ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ: Ο ΑΜΦΙΛΕΓΟΜΕΝΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἰωάννης Κωλέττης:
Ὁ ἀμφιλεγόμενος πολιτικός τῆς Ἐπανάστασης

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 .                  Ὁ Ἰωάννης Κωλέττης (1773-1847)  ἦταν ἕνας ἀμφιλεγόμενος πολιτικός, ἐνεργητικὰπαρὼν στὰ ὅσα συνέβησαν στὴν Ἑλλάδα, ἀπὸ τὸ 1821 ἕως τὸν θάνατό του. Χαρακτηριστικὰ ὁ Κων. Παπαρρηγόπουλος ἀναφέρει: «Ὁ θάνατος τοῦ ἀνδρός, ὅπως καὶ ὅλος ὁ πολιτικὸς αὐτοῦ βίος ἐγένετο ἀφορμὴ ἵνα ἡ ὅλη πολιτικὴ ἐμφάνισις αὐτοῦ ὑπ᾽ ἄλλων μέν, Ἑλλήνων τε καὶ ξένων, ἐξυμνηθῇ καὶἐγκωμιασθῇ, ὑπ’ ἄλλων δὲ δυσφημηθῇ καὶ ἐν ἐπιγράμμασιν ἔτι σκωπτικοτάτοις ἐκφαυλισθῇ καὶ ἀναθεματισθῇ» («Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνος», Ἐκδ. Οἶκ. «Ἐλευθερουδάκης», Ἐν Ἀθήναις, 1925, Τόμ. 6ος, σελ. 267).
.                   Ὁ Σπυρίδων Μαρκεζίνης σχολιάζει ἔτσι τὴν ἀπὸ τὸν Ὄθωνα ἀνάθεση στὸν Κωλέττη σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως, μετὰ τὴν ψήφιση ἀπὸ τὴν Ἐθνοσυνέλευση τοῦ Συντάγματος, τοῦπροελθόντος ἀπὸ τὴν Ἐπανάσταση τῆς 3ης Σεπτεμβρίου 1843: «Ἐκλήθη ὁ Ἰωάννης Κωλέττης νὰσχηματίση κυβέρνησιν. Ἦτο ἀτυχὴς συγκυρία διὰ τὸν Τόπον. Τὴν ὥραν δηλαδή, καθ’ ἣν ἐτίθετο εἰςἐφαρμογὴν τὸ Σύνταγμα καὶ ἐπρόκειτο νὰ δοκιμασθῆ ἡ συνταγματικὴ μοναρχία, ἐκαλεῖτο ὡς πρῶτος ἐφαρμοστὴς ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος κατ’ ἐπανάληψιν ἠγωνίσθη μὲ σύνθημα τὸ Σύνταγμα, ἀλλ’ οὐδέποτε, οὔτε εἰς αὐτό, οὔτε, πολὺ περισσότερον, εἰς τὸν ἀληθῆ φιλελευθερισμὸν ἐπίστευσε.Ὑπῆρξε βεβαίως ὁ Κωλέττης ἐκ τῶν πρώτων φυσιογνωμιῶν τοῦ Ἀγῶνος… Ὑπῆρξε πρωταγωνιστὴς εἰς περιόδους ἀνωμαλιῶν καὶ ἀναρχίας, γνωρίζων ἄριστα… τὸν λαόν… Ἐκολάκευε τὰς ἀδυναμίας τοῦ πλήθους καὶ ἐξεμεταλλεύετο αὐτὰς πρὸς ἴδιον ὄφελος. Περιέγραψεν αὐτὸν ὁ Λεβίδης ὡς “ ἄνθρωπον φιλόδοξον, ραδιοῦργον, ἀντιπαρερχόμενον κάθε τύψιν συνειδήσεως διὰ νὰ φθάση εἰς τὸν σκοπόν του, ὑποστηρίζοντα ὅτι ἡ ἐπιτυχία τοῦ σκοποῦ συγχωρεῖ καὶ ἁγιάζει ὅλα τὰ μέσα”» ( «Πολιτικὴ Ἱστορία τῆς Νεωτέρας Ἑλλάδος» Ἐκδ. Πάπυρος, Ἀθῆναι, 1966, Α΄ Τόμος, σελ. 205).
 .                       Ὁ Κωλέττης γεννήθηκε στὸ Συρράκο τῆς Ἠπείρου. Ἡ οἰκογένειά του ἦταν προεστῶν, ἡ μητέρα του εὐλαβὴς Χριστιανή. Ὁ Θαν. Πετσάλης – Διομήδης στὸ ἱστορικὸμυθιστόρημά του «Ἑλληνικὸς Ὄρθρος» γράφει ὅτι ὅταν ἦταν μικρὸ παιδί, τὸν εὐλόγησε ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλὸς καὶ προέβλεψε ὅτι θὰ προκόψει στὴ ζωή του. (Ἔκδ. «Ἑστία», 1962, Α΄ Τόμος, σελ. 54). Τὰ πρῶτα γράμματα τά ᾽μαθε στὸ χωριό του ἀπὸ παπάδες δασκάλους καὶ μετὰ στὸΚαπλάνειο σχολεῖο τῶν Ἰωαννίνων, ἐπὶ σχολαρχίας Ἀθανασίου Ψαλίδα. Ὀξύνους καὶ φιλομαθὴς σπούδασε Ἰατρικὴ στὴν Πίζα, ἀπὸ ὅπου πῆρε τὸ πτυχίο του τὸ 1808. Μένοντας στὴν Ἰταλία ἐντυπωσιάστηκε ἀπὸ τὴ Γαλλία τοῦ Ναπολέοντα καὶ παρέμεινε ἕως τὸν θάνατό του πιστὸς ὀπαδός της. Τὸ 1810 γύρισε στὰ Ἰωάννινα καὶ κατέστη προσωπικὸς ἰατρὸς τοῦ Ἀλῆ Πασᾶ. Τὸν ἐγκατέλειψε, ὅταν  ἀντελήφθη ὅτι ἦταν κοντὰ ἡ πτώση καὶ ἡ ἐκτέλεσή του καὶ κατηφόρισε στὴν ἐπαναστατημένη Ἑλλάδα…
.                  Βλέποντας τὴν μορφωτικὴ κατάσταση τῶν ἀγωνιστῶν πίστεψε ὅτι μπορεῖ νὰ τοὺςἐξουσιάσει καὶ μπῆκε ἀμέσως στὴν πολιτικὴ κονίστρα. Συμμετέσχε στὴν Α΄ Ἐθνοσυνέλευση τῆςἘπιδαύρου, τὸν Ἰανουάριο τοῦ 1822, ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Δυτικῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος, ἂν καὶ δὲν καταγόταν ἀπὸ αὐτήν, καὶ πέτυχε νὰ τοῦ δοθεῖ τὸ καίριο πόστο τοῦ  Μινίστρου Ἐσωτερικῶν καὶΠολέμου… Μετὰ στοχοποίησε ὅσους  ἐμπόδιζαν τὶς φιλοδοξίες του. Ἀπὸ τοὺς στρατιωτικοὺς ἦσαν οἱ Κολοκοτρώνης, Ἀνδροῦτσος καὶ Καραϊσκάκης. Ἀπὸ τοὺς κληρικοὺς ὁ Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανός… Ὅλοι ἦσαν πολὺ δημοφιλεῖς καὶ ἀσκοῦσαν ἐπιρροὴ στὸν λαό. Σὲ ὅλους ἀπεργάσθηκε  τὴν ἠθική τους ἐξόντωση, κατηγορώντας τους ὡς «προδότες», καί, ὅπου μπόρεσε,  προχώρησε στὴθανάτωσή τους. Ἀπὸ τοὺς πολιτικοὺς τὸ ἀντίπαλο δέος  ἦταν ὁ Μαυροκορδάτος, ἀλλὰ τὸν χειριζόταν….
.                  Γιὰ τὸν Ἀνδροῦτσο ὑποστηρίζεται ὅτι ὁ Κωλέττης ἦταν ὁ ἠθικὸς αὐτουργὸς τῆς δολοφονίας του. Ὁ Νικόλαος Σπηλιάδης γράφει στὰ «Ἀπομνημονεύματά» του ὅτι οἱΜαυροκορδάτος, Νέγρης καὶ Κωλέττης ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τῆς Ἐπαναστάσεως εἶχαν κηρύξει πόλεμο κατὰ τοῦ Ἀνδρούτσου καὶ ἀφοῦ τὸν ἐξουθένωσαν ἠθικά, «ἐπιφόρτισαν τὸν Γκούρα, ποὺ ἦταν πρωτοπαλλήκαρό του καὶ τὸν φθονοῦσε, νὰ τὸν ἐξολοθρεύσει». (Ἀθῆναι, 1972, Τόμος 2ος, σελ. 250-251).
.                  Ὁ Κωλέττης ἦταν ὁ κύριος ὑπεύθυνος τοῦ ἐμφυλίου, ὅταν ἀντὶ νὰ συνεργάζεται μὲτοὺς στρατιωτικοὺς ἀγωνιστὲς κατὰ τοῦ ἐχθροῦ, ἐπιχείρησε νὰ τοὺς ποδηγετήσει, ἀγνοώντας τὸνὑπαρκτὸ θανάσιμο κίνδυνο νὰ σβήσει ἡ Ἐπανάσταση. Ὡς πρὸς τὸν Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, μεθόδευσε τὴ δολοφονία τοῦ παιδιοῦ του καὶ σπουδαίου ἀγωνιστῆ Πάνου καὶ τὴν φυλάκιση τοῦἰδίου σὲ Μονὴ τῆς Ὕδρας. Ἀργότερα, ἐπὶ Ἀντιβασιλείας, προώθησε τὴν παραπομπή του σὲ δίκη καὶτὴν σὲ θάνατο καταδίκη του καὶ ἐπέμεινε μέχρι τέλους νὰ ἐκτελεσθεῖ ἡ ποινή, χωρὶς νὰ τὸ ἐπιτύχει. Γιὰ τὸν Καραϊσκάκη δὲν χρειάστηκε νὰ κάνει πολλά. Τὰ εἶχε ἀναλάβει ὁ Μαυροκορδάτος.
.                  Μὲ τὴν ἀνάληψη τῆς ἐξουσίας ἀπὸ τὸν Καποδίστρια ὁ Κωλέττης συνεργάσθηκε μαζί του καὶ μὲ τὸν Κολοκοτρώνη!  Ὅταν ὅμως εἶδε ὅτι διογκωνόταν ἡ ἀντίδραση ἐναντίον τοῦΚυβερνήτη, πῆγε μὲ τὸ μέρος τῶν στασιαστῶν, ποὺ κοίταζαν τὰ συμφέροντά τους, ἀλλὰ δροῦσανὑπὸ τὸ πρόσχημα τῶν «συνταγματικῶν». Ὁ Κωλέττης οὐδόλως συγκινήθηκε μὲ τὴ δολοφονία τοῦ Καποδίστρια καὶ ἀμέσως μετὰ κινήθηκε νὰ ἀναλάβει τὴν ἐξουσία, συσταίνοντας δεύτερη κυβέρνηση στὰ Μέγαρα καὶ ἐκστρατεύων κατὰ τοῦ Ναυπλίου…
.                   Δύο ἐθνικὲς πρωτοβουλίες τοῦ Κωλέττη χαρακτήρισαν τὴν πολιτικὴ διαδρομή του. Ἡπρώτη ἦταν ἡ προώθηση τοῦ ἑορτασμοῦ τῆς ἐνάρξεως τῆς Ἐπαναστάσεως τὴν 25η Μαρτίου, ποὺἔγινε δεκτὴ ἀμέσως ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀγωνιστές. Ἡ δεύτερη ἦταν ἡ ἐξαγγελία του τῆς Μεγάλης Ἰδέας, ποὺ ἀγκάλιασε ἐνθέρμως ὁ λαός. Τὴν 14η Ἰανουαρίου 1844, σὲ ὁμιλία του, εἶπε ὅτι ἡφυσικὴ πρωτεύουσα τῶν Ἑλλήνων εἶναι ἡ Κωνσταντινούπολη, κάτι ποὺ προκάλεσε καὶ τὸνἐπαινετικὸ λόγο τοῦ συνήθως ἐπικριτικοῦ Σούτσου: «Εὖγε, γηραιὲ Κωλέττη! Εὖγε Ἠπειρώτη Πύρρε! Εἰς τὴν γῆν αὐτὴν ἰδέας ἐλευθέρας καὶ σὺ σπεῖρε!». Ὁ Σοῦτσος δὲν ἄργησε πάντως νὰ τὸν κατηγορήσει μαζὶ μὲ τοὺς δύο ἄλλους ἀρχηγούς: «Μεταξᾶ μικρέ, Κωλέττη δολιότητος γεμάτε, καὶσὺ Φράγκε εἰς τὰς σχέσεις, εἰς τὸν νοῦν, Μαυροκορδᾶτε». (Κείμενο Πάνου Μουλλᾶ «Ἀλέξανδρος Σοῦτσος» εἰς  βιβλίο «Σάτιρα καὶ πολιτικὴ στὴ νεώτερη Ἑλλάδα», Ἑκδ. Ἑτ. Σπ. Νεοελληνικοῦ Πολιτισμοῦ καὶ Γενικῆς Παιδείας Σχ. Μωραΐτη, σελ. 65-66).
.                  Ὁ Κωλέττης εἶχε τὴν ἱκανότητα νὰ ὑπόσχεται πολλὰ καὶ νὰ ὑλοποιεῖ ἐλάχιστα, ἀλλὰνὰ μένουν εὐχαριστημένοι οἱ ἀπατημένοι. Εἶχε ἐπίσης τὴν ἄνεση, ἀφοῦ ὑπονόμευε τοὺς ἀντιπάλους του, ὅταν τοὺς εἶχε ἀνάγκη, νὰ  συζητᾶ μαζί τους σὰ νὰ μὴ συνέβη τίποτε, καὶ νὰ ἐπιτυγχάνει νὰμετατρέπει τοὺς ἐναντίον του ὀργισμένους σὲ ὑποστηρικτές του. Ὁ Νικόλαος Δραγούμης διηγεῖται ὅτι συνάντησε στὴ Βουλὴ τὸν Θεοδωράκη Γρίβα, ποὺ τοῦ εἶπε ὀργισμένος ὅτι ὁ Κωλέττης εἴκοσι φορὲς τὸν εἶχε κοροϊδέψει καὶ πὼς πάει στὸ γραφεῖο του «νὰ τὸν περιλούσει πατόκορφα μὲ ὕβρεις». Μετὰ ἀπὸ μίαν ὥρα βγῆκε ἀπὸ τὸ γραφεῖο τοῦ Κωλέττη καὶ εἶπε στὸν Δραγούμη ὅτι δὲν μπόρεσε νὰ τὸν βρίσει, γιατί «τὸν ἔπιασε μὲ τὰ γλυκά του λόγια καὶ τὸν ἔριξε, ἔστω καὶ ἂν ἤξερε ὅτι οὔτε μία λέξη ἀπὸ ὅσες τοῦ εἶπε δὲν ἦταν ἀληθινή»…-

 

 

 

, , ,

Σχολιάστε

«ΘΕΙΑ ΛΥΡΑ» : ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ὁ ΘΕΟΛΟΓΟΣ

«Θεία λύρα»: Γρηγόριος ὁ Θεολόγος

Τοῦ Μητροπολίτου Μάνης Χρυσοστόμου Γ’

