶ ἐκτελέστηκε μὲ τὴν γκιλοτίνα τὸ 1794. Ἦταν 32 ἐτῶν.

ΛΟΥΙ ΑΝΤΟΥΑΝ ΝΤΕ ΣΑΙΝ ΖΥΣΤ (1767-1794). Στρατιωτικὸς καὶ πολιτικὸς ἡγέτης τῆς Γαλλικῆς Ἐπανάστασης. Δρ Νομικῆς. Στενὸς συνεργάτης τοῦ Ροβεσπιέρου. Στήριξε τὴν τρομοκρατία καὶ τὴν ἐξόντωση τῶν ἀντιπάλων τοῦ Ροβεσπιέρου. Μέλος τῆς τριανδρίας, μαζὶ μὲ τοὺς Ροβεσπιέρο καὶ Κουτόν. Ὀνειρεύτηκε μέσα ἀπὸ τὶς ὁμαδικὲς ἐκτελέσεις τῶν ἀντιφρονούντων τὴ δημιουργία μίας Δημοκρατίας τῶν μικροϊδιοκτητῶν, τεχνιτῶν καὶ χωρικῶν. Ὅταν ἦταν νεότερος, ἀφοῦ ἄφησε  ἔγκυο τὴν Τερέζα Ζελέ, τὴν ἐγκατέλειψε, παίρνοντας μαζί του καὶ τὰ ἀσημικὰ τῆς οἰκογένειας. Τὸ 1794 ἦταν ἡ σειρά του νὰ συλληφθεῖ καὶ νὰ ὁδηγηθεῖ στὴν γκιλοτίνα, ὅπου ἀποκεφαλίστηκε. Ἦταν 27 ἐτῶν.

ΖΟΡΖ ΚΟΥΤΟΝ (1755-1794). Μαζὶ μὲ τὸν Ροβεσπιέρο καὶ τὸν Σὲν Ζυστ ἀποτέλεσαν τὴν «Τριανδρία» (1793-1794). Ἦταν ἐπίσης μέλος τῆς «Ἐπιτροπῆς Κοινῆς Σωτηρίας». Ὑπῆρξε εἰσηγητὴς τῆς Τρομοκρατίας, μὲ τὰ χιλιάδες θύματα. Ἐκ γενετῆς ἀνάπηρος ἀναγκαζόταν νὰ κυκλοφορεῖ μὲ εἰδικὴ ἀναπηρικὴ καρέκλα. Ἐκτελέστηκε στὴ λαιμητόμο, τὸ 1794. Ἦταν 39 ἐτῶν.

ΚΑΜΙΓ ΝΤΕ ΜΟΥΛΕΝ (1760-1794). Δημοσιογράφος, δικηγόρος καὶ πολιτικός. Θρυλικὴ φυσιογνωμία τῆς Ἐπανάστασης. Στενὸς φίλος τοῦ Ροβεσπιέρου. Ὁ μόνος ἀπὸ τοὺς ἐπαναστάτες, ποὺ παντρεύτηκε μὲ θρησκευτικὸ γάμο, τὸ 1790. Μάρτυρες τοῦ γάμου ὁ Ροβεσπιέρος καὶ ὁ Μερσιέ. Ρομαντικὸς στὶς ἰδέες, ὁραματίστηκε μία Δημοκρατία χωρὶς βία

 καὶ χωρὶς διακρίσεις. Καρατομήθηκε στὴν γκιλοτίνα, τὸ 1794, σὲ ἡλικία 34 ἐτῶν.

ΛΟΥΙ-ΣΕΜΠΑΣΤΙΑΝ ΜΕΡΣΙΕ (1740 – 1814). Συγγραφέας καὶ δημοσιογράφος. Ἂν καὶ φίλος τοῦ Ροβεσπιέρου ἦταν μετριοπαθὴς καὶ ἐψήφισε κατὰ τῆς ἐκτέλεσης τοῦ Λουδοβίκου 16ου καὶ τῆς Μαρίας Ἀντουανέτας. Ὁ Ροβεσπιέρος τὸν φυλάκισε καὶ θὰ τὸν ἐκτελοῦσε στὴν γκιλοτίνα, ἂν δὲν ἐκτελεῖτο νωρίτερα ἐκεῖνος. Μετὰ τὴν θανάτωση  τοῦ Ροβεσπιέρου ἀποφυλακίστηκε καὶ κατήγγειλε τὰ ἐγκλήματα τοῦ πρώην φίλου του, ὀνομάζοντάς τον «Αἱματοκράτορα». Ἀπεβίωσε τὸ 1814 μὲ φυσικὸ θάνατο, σὲ ἡλικία 74 ἐτῶν.

ΖΑΝ ΡΕΝΕ ΕΜΠΕΡ (1757-1794). Ἀκραῖος ριζοσπάστης. Ἵδρυσε τὸ κίνημα τῶν «Ἐμπερτιστῶν», ποὺ κεντρικὸ σκοπὸ εἶχαν τὴν ἀποχριστιανοποίηση τῆς Γαλλίας. Ἦσαν ἐκ τῶν φανατικῶν καὶ αἱμοσταγῶν ἐκτελεστῶν τῆς τρομοκρατίας. Ὁ Ἐμπὲρ καὶ τὰ κύρια στελέχη τοῦ κινήματός του ἐκτελέστηκαν μὲ ἀποκεφαλισμὸ στὴν γκιλοτίνα, τὸ 1794. Ἦταν 37 ἐτῶν.

ΖΑΚ ΡΟΥ (1752-1794). Καθολικὸς ἱερέας καὶ ἐπαναστάτης. Ἡγέτης τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Θεωρητικός τῆς λαϊκῆς δημοκρατίας, τῆς κατάργησης τῆς ἀτομικῆς ἰδιοκτησίας  καὶ τῆς ἀταξικῆς κοινωνίας. Ὁ Ροὺ φυλακίστηκε τὸ 1794 καὶ ἐν ὄψει τοῦ νὰ ἐκτελεσθεῖ στὴν γκιλοτίνα αὐτοκτόνησε. Ἦταν 42 ἐτῶν.

ΦΡΑΝΣΟΥΑ ΑΝΡΙΟ (1761-1794). Ἐκ τῶν ἡγετῶν τῆς Ἐπανάστασης, μὲ ζωτικὸ ρόλο στὴν πτώση τῶν Γιρονδίνων. Ἔλαβε μέρος στὶς «Σφαγὲς τοῦ Σεπτεμβρίου». Τὸ 1793 ἔγινε διοικητὴς τῆς Παρισινῆς Ἐθνοφρουρᾶς καὶ ἔχοντας ὑπὸ τὶς διαταγές του χιλιάδες ἀνδρῶν ὑποχρέωσε τὴν Ἐθνοσυνέλευση νὰ τοῦ παραδώσει τοὺς Γιρονδίνους γιὰ νὰ ἐκτελεσθοῦν. Συνελήφθη μαζὶ μὲ τὸν Ροβεσπιέρο. Ἐπιχείρησε νὰ ἀντισταθεῖ, στὴ συνέχεια νὰ ἀποδράσει, ἀλλὰ ἀπέτυχε. Ἀποκεφαλίστηκε λίγο μετὰ τὸν Ροβεσπιέρο, σὲ ἡλικία 33 ἐτῶν.-    

, , ,

Σχολιάστε

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 22. Π. ΠΑΤΡΩΝ ΓΕΡΜΑΝΟΣ [B], ΑΞΙΟΣ ΠΟΙΜΕΝΑΣ, ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΟΣ ΗΓΕΤΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανὸς
Β´ Μέρος
Ἄξιος ποιμένας, χαρισματικὸς ἡγέτης
Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Βλ. σχετ.:
ΜΟΡΦΕΣ TOY 1821 – 1. ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 2. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 3. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΥΨΗΛΑΝΤΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 4. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 5. ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΡΩΓΩΝ ΙΩΣΗΦ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 6. ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ E΄ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 7. ΛΟΡΔΟΣ ΜΠΑΪΡΟΝ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 8. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΔΙΑΚΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 9. ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 9. ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 10. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 11. ΝΙΚΗΤΑΡΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 11. ΝΙΚΗΤΑΡΑΣ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 12. ΛΑΣΚΑΡΙΝΑ ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 13. ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 14. ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 14. ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ [B´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 15. Ο ΕΘΝΟΜΑΡΤΥΡΑΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΥΠΡΟΥ KΥΠΡΙΑΝΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 16. ΕΫΝΑΡΔΟΣ: Ο ΦΙΛΕΛΛΗΝΑΣ ΠΟΥ ΔΥΣΑΡΕΣΤΗΣΕ ΤΟΝ ΜΕΤΕΡΝΙΧ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 17. Ο ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 17. Ο ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ [Β´- Ὁ Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός, ὁ Ρήγας καὶ ὁ Κοραὴς] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 18. ΟΙ ΦΙΛΙΚΟΙ: ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΠΕΤΥΧΑΝ ΤΟ ΑΔΥΝΑΤΟ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 18. ΟΙ ΦΙΛΙΚΟΙ: ΛΗΘΗ καὶ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 19. ΟΙ ΦΙΛΙΚΟΙ: Η ΔΕΣΠΩ καὶ Η ΜΟΣΧΩ, Οἱ ἡρωίδες τοῦ Σουλίου (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 20. ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 21. ΜΑΝΤΩ ΜΑΥΡΟΓΕΝΟΥΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 22. Π. ΠΑΤΡΩΝ ΓΕΡΜΑΝΟΣ [Α], Ο ΙΕΡΑΡΧΗΣ ΣΥΜΒΟΛΟ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

. – – – – – – – – . Ὁ Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανὸς ἦταν ἰδιοφυὴς καὶ ταλαντοῦχος κληρικός. Στὴ ζωή του συνδύασε τὸν ἄξιο ποιμένα μὲ τὸν χαρισματικὸ ἡγέτη. Ἦταν ἀπὸ τοὺς λίγους Μητροπολίτες ποὺ συνδύασαν τὴν ἐνεργὸ συμμετοχὴ στὸν Ἀγώνα μὲ τὰ ποιμαντικά τους καθήκοντα. Ὁ Σαλώνων Ἡσαΐας ἀμέσως μετὰ τὴν ὁρκωμοσία στὴ Μονὴ τοῦ Ὁσίου Λουκᾶ κρέμασε τὰ ἄμφιά του, πολέμησε τοὺς Τούρκους καὶ ἔπεσε ἡρωικά. Ὁ Γερμανὸς ἐνέπνευσε τοὺς ἀγωνιστές, συγκέντρωσε πολλοὺς καὶ τοὺς καθοδηγοῦσε, συμμετέσχε σὲ σχέδια μαχῶν, ἀλλὰ ὅπλο δὲν σήκωσε νὰ σκοτώσει. Παράλληλα λειτουργοῦσε, κήρυττε, ἔγραφε ἐγκυκλίους καὶ ἐπιστολές. Ἀκάματος καὶ ἰκανότατος στὸν πόλεμο καὶ στὴν πένα.
. – – – – – – – – . Ὁ Φρανσουὰ Πουκεβίλ, πρόξενος τῆς Γαλλίας στὴν Πάτρα (1814-1816), μακριὰ ἀπὸ φθόνους καὶ συμπλέγματα, γράφει γιὰ τὸν Γερμανό, μὲ τὸν ὁποῖο εἶχε πολλὲς συζητήσεις: «Τὸ ὑπέρτατο ἐκκλησιαστικὸ ἀξίωμα στὴν Πελοπόννησο εἶχε ὁ Γερμανός, ἄνδρας βαθυστόχαστος, ἔχων ἄριστες ἐκκλησιαστικὲς γνώσεις καὶ κατέχων τὰ τῆς κοσμικῆς ἐπιστήμης… Εἶχε τὴν φρόνηση τοῦ Σωκράτη καὶ ἦτο κάτοχός της γλώσσης τοῦ Πλάτωνος, τὴν ὁποία μιλοῦσε μὲ γλυκύτητα… Πλὴν τῆς ἐκκλησιαστικῆς Παιδείας ἦταν ἐγκρατὴς καὶ τῆς γαλλικῆς φιλολογίας. Οἱ ὁμιλίες του ἦσαν πειστικότατες καὶ φαίνονταν θεόπνευστες. Ἡ φαντασία του ζωηρὴ καὶ ἡ πίστη του ἀκράδαντη. Φαινόταν ὅτι ἦταν ἐκ τῶν μαρτύρων ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἀμείβει μόνον ὁ ἔνδοξος θάνατος ἐν μέσῳ ἀγώνων ὑπὲρ πίστεως καὶ πατρίδος (Fr. Pouqueville “Histoire de la Regeneration de la Grece” (Ἱστορία τῆς Ἀναγέννησης τῆς Ἑλλάδος) Impimerie Firmin Didot, 1824, Tome II, p. 320. Σημ.: Σὲ ἐλεύθερη μετάφραση).
. – – – – – – – – . Ὁ Γερμανὸς γεννήθηκε στὴν ὀνομαστὴ Δημητσάνα, ποὺ προσέφερε στὸ Ἔθνος μεγάλες ὑπηρεσίες, στὸν Ἀγώνα μὲ τὸ μπαρούτι ποὺ παρῆγε καὶ στὴν Ἐκκλησία τρεῖς Πατριάρχες καὶ ἑβδομήντα Μητροπολίτες καὶ Ἐπισκόπους. Ἡ Παράδοση θέλει σημαδιακὴ τὴ γέννηση καὶ τὴ νηπιακή του ἡλικία. Γεννήθηκε στὶς 25 Μαρτίου 1771, ἡμέρα Μεγάλη Παρασκευή. Τὸ λαϊκὸ ὄνομά του Γεώργιος Γκόζιας. Ὁ πατέρας του Ἰωάννης, χρυσοχόος καὶ ἀγρότης. Στὴ νηπιακὴ ἡλικία ἔπιασε μὲ τὸ χέρι του ἀπὸ τὸ κεφάλι φίδι, ποὺ ἀνέβηκε πάνω του. ( Σημ. Ἀπὸ τὸν πρόλογο τοῦ Γ.Ι. Παπούλα στὰ «Ἀπομνημονεύματα» τοῦ Π.Π. Γερμανοῦ, Ἔκδ. 1900, σελ. 8 καὶ 9).
. – – – – – – – – . Ἦταν φιλομαθὴς καὶ ἐξαίρετος μαθητής, εἶχε ὅμως καὶ ἱκανοὺς δασκάλους στὴν ἐκκλησιαστικὴ καὶ στὴ θύραθεν Παιδεία. Μεταξὺ αὐτῶν, στὴν Κωνσταντινούπολη τὸν Μητροπολίτη Ἀδριανουπόλεως ἅγιο Δωρόθεο Πρώιο, ποὺ οἱ Τοῦρκοι τὸν ἀπαγχόνισαν στὰ Θεραπειά, στὶς 3 Ἰουνίου 1821. Ὁ Πρώιος ἄφησε μέγα ἔργο κυρίως στὰ Μαθηματικά. Ἐπίσης εἶχε ἱκανότητα στὴν ἐκμάθηση ξένων γλωσσῶν. Ὁ Ἅγιος Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ καταγόταν ἐπίσης ἀπὸ τὴ Δημητσάνα καὶ ἦταν θεῖος τοῦ Γερμανοῦ. Τὸν πῆρε κοντά του στὴν Βασιλεύουσα καὶ ὁ Γερμανὸς ἐξελέγη Μητροπολίτης τῆς Πάτρας τὸ 1806. Ἔκτοτε ἀφιερώνει ὅλες τὶς δυνάμεις του στὸ Ἔθνος καὶ στὴν Ἀναγέννησή του ἐκ τῆς τέφρας.
. – – – – – – – – . Ὁ Π.Π. Γερμανὸς ἀγαποῦσε καὶ θαύμαζε τὸν Ρήγα τὸν Βελεστινλῆ, τὸν εἶχε ὡς πρότυπό του καὶ συναισθανόταν τὴν ὑποχρέωση νὰ συνεχιστεῖ ὁ ἀγώνας του καὶ νὰ πραγματοποιηθοῦν τὰ ὁράματά του. Στὰ «Ἀπομνημονεύματά» του γράφει: «Περὶ τὰ τέλη τοῦ ΙΗ΄ αἰῶνος ἀνεφάνη εἷς τολμηρὸς ἀνήρ, Ρήγας ὀνομαζόμενος, ὅστις ἐστοχάσθη νὰ ἐνσπείρη γενικῶς εἰς τὸ Ἔθνος τῶν Ἑλλήνων τὸν ἐνθουσιασμὸν τῆς ἐλευθερίας καὶ ἐπέτυχε νὰ ἐφελκύση πολλοὺς καὶ ἐκλεκτοὺς μεθ’ ἑαυτοῦ… Ἀλλ’ ἀνακαλύψασα τὸ τοιοῦτον ἡ Ἀουστριακὴ διοίκησις παρέδωκεν αὐτὸν καί τινας ὀπαδούς του εἰς τὰς τυραννικὰς χεῖρας τῶν Ὀθωμανῶν, οἵτινες τοὺς κατέσφαξαν. Καὶ αὐτοὶ μὲν οἱ ἀείμνηστοι ἀπέθανον, ὁ δὲ ὑπὲρ ἐλευθερίας σπινθὴρ δὲν ἐσβέσθη εἰς τὰς καρδίας τῶν Ἑλλήνων…» (ἔκδ. 1900, σελ. 16).
. – – – – – – – – . Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Γερμανοῦ στὸν Ἀγώνα ἦταν πολλαπλή, ποιμαντική, στρατιωτική, ἐθνική, διπλωματικὴ καὶ ἐκκλησιαστική. Στὴ Φιλικὴ Ἑταιρεία μυήθηκε στὸ τέλος τοῦ 1818 καὶ ἀποδέχθηκε ἀνεπιφύλακτα τὶς ἀρχές Της. Ἐπὶ πλέον μύησε μὲ τὴ σειρά του τοὺς Ἐπισκόπους Κερνίτζης Προκόπιο καὶ Χαριουπόλεως Βησσαρίωνα, καθὼς καὶ τοὺς προεστοὺς Λόντο καὶ Ζαΐμη.
. – – – – – – – – . Στὴ μυστικὴ σύσκεψη τῆς Βοστίτσας (Αἰγίου), ἀπὸ 26 ἕως 29 Ἰανουαρίου 1821, ἦλθε σὲ ὀξεία λεκτικὴ ἀντιπαράθεση μὲ τὸν Παπαφλέσσα. Ἦσαν δύο διαφορετικοὶ χαρακτῆρες, μὲ ἀλλιώτικη ἀντίληψη ὁ καθένας ὡς πρὸς τὴν ἐκκλησιαστικὴ τάξη καὶ τὸν χειρισμὸ τῆς Ἐπανάστασης. Ὁ Παπαφλέσσας ἐνθουσιώδης καὶ ὡς πληρεξούσιος τοῦ Ὑψηλάντη, ἐπέστρεψε στὴν Πελοπόννησο μὲ σκοπὸ τὴν ἄμεση ἔναρξη τῆς Ἐπανάστασης. Γιὰ τὸν σκοπὸ αὐτὸ χρησιμοποίησε κάθε τρόπο, ἀκόμη καὶ ψέματα. Ὁ Γερμανὸς δὲν δέχθηκε τὰ ὅσα εἶπε καὶ ἦρθε σὲ ὀξύτατη λεκτικὴ σύγκρουση μαζί του. Πάντως τελικὰ ἀποφασίστηκε «ἡ ἑτοιμασία νὰ ἐξακολουθεῖ δραστηρίως διὰ τὴν Ἐπανάστασιν…». Σημειώνεται ὅτι ὡς Φιλικὸς ὁ Γερμανὸς γνώριζε τὰ περὶ τῆς 25ης Μαρτίου καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων ἀποδεικνύεται ὅτι ἡγήθηκε τῆς ἔναρξης τοῦ Ἀγώνα γιὰ τὴν ἀνεξαρτησία.
. – – – – – – – – . Ὡς ἐπαναστάτης ὁ Παλαιῶν Πατρῶν ἡγήθηκε ὁπλοφόρων, εἰσῆλθε στὴν Πάτρα, τὴν ἀπελευθέρωσε, πιθανότατα στὶς 25 Μαρτίου, καὶ ἔστησε Σταυρὸ στὴν πλατεία τοῦ Ἁγίου Γεωργίου, τὸν ὁποία ἀσπάσθηκαν οἱ πολεμιστὲς μὲ ἐνθουσιασμὸ καὶ κραύγασαν: «Ζήτω ἡ ἐλευθερία! Καὶ εἰς τὴν Πόλιν νὰ δώση ὁ Θεὸς» (Σπ. Τρικούπη Ἱστορία, Α΄ Τόμος σ. 53-54). Ἀπὸ τὴ Λαύρα τῶν Καλαβρύτων, τὴν Πάτρα, τὴν Καλαμάτα, τὴ Μάνη, τὴν Τσακωνιὰ ἄρχισε ὁ σκληρὸς Ἀγώνας κατὰ τῶν Ὀθωμανῶν, γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση τῶν Ἑλλήνων.
. – – – – – – – – . Ὡς ἐθνικὸς ἡγέτης ὁ Γερμανὸς λυπόταν γιὰ τὴν διχόνοια καὶ ἐπιχείρησε πολλὲς φορὲς τὴν ἐθνικὴ συμφιλίωση. Σὲ ἐπιστολή του πρὸς τὸν Πρόεδρο τοῦ Ἐκτελεστικοῦ Γ. Κουντουριώτη, στὶς 14 Ὀκτωβρίου 1824, ἐπισημαίνει: «Ἡ πατρὶς πάσχει κακῶς, ἐπαπειλεῖται ἐμφύλιος πόλεμος, τοῦ ὁποίου τὰ ὀλέθρια ἀποτελέσματα… συμπεραίνει κάθε φρόνιμος ἄνθρωπος… χρειάζεται ἕνωσις διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦ σκοποῦ διὰ τὸν ὁποῖον ἐρριψοκινδύνευσε τὸ ἔθνος… διὰ τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, διὰ τὴν ἀγάπην τῆς Πατρίδος, σπεύσατε, προφθάσατε νὰ ἀναχαιτισθῆ τὸ κακόν…». (Ἀρχεῖα Λαζάρου καὶ Γεωργίου Κουντουριώτου, Τόμος Γ΄ 335).
. – – – – – – – – . Ἀγωνιζόμενος γιὰ τὴ συμφιλίωση καὶ γιὰ νὰ μὴν παραιτηθεῖ ὁ Ὑψηλάντης, ὁ Γερμανὸς ταπεινώνεται, κλίνει γόνυ ἱκέτη καὶ ζητεῖ νὰ ἀσπασθεῖ τὸ χέρι του. Ὁ Ὑψηλάντης λυγίζει ἀπὸ τὴν ἐνέργεια τοῦ Δεσπότη καὶ δὲν ἀποχωρεῖ. Ὁ Φιλήμων περιγράφει τὴ σκηνὴ καὶ τὴν χαρακτηρίζει «ζωγραφικωτάτη καὶ συγκινητικωτάτη» (Ἰω. Φιλήμονος «Δοκίμιον Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως, Τόμ. Δ΄, σελ. 197).
. – – – – – – – – . Ὁ Γερμανὸς στὶς 25 Μαρτίου 1821, ἀπὸ τὴν Πάτρα συντάσσει ἐκ μέρους τῶν ἀγωνιστῶν ἔγγραφο, ποὺ ἐπιδίδεται στοὺς προξένους τῆς πόλης: «Ἡμεῖς, τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος τῶν Χριστιανῶν, βλέποντες ὅτι μᾶς καταφρονεῖ τὸ ὀθωμανικὸν γένος καὶ σκοπεύει τὸν ὄλεθρον ἐναντίον μας… ἀπεφασίσαμεν σταθερῶς ἵνα ἀποθάνωμεν ἢ νὰ ἐλευθερωθῶμεν..».
. – – – – – – – – . Ἡ Δημοτικὴ μοῦσα ἀπαθανάτισε τὸν ἡγετικὸ ρόλο τοῦ Γερμανοῦ: «Χαρὰ ποὺ τόχουν τὰ βουνά… σὰν βλέπουν τὸν Γερμανὸ τῆς Πάτρας τὸν Δεσπότη νὰ βλογάει τ’ ἅρματα, νὰ εὔχεται τοὺς λεβέντες».-

