AΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ-2 Ὁ πολιτικὸς ποὺ εἰσήγαγε στὴν Ἑλλάδα τὴν «ρεάλ πολιτίκ» (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἀλέξανδρος Μαυροκορδάτος
Ὁ πολιτικὸς ποὺ εἰσήγαγε στὴν Ἑλλάδα τὴν «ρεὰλ πολιτὶκ»
Μέρος Β´

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

AΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ: YΠΟΝΟΜΕΥΤΗΣ ἢ ΕΥΕΡΓΕΤΗΣ; (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

.                       Ὁ Ἀλέξανδρος Μαυροκορδάτος ἦταν ὁ πολιτικὸς ποὺ εἰσήγαγε στὴν Ἑλλάδα τὴν «ρεὰλ πολιτίκ», ὅπως τὴν δίδαξε ὁ Μακιαβέλι. Πρόκειται γιὰ τὴν πολιτικὴ ποὺ στηρίζεται στὸν κυνισμὸ καὶ στὸν ἀμοραλισμὸ  γιὰ τὴν ἀντιμετώπιση ἀνθρώπων, θεσμῶν καὶ κρατῶν.  Ὅποιος τὴνἐφαρμόζει, εἶναι ἀδίστακτος μπρὸς στὴν πραγματοποίηση τῶν σχεδίων του. Ἡ «ρεὰλ πολιτὶκ» ἀποτελεῖ κανόνα στὴν κρατικὲς καὶ διεθνεῖς σχέσεις καὶ ἐφαρμόζεται πάντοτε καὶ παγκοσμίως. Τὸ ἰδεολογικὸ ρεῦμα τοῦ «πολιτικοῦ ρεαλισμοῦ» περιλαμβάνει τὸν συμβιβασμὸ ἔναντι τοῦ θεωρούμενου ἰσχυροτέρου ἐχθροῦ καὶ τὴν ὑποταγὴ στὴ θεωρούμενη προστάτιδα δύναμη.
.                        Ὁ Μαυροκορδάτος ἐνῶ βρισκόταν στὴν Πίζα τῆς Ἰταλίας, μυεῖται στὴν ΦιλικὴἙταιρεία ἀπὸ τὸν Τσακάλωφ, ὁ ὁποῖος «παρέλαβε Μέλος τῆς Ἀρχῆς τὸν Ἀλέξ. Μαυροκορδάτο. Εἰς τὴν περίστασιν ταύτην ἐπρότεινεν ὁ Μαυροκορδάτος γενικὴν μεταρρύθμισιν τῆς Ἑταιρείας, ἀλλὰδὲν ἐστάθη δεκτὴ ἡ πρότασίς του». Αὐτὰ γράφονται μόνον ἀπὸ τὸν Φιλήμονα στὸ «Δοκίμιον Ἱστορικὸν περὶ τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας» (Ἐν Ναυπλίᾳ, ἐκ τῆς τυπογραφίας Θ. Κονταξῆ καὶ Ν. Λουλάκη, 1834, σελ. 260, σημ. α). Οὐδεὶς ἄλλος ἐπαληθεύει τὸ γεγονός, οὔτε εἶχε τὴ δυνατότητα μόνος ὁ Τσακάλωφ νὰ διορίσει μέλος τῆς Ἀρχῆς ὁποιονδήποτε, χωρὶς τὴν ἔγκριση τοῦ Ἀλεξ.Ὑψηλάντη καὶ τῶν ἄλλων μελῶν τῆς Ἀρχῆς. Ἀντιθέτως ὁ Ξάνθος στὰ ἀπομνημονεύματά του ἀναφέρει τὸν Μαυροκορδάτο ὡς «ἁπλὸ μέλος τῆς Ἐταιρίας» («Ἀπομνημονεύματα τῆς ΦιλικῆςἘταιρίας», ὑπὸ Ἐμμ. Ξάνθου, Ἀθῆναι, ἐκ τοῦ Τυπογρ. Α. Γκαρπόλα, Ἔκδ. «Καθημερινῆς», σελ. 47).
.                       Μὲ τὴν ἔκρηξη τῆς Ἐπαναστάσεως ἀποφασίζει νὰ ἔλθει στὴν Ἑλλάδα, γιὰ νὰ ἀναλάβει τὴν ἐξουσία. Μάλιστα μοίρασε καὶ τὶς θέσεις: Ὁ θεῖος του Ἰωάννης Καρατζᾶς ἡγεμόνας, ὁ ἴδιος πρωθυπουργὸς καὶ ἀρχηγὸς τῆς Ἐκκλησίας ὁ Οὐγγροβλαχίας Ἰγνάτιος. Ἔλαβε χρήματα ἀπὸτὸν θεῖο του καὶ μὲ πολεμοφόδια ἀπὸ συνεισφορὲς ὁμογενῶν ἔφτασε στὴν Πάτρα στὶς 21 Ἰουλίου 1821,  συνοδευόμενος ἀπὸ τὸν γιὸ τοῦ Ἰωάννη Καρατζᾶ Κωνσταντῖνο καὶ ἄλλους ἐνθουσιώδειςἝλληνες, ποὺ θέλησαν νὰ πάρουν μέρος στὴν Ἐπανάσταση. Ἦταν ἐπίσης ἐφοδιασμένος μὲσυστατικὴ ἐπιστολὴ τοῦ διαμένοντος στὴν Πίζα Ἰγνατίου, πρὸς τὸν Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανό. (Βλ. σχ. Νικολάου Σπηλιάδου «Ἀπομνημονεύματα», Τόμο Α΄, Ἀθῆναι – 1972, σελ. 223).
.                       Στὴν Ἑλλάδα ἦλθε τότε γιὰ πρώτη φορά. Στὴν ἀρχὴ ἐπέβαλε νὰ τὸν ὀνομάζουν «πρίγκιπα», γιὰ νὰ δείχνει τὴν ὑπεροχή του καὶ μετὰ προσπάθησε νὰ καταστεῖ ὁ ἡγέτης στὴν Πελοπόννησο. Ἀπέτυχε, λόγῳ τῆς ἀναμφισβήτητης ἡγεσίας τοῦ Δημ. Ὑψηλάντη καὶ τῆς δημοτικότητας τοῦ Θεοδ. Κολοκοτρώνη. Ὁ Κολοκοτρώνης «δὲν ἄργησε νὰ κατανοήση τὸν ὑποκριτικὸ καὶ σατανικὸ χαρακτήρα τοῦ Μαυροκορδάτου καὶ δὲν ἔδειχνε κανένα σεβασμὸ στὴβελάδα ποὺ φοροῦσε ὁ νεοφερμένος αὐτὸς ψευτοπρίγκιπας, ἐνῶ ὁ Δημ. Ὑψηλάντης ξεγελάστηκε ἀπὸ τὰ ὑποκριτικά του φερσίματα» (Χρήστου Α. Στασινόπουλου, «Λεξικὸ τῆς ἙλληνικῆςἘπανάστασης τοῦ 1821», Ἔκδ. Δεδεμάδη,  Γ΄ Τόμος, σελ. 302).
.                       Μετὰ τὴν ἀποτυχία νὰ καταστεῖ ὁ ἡγέτης τῆς Πελοποννήσου  ἐφάρμοσε τὸἐναλλακτικό του σχέδιο. Μετέβη στὴ Δυτικὴ Στερεὰ Ἑλλάδα, ὅπου ὑπῆρχε κενὸ ἐξουσίας καὶεὔκολα ἐκεῖ ἔγινε ὁ ἡγέτης της. Ἐνδεικτικὴ τῆς ἀποδοχῆς τῆς τακτικῆς τοῦ Μακιαβέλι ἦταν πὼς κατὰ  τὴν Α΄ Ἐθνικὴ Συνέλευση τῆς Ἐπιδαύρου καὶ ἐνῶ οἱ Ὑψηλάντης καὶ ὁ Κολοκοτρώνης ἀπουσίαζαν πολεμώντας τοὺς Τούρκους στὸν Ἀκροκόρινθο, ὁ Μαυροκορδάτος βρῆκε τὴν εὐκαιρία καὶ πέτυχε νὰ ἐκλεγεῖ πρόεδρος τοῦ Ἐκτελεστικοῦ (κυβέρνησης) ὅλης τῆς ἘπαναστατημένηςἙλλάδας καὶ ἔτσι παραμέρισε τὸν Ὑψηλάντη.  Στὴ Δεύτερη Ἐθνικὴ Συνέλευση τοῦ Ἄστρους εἶχε σχηματίσει ὁμάδα, ποὺ τὸν ἀποθέωνε, ὡς «τὸν ἄλλο Οὐασιγκτώνα» (Αὐτ. Χρ. Στασινόπουλου, σελ. 303).
.                       Παρὰ τὴ μεθόδευσή του ἀποτυγχάνει νὰ ἐκλεγεῖ πάλι Πρόεδρος τοῦ Ἐκτελεστικοῦκαὶ τὰ πράγματα γίνονται χειρότερα γι’ αὐτόν, ὅταν ὁ Κολοκοτρώνης ἐκλέγεται ἀντιπρόεδρός του. Τότε μετακινεῖται στὴν προεδρία τοῦ Βουλευτικοῦ Σώματος… Ὁ Κολοκοτρώνης  τὸν καλεῖ στὸσπίτι του. Ἐκεῖ ὑπῆρξε ὁ ἑξῆς διάλογος, ὅπως καταγράφεται ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν Κολοκοτρώνη: «Εἶπα στὸν Μαυροκορδάτο, διατὶ νὰ κάμης αὐτό; αὐτὸς ἀρχήνησε νὰ μοῦ ἀπολογιέται μὲ τὰ γέλια τὰσυνηθισμένα, καὶ μοῦ λέγει ὅτι εἶναι συμφερώτερον διὰ τὸ ἔθνος  τὸ Βουλευτικὸ παρὰ τὸ Ἐκτελεστικό…. Σοῦ λέγω τοῦτο κύριε Μαυροκορδᾶτε, ὅτι ἐσυναναστράφημεν σαράντα ἡμέρας εἰς τὸ Ἐκτελεστικό, καὶ σοῦ λέγω μὴ καθίσης Πρόεδρος, διότι ἔρχομαι καὶ σὲ διώχνω μὲ τὰ λεμόνια, μὲτὴ βελάδα ποὺ ἦλθες – καὶ ἐβγῆκα εἰς σουλάτσο. Ὁ Κυρ Ἀναγνώστης, ποὺ ἦταν παρὼν καὶ ποὺ ἔμεινε πίσω, τοῦ εἶπε: ἔντεσα ἐγὼ καὶ ἐγλύτωσες, εἰμὴ θὰ σὲ σκότωνε – καὶ ἔριξε τὸ φαρμάκι του καὶ αὐτός. Τὴν ἴδια νύκτα ἐπῆρε τὰ πλυμένα του ὁ Μαυροκορδάτος καὶ πέρασε στὸ Κρανίδι καὶ ἔπειτα εἰς τὴν Ὕδραν» (Θεοδώρου Κων. Κολοκοτρώνη «Διήγησις Συμβάντων τῆς Ἑλληνικῆς Φυλῆς ἀπὸ τὰ 1770 ἕως τὰ 1836», Ἀθήνησιν, Τύποις Φιλαδελφέως, 1846, σελ. 136-137). Στὴν Ὕδρα ἀντάμωσε τοὺς Κουντουριώτηδες καὶ τοὺς ἔπεισε νὰ ξεκινήσουν τὸν ἐμφύλιο, γιὰ νὰἐξουδετερωθοῦν οἱ ἀντίπαλοί του, ποὺ τοὺς ἔπεισε ὅτι εἶναι καὶ ἀντίπαλοί τους…
.                       Μὲ τὸ ἀγγλικὸ δάνειο, ποὺ πῆρε τὸ Ἐκτελεστικὸ τῶν Κουντουριώτη – Μαυροκορδάτου, πλήρωνε τοὺς μισοὺς Ἕλληνες νὰ πολεμᾶνε τοὺς ἄλλους μισούς… (Χρ. Στασινόπουλου, τόμος 3, σελ. 304). Στὸ σχέδιό του αὐτὸ  ἐπιχείρησε νὰ ἐξοντώσει ὅσους θεωροῦσε ἐχθρούς του, ἐπειδὴ τὸν ἀντιμετώπιζαν ὡς ἴσο πρὸς ἴσους. Μὲ τὶς ἐνέργειές του καταδίωξε ὡς προδότη τὸν Καραϊσκάκη.  Γράφει ὁ Δημήτριος Αἰνιάν: «Ὁ Μαυροκορδάτος καὶ ἡ παρ’ αὐτοῦδιορισθεῖσα ἐπιτροπὴ ὁμοῦ μὲ ἄλλους τινὰς τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατιωτικοῦ διεκήρυξαν προδότην τὸν Καραϊσκάκην, τοῦ ἀφήρεσαν τὸν βαθμὸν καὶ τὸν διέταξαν νὰ ἀναχωρήση ἀπὸ τὴν Δυτικὴν Ἑλλάδα» («Ἅπαντα – Ἀπομνημονεύματα Καραϊσκάκη καὶ ἄλλων ἀγωνιστῶν», Ἔκδ. Ἄτλας,Ἀθήνα, 1962, σελ. 172).
.                        Ἐπίσης συνήργησε στὴ δολοφονία τοῦ Ὀδυσσέα Ἀνδρούτσου, ἂν καὶ περισσότερο φάνηκε ὡς ἠθικὸς αὐτουργὸς ὁ Κωλέττης. Ἐνδεικτικό τῆς συμμετοχῆς τῶν Κουντουριώτη – Μαυροκορδάτου στὴν ἐκτέλεση τοῦ Ἀνδρούτσου εἶναι τὸ πῶς χειρίστηκε τὸ θέμα δημοσιογραφικὰἡ ἐφημερίδα «Ὁ Φίλος του Νόμου», ποὺ ἦταν τὸ προσωπικὸ ὄργανό τους καὶ ἔλαβε ἀπὸ αὐτοὺς τὸχρίσμα τῆς ἐπίσημης «Ἐφημερίδος τῆς Διοικήσεως». Στὶς 17 Ἀπριλίου 1825 τὸν κατηγόρησε ὡς «προδότη» καὶ δικαιολόγησε τὴν σύλληψή του ἀπὸ τὸ πρώην πρωτοπαλίκαρό του, τὸν Γκούρα…
.                       Ὁ Μαυροκορδάτος ἐπίσης πρωτοστάτησε στὴ φυλάκιση τοῦ Κολοκοτρώνη στὴνὝδρα, ἐξώθησε τὸν Μιαούλη νὰ κάψει τὸν ἑλληνικὸ στόλο, ἦταν μεταξὺ ἐκείνων ποὺ συνέβαλαν στὴ δολοφονία τοῦ Κυβερνήτη Καποδίστρια. Γράφει σχετικὰ ὁ Ἀλέξανδρος Ι. Δεσποτόπουλος ὅτι τῆς ἀντιπολίτευσης κατὰ τοῦ Καποδίστρια  «ἡγοῦντο οἱ πρόκριτοι τῆς Ὕδρας καὶ μετ’ αὐτῶν ὡς σύμβουλος ὁ Μαυροκορδάτος». Καὶ πάρα κάτω: «Ἐπὶ πλέον ὁ ἐν Ἑλλάδι Ἀντιπρέσβυς τῆς Γαλλίας ἤρχισε νὰ ἐνθαρρύνη ἐντονώτερον, ὅπως καὶ ὁ Ἀντιπρέσβυς τῆς Ἀγγλίας, τοὺς πολιτικοὺςἀντιπάλους τοῦ Κυβερνήτου (Σημ.γρ.: Ἕνας ἦταν ὁ Μαυροκορδάτος) πρὸς ἐνεργωτέραν δράσιν ἐναντίον αὐτοῦ». (Ἀλεξ. Δεσποτόπουλου «Ὁ κυβερνήτης Καποδίστριας καὶ ἡ ἀπελευθέρωσις τῆςἙλλάδος» ΜΙΕΤ, σελ. 255).-