ΠΗΓΗ: im-manis.gr

.                       Μ’ αὐτό τό θαυμάσιο ἔγχορδο μουσικό ὄργανο, ἀλλά τό θεϊκό ἐκεῖνο τῆς Χάριτος, παρομοιάζει ὁ ἱερός ὑμνογράφος, τόν μεγάλο Ἱεράρχη τῆς Ἐκκλησίας, τόν Ἅγιο Γρηγόριο τόν θεολόγο. «Θεία λύρα», ἔτσι ἀποκαλεῖται στό Δοξαστικό τοῦ Ἑσπερινοῦ τῆς ἑορτῆς-μνήμης τοῦ θεορρήμονος ἁγίου Πατρός.
.                       Τῷ ὄντι, ὁ Γρηγόριος ὁ θεολόγος, ὁ ἐπικαλούμενος Ναζιανζηνός, ἕνεκεν τῆς καταγωγῆς του ἀπό τήν Ναζιανζό τῆς Καππαδοκίας, τυγχάνει ἕνας ἀπό τούς ἐπιφανέστερους ἁγίους Ἱεράρχες τῆς Ἐκκλησίας. Εἶναι γνωστόν ὅτι ὁλόκληρος ὁ τέταρτος αἰῶνας χαρακτηρίστηκε «χρυσοῦς αἰῶνας» τοῦ χριστιανισμοῦ, χάρις στούς μεγάλους Καππαδόκες Ἱεράρχες καί τόν Χρυσόστομο συνάμα, οἱ ὁποῖοι ἐπεστράτευσαν ὅλες τίς δυνάμεις τους, τίς γνώσεις τους καί τήν ἐνάρετη βιοτή τους, προκειμένου νά φανερώσουν στούς ἀνθρώπους τά θεῖα μυστήρια τοῦ Θεοῦ.
.                       Εἰδικότερα, ὁ ἅγιος Γρηγόριος, «πεπροικισμένος ἐκ φύσεως δι᾽ ἐκτάκτων πνευματικῶν χαρισμάτων», κατέστη πηγή θεολογίας καί ἐνδιαίτημα ὑψηλῆς θεωρίας, «κηρύττοντας Ἰησοῦν Χριστόν» καί στηλιτεύοντας τήν πλάνη τῶν δυσσεβῶν. Κατ᾽ ἄριστον τρόπον συνεδύασε «θεωρία» καί «πράξη», δόγμα καί ἦθος, σοφία καί ἐνάρετο βίο. Ἔλαβε δέ τόν ὕψιστο τίτλο τοῦ θεολόγου, μέ τήν οὐσιαστική ἔννοια τοῦ ὅρου, μετά τόν Εὐαγγελιστῆ Ἰωάννη καί ἔτσι παρέμεινε στήν ἱστορία. Ὁ ἴδιος θά πεῖ: «Βούλει θεολόγος γενέσθαι ποτὲ καὶ τῆς θεότητος ἄξιος; τὰς ἐντολὰς φύλασσε, διὰ τῶν προσταγμάτων ὅδευσον· πρᾶξίς γαρ ἐπίβασις θεωρίας» (Λόγος Κ’, Περὶ δόγματος, 12). Εἶχε ἀποκτήσει βέβαια σπουδαία μόρφωση τῆς θύραθεν καί τῆς χριστιανικῆς παιδείας, σπουδάζοντας στήν Ναζιανζό, στήν Καισάρεια τῆς Καππαδοκίας, στήν ἄλλη Καισάρεια τῆς Παλαιστίνης, στήν Μεγάλη πόλη τῆς Ἀλεξάνδρειας καί στό «ἰοστεφές ἄστυ», τήν Ἀθήνα. Συνδέθηκε μέ μία ἀληθινή φιλία μέ τόν Μέγα Βασίλειο μέχρι τήν κοίμησή του, ὅπου καί ἐξεφώνησε Ἐπιτάφιο λόγο τήν 1-1-382. Ὁ Γρηγόριος χειροτονήθηκε Ἐπίσκοπος στήν ἄσημη κωμόπολη Σάσιμα, ἐνῶ ἀργότερα ἡ Β’ Οἰκουμενική Σύνοδος, τό 381, τόν ἔφερε ὡς Ἀρχιεπίσκοπο Κων/λεως, τῆς ὁποίας καί προήδρευσε, ἀλλά ὁ θεσπέσιος Ἱεράρχης παρέμεινε γιά λίγο χρονικό διάστημα στόν Ἀρχιεπισκοπικό θρόνο, ἀπ᾽ ὅπου παραιτήθηκε, ἀφοῦ προηγουμένως ἐκφώνησε καί τόν περίφημο «Συντακτήριο Λόγο» ἐνώπιον τῶν Ἐπισκόπων.
.                       Ἀπό τά πλεῖστα συγγράμματά του μοναδικοί παραμένουν στήν ὅλη δογματική διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας, οἱ ἐμπνευσμένοι πέντε θεολογικοί λόγοι του, ἤτοι οἱ: Κατὰ Εὐνομιανῶν, περὶ θεολογίας, περὶ Υἱοῦ δύο λόγοι καὶ περὶ Ἁγ. Πνεύματος. Αὐτοί οἱ λόγοι ἐκφωνήθηκαν στήν Κων/πολη καί στό μικρό Ναό τῆς Ἀναστάσεως (ἤ Ἁγίας Ἀναστασίας), μέ τούς ὁποίους κυριολεκτικά στήριξε πνευματικά, κατήχησε καί δίδαξε τούς ὀρθοδόξους πιστούς σέ μία πολύ δύσκολη χρονική περίοδο γιά τήν ὅλη ζωή τῆς Ἐκκλησίας. Εἶναι γνωστόν, ὅτι σ᾽ αὐτούς τούς λόγους του ὁ Γρηγόριος, μέ ἀπαράμιλλη θεολογική δύναμη, κατανικᾶ τόν αἱρετικό Εὐνόμιο καί διακηρύττει, ὅτι ὁ Υἱός εἶναι «συνάναρχος καὶ συναΐδιος τῷ Πατρί» καί τό Ἅγιον Πνεῦμα «ὁμοούσιον τῷ Πατρί», σέ ἀντίθεση μέ τούς αἱρετικούς πνευματομάχους.
.                         Στό παρόν ἄρθρο μου, ὅμως, θά μείνουμε στό εἶδος ἐκεῖνο τῶν ἔργων του, πού ὀνομάζονται Ἐπιτάφιοι Λόγοι. Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος θεωρεῖται, μάλιστα, ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος εἰσήγαγε στήν ἐκκλησιαστική γραμματεία, τό εἶδος αὐτό τῆς φιλολογίας καί ρητορίας, ἤτοι τούς Ἐπιταφίους Λόγους, βασιζόμενος βέβαια στήν κλασική ρητορική τῆς ἑλληνικῆς ἀρχαιότητος καί δή τῶν Ἀθηνῶν, ὅπου οἱ Ἐπιτάφιοι Λόγοι ἄρχισαν πρός τιμήν τῶν ἐν πολέμῳ πεσόντων καί συνεχίστηκαν πρός ἀπόδοσιν ἀτομικῶν τιμῶν. Ἄλλωστε ἀπ᾽ αὐτούς τούς προχριστιανικούς χρόνους γνωρίζουμε σπουδαίους Ἐπιταφίους Λόγους ἤ ἀποσπάσματα αὐτῶν, ὅπως τοῦ Λυσία, τοῦ Δημοσθένους, τοῦ Ὑπερείδου, τοῦ Γοργία, τοῦ Περικλέους, τοῦ Ἰσοκράτους, τοῦ Μενάνδρου κ.ἄ. καί βέβαια γνώστης αὐτῶν ἦταν ὁ λίαν πεπαιδευμένος Ἱεράρχης Γρηγόριος. Ὁ ἴδιος δέν ἀρκέστηκε ὡστόσο στήν ὅλη ρητορική δομή ἑνός Ἐπιταφίου Λόγου, ἀλλά προχώρησε, ὡς χριστιανός ρήτορας, στήν μετάδοση καί ἑνός πνευματικοῦ μηνύματος πρός τούς ἀκροατές του, ἐξ ἐπόψεως χριστιανικῆς διδασκαλίας.
.                       Σώζονται οἱ κάτωθι Ἐπιτάφιοι Λόγοι τοῦ σοφοῦ Ἱεράρχου: Εἰς Καισάριον ἐπιτάφιος. Μετά τόν θάνατο τοῦ ἀδελφοῦ του Κασαρίου, τέλη τοῦ 368. Εἰς Γοργονίαν ἐπιτάφιος. Μετά τόν θάνατο τῆς ἀδελφῆς του Γοργονίας, τέλη τοῦ 370. Ἐπιτάφιος εἰς τόν πατέρα. Πρόκειται γιά τόν πατέρα του, ἐπίσης ὀνόματι Γρηγόριον, ὁ ὁποῖος ἦταν Ἐπίσκοπος Ναζιανζοῦ τήν ἄνοιξη τοῦ 374. Καί, εἰς τόν Μ. Βασίλειον Ἐπιτάφιος, ὁ ὁποῖος ἐλέχθη στήν Καισάρεια τήν 1-1-382.

* * *

.                       Ἀπ’ ὅλους αὐτούς, θά μείνουμε σέ ἕνα Ἐπιτάφιο Λόγο, ἐκεῖνον πρός τόν ἀδελφό του, τόν Καισάριο. Κατ’ ἀρχήν, βέβαια, ὀφείλουμε νά σημειώσουμε ὅτι οἱ γονεῖς τοῦ Ἁγίου, ὀνόματι Γρηγόριος καί Νόννα, ἦσαν θεοσεβεῖς καί ἀπέκτησαν τρία τέκνα, τήν Γοργονία, τόν Γρηγόριο καί τόν Καισάριο. Καί ἡ μέν Γοργονία ἀνεδείχθη ἁγία γυναίκα τῆς προσευχῆς καί τῶν ἀγαθῶν ἔργων φιλανθρωπίας, ὁ δέ Καισάριος σπούδασε στήν Ἀλεξάνδρεια πολλές ἐπιστῆμες, ἀλλά κυρίως ἰατρική καί διετέλεσε ἀνώτερος αὐλικός ὑπάλληλος. Διακρίθηκε γιά τήν ἐντιμότητά του, τό φιλάνθρωπον τῆς προσωπικότητός του, τήν προσφορά του πρός τούς ἐνδεεῖς, τήν ἀσκητική καί ἁγία βιοτή.
.                       Ἀπ’ αὐτόν, λοιπόν, τόν Ἐπιτάφιο Λόγο τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, πρός τόν κοιμηθέντα μικρότερο ἀδελφό του, παραθέτουμε μερικές ἐξαιρετικές περικοπές, ἐξόχως διδακτικές. Ὁ λόγος εὑρίσκεται στήν Ἑλληνική Πατρολογία, τ. 35, 756-788 καί σέ ἄλλες ἐκδόσεις, ὅπως καί στήν ΕΠΕ, 48, Θεσ/νίκη 1980, ἀπ’ ὅπου μεταφέρουμε καί τήν μετάφραση στή νεοελληνική τοῦ ἀξιόλογου φιλόλογου Ἰγνατίου Σακαλῆ.

* * *

.                       Κατ’ ἀρχήν, στό Προοίμιο, λέγει, ὅτι θά θρηνήσουμε τόν ἀπελθόντα ἀδελφόν του, ἀλλά «οὔτε ἐπαινεσόμεθα πέρα τοῦ μέτρου καὶ πρέποντος». Δέν θά προχωρήσει οὔτε σέ «ἀναλγησία», οὔτε σέ «ἀμετρία». Λέγει δέ, πολύ χαρακτηριστικά, ὅτι «τὴν ὀφειλομένην τοῖς ἀλγοῦσι παράκλησιν ἐπιθήσομεν καὶ μεταθήσομεν τὴν λύπην ἀπὸ τῆς σαρκὸς καὶ τῶν προσκαίρων ἐπὶ τὰ πνευματικὰ καὶ ἀΐδια». Καί βέβαια, μόνον ἕνας θεόπνευστος καί δεινότατος χριστιανός ρήτωρ, ὡς ὁ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, θά μποροῦσε νά ἐπιτύχει τό δυσκολότατο τοῦτο ἐγχείρημα, ὅταν μάλιστα ὁ νεκρός εἶναι κατά σάρκα συγγενής του καί παρόντες εἶναι καί οἱ γονεῖς τοῦ κεκοιμημένου.
.                       Στή συνέχεια πλάθει τό ἐγκώμιον, ἀρχίζοντας ἀπό τούς γονεῖς, ἤτοι τόν πατέρα του Γρηγόριο, τήν μητέρα του Νόννα, μιλῶντας γιά τήν εὐσέβειά τους, παρ’ ὅτι γιά πολλά ἄλλα μποροῦσε νά τούς ἐπαινέσει. «Πολλῶν καὶ μεγάλων ὑπαρχόντων εἰς εὐφημίαν, λέγει, ἓν μέγιστον ἁπάντων καὶ ὥσπερ ἄλλο τι ἐπίσημόν ἐστιν ἡ εὐσέβεια». Οἱ γονεῖς αὐτοί, συνεχίζει, θησαύρισαν στά παιδιά τους, τήν οὐράνια λαμπρότητα, ὡσάν τήν πιό πολύτιμη κληρονομιά, ἤτοι «κλῆρον μέγιστον τοῖς παισὶ τὴν ἐκεῖθεν λαμπρότητα θησαυρίζοντες».
.                       Ἀκολούθως ὁμιλεῖ γιά τίς λαμπρές σπουδές τοῦ Καισάριου στήν Ἀλεξάνδρεια, ὅπου λέγει: «… Ἐκεῖνος ἐγκατεστάθηκε εἰς τήν πόλιν τοῦ Ἀλεξάνδρου, πού ἦταν καί τότε καί τώρα τό ἐργαστήριον κάθε παιδείας. Ποῖον πρῶτον καί ποῖον μέγιστον ἀπό τά προτερήματά του νά ἀναφέρω; Τί νά παραλείψω, ὥστε νά μήν ἀδικήσω ἀπέραντα τόν λόγον μου; Ποῖος ἦταν περισσότερον ἀπό ἐκεῖνον ἄξιος τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν δασκάλων του; Ποῖος ἦταν πιό ἀγαπητός εἰς τούς συνομηλίκους του; Ποῖος περισσότερον ἀπό αὐτόν ἀπέφυγε τήν συντροφιά καί τήν συναναστροφήν τῶν φαύλων; Καί ποῖος ἐπεδίωξε περισσότερον τήν συναναστροφήν τῶν ἀρίστων καί μάλιστα τῶν πιό εὐυπολήπτων καί γνωστῶν ἀπό τούς πατριώτας μας; Καί τοῦτο ἐπειδή ἐγνώριζε ὅτι καί οἱ συναναστροφές δέν συντελοῦν ὀλίγον εἰς τήν ἀρετήν ἤ εἰς τήν κακίαν. Δι᾽ αὐτά ὅλα, ποῖος ἦταν ἄλλος ἀπό αὐτόν πολυτιμότερος διά τούς ἄρχοντας; Ποῖος ἦταν γνωστότερος εἰς ὁλόκληρον τήν πόλιν ἀπό αὐτόν διὰ τήν σωφροσύνην καί πιό ἀκουστὸς διὰ τὰς γνώσεις του, ἄν καί ἐξ αἰτίας τοῦ μεγέθους της περνοῦν ὅλοι ἀπαρατήρητοι μέσα εἰς αὐτήν;».
.                       Ἀναφέρει στή συνέχεια, συγκεκριμένα τίς σπουδές του, στή γεωμετρία, ἀστρονομία, ἀριθμητική καί τήν ἰατρική, τήν ὁποία ἀποκαλεῖ «θαυμασία». Συνεχίζει διηγούμενος τήν ἐξάσκηση τῆς ἰατρικῆς τέχνης στήν Κων/πολη, τήν ὁποία ἐπετέλεσε εἰδικότερα στήν αὐτοκρατορική αὐλή ἐπί Κωνσταντίου, ἀλλά συνάμα κάμνει λόγον καί γιά τόν εὐσεβῆ χαρακτῆρα του καί τό φιλάδελφον τοῦ ἤθους του. Λέγει: «φέρε μηδὲ τοῦτο τῶν Καισαρίου καλῶν παρέλθωμεν, ὅ τοῖς μὲν ἄλλοις ἴσως μικρὸν καὶ οὐδὲ μνήμης ἄξιον, ἐμοὶ δὲ καὶ τότε καὶ νῦν μέγιστον ἔδοξεν εἴπερ τῶν ἐπαινετῶν ἡ φιλαδελφία καὶ οὐ παύσομαι τιθεὶς ἐν πρώτοις».
.                       Ὅπως δέ συνεχίζει ὁ Γρηγόριος νά ἐγκωμιάζει τόν Καισάριο, λέγει γι’ αὐτόν, ὅτι δέν τόν ἐπηρέαζαν οἱ ποικίλες τιμές καί πρόσκαιρες δόξες, ἀλλά ἴσχυε τό «πρῶτον ἦν εἰς ἀξίωμα χριστιανὸν καὶ εἶναι, καὶ ὀνομάζεσθαι». Θεωροῦσε ὁ Καισάριος ὅλες τίς τιμές καί τίς γήϊνες δόξες ὡς «παιδιὰ καὶ λῆρος», δηλ. παιχνίδι καί φλυαρία. Ὡστόσο, τόν Κωνστάντιον διεδέχθη στόν αὐτοκρατορικό θρόνο, ὁ μισόχριστος Ἰουλιανός ὁ Παραβάτης, ὁ ὁποῖος ἐπίεζε καί ἐξεβίαζε τόν ἄριστο ἰατρόν Καισάριον, ν’ ἀπαρνηθεῖ τήν χριστιανική πίστη του, πλήν ὅμως, οὐδέν ἐπέτυχε, παρά μόνον τήν ἀποπομπή του. Ὁ Γρηγόριος τό ἀναφέρει τοῦτο μέ ἐπαινετικά λόγια: «ὡς δὲ πάσας αὐτοῦ τὰς ἐν τοῖς λόγοις πλοκὰς διαλύσας, καὶ πεῖραν ἅπασαν ἀφανῆ τε καὶ φανεράν, ὥσπερ τινὰ παιδιὰν παρωσάμενος, μεγάλῃ καὶ λαμπρᾷ τῇ φωνῇ τὸ Χριστιανὸς εἶναι τε καὶ μένειν ἀνεκήρυξεν, οὐδὲ οὕτω μὲν παντελῶς ἀποπέμπεται». Μετά ὅμως τόν θάνατον τοῦ Ἰουλιανοῦ ὁ Καισάριος ἐπανῆλθε στήν Κων/πολη καί μάλιστα ἀργότερα διορίστηκε γιά τήν ἐντιμότητά του «ἐπιμελητής θησαυρῶν καί ταμίας τῶν δημοσίων χρημάτων». Κατακλείει δέ, τό πρῶτο μέρος τοῦ λόγου του, ὁ ἅγιος, μέ τοῦτα τά καταπληκτικά λόγια: «… Τὸν προπέμπομεν μὲ ὕμνους, τὸν συνοδεύουν βήματα Μαρτύρων, τὰ ὅσια χέρια τῶν γονέων του τὸν τιμοῦν καὶ ἡ λαμπρὰ συμπεριφορὰ τῆς μητέρας, ποὺ εἰς τὴν θέσιν τῆς συμφορᾶς προβάλλει τὴν εὐσέβειαν. Ἡ πίστις νικᾷ τὰ δάκρυα, οἱ ψαλμοὶ καθησυχάζουν τοὺς θρήνους καὶ ἀπολαμβάνει τὰ ἄξια βραβεῖα τῆς χριστιανικῆς ψυχῆς, ποὺ τὸ Πνεῦμα τῆς ἔδωσε μὲ τὸ Βάπτισμα τὴν ἀρχικὴν μορφήν της».