, , ,

Σχολιάστε

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 22. Π. ΠΑΤΡΩΝ ΓΕΡΜΑΝΟΣ [Α], Ο ΙΕΡΑΡΧΗΣ ΣΥΜΒΟΛΟ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανὸς
Α΄ Μέρος
Ὁ Ἱεράρχης σύμβολο τῆς Ἐπανάστασης
Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Βλ. σχετ.:
ΜΟΡΦΕΣ TOY 1821 – 1. ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 2. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 3. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΥΨΗΛΑΝΤΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 4. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 5. ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΡΩΓΩΝ ΙΩΣΗΦ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 6. ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ E΄ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 7. ΛΟΡΔΟΣ ΜΠΑΪΡΟΝ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 8. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΔΙΑΚΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 9. ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 9. ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 10. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 11. ΝΙΚΗΤΑΡΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 11. ΝΙΚΗΤΑΡΑΣ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 12. ΛΑΣΚΑΡΙΝΑ ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 13. ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 14. ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 14. ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ [B´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 15. Ο ΕΘΝΟΜΑΡΤΥΡΑΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΥΠΡΟΥ KΥΠΡΙΑΝΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 16. ΕΫΝΑΡΔΟΣ: Ο ΦΙΛΕΛΛΗΝΑΣ ΠΟΥ ΔΥΣΑΡΕΣΤΗΣΕ ΤΟΝ ΜΕΤΕΡΝΙΧ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 17. Ο ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 17. Ο ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ [Β´- Ὁ Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός, ὁ Ρήγας καὶ ὁ Κοραὴς] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 18. ΟΙ ΦΙΛΙΚΟΙ: ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΠΕΤΥΧΑΝ ΤΟ ΑΔΥΝΑΤΟ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 18. ΟΙ ΦΙΛΙΚΟΙ: ΛΗΘΗ καὶ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 19. ΟΙ ΦΙΛΙΚΟΙ: Η ΔΕΣΠΩ καὶ Η ΜΟΣΧΩ, Οἱ ἡρωίδες τοῦ Σουλίου (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 20. ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 21. ΜΑΝΤΩ ΜΑΥΡΟΓΕΝΟΥΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

. ————– . Ὁ Μητροπολίτης Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανὸς (1771-1826) συνδέθηκε ἄρρηκτα μὲ τὴν ἔναρξη τῆς Ἐπανάστασης τοῦ 1821 καὶ ἀποτελεῖ τὸ σύμβολό Της. Ὅσοι θὰ ἤθελαν ἕναν Ροβεσπιέρο στὴ θέση του μεμψιμοιροῦν μὲ τὸν ἴδιο καὶ τὴν ἡμερομηνία ἐνάρξεως τοῦ Ἀγώνα στὴ Μονὴ τῆς Ἁγίας Λαύρας, στὰ Καλάβρυτα. Ἀλλὰ τὰ ἀψευδῆ γεγονότα ἀπὸ τὶς ἱστορικὲς πηγὲς δὲν ἀφήνουν περιθώρια ἀμφισβητήσεων.
. ————– . Ὁ ἐθνομάρτυρας καὶ ἀρχηγὸς τῆς Ἐπανάστασης Ἀλέξανδρος Ὑψηλάντης ἦταν ἐκεῖνος ποὺ προσδιόρισε τὴν 25η Μαρτίου 1821 ὡς ἡμέρα ἐνάρξεώς της. Γράφει ὁ Σπ. Τρικούπης στὴν «Ἱστορία τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως» ὅτι τὸ σχέδιο του ἦταν νὰ μὴ διαμείνει στὴ Μολδοβλαχία, ἀλλὰ νὰ κατέβει στὴν Ἑλλάδα «ἀνάπτων παντοῦ καθ’ ὁδὸν τὴν φλόγα τῆς ἀποστασίας». Καὶ προσθέτει: «Ἐπετάχυνε δὲ τὴν ἔναρξιν τοῦ ἀγῶνος πρὸ τῆς προσδιορισθείσης ἡμέρας τῆς 25ης Μαρτίου». (Ἔκδ. ΔΟΛ, Τόμος 1, Βιβλίο 1ο, σελ. 40).
. ————– . Τὸ ἐπιβεβαιώνει καὶ ὁ Θεόδ. Κολοκοτρώνης: «… Εἰς τὰ 20 μὲ ἦλθαν γράμματα ἀπὸ τὸν Ὑψηλάντη διὰ νὰ ἦμαι ἕτοιμος, καθὼς καὶ ὅλοι οἱ ἐδικοί μας. 25 Μαρτίου ἦτον ἡ ἡμέρα τῆς γενικῆς ἐπαναστάσεως…». (Διήγησις Συμβάντων τῆς Ἑλληνικῆς Φυλῆς ἀπὸ τὰ 1770 ἕως τὰ 1836». Ὑπαγόρευσε ὁ Θεόδωρος Κων. Κολοκοτρώνης, Ἀθήνησιν, Τύποις Χ. Νικολαΐδου Φιλαδελφέως, 1846, σελ. 47-48).
Ὁ ἀγωνιστὴς καὶ πολιτικὸς Βασ. Ἀθ. Πετιμεζᾶς (1785-1872) γράφει στὴν «Αὐτοβιογραφία» του, ὅτι ἦταν παρὼν στὴν Ἁγία Λαύρα, τὴν 25η Μαρτίου, κατὰ τὴν ὁρκωμοσία τῶν ἀγωνιστῶν ἀπὸ τὸν Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανό. Ὁ Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανὸς στὰ δικά του «Ἀπομνημονεύματα» (Ἔκδ. 3η, Ἐπιμέλεια Δημ. Γρ. Καμπούρογλου, Τυπογραφεῖο Σπ. Τσαγγάρη, Ἐν Ἀθήναις, 1900) δὲν ἀναφέρει τὴν ἐκ μέρους του ὁρκωμοσία τῶν Ἀγωνιστῶν στὴ Μονὴ τῆς Ἁγίας Λαύρας, στὰ Καλάβρυτα. Αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι δὲν τὴν ἔκανε. Τὰ «Ἀπομνημονεύματα» μοιάζουν περισσότερο σὰν πρόχειρες σημειώσεις τοῦ Γερμανοῦ γιὰ τὰ δύο πρῶτα χρόνια τῆς Ἐπανάστασης. Αὐτὸ τὸ σημειώνει καὶ ὁ Ι. Φιλήμων («Φιλικὴ Ἑταιρεία», σελ. στ-ζ, σήμ. α΄)
. ————– . Ὁ Γερμανὸς γράφει ὅτι στὶς 27 Φεβρουαρίου ἀνέβηκε στὰ Καλάβρυτα, ὅπου πῆγε καὶ «ὁ τῆς Βοστίτσης προεστὼς Ἀνδρέας Λόντος» (Αὐτ. σελ. 26). Διαμένει στὴ Μονὴ τῆς Ἁγίας Λαύρας καὶ τὴν 9η Μαρτίου ἀποφασίζει μὲ τοὺς προεστοὺς νὰ μὴν μετακινηθοῦν ἀπὸ ἐκεῖ, νὰ περιμένουν τὴν ἐξέλιξη τῶν γεγονότων καὶ ἂν οἱ ὀθωμανοὶ «μεταχειρισθοῦν τὰ ὅπλα καὶ τὴ βία ἐναντίον τῶν ὁμογενῶν, τότε ἐξ ἀνάγκης νὰ λάβωσι καὶ αὐτοὶ τὰ ὅπλα καὶ νὰ κινήσωσι καὶ τοὺς λοιποὺς ὁμογενεῖς εἰς ὑπεράσπισιν ἑαυτῶν» (Αὐτ. σελ. 28).
. ————– . Μετὰ ἀπὸ κινήσεις τῶν ὀθωμανῶν, Καλαβρυτινοὶ σκοτώνουν δύο ἀνθρώπους τοῦ Βοεβόδα Ἀρναούτογλου καὶ παίρνουν τὸ βιός του. Συγχρόνως ἄλλοι Καλαβρυτινοὶ φονεύουν δύο σπαχῆδες καὶ ἄλλοι, στὸν Φενεό, γυφτοχαρατζῆδες. Οἱ κινήσεις τῶν Ἑλλήνων φοβίζουν τοὺς Τούρκους καὶ αὐτοὶ κλείνονται σὲ δύο πύργους τῶν Καλαβρύτων (Αὐτ. σελ. 29). Ἐν τῷ μεταξὺ – συνεχίζει τὴ διήγησή του ὁ Π.Π. Γερμανὸς – στὴν Πάτρα καὶ στὶς 21 Μαρτίου οἱ Τοῦρκοι βάζουν τὶς οἰκογένειές τους στὸ Κάστρο, ἐπιτίθενται στὸ σπίτι τοῦ ἀγωνιστῆ Ἰωάν. Παπαδιαμαντόπουλου καὶ βάζουν φωτιὰ σὲ σπίτια Πατρινῶν. Οἱ Πατρινοὶ γράφουν στὸν Γερμανό, ποὺ τὸν βρίσκουν στὰ Νεζερά, νὰ πάρει τοὺς ἄλλους ὁπλαρχηγοὺς καὶ τὰ παλληκάρια τους καὶ νὰ ἔρθει στὴν Πάτρα, πρὸς βοήθειά τους. (Αὐτ. σελ. 30).
. ————– . Ὁ Γερμανὸς γράφει στὰ «Ἀπομνημονεύματά» του: «Τὴν ἐπιοῦσαν ἡμέραν ἐκίνησαν καὶ αὐτοί, ἔχοντες περίπου πεντακοσίους στρατιῶτας καὶ ἐμβῆκαν εἰς τὰς Πάτρας». Ὁ χρόνος γιὰ τὴ συγκέντρωση τῶν ἀγωνιστῶν καὶ οἱ ἀποστάσεις μὲ ὁδοιπορία μέσα ἀπὸ ὀρεινὰ μονοπάτια δὲν δικαιολογοῦν τὴν ἄφιξή τους σὲ 24 ὧρες. Οἱ Φιλήμων, Τρικούπης καὶ Φραντζῆς συμφωνοῦν ὅτι στὶς 25 Μαρτίου ὁ Γερμανὸς ἔστησε Σταυρὸ στὴν πλατεία Ἁγίου Γεωργίου στὴν Πάτρα καὶ «ἔδωκεν εἰς κοινὴν προσκύνησιν τὸ ἱερὸν σύμβολον πρὸς τοὺς ἐξεγερθέντες διὰ τὴν ἐλευθερίαν των Ἕλληνας» (Βλ. καὶ Τ. Ἀθ. Γριτσόπουλου «Ἱστορικὰ Μελετήματα περὶ τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως», Τόμος 2ος, Ἀθῆναι, 2008, σελ. 95). Ἂν ἰσχύει ἡ ἐκτίμηση αὐτή, τότε ἡ ὁρκωμοσία στὴ Μονὴ τῆς Ἁγίας Λαύρας τῶν ἀγωνιστῶν ἔγινε μεταξὺ 17ης καὶ 21ης Μαρτίου 1821, πρὶν δηλαδὴ ὁ Γερμανὸς ἀναχωρήσει γιὰ τὴν Πάτρα. Ἀλλιῶς ἡ ὁρκωμοσία στὴν Πάτρα ἔγινε ἀργότερα.
. ————– . Ἡ Ἐπανάσταση ξεκίνησε στὰ διάφορα μέρη τῆς Ἑλλάδας ἐντὸς τοῦ Μαρτίου, καὶ κοντὰ στὴν 25η. Στὴν Τσακωνιὰ καὶ στὴ Μάνη στὶς 17 Μαρτίου ξεκινᾶ ὁ Ἀγώνας μὲ Δοξολογίες, ἡ Καλαμάτα ἀπελευθερώνεται στὶς 23 καὶ τελεῖται δοξολογία στὸν ἱστορικὸ ναὸ τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων, στὶς 27 ὁ Σαλώνων Ἠσαΐας κηρύσσει τὴν Ἐπανάσταση στὴ Ρούμελη μὲ Θεία Λειτουργία καὶ Δοξολογία στὴ Μονὴ τοῦ Ὁσίου Λουκᾶ, στὴν ὁποία παρέστησαν, μεταξὺ ἄλλων, ὁ Ἀθανάσιος Διάκος μὲ παλληκάρια του καὶ ἄλλοι ὁπλαρχηγοί. Ὅμως ΟΛΟΙ οἱ ἀγωνιστές, ὅπου βρέθηκαν, συμμετέσχον στὴ Δοξολογία γιὰ τὴν ἑορτὴ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ καὶ ΟΛΟΙ δέχθηκαν τὰ Καλάβρυτα ὡς κοινὸ τόπο ἔναρξης τῆς Ἐπανάστασης, τὴν 25η Μαρτίου ὡς ἡμερομηνία Της καὶ τὸν Γερμανό, ὡς τὸν Ἀρχιερέα ποὺ τὴν κήρυξε.
. ————– . Τὸ 1835 ὁ τότε Ὑπ. Ἐσωτερικῶν Ἰωάν. Κωλέττης προτείνει στὸν Ὄθωνα τὴν καθιέρωση ὡς ἡμερομηνίας τῆς ἐθνικῆς ἑορτῆς τὴν 25η Μαρτίου. Στὴν πρότασή του ἀναφέρει ὅτι ὁ «ξακουστὸς Γερμανὸς» κήρυξε τὴν Ἐπανάσταση στὴν Ἁγία Λαύρα στὶς 17 Μαρτίου 1821 καὶ ὅτι αὐτὴ γενικεύθηκε στὶς 25 Μαρτίου, γι’ αὐτὸ καὶ θεωρεῖ αὐτὴν τὴν ἡμερομηνία σταθμὸ γιὰ τὴν Ἑλληνικὴ Ἱστορία (Βλ. σχ. Κων. Ἀθ. Διαμαντῆ «Πρότασις καθιερώσεως ἐθνικῶν ἐπετείων καὶ δημοσίων ἀγώνων κατὰ τὸ πρότυπον τῶν ἑορτῶν τῆς ἀρχαιότητος κατὰ τὸ ἔτος 1835», Ἔκδ. «Ἀθηνᾶ», Σύγγρ. Περιοδικὸν τῆς ἐν Ἀθήναις Ἐπιστημονικῆς Ἑταιρείας, Τόμ. 73 – 74).
. ————– . Μὲ τὴν εὐκαιρία τοῦ γάμου τοῦ Ὄθωνα μὲ τὴν Ἀμαλία κόπηκε χάλκινο μετάλλιο, τὸ 1836, ἔργο τοῦ αὐστριακοῦ χαράκτη Κόνραντ Λάνγκε. Σὲ αὐτὸ εἰκονίζεται ὁ Γερμανὸς νὰ κρατᾶ ὑψωμένο λάβαρο σὲ κοντάρι μὲ Σταυρὸ καὶ δύο ἀγωνιστὲς νὰ ὁρκίζονται καὶ γράφεται: «ΘΕΟΣ ΤΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΜΟΥ ΚΑΙ ΥΨΩΣΩ ΑΥΤΟΝ – ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ 25 ΜΑΡΤΙΟΥ 1821». Στὴν ἄλλη ὄψη τοῦ μεταλλίου εἰκονίζεται ὁ Γερμανός. Τὸ γραφόμενο εἶναι ἀπὸ τὴν «Ἔξοδο» τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης (ιε΄ 2). Τὸ Β.Δ. γιὰ τὸν ἑορτασμὸ «εἰς τὸ διηνεκές» τῆς Ἐπανάστασης τοῦ 1821 τὴν 25η Μαρτίου εἶναι τοῦ 1838. Σημειώνεται ὅτι ΟΛΟΙ οἱ ἀγωνιστές, ποὺ ζοῦσαν τὸ ἔτος αὐτὸ ἀποδέχθηκαν εὐχαρίστως τὴν ἡμερομηνία τῆς Ἐθνικῆς Ἑορτῆς. Μεταξὺ αὐτῶν οἱ Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Γιάννης Μακρυγιάννης, Κωνσταντῖνος Κανάρης, Λάζαρος Κουντουριώτης, Ἀνδρέας Ζαΐμης, Ἀνδρέας Λόντος, Μαντὼ Μαυρογένους, Πέτρος Μαυρομιχάλης, Κων. Μπότσαρης, Νικηταρᾶς, Δημ. Πλαπούτας, Ἀναστ. Πολυζωίδης, Γεώργιος Τερτσέτης, Κίτσος Τζαβέλλας, Φωτάκος. Ὁ Ἀλέξανδρος Ὑψηλάντης καὶ ὅλοι τους ὁμόθυμα ἀποφάσισαν τὴν 25η Μαρτίου ὡς ἡμέρα ἐνάρξεως τῆς Ἐπανάστασης, γιατί βίωσαν τὴν ταύτιση Ἑλλήνων καὶ Ὀρθοδοξίας καὶ γιὰ νὰ ὑπενθυμίζουν στοὺς αἰῶνες πὼς ἀγωνίστηκαν πρῶτα ὑπὲρ Πίστεως καὶ μετὰ ὑπὲρ Πατρίδος, ὅπως τὸ 1838 εἶπε πρὸς τοὺς γυμνασιόπαιδες στὴν Πνύκα ὁ Θεόδωρος Κολοκοτρώνης.