, , ,

Σχολιάστε

«Ω ΘΕΙΑΣ! Ὤ φίλης! Ὤ γλυκυτάτης σου φωνῆς» (καλοφωνικὸς εἱρμός)

,

Σχολιάστε

ΟΣΟΙ ΟΡΘΟΔΟΞΟΙ ΚΟΙΝΩΝΗΣΑΝ ΤΟ Μ. ΣΑΒΒΑΤΟ ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΑΡΑΓΕ ΗΤΑΝ ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΝΗΣΤΙΚΟΙ ἀπὸ τὸ βράδυ τῆς Μ. Παρασκευῆς;

Ἐκτενὲς ἀπόσπασμα ἄρθρου – συνοπτικῆς λειτουργιολογικῆς μελέτης
γιὰ τὸ ἀνακῦψαν θέμα τῆς Ἀναστάσιμης Θ. Λειτουργίας τὸ Πάσχα 2021

Παραλειπόμενα Μεγαλοσαββατιάτικου ἑορτασμοῦ
τῆς Ἀνάστασης τοῦ Κυρίου!
π. Ἀναστάσιος Γκοτσόπουλος

Πάτρα, 12.5.2021

.                           Τὸ φετινό Πάσχα στὴν Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος θὰ μείνει ἀναμφίβολα στὴν ἱστορία. Εἶναι πραγματικὰ σταθμὸς γιὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴ μας ζωή. Στὸ μέλλον σὲ αὐτὸ τὸ Πάσχα 2021 θὰ κάνουν ἀναφορὰ ὅσοι ὡς ἀληθινὰ παιδιὰ καὶ μέλη τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ πονοῦν γιὰ τὴν ἔκπτωση ἀπὸ τὴν ἐκκλησιαστικὴ λειτουργικὴ τάξη, τὴν κανονικὴ παράδοση, τὸ Ὀρθόδοξο ἦθος ποὺ ἐπισυνέβη.

[…]
Τί καὶ ἂν ἑορτάστηκε ἡ Ἀνάσταση τὸ Μ. Σάββατο καὶ ὄχι τὴν Κυριακή;
Τί καὶ ἂν σχεδὸν ὅλοι ὅσοι κοινώνησαν εἶχαν φάει τὸ Μ. Σάββατο;
Τί καὶ ἂν κάποιοι εἶχαν κοινωνήσει καὶ τὸ πρωὶ τοῦ Μ. Σαββάτου;
Τί καὶ ἂν καὶ οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ ἱερεῖς δὲν ἦσαν ὅλο τὸ Μ. Σάββατο νηστικοὶ γιὰ νὰ λειτουργήσουν;
Τί καὶ ἂν καὶ οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ ἱερεῖς εἶχαν λειτουργήσει καὶ κοινωνήσει πάλι τὸ πρωὶ τοῦ Μ. Σαββάτου;
Τί καὶ ἂν ἡ ἑορτὴ τῆς Ἀναστάσεως συμπίπτει μὲ τὸν κανονικὸ ἑορτασμὸ τοῦ Νομικοῦ Πάσχα;
Τί καὶ ἂν καταλύθηκε ἡ πρώτη καὶ μοναδικὴ σὲ αὐστηρότητα νηστεία τοῦ Μ. Σαββάτου;
Τί καὶ ἂν εἴχαμε συνοδικῇ ἐγκυκλίῳ κακοποίηση καὶ κατάργηση τοῦ Ἀναστάσιμου Ὄρθρου

[…]

Σὲ συνέχεια τοῦ ἀνωτέρω κειμένου μου (romfea.gr/katigories/10-apopseis/43268-peri-tis-synodikis-egkykliou-gia-tin-metathesi-tis-anastasis, «Καὶ ἀναστάντα τῇ δευτέρα ἡμέρα κατὰ τὰς κυβερνητικὰς ἐντολάς»! anastasiosk.blogspot.com/2021/04/blog-post_734.html) προσθέτω συμπληρωματικά.

.                   Κάποιοι πρόβαλλαν τὸ ἐπιχείρημα ὅτι δὲν ὑπάρχει κανένα πρόβλημα νὰ τελεστοῦν δύο Θ. Λειτουργίες τὸ Μ. Σάββατο, διότι, α) ἡ ἡμέρα ἀλλάζει τὸ ἀπόγευμα στὸν Ἑσπερινό, δηλαδὴ μετὰ τὸν Ἑσπερινὸ τοῦ Μ. Σαββάτου ἔχουμε ἄλλη ἡμέρα, Κυριακὴ τοῦ Πάσχα, καὶ β) βάσει τοῦ Τυπικοῦ ἐξαιροῦνται ἀπὸ τὸν κανόνα ἀπαγόρευσης τέλεσης δύο Θ. Λειτουργιῶν τὴν ἴδια ἡμέρα οἱ τρεῖς Δεσποτικὲς ἑορτές: παραμονὴ Χριστουγέννων καὶ Θεοφανίων, καὶ Μ. Σάββατο, λόγῳ τῆς ἰδιαίτερης σπουδαιότητας τῶν ἑορτῶν[1].
.                   Ἡ προσεκτική, ὅμως ἀνάγνωση τῶν τυπικῶν διατάξεων ὁδηγεῖ σὲ ἐντελῶς ἀντίθετα συμπεράσματα καί ἐπιβεβαιώνει ὅτι ἀπαγορεύεται κατηγορηματικῶς ἡ τέλεση δύο Θ. Λειτουργιῶν ἀκόμα καὶ αὐτὲς τὶς ἡμέρες (ἀπὸ τὸ πρωὶ μέχρι τὸ βράδυ).

Ἂς δοῦμε τί προβλέπει τὸ Τυπικό:

1.Ὅταν ἡ ἑορτὴ τῶν Χριστουγέννων καὶ τῶν Θεοφανίων τυγχάνει ἡμέρα Τρίτη ἕως Σάββατο, τὴν παραμονὴ τῶν ἑορτῶν (Δευτέρα ἕως Παρασκευὴ) τελεῖται ὁ πανηγυρικὸς Ἑσπερινὸς τῆς ἑορτῆς μετά Θ. Λειτουργίας Μ. Βασιλείου καὶ ἀνήμερα τῆς ἑορτῆς τελεῖται Θ. Λ. Ἰω. Χρυσοστόμου.

2.Ὅμως ὅταν ἡ ἑορτὴ τῶν Χριστουγέννων καὶ τῶν Θεοφανίων τυχαίνει ἡμέρες Κυριακὴ ἢ Δευτέρα, τὴν παραμονὴ τῶν ἑορτῶν (Σάββατο ἢ Κυριακὴ) τελεῖται μόνο ὁ πανηγυρικὸς Ἑσπερινὸς τῆς ἑορτῆς χωρὶς Θ. Λειτουργία, καὶ ἀνήμερα τῆς ἑορτῆς ἡ Θ. Λειτουργία Μ. Βασιλείου.
.                   Γιὰ ποιό λόγο τὸ τυπικὸ ἀπαγορεύει ρητῶς νὰ τελεστεῖ τὸ ἀπόγευμα Ἑσπερινὸς μαζὶ μὲ Θ. Λειτουργία καὶ ἐπιτάσσει μόνο πανηγυρικὸ Ἑσπερινὸ ὅταν ἡ παραμονὴ τῶν Χριστουγέννων καὶ Θεοφανίων πέφτει Σάββατο ἢ Κυριακή;
.                   Διότι ἁπλούστατα γιὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴ παράδοση καὶ τάξη: 1. Εἶναι ἀδιανόητη ἡ τέλεση δύο Θ. Λειτουργιῶν τὴν ἴδια μέρα (ἀπὸ τὸ πρωὶ μέχρι τὸ βράδυ), καὶ 2. Ἀπαγορεύεται ἡ τέλεση Θ. Λειτουργίας ὅταν ὁ ἱερουργῶν ἱερέας δὲν εἶναι ἀπολύτως νηστικὸς ὅλη τὴν ἡμέρα μέχρι νὰ λειτουργήσει, καθὼς καὶ οἱ πιστοὶ δὲν μποροῦν νὰ κοινωνήσουν ἂν ἔχουν φάει πρὶν (κανόνες Στ-29, Καρθ-41 (-48), Καρθ-47 (-50), Νικηφ-9)!

.                   Γιὰ νὰ κατανοήσουμε καλύτερα τὴ λειτουργικὴ πράξη πρέπει νὰ θυμηθοῦμε ὅτι:

1.Οἱ κατ’ ἐξοχὴν βαπτισματικές ἡμέρες τῆς ἀρχαίας Ἐκκλησίας ἦταν τὸ Πάσχα καὶ ἡ 6η   Ἰανουαρίου (ἑορτὴ τῆς Θ. Ἐπιφανείας (Χριστούγεννα καὶ Θεοφάνια μαζὶ – ἀργότερα διαχωρίστηκαν τὰ Χριστούγεννα στὶς 25 Δεκεμβρίου). Οἱ πανηγυρικὲς αὐτὲς ἑορτὲς τῆς Ἀναστάσεως καὶ Θ. Ἐπιφανείας (Γέννηση καὶ Βάπτιση Κυρίου) ἦταν οἱ καταλληλότερες γιὰ τὴν ὑποδοχὴ διὰ τοῦ Βαπτίσματος τῶν νέων μελῶν τῆς Ἐκκλησίας. Τὸ ἀπόγευμα, λοιπόν, τῆς παραμονῆς τῶν μεγάλων αὐτῶν ἑορτῶν κατὰ τὴν ὥρα τοῦ Ἑσπερινοῦ ὅπου ἔχουμε τὴν προετοιμασία-ἒναρξη τῆς πανηγύρεως τῆς ἑορτῆς, τελοῦνταν οἱ ὁμαδικὲς βαπτίσεις τῶν Κατηχουμένων[2], καί, ἀσφαλῶς, μετὰ τὴ βάπτιση ἀκολουθοῦσε ἡ πανηγυρικὴ Θ. Λειτουργία. Στὴ συνέχεια, πιστοὶ καὶ νεοφώτιστοι παρέμεναν σὲ ὅλη τὴν παννυχίδα μέχρι τὰ ξημερώματα τῆς κυριωνύμου ἡμέρας ὁπότε ἐτελεῖτο ἡ Θ. Λειτουργία καὶ μετὰ ἀπονήστευαν (Στ-89, Διονυσ-1). Συνεπῶς ἡ Θ. Λειτουργία τοῦ Μ. Βασιλείου ποὺ τελεῖται τὴν παραμονὴ μαζὶ μὲ τὸν Ἑσπερινὸ τῆς ἑορτῆς ἔχει νὰ κάνει κυρίως μὲ τὴ Βάπτιση καὶ ὄχι μὲ τὴ σπουδαιότητα τῆς ἑορτῆς. Ἂν δὲν ὑπῆρχαν οἱ ὁμαδικὲς Βαπτίσεις, δὲν θὰ ἐτελεῖτο ἡ Θ. Λειτουργία μαζὶ μὲ τὸν Ἑσπερινὸ τὴν παραμονὴ (ὅπως δὲν τελεῖται τὴν μεγάλη ἑορτὴ τῆς Πεντηκοστῆς καὶ τὴ Δευτέρα τοῦ Ἁγ. Πνεύματος).

2. Ἀσφαλῶς, ἡ Βάπτιση καὶ ἡ Θ. Λειτουργία-Θ. Κοινωνία προϋπέθετε αὐστηρὴ νηστεία [«προνηστευσάτω ὁ βαπτίζων καὶ ὁ βαπτιζόμενος»[3] καὶ κανόνες Στ-29, Καρθ-41 (-48), Καρθ-47 (-50), Νικηφ-9]. Ἡ παραμονὴ λοιπὸν τῆς Θ. Ἐπιφανείας (5 Ἰανουαρίου) καὶ ἡ παραμονὴ τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου (Μ. Σάββατο) εἶναι μέρες αὐστηρότατης νηστείας, λόγῳ τῆς Βαπτίσεως[4] καὶ συνακόλουθα τῆς τελέσεως Θ. Λειτουργίας τό ἀπόγευμα μέ τόν Ἑσπερινό. Ἐπιπλέον, τὸ Μ. Σάββατο ἡ αὐστηρότατη νηστεία ὡς ἔχουσα  Κυριακὴ θεμελίωση λόγῳ τῆς Τριημέρου Ταφῆς τοῦ Κυρίου («ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ᾿ αὐτῶν ὁ νυμφίος, καὶ τότε νηστεύσουσιν», Ματθ. 9, 14-15) ἐκτείνεται καὶ μετὰ τὸν Ἑσπερινό-Θ. Λειτουργία καθ’ ὅλη τὴ διάρκεια τῆς ἡμέρας τοῦ Μ. Σαββάτου μέχρι τὴν ὁλοκλήρωση τῆς ἀναστάσιμης Θ. Λειτουργίας τὰ ξημερώματα τῆς Κυριακῆς τοῦ Πάσχα, ὁπότε καί ἀπονηστεύουμε (Στ-89, Διονυσ-1).