* * *

.                       Στό δεύτερο μέρος τοῦ Ἐπιταφίου Λόγου του, ὁ ἱερός Πατήρ, μέ ἀπαράμιλλη ρητορική τέχνη, μέ βάθος θεολογικοῦ στοχασμοῦ, ἀπευθύνεται τώρα πρός τόν κοιμηθέντα ἀδελφόν του Καισάριον καί λέγει ὡραιότατα: «… Αὐτὸ εἶναι ἀπὸ ἐμένα, Καισάριε, τὸ σάβανόν σου. Αὐτὲς εἶναι οἱ ἀπαρχὲς τῶν λόγων μου· μὲ κατηγοροῦσες συχνὰ ὅτι τοὺς ἔκρυβα καὶ ἦταν νὰ τοὺς ἀποκαλύψῃς εἰς τὴν περίπτωσιν τὴν ἰδικήν σου. Αὐτὸς εἶναι ὁ στολισμός σου ἀπὸ ἐμένα καὶ γνωρίζω καλὰ πὼς εἶναι ἀπὸ κάθε στολισμὸν προτιμότερος. Δὲν ἀγαποῦσες τὰ ἁπαλὰ καὶ χυτὰ μεταξωτά, ποὺ δὲν σοῦ ἐπροξενοῦσαν χαράν, ὅπως προξενοῦν εἰς τοὺς πολλούς, ὅταν ἤσουν βουτηγμένος εἰς αὐτά, ἀλλὰ εἶχες στολίδι σου τὴν ἀρετήν. Δὲν ἀγαποῦσες τὰ διάφανα λινὰ οὔτε τὰ ἀκριβὰ ἀρώματα. Οὔτε τὰ διάφορα μικροπράγματα τὰ ἀγαπητὰ εἰς τοὺς μικροὺς ἀνθρώπους, ποὺ σήμερα θὰ τὰ ἔκρυβε ὅλα ἡ πικρὴ αὐτὴ πλάκα…».
.                       Καὶ σέ μία ὑπέροχη ἀποστροφή τοῦ λόγου του λέγει: «… τὸ δὲ ἐμὸν δῶρον λόγος», πού οἱ ἐπερχόμενες γενιές θά τόν σεβαστοῦν καί θά τόν φυλάξουν καί θά σέ ἐνθυμοῦνται. Ὁ λόγος αὐτός θά κρατεῖ πάντα στίς ἀκοές καί στίς ψυχές τῶν ἀνθρώπων αὐτόν πού τιμοῦμεν, δηλαδή τόν Καισάριον, καταλήγει ὁ ἱερός πατήρ. Καί πράγματι, ἰδού, ἔπειτα ἀπό τόσους αἰῶνες διαβάζουμε, μελετοῦμε καί παρουσιάζουμε τόν Ἐπιτάφιον αὐτόν Λόγον.
.                       Λέγει, κατόπιν, ὁ Γρηγόριος ὑπέροχα λόγια γιά τήν ἄνοδο τοῦ Καισάριου στούς οὐρανούς, κοντά στό θρόνο τοῦ Θεοῦ: «…Ἐσὺ ὅμως τώρα εὑρίσκεσαι εἰς τοὺς οὐρανούς, θεῖον καὶ ἱερὸν πνεῦμα, μέσα εἰς τοὺς κόλπους τοῦ Ἀβραάμ, ἀσυλλήπτους δι᾽ ἡμᾶς· ἀναπαύσου καὶ παρακολούθησε τὸν χορὸν τῶν Ἀγγέλων καὶ τῶν δικαίων τὴν δόξαν καὶ τὴν λαμπρότητα. Ἢ μᾶλλον θά μετέχῃς καὶ ἐσὺ εἰς τὸν χορὸν καὶ τὴν ἰδίαν θὰ νιώθῃς χαρὰν καὶ θὰ γελᾷς μὲ ὅλα τὰ ἰδικά μας ἀπὸ τὸ ὕψος τοῦ οὐρανοῦ, μὲ ὅ,τι ἀποκαλοῦμε πλούτη, μὲ τὰ ἀσήμαντα ἀξιώματα, τὶς ψεύτικες τιμές, τὴν ἀπάτην τῶν αἰσθήσεων, τὸ γύρισμα τῆς ζωῆς αὐτῆς, τὴν σύγχυσίν μας καὶ τὴν ἄγνοιαν, καθὼς σὲ νυχτερινὴν μάχην. Θὰ εἶσαι εἰς τὸ πλάϊ τοῦ μεγάλου Βασιλέως καταπλημμυρισμένος ἀπὸ τὸ ἐκεῖ φῶς. Αὐτοῦ τοῦ φωτὸς ὀλίγον ἀντιφέγγισμα δεχθήκαμε καὶ ἐμεῖς ἀπὸ ἐκεῖ, ὅσον νὰ διακρίνωμε ἀνάμεσα ἀπὸ καθρέφτες καὶ αἰνίγματα καὶ παρακαλοῦμε, ἔπειτα ἀπὸ τὴν ζωὴν αὐτήν, νὰ συναντήσωμε τὴν ἰδίαν τὴν πηγὴν τοῦ φωτός, ἀντικρύζοντας μὲ καθαρὸν νοῦν τὴν καθαρὰν ἀλήθειαν. Θὰ εἶναι αὐτὸς ὁ μισθός μας διὰ τὴν φιλόπονον ἐδῶ ἐπιδίωξιν τοῦ καλοῦ, ἡ πλήρης μετοχὴ ἐκεῖ εἰς τὸ καλὸν καὶ ἡ θέα, ποὺ τὰ ἱερά μας βιβλία καὶ οἱ μύσται τοῦ θείου ὁρίζουν ὡς κατάληξιν τῆς ψυχικῆς μας πορείας».

* * *

.                       Στή συνέχεια κάμνει λόγο γιά τό παροδικό καί πρόσκαιρο τοῦ παρόντος βίου καί γιά τήν ματαιότητα, λέγοντας ὅτι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι εἴμεθα ὡς «ὄναρ οὐχ ἱστάμενον, φάσμα τι (=φάντασμα) μή κρατούμενον, πτῆσις ὀρνίου παρερχομένου, ναῦς ἐπὶ θαλάσσης ἴχνος οὐκ ἔχουσα, κόνις, ἀτμίς, ἑωθινὴ δρόσος, ἄνθος καιρῷ φυόμενον, καὶ καιρῷ λυόμενον», κλείνοντας μέ τήν τοῦ Δαυΐδ φράση: «Ἄνθρωπος ὡσεὶ χόρτος αἱ ἡμέραι αὐτοῦ, ὡσεὶ ἄνθος τοῦ ἀγροῦ, οὕτως ἐξανθήσει» (Ψ. 102, 15) καί τοῦ Ἐκκλησιαστοῦ τήν ἄλλη σπουδαία φράση: «Πάντα ματαιότης ματαιοτήτων, τά πάντα ματαιότης» (Ἐκκλ. Κεφ. Α’, 2).

* * *

.                       Προχωρεῖ στόν Ἐπιτάφιον Λόγον του μέ τήν παραμυθία, τήν παρηγορία καί παράκληση καί συγχρόνως συμβουλεύει τό ἀκροατήριο: «Φέρε δέξασθε παράκλησιν…. μὴ τοίνυν πενθῶμεν Καισάριον…»· «… Ἂς θρηνοῦμε τὸν ἑαυτόν μας διὰ ὅσα ἐχάσαμε καὶ δι᾽ αὐτὰ ποὺ μᾶς περιμένουν, ἂν δὲν ἀκολουθήσωμε τὴν μερίδα τοῦ Θεοῦ καὶ δὲν σπεύσωμεν πρὸς τὴν ζωὴν τοῦ οὐρανοῦ, παραδίδοντας ὁλόψυχα τὸν ἑαυτόν μας εἰς τόν Θεόν καὶ παρατρέχοντας ὅσα τρέχουν καὶ φεύγουν. Πρέπει νὰ ἐγκαταλείψωμε τὴν γῆν, ἐνῷ ἀκόμη ζοῦμε ἐπάνω εἰς αὐτὴν καὶ νὰ ἀκολουθήσωμε εἰλικρινὰ τὸ Πνεῦμα, ποὺ μᾶς ὁδηγεῖ πρὸς τὰ ἄνω».
.                       Λέγει δέ κατόπιν ὅτι τό «μεῖζον φάρμακον», γιά τήν παρηγορία ὅλων, εἶναι ἡ ἀξία τῆς ψυχῆς τοῦ ἀνθρώπου. Καί προσθέτει ὅτι στή Δευτέρα Παρουσία τοῦ Κυρίου, ὅταν θά ἠχήσει ἡ «ἐσχάτη σάλπιγγα», τότε «Καισάριον αὐτὸν ὄψομαι, μηκέτι ἐκδημοῦντα, μηκέτι φερόμενον, μηκέτι πενθούμενον, μηκέτι ἐλεούμενον, λαμπρόν, ἔνδοξον, ὑψηλόν· υἱός μοι κατ᾽ ὄναρ ὤφθης πολλάκις, ὦ φίλτατε ἀδελφῶν ἐμοὶ καὶ φιλαδελφότατε».
.                       Κατακλείει δέ τόν λόγον του, ὁ σοφός Ἱεράρχης καί θεῖος ποιμήν, ὁ θεολόγος Γρηγόριος, ἀναπέμποντας μία ὑπέροχη προσευχή: «Ὦ Δέσποτα πάντων καὶ ποιητά, καὶ διαφερόντως τοῦδε τοῦ πλάσματος! Ὦ Θεὲ τῶν σῶν ἀνθρώπων, καὶ πάτερ, καὶ κυβερνῆτα! Ὦ ζωῆς καὶ θανάτου Κύριε! Ὦ ψυχῶν ἡμετέρων ταμία καὶ εὐεργέτα! Ὦ ποιῶν τὰ πάντα, καὶ μετασκευάζων τῷ τεχνίτῃ Λόγῳ κατὰ καιρόν, καὶ ὡς αὐτὸς ἐπίστασαι τῷ βάθει τῆς σῆς σοφίας καὶ διοικήσεως, νῦν μὲν δέχοιο Καισάριον, ἀπαρχὴν τῆς ἡμετέρας ἀποδημίας· εἰ δὲ τὸν τελευταῖον πρῶτον συγχωροῦμεν τοῖς σοῖς λόγοις, οἷς τὸ πᾶν φέρεται· δέχοιο δὲ καὶ ἡμᾶς ὕστερον ἐν καιρῷ εὐθέτῳ, οἰκονομήσας ἐν τῇ σαρκὶ ἐφ’ ὅσον ἂν ᾗ συμφέρον· καὶ δέχοιό γε διὰ τὸν σὸν φόβον ἑτοιμασθέντας, καὶ οὐ ταρασσομένους, οὐδὲ ὑποχωροῦντας ἐν ἡμέρᾳ τῇ τελευταίᾳ, καὶ βίᾳ τῶν ἐντεῦθεν ἀποσπωμένους, ὃ τῶν φιλοκόσμων ψυχῶν πάθος καὶ φιλοσάρκων, ἀλλὰ προθύμως πρὸς τὴν αὐτόθεν ζωὴν τὴν μακραίωνά τε καὶ μακαρίαν, τὴν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν».

* * *

.                       Πραγματικά, μέ τόν Ἐπιτάφιο αὐτό λόγο, ἡ «θεία λύρα» ἔκρουσε τίς χορδές τῆς ψυχῆς τῶν ἀκροατῶν του. Τούς παρηγόρησε. Τούς δίδαξε. Πρόκειται, θά λέγαμε, γιά μία σπουδαία μελέτη, μέ κεντρικό θέμα τό ρέον τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς, τήν πραγματικότητα τοῦ θανάτου καί τήν ἀλήθεια τῆς ἐπουράνιας ζωῆς. Ἕνα ὑπέροχο μεταθανάτιο ἐγκώμιο γιά τόν ἀδελφό του Καισάριο, μέ σοφία, μέ σύνεση, μέ διάκριση, μέ βαθειά πίστη στόν Κύριο. Ἕνας ἀληθινός παραμυθητικός Ἐπιτάφιος Λόγος, πού μόνον ὁ «ποιμενικός αὐλός» τῆς θεολογίας ἑνός Γρηγορίου θά μποροῦσε νά ἐκφωνήσει.
.                       Ἀλλά τίς ἀλήθειες αὐτές, πού διεκήρυξε μέ τόν Λόγο του ὁ ἅγιος Ἱεράρχης, συχνά ἐμεῖς τίς παραγνωρίζουμε, γι᾽ αὐτό καί ἐπαιρόμεθα καί διάγουμε τήν ζωή μας, δουλεύοντας μέ ἐντελῶς γήϊνο φρόνημα. Ὡστόσο, ὀφείλουμε νά συλλογιζόμεθα τόσον τήν ὕπαρξη τῆς ἀθανασίας τῆς ψυχῆς, ὅσον καί τῆς μελλούσης ζωῆς καί ἀνταποδόσεως.
.                       Ἡ «θεία λύρα» τοῦ πνεύματος, ἐν προκειμένῳ, θά μᾶς προτρέψει: «Τῶν καλῶν τὸ πρῶτον… ἐστὶν ἀεὶ Θεὸν κτᾶσθαι καὶ γένεσθαι κτῆμα Θεοῦ διὰ τῆς πρὸς αὐτὸν οἰκειώσεώς τε καὶ ἀναβάσεως» (Ἐπιστολή πρός πρεσβύτερον Σακερδώτα (PG 37, 349).
.                       Ἀληθεύει, συνεπῶς, ἡ μαρτυρία τοῦ Ρουφίνου τῆς Ἀκυηλίας (4ος αἰ.) πού, μετέφρασε Γρηγόριον, στά λατινικά, ὅτι: «Τοῦ Γρηγορίου οὐδὲν οὔτε τοῦ βίου ἐπαινετώτερον καὶ ἁγιώτερον οὔτε τῆς εὐγλωττίας λαμπρότερον καὶ ἐνδοξότερον οὔτε τῆς πίστεως καθαρώτερον καὶ ὀρθότερον οὔτε τῆς ἐπιστήμης πληρέστερον καὶ τελειότερον δύναται νὰ εὑρεθῇ» (PG 35, 92)

,

Σχολιάστε

ΚΑΘΕΝΑΣ ΣΤΟ “ΚΕΛΛΙ” ΤΟΥ!

Οἱ μοναχοί στό κελλί τους,
οἱ γιατροί στό ἐργαστήριό τους

τοῦ Ἀρχιμ. Δανιήλ Ἀεράκη

.                 Γιατὶ λησμονοῦν τὸ ρόλο καὶ τὸ ἔργο τους; Ἃς ξεκινήσουμε ἀπό τούς γιατρούς. Ὅλοι τὸν τελευταῖο καιρὸ τοὺς δίνουν εὔσημα. Ἰδίως στοὺς λοιμωξιολόγους, ὄχι μόνο τῆς πατρίδας μας, ἀλλ’ ὅλου τοῦ πλανήτη. Τοὺς ἔχουμε ἀποκαλέσει μαχητὲς τῆς πρώτης γραμμῆς. Παλεύουν γιὰ τὴν ἀντιμετώπισι τῆς πανδημίας τοῦ κορωνοϊοῦ. Μαζί τους καὶ οἱ νοσηλευτὲς καὶ τὸ λοιπὸ προσωπικό τῶν νοσοκομείων. Καὶ εὐχόμαστε νὰ τοὺς φωτίζη ὁ Θεὸς καὶ νὰ ἔχουν δύναμι γιὰ τὸ φιλάνθρωπο ἔργο τους.
.                 Ἀνάμεσα στὴν πλειονοψηφία τῶν συνετῶν καὶ ἀφωσιωμένων στὸ ἔργο τους λοιμωξιολόγων θὰ ὑπάρχουν ὁπωσδήποτε καὶ παραφωνίες. Γιὰ μᾶς σπουδαία παραφωνία εἶναι τῶν ἰατρῶν ἐκείνων ποῦ δὲν ἀρκοῦνται στὸ χῶρο τῆς Ἰατρικῆς, ἀλλ’ ὑπεισέρχονται καὶ στὸ χῶρο τῆς Ἐκκλησίας καὶ ἀποφαίνονται ὡς καρδινάλιοι γιὰ θέματα τῆς Χριστιανικῆς πίστεως καὶ ἱερῶν Μυστηρίων. Λίγοι εἶναι αὐτοί, ἀλλὰ προκαλοῦν. Δὲν ἀρκοῦνται στὰ ἰατρικὰ φάρμακα. Ρίχνουν εὐκαίρως ἀκαίρως τὸ φαρμάκι τῆς ἀπιστίας καὶ ἀσεβείας.
.               Ἂς περιοριστοῦν στὸ ἀποκλειστικό τους ἔργο, πού ἄλλωστε εἶναι τόσο σοβαρό. Δὲν θὰ ποῦμε τὸ «ἰατρέ, θεράπευσον σεαυτὸν» (Λουκ. δ´ 23), ἀλλὰ θὰ ποῦμε τὸ «ἰατρέ, μὴ πέραν τῶν πεδίλων». Μὴν αὐθεντῆς σέ θέματα, πού δὲν εἶναι τῆς ἁρμοδιότητάς σου, ὅπως π.χ. τὸ μυστήριο τῆς θείας Κοινωνίας.

  • Ἀλλὰ κάτι παρόμοιο ἰσχύει καὶ γιὰ μερικοὺς (εὐτυχῶς ἐλάχιστους) μοναχούς.

.                     Ἀγαπητοὶ πατέρες, σᾶς ἀρκεῖ τὸ κελλί σας καὶ ἡ ἡσυχαστική ζωή σας. Μὴ παριστάνετε τοὺς γιατρούς, ἐν προκειμένῳ τοὺς λοιμωξιολόγους. Ἡ πνευματικὴ ζωὴ εἶναι τὸ κύριο θέμα σας. Ἔχετε τὴν ἐντυπωσι, ὅτι μπορεῖτε αὐθεντικὰ ν’ ἀποφαίνεστε γιὰ ἰατρικὰ θέματα; Σᾶς ἔδωσε ὁ Κύριος ἐντολὴ νὰ τρομοκρατῆτε τοὺς ἀνθρώπους; Δὲν μπορεῖτε νὰ δεσμεύετε ψυχές, πού εἶναι εὐκολόπιστες ἢ καὶ θρησκόληπτες καὶ νὰ βάζετε τρόπον τινὰ «κανόνα» στὸ ἂν θὰ πάρουν τὸ τάδε ἢ τὸ τάδε φάρμακο ἢ θὰ λάβουν τὸ τάδε μέτρο ὑγειονομικῆς προστασίας!
.                   Πρὸ παντὸς μὴ κάνετε κατάχρησι «γεροντικῆς» ἐξουσίας. Οἱ ψυχὲς δὲν σᾶς ἀνήκουν. Περιορισθῆτε στὰ σπουδαιότατα ἔργα, αὐτὰ τῆς προσευχῆς, τῆς πνευματικῆς μελέτης, τῆς ὑπερασπίσεως τῆς Πίστεως.
.                   Πατέρες στὸ κελλί σας! Εἶναι ἡ ἀσφάλειά σας. Οἱ ἅγιοι δὲν ἦσαν «γέροντες» αὐθεντίας ἐπί παντὸς ἐπιστητοῦ. Δὲν γίνεται νὰ βλέπουμε καθημερινὰ ἐφημερίδες, μὲ πρωτοσέλιδα: «Εἶπε ὁ γέροντας τάδε» – «Εἶπε ἡ γερόντισσα τὰδε». Μὴ βάζετε «φορτία δυσβάστακτα» (Ματθ. κγ’ 4) στοὺς ὤμους τῶν ἀνθρώπων. Ἐξ αἰτίας σας, σὲ θέματα ὑγείας πολλοὶ ζητοῦν ὄχι τὴ γνώμη καλῶν γιατρῶν, ἀλλά μία δική σας… προφητεία!
.                      Αὐτὰ πού γράφουμε ἀφοροῦν καὶ σὲ μερικοὺς (ἐλάχιστους εὐτυχῶς) πολυπράγμονες κληρικούς. Μὲ ὅλη τὴν ἀγάπη καὶ τὸν σεβασμὸ μας παρακαλοῦμε: Πατέρες! Ἔχουμε ἔργο μεγάλο καὶ δύσκολο, τὴν καλλιέργεια τῆς πνευματικῆς ζωῆς. Μποροῦμε βέβαια νὰ «ἀνακατευτοῦμε» καὶ στὰ ἰατρικά. Πῶς; Μὲ τὴ δύναμι τῆς προσευχῆς. Νὰ φωτίζη ὁ Θεός τούς γιατρούς, ὥστε νὰ ἀνακουφίζουν τὸν πόνο τῶν ἀνθρώπων.