, , ,

Σχολιάστε

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 21. ΜΑΝΤΩ ΜΑΥΡΟΓΕΝΟΥΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Μαντὼ Μαυρογένους:
Πρότυπο αὐταπάρνησης καὶ θυσίας
Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Βλ. σχετ.:
ΜΟΡΦΕΣ TOY 1821 – 1. ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 2. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 3. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΥΨΗΛΑΝΤΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 4. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 5. ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΡΩΓΩΝ ΙΩΣΗΦ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 6. ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ E΄ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 7. ΛΟΡΔΟΣ ΜΠΑΪΡΟΝ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 8. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΔΙΑΚΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 9. ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 9. ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 10. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 11. ΝΙΚΗΤΑΡΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 11. ΝΙΚΗΤΑΡΑΣ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 12. ΛΑΣΚΑΡΙΝΑ ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 13. ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 14. ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 14. ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ [B´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 15. Ο ΕΘΝΟΜΑΡΤΥΡΑΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΥΠΡΟΥ KΥΠΡΙΑΝΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 16. ΕΫΝΑΡΔΟΣ: Ο ΦΙΛΕΛΛΗΝΑΣ ΠΟΥ ΔΥΣΑΡΕΣΤΗΣΕ ΤΟΝ ΜΕΤΕΡΝΙΧ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 17. Ο ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 17. Ο ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ [Β´- Ὁ Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός, ὁ Ρήγας καὶ ὁ Κοραὴς] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 18. ΟΙ ΦΙΛΙΚΟΙ: ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΠΕΤΥΧΑΝ ΤΟ ΑΔΥΝΑΤΟ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 18. ΟΙ ΦΙΛΙΚΟΙ: ΛΗΘΗ καὶ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 19. ΟΙ ΦΙΛΙΚΟΙ: Η ΔΕΣΠΩ καὶ Η ΜΟΣΧΩ, Οἱ ἡρωίδες τοῦ Σουλίου (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 20. ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

. – . – . Ἡ Μαντὼ Μαυρογένους ἦταν μία ξεχωριστὴ προσωπικότητα τῆς Ἐπανάστασης τοῦ 1821. Γόνος τῆς πλούσιας οἰκογένειας τοῦ Νικολάου Μαυρογένη καὶ τῆς Ζαχαράτης Μπατὴ γεννήθηκε στὴν Τεργέστη τὸ 1796 ἢ τὸ 1797. Τὸ βαφτιστικό της ὄνομα ἦταν Μαγδαληνὴ (Σημ. Μανταλένα στὰ ἰταλικά, ποὺ ἔγινε Μαντώ). Ὡς κοπέλα συνδύαζε τὴ φυσικὴ ὀμορφιά, μὲ τὴν σεμνότητα, τὴν εὐσέβεια, τὴν μόρφωση καὶ τὴν ἀγάπη πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Χειριζόταν ἄριστα τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα καὶ μιλοῦσε ἄπταιστα τὰ γαλλικά, τὰ ἰταλικὰ καὶ τὰ τουρκικά.
.. – . – .Ἔζησε τὸν ἀποκεφαλισμὸ τοῦ θείου της Στεφάνου Μαυρογένη, Μεγάλου Λογοθέτη τοῦ Οἰκ. Πατριαρχείου, ἀπὸ τοὺς Τούρκους στὶς 13 Ἀπριλίου 1821, τὴν ἴδια ἡμέρα μὲ τὸν ἀπαγχονισμὸ τοῦ Πατριάρχη Ἁγίου Γρηγορίου Ε΄. Ἔμαθε τὴν ἱστορία τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων καὶ ζήλωσε τὴ δόξα τους. Βίωσε τὰ βάσανα, ποὺ τράβηξαν οἱ ὁμοεθνεῖς της κατὰ τὴν τουρκοκρατία καὶ ἡ ψυχή της γέμισε ὀργὴ κατὰ τῶν Τούρκων καὶ θέληση ἡ Πατρίδα της νὰ ἀπελευθερωθεῖ. Ἀπὸ τότε ὑποσχέθηκε στὸν ἑαυτό της νὰ ἀφιερώσει στὸν Ἀγώνα ὅλη της τὴν περιουσία καὶ τὸν ἴδιο τὸν ἑαυτό της.
. . – . – .Στὴν Μύκονο, ὅπου ζοῦσε, μὲ δαπάνες της συγκρότησε σῶμα στρατιωτῶν, ποὺ πολέμησαν στὴν Πελοπόννησο καὶ ἐξόπλισε δύο πολεμικὰ σκάφη, γιὰ νὰ ἑνωθοῦν μὲ τὸν ἑλληνικὸ στόλο. Ἐπικεφαλῆς τῶν Μυκονιατῶν πολέμησε γιὰ πρώτη φορὰ τοὺς ἀγαρηνοὺς στὶς 22 Ὀκτωβρίου 1822. Στὴ μάχη ἡ κομψὴ κοσμοπολίτισσα, μὲ τὰ δυτικὰ ὄμορφα φορέματα, μεταμορφώθηκε σὲ πολέμαρχο. Φορώντας ἁπλὸ ρουχισμὸ ἁρματώθηκε μὲ τουφέκι καὶ σπαθὶ καὶ τοὺς ἀντιμετώπισε μὲ ἐπιτυχία, ὅταν ἐπιχείρησαν νὰ κάνουν ἀπόβαση στὸ νησί. Ἔντρομοι οἱ ἀγαρηνοὶ ἀπὸ τὴν ὁρμητικότητα τῶν Μυκονιατῶν ὀπισθοχώρησαν στὰ σκάφη τους, ἀφήνοντας στὶς ἀκτὲς τοῦ νησιοῦ 17 νεκροὺς καὶ 60 τραυματίες.
. . – . – .Ὁ Ἀγώνας εἶχε γιὰ καλὰ ἀνάψει στὴν Πελοπόννησο καὶ στὴν Ρούμελη καὶ ἡ Μαντὼ ἔχοντας ἐξασφαλίσει τὴν ἄμυνα τῆς Μυκόνου πῆγε στὴν Πελοπόννησο, ὅπου συνέχισε τὴν προσφορά της στὴν Ἐπανάσταση. Τὸ 1824 ὁ Παπαφλέσσας, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔγραψε γιὰ τοὺς ἀγῶνες καὶ τὶς θυσίες τῆς Μαντῶς:
. . – . – .«Τὸ ὑπουργεῖον ἔχει πληροφορίας, ἡ Κόρη αὕτη ἀπ’ ἀρχῆς τοῦ Ἱεροῦ Ἀγῶνος ἔδειξε πάντοτε μέγαν ζῆλον καὶ προθυμίαν ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῆς Πατρίδος καὶ ἐν ᾧ μάλιστα οἱ συγγενεῖς αὐτῆς ἐπάσχιζον νὰ τὴν ἐμποδίσουν ἀπὸ τὸ Θεῖον καὶ Ἱερὸν τοῦτο ἔργον της, αὕτη μᾶλλον ἐνοπλίζετο τὸν πατριωτικὸν ζῆλον καὶ τὴν πρὸς τὴν Πατρίδα ἀγάπην, προτιμοῦσα νὰ μισῆται καὶ νὰ ἀποδιώκεται ἀπὸ τοὺς οἰκείους συγγενεῖς της παρὰ νὰ φανῆ ἀμέτοχος τοῦ θείου καὶ ἱεροῦ Ἀγῶνος μας. Εἰς τοσοῦτον δὲ καὶ τοιοῦτον βαθμὸν ἔφθασεν ὁ ὑπὲρ Πατρίδος ἐνθουσιασμός της, ὥστε κατεδαπάνησεν ὅλην της τὴν περιουσίαν πρὸς ὄφελος τῆς Πατρίδος (ἔργον τῷ ὄντι σπανιώτατον καὶ μάλιστα διὰ Κόρην). Μάρτυρες δὲ τούτου εἶναι τὰ ἀνὰ χείρας της ἐνδεικτικὰ” (ΓΑΚ ὐπ. Ἐσωτερ. φ. 42 καὶ Μανουὴλ Τασούλα «Μαντῶ Μαυρογένη», Ἱστορικὸ Ἀρχεῖο, Ἔκδ. Δήμου Μυκονίων, Β΄ Ἔκδ. 1997, σελ. 120-121).
. . – . – .Ὁ ἐνθουσιασμός, ἡ αὐτοθυσία, ἡ προσφορά, δὲν βρῆκαν ἀνταπόκριση ἀπὸ πολλοὺς Ἕλληνες. Ἡ μεγάλη ἀπογοήτευση ἦταν ἡ ἐκ μέρους τοῦ Δημητρίου Ὑψηλάντη ἀθέτηση τοῦ ἐπισήμου ἀρραβώνα τους. Πληγωμένη, ποὺ ἔβλεπε ὅτι ὁ Ὑψηλάντης ἤθελε νὰ τὴν ἐγκαταλείψει «χωρὶς λόγον, μὲ τὴν πλέον σκληρὰν περιφρόνησιν» ἡ συναισθηματικὴ καὶ ἔντιμη Μαντὼ κατέφυγε στὸ Ὑπουργεῖο τῆς Θρησκείας ζητώντας δικαίωση. Δὲν βρῆκε τὸ δίκιο της (Αὐτ. σελ. 174). Ἦταν γυναίκα καὶ ποιὸς νὰ τὰ ἔβαζε μὲ τὸν Ὑψηλάντη… Ὑπάρχει καὶ ἡ ἄποψη ὅτι γιὰ νὰ μὴν ὑλοποιηθεῖ ὁ ἀρραβώνας, φίλοι του εἰσέβαλαν στὸ σπίτι της στὸ Ναύπλιο καὶ τὴν ἀπήγαγαν, στέλνοντάς την μὲ ναυλωμένο πλοῖο στὴ Μύκονο… Ἡ πικρία της κράτησε ἕως τὸν θάνατο τοῦ Ὑψηλάντη, τὸ 1832, σὲ ἡλικία 39 ἐτῶν.
. . – . – . Ἀπὸ τὴν αὐτοθυσία καὶ τὸ δόσιμο τοῦ ἑαυτοῦ της καὶ ὅλης τῆς μεγάλης περιουσίας της στὸν Ἀγώνα μερικοὶ συγκινήθηκαν, πολλοὶ ἔμειναν ἀδιάφοροι καὶ ἀρκετοὶ ἐκμεταλλεύθηκαν τὴν κατάστασή της καὶ τῆς ἔκλεψαν ὅ, τι τῆς εἶχε ἀπομείνει. Τὰ χρόνια στὸ Ναύπλιο ἦταν βασανιστικὰ γιὰ τὴν Μαντώ. Στὶς 11 Μαΐου 1823 μὲ πρόφαση ὅτι ξέσπασε πυρκαγιὰ στὸ σπίτι της ἄνθρωποι τοῦ Μανώλη Τομπάζη ἔκλεψαν καὶ ἀφάνισαν ὅλη της τὴν προίκα ἀπὸ ροῦχα καὶ διαμαντικά, μέχρι τὸ σπαθὶ τοῦ πατέρα της (Αὐτ. σελ. 79). Ἀφοῦ ξόδεψε 25.000 γρόσια στὸν Ἀγώνα, ἔμεινε χωρὶς χρήματα, δὲν μποροῦσε νὰ πληρώσει τὸ ἐνοίκιο τοῦ σπιτιοῦ καὶ κάποιος Κάββας, ἄλλοτε μόνος καὶ ἄλλοτε συνοδείᾳ ἐνόπλων στρατιωτῶν πήγαινε καὶ τὴν ἐνοχλοῦσε νὰ τὸ ἐγκαταλείψει (Αὐτ. σελ. 107). Μέχρι καὶ τὸ λαχουρένιο σάλι τῆς ἔκλεψαν. Τὸ κατάλαβε, ὅταν θέλησε νὰ τὸ φορέσει, γιὰ νὰ πάει στὴν ἐκκλησία… Ὁ καμαριέρης τοῦ Ὑψηλάντη τῆς ἔκλεψε δύο ὁμολογίες, τὸ 1824.
. . – . – .Ἡ ἡρωίδα ἔχοντας μόνο τριάντα γρόσια, μετὰ τὰ ὅσα προσέφερε στὸν Ἀγώνα, ἔφυγε ἀπογοητευμένη ἀπὸ τὸ Ναύπλιο καὶ τὸ 1827 μετέβη νὰ διαμείνει στὴν Αἴγινα. Ἐκεῖ ὑπέβαλε ἀναφορὰ στὴν Ἀντικυβερνητικὴ Ἐπιτροπή, στὴν ὁποία, μεταξὺ ἄλλων, ἀναφέρει: «Εἶμαι βεβαία ὅτι ἡ Σεβ. αὕτη ἐπιτροπή, γνωρίζει τὴν κατάστασίν μου καὶ δὲν θέλει τὴν ἐξοικονόμησιν, ὅτι διὰ τὴν ἀγάπην τῆς πατρίδος ὑστεροῦμαι τὸν ἐπιούσιον ἄρτον» (Αὐτ. σελ. 209).
. . – . – .Τὰ χρόνια περνοῦν. Ἕνα μικρὸ μέρος τῆς Ἑλλάδας ἔχει ἐλευθερωθεῖ. Μετὰ τὴ δολοφονία τοῦ Καποδίστρια ἔρχεται ὁ Ὄθωνας καὶ ἡ ἐποχή του… Ἡ Μαντὼ αὐτὰ τὰ χρόνια ἀρχίζει ἕναν ἄπελπι ἀγώνα νὰ ἀποκτήσει ἀπὸ τὴν οἰκογενειακὴ περιουσία αὐτὰ ποὺ εἶχαν ἀπομείνει, τῆς ἀνῆκαν καὶ ἄλλοι νοσφίζονταν. Μετὰ τὰ τόσα βάσανα, ποὺ πέρασε, ἀποσύρθηκε στὴν Πάρο, ὅπου βρῆκε τὸ κουράγιο νὰ προσφέρει τὴ βοήθειά της σὲ ἄπορα καὶ σὲ δυστυχισμένα κορίτσια. Πέθανε στὴν Πάρο, τὸν Ἰούλιο τοῦ 1840, σὲ ἡλικία 43 ἢ 44 ἐτῶν, ἀπὸ τυφοειδῆ πυρετό. Ἡ ἔνδοξη «πατριῶτις», ὅπως ὑπέγραφε, φοροῦσε στὸ φέρετρο στολὴ ἀντιστρατήγου. Ἡ συμμετοχὴ τοῦ λαοῦ ἦταν πάνδημη. Ἐτάφη στὸ νεκροταφεῖο τῆς Παροικιᾶς. Μὲ τὰ χρόνια ὁ τάφος της ξεχάστηκε, οὔτε ἕνας σταυρὸς μὲ τὸ ὄνομά της δὲν βρέθηκε. Σώθηκε ὁ πολύτιμος Σταυρὸς ποὺ φοροῦσε. Ἀλλὰ αὐτὰ ὅλα εἶναι τὰ ὑλικὰ καὶ χρεώνονται στοὺς ἀνθρώπους. Ἡ Μαντὼ μένει ἀθάνατη, γιὰ τὴν ἀνιδιοτέλειά της καὶ τὴν προσφορά της στὴν Ἐπανάσταση τοῦ 1821, ἔστω καὶ ἂν λίγοι τὴν μνημονεύουν.
. . – . – .Τὸ σπουδαιότερο γι’ αὐτὴν εἶναι πώς, ὅπως ἔγραψε ὁ Ἰταλὸς φιλέλληνας ἰατρὸς Pierviviano Zecchini στὸ βιβλίο – ἡμερολόγιό του «Quadri della Grecia Moderna (Tipografia di Gio. Cecchini, 1864), «ἡ Μαντὼ δίδαξε ὅτι χωρὶς τὴν ἀγάπη στὴν Πατρίδα καὶ ἑπομένως χωρὶς ἐλευθερία καὶ ἀνεξαρτησία δὲν ὑπάρχει οὔτε ἀξιοπρέπεια, οὔτε ἀρετή, οὔτε εὐτυχία ἐπὶ τῆς γῆς».-