3.Ὅμως, ὅταν Χριστούγεννα-Θεοφάνια πέφτουν Κυριακὴ ἢ Δευτέρα, τὴν παραμονὴ τῶν ἑορτῶν, δηλαδὴ τὸ Σάββατο ἢ τὴν Κυριακή, δὲν μπορεῖ νὰ τελεστεῖ ὁ Ἑσπερινὸς μαζὶ μὲ Θ. Λειτουργία καὶ τελεῖται μόνο Ἑσπερινὸς διότι:

α.Ἀπαγορεύεται αὐστηρὰ ἡ νηστεία τὸ Σάββατο καὶ τὴν Κυριακὴ (κανόνες Ἀποστ-64, Στ-55), συνεπῶς δὲν μποροῦν οἱ ἱερεῖς νὰ ἱερουργήσουν καὶ νὰ κοινωνήσουν καὶ οἱ πιστοὶ νὰ κοινωνήσουν, ἄρα δὲν ἐπιτρεπόταν τέλεση Θ. Λ. καὶ

β.Ἐπειδὴ κάθε Σάββατο καὶ Κυριακὴ πρωὶ ὅλο τὸ χρόνο προβλέπεται τέλεση πλήρους Θ. Λειτουργίας (κανόνες: Στ-52[5], Λαοδ-49[6], Λαοδ-51[7]) δὲν θὰ ἦταν δυνατὸν τὸ ἀπόγευμα μαζὶ ἢ μετὰ τὸν Ἑσπερινὸ νὰ τελεστεῖ καὶ πάλι γιὰ δεύτερη φορὰ μέσα στὴν ἴδια μέρα Θ. Λειτουργία καὶ νὰ κοινωνήσουν οἱ πιστοὶ δύο φορὲς τὴν ἴδια μέρα! Κάτι τέτοιο ἀπαγορεύεται αὐστηρὰ σὲ ὅλη τὴν ἐκκλησιαστικὴ μᾶς παράδοση!
.                   Τὸ Μ. Σάββατο ὅμως δὲν ὑπάρχει τέτοιο πρόβλημα διότι τὸ Μ. Σάββατο τὸ πρωὶ τελεῖται μόνο ὁ Ὄρθρος τοῦ Μ. Σαββάτου (δηλ. ὁ Ἐπιτάφιος – στὶς ἐνορίες τελεῖται Μ. Παρασκευὴ βράδυ) καὶ ποτὲ Θ. Λειτουργία. Ἡ Θ. Λειτουργία (τοῦ Μ. Βασιλείου) ἐτελεῖτο κανονικὰ τὸ ἀπόγευμα, στὸν Ἑσπερινὸ τοῦ Μ. Σαββάτου (Α΄Ἀνάσταση), ὁπότε οἱ πιστοὶ νηστικοὶ ὅλη τὴν ἡμέρα κοινωνοῦσαν τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων καὶ ἀργότερα τὸ βραδάκι τοῦ Μ. Σαββάτου ἄρχιζε ἡ Παννυχίδα, μετὰ τὸ μεσονύκτιο ψαλλόταν τὸ «ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ!» καὶ ἀκολουθοῦσε ἡ Θ. Λειτουργία τὰ ξημερώματα τῆς Κυριακῆς τοῦ Πάσχα (περὶ τὴν ἀλεκτροφωνία, σύμφωνα μὲ τὸν Διον-1)!
.                   Γιὰ περισσότερα στοιχεῖα καὶ πιὸ ἀναλυτικὰ στὸ κείμενο «Καὶ ἀναστάντα τῇ δευτέρᾳ ἡμέρᾳ κατὰ τὰς κυβερνητικὰς ἐντολὰς» (27.4.21)[8]. Ἐπικαλοῦμαι μόνο τὴν ἄποψη τοῦ μεγάλου κανονολόγου τῆς οἰκουμενικῆς Ὀρθοδοξίας Ἁγ. Νικοδήμου, ὁ ὁποῖος γνώριζε πολὺ καλὰ καὶ πολὺ καλύτερα ἀπὸ ὅλους μας  καὶ τὴ λειτουργικὴ τάξη καί ζωὴ καὶ τὸ πολιτικὸ καὶ τὸ βυζαντινὸ τρόπο μετρήσεως τῆς ἡμέρας, καὶ συγκεφαλαίωσε τὴν ἐκκλησιαστικὴ παράδοση στὸ κρίσιμο ζήτημα τοῦ καθορισμοῦ τῆς ἀρχῆς τῆς ἡμέρας σημειώνοντας ἐπιγραμματικὰ: «ἡ ἡμέρα ἀρχινᾷ… ἀπὸ τῆς ζ΄ ὥρας τῆς νυκτὸς (ὥρα 1:00 πμ)  καὶ τελειώνει ἕως τῆς στ΄ ὥρας τῆς ἀκολούθου νυκτὸς  καὶ ὅ,τι πρᾶγμα γένη ἀναμεταξὺ εἰς τὰς εἰκοσιτέσσαρας ὥρας τοῦ ἡμερονυκτίου τούτου, φαίνεται καὶ λέγεται ὅτι ἐν ἡμέρα (ἴσως μιὰ) ἐγένετο»[9]. Τὰ ἀντίθετα εἶναι διανοητικὰ ἐπινοήσεις ἀλλότριες τῆς ἐκκλησιαστικῆς παράδοσης καὶ ἐμπειρίας…
.                   Συμπερασματικὰ:

1.Ἡ μακραίωνη παράδοση τῆς Ἐκκλησίας δὲν μπορεῖ μὲ κανένα τρόπο νὰ ἀνεχθεῖ τήν τέλεση δύο Θ. Λειτουργιῶν τὴν ἴδια μέρα (ἀπὸ τὸ πρωὶ μέχρι τὸ βράδυ). Ποτὲ δὲν διανοήθηκαν οἱ Ἅγιοι ὅτι μὲ τὸν Ἑσπερινὸ ἀλλάζει ἡ ἡμέρα καὶ ἔτσι ἐπιτρέπεται ἡ τέλεση θ. Λειτουργίας τὸ πρωὶ καὶ στὴ συνέχεια τὸ βραδάκι ἄλλη Θ. Λειτουργία μετὰ τὸν Ἑσπερινό! 

2.Μὲ κανένα τρόπο δὲν ἐπιτρέπεται ἡ τέλεση Θ. Λειτουργίας ἀπὸ ἱερεῖς ποὺ ἔχουν φάει οὔτε ἐπιτρέπεται νὰ κοινωνήσουν οἱ πιστοὶ ποὺ εἶναι φαγωμένοι καὶ δὲν εἶναι ἀπολύτως νηστικοί. Μοναδικὴ δυνατότητα ἄσκησης οἰκονομίας ἔχουμε ὅταν κάποιος εἶναι ἑτοιμοθάνατος, τότε μπορεῖ νὰ κοινωνήσει καὶ ἂς μὴν εἶναι νηστικὸς (Νικηφ-9[10]).
.                   Ἦταν τόσο αὐστηρὴ ἡ παράδοση τῆς Ἐκκλησίας μας ποὺ δὲν παρεῖχε τέτοια κατ’ οἰκονομία ἐξαίρεση οὔτε στὶς μεγάλες ἑορτὲς τῆς Θ. Ἐπιφανείας (Χριστούγεννα καὶ Φῶτα). Προτιμᾶ νὰ ἀλλάξει τὸ Τυπικὸ τῆς τέλεσης πανηγυρικοῦ Ἑσπερινοῦ καὶ Θ. Λειτουργίας τήν παραμονή καὶ νὰ μὴν τελέσει Θ. Λειτουργία παρὰ μόνο Ἑσπερινὸ προκειμένου νὰ μὴν παραβεῖ τὶς θεμελιώδεις αὐτὲς λειτουργικὲς καὶ κανονικὲς ἀρχὲς ποὺ ἔχουν διαποτίσει ὅλη τὴν ἐκκλησιαστικὴ μας παράδοση. 

Πρωτοπρεσβύτερος
Ἀναστάσιος  Κ.  Γκοτσόπουλος
Ἐφημέριος  Ἱ. Ν. Ἁγ. Νικολάου Πατρῶν
agotsopo@gmail.com, τηλ. 6945-377621

—————————————

[1] Ἱ. Μ. Ἐδέσσης, «Γιὰ τὸν χρόνο ἑορτασμοῦ τῆς Ἀναστάσεως» (26.4.21), στὸ histographos.blogspot.com/2021/04 /blog-post_26.html.

[2] Κατάλοιπα αὐτῆς τῆς λειτουργικῆς πρακτικῆς τῆς ἀρχαίας Ἐκκλησίας διατηροῦνται μέχρι σήμερα στὴ λειτουργικὴ μας πράξη (πολλὰ παλαιοδιαθηκικά ἀναγνώσματα, ἀποστολικό-εὐαγγελικό ἀνάγνωσμα).

[3] Διδαχὴ Ἁγ. Ἀποστόλων 7, 4, ΒΕΠΕΣ 2, 217: «Πρὸ δὲ τοῦ βαπτίσματος προνηστευσάτω ὁ βαπτίζων καὶ ὁ βαπτιζόμενος καὶ εἴ τινὲς ἄλλοι δύνανται· κελεύσεις δὲ νηστεῦσαι τὸν βαπτιζόμενον πρὸ μιᾶς ἢ δύο», βλ. Π. Σκαλτσῆ, «Ἡ προβαπτισματική νηστεία» στὸ Λειτουργικὲς Μελέτες Ι, ἐκδ. Πουρναρᾶ, Θεσσαλονίκη 2010, σσ. 87-88.

[4] Βλ. Νικόδημος (Βαλληνδρᾶς), Μητροπολίτης Πατρῶν, «Περὶ τοῦ Μεγάλου Ἁγιασμοῦ καὶ τῆς χρήσεως αὐτοῦ», στὸ pentapostagma.gr/arheio/19066_peri-toy-megaloy-agiasmoy-kai-tis-hriseos-aytoy.

[5] «Ἐν πάσαις ταῖς τῆς ἁγίας Τεσσαρακοστῆς τῶν νηστειῶν ἡμέραις, παρεκτὸς Σαββάτου, καὶ Κυριακῆς, καὶ τῆς ἁγίας τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ἡμέρας, γινέσθω ἡ τῶν προηγιασμένων ἱερὰ λειτουργία».   Σύμφωνα δὲ μὲ τὸν Ἃγ. Συμεών Θεσσαλονίκης: «Ἐπεί γὰρ ἀναγκαιοτάτη  πρὸ παντὸς ἡ φρικτοτάτη καὶ ἱερὰ τελετή, καὶ τοῦ κόσμου παντὸς σωτήριον, οὐκ ἒδοξεν δίκαιον εἶναι καθόλου πεπαῦσθαι ταύτην οὐδὲ κατ’  αὐτὴν τὴν μεγάλην ὀνομαζομένην καὶ οὖσαν Τεσσαρακοστήν. Διὸ καὶ ἐν αὐτῇ κατὰ Σάββατον μὲν οἱ Πατέρες διετυπώσαντο καὶ Κυριακήν, τὴν ἱερὰν ἐπιτελεῖν ἡμᾶς θυσίαν, ἐκπληροῦντες τὸ τοῦ Κυρίου παράγγελμα… Ἐν ταῖς πέντε δὲ ἡμέραις λειτουργεῖν προηγιασμένα, καὶ οὐδ’ ἐν ἄλλῃ τινὶ ἡμέρᾳ τὴν ἀναίμακτον καὶ ζωόθυτον  θυσίαν τελεῖσθαι οὐ νενομοθετήκασι» (PG 155, 904B).

[6] Λαοδ-49: Ὅτι οὐ δεῖ ἐν τῇ Τεσσαρακοστῇ ἄρτον προσφέρειν, εἰ μὴ ἐν Σαββάτῳ καὶ Κυριακῇ μόνον», βλ. σχόλια Ζωναρᾶ καὶ Βαλσαμῶνος στὸν Στ-52, στὸ Γ. Ράλλη-Μ.Ποτλή, Σύνταγμα τῶν θείων καὶ ἱερῶν κανόνων, ἐκδ. Β. Ρηγόπουλου, Θεσσαλονίκη 2002, τ. Β΄, σ. 427-428.

[7] Λαοδ-51: «Ὅτι οὐ δεῖ ἐν τῇ Τεσσαρακοστῇ μαρτύρων γενέθλια ἐπιτελεῖν, ἀλλὰ τῶν ἁγίων μαρτύρων μνήμας ποιεῖν ἐν τοῖς Σαββάτοις καὶ ταῖς Κυριακαῖς».

[8]anastasiosk.blogspot.com/2021/04/blog-post_734.html, «Καὶ ἀναστάντα τῇ δευτέρα ἡμέρα κατὰ τὰς κυβερνητικὰς ἐντολάς»! | ΤΑΣ ΘΥΡΑΣ ΤΑΣ ΘΥΡΑΣ (wordpress.com)

[9] Σχόλιο στὸν Στ-89, Πηδάλιον, ἐκδ. Ρηγόπουλου, Θεσσαλονίκη 1991, σ. 297-298.

[10] Νικηφ-9: «Δεῖ μεταδιδόναι τῆς θείας Κοινωνίας τῷ ἀσθενούντι ἀποθανεῖν κινδυνεύοντι, καὶ μετὰ τὸ γεύσασθαι βρώσεως».

, , , ,

Σχολιάστε

ΤΣΙΠΡΑΣ ἢ ΕΡΝΤΟΓΑΝ: ΠΟΙΟΣ Ο ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΣ; (Δ. Νατσιός)

Τσίπρας ρντογάν: ποιός εναι πιὸ πικίνδυνος;