«Ἕκαστος ἐφ ᾧ ἐκλήθη» (Α´ Κορ. ζ´ 24).

,

Σχολιάστε

ΕΚΟΙΜΗΘΗ Ο ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ, ΗΓΟΥΜΕΝΟΣ ΤΟΥ Ι. ΚΟΙΝΟΒΙΟΥ ΟΣ. ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ Πενταλόφου Γουμενίσσης

Ἐκδημία τοῦ Ἀρχιμανδρίτου π.Χρυσοστόμου (Τσαβδαρίδη)
Κτήτορος καί Καθηγουμένου
τοῦ Ἱεροῦ Κοινοβίου Ὁσίου Νικοδήμου
καί Κτήτορος καί πνευματικοῦ Πατρός
τοῦ Ἱεροῦ Ἡσυχαστηρίου «Παναγία Ἄξιόν Ἐστιν»

.                        Ὁ πολυσέβαστος καί πολυαγαπημένος πατέρας μας Γέροντας Χρυσόστομος ἐκοιμήθη σήμερα, ἀνήμερα τῆς ἑορτῆς τῆς Παναγίας τῆς «Παραμυθίας», 21 Ἰανουαρίου 2021, κατά τίς ἀπογευματινές ὧρες, σέ ἡλικία 74 ἐτῶν, ὕστερα ἀπό πολυήμερη ἀναμέτρηση μέ βαριά ἀσθένεια μέσα στήν Μονάδα Ἐντατικῆς Θεραπείας τοῦ ΓΣΝΕ 424 Θεσσαλονίκης, ὅπου καί εἰσήχθη τό βράδυ τῶν Χριστουγέννων.

Βιογραφικό σημείωμα

.                           Γεννήθηκε τό 1947 στή Θεσσαλονίκη. Ἦταν τό 4ο καί τελευταῖο τέκνο τοῦ Κωνσταντίνου Τσαβδαρίδη, ἐκ Πόντου, καί τῆς Δέσποινας Τσαβδαρίδου τό γένος Νομίδου, ἐκ Φερτεκίου Ἰκονίου Καππαδοκίας.
.                  Κατά τό Ἅγιο Βάπτισμα ἔλαβε τό ὄνομα τοῦ κεκοιμημένου πατέρα του, Κωνσταντίνου.
.                 Ἀπό μικρό παιδάκι 7 χρονῶν πῆρε τήν ἀπόφαση νά ἀφιερωθεῖ στόν Θεό. Ἐξέλεξε ἀπό νωρίς τήν ἀγαθή μερίδα, τό ἕν οὗ ἐστί χρεία.
.                  Σπούδασε στήν Ἀνωτέρα Ἐκκλησιαστική Σχολή Θεσσαλονίκης καί στή Θεολογική Σχολή τοῦ Ἀριστοτελείου Πανεπιστημίου τῆς Θεσσαλονίκης.
.               Ἐκάρη μοναχός ἀπό τόν μακαριστό μητροπολίτη Λαγκαδᾶ κυρό Σπυρίδωνα στίς 6 Μαΐου 1970 σέ ἡλικία 23 ἐτῶν στό Ἱερό Ἡσυχαστήριο Ἁγίας Μαρίας τῆς Μαγδαληνῆς στήν Χαλκιδική. Ἔλαβε τό ὄνομα Χρυσόστομος. Τήν ἑπομένη ἡμέρα χειροτονήθηκε διάκονος καί στίς 28 Αὐγούστου 1973 Πρεσβύτερος ἀπό τόν ἴδιο Μητροπολίτη.
.                 Ἀπό τό 1970 μέχρι τό 1979 ὁ π.Χρυσόστομος διακόνησε τόν λαό τοῦ Θεοῦ στή Μητρόπολη Λαγκαδᾶ.
.                    Κατά τήν δεκαετία τοῦ 1970 ἔκανε ἀλλεπάλληλα καί πολυήμερα προσκυνήματα στό Ἅγιον Ὄρος, ἐπισκεπτόμενος κυρίως τήν Ἔρημο τοῦ Ἁγίου Ὄρους, καί συνάζοντας τό μέλι τῆς ἡσυχίας κατά τήν συναναστροφή του μέ ἐνάρετους ἀσκητές, θεοφόρους ἐρημίτες καί χαρισματούχους Γέροντες.
.                 Τό 1979 ἔλαβε ἀπολυτήριο γιά τή Μητρόπολη Πολυανῆς, Γουμενίσσης καί Κιλκισίου. Μέ τήν ὁλόψυχη εὐλογία τοῦ τότε μητροπολίτου Ἀμβροσίου (1974-1991 καί μετέπειτα Παροναξίας 1991-2004) ἵδρυσε τό 1981 τό Ἱερό Κοινόβιο Ὁσίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου στόν Πεντάλοφο τῆς Γουμένισσας τοῦ Κιλκίς, στό ὁποῖο ἐγκαταβιοῦν σήμερα 30 περίπου ἀδελφοί. Τό Ἱερό Κοινόβιο ἐξ ἀρχῆς ὑπήχθη διοικητικῶς εἰς τό Ἅγιον Ὄρος ὡς μετόχιο τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Σίμωνος Πέτρας, μέ τήν ἔκθυμο εὐλογία τοῦ μητροπολίτου Ἀμβροσίου καί τή σύμφωνο γνώμη τοῦ τότε Ἡγουμένου καί πλέον μακαριστοῦ Γέροντος Αἰμιλιανοῦ Σιμωνοπετρίτου, ὁ ὁποῖος καί πρότεινε τήν ὑπαγωγή τοῦ ἱεροῦ καθιδρύματος ὡς μετοχίου σέ ἁγιορειτική Μονή, προκειμένου ἡ ἀδελφότητα νά ἐπιβιώσει καί νά ἐξελιχθεῖ πνευματικά.
.                      Στίς 8 Νοεμβρίου 1981 (ἑορτή τῶν Ἀρχαγγέλων) ἐτελέσθη στό Ἱερό Κοινόβιο ἡ πρώτη θεία Λειτουργία ἀπό τόν μητροπολίτη Ἀμβρόσιο, στόν ἄρτι ὁλοκληρωθέντα Ἱερό Ναό τῶν Ἀρχαγγέλων. Στίς 18 Αὐγούστου 1985 ὁ ἴδιος Μητροπολίτης προεχείρισε τόν Γέροντα Χρυσόστομο εἰς Μεγαλόσχημον Μοναχόν δίνοντάς του τό μέγα καί ἀγγελικό Σχῆμα τῶν Μοναχῶν καί αὐθημερόν τόν ἐνεθρόνισε ὡς Καθηγούμενον τοῦ Ἱεροῦ Κοινοβίου.
.                          Παράλληλα μέ τήν ἀνοικοδόμηση καί τήν ἐπάνδρωση τῆς ἀνδρικῆς Μονῆς, ὁ π.Χρυσόστομος συνέστησε ἀδελφότητα μοναζουσῶν, πνευματικῶς ἐξαρτημένη ἀπό τό Ἱερό Κοινόβιο. Ἡ ἀδελφότητα αὐτή ἀρχικῶς ἐγκαταστάθηκε στήν Ἱερά Μονή Ἁγίου Γεωργίου Τριμόρφου στό χωριό Μοναστηράκι τῆς Μητροπόλεως Σιδηροκάστρου μέ τήν εὐλογία τοῦ οἰκείου μητροπολίτου μακαριστοῦ Ἰωάννου. Παρέμεινε ἐκεῖ τό χρονικό διάστημα 1998-2008. Ἀπό τό 2006 μέ πρόσκληση καί εὐλογία τοῦ μακαριστοῦ μητροπολίτου Λαγκαδᾶ κυροῦ Σπυρίδωνος, ὁ Γέροντας Χρυσόστομος ἄρχισε τήν ἀνέγερση ἑνός ἀκόμη μοναστηριοῦ, τοῦ Ἱεροῦ Ἡσυχαστηρίου «Παναγία Ἄξιόν Ἐστιν» στό Μεσαῖο Θεσσαλονίκης. Ὁ μετέπειτα μητροπολίτης Λαγκαδᾶ, Λητῆς καί Ρεντίνης καί ἤδη πλέον μακαριστός Ἰωάννης εὐλόγησε ἐξ ἀρχῆς ὁλόθυμα τήν προσπάθεια αὐτή. Ἡ γυναικεία ἀδελφότητα (20 περίπου μοναχές σήμερα) ἐγκαταστάθηκε ἀπό τό 2008 στό Ἱερό Ἡσυχαστήριο, ὑπαγόμενη πάντοτε στήν πνευματική καθοδήγηση τοῦ π.Χρυσοστόμου καθώς καί τοῦ ἑκάστοτε Καθηγουμένου τοῦ Ἱεροῦ Κοινοβίου.
.                     Ὁ ἀοίδιμος Γέροντας βίωνε τόν Μοναχισμό ἐμπειρικά, βιωματικά. Ζοῦσε ἀπό ἐδῶ τήν χαρά τῆς Βασιλείας τῶν Οὐρανῶν. Ἔλεγε πολλές φορές στούς μοναχούς του: «Χίλιες φορές νά γεννιόμουν, χίλιες φορές μοναχός θά γινόμουν». Καί μέ ἔμφαση τόνιζε: «Δέν ξέρουμε σέ τί Παράδεισο μᾶς ἔβαλε ὁ Θεός, παιδιά μου». Πεμπτουσία τῆς πνευματικῆς ζωῆς θεωροῦσε τήν θεία Λειτουργία. Καί ὑπενθύμιζε συχνά πώς ὅλη ἡ ὑπόλοιπη μέρα τοῦ μοναχοῦ, εἴτε στό διακόνημα, εἴτε στό κελλί πρέπει νά εἶναι μιά συνέχεια τῆς θείας Λειτουργίας.
.                   Ἐκτός ἀπό τίς δύο μοναστικές ἀδελφότητες πού καθοδηγοῦσε πνευματικά, ὑπῆρξε παράλληλα ἐξομολόγος καί πνευματικός καθοδηγητής ἑκατοντάδων λαϊκῶν ἀδελφῶν μας.
.                         Ἡ κοίμηση τοῦ σεβαστοῦ Γέροντος συνέπεσε κατά τή χρονική στιγμή πού τό Ἱερό Κοινόβιο συμπληρώνει 40 ἔτη ἀπό τήν ἵδρυσή του. Στίς 6 Μαΐου 2020 ὁ σεβαστός Γέροντας εἶχε συμπληρώσει 50 χρόνια μοναχικοῦ βίου.
.                     Τά πολυάριθμα πνευματικά τέκνα του, οἱ δύο μοναστικές ἀδελφότητες, κληρικοί καί λαϊκοί, κλίνουν εὐλαβικά τό γόνυ τῆς ψυχῆς καί τοῦ σώματος, τοῦ φιλοῦν ταπεινά τό χέρι καί τόν προπέμπουν στήν αἰώνια μακαριότητα, στήν ἀγκαλιά τοῦ Χριστοῦ πού τόσο ἀγάπησε ἀπό μικρό παιδί, εὐχόμενοι καλή συνάντηση καί καλή ἀνάσταση.
.                    Πολυσέβαστέ μας Γέροντα, εὐχόμεθα ταπεινά ἡ σήμερα ἑορταζομένη Παναγία ἡ «Παραμυθία» πού τόσο ἀγαποῦσες, νά σέ ὑποδεχθεῖ καί νά σέ παρουσιάσει μέ χαρά στόν Χριστό. Ἀλλά καί ἐμᾶς νά μᾶς παραμυθήσει πού μείναμε ὀρφανοί ἀπό τήν παρουσία σου.
.                          Αἰωνία σου ἡ μνήμη πολυαγαπημένε μας καί καλέ μας Γέροντα, εἶσαι μέσα στήν καρδιά μας, δέν θά σέ ξεχάσουμε ποτέ, ἑτοίμασέ μας χῶρο ἀναπαύσεως κοντά στόν Χριστό μας καί κοντά σου. Γρήγορα νά συναντηθοῦμε. Ἀμήν, γένοιτο.

, ,

Σχολιάστε

ΩΣ ΠΟΤΕ ΘΑ ΡΗΜΑΖΟΝΤΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΑΠΟ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ; (Δ. Νατσιός)

ς πότε θ ρημάζονται τ παιδι π ατν τν κπαίδευση;