, ,

Σχολιάστε

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 19. ΟΙ ΦΙΛΙΚΟΙ: Η ΔΕΣΠΩ καὶ Η ΜΟΣΧΩ, Οἱ ἡρωίδες τοῦ Σουλίου (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

 

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821–Ἡ Δέσπω καὶ ἡ Μόσχω:
Οἱ ἡρωίδες τοῦ Σουλίου

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Βλ. σχετ.:

ΜΟΡΦΕΣ TOY 1821 – 1. ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 2. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 3. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΥΨΗΛΑΝΤΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 4. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 5. ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΡΩΓΩΝ ΙΩΣΗΦ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 6. ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ E΄ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 7. ΛΟΡΔΟΣ ΜΠΑΪΡΟΝ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 8. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΔΙΑΚΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 9. ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 9. ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 10. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 11. ΝΙΚΗΤΑΡΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 11. ΝΙΚΗΤΑΡΑΣ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 12. ΛΑΣΚΑΡΙΝΑ ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 13. ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 14. ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 14. ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ [B´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 15. Ο ΕΘΝΟΜΑΡΤΥΡΑΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΥΠΡΟΥ KΥΠΡΙΑΝΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 16. ΕΫΝΑΡΔΟΣ: Ο ΦΙΛΕΛΛΗΝΑΣ ΠΟΥ ΔΥΣΑΡΕΣΤΗΣΕ ΤΟΝ ΜΕΤΕΡΝΙΧ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 17. Ο ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 17. Ο ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ [Β´- Ὁ Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός, ὁ Ρήγας καὶ ὁ Κοραὴς] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 18. ΟΙ ΦΙΛΙΚΟΙ: ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΠΕΤΥΧΑΝ ΤΟ ΑΔΥΝΑΤΟ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 18. ΟΙ ΦΙΛΙΚΟΙ: ΛΗΘΗ καὶ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

.                 Ἡ Δέσπω, ἡ Μόσχω καὶ οἱ ἄλλες ἡρωίδες, μαζὶ μὲ τοὺς ἄνδρες τοῦ Σουλίου, μὲ τὴν ἀγάπη τους στὴν Ἐλευθερία καὶ τὴ θυσία τους, κατέστησαν πρότυπα γιὰ τοὺς ὑπόλοιπους Ἕλληνες καὶ ἁπτὰ παραδείγματα ὅτι εἶναι ἐφικτὴ ἡ ἀπελευθέρωση τῆς Πατρίδας.
.                 Τὴ δράση τῆς Δέσπως, τῆς Μόσχως καὶ τῶν ἄλλων Σουλιωτισσῶν ἡρωίδων ἀπαθανάτισαν ὄχι μόνο σύγχρονοι ἱστορικοί, ἀλλὰ ὁ ἴδιος ὁ λαὸς μὲ τὸ δημοτικὸ τραγούδι, ποὺ καὶ αὐτὸ ἦταν σύγχρονο τῶν ἀγώνων τῶν Σουλιωτῶν καὶ τῶν Σουλιωτισσῶν. Ἐκ τῶν πρώτων ἱστορικῶν, ποὺ τοὺς κατέγραψαν, εἶναι ὁ Χριστόφορος Περραιβὸς (1773-1863), μὲ τὸ ἔργο του «Ἱστορία τοῦ Σουλίου καὶ τῆς Πάργας», ποὺ πλῆρες τὸ ἐξέδωσε στὴ Βενετία τὸ 1815, γιὰ νὰ ἀκολουθήσει, τὸ 1857, Τρίτη ἔκδοση, διορθωμένη.
.                 Ἡ πρώτη συλλογὴ δημοτικῶν τραγουδιῶν ἐκδόθηκε σὲ δύο τόμους, ὁ πρῶτος τὸ 1824 καὶ ὁ δεύτερος τὸ 1825 ἀπὸ τὸν φιλέλληνα Γάλλο φιλόλογο καὶ ἱστορικὸ Κλὸντ Φοριέλ. Μέσα σὲ αὐτὴν εἶναι καὶ τὸ τραγούδι τῆς Δέσπως, «ἕνα ἀπὸ τὰ δυνατότερα δημοτικά μας τραγούδια τῆς ἐποχῆς τῆς τουρκοκρατίας», κατὰ τὸν λογοτέχνη Γιῶργο Ἰωάννου. (Ἄρθρο μὲ τίτλο «Ἡ Δέσπω κάνει πόλεμο…», εἰς τόμο «Τὸ Εἰκοσιένα», Ἔκδ. «Εὐθύνης», Ἀθήνα, 1987, σελ. 69 κ.ε.).
.                 Ἡ Δέσπω, σύζυγος τοῦ ὁπλαρχηγοῦ Γεωργάκη Μπότση, ἀρχηγὸς τῆς οἰκογένειας μετὰ τὸν θάνατο τοῦ συζύγου της, γιὰ νὰ σώσει τὰ δέκα μέλη της, θυγατέρες, νύφες, ἐγγόνια, ἀπὸ τοὺς Τουρκαλβανούς, κλείστηκε στὸν Πύργο τοῦ Δημουλᾶ, ἀνάμεσα στὴν Ἄρτα καὶ στὴν Πρέβεζα. Ὁ ἀγώνας ἄνισος ἐναντίον ἑκατοντάδων ποὺ τὶς πολιορκοῦσαν. Ὅταν κατάλαβαν ὅτι θὰ πιαστοῦν, μὲ τὴ συγκατάθεση ὅλων, ἔβαλε φωτιὰ στὴ μπαρούτη καὶ κάηκαν ὅλοι οἱ Ἕλληνες καὶ πολλοὶ τουρκαλβανοί. Ἦταν ἡ ἡμέρα τῶν Χριστουγέννων τοῦ 1803.

     Νὰ τὸ δημοτικὸ τραγούδι:

Ἀχὸς βαρὺς ἀκούεται, πολλὰ τουφέκια πέφτουν
Μήνα σὲ γάμο ρίχνονται, μήνα σὲ χαροκόπι;
Οὐδὲ σὲ γάμο ρίχνονται, οὐδὲ σὲ χαροκόπι,
Ἡ Δέσπω κάμνει πόλεμο μὲ νύφες καιμ’ ἀγγόνια.
Ἀρβανιτιὰ τὴν πλάκωσε στοῦ Δημουλᾶ τὸν πύργο.
Γιώργαινα, ρίξε τ’ ἅρματα, δὲν εἶν’ ἐδῶ τὸ Σούλι.
Ἐδῶ εἶσαι σκλάβα τοῦ πασᾶ, σκλάβα τῶν Ἀρβανίτων.
Τὸ Σούλι κι ἂν προσκύνησε κι ἂν τούρκεψεν ἡ Κιάφα,
Ἡ Δέσπω ἀφέντες Λιάπηδες δὲν ἔκαμε, δὲν κάνει!
Δαυλὶ στὸ χέρι ἅρπαξε, κόρες καὶ νύφες κράζει:
Σκλάβες Τούρκων μὴ ζήσομε! Παιδιὰ μαζί μ’ ἐλᾶτε!
Καὶ τὰ φυσέκια ἄναψε κι ὅλοι φωτιὰ γενῆκαν.
.                 Ἡ Μόσχω Τζαβέλα (1750-1804) ἦταν γυναίκα τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Σουλιωτῶν Λάμπρου Τζαβέλα καὶ μητέρα τεσσάρων παιδιῶν: Τοῦ πρωτότοκου Φώτου, ποὺ δηλητηριάστηκε ἀπὸ τὸν Ἀλὴ Πασὰ καὶ πέθανε στὴν Κέρκυρα τὸ 1809, τοῦ Γεωργάκη Τζαβέλα, ποὺ φονεύθηκε στὸ Σούλι, τοῦ Ζυγούρη Τζαβέλα, ποὺ φονεύθηκε τὸ 1823 σὲ μάχη μὲ τοὺς Ὀθωμανοὺς καὶ τῆς Σόφως Τζαβέλα, ἡ ὁποία πληγώθηκε σοβαρὰ στὸ δεξί της μάτι, κατὰ τὴ δεύτερη πολιορκία τοῦ Μεσολογγίου καὶ γιαγιὰ τοῦ Κίτσου Τζαβέλα (διετέλεσε πρωθυπουργὸς τὰ ἔτη 1847-1848). Ὅταν σκοτώθηκε ὁ ἄντρας της, ἡ Μόσχω πῆρε τὴ θέση του στὴ Δημογεροντία τῶν Σουλιωτῶν καὶ ἔλαβε μέρος μὲ ἐπιτυχία σὲ πολλὲς μάχες κατὰ τῶν τουρκαλβανῶν. Ὁ Χριστόφορος Περραιβὸς στὴν προαναφερθεῖσα ἱστορία του, ἔγραψε ὅτι ὅταν ὁ Ἀλὴ Πασὰς κρατοῦσε ὅμηρο τὸν γιό της Φῶτο καὶ ἀπειλοῦσε ὅτι θὰ τὸν ψήσει ζωντανό, ἐκείνη τοῦ ἐμήνυσε νὰ τῆς στείλει κι ἐκείνης ἕνα μέρος ἀπὸ τὸ σῶμα του νὰ τὸ φάει, παρὰ νὰ προδώσει τὴν Πατρίδα της.
.                 Ἡ Γαλάτεια Γρηγοριάδου – Σουρέλη γράφει ἕναν πολὺ διδακτικὸ διάλογο γιὰ ἐμᾶς, μὲ τὶς ἀπειλὲς ποὺ ἐξαπολύει ὁ Ἐρντογάν, μεταξὺ τῆς Μόσχας καὶ τοῦ γιοῦ της Φώτου. Πρὶν ἀπὸ μία μάχη μὲ τοὺς τουρκαλβανοὺς ὁ Φῶτος τῆς ἐξομολογήθηκε ὅτι φοβόταν τὸν θάνατο καὶ ὅτι ντρεπόταν γι’ αὐτό. Ἡ Μόσχω τοῦ ἀπάντησε: «Μὴν ντρέπεσαι, γιατί εἶσαι ἄνθρωπος παιδί μου καὶ οἱ ἄνθρωποι φοβοῦνται τὸν θάνατο. Θέλουν νὰ ζήσουν, νὰ χαίρονται τὸν ἥλιο, νὰ κάνουν παιδιά, νὰ γλεντᾶνε. Γι’ αὐτὸ ἔχει ἀξία ὁ δικός μας πόλεμος. Ἐνῶ φοβόμαστε τὸν θάνατο κι ἀγαπᾶμε τὴ ζωή, ἀγώνα κάνουμε… Ὅταν πολεμᾶς γιὰ κάτι τόσο μεγάλο, ὅπως εἶναι λευτεριά, μὴ φοβᾶσαι τὸ θάνατο». (Ἀπὸ τὸ βιβλίο της «Στὶς ρίζες τῆς λευτεριᾶς», Ἔκδ. Πατάκη, Ἀθήνα, 2004, σελ. 157-158).
.                 Γιὰ τὴν Μόσχω Τζαβέλλα ἕνα δημοτικὸ τραγούδι γράφει:
«Ὁ πόλεμος ἀρχίνησε κι ἀνάψαν τὰ τουφέκια
…κι ὅλοι ἔπιασαν καὶ σπάσανε τὶς θήκαις τῶ σπαθιῶν τους,
Τοὺς Τούρκους βάνουνε μπροστά, τοὺς βάνουν σὰ κριάρια.
Ἄλλοι ἔφευγαν καὶ ἄλλοι ἔλεγαν “Πασά μου ἀνάθεμά σε
Μέγα κακό μᾶς ἔφερες τοῦτο τὸ καλοκαίρι,
Ἐχάλασες τόση Τουρκιά, σπαΐδες κι ἀρβανίτες.
Δὲν εἶν΄ ἐδῶ τὸ Χόρμοβο, δὲν εἶναι ἡ Λαμποβίτσα,
Ἐδῶ εἶν΄ τὸ Σούλι τὸ κακό, ἐδῶ εἶν’ τὸ Κακοσούλι,
Ποὺ πολεμοῦν μικρὰ παιδιά, γυναῖκες σὰν τοὺς ἄνδρες,
Ποὺ πολεμάει ἡ Τζαβέλαινα σὰν ἄξιο παλικάρι.”».
.                Ἕνα ἄλλο Δημοτικὸ τραγούδι περιγράφει τὴν ἀντίσταση στοὺς Τούρκους καὶ τὸν ἡρωικὸ θάνατο τῆς Λένως Μπότσαρη, κόρης τοῦ Κίτσου Μπότσαρη:
Ὅλες οἱ καπετάνισσες ἀπὸ τὸ Κακοσούλι

Ὅλες …σκλαβώθηκαν οἱ ὀρφανές, σκλαβώθηκαν οἱ μαῦρες,
Ἀλλὰ τὴ Λένω… δὲν τὴν ἐπῆραν σκλάβα.
Μον’ πῆρε δίπλα τὰ βουνά, δίπλα τὰ κορφοβούνια,
Σέρνει τουφέκι σισανὲ κι ἐγγλέζικα κουμπούρια,
Ἔχει καὶ στὴ μεσούλα τῆς σπαθὶ μαλαματένιο.
Πέντε Τοῦρκοι τὴν κυνηγοῦν, πέντε τζοχανταραῖοι.
Τοῦρκοι μὴν παιδεύεστε, μὴν ἔρχεστε σιμά μου,
Σέρνω φουσέκια στὴν ποδιὰ καὶ βόλια στὶς μπαλάσκες.
Κόρη γιὰ ρίξε τ’ ἅρματα, γλίτωσε τὴ ζωή σου.
Τί λέτε μωρ’ παλιοτοῦρκοι καὶ σεῖς παλιοζαγάρια;
Ἐγὼ εἶμαι ἡ Λένω Μπότσαρη, ἡ ἀδελφή τοῦ Γιάννη,
Π’ ἔκαμε τὴν Ἀρβανιτιὰ καὶ ντύθηκε στὰ μαῦρα
Καὶ ζωντανὴ δὲν πιάνουμαι εἰς τῶν Τουρκῶν τὰ χέρια».
(Ἀπὸ Ν.Γ. Πολίτου «Ἐκλογαὶ ἀπὸ τὰ τραγούδια τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ», ΕΣΤΙΑ, Β΄ Ἔκδ., 1925, σέλ. 11-12).
Ὅταν ἡ Λένω εἶδε ὅτι θὰ τὴν ἔπιαναν οἱ τοῦρκοι, ρίχτηκε στὸ ποτάμι καὶ πνίγηκε.
.           Μία ἄλλη μορφή, μεταξὺ θρύλου καὶ ἱστορίας ἦταν ἡ Χάιδω Γιαννάκη Σέχου. Μία αἰθέρια ὕπαρξη ποὺ συνδύαζε τὴ γενναιότητα καὶ τὸν ἡρωισμό, μὲ τὴν ἁγνότητα τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος. Γράφει ἕνα τραγούδι:
«Ἂς ἔρχονται οἱ παλιότουρκοι, τίποτε δὲν μᾶς κάνουν
Νὰ μάθουν Λάμπρου τὸ σπαθί, Μπότσαρη τὸ τουφέκι,
Τ’ ἅρματα τῶν Σουλιωτῶν, τῆς ξακουσμένης Χάιδως».
.                 Τὸ δράμα τῶν Σουλιωτισσῶν κορυφώνεται ὅταν, μετὰ ἀπὸ τὴν προδοσία τοῦ Πήλιου Γούση πέφτει τὸ Σούλι καὶ αὐτὲς προτιμᾶνε τὸν θάνατο ἀπὸ τὴν ἀτίμωση στὸ Ζάλογγο καὶ στὴ Μονὴ τοῦ Σέλτσου. Τὰ συνταρακτικὰ γεγονότα περιγράφει μὲ ἀντικειμενικότητα καὶ ἀκρίβεια ὁ Γιῶργος Καραμπελιᾶς στὸ βιβλίο του «Συνωστισμένες στὸ Ζάλογγο» (Ἐναλλακτικὲς Ἐκδόσεις, Β΄ Ἔκδ. Συμπληρωμένη, 2014), μὲ τὸ ὁποῖο δίνει καὶ ἀπαντήσεις στὸ ἐθνοαποδομητικὸ ρεῦμα, ποὺ ἔχει ἀφετηρία τὴν «ἐκσυγχρονιστικὴ» Ἀριστερὰ καὶ ποὺ στὴν ἀπαξίωση τῆς ἐθνικῆς ταυτότητας καὶ τοῦ πατριωτισμοῦ ταυτίζεται μὲ νεοφιλεύθερους προπαγανδιστές.-

 

 

, , ,

Σχολιάστε

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 17. Ο ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ [Β´- Ὁ Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός, ὁ Ρήγας καὶ ὁ Κοραὴς] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– Ο ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ
Ὁ φωτιστὴς τῶν σκλάβων

Β΄ Μέρος
Ὁ Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός, ὁ Ρήγας καὶ ὁ Κοραὴς

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Βλ. σχετ.:

ΜΟΡΦΕΣ TOY 1821 – 1. ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 2. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 3. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΥΨΗΛΑΝΤΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 4. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 5. ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΡΩΓΩΝ ΙΩΣΗΦ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 6. ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ E΄ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 7. ΛΟΡΔΟΣ ΜΠΑΪΡΟΝ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 8. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΔΙΑΚΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 9. ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 9. ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 10. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 11. ΝΙΚΗΤΑΡΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 11. ΝΙΚΗΤΑΡΑΣ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 12. ΛΑΣΚΑΡΙΝΑ ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 13. ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 14. ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 14. ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ [B´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 15. Ο ΕΘΝΟΜΑΡΤΥΡΑΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΥΠΡΟΥ KΥΠΡΙΑΝΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 16. ΕΫΝΑΡΔΟΣ: Ο ΦΙΛΕΛΛΗΝΑΣ ΠΟΥ ΔΥΣΑΡΕΣΤΗΣΕ ΤΟΝ ΜΕΤΕΡΝΙΧ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 17. Ο ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