Δημήτρης Νατσιὸς
δάσκαλος- Κιλκὶς

.                         «Εἶναι χαρακτηριστικὴ ἡ στάση τοῦ κόμματός του στὰ θέματα ἰθαγένειας, ἔνταξης προσφύγων καὶ μεταναστῶν, δικαιωμάτων LGBT, ἀστυνομικῆς βίας, ἢ στὸ ζήτημα τῆς Συμφωνίας τῶν Πρεσπῶν…».
.                         «Ἡ Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση ἔχει συμβάλει σημαντικὰ στὴν ἐγκαθίδρυση τῆς εἰρήνης, τῆς σταθερότητας καὶ τῆς εὐημερίας στὴν ἤπειρό μας καὶ πέραν αὐτῆς μὲ τὶς κοινὲς πολιτικὲς ποὺ ἔχει ἀναπτύξει. Ὡστόσο, τὸν τελευταῖο καιρὸ ἡ Ἕνωση εἶναι ἀντιμέτωπη μὲ πολλὲς προκλήσεις, ὅπως ἡπροσφυγικὴ κρίση, ἡ ἰσλαμοφοβία καὶ ἡ ξενοφοβία…».
.                         Παρέθεσα ἀποσπάσματα ἀπὸ δύο διαφορετικὰ κείμενα ποὺ διάβασα τὴν περασμένη Κυριακή. Εἶναι γραμμένα ἀπὸ δύο… προέδρους. Τὸ πρῶτο εἶναι ἄρθρο τοῦ προέδρου τοῦ ΣΥΡΙΖΑ καὶ ἀρχηγοῦ τῆς ἀξιωματικῆς ἀντιπολιτεύσεως, Ἀλέξη Τσίπρα, στὴν ἐφ. «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ». Καὶ τὸ δεύτερο ἀπὸ τὸν πρόεδρο τῆς Τουρκίας, Ταγὶπ Ἐρντογάν, σὲ μήνυμά του γιὰ τὴν ἡμέρα τῆς Εὐρώπης.
.                         Θὰ μποροῦσε κάλλιστα, ὁ δεύτερος πρόεδρος, τῆς Τουρκίας, νὰ συμπεριλάβει στὸ μήνυμά του, ὅσα ἔγραψε ὁ πρῶτος πρόεδρος, τοῦ ΣΥΡΙΖΑ, πλὴν βεβαίως τῆς ἀναφορᾶς στοὺς LGBT+JDWS….καὶ τὶς λοιπές, περίπου 60, «ἀποκλίνουσες συνιστῶσες». Ὡς γνωστὸν στὸ «ἀνοιχτὸ» Ἰσλάμ, τύπου Πακιστάν, οἰ LGBT, ὅταν ἐντοπίζονται, ἂν δὲν λιθοβοληθοῦν, τοὺς ἀνεβάζουν στὸν τρίτο ἢ τέταρτο ὄροφο ἑνὸς κτιρίου καὶ σπρώχνονται στὸ κενό, γιὰ νὰ βροῦν φρικτὸ θάνατο, πρὸς ἀπόλαυση τοῦ μαινόμενου πλήθους τῶν «πιστῶν». (Καὶ μετὰ ἀναρωτιέται ὁ μεμέτης Ἐρντογάν, γιατί ὑπάρχει ἰσλαμοφοβία. Δὲν εἶναι «φοβία», λέξη ποὺ χαρακτηρίζει μία ἴσως νοσηρὴ κατάσταση. Ἀλλὰ πραγματικὸς φόβος, πολὺ ἀνθρώπινο συναίσθημα, γιὰκάτι ἀπειλητικό. Φοβᾶται καὶ τρέμει ἡ γηραιὰ καὶ ἐκλεπτυσμένη Εὐρώπη τὰ ἰσλαμικὰ γκέτο στὶς μεγαλουπόλεις της. Καὶ εἶναι γνωστὸ πὼς στὶς περισσότερες, περίκλειστες αὐτὲς περιοχές, ἐπικρατεῖ ἡ Σαρία, ὁ «ἱερὸς» μωαμεθανικὸς νόμος, ποὺ πολὺ δύσκολα εἰσέρχεται κάποιος, χωρὶς τὴν ἄδεια τῆς ἰσλαμικῆς πολιτοφυλακῆς. Ἐξ ἄλλου, καὶ ἂς τὸ χωνέψουν αὐτὸ οἱ χαζοχαρούμενοι «δικαιωματιστές», τὸἸσλὰμ διαιρεῖ τὸν πλανήτη σὲ δύο ζῶνες: Τὸ Ντὰρ ἂλ Ἰσλάμ, τὸν «οἶκο τοῦ θεοῦ», οἱ ἰσλαμικὲς χῶρες καὶ στὸΝτὰρ ἂλ Χάρμπ, τὸν «οἶκο τοῦ πολέμου», οἱ ὑπόλοιπες. Ἐπιδίωξη κάθε καλοῦ μωαμεθανοῦ εἶναι νὰ γίνει ὅλη ἡ γῆ, οἶκος τοῦ θεοῦ τους, νὰ σκοτεινιάσει ὁ φωτεινός μας πλανήτης).
.                         Ἐπανέρχομαι στὰ μηνύματα. Ὁ Ἐρντογάν, δικτάτορας ὄντας, ψεύδεται, διαστρέφει, κατηγορεῖ, ἀπειλεῖ, δολοφονεῖ, λεηλατεῖ λαούς, φυλακίζει ἀνεξέλεγκτα, τρομοκρατεῖ, ἐπιδεικνύει μὲνοσηρὴ θρησκευτικότητα τὰ πιστεύω του, χτίζει φαραωνικὰ παλάτια, ὀνειροφαντάζεται μεγαλεῖα τύπου Μεχμὲτ τοῦ ἐγκληματία, ποὺ κακῶς τὸν ὀνομάζουμε Πορθητή. Εἶναι χιτλερίσκος τῆς σήμερον. Γι’ αὐτόν, δὲν εἶναι κρυφό, ἡ ἰδανικὴ κατάσταση θὰ ἦταν νὰ εἰσβάλλουν, στὴν Ἑλλάδα πρωτίστως, καὶ στὴν Εὐρώπη, ἑκατομμύρια λαθρομεταναστῶν, οἱ ὁποῖοι μὲ ἕνα νεῦμα του, ὅταν ἔλθει τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, θὰἀνεμίζουν τὸ σπαθὶ τοῦ Ἰσλὰμ καὶ θὰ ἀποκεφαλίζουν στὸ γόνατο τοὺς «ἀπίστους». Ὅλοι μας, πλὴν τοῦπροέδρου κ. Τσίπρα, θυμόμαστε τὸν Ἕβρο καὶ τὶς ἐπιθέσεις τῶν βασιβουζούκων, συνεπικουρούμενων ἀπὸτὸν τουρκικὸ στρατό, γιὰ τὴν ἅλωση τῆς πατρίδας μας. (Δόξα καὶ τιμὴ στὴν ἑλληνικὴ ἀστυνομία- τὴν ὁποία κατηγορεῖ γιὰ βία- καὶ τὶς Εἰδικὲς Δυνάμεις τοῦ στρατοῦ μας, ποὺ ἀναχαίτισαν τὶς ἀφιονισμένες ὀρδές). Ὁ κ. Τσίπρας, ὁ προοδευτικὸς δημοκράτης καὶ ὑπερασπιστὴς ἀνύστακτος τῶν «προσφύγων καὶ μεταναστῶν», συμφωνεῖ ἀπόλυτα μὲ τὰ λεγόμενα καὶ τὶς ἐπιδιώξεις τοῦ Ἐρντογάν, γιὰ ὑποδοχή, τακτοποίηση καὶ ἄμεση ἰθαγένεια τῶν λαθρομεταναστῶν. Γιὰ ποιὰ προβλήματα κατηγορεῖ τὴν Εὐρώπη ὁ Τοῦρκος πρόεδρος; Γιὰ τὴν προσφυγικὴ κρίση, τὴν ἰσλαμοφοβία καὶ τὴν ξενοφοβία. Γιὰ ποιά προβλήματα κατηγορεῖτὴν πατρίδα μας ὁ πρόεδρος τοῦ ΣΥΡΙΖΑ; Γιὰ τὰ θέματα ἰθαγένειας, ἔνταξης προσφύγων καὶ μεταναστῶν. Σὲ τί διαφέρουν οἱ δύο φράσεις; Σὲ τίποτε. Λένε περίπου τὸ ἴδιο πράγμα. Τί συμπεραίνουμε ἀπὸ τὴν ταύτιση ἀπόψεων Ἐρντογάν καὶ Τσίπρα; Ὅτι ἕνας σοῦπερ δημοκράτης, ἀριστερὸς ἀντιφασίστας, ὑποστηρίζει τὰ ἴδια πράγματα μὲ ἕναν ἀληθινὸ φασίστα, ποὺ τρομοκρατεῖ τὸν λαό του καὶ κατάντησε καρκίνωμα, ὄχι μόνο τῆς εὐρύτερης περιοχῆς, ἀλλὰ τῆς ὑφηλίου.
.                         Ἐπικαλεῖται ὁ κ. Τσίπρας καὶ τὴν, κατ’ αὐτόν, συμφωνία, προδοσία γιὰ τὴν πλειονότητα τοῦλαοῦ, τῶν Πρεσπῶν. Νὰ θυμίσω ὅτι ὁ πρῶτος ποὺ πανηγύριζε καὶ ἔστελνε συγχαρητήρια γιὰ τὴν «συμφωνία» ἦταν ὁ Ἐρντογάν. Γιατί ἄραγε; (Νὰ ὑπενθυμίσω τὴν ἀειθαλῆ φράση τῶν ἀρχαίων: «Ἐπαινούμενος γὰρ ὑπὸ τῶν πολεμίων, ἀγωνιῶ μή τι κακὸν εἴργασμαι». Ὅταν σὲ ἐπαινοῦν οἱ ἐχθροί σου, πρέπει νὰ ἀγωνιᾶς, μήπως διαπράττεις κάτι πολὺ κακό. Ἀλλὰ αὐτὰ εἶναι ψιλὰ γράμματα γιὰ ἀνθρώπους, ποὺστὰ νιάτα τους, εἶχαν στὸ προσκεφάλι τους, ὡς μόνιμο ἀνάγνωσμα, τὸ «Κεφάλαιο» τοῦ Μάρξ). Ὁ Ἐρντογάν πανηγύριζε, γιατί ἦταν βασικὴ ἐπιδίωξή του ἡ ἀναγνώριση τῶν Σκοπίων μὲ τὸ ἱστορικό μας ὄνομα, καὶ γιὰ νὰταπεινώσει τὴν Ἑλλάδα καὶ γιὰ νὰ προσεταιριστεῖ τοὺς Σκοπιανούς, ὑποστηρίζοντας ἀσμένως τὴν ἐθνική τους ὑπόθεση. Τὰ πέτυχε καὶ τὰ δύο.
.                         Καὶ κάτι ἄλλο. Ἀπὸ τὴν προδοτικὴ συμφωνία τῶν Πρεσπῶν καὶ ἐντεῦθεν ἀποθηριώθηκαν οἱΤοῦρκοι, ἦταν γι’ αὐτοὺς κριτήριο γιὰ νὰ διαπιστώσουν κατὰ πόσο εἴμαστε ἀποφασισμένοι νὰὑπερασπιστοῦμε τὰ ὅσια καὶ τὰ ἱερά μας. Ἡ ὑπογραφὴ Κοτζιᾶ, ὑπὸ τὸ βλέμμα καὶ τὸ εἰρωνικὸ μειδίαμα τοῦ«ἀγραβάτωτου», ἔστειλε τὸ σαφὲς μήνυμα στὸ ἐξ ἀνατολῶν ἁρπακτικό: Ἐφ’ ὅσον παρέδωσαν τὸ ὄνομα τῆς Μακεδονίας, γιατί νὰ μὴν παραδώσουν καὶ τὸ μισὸ Αἰγαῖο ἢ τὴν Κύπρο; (Καὶ νὰ μὴν φανεῖ ὅτι ὑπερασπίζομαι καὶ ἀμνηστεύω τοὺς νῦν κυβερνῶντες. Θὰ ἔπρεπε τὴν ἑπόμενη τῆς ἐκλογῆς τους νὰ θέσουν θέμα, νὰδιεξαγάγουν δημοψήφισμα καὶ ἂσ᾽ τὴν Μέρκελ νὰ χοροπηδᾶ ἀπὸ θυμό…).
.                         Σὲ τί διαφέρει, λοιπόν, ἡ μομφή, ὄχι στὸ κόμμα τοῦ κ. Μητσοτάκη, ἀλλὰ στὴν Ἑλλάδα, ὅτι δὲν τηρεῖ τὴν «συμφωνία» τῶν Πρεσπῶν, ἀπὸ αὐτὰ ποὺ κατὰ καιροὺς ἐκστομίζουν οἱ Τοῦρκοι; Τὰ ἴδια ἀκριβῶς θὰμποροῦσε νὰ πεῖ καὶ ὁ κάθε λακὲς τοῦ Ἐρντογάν, ποὺ ὑποδύεται τὸν ὑπουργό, σὰν αὐτὸ τὸ ἀπύθμενης θρασύτητας μειράκιο, ποὺ ἔστειλε στὴν Θράκη καί, σὰν τὰ βοσκηματώδη τετράποδα, ἀναμηρύκαζε τὰψεύδη τοῦ ἀποστολέα του.
.                         Αὐτὴ εἶναι ἡ τραγικὴ κατάσταση σήμερα τῆς πατρίδας μας. Ἀπὸ τὴν μία, νὰ ἔχεις ἕναν τέως πρωθυπουργὸ καὶ νῦν ἀρχηγὸ τῆς ἀντιπολίτευσης, ποὺ οἱ θέσεις του ταυτίζονται μὲ τὶς κρανιοκενεῖς τσιρίδες τοῦ μεγαλύτερου ἐχθροῦ μας καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη, μία κυβέρνηση, ποὺ ὅταν καταγγέλλει, ὅπως ὁ κ. Δένδιας, τὶς ἀθλιότητες καὶ τὶς προκλήσεις τοῦ Ἐρντογάν, θεωρεῖ ὅτι ἔπραξε μέγα ἐθνικὸ ἔργο. Ὅταν ἔρθει ἡ ὥρα γιὰ τὸ Ναὶ ἢ τὸ μεγάλο Ὄχι, θὰ κριθοῦν…

Δημήτρης Νατσιὸς
δάσκαλος- Κιλκὶς

Σχολιάστε

AΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ: YΠΟΝΟΜΕΥΤΗΣ ἢ ΕΥΕΡΓΕΤΗΣ; (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἀλέξανδρος Μαυροκορδάτος:
Ὑπονομευτὴς ἢ εὐεργέτης τῆς Ἑλλάδος;
Μέρος Α΄