Δημήτρης Νατσιὸς
δάσκαλος-Κιλκὶς

.                       «Σὸκ στὸ πανελλήνιο!». «Ἄναυδη ἡ Κοινὴ Γνώμη ἔμεινε ἀπὸ τὸ γεγονός…». «Ἔπεσαν ἀπὸ τὰ σύννεφα…». (Ἡ ἀφόρητη κοινοτοπία τῆς… ἀνθρωποβροχῆς). «Ἀποτροπιασμὸς γιὰ τὸν ξυλοδαρμό…». Κάθε φορὰ ποὺ ξανασυμβαίνει πράξη βίας ἀπὸ ἀνηλίκους, γιὰκαμμιὰ ἑβδομάδα περίπου, θὰ παρελαύνει νυχθημερὸν στὰ κανάλια, ἡ ἔκπληξη, τὸ σόκ, ἡ μετὰ βδελυγμίας περιγραφὴ τοῦ γεγονότος, ἡ πανελλήνια ἀποδοκιμασία καὶ ἀποστροφή. Ὁ θυμὸς τῶν «νοικοκυραίων», ἡ διάρρηξη τῆς μακαριότητάς τους. Θὰ ἀκουστοῦν καὶ δύο – τρεῖς ἀναλύσεις γιὰ τὴν ἔλλειψη παιδείας, καί… καληνύχτα σας, πᾶμε σὲ διαφημίσεις. Καὶ ποῦ ὀφείλεται τελικὰ ἡ εὐκολία τῆς βιαιοπραγίας τῶν ἀνηλίκων; Μὰ στὴν ἀτιμωρησία.
.                       Νὰ θυμίσω τί ἔγραφα σὲ παλαιότερο ἄρθρο μου γιὰ τὴν παρεξηγημένη λέξη «τιμωρία». Ὡς δάσκαλος, ὅταν παραλαμβάνω μία νέα τάξη, λέω, στὴν πρώτη συνάντησή μου μὲ γονεῖς καὶ μαθητές, κάτι ποὺ τοὺς ξαφνιάζει: «Εἶμαι δάσκαλος τῆς τιμωρίας!». Τί σημαίνει ὅμως τιμωρία; Πῶς ἐτυμολογεῖται ἡ λέξη; Παράγεται ἀπὸ τὴν «τιμὴ» καὶ τὴν λέξη «ὤρα» (μὲ ψιλή). Μὲ δασεία (ἡ ὥρα) σημαίνει χρονικὴ διάρκεια, μὲ ψιλὴ ὅμως σημαίνει φροντίδα, πρόνοια, ἐπίβλεψη, ἐξ οὗ καὶ θυρωρὸς (=ὁ ἐπιβλέπων τὴν θύρα), ὀλιγωρία (=λίγη φροντίδα, ἄρα ἀδιαφορία) κλπ. Ἄρα, τιμωρὸς εἶναι αὐτὸς ποὺ προνοεῖ καὶ φροντίζει γιὰ τὴν τιμή, τὴν ἀξιοπρέπεια κάποιου. (Ἔτσι γίνεται κατανοητὸ καὶ περὶ τοῦ τιμωροῦ Θεοῦ μας. Δυστυχῶς, μὲ τὴν ἐγκληματικὴ ἀπόφαση μίας δράκας γλωσσοκτόνων βουλευτῶν, χάσαμε τὴν «μαγεία» τοῦ ἐτυμολογικοῦ πλούτου τῆς γλώσσας μας. Ἡ κατάργηση τῆς ἱστορικῆς ὀρθογραφίας, τὴν κατέστησε περίπου ἀνάπηρη. Καὶ ἀνάπηρη γλῶσσα σημαίνει καὶ ἀνάπηρη σκέψη!).
.                       Νὰ συμφωνήσουμε σὲ κάτι. Ἕνα παιδὶ ποὺ εἰσέρχεται στὴν Πρώτη Δημοτικοῦ εἶναι σίγουρο ὅτι μετὰ ἀπὸ δώδεκα χρόνια σπουδῆς στὶς δύο πρῶτες βαθμίδες τῆς Ἐκπαίδευσης, θὰ πάρει ἄνετα ἀπολυτήριο Λυκείου. Καὶ δὲν ἀναφέρομαι στοὺς ἐπιμελεῖς. Καὶ ἂν στὸ Δημοτικὸ τὸ παλεύει, στὸ Γυμνάσιο καὶ τὸ Λύκειο, ἀκόμη καὶ βιβλίο νὰ μὴν ἀνοίξει, τὸ «χαρτὶ» θὰ τὸ πάρει. Δηλαδή, δὲν ὑπάρχει καμμιὰ τιμωρία γιὰ τὴν ἀσυνέπεια καὶ τὴν ἀδιαφορία γιὰ τὴν μελέτη καὶ τὸν κόπο τῆς μόρφωσης. Τί μήνυμα εἰσπράττει αὐτὸ τὸ παιδί; Ἄκοπα, ἀτιμώρητα καὶ χωρὶς θυσίες στὴν ζωὴ προχωρᾶς καὶ ἐπιβραβεύεσαι.
.                       Ἐξ ἄλλου οἱ δάσκαλοι ἔχουν πλέον ἀφοπλιστεῖ. Οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονο, ἂν παρατηρήσεις καὶ ἐλέγξεις μὲ αὐστηρότητα μαθητή. Ἐνδέχεται τὴν ἐπαύριον νὰ ἐμφανιστεῖ κάποια προκομμένη μητέρα μὲ τὴν γνωστὴ ἀπειλή: θὰ σὲ στείλω στὸν εἰσαγγελέα! Ὁπότε, οἱπερισσότεροι δάσκαλοι, γιὰ νὰ ἀποφύγουν τὸ μπλέξιμο μὲ κάποιον «περίεργο» γονέα, γιὰ νὰ ἔχουν τὸ κεφάλι τους ἥσυχο, γιατί δίκαιο δὲν θὰ βροῦν -πάντα οἱ γονεῖς τὸ ἔχουν μὲ τὸ μέρος τους- κάνουν ὅτι δὲν βλέπουν καὶ δὲν ἀκοῦν. (Ὅταν ἤμασταν μικροὶ καὶ πηγαίναμε στὸσπίτι διηγούμενοι τιμωρία δασκάλου, δὲν ὑπῆρχαν καλοπιάσματα καὶ χαϊδέματα, ἀλλὰ ἔπεφταν σφαλιάρες. «Γιὰ νὰ σὲ μαλώσει ἢτιμωρήσει ὁ δάσκαλος, ποιός ξέρει τί ἔκανες;». Ἀλλά, λησμόνησα, τότε ζούσαμε σὲ σκοταδιστικὲς κοινωνίες, μὲ ἐπιθεωρητὲς καὶαὐστηροὺς δασκάλους. Τώρα, ἐπιτέλους, ἀναπνέουμε ἀέρα «ἐλευθερίας», εὐρωπαϊκὸ ἀγέρα, ἡ πιὸ ἀξιοθρήνητη ἀπάτη τῆς ἐποχῆς μας).
.                       Χαρακτηριστικὸ εἶναι καὶ τὸ παρακάτω ἀνέκδοτο, ποὺ μᾶς ἔρχεται ἀπὸ τὴν Ἀμερική. Ἕνας πιτσιρίκος πηγαίνει μὲ τὴν μαμάτου σ’ ἕνα πολυκατάστημα. Ψωνίζει ἐκείνη κάτι εὐτελὲς καὶ ἀπαραίτητο γιὰ τὸ σπίτι, μὰ ὁ μικρὸς ἔχει χωθεῖ σ’ ἕνα αὐτοκινητάκι (παιδικό), καὶ ἀρνεῖται νὰ βγεῖ ἀπ’ αὐτό. Μὲ γοερὲς κραυγὲς καὶ τσιρίδες ἀπαιτεῖ νὰ τοῦ τὸ ἀγοράσει. Ἡ μάνα δὲν ἔχει χρήματα, τρέμει ὅμως μήπως ἡἄρνησή της δημιουργήσει στὸ παιδὶ ψυχολογικὰ προβλήματα. Εἶναι ἀπεγνωσμένη. Τὸ κατάστημα ὅμως ἔχει παιδοψυχολόγο, ὅπως ὅλα τὰκαλὰ πολυκαταστήματα παιδικῶν εἰδῶν στὴν Ἀμερική. Ζητεῖ ἀπελπισμένη βοήθεια, τοῦ ἐξηγεῖ τὸ πρόβλημα. Ὁ ψυχολόγος, πρόθυμα, πῆγε δίπλα στὸν μικρό, τοῦ ψιθυρίζει κάτι στὸ αὐτί, καὶ ἀμέσως –ὢ τοῦ θαύματος!– ὁ νεανίσκος σωφρονισμένος τὸν ἀκολούθησε, σὰν ἀρνάκι, πηγαίνοντας στὴ μητέρα του. Ἡ μάνα ἔμεινε ἔκθαμβη ἀπὸ τὴν ἐπιστημονικὴ ἐπάρκεια τοῦ ψυχολόγου. «Τί τοῦ εἴπατε καὶ πείστηκε;» ρωτάει. Ὁ παιδοψυχολόγος χαμογελᾶ καὶ τῆς λέει: «Τοῦ εἶπα, κατέβα ἀμέσως, γιατί θὰ φᾶς δύο σφαλιάρες, ποὺ θὰ δεῖς τὸν οὐρανὸσφοντύλι!!». Λένε ὅτι ἦταν Ἕλληνας, τῆς… παλιᾶς σχολῆς.
.                       Ἐπειδὴ κι ἐγὼ εἶμαι τῆς «παλιᾶς σχολῆς» δάσκαλος, ποὺ «ἐνόσῳ ζῶ καὶ ἀναπνέω καὶ σωφρονῶ, δὲν θὰ παύσω» (Παπαδιαμάντης), νὰ διδάσκω τὰ καλούδια τῆς ἡλιόλουστης Παράδοσής μας, «καὶ νὰ ὑμνῶ μετὰ λατρείας τὸν Χριστόν μου», γράφω ὅ,τι γράφω. Τόσα χρόνια «μὲ τὴν κιμωλία στὸ χέρι» ἕνα πράγμα κατάλαβα. Τίποτε δὲν συγκινεῖ καὶ δὲν γαληνεύει καὶ δὲν «ἀναπαύει» τὰπαιδιά, ὅσο ἡ διδαχή τῆς, «καθ᾽ ἠμᾶς ἀνατολῆς», Παιδείας.  Ἡ τωρινὴ ἐκπαίδευση, καὶ ὄχι Παιδεία, εἶναι συνέχεια καὶ παρακολούθημα τῆς ταραγμένης καὶ τρικυμισμένης ἐποχῆς μας. Ἡ Παιδεία, διαχρονικὸ κατόρθωμα τῶν προγόνων μας, δὲν ἔχει ἀνάγκη προσαρμογῆς. Ὄχι. Ὅταν φτιάχνει ἡ μάνα μας τὸ ἁπλὸ καὶ λιτὸ φαγητό της, ἕνα λαδερὸ καρυκευμένο μὲ τὴν ἀγάπη της καὶ τὰ λίγα ποὺ τὸ νοστιμεύουν, ὅ,τι προσθέτουμε τὸ καταντᾶ ἄνοστο καὶ ψεύτικο. Τὰ ἴδια πάθαμε στὴν Παιδεία. Τρανεύαμε μὲ μία παιδεία- παίδευση, ποὺ τὴν ἄρτυζε τὸἁλάτι τῆς Πίστης καὶ τῆς Φιλοπατρίας. Παιδεία τῆς ἐλπίδας, παιδεία εἰρηνοποιός. Καὶ «ἔβγαζε γεροὺς καὶ σοφοὺς σὰν γέρους», (Καργάκος), μαθητές. Ἐρωτῶ; Γιατί νὰ ἐξοβελιστεῖ ἀπὸ τὰ βιβλία τοῦ Δημοτικοῦ ὁ ὕμνος τῆς Δημοκρατίας τοῦ Περικλῆ ἢ τὸ ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο τῆς Ναταλίας Μελᾶ γιὰ τὸν ἡρωικὸ θάνατο τοῦ Παύλου; Ποιός νοσηρὸς σκέφτηκε νὰ τὰ ἐκπαραθυρώσει ἀπὸ τὰ σχολικὰβιβλία, τὸ 2006; Τί δίδασκαν αὐτὰ τὰ δύο κείμενα καὶ προγράφτηκαν; Μά, δύο πανανθρώπινες ἀξίες. Τὴν Δημοκρατία καὶ τὴν Φιλοπατρία. Οἱ Ἀμερικανοί, χιλιάδες σημαῖες ἅπλωσαν, γιὰ τὴν ὁρκωμοσία τοῦ νέου προέδρου τους. Μία πανίσχυρη χώρα προβάλλει διαρκς τν σημαία της, δηλαδή, τ καθκον τς φοσίωσης στ ποια δανικά της. μες, περικυκλωμένοι π φίδια κολοβά, ρνούμαστε νὰ κούσουμε τν θνικό μας μνο, πως πραξε φερόμενη ς πρόεδρος τς λληνικς Δημοκρατίας, τομο γευστο κα μόρφωτο π τ λέη το προγονικο πλούτου. Καὶ «θὰ μαραζώνει ἡ νεότητα, ἡ δυστυχισμένη, καὶ θὰ ρημάζεται», ὅπως λέει ὁ Κόντογλου, ποὺ τὸν τιμοῦν διὰ τῆς περιφρόνησης, ὅσο ὄρνια καὶ κοράκια τῆς ἐκκλησιομαχίας καὶ τοῦ ἀνθελληνισμοῦ, θὰ κρατοῦν στὰ χέρια τους τὸκρισιμότερο ὑπουργεῖο τοῦ ἔθνους μας.

Δημήτρης Νατσιὸς
δάσκαλος-Κιλκὶς

, ,

Σχολιάστε

ΟΙ ΔΙΩΓΜΟΙ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Οἱ διωγμοὶ τῶν Χριστιανῶν στὴν Τουρκία

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 .                     Ἡ Τουρκία εἶναι μεταξὺ τῶν τεσσάρων χωρῶν στὸν κόσμο, στὶς ὁποῖες κατὰ τὸ 2020 χειροτέρεψε περισσότερο ἡ θέση τῶν Χριστιανῶν. Αὐτὸ ἀναφέρει στὴν Ἔκθεσή της τοῦ 2021 ἡΔιεθνὴς Ὀργάνωση «Portes Ouvertes». Οἱ ἄλλες τρεῖς χῶρες εἶναι ἡ Κολομβία, τὸ Ἰρὰκ καὶ ἡΝιγηρία. Ἔτσι ἡ Τουρκία ἀπὸ τὴν 36η θέση ποὺ ἦταν τὸ 2020 ἔπεσε στὴν 25η τὸ 2021 (Σημ. Ὅσο ψηλότερα στὸν κατάλογο, τόσο περισσότεροι οἱ διωγμοὶ τῶν χριστιανῶν). Στὴν πρώτη θέση εἶναι ἡκομμουνιστικὴ Βόρεια Κορέα. Τὸ 2021 καλύτερα ἀπὸ τὴν Τουρκία συμπεριφέρθηκαν ἔναντι τῶν Χριστιανῶν τὸ Κατάρ, ἡ Ἰορδανία, ἡ Ἰνδονησία καὶ τὸ Κουβέϊτ…
.                     Σύμφωνα μὲ τὴν ἀνακοίνωση τῆς διεθνοῦς ὀργάνωσης, ποὺ ἔχει σκοπὸ νὰπροβάλλει τὴν καταπίεση καὶ τοὺς διωγμούς, ποὺ ὑφίστανται 340 ἑκατομμύρια  χριστιανῶν σὲδιάφορες χῶρες τοῦ κόσμου, στὴν Τουρκία ἡ θέση τῶν χριστιανῶν ἐπιδεινώθηκε τὸ 2021, μὲ τὴδολοφονία δύο ἀπὸ αὐτούς, μὲ τὸ κλείσιμο ναῶν καὶ κυρίως μὲ τὴ μετατροπὴ τῶν Ναῶν τῆς Ἁγίας Σοφίας καὶ τῆς Μονῆς τῆς Χώρας σὲ τζαμιά. Σημειώνεται πὼς ὁ πρόεδρος Ἐρντογὰν στὸ πλαίσιο τῆς σουλτανικῆς νοοτροπίας του, ὅτι  ἀποτελεῖ συνέχεια τῶν Ὀσμανιδῶν κατακτητῶν τοῦ 15ου αἰώνα καὶ ὅτι ἑπομένως μπορεῖ νὰ αὐθαιρετεῖ καὶ νὰ βεβηλώνει ἱεροὺς χριστιανικοὺς χώρους, πηγαίνει τὶς Παρασκευὲς στὴν Ἁγία Σοφία καὶ προσεύχεται…
.                     Ἡ μετατροπὴ τῶν χριστιανικῶν ναῶν – συμβόλων τοῦ Βυζαντινοῦ πολιτισμοῦ καὶμνημείων τῆς παγκόσμιας πολιτισμικῆς κληρονομιᾶς, ὅπως εἶναι οἱ ναοὶ τῆς Ἁγίας Σοφίας  καὶ τῆς Μονῆς τῆς Χώρας, ἔχει προκαλέσει παγκόσμια συγκίνηση καὶ ἐπέφερε τὴν ὀξεία ἀντίδραση τῆς UNESCO. Τὶς προσεχεῖς ἡμέρες, ὡς εἰδικὸς ἀπεσταλμένος τοῦ παγκόσμιου αὐτοῦ ὀργανισμοῦ, ὁἈλγερινὸς ἀρχαιολόγος Μουνὶρ Μπουσενάκι θὰ μεταβεῖ  στὴν Κωνσταντινούπολη, γιὰ νὰ ἐξετάσει τὴν κατάσταση τῶν προαναφερθέντων ἱερῶν ναῶν – μνημείων  καὶ τὶς τυχὸν ζημίες ποὺ ἔχουνὑποστεῖ κατὰ τὴ μετατροπή τους σὲ τζαμιά. Ὁ κ. Μπουσενάκι θὰ πρέπει ἕως τὸ τέλος τοῦπροσεχοῦς Φεβρουαρίου νὰ καταθέσει τὴν ἔκθεσή του γιὰ τὴν κατάσταση τῶν δύο ναῶν   στὴν Γενικὴ Διευθύντρια τῆς UNESCO Audrey Azoulay, Γαλλίδα πολιτικό, ἐβραιομαροκινὴς καταγωγῆς.
.                     Ἡ κυβέρνηση τοῦ Προέδρου Ταγὶπ Ἐρντογὰν θὰ προσέλθει σὲ διερευνητικὲς συζητήσεις μὲ ἐκπροσώπους τῆς ἑλληνικῆς κυβέρνησης. Ἐπιχειρεῖ ἔτσι νὰ ἱκανοποιήσει, νὰπαραπλανήσει μᾶλλον, τὴ διεθνῆ κοινὴ γνώμη ὅτι εἶναι διαλλακτικὸς καὶ πρόθυμος σὲ διάλογο μὲτὴν Ἑλλάδα. Ὅμως τὰ ὅσα προκλητικὰ καὶ ἐπικίνδυνα γιὰ τὴ διεθνῆ εἰρήνη ἔπραξε κατὰ τὸ 2020, ἡσυμπεριφορά του ἔναντι τῶν ἑλληνικῶν χριστιανικῶν μνημείων καὶ ἡ καταπίεση ποὺ ἀσκεῖ στοὺςἝλληνες τῆς Κωνσταντινούπολης, τῆς Ἴμβρου καὶ τῆς Τενέδου, οἱ διωγμοὶ ποὺ ὑφίστανται  οἱδιαφόρων δογμάτων χριστιανοὶ στὴν Τουρκία,  ἐθνικὲς μουσουλμανικὲς μειονότητες, ὅπως ἡκουρδική, θρησκευτικὲς κοινότητες, ὅπως ἡ ἑβραϊκή, μουσουλμανικὲς πολιτιστικὲς καὶθρησκευτικὲς κοινότητες, ὅπως οἱ ἀλεβῆδες (ἢ ἀλεβίτες), πολιτικοί του ἀντίπαλοι καὶδημοσιογράφοι, ποὺ ἐκφράστηκαν κατὰ συνείδηση, δείχνουν ὅτι δὲν πιστεύει στὸν διάλογο, οὔτε στὴν κατὰ τὸ διεθνὲς δίκαιο ἐπίλυση τῶν διαφορῶν τῆς Τουρκίας μὲ τὴν Ἑλλάδα.-

 

 

, ,

Σχολιάστε

ΕΝΑ ΜΑΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΟ ἀπὸ τὸν Μ. Ἀθανάσιο

Ἕνα μάθημα γιὰ τὸν Χριστό  ἀπὸ τὸν Μ. Ἀθανάσιο

Τοῦ  Μητροπολίτου Μάνης Χρυσοστόμου Γ´

.                      Εἶχε δίκαιο, ὁ ἐθνικός μας ἱστορικός, ὁ Κωνσταντῖνος Παπαρρηγόπουλος, ὅταν ἔγραφε, ὅτι ὁ Μέγας Ἀθανάσιος, «ἀπέβη ὁ ἁγιώτερος τῶν ἡρώων ἤ μᾶλλον ὁ ἡρωϊκώτερος τῶν ἁγίων» (Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, τ. 2, σελ. 510), καί πολύ περισσότερο εἶχε δίκαιο, ὁ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, ὅταν ἔλεγε: «Ἀθανάσιον ἐπαινῶν ἀρετήν ἐπαινέσομαι˙ ταὐτόν γάρ ἐκεῖνόν τε εἰπεῖν καί ἀρετήν ἐπαινέσαι» (ΒΕΠΕΣ 59, 148). Ὁ Μέγας Ἀθανάσιος, ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Ἀλεξανδρείας, εἶναι ἀναντιρρήτως μία ἐκ τῶν περιφανεστέρων προσωπικοτήτων τῆς Ἐκκλησίας. Φλογερός μαχητής καί ὁμολογητής τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, ἔλυσε θεμελιώδη προβλήματα καί θέματα τῆς Ἐκκλησίας, ἀντιμετώπισε ἐπιτυχῶς τήν φοβερή αἵρεση τοῦ Ἀρείου καί θεμελίωσε πολύ οὐσιαστικά τήν ὀρθόδοξη χριστιανική τριαδολογία, ἤδη ἀπό τόν 4ο αἰῶνα. Ὑπέστη βέβαια πολλές διώξεις καί ἐξορίες, ἀλλά πάντοτε παρέμενε μέ ἀκατάβλητο θάρρος, μέ ἀδαμάντινο χαρακτῆρα, μέ ἀκλόνητη πίστη, μέ ἀκάματη σταθερότητα στήν ὀρθόδοξη διδασκαλία. Ἐκοιμήθη τό 373, δράσας ὡς Ἐπίσκοπος 45 ὁλόκληρα ἔτη, ἐκ τῶν ὁποίων διῆλθε πλέον τῶν 15 στήν ἐξορία. Στίς 18 Ἰανουαρίου τιμᾶται ἀπό τήν Ἐκκλησία ἡ μνήμη του καί στίς 2 Μαΐου ἡ ἀνακομιδή τῶν ἱερῶν λειψάνων του.