.                     Τὸ ἔργο τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ ἦταν διαφορετικὸ ἀπὸ ἐκεῖνο τοῦ Ρήγα τοῦ Βελεστινλῆ καὶ χωρὶς ὁποιαδήποτε σχέση μὲ ἐκεῖνο τοῦ Ἀδαμαντίου Κοραῆ. Ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς ἐργάσθηκε ὑπὸ τὴ δαμόκλειο σπάθη τοῦ ὀθωμανοῦ τυράννου καὶ τὸ ἔργο του ἦταν ἱεραποστολικὸ καὶ δι’ αὐτοῦ πέτυχε νὰ ξυπνήσει τὶς θρησκευτικὲς καὶ ἐθνικὲς συνειδήσεις τῶν ὑποδούλων Ἑλλήνων. Ὁ Ρήγας ἦταν ὁ ἰδιοφυὴς ἐπαναστάτης, ποὺ ἤθελε μίαν ἐλεύθερη Πατρίδα, δημοκρατική, μὲ βάση τὶς ἀρχὲς καὶ τὴν παράδοση τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἅγιο Κοσμᾶ καὶ Ρήγα ἑνώνουν τὸ ὅτι εἶναι μάρτυρες, ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς δολοφονήθηκε τὸ 1779 καὶ ὁ Ρήγας τὸ 1798, καὶ ὅτι ἐπιδίωξαν τὴν κοινὴ συνεννόηση τῶν ὑποδούλων Βαλκανικῶν λαῶν, Ὀρθοδόξων Χριστιανῶν κατὰ τὸ θρήσκευμα, μὲ τὴν Ἑλληνιστικὴ ἀφομοίωση καὶ μὲ κοινὸ ὄργανο συνεννοήσεως τὴν Ἐκκλησία καὶ τὴν ἑλληνικὴ δημοτικὴ γλώσσα τῶν χρόνων ἐκείνων.
.                     Ὁ Κοραὴς ἦταν ὁ ἐκ τοῦ μακρόθεν θεωρητικὸς τῆς δημιουργίας ἐλεύθερης Ἑλληνικῆς Πατρίδας, μὲ τὴν παράλογη καὶ ἀντιεπιστημονικὴ ἀπόρριψη 1000 ἐτῶν τῆς Ἱστορίας της καὶ μὲ τὴν ἰδεολογικὴ ἐμμονή του καὶ υἱοθέτηση ἀρχῶν ξένων πρὸς τὴν μακραίωνη καὶ πλούσια παράδοσή Της καὶ τὴν ἐξ ἴσου παράλογη ἐπιβολὴ στοὺς Ἕλληνες μίας τεχνητῆς γλώσσας, τῆς ἀποκληθείσης «καθαρεύουσας». Ὅμως ἰδεολογικοὶ ὀπαδοὶ τοῦ Κοραῆ ἔθεσαν τὸν ἐν λόγῳ λόγιο δίπλα στὸν Ἅγιο Κοσμᾶ καὶ στὸν Ρήγα, ὅπως καὶ στούς, ὅπως ἐκεῖνοι, δολοφονηθέντας Καποδίστρια καὶ Γρηγόριο τὸν Ε΄ . Παράδειγμα εἶναι ὁ Ἀντώνης Γεωργίου, ὁ ὁποῖος στὸ ἔργο του «Πολιτικὸν Κάτοπτρον τῶν πολιτικῶν τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὸν ἐν ἔτει 1877 Ρωσσοτουρκικὸν πόλεμον» (Ἐκ τοῦ Τυπογραφείου Σωκράτους Πέρ. Ἰασεμίδου, Ἀθῆναι, 1880), ἔγραψε ἐπιγραμματικὰ τὸν στίχο: «Καὶ τὸν ἅγιο Κοσμᾶ ᾽χα υἱό, καὶ Ρήγα πρώτους μου τοὺς δύο, Καποδίστρια, Πατριάρχη, Κοραή, Γρηγόρ’ ἐθνάρχη. Τοὺς πρώτους δύο μου σκότωσαν Χαλντούπιδες, ἐφόνευσαν τὸν Ἅγιο Κοσμᾶ ᾽σ᾽ Μπεράτη καὶ τὸν Ρήγα σ’ Μπελιγράτη».
.               Τὸ 1907 τὸ περιοδικὸ «Τὰ Πάτρια» (20/1/1907, σσ. 2-3) ὄργανο τῆς Ἑταιρείας «Τῆς ὑπὲρ τῶν πατρίων ἀμύνης» ἔγραψε: «Ἀπὸ τοῦ Δημητρίου Χαλκοκονδύλη καὶ τοῦ Μάρκου Μουσούρου μέχρι τοῦ Κοραῆ ἄπειροι ἐγένοντο ἥρωες, οὓς Σὺ μακαρία μήτηρ ἔθρεφας, τῆς ἐλευθερίας ἀργυρόφωνοι κήρυκες, μεταξὺ δὲ αὐτῶν γιγάντιος αἴρεται Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός…».
.                     Ὁ φιλόλογος καὶ συγγραφέας Τρύφων Εὐαγγελίδης (Τρίγλεια 1863 – Ἀθήνα 1941) στὸ πόνημά του «Τὰ ἑλληνικὰ σχολεῖα ἀπὸ τῆς Ἁλώσεως (1453) μέχρι τοῦ 1831 μετὰ προλεγομένων περὶ τῆς παιδείας παρὰ τοῖς Βυζαντινοῖς καὶ περὶ τῆς διδακτικῆς μεθόδου» (Τύποις Ι. Χατζηιωάννου, Ἀθῆναι, 1933, σσ. 74-75) βάζει μαζὶ Ἅγιο Κοσμᾶ, Ρήγα καὶ Κοραή, ἐκφράζει ὅμως τὸ παράπονο πὼς στὸ προαύλιο τοῦ Πανεπιστημίου τῶν Ἀθηνῶν ὑπάρχουν μόνο οἱ ἀνδριάντες τῶν δύο, Ρήγα καὶ Κοραή: «Τὸ ἔργον τοῦ τε Κοσμᾶ καὶ τοῦ Ρήγα…, συνέχισεν ὁ σοφώτατος τῶν νεωτέρων Ἑλλήνων Ἀδαμάντιος Κοραής, πρὸς οὓς ἡ Πατρὶς ἵδρυσεν ἐν τοῖς Προπυλαίοις τοῦ Πανεπιστημίου ἀνδριάντας, ὑπολείπεται ὅμως ἔτι ἡ αὐτὴ ἔντιμος πράξις καὶ πρὸς τὸν ἁπλοῦν ἐκεῖνον μοναχόν, τὸν Κοσμᾶν τὸν Αἰτωλόν, λέγω, ἄνευ τοῦ κηρύγματος τοῦ ὁποίου ἴσως νὰ μὴν ὑπῆρχον χριστιανοὶ καὶ Ἕλληνες, οἱ τὴν Μακεδονίαν, Ἤπειρον καὶ Ἀλβανίαν οἰκοῦντες».
.                     Χαρακτηριστικὸ γιὰ τὸ ἐθνικὸ ἔργο τοῦ Πατροκοσμᾶ εἶναι τὸ ἄσμα ποὺ ἀπάγγειλε ὁ Παναγιώτης Συνοδινὸς τὸ 1893 στὴν αἴθουσα τῶν «Φίλων του Λαοῦ»: «…Τὸ μεγαλύτερ’ ὄνομα, ἀλλὰ λησμονημένο καὶ στὸ λαὸ ποὺ ἔσωσεν ἀγνώριστο καὶ ξένο… Ποτὲ δὲν θὰ φύτρωνε τῶν Φιλικῶν ὁ σπόρος, ἕνας πτωχὸς καλόγηρος, ἂν τότε ὁδοιπόρος τὸ σπόρο δὲν ἐπότιζε μ’ εὐλογημένο δάκρυ… Εἶναι ντροπὴ ἕνας λαὸς οὔτε νὰ μὴν ἠξεύρη ποιὸ πρῶτο τὸν ὁδήγησε εἰς τὴ ζωὴ ἀστέρι κι ἐφώτισε μ’ ἀχτίνες τὸ πρῶτο κίνημά του…». Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐμπαθεῖς ὀπαδοὶ τοῦ Διαφωτισμοῦ στὴν Ἑλλάδα, ἀγνοοῦν τὸ κορυφαῖο λυτρωτικὸ ἔργο καὶ τὶς ἐξαιρετικὲς ὑπηρεσίες ποὺ προσέφερε ὁ Πατροκοσμᾶς στὸν Ἑλληνισμό.

Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλὸς ὁ Παῦλος τοῦ 18ου αἰῶνος

.                     Τὸ ἔργο καὶ τὸ τέλος τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ μοιάζει μὲ αὐτὸ τοῦ Ἀποστόλου τῶν Ἐθνῶν Παύλου. Ὁ Παῦλος γιὰ τὴν διάδοση τοῦ Εὐαγγελίου κοπίασε περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλον Ἀπόστολο. Ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς κοπίασε περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλον κληρικό. Καὶ τῶν δύο τὰ χρόνια τῆς ἱεραποστολῆς χωρίζονται σὲ περιοδεῖες. Τρεῖς περιοδεῖες ἔκαμε ὁ Ἀπόστολος Παῦλος εἰς Παλαιστίνη, Μικρὰ Ἀσία, Ἑλλάδα, σὺν τὸ ταξίδι στὴ Ρώμη, ὅπου καὶ μαρτύρησε. Ὁ ἰσαπόστολος Κοσμᾶς ἔκαμε τέσσερις ἀνὰ τὸν ἑλληνικὸ χῶρο. Καὶ οἱ δύο μίλησαν μὲ τὴν ἁπλὴ ἑλληνικὴ γλώσσα τῆς ἐποχῆς τους καὶ ἀπευθύνθηκαν πρὸς ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, χωρὶς καμία διάκριση φυλῆς ἢ θρησκεύματος, καὶ οἱ δύο μὲ τὸ ἔργο τους ἀνέτρεψαν ὅσα εἶχαν ἐπιβληθεῖ ἀπὸ τοὺς ἰσχυροὺς τῆς γῆς, καὶ οἱ δύο προκάλεσαν τὸ μίσος ὅσων ἐθίγοντο ἀπὸ τοὺς λόγους τους καὶ οἱ δύο μαρτύρησαν γιὰ τὸν Ἰησοῦ Χριστό, ὁ Παῦλος στὴ Ρώμη, ὁ Κοσμᾶς στὸ Μπεράτι ἀπὸ τοὺς Τούρκους.
.                     Ὁ Κοσμᾶς κήρυξε ὅπως ὁ Παῦλος. Στὸ κήρυγμά του ἦταν ἁπλός, καὶ ἐπικοινωνοῦσε ἄριστα μὲ τοὺς ἀκροατές του, δείχνοντάς τους ἀγάπη καὶ γιὰ τὸν καθένα ἀπὸ αὐτοὺς ἐνδιαφέρον. Ἦταν τόσο προσφιλὴς στὸν ἁπλὸ λαό, ὥστε ὅταν ἔπρεπε νὰ ἀναχωρήσει ἀπὸ ἕνα μέρος, ὅλοι τὸν παρακαλοῦσαν νὰ μείνει κι ἄλλο μαζί τους καὶ πολλοὶ τὸν ἀκολουθοῦσαν καὶ στὸ ἑπόμενο μέρος, ποὺ μετέβαινε. «Καὶ σήμερα ἀκόμη», γράφει ὁ μακαριστὸς Μητροπολίτης Φλωρίνης Αὐγουστίνος (Καντιώτης) «ὅποιος διαβάζει τὶς διδαχές του, τὶς ὁποῖες διέσωσαν μαθητές του, νιώθει τὴν ψυχή του νὰ μεταρσιώνεται καὶ νὰ ἀγαλλιάζει».
.             Μικρὸ δεῖγμα τῶν Διδαχῶν του παρατίθεται. Στὴν Πέμπτη Διδαχὴ γράφει γιὰ τὴν ἀξία νὰ ἔχουν οἱ Ἕλληνες σχολεῖα: «Νὰ σπουδάζετε καὶ σεῖς, ἀδελφοί μου, νὰ μανθάνετε γράμματα ὅσον ἠμπορεῖτε. Καὶ ἂν δὲν ἐμάθετε οἱ πατέρες, νὰ σπουδάζετε τὰ παιδιά σας, νὰ μανθάνουν τὰ ἑλληνικά, διότι καὶ ἡ Ἐκκλησία μας εἶναι εἰς τὴν Ἑλληνικήν… Καλύτερον, ἀδελφέ μου, νὰ ἔχης ἑλληνικὸν σχολεῖον εἰς τὴν χώραν σου, παρὰ νὰ ἔχης βρύσες καὶ ποτάμια. Καὶ ὡσὰν μάθης τὸ παιδί σου γράμματα, τότε λέγεται ἄνθρωπος. Τ σχολεο νοίγει τς κκλησίας…».
.                     Στὴν Τρίτη του Διδαχὴ ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς τονίζει ὅτι τὸ Γένος ἔχει ἀνάγκη ἀξίων ἱερέων, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ στοχάζονται ὅτι τὸ φελόνι τους δὲν ἔχει μανίκια, γιατί «φανερώνει πὼς δὲν πρέπει νὰ ἔχουν χέρια νὰ ἀνακατώνονται στὰ κοσμικὰ πράγματα». Καὶ προσθέτει: «Ἀλίμονο στὸν ἱερέα, ποὺ εἶναι ἀνάξιος, ἀγράμματος, μολυσμένος μὲ ἁμαρτίες, ποὺ γιὰ νὰ γίνει Δεσπότης, δίδει γρόσια καὶ βάνει μεσίτες, καὶ ποὺ ἂν καὶ διαβάζει τὸ Εὐαγγέλιο εἶναι ψεύτης».-

Σημ. Πολλὰ ἀπὸ τὰ ἀναφερόμενα στοιχεῖα προέρχονται ἀπὸ τὴν ἐξαίρετη ἐργασία τοῦ ἀείμνηστου ἐκλεκτοῦ συναδέλφου καὶ ἐξαιρέτου συγγραφέως Κώστα Σαρδελῆ «Ἀναλυτικὴ βιβλιογραφία Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ 1765 – 1973», ἐκδ. «Ἑστίας», 2η ἔκδ., Ἀθήνα, 1974

, , , ,

Σχολιάστε

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 15. Ο ΕΘΝΟΜΑΡΤΥΡΑΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΥΠΡΟΥ KΥΠΡΙΑΝΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– Ο ΕΘΝΟΜΑΡΤΥΡΑΣ
ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΥΠΡΟΥ KΥΠΡΙΑΝΟΣ
Ὁ σωτήριος ἄγγελος τοῦ Ἔθνους

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Βλ. σχετ.:

ΜΟΡΦΕΣ TOY 1821 – 1. ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 2. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 3. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΥΨΗΛΑΝΤΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 4. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 5. ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΡΩΓΩΝ ΙΩΣΗΦ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 6. ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ E΄ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 7. ΛΟΡΔΟΣ ΜΠΑΪΡΟΝ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 8. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΔΙΑΚΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 9. ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 9. ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 10. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 11. ΝΙΚΗΤΑΡΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 11. ΝΙΚΗΤΑΡΑΣ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 12. ΛΑΣΚΑΡΙΝΑ ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 13. ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 14. ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 14. ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ [B´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 16. ΕΫΝΑΡΔΟΣ: Ο ΦΙΛΕΛΛΗΝΑΣ ΠΟΥ ΔΥΣΑΡΕΣΤΗΣΕ ΤΟΝ ΜΕΤΕΡΝΙΧ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