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.                 Ὁ Ἀλέξανδρος Μαυροκορδάτος (1791-1865)  δέσποσε γιὰ δεκαετίες στὴν πολιτικὴ ζωὴτῆς Ἑλλάδος, κατὰ καὶ μετὰ τὴν Ἐπανάσταση. Θέλησε νὰ διακριθεῖ καὶ στὰ στρατιωτικά, ἀλλὰ ἐκεῖ ἀπέτυχε παταγωδῶς. Μήπως πέτυχε στὰ πολιτικά; Ἐκεῖ ὑπάρχουν ἀντιγνωμίες, ὄχι ὡς πρὸς τὶς ἱκανότητές του, αὐτὲς τὶς ἀναγνωρίζουν καὶ αὐτοὶ ποὺ τὸν κατακρίνουν, ἀλλὰ ὡς πρὸς τὸν χαρακτήρα του, ποὺ κατὰ τοὺς δεύτερους προκάλεσε μεγάλες συμφορὲς κατὰ τὴν Ἐπανάσταση καὶ στὸ ἐλεύθερο Ἑλληνικὸ κράτος. Οἱ ἀντιγνωμίες ἀρχίζουν μὲ τὴν ἔλευσή του στὴν Ἑλλάδα καὶσυνεχίζονται ἕως καὶ σήμερα…
 .                 Ὁ Μαυροκορδάτος γεννήθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ φοίτησε στὴ Μεγάλη τοῦ Γένους Σχολή. Στὴ συνέχεια μετέβη στὴ Γενεύη, ὅπου παρέμεινε ἐπὶ ἑξάμηνο καί, ὅπως ὁ ἴδιοςἔλεγε, παρακολούθησε μαθήματα ὀχυρωματικῆς, τὰ ὁποῖα χρησιμοποίησε διὰ τὴν ὀχύρωση τοῦΜεσολογγίου. Ὁ ἴδιος ἐπίσης ἔλεγε ὅτι στὸ Πανεπιστήμιο τῆς Πίζας ἔλαβε μαθήματα ἰατρικῆς. Πρίγκιπας αὐτοχρίστηκε, λόγῳ τοῦ φθόνου πρὸς τοὺς Ὑψηλάντες, καὶ τὸν τίτλο ἀναγνώρισε ἡπροσωρινὴ κυβέρνηση, χωρὶς νὰ ἔχει αὐτὸ τὸ δικαίωμα.
Γράφει σχετικὰ ὁ Νίκ. Σπηλιάδης: «Ἀλλὰ καθὼς ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Γερουσίαν τῆς δυτικῆςἙλλάδος… οὕτως ἐψηφίσθη καὶ τώρα ἀπὸ τὴν βουλὴν καὶ ἐπεκυρώθη ἀπὸ τὸ Νομοτελεστικὸν πρίγκιψ, ἐνῶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβε ἀπὸ τὸ ἔθνος τὸ δικαίωμά του νὰ ψηφίζη πρίγκιπας. Ἐψηφίσθη δὲ διότι αὐτὸς ὁ ἴδιος ἠθέλησε… Ἀλλὰ ὅστις εἶναι γεννημένος γιὰ τὰ μεγάλα, δὲν ἔχει ἀνάγκην ἀπὸ ματαίους τίτλους… Ὅσοι ἦλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ἀγωνισθῶσι διὰ τὴν ἐλευθερίαν, δὲν ἦτο δίκαιον νὰ παρεισάγωσιν αὐτοὶ πρῶτοι τὴν ἀνισότητα μεταξὺ τῶν πολιτῶν μὲ τοὺς τίτλους, ἂν ἦλθον τῷ ὄντι διὰ τὴν ἐλευθερίαν» («Ἀπομνημονεύματα (1821-1843)»,  Ἔκδ. Χ.Ν. Φιλαδελφέως, Ἀθήνησιν, 1851, Τόμ. Α. σελ. 223 καὶ 356).
.                 Τὸ ὅτι ὁ ἐγωισμὸς τυφλώνει τοὺς ἱκανοὺς ἀνθρώπους καὶ κάνουν χοντρὰ σφάλματα, φάνηκε στὶς στρατιωτικὲς ἐπιχειρήσεις, στὶς ὁποῖες ἐπιδίωξε νὰ ἡγηθεῖ καὶ ἡγήθηκε μὲ τραγικὲς συνέπειες γιὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ στὸν ἐμφύλιο, τοῦ ὁποίου ὑπῆρξε ἕνας τῶν βασικῶν ὑπαιτίων. Ἡπρώτη του μεγάλη ἧττα ἦταν στὸ Πέτα (4/7/1822). Ἡ πιὸ ἐπώδυνη  ἦταν στὸ Νεοκάστρο – Σφακτηρία (25/4/1825). Ὁ ἀμερικανὸς φιλέλληνας Σάμουελ Χάου, ἔνθερμος ὑποστηρικτὴς τοῦ Μαυροκορδάτου, στὸ «Ἡμερολόγιο ἀπὸ τὸν Ἀγώνα 1825-1829»  (Εἰσαγωγὴ μὲ παρουσίαση ἀνεκδότων ἀποσπασμάτων Ὀδυσσέα Δημητρακόπουλου, Ἔκδ. Βιβλιοπωλείου Νότη Καραβία, Ἀθήνα, 1971, σελ. 35) γράφει γι’ αὐτήν:
.                 «Σήμερον ἀντελήφθην τὸ πνεῦμα δυσαρεσκείας, τὸ ὁποῖον ἐπροφήτευσα ὅτι θ’ ἀνεπτύσσετο, ἐὰν ὁ Μαυροκορδάτος ἀπετύγχανε κατὰ τοῦ ἐχθροῦ τοῦ Νεοκάστρου. Διῆλθον ἐντεῦθεν τρεῖς χιλιάδες στρατιωτῶν ἐν ἀταξίᾳ καὶ συγχύσει, μεμφόμενοι ἀπεριφράστως τὴν κυβέρνησιν (Σήμ. γρ. Κουντουριώτου – Μαυροκορδάτου) καὶ ἀπαιτοῦντες τὴν ἀπελευθέρωσιν τοῦ Κολοκοτρώνη (Σημ. γρ.: Τὸν κρατοῦσαν φυλακισμένο στὴν Ὕδρα), διὰ νὰ ἀναλάβη τὴν διοίκησιν καὶ τὰς κατὰ τοῦ ἐχθροῦ ἐπιχειρήσεις. Φοβοῦμαι ὅτι ὁ Μαυροκορδάτος εἶνε χαμένος ἄνθρωπος, καίτοι εἰς τὸν πρόεδρον (Σημ. γρ.: Γ. Κουντουριώτη) ἔχει τὸν σταθερώτερον τῶν φίλων καὶ νοῦν γόνιμον εἰς σχέδια».
.                 Τὸ προσωπικὸ δημοσιογραφικὸ ὄργανο τοῦ Κουντουριώτη «Ὁ φίλος τοῦ Νόμου», μὲ δυσκολία ἀποκρύπτει τὰ στρατηγικὰ λάθη τῶν Κουντουριώτη καὶ Μαυροκορδάτου στὴν ἧττα τοῦ Νεοκάστρου. Γράφει: «Ἐχάσαμεν φρούριον, τὸ ὁποῖον ἐκυριεύσαμεν μὲ ἱκανοὺς ἱδρῶτας καὶ αἱματοχυσίαν ἀπὸ τοὺς ἐχθρούς, φρούριον, τοῦ ὁποίου ἡ τοποθεσία καὶ ὁ ὑπ’ αὐτὸ ἐξαίρετος λιμὴν εἶναι προτερήματα ἀνεκτίμητα διὰ τοὺς κρατοῦντας, ὅταν ἐξεύρωσι νὰ ὠφελῶνται. Ἀλλὰ φεῦ! Ἡμεῖς ἀκόμη δὲν ἠσθάνθημεν, ὁποῖον ἐχθρὸν ἀφήσαμεν νὰ ἔμβη εἰς τὰς θύρας μας. Τὸν ἐθεωρήσαμεν ἀπ’ ἀρχῆς μὲ ἀνόητον καταφρόνησιν καὶ ἐτιμωρήθημεν πολλὰ βαρέως….».
.                 Ἡ ἴδια ἐφημερίδα ἀναφέρεται διπλωματικὰ στὴν ἀπελευθέρωση τοῦ Κολοκοτρώνη ἀπὸτὴν φυλακή του στὴν Ὕδρα, γιὰ νὰ ἡγηθεῖ τῶν Ἑλλήνων κατὰ τοῦ Ἰμπραήμ: «Ἡ σεβ. Διοίκησις (Σημ.  Κουντουριώτη – Μαυροκορδάτου) βλέπουσα τὴν δεινὴν τῶν πραγμάτων κατάστασιν καὶ τὴνἐπείγουσαν ἀνάγκην του νὰ κινηθῶσιν αἱ δυνάμεις τοῦ ἔθνους μὲ τὴν πρέπουσαν ἐνέργειαν καὶδραστικότητα, ἔκρινεν ἀναγκαῖον, διὰ νὰ μὴν ἀφήση παντελῶς ἀφορμὰς μεμψιμοιρίας εἰς τοὺς λαοὺς τῆς ἐνταῦθα φυλάξεως (sic) τῶν στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν ἀρχηγῶν Πελοποννησίων, νὰτοὺς ἀνακαλέση εἰς τὸ στάδιον τῶν ἀγώνων. Ὅθεν τὴν 16ην τοῦ παρόντος (Σημ.: Μαΐου 1825) μετακληθέντες (sic) ἀνεχώρησαν διὰ Ναύπλιον» («Ὁ Τύπος στὸν Ἀγώνα», Ἔκδ. Ἑρμῆς, Ἀθήνα, 1971, Τόμ. Γ΄ σελ. 100-101) Μετὰ τὴν τραγικὴ ἧττα στὸ Πέτα ὁ Μαυροκορδάτος πῆγε στὸπολιορκούμενο Μεσολόγγι, παίρνοντας τὰ εὔσημα τοῦ Νικολάου Σπηλιάδη, ὁ ὁποῖος σὲ πολλὰἄλλα τὸν ἐπέκρινε: «Ὁ Μαυροκορδάτος τουλάχιστον ἔσωσε τὸ Μεσολόγγι διὰ τῆς γενναίας ἀποφάσεως καὶ ἐπιμονῆς νὰ κλεισθῆ εἰς αὐτὸ καὶ διὰ τῆς ἐπιτηδειότητός του νὰ κερδίση χρόνον διαπραγματευόμενος μὲ τοὺς Τούρκους, ἄχρις ὅτου ἔφθασαν εἰς βοήθειάν του οἱ Πελοπονννήσιοι καὶ τὸ Μισολόγγι… θὰ κινήσει εἰς τὸ μετὰ ταῦτα τὸν θαυμασμὸν καὶ τὴν συμπάθειαν ὅλου τοῦ κόσμου καὶ θὰ ὀνομασθῆ ἡρωικὸ Μισολόγγι». (Ὅ.π. σελ. 486).
.                 Τὸ ὅτι ὁ Μαυροκορδάτος σχεδίασε καὶ ὀργάνωσε τὴν ὀχύρωση τοῦ Μεσολογγίου εἶναι μία θεωρία ποὺ προώθησε ὁ γαμβρὸς τοῦ ἱστορικὸς καὶ πολιτικὸς Σπ. Τρικούπης, ἀλλὰἀμφισβητεῖται μὲ ἰσχυρὰ στοιχεῖα. Ὅταν ὁ Μεσολογγίτης ἥρωας Ραζηκότσικας ἀνέλαβε τὴνἀρχηγία τῶν «ντόπιων ἁρμάτων», πρῶτο μέλημα εἶχε τὴν ὀχύρωση τῆς πόλης…. Ἔτσι ἀπὸ 1ης Ἰουνίου μέχρι 1ης Αὐγούστου 1821 ὁλοκληρώθηκαν οἱ πρῶτες ὀχυρωματικὲς ἐργασίες ὑπὸ τὴνἀποκλειστική του φροντίδα. Ὁλοκληρώθηκαν μὲ δαπάνες τοῦ ἰδίου καὶ ἐράνου μεταξὺ τῶν κατοίκων, οἱ ὁποῖοι προσέφεραν καὶ προσωπικὴ ἐθελοντικὴ ἐργασία. Στὰ συγγράμματα τῶν Κων. Στασινοπούλου, Ι. Ραζῆ καὶ Στέφ. Τσίντζου διασώζονται οἱ ἰδιόγραφοι λογαριασμοὶ τοῦΡαζηκότσικα, ποὺ ἀφοροῦν τὶς ὀχυρωματικὲς ἐργασίες. Ἀλλὰ καὶ ἀργότερα, τὸ μεγάλο μέρος τοῦλεγόμενου «Ἑπτάγωνου Ὀχυρώματος» κατασκευάστηκε μὲ σχέδιο καὶ ἐπίβλεψη τοῦ Χιώτη ὀχυρωματοποιοῦ Μιχαὴλ Κοκκίνη, ποὺ σκοτώθηκε κατὰ τὴν Ἔξοδο. Ὁ ἴδιος στὴν ἀπὸ 14 Μαΐου 1823 ἀναφορά του πρὸς τὸν Μαυροκορδάτο γράφει: «Ἀνήκει ἔπαινος πρὸς ὅσους ἐργάσθηκαν –μὲ τὴν βοήθεια τῆς θείας Προνοίας– γιὰ τὸ ἔργο τοῦτο, ὄχι μόνο τοὺς σκάπτας, κτίστας, ἐπιστάτας, ἀλλὰ καὶ τὸν γενναῖον, ἀνδρεῖον καὶ φιλόπατριν λαὸν τοῦ Μεσολογγίου». Στὴν ἴδια ἀναφορὰπαρακαλεῖ νὰ τοῦ δοθοῦν τὰ ἀναγκαῖα μέσα γιὰ τὴ σύντομη ὁλοκλήρωση τοῦ ὀχυρωματικοῦἔργου. (Σπ. Κανίνια «Ἐλευθερία»,  Ἀθήνα, 1997, σελ. XVII).
.                 Ὁ Μαυροκορδάτος ἦρθε στὴν Ἑλλάδα πιστεύοντας ὅτι θὰ  τὴν κυβερνήσει, «γιὰ τὸ καλό Της». Ἡ πίστη του διαψεύσθηκε ἀπὸ τὰ πράγματα. Ὁ Θωμᾶς Γόρδων, θαυμαστὴς τοῦ Μαυροκορδάτου, ὅπως οἱ περισσότεροι φιλέλληνες, γράφει: «Καταγόμενος ἀπὸ τὴν ἀρχαιοτέραν τῶν εὐγενῶν φαναριωτικῶν οἰκογενειῶν,… διακρινόμενος… ἐπὶ ἱκανότητι, λεπτότητι τρόπων καὶπολλῇ μαθήσει, εὐάρεστος τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ὁμιλῶν μετ’ ἄκρας εὐχερείας πολλὰς γλώσσας… Φιλόδοξος, φίλαρχος καὶ συνειδὼς τὴν ὑπεροχὴν τοῦ ἐπὶ τῶν μάλιστα πεφωτισμένων συμπατριωτῶν του, δὲν ἔχασε καιρὸν νὰ σπεύσῃ εἰς ἓν στάδιον ὅπου εὐλόγως ἠδύνατο νὰ ἐλπίσῃ ὅτι θὰ ὑπερέβαλλεν ὅλους τοὺς συναγωνιστάς του…». (Θωμᾶ Γόρδωνος «Ἱστορία τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως», ΜΙΕΤ, Τομ. Α΄, σελ. 336).- 