* * *

.                       Ὡστόσο, στίς ἡμέρες μας ἑλκύει τήν προσοχή μας ἕνα θέμα στό ὁποῖο χρειάζεται πολλή καθοδήγηση καί χριστιανική μόρφωση καί αὐτό τό θέμα εἶναι τό Πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Τό Πανάγιον Πρόσωπον, τό ὁποῖο συνεχῶς βάλλεται ἤ κακοποιεῖται ἤ ἐμπαίζεται ἤ δέχεται τά πυρά τῆς τυραννίας τοῦ ὀρθοῦ λόγου. Ἐπί πλέον κυκλοφορεῖ καί μία ἀντιευαγγελική ρητορική καί φρασεολογία περί τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ καί πολύς κόσμος ἐξακολουθεῖ νά βρίσκεται σέ ἄγνοια ἤ ἡμιμάθεια ἤ καί σέ ἀποξένωση ἀπό τό θεανδρικό Πανάγιον Πρόσωπο τοῦ Κυρίου.
.                       Κατά συνέπειαν, τυγχάνει ἀρήδιλος ἀνάγκη νά ἀναθερμανθεῖ ἡ ἀλήθεια περί τοῦ Χριστοῦ, ὡς τοῦ Μοναδικοῦ Λυτρωτοῦ τῶν ἀνθρώπων ἀπό τήν ἁμαρτία καί τόν θάνατο. Πλεῖστοι λησμονοῦμε ὅτι ὁ Χριστός εἶναι τό Α καί τό Ω πάσης θεωρίας καί πάσης ζωῆς, ὅτι εἶναι γιά τόν καθένα μας τό Φῶς, ἡ Ἀλήθεια, ἡ Ζωή, τό Ὕδωρ, ἡ Ἀνάστασις, ἡ Ἀγάπη, ὁ Ἄρτος τῆς ζωῆς μας. Λησμονοῦμε ὅτι «οὐκ ἔστιν ἐν ἄλλῳ οὐδενί ἡ σωτηρία οὐδέ γάρ ὄνομά ἐστιν ἕτερον ὑπό τόν οὐρανόν τό δεδομένον τοῖς ἀνθρώποις, ἐν ὧ δεῖ σωθῆναι ἡμᾶς» (Πράξ. δ’,12). Καί τό Ὄνομα, «τό ὑπέρ πᾶν ὄνομα» εἶναι ὁ Χριστός. Ἔπειτα ἔχει διαπιστωθεῖ καί τοῦτο, ὅτι λόγος περί Θεοῦ ἤ περί θρησκείας ἀσφαλῶς καί γίνεται. Ἀλλά λόγος περί τοῦ Χριστοῦ ἀποφεύγεται. Ὁδηγούμεθα ὀλίγον κατ’ ὀλίγον σέ μία ἀποχριστιανοποίηση τῆς κοινωνίας. Ἡ ἐν Χριστῷ ζωή θεωρεῖται πολλάκις ἐμπόδιο γιά τήν ἀνομία μας, γιά τήν ἐπιβολή τῆς πολύμορφης ἁμαρτίας. Ὁ Χριστός βρίσκεται σέ ἐξορία, μακράν τοῦ ἰδιωτικοῦ, οἰκογενειακοῦ, ἐπαγγελματικοῦ καί δημόσιου βίου. Ὁ σύγχρονος ἐκκοσμικευμένος καί ὑλόφρων ἄνθρωπος διαπιστώνουμε ὅτι δέν θέλει τόν Χριστό στή ζωή του.

* * *

.                       Γι’ αὐτό, ἀξίζει νά ἀφήσουμε τόν Μέγα Ἀθανάσιο νά μᾶς ὁδηγήσει καί πάλιν στή ζῶσα χριστοκεντρικότητα. Ὁδηγός εἶναι τά σπουδαιότατα συγγράμματά του. Σ’ αὐτά, κυρίως στό «Περί ἐνανθρωπήσεως», στό «Κατά ἀρειανῶν Α´ – Γ´», στό  «Περί τῆς ἐν Νικαίᾳ Συνόδου» ἀλλά καί σέ ὁμιλίες του ὅπως «Εἰς τό πάθος τοῦ Κυρίου καί εἰς τόν Σταυρόν», ὁ σοφός Πατήρ τῆς Ἐκκλησίας, ἀληθῶς, ἔρχεται καί μᾶς καθοδηγεῖ στήν σώζουσα ἀλήθεια περί τοῦ Προσώπου τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ὁ μέγας αὐτός Ἱεράρχης στηρίζεται στήν Ἁγία Γραφή καθ’ ὅτι γράφει: «Οἱ Γραφές διά θεολόγων ἀνδρῶν παρά Θεοῦ ἐλαλήθησαν καί ἐγράφησαν˙ ἡμεῖς δέ παρά τῶν αὐταῖς ἐντυγχανόντων θεοπνεύστων διδασκάλων, οἵ καί μάρτυρες τῆς Χριστοῦ θεότητος γεγόνασι, μαθόντες μεταδίδομεν» (Περί ἐνανθρωπήσεως, PG 25, 196).

* * *

.                         Ἔπειτα, ἄν στήν αἱρετική του δοξασία, ὁ δυσσεβής ἐκεῖνος Ἄρειος, διεκήρυττε ὅτι, «ὅπως ὅλα τά κτίσματα, ἔτσι καί ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ εἶναι κτίσμα καί ποίημα καί ὅπως ὅλα δέν ἦσαν πρότερον ἐξ  ἀρχῆς, ἀλλ’ ἔγιναν ὕστερον, ἔτσι καί Αὐτός, ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἦτο κάποτε καιρός, κατά τόν ὁποῖον δέν ὑπῆρχε, ἀλλ’ ἔχει καί Αὐτός ἀρχή», ὁ θεοφόρος Μέγας Ἀθανάσιος ἔρχεται καί ἀντικρούει, θεολογεῖ καί θεμελιώνει τήν Χριστολογία, ὅπως τήν ἐξέφρασε καί διετύπωσε κατόπιν ἡ Α’ Οἰκουμενική Σύνοδος τό 325 στή Νίκαια τῆς Βιθυνίας. Χρησιμοποίησε ὁ ἅγιος Ἀθανάσιος τίς σπουδαιότατες ἐκφράσεις «γέννημα τῆς οὐσίας», «Υἱός φύσει μονογενής», «φύσει καί ἀληθινός Υἱός», «Λόγος ἐστίν ἀΐδιος φύσει τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ ὁ Υἱός» τίς ὁποῖες καί διαβάζουμε στό «Κατά ἀρειανῶν», δεύτερο ἔργο του. Ἡ Α’ Οἰκουμενική Σύνοδος τελικά, μέ τήν θεολογική συνδρομή τοῦ Μεγ. Ἀθανασίου δογμάτισε τά σχετικά γνωστά ἄρθρα στό Σύμβολο τῆς Πίστεως περί τοῦ Χριστοῦ καί περαιτέρω ἀπεφάνθη τόν ἀφορισμόν εἰς τούς λέγοντας: «ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν» καί «πρίν γεννηθῆναι οὐκ ἦν» καί ὅτι «ἐξ οὐκ ὄντων» ἐγένετο, ἤ «ἐξ ἑτέρας ὑποστάσεως» ἤ «οὐσίας» ἤ «κτιστόν» ἤ «τρεπτόν» ἤ «ἀλλοιωτόν» τόν Υἱόν τοῦ Θεοῦ. Ὁ θεόπνευστος Ἀθανάσιος μέ τήν ὅλη του παιδεία, πραγματικά θεολόγησε γιά νά κατανοηθοῦν σαφῶς οἱ δύσκολες ἔννοιες καί λέξεις: Θεός καί Υἱός, γέννησις καί αἰωνιότητα, ὁμοούσιον καί ὑπόστασις, ἡ ἐκ Πατρός γέννησις καί ἡ ἐν χρόνῳ γέννησις, ἡ ἐνανθρώπησις, ἡ ἐν Χριστῷ κένωσις κ.ἄ.

* * *

.                         Ἕνα ἀκόμη σημαντικό σημεῖο τῆς χριστολογίας τοῦ Ἀθανασίου, τό ὁποῖο ὀφείλουμε νά ἀναφέρουμε εἶναι ἡ σύναψη τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καί τοῦ ἀνθρώπου, ἄλλως ἡ δυνατότητα τῆς σωτηρίας του. Δηλαδή, γράφει, πολύ χαρακτηριστικά, ὁ ἱερός Πατήρ καί Διδάσκαλος τῆς Ἐκκλησίας ὅτι: «Εἰ κτίσμα ἦν ὁ Υἱός, ἔμενεν ἄνθρωπος οὐδέν ἧττον θνητός, μή συναπτόμενος τῷ Θεῷ. Οὐ γάρ κτίσμα συνῆπτε τά κτίσματα τῷ Θεῷ, ζητοῦν καί αὐτό τόν συνάπτοντα˙ οὐδέ τό μέρος τῆς κτίσεως σωτηρία τῆς κτίσεως ἄν εἴη, δεόμενον καί αὐτό σωτηρίας… κατά τήν συγγένειαν τῆς σαρκός ἠλευθερώθημεν καί λοιπόν συνήφθημεν καί ἡμεῖς τῷ Λόγῳ» (Κατά ἀρ. Β’ 69) καί ἔπειτα: «Οὐκ ἄν ἐθεοποιήθη ὁ ἄνθρωπος, εἰ μή φύσει ἐκ τοῦ Πατρός καί ἀληθινός καί ἴδιος αὐτοῦ ἦν ὁ Λόγος ὁ γενόμενος σάρξ. Διά τοῦτο γάρ τοιαύτη γέγονεν ἡ συναφή, ἵνα τῷ κατά φύσιν τῆς θεότητος συνάψῃ τόν φύσει ἄνθρωπον καί βέβαια γένηται ἡ σωτηρία καί ἡ θεοποίησις αὐτοῦ» (ὅπ. παρ. 70).
.                      Ἔτσι ἔχει παραμείνει στή θεολογία τῆς Ἐκκλησίας τό μέγα ἀπόφθεγμά του ὅτι: «ὁ Λόγος ἐνηνθρώπησεν ἵνα ἡμεῖς θεοποιηθῶμεν» (PG 25, 192). Αὐτά τά λόγια σαφῶς καί καταφάσκουν τήν σωτηριολογική χριστολογία τοῦ θεοφόρου πατρός.

* * *

.                        Ἕνα δέ τελευταῖο σημεῖο, ἄξιο προσοχῆς, τῆς διδασκαλίας τοῦ Μεγάλου Ἀθανασίου εἶναι καί ἐκεῖνο, τό ὁποῖο ἀναφέρεται στό θέμα τοῦ θανάτου, διότι ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου ἐννοεῖται ὅτι ἔχει ὡς προϋπόθεση τόν θάνατο τῆς μεταπτωτικῆς φθορᾶς. Ἔτσι ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ «συνιδών ὅτι ἄλλως οὐκ ἄν λυθείη τῶν ἀνθρώπων ἡ φθορά, εἰ μή διά τοῦ πάντως ἀποθανεῖν, οὐχ οἷον τε δέ ἦν τόν Λόγον ἀποθανεῖν, ἀθάνατον ὄντα καί τοῦ Πατρός Υἱόν, τούτου ἕνεκεν τό δυνάμενον ἀποθανεῖν ἑαυτῷ λαμβάνει σῶμα, ἵνα τοῦτο τοῦ ἐπί πάντων Λόγου μεταλαβόν, ἀντί πάντων ἱκανόν γένηται τῷ θανάτῳ καί διά τόν ἐνοικίσαντα Λόγον ἄφθαρτον διαμεῖναι καί λοιπόν ἀπό πάντων ἡ φθορά παύσηται τῇ τῆς ἀναστάσεως χάριτι» (PG 25, 112). Ὁ Χριστός μέ τήν ἐνανθρώπησίν Του «ἠφάνισε τόν θάνατον» καί θά γράψει ὁ Μ. Ἀθανάσιος: «Ὅθεν, ὁ Χριστός, εἰκότως ἔλαβε σῶμα θνητόν, ἵνα καί ὁ θάνατος ἐν αὐτῷ λοιπόν ἐξαφανισθῆναι δυνηθεῖ καί οἱ κατ’ εἰκόνα πάλιν ἀνακαινισθῶσιν ἄνθρωποι» (ὅπ. παρ. 120). Ἐπέτυχε τελικά τήν ἀφθαρσία τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος, καθ’ ὅτι ὁ Χριστός «εἰ καί ἀπέθανε (τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ) διά τό ὑπέρ πάντων λύτρον, ἀλλ’ οὐκ οἶδε φθοράν. Ὁλόκληρον γάρ ἀνέστη, ἐπεί μηδέ ἄλλου τινός ἀλλ’ αὐτῆς τῆς ζωῆς ἦν τό σῶμα» (ὅπ. παρ. 133). Ὁ Κύριος εἶναι, λοιπόν, ἡ αὐτοζωή, ἡ Ἀνάστασις καί δώρησε στόν ἄνθρωπο τήν ἀνάσταση. Συγκεκριμένα γράφει ὁ Μ. Ἀθανάσιος: «Ὕστερον ἐπί σωτηρίᾳ τῶν πάντων ἔλαβε σῶμα καί τήν μέν οἰκουμένην περί Πατρός ἐδίδαξε, τόν δέ θάνατον κατήργησε, πᾶσι δέ τήν ἀφθαρσίαν ἐχαρίσατο διά τῆς ἐπαγγελίας τῆς ἀναστάσεως, ἀπαρχήν ταύτης τό ἴδιον ἐγείρας σῶμα, καί τρόπαιον αὐτό κατά θανάτου καί τῆς τούτου φθορᾶς ἐπιδειξάμενος τῷ σημείῳ τοῦ σταυροῦ». (ὅπ. παρ. 152). Καί σ’ ἄλλο σημεῖο ὑπογραμμίζει: «Οὐκ ἀπολλύμεθα διαλυόμενοι, ἀλλ’ ὡς σπειρόμενοι ἀναστησόμεθα, καταργηθέντος τοῦ θανάτου κατά τήν τοῦ Σωτῆρος χάριν» (ὅπ. παρ. 132). Καί γι’ αὐτόν τόν θάνατον, ὁ Μέγας Ἀθανάσιος, θά τονίσει: «Πάλαι μέν γάρ πρίν τήν θείαν ἐπιδημίαν γενέσθαι τοῦ Σωτῆρος, φοβερός ἦν καί αὐτοῖς τοῖς ἁγίοις ὁ θάνατος, καί πάντες τούς ἀποθνήσκοντας ὡς φθειρομένους ἐθρήνουν˙ ἄρτι δέ τοῦ Σωτῆρος ἀναστήσαντος τό σῶμα, οὐκέτι μέν ὁ θάνατος ἐστι φοβερός, πάντες δέ οἱ τῷ Χριστῷ πιστεύοντες, ὡς οὐδέν αὐτόν ὄντα πατοῦσι».

* * *

.                        Μετά ἀπ’ ὅλα αὐτά, οὐδόλως θά πρέπει, οὔτε νά μυθολογοῦμε, οὔτε νά χλευάζουμε «γελῶντες μέ τά ἀχλεύαστα», οὔτε νά λέγουμε ἄτοπα καί ἀθεολόγητα ρήματα, ἀλλά καί οὔτε νά παραβαίνουμε τίς θεῖες ἐντολές. Πρός τόν Σωτῆρα Χριστόν νά προσβλέπουμε, γιατί ὅπως πάλιν γράφει ὁ Μ. Ἀθανάσιος: «Τά ψυχικά πάθη περιεῖλε (=καθάρισε) τῶν ἀνθρώπων ὁ Χριστός, ὥστε τούς μέν πόρνους σωφρονεῖν, τούς δέ ἀνδροφόνους μηκέτι ξίφους κρατεῖν, τούς δέ δειλία προκατεχομένους ἀνδρίζεσθαι» (ὅπ. παρ. 185). Καί ὡς ἐπίσης διακηρύττει ὁ ἱερός πατήρ, ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ, ὁ Χριστός εἶναι ὁ Σωτήρ τοῦ κόσμου, ὁ «ἕλκων εἰς εὐσέβειαν, πείθων εἰς ἀρετήν, διδάσκων περί ἀθανασίας, εἰς πόθον τῶν οὐρανίων ἐνάγων, ἀποκαλύπτων τήν περί τοῦ Πατρός γνῶσιν, τήν κατά τοῦ θανάτου δύναμιν ἐμπνέων, ἑκάστῳ δεικνύων ἑαυτόν καί τήν τῶν εἰδώλων ἀθεότητα καθαιρῶν». (ὅπ. παρ. 149).