.               Ὁ ἐθνομάρτυρας Ἀρχιεπίσκοπος Κύπρου Κυπριανὸς (1756-1821), κατὰ τὸν ἄγγλο περιηγητὴ μὲ τὸ ψευδώνυμο Al.Bej ὑπῆρξε ἕως τὸν μαρτυρικὸ θάνατό του «ὁ σωτήριος ἄγγελος τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους». Ἡ θυσία του σφράγισε τὴν ἑνότητα καὶ τὴν ἀποφασιστικότητα τοῦ Ἑλληνισμοῦ γιὰ τὴν ἐλευθερία. Οἱ Τοῦρκοι πάντα ὀρέγονται τὴ Μεγαλόνησο καὶ οἱ Ἕλληνες τῆς Κύπρου πάντα ὁδηγοῦνται ἀπὸ τὸν μάρτυρα Κυπριανὸ καὶ ἀμύνονται ἀποτεσματικά.
.               Ὁ Κυπριανὸς γεννήθηκε στὸν Στρόβολο, σήμερα Δῆμο τῆς Ἐπαρχίας τῆς Λευκωσίας. Ἡ οἰκογένειά του ἦταν εὐσεβής. Ὅταν ἦταν μικρὸ παιδί, ἡ μητέρα του ζύμωσε καὶ τοῦ ἔδωσε τὸ ταψὶ μὲ τὰ ἄψητα ψωμιὰ νὰ τὰ πάει στὸ φοῦρνο. Ὅμως ἐκεῖνος γλίστρησε, ἔπεσε καὶ αὐτὰ κύλισαν στὶς λάσπες. Ἡ μητέρα του ἀντὶ νὰ τὸν μαλώσει τοῦ χαμογέλασε στοργικὰ καὶ γιὰ παρηγοριὰ τοῦ ἔδωσε μίαν εὐχή: «ποῦ νὰ σὲ δῶ δεσπότη γιέ μου». (Ἀρχιμ. Ἰωάννη Ἀλεξίου «Ἐθνομάρτυρες», Ἔκδ. Θεολόγων «Η ΖΩΗ», Ἀθῆναι, 1981, σελ. 19). Νωρὶς τὸν ἔστειλαν στὴ Μονὴ Μαχαιρᾶ γιὰ καλογεροπαίδι καὶ νὰ μάθει γράμματα. Στὰ 27 του χρόνια χειροτονήθηκε διάκονος καὶ τὸν ἴδιο χρόνο (1783) πῆγε στὶς παραδουνάβιες χῶρες γιὰ συγκέντρωση πόρων γιὰ τὸ μοναστήρι του καὶ γιὰ περαιτέρω σπουδές. Ἡ φιλομάθεια, ἡ φιλοπατρία, ἡ ἀγάπη του στὴν Ἐκκλησία, καὶ ἡ εὐφυΐα του προκάλεσαν τὴν προσοχὴ τοῦ Μιχαὴλ Δράκου – Σούτσου, Ὀσποδάρου τῆς Βλαχίας. Αὐτὸς προώθησε τὴν προαγωγή του σὲ Ἀρχιμανδρίτη καὶ τὴν ἐγγραφή του στὴν Ἀκαδημία τοῦ Ἰασίου.
.               Τὸ 1802 ἐπιστρέφει στὴν Κύπρο, τὸ 1804, ὡς ἀρχιμανδρίτης ἀκόμη, μὲ εὐφυεῖς ἐνέργειες ἀποτρέπει τὴ σφαγὴ τῶν Ἑλλήνων. Τὸ 1810 ἐκλέγεται Ἀρχιεπίσκοπος καὶ ἔχοντας διαπιστώσει στὰ ἑλληνόπουλα ἔλλειψη ἑλληνικῆς παιδείας ἱδρύει ἑλληνικὰ σχολεῖα. Πρῶτα στὴ Λευκωσία (1812), μετὰ στὴ Λεμεσὸ (1819) καὶ στὴ συνέχεια στὸν Στρόβολο (1821). Παράλληλα ἐπισκευάζει πολλοὺς ναοὺς καὶ τοὺς ἐμπλουτίζει μὲ ἐκκλησιαστικὰ βιβλία, εἰκόνες καὶ λειτουργικὰ σκεύη. Ὅλα αὐτὰ ὑπὸ τὴ δαμόκλειο σπάθη τοῦ τούρκου δυνάστη.
Ἔχοντας μυηθεῖ στὴ Φιλικὴ Ἑταιρεία, ὅπως καὶ οἱ περισσότεροι κληρικοὶ καὶ πολλοὶ λαϊκοί τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κύπρου, παρακολουθεῖ τὴν προετοιμασία τῆς Ἐπανάστασης, ἀλλὰ ἀποφασίζει νὰ προσφέρει ὑπὲρ αὐτῆς οἰκονομικὴ βοήθεια καὶ νὰ μὴν ξεσηκώσει τὸ λαό, βλέποντας βεβαία τὴ σφαγή. Ὅμως αὐτὴ ἦρθε στὶς 9 καὶ 10 Ἰουλίου 1821. Κάτι παθαίνουν οἱ Τοῦρκοι τὸν Ἰούλιο…!!!
.               Ἤδη ἀπὸ τὸν Ἀπρίλιο τοῦ 1821, ὅταν ἀπαγχονίστηκε ὁ Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ καὶ οἱ ἄλλοι ἀρχιερεῖς καὶ πρόκριτοι, τὰ σύννεφα ἔδειχναν καταιγίδα. Ὁ Γεώργιος Κηπιάδης, τὸ 1888 διηγεῖται τὸν τραγικὸ Ἰούλιο τοῦ 1821, μὲ βάση τὶς μαρτυρίες αὐτοπτῶν μαρτύρων. Παρατίθενται σχετικὰ ἀποσπάσματα:
.               «Τὴν 23ην Ἀπριλίου 1821 ἐξετελέσθη καθ’ ἅπασαν τὴν Νῆσον τὸ διάταγμα διὰ τὸν ἀφοπλισμὸν ὅλων τῶν ραγιάδων Ἑλλήνων… Εἰς τὸ ἄκουσμα τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως ἐξήφθη τὸ φανατικὸν μίσος τῶν ὀθωμανῶν καὶ ὡς ἐκ τούτου ὑπόπτους ἐθεώρουν πάντας ἀνεξαιρέτως τοὺς Ἕλληνας ραγιάδας… Ἐπὶ μήνα πανικὸς καὶ φόβος τοὺς Χριστιανοὺς ραγιάδας ἐκράτει, οἱ Ναοὶ τοῦ Ὑψίστου κατεπατήθησαν, ἐσυλήθησαν, ἐδημεύθησαν, παρθένοι διεκορεύθησαν, γυναῖκες ἠτιμάσθησαν…
.               Τὴν 9ην Ἰουλίου 1821, ἡμέραν Σάββατον, διέταξεν ὁ ἡγεμὼν καὶ ἔκλεισαν τὰς πύλας τῆς Λευκωσίας καὶ ἐν τῇ πλατείᾳ τῶν Λουζηνιανῶν Βασιλέων, παρέστη τὸ φρικωδέστερον τῶν θεαμάτων, ἀφ’ ὅσα ἡ πολυτλήμων Κύπρος εἶδεν ἀπὸ τῆς ὑπὸ τῶν Τούρκων ἁλώσεώς της. Πρῶτος ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Κύπρου Κυπριανός, ὃν προηγουμένως ὁ Ἡγεμὼν μεθ’ ὅρκου διεβεβαίωσεν ὅτι δὲν ἤθελεν ἀποκεφαλίση καὶ ὅν τινες εἰς μάτην παρεκίνησαν νὰ δραπετεύση καὶ νὰ σώση οὕτω ἑαυτόν, ἀπάγεται καὶ ἀπαγχονίζεται, ἐξαρτηθεὶς ἐπὶ τῆς ἔναντι τῆς πύλης τοῦ Σεραγίου μέχρι πρό τινος ὑφισταμένης συκαμινέας. Συνάμα ἐν τῇ αὐτῇ περίπου θέσει ἀποτέμνουσι τὴν κεφαλὴν τοῦ ἐκ Λεμησσοῦ Γεωργίου Μασούρα, ὅστις ἔφερε τὸ ὑψηλὸν ἀξίωμα τοῦ Καππὶ – Κεχαγιᾶ ἐν Κωνσταντινουπόλει. Εἶτα ἐκαρατόμησαν τοὺς τρεῖς Μητροπολίτας Χρύσανθον Πάφου, Μελέτιον Κυτίου καὶ Λαυρέντιον Κυρηνείας, τὸν δὲ Ἀρχιδιάκονον τοῦ Ἀρχιεπισκόπου ἀπηγχόνισαν, ἐξαρτήσαντες αὐτὸν εἰς τὸν ἔναντι τῆς συκαμίνου πλάτανον…
.               Τὴν ἑπόμενην ἡμέραν, 10 Ἰουλίου, ἀπήγαγον εἰς τὴν ἀγχόνην τὸν Ἡγούμενον τῆς εὐαγοῦς καὶ Βασιλικῆς Μονῆς Κύκκου Ἰωσήφ… Τὰ λείψανα τῶν μαρτυρησάντων ἱερωμένων καὶ λαϊκῶν τινὰ ἐρρίφθησαν ἀπὸ τοῦ φρουρίου ἔξωθεν τῆς πόλεως ὑπὸ ἐπὶ τούτῳ ἀγγαρευθέντων χριστιανῶν, ὁπόθεν ἕτεροι ὁμογενεῖς τὰ παρέλαβον καὶ τὰ ἔθαψαν…». (Ἀπὸ τὸ περιοδικὸ «Ἱστορία καὶ Ζωή», ἀριθμ. 3, Ἰούλιος 1956, σσ. 181-186)

Ἡ ἐννάτη Ἰουλίου 1821

Ἐπικὸ ποίημα τοῦ ἐθνικοῦ μας ποιητῆ τῆς Κύπρου Βασίλη Μιχαηλίδη (1849-1917)

.               Τὰ τραγικὰ γεγονότα τῆς 9ης Ἰουλίου 1821 στὴν Κύπρο ἀπαθανάτισε μὲ μοναδικὸ τρόπο ὁ Κύπριος ἐθνικὸς ποιητὴς Βασίλης Μιχαηλίδης. Τὸ κορύφωμα τοῦ ἔργου, γραμμένου στὴν κυπριακὴ διάλεκτο, εἶναι ὁ διάλογος τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Κυπριανοῦ μὲ τὸν τοῦρκο δυνάστη Μουσελὶμ Ἀγά:
«Μουσελὶμ Ἀγάς: Πίσκοπε, γιω (ἐγὼ) τὴν γνώμην μου ποτὲ δὲν τὴν ἀλλάσσω, τζὶ’ ὅσα (καὶ ὅσα) τζὶ’ ἂν πεῖς μὲν θαρευτεῖς πὼς ἐν’ νὰ σοὺ πιστέψω. Ἔχω στὸ νοῦ μου, πίσκοπε, νὰ σφάξω, νὰ κρεμάσω, τζὶ’ ἂν ἠμπορῶ ΄ποὺ τοὺς Ρωμιοὺς τὴν Τζιύπρον νὰ παστρέψω τζὶ’ ἀκόμα ἂν ἠμπόρεια τὸν κόσμον νὰ γυρίσω, ἔθεν νὰ σφάξω τοὺς Ρωμιούς, ψυχὴν νὰ μὴν ἀφήσω.
Κυπριανός: Ἡ Ρωμιοσύνη ἐν’ (εἶναι) φυλὴ συνότζιαιρη (ὁμήλικη) του κόσμου, κανένας δὲν εὑρέθηκεν γιὰ νὰ τὴν ἠξηλείψει, ΚΑΝΕΝΑΣ, γιατί σκέπει τὴν ᾽ποὺ (ἀπὸ) τά ᾽ψη (ὕψη) ὁ Θεός μου. Ἡ Ρωμιοσύνη ἐν’ νὰ χαθεῖ, ὄντας ὁ κόσμος λείψει! Σφάξε μας οὔλους τζὶ ἂς γενεῖ τὸ γαίμαν μας αὐλάτζιν, κάμε τὸν κόσμον ματζιελειὸν τζιαὶ τοὺς Ρωμιοὺς τραούλια (σφακτάρια), ἀμμά ᾽ξερε πὼς ὕλαντρον (αἰωνόβιο δένδρο) ὄντας κοπεῖ καβάτζιν (πρὸς τὰ πάνω) τριγύρου του πετάσσονται τρακόσια παραπούλλια (βλαστοὶ – παραφυάδες)».
.               Τὸ ἐπιγραμματικὸ ὕφος τοῦ Μιχαηλίδη κορυφώνεται σὲ αὐτοὺς τοὺς δύο λαμπρότατους στίχους, ποὺ ἀφοροῦν τὸν τοῦρκο δυνάστη:
«Τὸ ᾽νὶν ἀντὰν νὰ τρῶ’ τὴν γῆν, τρώει τὴν γῆν θαρκέται μὰ πάντα τζιεῖνον τρώεται τζιαὶ τζεῖνον καταλυέται».
(Τὸ ὑνὶ ὅταν τρώει τὴ γῆ, νομίζει ὅτι τὴν τρώει, ἀλλὰ πάντα ἐκεῖνο τρώγεται καὶ ἐκεῖνο καταστρέφεται).

     Μαρτυρία τοῦ Ἄγγλου περιηγητῆ J. Carne γιὰ τὸν ἐθνομάρτυρα

.               «Ξεχωριστὸς γιὰ τὴ μόρφωση καὶ τὴν εὐσέβειά του καθὼς καὶ γιὰ τὸ ἀκλόνητο ἠθικό του σθένος, ὁ Κυπριανός, ἤτανε τὸ ὕστατο σημεῖο ὅπου συγκεντρώνανε τὶς ἐλπίδες τοὺς οἱ δυστυχισμένοι Ἕλληνες. Οἱ συχνὲς διαμαρτυρίες καὶ παρατηρήσεις τοῦ κάνανε τὶς τουρκικὲς ἀρχὲς νὰ τὸν μισοῦν. Συχνὰ δάκρυζε ὅταν μᾶς μιλοῦσε γιὰ τὶς σφαγὲς τῶν συμπατριωτῶν του. Τόνε ρωτήσαμε μία μέρα γιατί, μπροστὰ στοὺς κινδύνους ποὺ τὸν ἀπειλοῦσαν, δὲν φρόντιζε νὰ σωθεῖ φεύγοντας ἀπὸ τὸ νησί. Ὅμως μᾶς δήλωσε ὅτι ἦταν ἀποφασισμένος νὰ μείνει, γιὰ νὰ δώσει στὸ λαό του, ὡς τὸ τέλος, ὅση προστασία μποροῦσε, καὶ νὰ χαθεῖ μαζί του…». (Ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ ΘΕΠΑΚ «Βασίλης Μιχαηλίδης – Ἡ Ρωμιοσύνη ἐν’ φυλὴ συνότζιαιρη τοῦ κόσμου», Λευκωσία, 2001, σέλ. 48-49).

 

 

, , ,

Σχολιάστε

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 14. ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ [B´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

 

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ
Ἡ ζωντανὴ σημαία τοῦ Γένους

B´ Μέρος.  Ὑπόδειγμα εὐπατρίδη πολίτη

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Βλ. σχετ.:

ΜΟΡΦΕΣ TOY 1821 – 1. ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 2. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 3. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΥΨΗΛΑΝΤΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 4. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 5. ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΡΩΓΩΝ ΙΩΣΗΦ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 6. ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ E΄ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 7. ΛΟΡΔΟΣ ΜΠΑΪΡΟΝ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 8. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΔΙΑΚΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 9. ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 9. ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 10. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 11. ΝΙΚΗΤΑΡΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 11. ΝΙΚΗΤΑΡΑΣ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 12. ΛΑΣΚΑΡΙΝΑ ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 13. ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 14. ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 16. ΕΫΝΑΡΔΟΣ: Ο ΦΙΛΕΛΛΗΝΑΣ ΠΟΥ ΔΥΣΑΡΕΣΤΗΣΕ ΤΟΝ ΜΕΤΕΡΝΙΧ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