, , ,

Σχολιάστε

ΣΕ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ ΑΤΡΑΠΟ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Σὲ ἐπικίνδυνη ἀτραπὸ ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 .                  Ἡ μὲ Συνοδικὴ Ἐγκύκλιο κατάργηση τοῦ Ἀναστάσιμου Ὄρθρου ἀπὸ τὸν φετινὸἑορτασμὸ τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀποτελεῖ σοβαρότατο ἐκκλησιολογικὸ ἀτόπημα. Συνέβη τὸ ἀδιανόητο γιὰ τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, νὰ ὑπάρξει προφανὴς περιφρόνηση τῆς Παράδοσής Της. Πρόκειται γιὰ ἕνα ἀπὸ τὰ σοβαρότερα ὀλισθήματα στὴν 150ετῆ ἱστορία τῆς Αὐτοκέφαλης Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, προκαλεῖ προηγούμενο ὠμῶν καὶ αὐθαίρετων ἐπεμβάσεων στὴ Λατρεία καὶ Τὴν ὁδηγεῖ σὲ ἐπικίνδυνη ἀτραπό.
.                  Ἡ ἐν ὀνόματι τῆς πανδημίας  ἀπόφαση τῆς Διαρκοῦς Ἱερᾶς Συνόδου (ΔΙΣ) προκάλεσε σοβαρὴ ἀναστάτωση στὸ πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας. Πρῶτα χωρὶς οὐσιαστικὸ λόγο ἄλλαξε τὶς ὧρες τῆς παννυχίδας, τῆς τελετῆς τῆς Ἀναστάσεως καὶ τῆς Θείας Λειτουργίας ἀπὸ τὶς 11 μ.μ., 12 μεσονύκτιο καὶ 1η πρωινὴ στὶς 8 μ.μ., 9 μ.μ. καὶ 9.15 μ.μ. ἀντίστοιχα! Πέραν τῆς ἀλλαγῆς τῆς ὥρας τῆς Ἀνάστασης ἡ ἀναταραχὴ προέκυψε καὶ ἀπὸ τὰ ἐκκλησιολογικὰ καὶ θεολογικὰ ἐρωτήματα ἂνἐπιτρέπεται ἐντὸς τοῦ ἰδίου 24ώρου νὰ τελεσθοῦν στὴν ἴδια Ἁγία Τράπεζα δύο Λειτουργίες καὶ ἂν οἱπρῶτες βραδινὲς ὧρες ἀνήκουν στὴν  ἑπόμενη ἡμέρα. Ἕνα θέμα λυμένο ἀπὸ αἰῶνες καὶδιατηρούμενο μέχρι πέρυσι στὴν Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος καὶ πάντοτε –καὶ φέτος– στὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο, στὸ Ἅγιον Ὄρος καὶ σὲ ὅλη τὴν Ὀρθοδοξία τὸ μετέτρεψαν σὲ πεδίο ἐκκλησιολογικῆς ἀντιδικίας Ἱεράρχες, ποὺ  ὑποστήριξαν τὴν ἀδικαιολόγητη ἐντολὴ τῆς ΔΙΣ. Χωρὶς νὰ ὑπολογίζουν τὸαἴσθημα τοῦ πιστοῦ λαοῦ, οἱ ἐθελοντὲς συνήγοροι ἐκτέθηκαν στὸ λαϊκὸ αἴσθημα καὶ προκάλεσαν σωστὲς θεολογικὲς καὶ ἐκκλησιολογικὲς ἀντιδράσεις.
.                   Τὸ σοβαρότατο ὅμως ὀλίσθημα ἦταν ἡ μὲ ὁμόφωνη –ἔτσι τὴν ἤθελε ὁ Ἀρχιεπίσκοπος κ. Ἱερώνυμος– ἀπόφαση τῆς ΔΙΣ κατάργηση τοῦ Ἀναστάσιμου  Ὄρθρου, ποὺ ἀκούγεται μία φορὰτὸν χρόνο καὶ τὸν περιμένουν μὲ λαχτάρα οἱ Χριστιανοί. Ὁ π. Ἐπιφάνιος Θεοδωρόπουλος χαρακτηρίζει «ἀληθινὸν ἀριστούργημα» τὸν Κανόνα τοῦ Ὄρθρου τῆς ἡμέρας τοῦ Πάσχα, ποὺ εἶναι ποίημα τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ. Καὶ ἐξηγεῖ ὁ π. Ἐπιφάνιος ὅτι ὁ ἐκ τῶν σημαντικοτέρων θεολόγων καὶ μελωδῶν τῆς Ἐκκλησίας μας θέλησε νὰ λαμπρύνει τὴν λαμπρὰν Ἀνάστασιν τοῦ Κυρίου μὲ τὸν πρῶτο ἦχο τῆς Βυζαντινῆς μουσικῆς, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ ἦχος ὅπουἔχει τὸ μέλος «ὀρθόν τε σύντονον καὶ γενναῖον…»  καὶ μὲ τὶς λαμπρὲς ρήσεις «τοῦ λαμπροτάτου πανηγυριστοῦ Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, ἵνα ἐκ λαμπροῦ πανηγυριστοῦ, ὑπὸ λαμπροῦ μελωδοῦ, διὰ λαμπροῦ ἤχου, μὲ λαμπρὰς ρήσεις λαμπρῶς τὸ λαμπρὸν τῆς Λαμπρᾶς ἡμέρας συγκροτῆται μέλος…» (Ἀρχιμ. Ἐπιφ. Θεοδωροπούλου «Ἡ Μεγάλη Ἑβδομὰς μετὰ ἑρμηνείας», Ἀποστ. Διακονία, ιδ΄ ἔκδοση, σελ. 53). Αὐτὸν τὸν Ὄρθρο τόλμησαν νὰ καταργήσουν ὁ Ἀρχιεπίσκοπος καὶ οἱ Συνοδικοὶ Μητροπολίτες!
.                  Ἡ ἀναταραχὴ ἀπὸ τὴν κατάργηση τοῦ Ἀναστάσιμου Ὄρθρου ἦταν φυσιολογική. Ἡπικρία ἦταν προφανὴς σὲ κλῆρο καὶ λαό. Πολλοὶ Μητροπολίτες καὶ πρεσβύτεροι ἔδειξαν ἀνυπακοὴ στὴν ἐντολὴ τῆς ΔΙΣ, ὑπακούοντας στοὺς Κανόνες καὶ στὴν Ὀρθόδοξη ἐκκλησιολογία καὶΠαράδοση καὶ τέλεσαν κανονικὰ τὸν Ὄρθρο. Οἱ Συνοδικοὶ Μητροπολίτες ἐξετέθησαν ἀνεπανόρθωτα στὸν πιστὸ λαό. Οὐδεὶς πάντως ἕως σήμερα παραιτήθηκε ἐκ λόγων εὐθιξίας καὶἐπιγνώσεως τοῦ τί ἄτοπο ἔπραξε.
.                   Μεταξὺ ὅσων ἐπέδειξαν ἀνυπακοὴ στὴν ἐντολὴ τῆς ΔΙΣ ἦσαν καὶ οἱ ΣΥΝΟΔΙΚΟΙ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΕΣ Κηφισίας Κύριλλος καὶ Γλυφάδας Ἀντώνιος. Αὐτοὶ ἂν καὶ συμφώνησαν στὴν ἐντολὴ τῆς ΔΙΣ – ὑπενθυμίζεται ὅτι ἡ ἀπόφαση ἦταν ὁμόφωνη– τέλεσαν τὸν Ἀναστάσιμο Ὄρθρο.Ὁ Μητροπολίτης Κηφισίας ὅλον κανονικά, ὁ δὲ Μητροπολίτης Γλυφάδας μὲ δική του Ἐγκύκλιο διευκρίνισε στοὺς ἐφημερίους τῆς Μητροπόλεως Γλυφάδας νὰ τελεσθεῖ ἐν συντομίᾳ ὁ Ὄρθρος, μὲτὸ ψάλσιμο τῶν Καταβασιῶν καὶ τοῦ Ἐξαποστειλαρίου καὶ ἔδειξε ἀνοχὴ σὲ ὅσους κληρικοὺς τέλεσαν κανονικὰ ὅλο τὸν Ὄρθρο.
.                  Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα ὁ στενὸς φίλος τοῦ Ἀρχιεπισκόπου, Μητροπολίτης Μαντινείας κ. Ἀλέξανδρος ἔδωσε ἐντολὴ  νὰ γίνει ἡ τελετὴ τῆς Ἀναστάσεως τὸ Σάββατο στὶς 9 μ.μ., ἀλλὰ  ὁ  Ὄρθρος  καὶ ἡ Θεία Λειτουργία τὸ πρωὶ τῆς Κυριακῆς του Πάσχα… Τὸ ἴδιο πρόγραμμα μὲ τὸν Μητροπολίτη Μαντινείας ἀκολούθησε καὶ ὁ Μητροπολίτης Ἱερισσοῦ. Ὁ Μητροπολίτης Κερκύρας τήρησε τὸ τοπικὸ ἔθος καὶ τέλεσε τὸν Ὄρθρο καὶ τὴν Θεία Λειτουργία λίαν πρωὶ τῆς Κυριακῆς τοῦ Πάσχα. Τὶς πρῶτες πρωινὲς ὧρες τέλεσαν Ὄρθρο καὶ Θεία Λειτουργία οἱ Μητροπολίτες Κυθήρων καὶ Αἰτωλοακαρνανίας. Στὴ Μητρόπολη Κορίνθου κληρικοὶ ξεκίνησαν τὴν παννυχίδα στὶς 8 μ.μ., ἀλλὰ τέλεσαν στὴ συνέχεια κανονικὰ τὸν Ὄρθρο καὶ τὴ Θεία Λειτουργία. Ἀκόμη καὶ στὴνἈρχιεπισκοπὴ Ἀθηνῶν πολλοὶ κληρικοὶ τέλεσαν κανονικὰ τὸν Ὄρθρο. Ὁρισμένοι ποὺ δὲν τὸν τέλεσαν, ἀκολουθώντας τὴν ἐντολὴ τῆς ΔΙΣ, αἰσθάνθηκαν τὴν ἀνάγκη νὰ ἀπολογηθοῦν στὸἘκκλησίασμα, ἀνάγκη ποὺ δὲν αἰσθάνθηκαν οἱ Συνοδικοὶ Μητροπολίτες Βεροίας, Ἄρτης, Γουμενίσσης, Ξάνθης, Ἰλίου, Νέας Ἰωνίας.
.                  Σημειώνεται ὅτι ὁ λαὸς ξεπέρασε τὸν κλῆρο καὶ τίμησε τὴν Ἀνάσταση στὶς 12 τὰμεσάνυχτα. Ὅπως ἔγραψε καθημερινὴ ἐφημερίδα οἱ περισσότεροι πιστοὶ περίμεναν, κατὰ τὸ πατροπαράδοτο ἔθιμο, νὰ πάει ἡ ὥρα 12, ὅποτε ὁ ἀττικὸς οὐρανὸς γέμισε μὲ τὰ βεγγαλικὰ γιὰ τὴν …κανονικὴ Ἀνάσταση.-     

, ,

Σχολιάστε

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ: ΤΟ ΠΟΛΥΤΙΜΗΤΟ ΜΑΣ ΤΖΙΒΑΪΡΙΚΟ (Δ. Νατσιός)

λληνικ γλῶσσα: τ πολυτίμητό μας τζιβαϊρικ

Δημήτρης Νατσιὸς
δάσκαλος-Κιλκὶς

«….Στὰ χρόνια μας, πρέπει νὰ μὴν τὸ ξεχνᾶμε, τὸ ζήτημα δὲν εἶναι πιὰ ἂν θὰ γράφουμε καθαρεύουσα ἢδημοτική. Τὸ τραγικὸ ζήτημα εἶναι ἂν θὰ γράφουμε, ἢ ὄχι, ἑλληνικά». Εἶναι τοῦ Σεφέρη ἡ προειδοποίηση, γιὰτὴν εἰσβολὴ τῶν ξένων λέξεων, φαινόμενο ποὺ ἔλαβε ἀνεξέλεγκτες διαστάσεις στὶς μέρες μας.
.                       Ποιοί εἶναι ὅμως οἱ λόγοι ποὺ ὁδηγοῦν στὴν ἅλωση τῆς γλώσσας μας ἀπὸ τοὺς λεγόμενους ξενισμούς; Ποῦ ὀφείλεται αὐτὴ ἡ ἀδικαιολόγητη χρήση ξένων λέξεων καὶ φράσεων; Ἐν τάχει ἀπαριθμοῦμε κάποιους ἀπ’ αὐτούς.

Πρῶτον: Ἡ κάμψη τῶν παραγωγικῶν καὶ ἀφομοιωτικῶν ἱκανοτήτων τῆς γλώσσας μας. Δεῖγμα εὐρωστίας μιᾶς γλώσσας εἶναι νὰ ἐντάσσει καὶ νὰ προσαρμόζει στὸ δικό της κλιτικὸ σύστημα ξένες λέξεις ἢ νὰ πλάθει ἑλληνολεκτικὰ ἀντίστοιχα στοιχεῖα. Χάρις στὸν παλαιότερο ἀφομοιωτικὸ δυναμισμὸ τῆς γλώσσας μιλοῦμε σήμερα γιὰ καουμπόηδες, τρακτέρια, βιταμίνες, γκοφρέτες, πλατφόρμα, τεστάρω, καφετζής, ρουσφέτι, μπελάς, μουσαφίρης, λιντσάρω καὶ ἑκατοντάδες ἐξελληνισμένες ὀνομασίες ξένων πόλεων, ποταμῶν, χωρῶν. (Βρυξέλλες, Λονδίνο, Αὐστρία, Παρίσι, Ρῆνος, Βολταῖρος, κλπ). Ἔξοχα δείγματα τῆς ἱκανότητας τῆς λόγιας κυρίως γλώσσας νὰ πλάθει νέες λέξεις, ἀντλώντας ἀπὸ τὰ ἀστείρευτα γλωσσικά μας κοιτάσματα, καὶνὰ ἀντικαθιστᾶ ξένες, ἔχουμε σὲ πάμπολλες περιπτώσεις. Ἔτσι  ἡ πόστα ἔγινε ταχυδρομεῖο (ταχύς+δρομος), ὁ μίνιστρος ἔγινε ὑπουργός, ὁ ἀβοκάτος ἔγινε δικηγόρος (δίκη+ἀγορεύω), τὸ σπιτάλι ἔγινε νοσοκομεῖο (νόσος+ κομῶ=φροντίζω), ἡ γαζέτα ἔγινε ἐφημερίδα (ἐπὶ +ἡμέρα), ὁ κόνσολος ἔγινε πρόξενος (προ+ξένος), τὸ καπιτάλι ἔγινε κεφάλαιο, τὸ ρομάντζο ἔγινε μυθιστόρημα, τὸ γκουβέρνο ἔγινε κυβέρνηση, καὶ χιλιάδες ἄλλες.
.                        Ἡ ἀποκοπή μας ἀπὸ τὴν ἀρχαία γλῶσσα, ἡ περιθωριοποίηση τῆς λεγόμενης καθαρεύουσας, ποὺ ταυτίστηκε μὲ τὸν στεῖρο συντηρητισμὸ (ἂν καὶ συνιστοῦσε μία ἀνεξάντλητη, δανειοληπτικὴ γλωσσικὴδεξαμενὴ) κατάντησαν τὴν νεοελληνικὴ “νὰ ἐκλιπαρεῖ” τὶς ξένες γλῶσσες, γιὰ νὰ καλύψει τὴν ἀνεπάρκειά της καὶ νὰ μεταφυτεύει, ἀνεξέλεγκτα καὶ ἀθρόα, ξένα στοιχεῖα, χωρίς, ἐπαναλαμβάνουμε, νὰ τὰ ἐξελληνίζει ἢ νὰ τὰ προσαρμόζει στὸ δικό της τυπικό.

Δεύτερον: Ἡ συμπλεγματικὴ ἐπίδειξη «ξενογλωσσίας» ἀπὸ παντοίους θεράποντες τοῦ καλάμου, διανοούμενους, δημοσιογράφους, διαφημιστὲς καὶ λοιποὺς τιποτολόγους. Πολλοὶ ἔχουν τὴν ἐντύπωση ὅτι τὸ διάνθισμα τῆς γλώσσας τους (γραπτῆς ἢ προφορικῆς) μὲ ποικίλους ξενισμούς, τοὺς χαρίζει περιωπὴ καὶκύρος ἢ ἀξιοπιστία στὰ λεγόμενα ἢ στὰ  διαφημιζόμενα προϊόντα τους. Μία τυχαία δειγματοληπτικὴκαταγραφὴ ἀποδεικνύει τοῦ λόγου τὸ ἀληθές. Ἔτσι ἀκοῦμε νὰ μιλοῦν πολλοὶ γιά: ντόπινγκ κοντρὸλ ἀντὶ γιὰ ἔλεγχο ἀναβολικῶν, ρέκορντμαν ἀντὶ γιὰ πρωταθλητή, ριπλέι γιὰ ἐπανάληψη, πρέσινγκ γιὰ πίεση, τάνκερ γιὰδεξαμενόπλοιο, καμεραμὰν γιὰ εἰκονολήπτη, σὲτ γιὰ σύνολο, σπῆκερ γιὰ ἐκφωνητή, ἀβαντὰζ γιὰπλεονέκτημα, τεραὶν γιὰ γήπεδο, πρεσκόμφερανς γιὰ συνέντευξη τύπου, πρέσρουμ γιὰ γραφεῖο τύπου, ἀκοῦμε γιὰ σὲλφ τέστ, γιὰ κόβιντ, κλὶκ ἀγουέι καὶ δεκάδες ἄλλες περιπτώσεις ποὺ ξεβράστηκαν μὲ τὸν κορωνοϊό.