* * *

.                             Πλήν ὅμως, διαπιστώνουμε, μετά πολλῆς θλίψεως, ὅτι οἱ ἄνθρωποι, καί σήμερα ἔπειτα ἀπό 20 αἰῶνες ἀγνοοῦν καί ἐπισωρεύουν ἀρνητικούς λογισμούς καί δέν κατανοοῦν τήν θεότητα τοῦ Χριστοῦ. Εὑρίσκονται μακράν ἀπό τήν ὀρθή ἀπάντηση στό κορυφαῖο ἐρώτημα: Τί εἶναι ὁ Χριστός; Κατ’ ἀκολουθίαν τοῦ φαινομένου αὐτοῦ καί αὐτή ἡ ἔννοια τῆς Ἐκκλησίας καθίσταται ἀκατανόητη. Καί ἀκόμη περισσότερο, ἡ ὅλη συμπεριφορά ἀλλά καί ἡ διαλεκτική εἶναι ὡς «υἱῶν ἀπειθείας», ἀσεβείας καί ἀνυπακοῆς ὡς πρός τήν τοῦ Χριστοῦ διδασκαλία. Ἔτσι τό Εὐαγγέλιον παραμένει κλειστό, ἡ θεία ἀποκάλυψη περίεργον τι καί ἡ κατά Χριστόν μάθηση ἀποβαίνει ἐξοβελιστέα. Εἶναι δέ γνωστόν, ὅτι κατά διάφορα χρονικά διαστήματα κυκλοφοροῦν πολλά βιβλία στή κατηγορία τῶν ἔργων fiction (μυθοπλασία). Εἶναι ἀποκυήματα τῆς φαντασίας τῶν συγγραφέων μέ ἐντυπωσιακούς ἐμπορεύσιμους τίτλους, πού θέλουν, αὐτά τά βιβλία, νά παρουσιάσουν τό Πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ, ἀλλά δυστυχῶς τό ἀλλοιώνουν καί τό παραμορφώνουν. Καθίστανται ἔτσι οἱ ἄνθρωποι αὐτοί ἀσεβεῖς καί ἀνίεροι.
.                         Καλούμεθα, λοιπόν, σέ μία βαθύτερη ἐκ νέου κατανόηση τοῦ θεανδρικού Προσώπου τοῦ Χριστοῦ. Προβάλλει ἐπιτακτική ἡ ἀνάγκη ἐπανακατήχησης καί ἐπανευαγγελισμοῦ τοῦ λαοῦ μας. Ὡς ὡραιότατα ἔχει λεχθεῖ «δέν ὑπάρχουν πολλά ἤ ὀλίγα, οὔτε μικρά ἤ μεγάλα προβλήματα. Τό μόνο πρόβλημα εἶναι ἡ ἀπουσία τοῦ Χριστοῦ ἀπό τήν ζωή μας». Καί βέβαια, ἡ γνώση τοῦ Χριστοῦ, ἡ προσέγγιση τοῦ Παναγίου Προσώπου Του δέν εἶναι ἁπλῶς μία ἱστορία τοῦ παρελθόντος, οὔτε μία θεωρητική ἐνατένιση. Εἶναι μία βιωματική προσέγγιση, ἕνας τρόπος ζωῆς, μία μυστηριακή κοινωνία μαζί Του. Μόνον τότε, θά αἰσθανθεῖ ὑπαρξιακά ὁ ἄνθρωπος ὅτι ὁ Χριστός εἶναι τό «Φῶς τοῦ κόσμου», ὁ «Ποιμήν ὁ καλός», ὁ «Ἄρτος ὁ ζῶν», ἡ «Ἀνάστασις», ὁ «Ὤν καί ὁ Ἦν καί ὁ Ἐρχόμενος». Καί ὁ Κύριος συνεχῶς ἔρχεται στή ζωή τοῦ καθενός. Εἶναι ὁ εὐγενέστερος ἐπισκέπτης τῆς ψυχῆς τοῦ κάθε ἀνθρώπου, τῆς ἀνθρωπότητος. Αὐτός ὁ Χριστός, διαβεβαιώνει: «Ἰδού ἕστηκα ἐπί τήν θύραν καί κρούω˙ ἐάν τις ἀκούσῃ τῆς φωνῆς μου καί ἀνοίξῃ τήν θύραν καί εἰσελεύσομαι πρός αὐτόν καί δειπνήσω μετ’ αὐτοῦ καί αὐτός μετ’ ἐμοῦ» (Ἀποκ. γ’, 20).
.                     Ἐξερχόμενοι, λοιπόν, ἀπό τό τῆς Ἀλεξανδρείας σπουδαστήριον, τοῦ πανσόφου Ἱεράρχου, τοῦ Μεγάλου Ἀθανασίου «ἀξίως τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ» πολιτευσώμεθα.

, ,

Σχολιάστε

ΒΑΡΒΑΚΗΣ, ΓΕΝΝΑΙΟΣ ΝΑΥΜΑΧΟΣ καὶ ΜΕΓΑΣ ΕΥΕΡΓΕΤΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Βαρβάκης γενναῖος ναυμάχος καὶ μέγας εὐεργέτης

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.                 Τέτοιες ἡμέρες (13/25 Ἰανουαρίου 1825) ἀπεβίωσε στὸ Λοιμοκαθαρτήριο τῆς Ζακύνθου ὁγενναῖος ναυμάχος, ἰδιοφυὴς ἐπιχειρηματίας καὶ μέγας εὐεργέτης τῆς Ἑλλάδος Ἰωάννης Βαρβάκης (1750 – 1825). Ἀπὸ μικρὸς ἀγωνίσθηκε γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση τῆς Πατρίδας καὶ ὅταν κατέστη πάμπλουτος ἐπιχειρηματίας, Τῆς δώρισε σχεδὸν ὅλη του τὴν περιουσία. Στὰ χρόνια τοῦ Ἀγώνα ἦταν μέγας χορηγός Του, καὶ παράλληλα χρηματοδότησε γενναία τὴν ἐκπαίδευση τῶν ἑλληνοπαίδων. Μὲ τὴ ζωὴ καὶ τὸν θάνατό του ἀπέδειξε ὅτι πάνω ἀπ’ ὅλα ἀγαποῦσε Χριστὸ καὶ Ἑλλάδα.
.                 Γεννήθηκε στὰ ἡρωικὰ καὶ μαρτυρικὰ Ψαρά. Τὶς στοιχειώδεις μαθητικὲς γνώσεις (κολλυβογράμματα) ἔλαβε στὴ γενέτειρά του ἀπὸ τοὺς ἐκεῖ ἱερεῖς καὶ ἀκολούθως ἔδειξε ἰδιαίτερες ἱκανότητες στὴ ναυτικὴ τέχνη, ὅπως καὶ στὶς συναλλαγές του. Κατὰ τὰ Ὀρλωφικὰ ἐξόπλισε τὸ καράβι του καὶ πολέμησε τοὺς Τούρκους παράλληλα μὲ τὸν ρωσικὸ στόλο, πιστεύοντας στὴν ἀπελευθέρωση τῆς Ἑλλάδος. Ἔγραψε ὁ Α. Ν. Γούδας σχετικά: «Διοικῶν πλοῖον ἐμπορικόν, δὲν ἐβράδυνε νὰμετασχηματίση τοῦτο εἰς καταδρομικόν…Ὁ Βαρβάκης ἀπὸ τῆς ἐκρήξεως τοῦ μεταξὺ Ρωσίας καὶ Τουρκίας πολέμου, ἀδάμαστος ὢν ἐν τοῖς κόποις, τολμηρὸς ἐν ταῖς ἐπιχειρήσεσι καὶ κινδύνοις, καὶδεσπόζων, πράγματι, ἐν τῷ πληρώματι τοῦ πλοίου του, δὲν ἐβράδυνεν νὰ ἀναδειχθῇ καὶ νὰ εὐδοκιμήσῃ ὡς εἷς ἐκ τῶν τολμηροτέρων ψαριανῶν πλοιάρχων» (Α.Ν. Γούδα «Βίοι παράλληλοι τῶν ἐπὶ τῆς ἀναγεννήσεως τῆς Ἑλλάδος διαπρεψάντων ἀνδρῶν», Τόμος Γ΄, Ἐν Ἀθήναις, ἐκ τοῦΤυπογραφείου Μ.Π. Περίδου, 1870, σελ. 156 κ.ε.).
.                 Ὅταν ὁ Βαρβάκης καθείλκυσε στὰ Ψαρὰ τρικάταρτο πλοῖο, μὲ ἐξοπλισμὸπολεμικοῦ καὶ ὁπλισμὸ 26 πυροβόλων, γιὰ νὰ πολεμήσει ἀποτελεσματικότερα τοὺς Τούρκους, ἡΜεγάλη Αἰκατερίνη ὑπέγραψε συνθήκη εἰρήνης μὲ τὸν Σουλτάνο Ἀβντοὺλ Χαμὶτ Α΄, ἀφήνοντας τὸνἐκτεθειμένο στοὺς Τούρκους, ὅπως καὶ ὅλους τοὺς Ἕλληνες. Ὁ Βαρβάκης κατευθύνθηκε πρὸς τὴν Κωνσταντινούπολη, μὲ σκοπὸ νὰ πουλήσει τὸ καράβι του, ἢ νὰ τὸ μεταφέρει στὸν Εὔξεινο Πόντο. ΟἱΤοῦρκοι ἀντιληφθέντες τὸ πλοῖο καὶ γνωρίζοντες ὅτι τὸ κυβερνᾶ ὁ Βαρβάκης διέταξαν αὐτὸς νὰσυλληφθεῖ καὶ τὸ πλοῖο νὰ κατασχεθεῖ. Ὁ Βαρβάκης μόλις ποὺ διεσώθη καταφυγὼν στὴ Ρωσικὴπρεσβεία.
.                 Συνεχίζοντας τὴν ἱστορία ὁ Γούδας ἀναφέρει πὼς ὁ Βαρβάκης, ὅταν ἔμεινε χωρὶς περιουσία καὶ ἦταν ἐκτεθειμένος στὸ μίσος τῶν Τούρκων, ἀποφάσισε νὰ μεταβεῖ στὴν Ἁγία Πετρούπολη καὶ νὰ ζητήσει τὴν προστασία τῆς Μεγάλης Αἰκατερίνης. Τὸ ταξίδι του ἦταν περιπετειῶδες. Ἔφτασε στὴν ἕδρα τῆς Ρωσικῆς Αὐτοκρατορίας τὸ 1778, πεζοπορῶν μεγάλο μέρος τῆς τεράστιας ἀπόστασης καὶ πολλὲς φορὲς ἀνυπόδητος. Ἐκεῖ βρῆκε φίλους τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ρωσικοῦ στόλου, οἱ ὁποῖοι «τὸν περιποιήθηκαν φιλοφρόνως». Τυχαία συναντήθηκε  μὲ τὸν εὐνοούμενο τῆς Αὐτοκράτειρας Γκριγκόρι Ποτέμκιν. Αὐτὸς βοήθησε στὸ νὰ συναντήσει ὁ Βαρβάκης τὴν Αἰκατερίνη καὶ νὰ τῆς διεκτραγωδήσει τὴν κατάστασή του. Ἡ Τσαρίνα συγκινήθηκε ἀπὸ τὴνἱστορία του, διέταξε νὰ τοῦ δοθοῦν χρήματα γιὰ τὶς ἀνάγκες του καὶ ἄδεια ἁλιείας στὴν Κασπία «ἄνευ τέλους».
.                Ὁ Βαρβάκης ἐγκαταστάθηκε στὸ Ἀστραχάν. Χαριτωμένα περιγράφει ὁΚαμπούρογλου τὴν ἰδιοφυῆ ἐπιχειρηματικὴ πρωτοβουλία  του νὰ ἀξιοποιήσει τὸ χαβιάρι. Γράφει: «Γνωρίζετε ὅτι ἡ μελαγχροινὴ ἐρωμένη ὅλων τῶν ὀπαδῶν τῆς Τεσσαρακοστῆς εἶναι ἑλληνικὴἐφεύρεσις;…Τὸ χαβιάρι εἶναι προϊόν τῆς ἑλληνικῆς εὐφυίας καὶ ἀνεκαλύφθη ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Ι. Βαρβάκη». (Περιοδικὸν «Ἑβδομάς», Δ/ντὴς Δημ. Γρ. Καμπούρογλους, τ. 50, ἔτος β΄, Ἔτος 1885). Ἡ βιομηχανικὴ καὶ ἐμπορικὴ ἀξιοποίηση τοῦ χαβιαριοῦ συνεκόμισε στὸν Βαρβάκη μεγάλα πλούτη καὶ ὑψηλὰ ἀξιώματα στὴ Ρωσία.
.                Μπορεῖ νὰ ἔγινε μέγας καὶ πολύς, ὅμως ὁ Βαρβάκης ποτὲ δὲν λησμόνησε τὴν Πίστη του καὶ τὴν Πατρίδα του. Ὁ Γούδας στὸ προαναφερθὲν ἔργο τοῦ γράφει: «Μόλις εὐπορήσας ὁ Ι. Βαρβάκης ἐνεθυμήθη τὴν πρὸς τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου Νικολάου Ψαρῶν ὑπόσχεσίν του καὶἐξεπλήρωσε αὐτὴν ὡς ἐμπρέπει». Ὁ Κων. Νικόδημος προσθέτει: «Ἀπελθὼν εἰς τὴν Κασπίαν (ὁΒαρβάκης) ἀνέδειξε τὴν ἑλληνικὴν εὐφυίαν καὶ τὴν ἑλληνικὴν παλληκαριάν… καὶ ἀποκτήσας ταχέως χρηματικὴν περιουσίαν οὐκ εὐκαταφρόνητον ἐποίησεν χρῆσιν αὐτῆς εἰς ἀγαθοεργίας,ὠκοδόμησεν ἐκκλησίας, κωδωνοστάσια…» (Κων. Νικοδήμου, τοῦ ἀοιδίμου Ὑποναυάρχου, «Λόγος εἰς Ἰω. Βαρβάκην». Ἐν Ἀθήναις, ἐκ τοῦ τυπογραφείου Χ.Ν. Φιλαδελφέως, 1884).
.                Ὅταν ἐξερράγη ἡ Ἐπανάσταση, γράφει ὁ Νικόδημος, ὁ ὑπερεβδημηκοντούτης Βαρβάκης δὲν εἶχε τὴ σωματικὴ ρώμη νὰ πολεμήσει τοὺς Τούρκους, ἀλλὰ ἐνίσχυσε τὸν Ἀγώνα,ὅπως μποροῦσε. Ἐξόπλισε καὶ ἐφοδίασε τοὺς νέους κατοίκους τῆς Ρωσίας ποὺ συμμετέσχον στὴν Ἐπανάσταση τοῦ Ἀλ. Ὑψηλάντη καὶ στὸν ἴδιο προσέφερε 100.000 ρούβλια. Ἀπέστειλε στὸΟἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο 100.000 ρούβλια πρὸς ἐξαγορὰ αἰχμαλώτων. Ἔστελνε στοὺςἀγωνιζόμενους Ἕλληνες μὲ τὰ καράβια του φορτία μὲ σιτάρι καὶ πυρίτιδα. Ὅταν πληροφορήθηκε τὴν καταστροφὴ τῶν Ψαρῶν (Ἰούνιος 1824), δὲν ὑπολόγισε τὴν φυσική του ἀδυναμία, οὔτε τὶςἀνέσεις του στὴ Ρωσία καὶ ἦρθε στὴν ἐπαναστατημένη Ἑλλάδα μὲ πλοῖα, φορτωμένα μὲ ἐνδύματα καὶ τροφὲς γιὰ νὰ τὴ βοηθήσει.
.                Στὴ Μονεμβασία συνάντησε ὅσους Ψαριανοὺς εἶχαν καταφύγει ἐκεῖ,ὑπερήφανους, ἀλλὰ γυμνούς, πεινασμένους καὶ ἀνυπόδητους καὶ ἁπάλυνε τὴ δυστυχία τους, δαπανώντας ἱκανὰ χρήματα. Ἐπίσης τὸ 1822 «πληροφορηθεὶς ὅτι οἱ Πελοποννήσιοι ἐστεροῦντο χρημάτων καὶ πολεμοφοδίων ἀπέστειλε εἰς αὐτοὺς 300.000 ρούβλια διὰ τοῦ ἀρχιμανδρίτου τῆς ἐν Ταϊγανίῳ (ἑλληνικῆς) μονῆς». («Ἐθνικὸ Ἡμερολόγιο», Μαρίνος Βρεττὸς Τόμος Η΄, 1868, σελ. 376 κ.ε.). Στὸ Ναύπλιο ἀφιχθείς, στὶς 27 Ὀκτωβρίου 1824 παρουσιάστηκε αὐθορμήτως στὸ ΒουλευτικὸΣῶμα καὶ ἀνακοίνωσε ὅτι προσφέρει μέρος τῆς περιουσίας του γιὰ σύσταση κεντρικοῦ σχολείου καὶμισθοδοσία τῶν διδασκάλων.
.                Ἡ μεγαλοσύνη τοῦ Βαρβάκη φάνηκε στὸ τέλος τῆς ζωῆς του. Ἦταν ὅπως τὸπεριέγραψε ὁ Σόλων στὸν Κροῖσο.  Ἀπόδειξη ἡ Διαθήκη του, ποὺ συνέγραψε καὶ κατεγράφη, ὅταν ἦταν στὸ Λοιμοκαθαρτήριο τῆς Ζακύνθου.  Γράφει στὴν ἀρχή της: «Εἰς τὸ ὄνομα τοῦ ἐν Τριάδι δοξαζομένου Θεοῦ, τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος. Ἀμήν. Ἐγὼ ὁ ὑποφαινόμενος κάτοικος τῆς πόλεως Ταγανρόγ, σύμβουλος δικολλεγίου καὶ ἱππότης Ἰωάννης Ἀνδρέου Βαρβάκης, σώας ἔχων τὰς φρένας, ὑγιὰ τὸν νοῦν καὶ ἐντελῆ τὴν μνήμην, ἀλλ’ ἀναλογιζόμενος τὸν θάνατον, ἄφευκτον ὄντα εἰς πάντας τοὺς ἀνθρώπους καὶ δυνάμενον νὰ ἔλθῃ καὶ ἀπροσδοκήτως, θεωρῶ νῦνἀναγκαῖον νὰ κάμω περὶ τῆς περιουσίας μου, κινητῆς τε καὶ ἀκινήτου…».
.                Τὸ πλεῖστον τῆς περιουσίας του ἄφησε γιὰ τὴν ἵδρυση Λυκείου «πρὸς διηνεκῆἐκπαίδευσιν τῆς νεολαίας», τὸν ἐξοπλισμό, μισθοὺς διδασκάλων, βιβλιοθήκη. Τὸ ὑπόλοιπο ποσὸν αὐτῆς ἄφησε «εἰς ἀπολύτρωσιν αἰχμαλώτων ἑλληνικῶν οἰκογενειῶν καὶ εἰς βοήθειαν πτωχῶν ἑλληνικῶν οἰκογενειῶν…». Ὁ συμβολαιογράφος Ζακύνθου ἔγραψε: «1825 Ἰανουαρίου 13/25 Ζάκυνθος. Ἐπέρασεν εἰς τὴν ἄλλην ζωὴν ὁ ἄνω εἰρημένος διατάκτης καὶ ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἀκολουθίαν τοῦ λειψάνου ἐξεβούλωσα καὶ ἐκήρυξα τὴν ἄνωθεν διαταγήν του εἰς τὴν ἐκκλησίαν τοῦ Ἁγίου Νικολάου ὅπου σώζεται εἰς τὸ Λαζαρέτο, πολλῶν παρόντων καὶ ἀκουόντων. Διονύσιος Ζαπραντινός, Νοτάριος δημόσιος…». (Κ. Π. Ζαβιτζιάνου «Ἀρχεῖα Ἐθνικῶν Εὐεργετῶν», Μέρος Α΄ Τεῦχος Β΄, Ἀθῆναι, Τύπ. Κατ/τα Ἀφῶν Γεράρδων, Νοταρᾶ 17, 1929, σελ. 35-41). Ὁ Βαρβάκης ἦταν ὁ πρῶτος ποὺ ἀνακηρύχθηκε ἀπὸ τὴν Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων «Μέγας Εὐεργέτης τοῦ Ἔθνους», στὶς 10 Νοεμβρίου 1824.-