.                   Τὶς πολλαπλὲς ὑπηρεσίες τοῦ Κωνσταντίνου Κανάρη στὸ Ἔθνος περιέγραψε σὲ συντομία ὁ Σπ. Μαρκεζίνης: «Ἡ μορφὴ τοῦ Κανάρη ἐνωρὶς ἔλαβε τὴν θέσιν της εἰς τὸ παγκόσμιο λεύκωμα τῆς ἱστορίας τῶν ἡρώων. Ὅταν ἐξερράγη ἡ Ἑλληνικὴ ἐπανάστασις, ἦτο ἄσημος πλοίαρχος ἑνὸς μικροῦ ἱστιοφόρου… Ἦτο ἐκ χαρακτῆρος ἤρεμος ἄνθρωπος. Πολίτης νομιμόφρων, ὑπόδειγμα συζύγου καὶ πατρός. Δὲν ἐπεδίωξε ποτὲ τὴν προβολήν, καὶ ἐπροτίμα τὸν ἥσυχον βίον… Ὁ θρίαμβος δὲν ἤλλαξε τὸν χαρακτήρα του, παρέμεινεν ἐξ ἴσου μετριόφρων καὶ ἁγνός, ὅσον ὅταν ἦτο ἁπλοῦς ἐμποροπλοίαρχος. Πολλαπλὰς προσέφερεν ἔκτοτε εἰς τὸ Ἔθνος ὑπηρεσίας, πάντοτε μὲ τὴν ἴδιαν σεμνότητα καὶ ἀκεραιότητα. Ὑπῆρξεν εἰς ὅλα ἄμεμπτος. Ὅταν, μετὰ τὴν μεταπολίτευσιν, ἐγένετο ἔλεγχος τῶν διαχειρισθέντων χρηματικὰ κονδύλια, διὰ τὸν Κανάρην οὐδεὶς ἐγένετο λόγος. Ἄλλωστε οὐδὲν οὐδέποτε διεχειρίσθη. Καὶ ὅταν αἱ περιστάσεις ἦσαν κρίσιμοι, πρὸς τὸν Κανάρην πάντοτε ἐστρέφοντο τὰ βλέμματα ὅλων, ὡς εἰς ἄνθρωπον τοῦ ὁποίου τὴν πρωτοκαθεδρίαν ἀπεδέχοντο ὅλοι».
.                   Ἡ Γενικὴ Ἐφημερὶς τῆς Ἑλλάδος (Τεῦχος 3/ 8 Ἰανουαρίου 1830) δημοσιεύει κοινοποίηση τοῦ Κανάρη πρὸς τοὺς Ἕλληνες μὲ τὸ ἑξῆς σχόλιο: «Ἡ ἑξῆς κοινοποίησις μᾶς ἐδόθη ἀπὸ τὸν κύριον Κ. Κανάρην. Νομίζομεν δὲ ὅτι ἀποδίδομεν μικρόν τινα φόρον εἰς τὴν ἀνδρείαν καὶ ἀρετὴν τοῦ ἀνδρὸς τούτου, προθυμούμενοι νὰ τὴν καταχωρίσωμεν κατὰ τὴν αἴτησίν του εἰς τὴν ἐφημερίδα μας». Στὴν Κοινοποίηση ὁ Κανάρης καταγράφει λεπτομερῶς τὰ δῶρα, τὰ ὁποῖα εἶχε λάβει μὲ τὴν ἀκόλουθη σημείωση: «Θέλοντες οἱ ἄνδρες οὗτοι νὰ τιμήσωσι ἐμὲ τὸν ἁπλοῦν πολεμικόν τῆς Ἑλλάδος πολίτην, ὅστις διὰ τίποτε ἄλλο δὲν χαίρω, παρὰ διότι νομίζω ὅτι ἐπλήρωσα μικρὸν μέρος τῶν πρὸς τὴν Πατρίδα ἀπείρων χρεῶν μου, ἐτίμησαν τὰ ὑπὲρ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Ἑλλάδος εὐγενῆ των φρονήματα.
.                   Ἐγὼ δὲν ἔλειψα κατὰ χρέος νὰ πέμψω πρὸς αὐτοὺς ἐν καιρῷ γράμματα ἐνδεικνύοντα τὴν βαθείαν μου εὐγνωμοσύνη. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ἔμαθον ὅτι τινὲς ἐξ αὐτῶν δὲν τὰ ἔλαβον καὶ ὑποπτεύομαι μήπως παρέπεσαν καὶ ἄλλα διὰ τὴν τότε ἀνωμαλίαν, ἑπομένως ἐνδέχεται νὰ μὲ νομίσουν ἀχάριστον οἱ εὐγενεῖς ἐκεῖνοι ἄνδρες, διὰ τοῦτο τολμῶ νὰ ἀποδώσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου καὶ δημοσίως διὰ τῶν ἐφημερίδων». Μεταξὺ τῶν δώρων, ποὺ ἔλαβε, ἦσαν: Τοῦ πλοιάρχου τῆς Ἀγγλικῆς κορβέτας «Περσεὺς» τὸ σπαθί του, τοῦ Γάλλου στρατηγοῦ Ρόσχη ἕνα ζευγάρι πιστόλια, τῆς κόμισσας Καστελάνη ἕνα χαρτοφυλάκιο (porte feuille), τοῦ βασιλικοῦ ὁπλοποιοῦ τῆς Γαλλίας ἕνα τουφέκι ἑπτάστομο, μὲ ὅλα του τὰ ἀναγκαῖα, τῆς συζύγου τοῦ Ἄγγλου πλοιάρχου Τίλ, καλουμένης Νέϋτιλ, ἕνα δακτυλίδι ἀπὸ σμάλτο καὶ χρυσὰ ἐνώτια (σκουλαρίκια) γιὰ τὴ σύζυγό του, τοῦ κόμητα Ντ’ Ἀρκοὺρ ἕνα σπαθὶ καὶ 10 χιλ. γρόσια «πρὸς ἀποπληρωμὴν τοῦ πυρπολικοῦ, τὸ ὁποῖο ἔκαυσα εἰς τὸν Μπαμπᾶν ἐπὶ μιᾶς ἐχθρικῆς κορβέττας».
.                   Ὁ Κανάρης δὲν θέλησε νὰ λάβει μέρος στὶς ἐμφύλιες διαμάχες κατὰ τὴν διεξαγωγὴ τοῦ Ἀγώνα. Ὅπου τοῦ ἔλεγαν, πήγαινε μὲ τὸ πυρπολικό του καὶ ἐπιτελοῦσε τὸ καθῆκον του. Μέσα του ὅμως ἤθελε νὰ μπεῖ μία τάξη στὸ Κράτος καὶ ὅταν ἀνέλαβε κυβερνήτης ὁ Καποδίστριας, ἀμέσως ἐτέθη στὴν ὑπηρεσία του. Δὲν ἔλαβε σημαντικὲς θέσεις, ὅπως οἱ Ὑδραῖοι ναυτικοὶ Κουντουριώτης, Μιαούλης, Σαχτούρης, Τομπάζης, Κριεζῆς. Τὸ 1829, ὡς πληρεξούσιος τῶν Ψαρῶν, συμμετέσχε στὴν Δ΄ Ἐθνοσυνέλευση. Στὶς 15 Ὀκτωβρίου 1829 ὁ Καποδίστριας μὲ διαταγή του τὸν προβίβασε σὲ Μοίραρχο, γράφων στὴ σχετικὴ ἀπόφασή του: «Παρατηροῦντες ὅτι ὁ Κ. (Κύριος) Κωνσταντῖνος Κανάρης ὑπηρετήσας τὴν πατρίδα ἐξ ἀρχῆς τοῦ ἱεροῦ τούτου ἀγῶνος διέπρεψε. Θεωροῦντες δίκαιον καὶ ἀναγκαῖον νὰ ἀνταμείβωνται τὰ πατριωτικὰ κατορθώματα διατάττομεν. Α΄ Ὁ Κ. Κωνσταντῖνος Κανάρης προβιβάζεται εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Μοιράρχου».
.                   Στὶς 29 Ἰουνίου 1830 ὁ Κυβερνήτης μὲ διαταγή του διορίζει τὸν Κανάρη Διοικητὴ καὶ πλοίαρχο τῆς Κορβέτας «Ἡ Νῆσος τῶν Πετσῶν». Ἐν τῷ μεταξὺ Μανιάτες καὶ Ὑδραῖοι μένεα ἔπνεαν κατὰ τοῦ Κυβερνήτου, ποὺ δὲν τοὺς ἱκανοποιοῦσε Ὅταν ὁ Καποδίστριας πληροφορήθηκε ὅτι ὁ Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης ἀναχώρησε κρυφὰ ἀπὸ τὸ Ναύπλιο, μὲ σκοπὸ νὰ ξεσηκώσει ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως τοὺς Μανιάτες, διέταξε τὸν Κανάρη μὲ τὸ πλοῖο του νὰ τὸν καταδιώξει καὶ νὰ τὸν συλλάβει, πράγμα, τὸ ὁποῖο καὶ ἔπραξε καὶ τὸν πῆγε στὸ Ναύπλιο. (Διον. Κοκκίνου «Ἡ Ἑλληνικὴ Ἐπανάστασις», Ἔκδ. «Μέλισσα», Τόμος 6ος, σσ. 589-592).
.                   Τὸ τραγικότερο συμβὰν στὴ στρατιωτικὴ ζωὴ τοῦ Κανάρη ἦταν ὁ ἐκ μέρους τοῦ συμπολεμιστοῦ του Ἀνδρέα Μιαούλη ἐμπρησμὸς καὶ ἡ καταστροφὴ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, ποὺ ναυλοχοῦσε στὸν Πόρο. Διαβλέπων δυσάρεστες ἐξελίξεις ἀπὸ τὶς ἐχθρικὲς κινήσεις τοῦ Μιαούλη καὶ τῶν ἄλλων Ὑδραίων ἐπαναστατῶν ὁ Καποδίστριας διέταξε τὸν Κανάρη μὲ τὴν κορβέτα «Σπέτσες» νὰ πάει στὸν Πόρο καὶ νὰ ἀποτρέψει δυσάρεστες ἐξελίξεις. Ὅταν μετέβη στὸ πλοῖο τοῦ Μιαούλη, γιὰ νὰ συζητήσουν, αὐτὸς τὸν ἔθεσε σὲ περιορισμό. Μετὰ μετάνιωσε καὶ τὸν ἄφησε ἐλεύθερο, ἀλλὰ δὲν μεταπείσθηκε. Καὶ ὅταν θεώρησε ὅτι κινδύνευε ἀπὸ ρωσικὰ πλοῖα νὰ ἀποκλεισθεῖ, κατέστρεψε τὸν στόλο. Ἦταν ἡ 1η Αὐγούστου τοῦ 1831. Σὸκ στὸ Πανελλήνιο. Ὁ Α. Ραγκαβὴς τὸ χαρακτήρισε «μεγαλουργὸ κακούργημα» (Κων. Παπαρρηγόπουλου Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, τόμος Ϛ΄ σσ. 214-215). Ὁ Κανάρης ἀνήγγειλε στὸ Ναύπλιο μὲ τὸ ἀκόλουθο μήνυμα: «Ὁ Μιαούλης παρέδωσε εἰς τὰς φλόγας τὴν φρεγάταν Ἑλλάδα καὶ τὴν κορβέτταν Ὕδραν. Αἰωνία κατάρα εἰς τὸν ἐργάτην τῆς θηριώδους αὐτῆς πράξεως». Ὁ Καποδίστριας μὲ ἀνακοίνωσή του ἐξέφρασε τὸν ἀποτροπιασμό του. (Διον. Κοκκίνου «Ἡ Ἑλληνικὴ Ἐπανάστασις», Τόμος 6ος, σελ. 650).
.                   Μὲ τὴν ἔλευση τοῦ Ὄθωνος ὁ Κανάρης θεωρήθηκε φίλος τῶν Καποδίστρια καὶ Κολοκοτρώνη καὶ ἔπεσε σὲ δυσμένεια, ἔστω καὶ ἂν δὲν ἔδωσε ποτὲ ἀφορμὴ γιὰ κομματικὴ ἔνταξη. Ἀπόδειξη, ὁ ἀφοσιωμένος στὸ βασιλιὰ ναύαρχος Μιαούλης προήγαγε σὲ ἀντιναύαρχο μόνο τὸν Κριεζὴ καὶ ὄχι τὸν Κανάρη, ἂν καὶ μαζί του ἀπὸ τὸ 1834 ἔπαιρνε ταυτόχρονα τὸν ἴδιο βαθμὸ καὶ πάντα ταυτοχρόνως προβιβαζόταν. Ἦταν μία εὐθεία προσβολὴ πρὸς τὸν Κανάρη, ὁ ὁποῖος ἀποσύρθηκε στὸν ἰδιωτικὸ βίο, προκαλέσας τὴν γενικὴ συμπάθεια. (Σπ. Μαρκεζίνη «Πολιτικὴ Ἱστορία τῆς Νεώτερης Ἑλλάδας», Τόμος Α΄ σελ. 246).
.                   Ἡ ἐπιστολὴ τοῦ φιλέλληνος γαλλοελβετοῦ τραπεζίτη J. G. Eynard πρὸς τὸν Ὄθωνα, τὸ 1832, ἐπιβεβαιώνει τοῦ λόγου τὸ ἀσφαλές. Ἀφοῦ τὸν ἐνημερώνει ὅτι τὸ Κόμμα τοῦ Μιαούλη ἔκαψε τὸν στόλο καὶ κτύπησε τὰ ρωσικὰ πλοῖα, τοῦ σημειώνει: «Τὸ νὰ χρησιμοποιήσει κανεὶς σήμερα τὸν Μιαούλη, ἀφήνων ἀχρησιμοποίητο τὸν γενναῖο Κανάρη θὰ ἦταν κακὴ πολιτική. Ἀναφέρω αὐτὸ τὸ παράδειγμα στὴν Μεγαλειότητά σας, διότι ὁ Κανάρης καθαιρέθηκε ὑπὸ τῆς παρούσης κυβέρνησης, ἐνῶ, κατὰ τὴν γνώμη ὅλων, ὁ Κανάρης ἀποτελεῖ τιμὴ τῆς πατρίδος του διὰ τὴν γενναιότητά του καὶ τὸ ἦθος του» (Αὐτ. σελ. 374).

, , ,

Σχολιάστε

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 16. ΕΫΝΑΡΔΟΣ: Ο ΦΙΛΕΛΛΗΝΑΣ ΠΟΥ ΔΥΣΑΡΕΣΤΗΣΕ ΤΟΝ ΜΕΤΕΡΝΙΧ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– ΕΫΝΑΡΔΟΣ
 ὁ φιλέλληνας ποὺ δυσαρέστησε τὸν Μέτερνιχ

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Βλ. σχετ.:

ΜΟΡΦΕΣ TOY 1821 – 1. ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 2. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 3. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΥΨΗΛΑΝΤΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 4. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 5. ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΡΩΓΩΝ ΙΩΣΗΦ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 6. ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ E΄ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 7. ΛΟΡΔΟΣ ΜΠΑΪΡΟΝ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 8. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΔΙΑΚΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 9. ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 9. ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 10. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 11. ΝΙΚΗΤΑΡΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 11. ΝΙΚΗΤΑΡΑΣ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 12. ΛΑΣΚΑΡΙΝΑ ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 13. ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 14. ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

.               Ὁ Ἐϋνάρδος (Jean-Gabriel Eynard, 1775-1863), Ἑλβετὸς οἰκονομολόγος, τραπεζίτης καὶ διπλωμάτης, ἦταν ἐκ τῶν θερμοτέρων φιλελλήνων. Οἱ ὑπηρεσίες ποὺ προσέφερε στοὺς Ἕλληνες κατὰ καὶ μετὰ τὴν Ἐπανάσταση τοῦ 1821 ἦσαν ἀποφασιστικῆς σημασίας. Δὲν πολέμησε στὴν Ἑλλάδα ἐναντίον τῶν Τούρκων καὶ δὲν ἦρθε ποτὲ στὴ χώρα μας. Προτίμησε ἀπὸ μακριὰ νὰ Τὴν βοηθάει ἀνιδιοτελῶς καὶ δὲν ἐνεπλάκη στὶς ὀξύτατες ἀντιδικίες τῶν τότε Ἑλλήνων πολιτικῶν. (Σήμ. Ἀσφαλῶς σήμερα θὰ ἔπραττε τὸ ἴδιο).
.               Ὁ Ἑλβετὸς φιλέλληνας ἔχει στὸ ἐνεργητικό του μία μοναδικὴ ἐπιτυχία. Συνετέλεσε δραστικὰ στὸ νὰ ἐξουδετερωθοῦν τὰ σχέδια τοῦ Μέτερνιχ νὰ σβήσει ἡ Ἑλληνικὴ Ἐπανάσταση καὶ νὰ μὴ δημιουργηθεῖ ἀνεξάρτητο Ἑλληνικὸ κράτος στὴν πλευρὰ τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας. Ὁ Μέτερνιχ, σὲ ἐπιστολή του στὸν φίλο του Neumann, οὐσιαστικὰ ἀναγνώρισε τὴν ἧττα του ἀπὸ τὸν Ἐϋνάρδο. Ἔγραψε μὲ τὴν γνωστή του ἔπαρση καὶ ἀλαζονεία: «Συμφωνῶ ὅτι ἔχω ἑκατὸ φορὲς περισσότερη ἐξυπνάδα, γνώση καὶ λογικὴ ἀπὸ τὸν κ. Eynard, ὁ ὁποῖος παρεμπιπτόντως εἶναι ἕνας ἀπὸ τοὺς ἄνδρες, ποὺ μὲ ἐνόχλησαν περισσότερο σὲ αὐτὸν τὸν κόσμο…». (Lettre de Metternich a Neumann, Vienne, 12 Juin 1826). Ὁ Αὐστριακὸς πολιτικὸς φοβόταν καὶ εἶχε δίκιο, πὼς ἡ Ἑλλάδα θὰ ἦταν ἡ ἀρχὴ τοῦ τέλους τῶν αὐταρχικῶν αὐτοκρατοριῶν στὴν Εὐρώπη.
.               Γιὰ τὴ συμβολὴ τοῦ Ἐϋνάρδου στὴν ἀπελευθέρωση τῆς Ἑλλάδος, ὁ βουλευτὴς Leon de Malleville τόνισε στὸ Γαλλικὸ Κοινοβούλιο, τὸ 1846: «Τὸ ἀναφέρω μετὰ λόγου γνώσεως: Δὲν εἶναι οἱ κυβερνήσεις τῆς Εὐρώπης ποὺ ἔσωσαν τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι ἡ εὐρωπαϊκὴ κοινὴ γνώμη, εἶναι ὁ ἁπλὸς πολίτης τῆς Γενεύης κ. Eynard, ὁ ὁποῖος κάλεσε ὅλη τὴν Εὐρώπη νὰ βοηθήσει τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι στὴ φωνὴ αὐτοῦ τοῦ σεβασμίου ἀνδρὸς ποὺ ἀνταποκρίθηκαν ὅλες οἱ συνειδήσεις, καὶ στὴ συνέχεια ὅλη ἡ διανόηση τῆς Εὐρώπης. Στὴ σταθερὴ ἐπὶ ἔτη δράση του ὀφείλεται τὸ ξύπνημα τοῦ θρησκευτικοῦ συναισθήματος σὲ αὐτὴ τὴν ὑπόθεση τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν χριστιανῶν Ἑλλήνων ἀπὸ τὸν μουσουλμάνο δυνάστη καὶ ἡ ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποία ἡ Εὐρώπη θέλησε ἡ Ἑλλάδα νὰ σωθεῖ καὶ σώθηκε». ([EYNARD Ch.] Notice sur J. G. Eynard, Geneve 1863, p. 15).
.               Τί ἔκανε αὐτὸς ὁ σπουδαῖος φιλέλληνας ποὺ τόσο ἐνόχλησε τὸν Μέτερνιχ καὶ πῶς συνέβαλε στὴν ἀπελευθέρωση καὶ στὴν ἀνόρθωση τῆς Ἑλλάδος; Ὁ Ἐϋνάρδος διακρινόταν γιὰ τὴν εὐφυία του, τὴν πίστη του στὴν ὑπόθεση τῆς Ἑλλάδος, τὴν ἐξαιρετικὴ ὀργανωτική του ἱκανότητα, τὶς γνώσεις του στὰ οἰκονομικὰ καὶ στὰ διπλωματικά, τὴν ἰσχυρή του προσωπικότητα, τὴν ἐντιμότητά του. Ὅλα αὐτὰ τὸν βοήθησαν νὰ συνομιλεῖ μὲ βασιλεῖς, πρωθυπουργούς, ὑπουργοὺς καὶ τραπεζίτες καὶ νὰ ὀργανώνει τὸ δίκτυο τῶν φιλελλήνων στὴν Εὐρώπη.
.               Ὁ Καποδίστριας ἦταν ποὺ ἐνέπνευσε στὸν Ἐϋνάρδο τὴν ἀγάπη του καὶ τὴν ἀνιδιοτελῆ προσφορά του πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Ὁ Ἐϋνάρδος ἐκτίμησε τὴ διπλωματικὴ δεινότητα τοῦ Καποδίστρια στὴν ὑπόθεση τῆς Ἐλβετίας καὶ ὅταν ὁ μελλοντικὸς κυβερνήτης τῆς Ἑλλάδος ἐγκαταστάθηκε στὴ Γενεύη, συνδέθηκε μαζί του μὲ σταθερὴ καὶ εἰλικρινῆ φιλία. Ἡ προσφορά του στὴν Ἑλλάδα εἶχε χαρακτήρα περισσότερο πρακτικό. Παράλληλα μὲ τὴν ἐξέγερση τῶν ψυχῶν τῶν Εὐρωπαίων φρόντισε νὰ ἐφοδιασθοῦν οἱ ἐπαναστατημένοι Ἕλληνες μὲ πολεμοφόδια, ὅπλα καὶ τρόφιμα, καὶ νὰ ἐνισχυθοῦν μὲ τὴν ἀποστολὴ ἐθελοντῶν στρατιωτῶν καὶ τεχνιτῶν.
.               Τὸ 1823 κατέφυγαν στὴ Γενεύη 158 Ἕλληνες, ποὺ γλύτωσαν ἀπὸ τὸ μακελειὸ τοῦ Δραγατσανίου. Οἱ κάτοικοι τῆς Γενεύης τοὺς φιλοξένησαν μὲ ἐγκαρδιότητα καὶ αὐτοὶ τοὺς εὐχαρίστησαν γραπτῶς στὰ ἑλληνικά. Ἡ ἰδιόχειρη καλλιγραφημένη ἐπιστολή, μὲ ἡμερομηνία 24 Μαΐου 1823, διασώζεται στὴ Δημόσια Πανεπιστημιακὴ Βιβλιοθήκη τῆς Γενεύης. Σὲ αὐτὴν γράφεται ἑλληνιστὶ μεταξὺ ἄλλων: «Ἐξ ἀρχῆς μὲν τοῦ παρόντος ἔτους καὶ ἕως τὴν σήμερον ἡμέραν τῶν εἰς τὴν ἐπιούσιον τροφὴν χρημάτων ἀποροῦντες καὶ παρὰ τοῖς γενναίοις Ἑλβετοῖς φιλανθρώπως φιλοξενηθέντες, πάλιν δὲ ἐξ ὅτου ἐπιστρέψαι εἰς τὴν φίλην ἡμῶν πατρίδα οὐκ ἔχοντες καὶ παρ᾽ αὐτοῖς τὰ ἀναγκαῖα πορισθέντες, ἡμεῖς οἱ ὑπογεγραμμένοι Ἕλληνες χάριν διὰ τοῦ γράμματος τούτου τοῖς ἡμᾶς εὐεργετήσασι ἀποδίδομεν καὶ εὐχόμεθα τῷ παντοδυνάμῳ Θεῷ παρέχειν αὐτοῖς ἀπόλαυσιν εὐτυχίας τε καὶ εἰρήνης…».