Τρίτον: Ὅπου καὶ νὰ στρέψεις σήμερα τὸ βλέμμα σου, σὲ βιβλία καὶ περιοδικά, σὲ δρόμους καὶ προθῆκες, σὲἀντικείμενα καὶ σώματα ἀνθρώπινα, σὲ παιχνίδια καὶ ἐργαλεῖα, καθὼς καὶ σὲ τεχνικὲς ἐπικοινωνίας καὶἠλεκτρονικὰ συστήματα πληροφοριῶν, συναντᾶς σχεδὸν ἀποκλειστικὰ τὴν ξενογραφὴ ἢ ξενόγλωσση διατύπωση. Ἔτσι ἀργὰ ἀλλὰ σταθερὰ ἐξοικειώνεσαι μαζί της, ἐθίζεσαι σ’ αὐτήν, τὴν ἀποδέχεσαι σὰν αὐτονόητο εἰκαστικὸ στοιχεῖο τῆς καθημερινῆς ζωῆς. (Ὅλα αὐτὰ καλλιεργοῦν τὸ ἔδαφος, χωρὶς νὰ γίνονται κατ’ ἀνάγκη γι’ αὐτὸ τὸ σκοπό, γι τν ντικατάσταση το λληνικο λφαβήτου μ τ λατινικό). Μπορεῖσήμερα νὰ μιλᾶμε γιὰ τὴν ἀπειλὴ τῆς παγκοσμιοποίησης καὶ τὸν κίνδυνο νὰ καταντήσουμε μία ἀσήμαντη καταναλωτικὴ –καὶ «γλωσσικὴ»– ἐπαρχία τῆς Δύσεως, ἀλλὰ νὰ ἔχουμε ὑπ’ ὄψιν πὼς τὰ προκεχωρημένα της φυλάκια, εἶναι αὐτὰ ποὺ ἐπηρεάζουν τὸ ἦθος καὶ τὸν ψυχισμό μας, ὅπως ἡ μουσική, (τὸ εἶχε ἐπισημάνει ἀπὸτὴν ἀρχαιότητα ὁ Πλάτων), ἡ μόδα, τὰ τρόφιμα, ὁ χορός, ἡ τηλεόραση, τὸ διαδίκτυο. Ἂν καὶ ὑπάρχει νόμος τοῦ κράτους ἀπὸ τὸ 1984, ποὺ ἐπιβάλλει πλάι στὴν ξενόγλωσση ἐπιγραφὴ νὰ ἀναγράφεται καὶ ἡ ἑλληνική, ὡς συνήθως, ὁ νόμος πετάχτηκε στὸν κάλαθο τῶν ἀχρήστων.
.                        Τί φταίει: Ἡ παρεχόμενη παιδεία. Παράδειγμα. Τὰ γλωσσικὰ ἐγχειρίδια τοῦ Δημοτικοῦ εἶναι ἐλλιπέστατα, ποὺ ὑποτιμοῦν τὴν νοημοσύνη, τὴν προσληπτικότητα καὶ τὶς ἀνάγκες τῶν μαθητῶν. Βιβλία μὲφτωχότατο λεξιλόγιο, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀπουσιάζουν προκλητικὰ οἱ ἐπιφανεῖς χειριστὲς τῆς γλώσσας μας καὶδιαιωνίζουν, τὴν γλωσσικὴ ἀκαταστασία. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπουσιάζει ἡ ἐτυμολογία ἀπὸ τὴν ὕλη, τὸ πιὸγοητευτικὸ κομμάτι τῆς γλώσσας μας, ἐτυμολογία, ἡ ὁποία θὰ διδάξει στὸν μαθητὴ τὴν διαχρονικότητα τῆς γλώσσας μας καὶ θὰ τοῦ ἀνοίξει, διάπλατα μπροστά του, τὴν ἀκένωτη  γλωσσικὴ πηγὴ ἀπὸ τὴν ὁποία θὰἀντλεῖ συνεχῶς. (Λὲς στὰ παιδιὰ ὅτι ἡ λέξη «πυρετός», ἔχει μέσα της τὸ «πῦρ», τὴν φωτιὰ καὶ κατανοοῦν, μὲ ἔκπληξη, τὸν ὄρο. Τοὺς ἀναθέτεις, ὡς ἄσκηση, νὰ βροῦν παράγωγα τοῦ «πυρὸς» καὶ σοῦ ἀραδιάζουν… τὸ μισὸ λεξικό).
.                        Ὁ μαθητὴς δὲν ἔρχεται νὰ ἐπαναλάβει στὸ σχολεῖο αὐτὸ ποὺ ἤδη γνωρίζει ἀπὸ τὴν αὐθόρμητη ἐμπειρία τῆς ἐξωσχολικῆς καθημερινότητας, ἀλλὰ νὰ ἐμπλουτίσει τὸ λεξιλόγιό του μὲ καινούργιες λέξεις νὰδέσει, ἑνιαία καὶ ὀργανικά, μέσῳ τῆς γραμματικῆς καὶ τοῦ συντακτικοῦ, τὰ διάφορα σκόρπια στοιχεῖα τῆς γλώσσας ποὺ μιλάει. Τὰ γλωσσικὰ βοηθήματα τοῦ Δημοτικοῦ εἶναι κατάλληλα μᾶλλον γιὰ ξενόγλωσσους καὶ ἕνας μέσος μαθητὴς δὲν χρειάζεται παραπάνω ἀπὸ 15-20 λεπτὰ γιὰ νὰ συμπληρώσει τὶς ὑπάρχουσες σ’ αὐτὸἀσκήσεις. Γι’ αὐτὸ καὶ τοῦ εἶναι βαρετά. Τὸ θέμα εἶναι τεράστιο καὶ δὲν ἐξαντλεῖται μὲ μία σύντομη περιγραφή του.
.                            Νὰ κλείσω μὲ τοὺς πιὸ ὕπουλους καὶ ἐπιβλαβεῖς ξενισμούς, ἀπ’ αὐτοὺς ποὺ ἀποπτωχεύουν τὴν γλώσσα μας, εἶναι ἡ συχνοχρησία τοῦ ρήματος κάνω. Μία σειρὰ ἀπὸ καίριες λέξεις τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας ἔχουν ὑποκατασταθεῖ στὴ χρήση τους ἀπὸ τὸ ρῆμα κάνω. Ἐνῶ ἡ νεοελληνικὴ γλῶσσα παρουσιάζει τὸ μέγιστο πλεονέκτημα , νὰ διαθέτει δύο ἢ καὶ περισσότερες λέξεις γιὰ τὸ ἴδιο πράγμα, γεγονὸς ἀπότοκο τῆς μακραίωνης καὶ δημιουργικῆς της διαδρομῆς, ἐν τούτοις, παρατηρεῖται σήμερα τὸ φαινόμενο νὰἐγκαταλείπονται σωρηδὸν λέξεις μὲ σαφήνεια καὶ ἐκφραστικὴ καθαρότητα καὶ νὰ χρησιμοποιεῖται « κατὰ κόρον», ἡ λέξη-τσίχλα, τὸ ρῆμα κάνω.
Ἔτσι, παραδείγματος χάριν, λέμε στὴν Νεοελληνική:
Κάνω σπίτι ἀντὶ χτίζω σπίτι,
κάνω οἰκογένεια ἀντὶ δημιουργῶ οἰκογένεια,
κάνω λεφτὰ ἀντὶ ἀποκτῶ λεφτά,
κάνω παιδιὰ ἀντὶ ἀποκτῶ παιδιά,
κάνω ἐγχείρηση ἀντὶ ἐγχειρίζομαι,
κάνω ἐρώτηση ἀντὶ ἐρωτῶ,
κάνω τὸν τρελὸ ἢ καλὸ ἢ κακὸ ἀντὶ προσποιοῦμαι ἢ ὑποδύομαι τὸν τρελό,
κάνω πίσω ἀντὶ ὀπισθοχωρῶ,
κάνω ζημιὰ ἀντὶ προκαλῶ ζημιά,
κάνω μπάνιο ἀντὶ κολυμπῶ,
κάνω τραπέζι ἀντὶ τραπεζώνω,
κάνω ἐκλογὲς ἀντὶ διεξάγω ἐκλογές,
κάνω ἐντύπωση ἀντὶ ἐντυπωσιάζω,
κάνω τσιγάρο ἀντὶ καπνίζω,
κάνω κάτι γνωστὸ ἀντὶ γνωστοπoιῶ
κάνω γυμναστικὴ ἀντὶ γυμνάζομαι.
Κάνω πλάκα ἀντὶ ἀστειεύομαι.
Ἔτσι ἀκοῦμε ἀκαλαίσθητες προτάσεις ὅπως:
Ὁ γιατρὸς μ’ ἔκανε καλά, ἀντὶ μὲ θεράπευσε.
Ἔκανε πολλοὺς ἀγῶνες γιὰ νὰ κερδίσει… ἀντὶ ἀγωνίστηκε ἢ διεξήγαγε πολλοὺς ἀγῶνες…
.                        Νὰ σημειώσουμε πὼς ἡ λεξιλογικὴ αὐτὴ ἰσοπέδωση εἶναι κατὰ κανόνα μεταφορὰ στὴν γλῶσσα μας τῆς παγκοσμιοποιημένης λέξης «do», ποὺ ἔχει εἰσαχθεῖ στὴν ἑλληνικὴ μέσα ἀπὸ ἄθλιες ὡς πρόχειρες καὶ κακοπληρωμένες μεταφράσεις, ἀπὸ ξενικὲς μιμήσεις καὶ ἀξιολύπητες  διαφημίσεις.
.                        Πῶς μπορεῖ νὰ ἀντιμετωπιστεῖ ἡ καλπάζουσα αὐτὴ ἐπέκταση  τῶν ξενισμῶν στὴν γλῶσσα μας; Δύο χῶροι μποροῦν νὰ λύσουν ἢ νὰ ἁπαλύνουν τουλάχιστον τὸ πρόβλημα, τὸ σχολεῖο  καὶ τὰ μέσα μαζικῆς ἐνημέρωσης, μαζὶ μὲ τὸν ἔντυπο γενικὰ λόγο (βιβλία, περιοδικά, ἐφημερίδες). Τὸ σχολεῖο καὶ δὴ τὸ δημοτικὸεἶναι φύσει καὶ θέσει ὁ θεματοφύλακας τῶν τιμαλφῶν ἀξιῶν τοῦ Γένους μας καὶ κυρίως τοῦ γλωσσικοῦ μας πλούτου. Ἀντὶ ὅμως ἡ ἐκπαίδευση νὰ εἶναι θύλακας ἀντιστάσεως στὴν γλωσσικὴ ὑποβάθμιση, ἀπέβη συντελεστής της.

Δημήτρης Νατσιὸς

δάσκαλος-Κιλκὶς

,

Σχολιάστε

ΤΟ ΑΓΝΩΣΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΕΝΟΣ ΑΝΤΙΜΗΝΣΙΟΥ ΤΟΝ 18ο ΑΙΩΝΑ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Τὸ ἄγνωστο ταξίδι ἑνὸς ἀντιμηνσίου τὸν 18ο αἰώνα
Ἀπὸ τὸ Κίεβο στὴ μικροσκοπικὴ καὶ δυσπρόσιτη Κουνουπιὰ