 

, ,

Σχολιάστε

ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΚΑΙ, ΑΝ ΧΡΕΙΑΣΤΕΙ, ΟΠΛΙΤΕΣ (Δ. Nατσιός)

Κα πολίτες καί, ν χρειαστε, πλίτες

Δημήτρης Νατσιὸς
δάσκαλος-Κιλκὶς

.                        Εἶναι μεγάλο σχολεῖο τὸ ’21. Προσωπικῶς ξεκίνησα ἤδη στὴν τάξη μου νὰ διδάσκω λόγια ἀθάνατα καὶπράξεις ἀπὸ τοὺς ἡρωικοὺς προγόνους μας. Μετὰ τὴν πρωινὴ προσευχὴ καὶ τὴν ὀρθογραφία -ποὺ καταργήθηκε- σειρὰ παίρνει ἡ ἀνάγνωση ἑνὸς κειμένου ἀπὸ τὸν βίο καὶ τὴν πολιτεία τῶν πρωταγωνιστῶν τῆς Ἐθνικῆς Ἐπανάστασης. Θὰ τὸ γράφω καὶ πάντα καὶ θὰ τὸ λέω. Μπορεῖ τὸ τρέχον σύνθημα νὰ πρεσβεύει «σχολεῖο ἀνοιχτὸ στὴ ζωή», κούφιο καρύδι κι αὐτὸ καὶ φυσαλίδα ἀέρος, ὅμως τὸ σχολεῖο ἀκριβῶς πρέπει νὰ κλείσει τὶς πόρτες του σ᾽ αὐτὴν τὴν ζωή. Στὴν περιρρέουσα μούχλα καὶ ἀσημαντοκρατία καὶ νὰ «ἀνοίξει» τὰ παραθύρια του στὴν ἱστορία καὶ στὰ περασμένα μεγαλεῖα. Οἱ μόνοι ποὺ θὰ γιορτάσουν μὲ τὴν ψυχή τους, θὰ τιμήσουν καὶ θὰ διδαχτοῦν μὲ τὰ πολυτίμητα τζιβαϊρικὰ τῆς Παλιγγενεσίας εἶναι τὰ παιδιὰ τοῦ Δημοτικοῦσχολείου. Τὸ βλέπω μὲς στὴν τάξη μὲ πόσο σεβασμὸ καὶ εὐλάβεια ἀκοῦν καὶ μελετοῦν τὰ γραμμένα μὲ αἷμα, φιλοπατρία καὶ πίστη «κειμήλια» τοῦ ’21. Σήμερα ἰδίως ποὺ μᾶς ταλανίζει ἡ κρίση, ἡ διχόνοια, ἡ γενικὴ καχυποψία, ὁ φόβος γιὰ τὰ μελλούμενα καὶ ὅλα τὰ φαρμάκια τῆς τρέχουσας ἐπικαιρότητας εἶναι φάρμακο καὶ θεραπεία ἡ προσφυγὴστὸ «μπαρούτι» τοῦ Εἰκοσιένα καὶ στὸ πνεῦμα ἐθελοθυσίας του. Τὰ ἀπόρθητα λημέρια τῆς Κλεφτουργιᾶς μᾶς διδάσκουν τὴν Πίστη, τὴν ὁμόνοια, τὸ σέβας στὴν Πατρίδα. Μᾶς προφυλάσσουν ἀπὸ τὴν φαυλότητα τῶν πολιτικῶν, ἀπὸ τοὺς ξενοκίνητους τυχοδιωκτισμούς, ποὺ ὅσες φορὲς τοὺς ἐμπιστευτήκαμε, καταβαραθρωθήκαμε. Ἀλλὰ καὶ τὰθαύματα ποὺ κατορθώνουμε, ὅταν ὑπάρχει λαϊκὴ ὁμοψυχία. Ἂς ἀρωματιστοῦμε λοιπὸν ἀπὸ τὰ μαθήματα ποὺ μᾶς προσφέρει ὁ Γέρος τοῦ Μοριά, γιὰ τὴν ὁμοψυχία, τὴν φιλοπατρία, τὸ ἀνεπίφθονον, τὴν συγχωρητικότητητα καὶ τὴν Πίστη.
«Κάλλιο γιὰ τὴν πατρίδα κανένας νὰ χαθεῖ
ἢ νὰ κρεμάσει φούντα γιὰ ξένον στὸ σπαθί», ἔλεγε ὁ Ρήγας καὶ σημειώνει ὁ Κολοκοτρώνης στὰ ἀπομνημονεύματά του, ποὺ τὰ ἔγραψε ὁ Τερτσέτης.
«Ἐφύλαξα πίστιν εἰς τὴν παραγγελίαν τοῦ Ρήγα. Καὶ ὁ Θεὸς μὲ ἀξίωσε καὶ κρέμασα φούντα εἰς τὸ Γένος μου ὡς στρατιώτης του. Χρυσὴ φούντα δὲν ἐστόλισε ποτὲ τὸ σπαθί μου, ὅταν ἔπαιρνα δούλευσιν εἰς ξένα κράτη».
.                        Βλέποντας ὁ Κολοκοτρώνης τὸ μεγάλο κακὸ ποὺ γινόταν ἀπὸ τὴν «δολερὴ διχόνοια», τὸ 1824 –ἀφοῦ σκοτώθηκε ὁ σπουδαῖος γιός του Πάνος– παραδόθηκε καὶ τὸν «ἔκλεισαν» στὴν Ὕδρα. Ἦρθε ὁ Ἰμπραὴμ καὶτὸν ἀναζήτησαν. Στὸ Ἀνάπλι, ποὺ ἐπέστρεψε, εἶπε: «Πρὶν ἔβγω στὸ Ἀνάπλι, ἔριξα στὴ θάλασσα τὰ πικρὰ τὰπερασμένα, κάνετε κι ἐσεῖς τὸ ἴδιο! Στὸ δρόμο ποὺ περνούσαμε νά ’ρθουμε στὴν ἐκκλησιά, εἶδα νὰ σκάβουν κάτι ἄνθρωποι. Ρώτησα καὶ μοῦ ’πανε πὼς γιὰ νὰ βροῦνε κρυμμένο θησαυρό. Ἐκεῖ, στὸ λάκκο μέσα, ρίχτε κι ἐσεῖς τὰμίση τὰ δικά σας. Ἔτσι θὰ βρεθεῖ κι ὁ χαμένος θησαυρός!».
.                        Ἡ πίστη τῶν πατέρων ἡμῶν, ἡ ἁγία μας, ἡ ἡλιόλουστη Ὀρθοδοξία, εἶναι λιθάρι ριζιμιό τοῦ Γένους διότι «ὅταν ἐπιάσαμε τὰ ἅρματα, εἴπαμε πρῶτα ὑπὲρ Πίστεως καὶ ἔπειτα ὑπὲρ Πατρίδος», ὅπως συμβουλεύει τους. Ὅταν τοῦ Κολοκοτρώνη τοῦ διάβασαν τὴν ἀπόφαση θανάτου στὸ δικαστήριο τῆς ντροπῆς τῶν Βαυαρῶν, εἶπε: «Μνήσθητί μου, Κύριε, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ Σου». Τὸ εἶπε μὲ φωνὴ ἄτρεμη καὶ ἔκαμε τὸ σταυρό του.
.                        Στὴ μάχη τοῦ Σαραβαλίου, τὸ 1821, ὁ Ἀνδρέας Ζαΐμης εἶχε καταφύγει στὴ μονὴ Ὀμπλού. Ὁ Κολοκοτρώνης τὸν ὀνείδιζε μὲ τὶς λέξεις: «κὺρ Ἀνδρέα, κὺρ Ζαΐμη, τοῖς ἐλάφοις ὄρη τὰ ὑψηλὰ καὶ πέτρα τοῖς λαγῳοῖς καταφυγή». Ἀγράμματος μέν, ἀλλὰ γνώριζε τὸ Ψαλτήρι, γιατί λειτουργοῦνταν συχνὰ καὶ ὄρθρου βαθέος καὶὄχι δύο λεπτὰ πρὶν ἀπὸ τὴν ἀπόλυση, ὅπως πολλοὶ σημερινοὶ πολιτικοί.
.                        Πολύτιμες, μεταξένιες καὶ οἱ παρακάτω παραινέσεις τοῦ γερο-Κολοκοτρώνη, ἡ ἄγρυπνη συνείδηση τοῦ Γένους. Οὔτε Εὐρωπαίους παιδαγωγοὺς διάβασε, οὔτε γνώση τῶν σύγχρονών του «ρευμάτων» εἶχε. Γνώριζε ὅμως τὴν ἑλληνορθόδοξη παράδοση καὶ βίωνε τὰ καθαρὰ ἤθη τοῦ Γένους, τὴν ἠθικὴ τοῦ Εὐαγγελίου ποὺ ζοῦσε ἀπὸ μικρός. Ὁ λόγος του μᾶς θυμίζει τοὺς δικαίους στρατηγοὺς τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ποὺ ἦσαν στὴν ὑπηρεσία τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ. Διαβάζουμε στὸν περίφημο λόγο του στὴν Πνύκα, στοὺς μαθητὲς τῆς Ἀθήνας, τὸ 1838: «Παιδιά μου νὰ μὴν ἔχετε πολυτέλεια, νὰ μὴν πηγαίνετε εἰς τοὺς καφενέδες καὶ τὰ μπιλιάρδα. Νὰ δοθῆτε εἰς τὰς σπουδάς σας, καὶ καλλίτερα νὰ κοπιάσετε ὀλίγον δύο καὶ τρεῖς χρόνους καὶ νὰ ζήσετε ἐλεύθεροι εἰς τὸ ἐπίλοιπο τῆς ζωῆς σας, παρὰ νὰ περάσετε τέσσαρους πέντε χρόνους τὴ νεότητά σας καὶ νὰ μείνετε ἀγράμματοι. Νὰ σκλαβωθῆτε εἰς τὰ γράμματά σας. Νὰ ἀκούετε τὰς συμβουλὰς τῶν διδασκάλων καὶ γεροντοτέρων, καί, κατὰ τὴν παροιμία, μύρια ἤξευρε καὶ χίλια μάθαινε. Ἡ προκοπή σας καὶ ἡ μάθησή σας νὰ μὴν γίνη σκεπάρνι μόνο διὰ τὸ ἄτομό σας, ἀλλὰ νὰ κυττάζη τὸ καλό τῆς Κοινότητος, καὶ μέσα εἰς τὸ καλὸ αὐτὸ εὑρίσκεται καὶ τὸ δικό σας».  Ὁ ἀγράμματος, ἀλλὰ βαθιὰ μορφωμένος Κολοκοτρώνης, βιώνοντας τὴν συνέχεια τοῦ Γένους, ἐπαναλαμβάνει τὴν ρήση τοῦ μεγάλου Περικλῆ πρὸς τοὺς ἀρχαίους Ἀθηναίους: «Καλῶς μὲν φερόμενος ἀνὴρ τὸ καθ’ ἑαυτόν, διαφθειρομένης τῆς πατρίδος, οὐδὲν ἧσσον ξυναπόλλυται, κακοτυχῶν δὲ ἐν εὐτυχούσῃ, πολλῷ μᾶλλον διασώζεται». (Θουκυδίδης, 2, 60-3). Δηλαδή, σὲ ἐλεύθερη μετάφραση: «Ἂν προοδεύει ἡ πατρίδα σου, προοδεύεις καὶ ἐσύ. Ἂν καταστραφεῖ ἡ πατρίδα, καὶ προκομμένος νὰ εἶσαι, θὰ βουλιάξεις καὶ θὰ χαθεῖς μαζί της». Καί, ἂς προσέξουμε, ἡ μόνη σκλαβιὰ ποὺ μᾶς ἁρμόζει, λέει ὁ Κολοκοτρώνης, εἶναι στὰ γράμματα. Σὲ ποιά ὅμως γράμματα;
«Στὰ γράμματα ποὺ διαβάζουνε
οἱ ἀγράμματοι κι ἁγιάζουνε» (Ἐλύτης),
τὰ γράμματα τῶν Πατέρων, τῶν ἁγίων, τῶν μεγάλων φιλοσόφων τῆς ἀρχαιότητας, τοὺς ὁποίους ζωγράφιζε ἡ Ἐκκλησία μας στοὺς νάρθηκες.
.                        Στὶς ὑποσημειώσεις τῆς «Διηγήσεως Συμβάντων» τοῦ Τερτσέτη, διαβάζουμε: Ἕνας Ἰταλὸς περιηγητὴς ὀνόματι Πέκιο, συναντᾶ τὸν φυλακισμένο στὴν Ὕδρα, στὸ μοναστήρι τοῦ προφήτη Ἠλία, Κολοκοτρώνη. Ἡ συζήτηση ἔφτασε στὶς νίκες τοῦ Μπραΐμη. Τοῦ λέει ὁ στρατηγός:
«Ἠξεύρεις τί ἔφερε τὴν νίκη τῶν Αἰγυπτίων; Ἡ ἑνότης τῆς πολεμικῆς δυνάμεως, ἐνῶ οἱ Ἕλληνες ἀφανίζονται ἀπὸ τὴν μανίαν τοῦ νὰ θέλουν νὰ καπιτανεύουν, χωρὶς τὴν ἀπαιτούμενην ἐμπειρίαν».
.                        Ἂς τὸ καταλάβουμε ὅτι τελευταία γραμμὴ ἄμυνας, ποὺ ἀπομένει σὲ μᾶς τοὺς Ἕλληνες, εἶναι ἡ Παιδεία. Ἡ μοναδικὴ ἐλπίδα γιὰ ἐθνικὴ ἀναγέννηση καὶ ἐπιβίωση. Δὲν προασπίζουν τὴν ἐθνική μας ἀνεξαρτησία καὶ ἐδαφικὴ ἀκεραιότητα, μόνον οἱ πανάξιες  ἔνοπλες δυνάμεις. Ὄχι. Τὶς προασπίζει ὁ λαός, ὁ ψυχικὰ καὶ πνευματικὰἁρματωμένος. Οἱ ἐλεύθεροι πολίτες πού, ἂν χρειαστεῖ, γίνονται καὶ ὁπλίτες.

Δημήτρης Νατσιὸς
δάσκαλος-Κιλκὶς

, , , ,

Σχολιάστε

ΘΑΥΜΑΣΤΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑ: Ο ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΓΑΒΡΙΗΛ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΩΑΝΝΗ ΤΗΣ ΕΥΒΟΙΑΣ (μαγνητοσκόπημα, 14.01.21)

Ο ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΓΑΒΡΙΗΛ 
ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΩΑΝΝΗ ΤΗΣ ΕΥΒΟΙΑΣ

« ..Προχθὲς ἦλθε μία παρέα, φίλοι αὐτοῦ τοῦ παιδιοῦ, τοῦ Ἰωάννη, ποὺ ἔπεσε ἐκεῖ στὴν Εὔβοια, σὲ κάποια θάλασσα, γιὰ νὰ πιάσει τὸν Σταυρό, ὅπως εἶχαν κανονίσει – δὲν ξέρω ἀκριβῶς τὴν περίπτωση – καὶ κτύπησε καὶ ἦταν σὲ κατάσταση φυτοῦ, ὅπως μᾶς εἶπαν. Πρὸ ἡμερῶν εἶχε δώσει νωτιαῖο μυελὸ στὸν ἀδελφό του Στέργιο, ποὺ ἦταν καρκινοπαθής. Μᾶς παρακάλεσαν, φέραν ἕνα μπλουζάκι,τὸ πήραμε, τὸ φέραμε μέσα, τὸ σταυρώσαμε μὲ τὴν Ἁγία Κάρα τοῦ Ὁσίου Δαυίδ, τοὺς δώσαμε λαδάκι.. Πήγανε .. καὶ χθὲς πῆρε τηλέφωνο ὁ φίλος του ὁ Ἰωάννης, ὁ συνονόματός του, στὸν π. Πέτρο καὶ τοῦ εἶπε ὅτι ἀπὸ τὴν στιγμὴ ποὺ βάλαν τὸ μπλουζάκι, τὸ ὁποῖο σταυρώσαμε καὶ τὸν ἄλειψε ἡ μητέρα του μὲ τὸ λαδάκι τοῦ Ὁσίου Δαυίδ, τὸ παληκάρι συνῆλθε, βρῆκε τὶς αἰσθήσεις του, καταλάβαινε….ΚΑΙ ΕΧΕΙ Ο ΘΕΟΣ..
Βλέπουμε τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ ζωντανὴ καὶ ἐπαναλαμβάνω αὐτὸ τὸ πολὺ ὄμορφο, ποὺ μὲ ἁπλὰ λόγια, ἔλεγε αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ, ὁ ἅγιος διάδοχός τοῦ Ἁγίου Ἰακώβου ὁ Γέροντας Κύριλλος ὅτι Ο ΘΕΟΣ ΠΕΡΠΑΤΑΕΙ ΣΤΗΝ ΓΗ ΔΙΑ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΤΟΥ..»

(Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ κήρυγμα τοῦ Γέροντος Γαβριήλ, Ἡγουμένου τῆς Ι. Μ. Ὁσίου Δαυίδ Εὐβοίας, μετὰ τὴν Θεία Λειτουργία, ποὺ μεταδόθηκε διαδικτυακῶς, ἀπὸ τὸ Καθολικὸ τῆς Μονῆς, τὴν 14.01.2021)

,

Σχολιάστε