.               Τὸ 1825 ὁ Ἐϋνάρδος διοργανώνει ἀποστολὴ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴ τῶν Παρισίων στοὺς ἀγωνιζόμενους Ἕλληνες 600 τυφεκίων καὶ 38000 γαλλικῶν φράγκων. Τὴν ἴδια χρονιὰ οἱ Α. Λουριώτης καὶ Ι. Ὀρλάνδος ἀναζητοῦν στὸ Λονδίνο καὶ μετὰ στὸ Παρίσι δάνειο γιὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἀπογοητευμένοι ἀπὸ τὴν ἄρνηση ποὺ εἰσέπραξαν,  ἦσαν ἕτοιμοι νὰ ἐπιστρέψουν, ὅταν πληροφορήθηκαν ὅτι ὁ Ἐϋνάρδος ἦταν στὴν γαλλικὴ πρωτεύουσα καὶ ἔσπευσαν νὰ τὸν συναντήσουν. Αὐτὸς τοὺς ἐξασφάλισε δάνειο ἀπὸ τὸν οἶκο Gabriel Odier. Ἱκανοποιημένοι γιὰ τὴν ἐπιτυχία ἐπέστρεψαν στὸ Λονδίνο πρὸς ἐνημέρωση τῶν ἄλλων ἐκπροσώπων, ποὺ ἀναζητοῦσαν δάνειο, ἀλλὰ αὐτοὶ εἶχαν ἤδη συμφωνήσει μὲ πολὺ δυσμενεῖς ὅρους…
.               Ὁ Ἐϋνάρδος ἐπέστρεψε στὴ Γενεύη τὸ φθινόπωρο τοῦ 1825 ἔχοντας ἐξασφαλίσει νέα βοήθεια πρὸς τὴν Ἑλλάδα ὅπλων, πολεμοφοδίων καὶ χρημάτων ἀπὸ ἐπιτροπὲς τῆς Εὐρώπης, στὶς ὁποῖες ἦταν μέλος. Ὁ ἴδιος ὑπερηφάνως ὑπέγραφε: «Μέλος τῶν Φιλελληνικῶν Ἐπιτροπῶν Παρισίων, Γενεύης, Μονάχου, Δρέσδης καὶ ὅλων τῶν Ἐπιτροπῶν στὴν Ἑλβετία». Τὸ 1826 συγκέντρωσε καὶ ἀπέστειλε ὡς οἰκονομικὴ βοήθεια στὴν Ἑλλάδα 70.000 γαλλικὰ φράγκα. Ὅταν ὁ Καποδίστριας ἀνέλαβε Κυβερνήτης, ἔδωσε προτεραιότητα στὴν ἀνάπτυξη τῶν τομέων Παιδείας, Γεωργίας καὶ Οἰκονομίας καὶ ὁ Ἐϋνάρδος τὸν βοήθησε οἰκονομικά, παρέχοντάς του ἐκπαιδευτικὸ ὑλικὸ γιὰ τὴ δημιουργία καὶ λειτουργία ἀλληλοδιδακτικῶν σχολείων.
.               Ἡ οἰκονομικὴ κατάσταση τῆς Ἑλλάδος, ποὺ βρῆκε ὁ Καποδίστριας, ἦταν τραγική. Οἱ προσπάθειες τοῦ Ἐϋνάρδου σὲ κυβερνήσεις καὶ τράπεζες πρὸς ἐξασφάλιση δανείων καὶ οἰκονομικῆς βοήθειας ἦσαν συγκινητικές. Σὲ εὐχαριστήρια ἐπιστολή, τοῦ ἔγραψε ὁ Καποδίστριας: «Προστρέξατε τὴν Ἑλλάδα μὲ ὅλες σας τὶς δυνάμεις καθόλες τὶς ἡμέρες τῆς ἀγωνίας καὶ τῆς ἀπόγνωσής Της. Δὲν παύσατε νὰ Τὴν σκέπτεσθε καὶ νὰ ἐργάζεσθε γι’ Αὐτὴν καὶ τώρα στέργετε νὰ προβεῖτε σὲ νέες θυσίες γιὰ νὰ ἐξασφαλίσουμε δάνειο πρὸς ἐπιτάχυνση τῆς βελτίωσης τῆς οἰκονομίας». Καὶ σὲ ἰδιωτικὴ ἐπιστολὴ τοῦ ἔγραψε: «Τὰ 700.000 φράγκα Σας πρὸς στιγμὴν μᾶς σώζουν, ἀγαπητέ μου Ἐϋνάρδε».
.               Ὁ Εὐνάρδος ἐθλίβη βαθύτατα ἀπὸ τὴ δολοφονία τοῦ φίλου του Καποδίστρια. Ὅμως δὲν σταμάτησε νὰ ἐνισχύει τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ τὴν βοηθάει νὰ ὀρθοποδήσει. Μεταξὺ ἄλλων ἔλαβε μέρος στὴν ἵδρυση τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ εἶχε μίαν ἐποικοδομητικὴ ἀλληλογραφία (1841-1855) μὲ τὸν πρῶτο της διευθυντὴ Γεώργιο Σταύρου. Σημειώνεται ὅτι ἡ πολλαπλὴ βοήθεια τῶν φιλελλήνων τοῦ ἐξωτερικοῦ πρὸς τὴν Ἑλλάδα ἴσχυσε ἕως τὸ 1830 καὶ τὴ δημιουργία τοῦ ἀνεξάρτητου κράτους. Ὁ Ἐϋνάρδος συνέχισε σταθερὰ νὰ ἐνεργεῖ ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος γιὰ 25 ἀκόμη χρόνια.-

Σημ. γρ. Τὸ κύριο ὑλικὸ γιὰ τὸ παρὸν δημοσίευμα, προσπορίσθηκα ἀπὸ τὴ μελέτη τῆς ἐξαίρετης ἱστορικοῦ καὶ ἑλληνίστριας Michelle Bouvier – Bron “Jean-Gabriel Eynard (1775-1863) et le philhellenisme Genevois”, Geneve, 1963.

, ,

Σχολιάστε

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 14. ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ
Ἡ ζωντανὴ σημαία τοῦ Γένους

Α´ Μέρος. Τὰ χρόνια τῆς Ἐπανάστασης

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Βλ. σχετ.:

ΜΟΡΦΕΣ TOY 1821 – 1. ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 2. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 3. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΥΨΗΛΑΝΤΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 4. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 5. ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΡΩΓΩΝ ΙΩΣΗΦ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 6. ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ E΄ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 7. ΛΟΡΔΟΣ ΜΠΑΪΡΟΝ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 8. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΔΙΑΚΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 9. ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 9. ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 10. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 11. ΝΙΚΗΤΑΡΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 11. ΝΙΚΗΤΑΡΑΣ [Β´] (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 12. ΛΑΣΚΑΡΙΝΑ ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 13. ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

 

.                       Ὁ Κωνσταντῖνος Κανάρης εἶναι, κατὰ τὸν ποιητὴ Ἀριστοτέλη Βαλαωρίτη, «Ἡ ζωντανὴ σημαία τοῦ Γένους». Ὁ θρυλικὸς πυρπολητὴς τῆς Ἐπανάστασης ἀνάλωσε τὴ ζωή του, ἀπὸ τὴ νεαρή του ἡλικία ἕως βαθειὰ γεράματα, στὶς ὑπηρεσία τῆς Πατρίδας ἀπὸ διάφορες ἐπάλξεις. Πέραν τῶν ἄλλων, ποὺ ἐν συντομίᾳ θὰ παρατεθοῦν, διετέλεσε πέντε φορὲς πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος, σὲ δύσκολες περιστάσεις καὶ ἀπεβίωσε ὡς ἐν ἐνεργείᾳ πρωθυπουργός.
.                       Γεννιέται τὸ 1793, κατ’ ἄλλους τὸ 1790, στὰ ἔνδοξα Ψαρά, στὸ ἐλάχιστο κατὰ τὸ μέγεθος , ἀλλὰ μέγιστο κατὰ τὸν ἡρωισμὸ   νησὶ τοῦ βορειοανατολικοῦ Αἰγαίου. Σὲ αὐτὸ δὲν ζοῦνε Ὀσμανίδες. Λόγῳ τῆς καταστροφῆς τοῦ νησιοῦ ἀπὸ τοὺς Τούρκους, τὸ 1824, δὲν ὑπάρχουν ἀρχεῖα γιὰ τὴν καταγωγὴ τοῦ ἥρωα. Σύμφωνα μὲ κάποιες μαρτυρίες κρατᾶ ἀπὸ τὴν Χειμάρα ἢ τὴν Πάργα τῆς Ἠπείρου. Ἄλλοι ὑποστηρίζουν ὅτι εἶναι γνήσιος Ψαριανός. Τὸ Κανάρης εἶναι ψευδώνυμο. Σπηλιωτέας εἶναι τὸ πραγματικό του.
.                       Ἡ ζωή του, ἀπὸ μικρὸ παιδί, εἶναι ἡ θάλασσα, ποὺ μαθαίνει ὅλα τὰ μυστικά της. Ζωή του ἐπίσης ἡ Ἐκκλησία καὶ ἡ Πατρίδα. Εἶναι τακτικότατος στὸ Ναὸ τοῦ Ἁγίου Νικολάου, ποὺ τὸν ἔχει προστάτη του. Ὁ Γεώργιος Τερτσέτης γράφει πὼς ἀπὸ τὸ ἴδιο τὸ στόμα τοῦ Κανάρη ἄκουσε πὼς «ναύτης, νεώτατος ἀκόμη τὴν ἡλικίαν, ὅταν ἄραζεν εἰς λιμένα, ἰδιάλεγεν ἔρημο παραθαλάσσιο καὶ καθήμενος εἰς ἄγριο λιθάρι ἐδιάβαζεν ἔργα καὶ βίον τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου καὶ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν ἔτρεχαν δάκρυα βρύση οἱ ὀφθαλμοί του. Ἡ διήγησις ηὗρεν ἀντίλαλον εἰς τὴν καλοπλασμένην καρδίαν τοῦ νέου Ψαριανοῦ» (Γ. Τερτσέτη «Λόγοι καὶ Δοκίμια», Ἔκδ. Ἐταιρία Ἰω. Καμπανᾶς Α.Ε., Ἀθήνα, 1969, σελ. 209).
.                       Ἄγνωστο ποία ἐκπαίδευση ἔλαβε. Πιθανότατα μαθαίνει τὰ πρῶτα γράμματα ἀπὸ τοὺς ἐγγραμμάτους ἱερεῖς τοῦ νησιοῦ καὶ στὴ συνέχεια μόνος του τὰ καλλιεργεῖ, ἔτσι ὥστε μπορεῖ καὶ ἀνταποκρίνεται στὰ ὕπατα ἀξιώματα ποὺ ἀνέλαβε στὸ ἐλεύθερο κράτος.
.           Παντρεύεται στὰ 24 (;) του, τὸ 1817, τὴν Δέσποινα, ὄμορφη θυγατέρα τοῦ εὔπορου Ψαριανοῦ πλοιοκτήτη καὶ μετὰ ἀγωνιστὴ τῆς Ἐπανάστασης Δέσποινα Μανιάτη. Ἦσαν μαζὶ γιὰ ἑξήντα χρόνια ἕως τὸν θάνατο τοῦ Κανάρη – καὶ ἀπέκτησαν ἑπτὰ παιδιά, ἕξι ἀγόρια (Νικόλαο, Θεμιστοκλῆ, Θρασύβουλο, Μιλτιάδη, Λυκοῦργο καὶ Ἀριστείδη) καὶ μία θυγατέρα, τὴ Μαρία. Μὲ χριστιανικὴ πνευματικότητα ἀντιμετώπισαν τὸν πρόωρο θάνατο τῆς θυγατέρας τους στὰ 19 της χρόνια (1828-1847), καὶ τῶν τεσσάρων ἀπὸ τὰ ἕξι ἀγόρια τους, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ τρία (Νικόλαος, Θεμιστοκλῆς καὶ Ἀριστείδης) σκοτώθηκαν κατὰ τὴν ἐκτέλεση τῶν στρατιωτικῶν τους καθηκόντων. Ὁ Λυκοῦργος ἀπεβίωσε 39ετής (1826-1865) ἀπὸ φυσικὰ αἴτια. Ἀπὸ τοὺς δύο ποὺ ἀπεβίωσαν μετὰ τὸν πατέρα τους ὁ Μιλτιάδης (1822-1899) ἐξελίχθη σὲ ναύαρχο καὶ πολιτικὸ καὶ ὁ Θρασύβουλος (1834-1898) σὲ ναύαρχο. Σημειώνεται ὅτι στὸ πρῶτο του παιδὶ ἔδωσε τὸ ὄνομα τοῦ προστάτη του Ἁγίου Νικολάου καὶ στὴν πρώτη (καὶ μοναδική) του κόρη τὸ ὄνομα τῆς Παναγίας. Στὰ ὑπόλοιπα ἀγόρια του ἔδωσε ἀρχαιοελληνικὰ ὀνόματα.

Ἡ ναυτική του δράση

.                       Ὁ Κανάρης ἐπιλέγει νὰ πολεμήσει τοὺς Ὀσμανίδες μὲ τὰ πυρπολικά. Κατὰ τὴν ἄποψή του τὰ μεγάλα τους δυσκίνητα καράβια μὲ τὰ πολλὰ κανόνια εἶναι πιὸ εὔκολο νὰ ἀντιμετωπιστοῦν μὲ τὰ εὐέλικτα πυρπολικά, δηλαδὴ μὲ τὶς πλωτές, ἐμπρηστικὲς καὶ μεγάλης καταστροφικῆς δυνατότητας βόμβες. Σὲ αὐτὰ ἐπιδίδεται μὲ ἐπιτυχία καὶ μὲ αὐτὰ ἀποκτᾶ τὴν παγκόσμια φήμη τοῦ μπουρλοτιέρη, ἢ πυρπολητῆ. Τὰ ὅπλα του εἶναι ἡ εὐστροφία του, ἡ δεινότητά του ὡς ναυτικοῦ, ἡ τόλμη του καί, κυρίως, ἡ πίστη του στὸν Θεό. Τὸ 1822, πρὶν ἀναχωρήσει ἀπὸ τὰ Ψαρὰ γιὰ τὸ λιμάνι τῆς Χίου, μὲ σκοπὸ νὰ καταστρέψει τὸν τουρκικὸ στόλο, σὲ ἀντίποινα γιὰ τὴν καταστροφὴ τοῦ νησιοῦ καὶ τὴν γενοκτονία τῶν Ἑλλήνων κατοίκων του, ὅπως καὶ σὲ ὅλες τὶς παράτολμες ναυτικές του ἐνέργειες, ἐκκλησιάζεται καὶ κοινωνεῖ τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων, μαζὶ μὲ ὅλο τὸ 20μελές πλήρωμά του.
Ἡ δρ Μαρία Γ. Γιατράκου στὸ περιοδικὸ «Παρνασσὸς» (Τόμ. ΚΗ΄ – 1986, σσ. 558 – 576) παρουσιάζει τὸ βιβλίο τοῦ Χριστοφόρου Καστάνη «The Greek exile», ποὺ ἐξεδόθη στὴ Φιλαδέλφεια τῶν ΗΠΑ τὸ 1851. Ἡ πηγὴ εἶναι ἀξιόλογη, γιατί ὁ συγγραφέας εἶναι Χιώτης καὶ αὐτόπτης μάρτυρας τόσο τοῦ ὁλοκαυτώματος τῆς Χίου, τὸν Ἀπρίλιο τοῦ 1822, ὅσο καὶ τῆς πυρπόλησης τῆς τουρκικῆς ναυαρχίδας ἀπὸ τὸν Κανάρη, τὸν Ἰούνιο τοῦ ἰδίου ἔτους. Γράφει ὁ Καστάνης:
.                       «Μὲ ἐπιδέξιους χειρισμούς…ὁ Κανάρης στάθηκε πάνω στὴν πλώρη καὶ ἐνθάρρυνε τοὺς ἄντρες του νὰ προχωρήσουν πρὸς τὰ μπρός. Τὸ μπουρλότο ἔτρεξε γρήγορα σὰν ἕνα βέλος μέσα στὴ δροσερὴ αὔρα….Ὁ Κανάρης τὸ κόλλησε μὲ ἐπιδεξιότητα στὴ ναυαρχίδα, ἔβαλε φωτιά, ἀνέβηκε στὸ πλοῖο ποὺ συνόδευε τὸ πυρπολικὸ καὶ ἀπομακρύθηκε γρήγορα μὲ τοὺς ναῦτες του, ποὺ στὴν ἀρχὴ κωπηλάτησαν μὲ ὅλη τους τὴ δύναμη. Οἱ εὔφλεκτες οὐσίες τοῦ μπουρλότου ποὺ ἐξερράγη ἁπλώθηκαν πάνω ἀπὸ τὰ καταστρώματα τοῦ θύματός του…Ἕνα θραῦσμα τοῦ ἱστοῦ ποὺ ἐξακοντίστηκε κατάφερε θανάσιμο τραῦμα στὸν καπουδὰν πασὰ (ἀρχιναύαρχο) Καρὰ Ἀλή… Ἡ καταστροφὴ μαινόταν σὲ ὁλόκληρη τὴν ἁρμάδα…Ποτὲ δὲν θὰ ξεχάσω τὴν ὥρα ποὺ ἡ μητέρα μου φώναξε τὴν οἰκογένειά της. γιὰ νὰ δεῖ τὴν πυρκαϊά…Ἡ ναυαρχίδα φώτιζε τὸ Αἰγαῖο καὶ σὲ κάθε λεπτὸ ἀναμέναμε τὴν ἔκρηξη τῶν πυριτιδαποθηκῶν. Ξαφνικὰ ἐκεῖνο τὸ πλωτὸ πανδαιμόνιο ἐξερράγη σὰν ἕνα ἡφαίστειο…Μία νύχτα χωρὶς ὕπνο πέρασε… Ἡ εὐχαρίστηση τῆς θέας τῶν Ἑλλήνων νικητῶν τῆς θάλασσας ἦταν ἡ ὕψιστη σὲ ὅλη τὴν παρηγορητικὴ ἠρεμία. Δὲν τολμήσαμε νὰ ἐκφράσωμε τὴ χαρά μας ἀνοιχτὰ ἐξ αἰτίας τοῦ φόβου τῶν ντόπιων Φράγκων καὶ τοῦ Τούρκου Καβάση».
.                       Ὁ Γ. Τερτσέτης σὲ ὁμιλία του, τὸν Μάϊο τοῦ 1858, γράφει τὸ ἀκόλουθο, ποὺ ἀφορᾶ τὴν πίστη τοῦ Κανάρη: «Ὅταν ὁ μεγαλόψυχος Κανάρης ἔλαμνε (προχώρησε) μὲ τοὺς συντρόφους του εἰς τὸ λιμάνι τῆς Χίου, ἄρα(γ)μένο τὸ χιλιάρμενο τοῦ ἐχθροῦ, νύχτα ἦτον καί, μὴ ξεχωρίζοντας καθαρά, ποῦ, ποῖο τὸ ἄρα(γ)μα τοῦ ναυάρχου ἐσυλλογίζετο, ἄστρο φωτεινό, κατεβαίνοντας ἀπὸ τὸν οὐρανό, τοῦ ἐσημάδευσε τὴ ναυαρχίδα, καὶ τὴν ἔκαυσε» (Αὐτ. σελ. 93).
.                       Σὲ πολλὲς ἀνατινάξεις τουρκικῶν πολεμικῶν πλοίων προβαίνει μὲ τὰ πυρπολικά του ὁ Κανάρης. Μεταξὺ αὐτῶν: Τὸν Ὀκτώβριο τοῦ 1822, μεταξὺ Τενέδου καὶ Τρωάδας, ἀνατινάζει τὴν τουρκικὴ ὑποναυαρχίδα, τοῦ νέου ἀρχιναυάρχου Κακλαμάν Μεχμὲτ Πασᾶ, τὸν Σεπτέμβριο τοῦ 1824, ἀνοιχτὰ τῆς Μυτιλήνης, τουρκικὴ κορβέτα, τὸν Ὀκτώβριο τοῦ 1824, στὴ Σάμο, τουρκικὴ φρεγάτα… Ἡ τολμηρότερη ἐνέργειά του θεωρεῖται ἡ ἀπόπειρά του νὰ πυρπολήσει μέσα στὸ λιμάνι τῆς Ἀλεξανδρείας τὸν Αἰγυπτιακὸ στόλο, τὸν Ἰούλιο τοῦ 1825. Ἡ ἀποτυχία ὀφείλεται στὴν αἰφνίδια ἀλλαγὴ τῶν καιρικῶν συνθηκῶν.-

, , ,

Σχολιάστε