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 .                     Μία παράξενη, ἀλλὰ γοητευτικὴ ἱστορία κρύβεται πίσω ἀπὸ τὸ ταξίδι τὸν 18ο αἰώνα ἑνὸς ρωσικοῦ ἀντιμηνσίου ἀπὸ τὴν ὀνομαστὴ Μητρόπολη τοῦ Κιέβου, κοιτίδας τῶν Ρώς, σὲἕνα ἐκκλησάκι –πιθανὸν μοναστήρι– τῆς Κουνουπιᾶς, ἑνὸς ὀρεινοῦ (800 μέτρα) οἰκισμοῦ τοῦὄρους Πάρνωνα, ἀκόμη καὶ σήμερα σχεδὸν ἀπομονωμένου, στὰ σύνορα μεταξὺ Ἀρκαδίας καὶΛακωνίας.
.                     Τὸ ἀντιμήνσιο εἶναι ἱερὸ λειτουργικὸ ἄμφιο, τὸ ὁποῖο ἀντικαθιστᾶ τὴν Ἁγία Τράπεζα, ὅταν δὲν ὑπάρχει, ἢ ὅταν ὑπάρχει, ἀλλὰ δὲν εἶναι καθιερωμένη. Γράφει διάταξη τοῦπατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως Νείλου τοῦ Κεραμέως (1380-1388): «Στρατηγοὶ ἢ βασιλεῖς πολλάκις ἀπέρχονται εἰς ταξίδια καὶ εἰς τόπους ἀλλοφύλων, ἔνθα οὐκ ἔστι θεῖος ναός, ἀλλὰ καὶεὐλαβεῖς τινὲς ἱερωμένοι ἐξέρχονται τῶν ἰδίων πόλεων ἢ τοῦ μοναστηρίου καὶ ἀπέρχονται δι’ ἔρωταἡσυχίας τε καὶ ἀναχωρήσεως εἰς ἔρημον τόπον… Διὰ ταύτας τὰς αἰτίας, ἐπειδὴ ἔχουσιν ἀνάγκην οὗτοι ἁγιάζεσθαι, εὕρομεν ἐκδεδομένον παρὰ τῶν ἁγ. πατέρων τῶν θείων καὶ ἱερῶν Συνόδων, ὅτι δέδοται αὐτοῖς ἢ διὰ σανίδος, ἢ διὰ πανίου ἱερὰ Τράπεζα καθιερωμένη καὶ τιθέασιν αὐτὴν οἱ λαβόντες ἐν ἰδίῳ τόπῳ… καὶ ἱερουργοῦσιν..» (Πρωτ. Κωνσταντίνου Καλλινίκου «Ὁ Χριστιανικὸς Ναὸς καὶ τὰ τελούμενα ἐν Αὐτῷ», ἐκδ. Γρηγόρη, Ἔκδ. 5η, Ἀθήνα, 1969, σελ. 173).
.                     Ὁ ἅγιος Συμεών, Ἀρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης (; – 1429) γράφει γιὰ τὰ ἱερὰἀντιμίνσια (Σημ. γρ.: γράφεται καὶ ἰῶτα, ὁ Κων. Καλλίνικος θεωρεῖ ὀρθότερη τὴ γραφὴ μὲ ἦτα): «Αὐτὰ εἶναι ἐξ ὑφάσματος λιναρίου καὶ ἀντὶ τραπέζης ἱερᾶς γίνονται, τὰ ὁποῖα δὲ ραπτόμενα ἑτοιμάζονται κατὰ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ διάταξις γράφει… Ὅταν δὲ τὸ καλέση ὁ καιρός, ὡς ἁγιασθέντα ἤδη τελείως, ἐξαποστέλλονται  αὐτὰ μὲ τὴν γνώμην καὶ τὴν ἄδειαν τοῦ ἀρχιερέως εἰς τόπους, ὅπου δὲν εἶναι θυσιαστήρια καὶ τελεῖται ἐπάνω εἰς αὐτὰ ἡ θεία τῶν μυστηρίων ἱερουργία» (Συμεὼν Ἀρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης «Τὰ Ἅπαντα», ἐκδ. Β. Ρηγόπουλου, Θεσσαλονίκη, ἀκριβὴς ἀνατύπωσις ἔκδ.  ἐν ἔτει 1882,  σελ. 134).
 .                     Κατὰ τὸν Θεσσαλονίκης Συμεὼν ἡ τελετὴ καθαγιασμοῦ τῶν θείων ἀντιμηνσίων εἶναι ὁμοία μὲ ἐκείνη τοῦ καθαγιασμοῦ τῆς Ἁγίας Τραπέζης καὶ ὅπως σημειώνει, τὰ ἀντιμήνσια πρέπει νὰ εἶναι ἐκ λινοῦ ὑφάσματος «ἐπειδὴ παριστάνουσι τὰ πάθη τοῦ Σωτῆρος καὶεἶναι ἀπὸ γῆς ὡς ἐντάφια… Βάλλονται δὲ καὶ εἰς αὐτά, καθὼς καὶ εἰς τὴν ἁγίαν τράπεζαν τέσσερα μέρη ὑφάσματος εἰς τύπον τῶν τεσσάρων Εὐαγγελιστῶν, τῶν ὁποίων ἐπιγράφει καὶ τὰ ὀνόματα». (Αὐτ. σελ. 142).
 .                     Ὑπάρχει λοιπὸν στὴν Κουνουπιὰ ἕνα ρωσικὸ ἀντιμήνσιο, τὸ ὁποῖο εἶναι σὲ ἱκανοποιητικὴ κατάσταση καί, ὅπως φαίνεται καθαρὰ σὲ αὐτό, τὸ ὑπέγραψε ὁ Μητροπολίτης Κιέβου Τιμόθεος (Σερμπάτσκι) στὶς 10 Μαΐου 1755. Ὁ Τιμόθεος ἦταν ἕνας ἐμπνευσμένος κληρικός, μὲ Ὀρθόδοξη πνευματικότητα καὶ διετέλεσε, μεταξὺ τῶν ἄλλων,  Ἡγούμενος τῆς Λαύρας τῶν Σπηλαίων τοῦ Κιέβου. Τὸν Σεπτέμβριο τοῦ 1744 ἡ Τσαρίνα Ἐλισάβετ ἐπισκέφθηκε τὸ Κίεβο καὶ δέχθηκε τὴν πρόταση τοῦ Τιμοθέου νὰ φιλοξενηθεῖ στὸ Μοναστήρι. Ἐκεῖ εἶχε συζητήσεις μαζί του καὶ πολὺ τὸν ἐξετίμησε. Ὅταν ἐκοιμήθη ὁ Μητροπολίτης Κιέβου Ραφαὴλ (Ζαμπορόβσκι), ἐξελέγη τὸ 1747, ἀπὸ ἀρχιμανδρίτης, στὴ θέση του καὶ ἐνθρονίστηκε στὶς 6 Μαρτίου τοῦ 1748. Τὸ 1757 ζήτησε νὰ ἀποσυρθεῖ ἀπὸ τὰ καθήκοντά του καὶ νὰ ἐγκαταβιώσει σὲ Μοναστήρι, ἀλλὰ ἡ Σύνοδος δὲν ἐδέχθη τὴν παραίτησή του καὶ ἀντὶ αὐτῆς τὸν ἐξέλεξε Πατριάρχη Μόσχας. Τελικὰ ἀπεσύρθη τὸ1767 καὶ τὸν ἴδιο χρόνο ἀπεβίωσε.
.                     Ἀπὸ τὰ ὑπάρχοντα στοιχεῖα τὸ ἀντιμήνσιο τῆς Κουνουπιᾶς, τὸ ὁποῖο φέρει τὴν ὑπογραφὴ τοῦ Μητροπολίτη Κιέβου καὶ μετὰ Πατριάρχου Μόσχας Τιμοθέου, εἶναι ἀπὸ τὰ ὀλίγα ποὺ διασώζονται μὲ τὴν ὑπογραφὴ τοῦ συγκεκριμένου πρωθιεράρχου καὶ ἐκτιμᾶται ὅτι εἶναι πολὺμεγάλης  ἀξίας, ὡς λειτουργικὸ κειμήλιο καὶ ὡς ἐξαιρετικό, γιὰ τὸν 18ο αἰώνα, τεχνούργημα. Εἶναι ἀρίστης ποιότητας χαλκογραφία σὲ λινὸ ὕφασμα πλουσίως διακοσμημένο καὶ ἀκολουθεῖ τὴν ἑλληνικὴ Ὀρθόδοξη Παράδοση. Ὑπάρχει σὲ αὐτὸ ἡ Ἀποκαθήλωση, ὁ Θεὸς Πατέρας, τὸ Ἅγιο Πνεῦμα,  ἡ Παναγία, οἱ Ἰωσὴφ καὶ Νικόδημος, αἱ Μυροφόροι καὶ στὶς τέσσερις γωνίες οἱΕὐαγγελιστές, μὲ τὰ σύμβολά τους, ὁ Ματθαῖος μὲ τὸν ἄγγελο – ἄνθρωπο, ὁ Μάρκος μὲ τὸν λέοντα, ὁ Λουκᾶς μὲ τὸν βοῦν καὶ ὁ Ἰωάννης μὲ τὸν ἀετό. Ὁ Θεὸς Πατὴρ εἶναι στὴν κορυφὴ καὶἐντὸς τριγώνου ἀναγράφεται ἡ λέξη ΘΕΟΣ σὲ φόντο πολὺ φωτεινὸ καὶ περιβάλλεται ἀπὸ ἀγγέλους. Στὸ πλάϊ παρίστανται τὰ ὄργανα τοῦ Μαρτυρίου καὶ τῆς Σταυρώσεως τοῦ Κυρίου. ΣτὴνἈποκαθήλωση, ποὺ εἶναι στὸ κεντρικὸ καὶ δεσπόζον μέρος τοῦ ἀντιμηνσίου, ἐμφανίζονται στὴν κεφαλὴ ὁ ἅγιος Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ Ἀριμαθαίας καὶ στοὺς πόδες τοῦ Κυρίου ὁ ἅγιος Νικόδημος, ποὺ φρόντισαν γιὰ τὸν ἐνταφιασμό Του. Πίσω ἀπὸ τὸ Ἅγιο Σῶμα ἐξ ἀριστερῶν πρὸς τὰ δεξιὰ ἱστοροῦνται ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Θεολόγος, ὁ ἀγαπημένος μαθητὴς τοῦ Κυρίου, στὸν ὁποῖοἐμπιστεύθηκε τὴν Μητέρα Του, ἡ τοῦ Κλωπᾶ, ἡ Παναγία Μητέρα τοῦ Κυρίου – στὸ κέντρο τῆς παράστασης –, ἡ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ ἡ τοῦ Ἰακώβου.
.                     Ἐπὶ τοῦ ἀντιμηνσίου εἶναι γραμμένα στὰ ρωσικὰ τὰ ἀκόλουθα: «Τὸ ἱερότατοἈντιμήνσιο, ἤτοι ἡ Ἁγία Τράπεζα τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ,ἁγιάσθηκε ἀπὸ τὴν χάρη τοῦ Παναγίου καὶ Ζωοποιοῦ Πνεύματος καὶ τὴν εὐλογία τῆς Ἁγιωτάτης Διοικούσης Συνόδου καὶ εὐλογήθηκε ἀπὸ τὸν Ὀρθόδοξο ἐλέῳ Θεοῦ Ἀρχιεπίσκοπο – Μητροπολίτη Κιέβου καὶ Γαλικίας ΤΙΜΟΘΕΟ». Καὶ σὲ ἄλλο σημεῖο ἀναγράφεται: «Ἐπὶ βασιλείας τῆς Εὐσεβεστάτης Μεγάλης Ἡγεμονίδος μας αὐτοκράτειρας ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΠΕΤΡΟΒΝΑΣ, αὐτοκράτειρας πασῶν τῶν Ρωσιῶν, κατὰ τὸ ἔτος ἀπὸ κτίσεως κόσμου 7163, ἀπὸ γεννήσεως ἸησοῦΧριστοῦ 1755, μήνα Μάϊο, ἡμέρα 10η, ἐπ’ αὐτοῦ ἱερουργήθηκε ἡ Θεία Λειτουργία στὸ ναὸ τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου στὴν Ἑλληνικὴ χώρα, στὸ νησὶ Ἀμορένσκι καὶ στὴ μονὴ Κονφίισκι». (Ἀπὸ τὸ βιβλίο τῆς Βενετίας Γεωργοστάθη – Ντάσκα «Ἡ Παναγία τῆς Κουνουπιᾶς», 2011, σελ. 54. Ἡ Μονὴ πρέπει νὰ εἶναι ἡ Παναγία τῆς Κουνουπιᾶς).
.                     Τὸ συναρπαστικὸ στὴν περίπτωση εἶναι ὅτι στὸ περιθώριο τοῦ ἀντιμηνσίου ὑπάρχουν κείμενα στὰ ἑλληνικὰ ποὺ πρέπει νὰ εἶναι τυπωμένα τὴν ἴδια ἐποχὴ καὶ ἐν ὄψει νὰ τὸν φέρουν στὴν Ἑλλάδα καὶ εἰδικότερα στὴν Κουνουπιά. Τὸ ἕνα γράφει σὲ μεγαλογράμματη γραφή:
.                     «Ἐπὶ τοῦ κράτους τῆς εὐσεβεστάτης Μεγάλης ἡμῶν ἰμπερατρίσης Ἐλισάβετ Πετρόβνας αὐτοκρατορίσης Ρωσίας ἐν ἔτει ἀπὸ κτίσεως κόσμου 7163 ἀπὸ Χριστουγέννων 1755 10η μηνὸς Μαΐου».
.                     Σὲ ἄλλο σημεῖο ἀναγράφονται, πάλι σὲ μεγαλογράμματο γραφή, τὰ ἀκόλουθα: (Σημ. Γιὰ τὴν εὐκολία τοῦ ἀναγνώστου γράφεται σὲ μικρογράμματη γραφὴ καὶ ἐλαφρῶς διορθωμένο ὀρθογραφικὰ καὶ ἐννοιολογικά:
.                     «Ἀντιμήνσιον, τουτέστιν Τράπεζα καθιερωθὲν Κυρίου καὶ Σωτῆρος ἡμῶνἸησοῦ Χριστοῦ. Καθιερώθη τῇ χάριτι τοῦ Παναγίου καὶ ζωοποιοῦ Πνεύματος εὐλογίᾳ τῆς Ἁγιωτάτης Διοικήσεως τῆς Συνόδου, χειροποιηθὲν καὶ εὐλογηθὲν διὰ τοῦ Ὀρθοδοξάτου Θείᾳ Θελήσει Μητροπολίτου Κιέβου καὶ Γαλητσίας Τιμοθέου».
.                     Τό, πέραν ὅλων τῶν προηγούμενων, ἐντυπωσιακὸ στοιχεῖο τοῦ ἀντιμηνσίου εἶναι ὅτι ἀναγράφεται ἑλληνικὰ καὶ μεγαλογράμματα κάτι ποὺ ἔχει φθαρεῖ πολὺ ἀπὸ τὸν χρόνο καὶφαίνεται ὅτι φωτίζει τὴν ἱστορία καὶ τὸ ταξίδι τοῦ ἀντιμηνσίου ἀπὸ τὴν τρανὴ πόλη τοῦ Κιέβου καὶὑπογραφόμενο ἀπὸ τὸν Ἱεράρχη της  Τιμόθεο, ποὺ ἐξελέγη στὴ συνέχεια Πατριάρχης Μόσχας. Γράφει: «Εἰς τὸν ἱερουργοῦντα ἐπαυτῷ τὴν Θείαν Λειτουργίαν ἐν τῷ Ναῷ τῆς (Παναγίας) Μητρὸς Κοιμήσεως καὶ εἰς μέρος Νησὶ Μορέως εἰς τὴν Κυνουρίαν Λακεδαίμονος, Μέρος Κουνουπιὰ(;)». (Σήμ. Τὸ «Κουνουπιὰ» δὲν φαίνεται καθαρά).
.                     Πῶς βρέθηκε τὸ ἀντιμήνσιο στὴν πολίχνη τῆς Κυνουριακῆς Κουνουπιᾶς ἀπὸτὸ Κίεβο; Ἡ Κουνουπιὰ τὸν 18ο αἰώνα δὲν εἶχε καθόλου εὔκολη πρόσβαση ἀκόμη καὶ πρὸς τὰσχετικὰ κοντινὰ κέντρα τῆς Κυνουρίας Πραστὸ καὶ Ἅγιο Πέτρο. Τότε καὶ μὲ τὰ μέτρα τῆς ἐποχῆς  ἦταν ἕνα σχετικὰ κατοικημένο χωριό. Στὴν ἀπογραφὴ ποὺ διενήργησαν οἱ Ἐνετοὶ τὸ 1700, ἡ Κουνουπιὰ περιλαμβανόταν στὴν Ἐπαρχία τῶν Χρυσάφων. Σὲ αὐτὴν τὸ πιὸ κατοικημένο μέρος ἦταν ὁ Πραστός, μὲ 373 οἰκογένειες καὶ 1230 κατοίκους. Ἡ Κουνουπιὰ εἶχε 91 οἰκογένειες καὶ 290 κατοίκους. Γιὰ σύγκριση τὸ κοντινό της χωριὸ Μαρὶ εἶχε 17 οἰκογένειες καὶ 51 κατοίκους. (Βασίλη Παναγιωτόπουλου «Πληθυσμὸς καὶ οἰκισμοὶ τῆς Πελοποννήσου – 13ος – 18ος αἰώνας», Ἱστορικὸ Ἀρχεῖο Ἐμπορικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, Ἀθήνα, 1985, σελ. 282-283). Τὸ ἐμπόριο τῶν προϊόντων τῆς Κουνουπιᾶς γινόταν διὰ μέσου τῆς θαλάσσης καὶ κυρίως διὰ μέσου τοῦ στὴν Λακωνία εὑρισκομένου μικροῦ λιμένος τοῦ Κυπαρισσίου.
.                     Γιὰ τὶς προμήθειές τους ἕως καὶ τὴ δεκαετία τοῦ 1960, οἱ κάτοικοι τῆς Κουνουπιᾶς προτιμοῦσαν νὰ μεταβαίνουν μὲ τὰ ζῶα μέσα ἀπὸ μονοπάτια στὸ Γεράκι τῆς Λακωνίας, ποὺ εἶναι στὶς ὑπώρειες τῆς ἄλλης, τῆς δυτικῆς, πλευρᾶς τοῦ Πάρνωνα. Ἡ βυζαντινὴ κωμόπολη τοῦ Γερακίου συνέχισε τὴν ἱστορία της, μία συνεχῆ ἱστορία αἰώνων, ἐπὶ ἐνετοκρατίας καὶτουρκοκρατίας ἔχοντας ἀρκετὸ γιὰ τὴν ἐποχὴ πληθυσμὸ καὶ σημαντικὲς ἀγροτικές, βιοτεχνικὲς  καὶ ἐμπορικὲς δραστηριότητες. Στὴν ἀπογραφὴ τοῦ 1700 τὸ Γεράκι εἶχε 1009 κατοίκους καὶ ἦταν 14ο σὲ πληθυσμὸ στὴν Πελοπόννησο. Πρῶτο σὲ πληθυσμὸ ἦταν τὸ Ναύπλιο, μὲ 6.548 κατοίκους, δεύτερη ἡ Πάτρα μὲ 3832, ἕκτη ἡ Καλαμάτα μὲ 1.362, ἔνατος ὁ Πραστὸς τῶν Τσακώνων μὲ 1.230 καὶ δωδέκατος ὁ Μυστρᾶς, μὲ 1.048 κατοίκους.
.                     Τὸ Γεράκι εἶναι ἀποδεδειγμένο ὅτι εἶχε ἐκκλησιαστικὲς σχέσεις μὲ τὴ Ρωσία. Στὸν μεταβυζαντινὸ (ἀνηγέρθη τὸ 1702) Ναὸ τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου Γερακίου ὑπάρχει εἰκόνα τῆς Μεγαλόχαρης, ἡ ὁποία εἶναι ἱστορημένη στὴ Μόσχα. Τὴν δώρισε στὸ ναὸ τῆς ἰδιαίτερης πατρίδας του ὁ ἁγιορείτης ἱερομόναχος Δανιήλ, ὁ ὁποῖος τὴν ἀγόρασε ἀπὸ τὸ ρωσικὸ μοναστήρι τοῦ Ἁγίου Παντελεήμονος. Ἐπὶ τῆς ἀργυρᾶς εἰκόνος τῆς Παναγίας γράφεται ἡ ἀφιέρωσή του: «Ἐγράφη ἡ εἰκὼν τοῦ ΘΥ ΜΟΥ τῆς μητρὸς M.P.C. ἐν Μοσχοβίᾳ τῇ κλητῇ, διὰ δαπάνης τῆς ἐμῆς Δανιὴλ προηγουμένου καὶ ἐλαχίστου, τοῦ ἐν τῷ Ἁγίῳ Ὄρει τοῦ Ἄθωνος, ἐκ τῆς Μονῆς τῶν Ρούσων, τοῦ Ἁγίου Παντελεήμονος, ὃν ἡ Πατρὶς Πελοπόννησος, ἡ κώμη ἡ ἐμὴ Ἱεράκι κράζεται καὶνῦν. Ὁ πατὴρ δὲ ὁ ἐμὸς Γεώργιος Ἐκοσταμπράτης. Οἱ προσκυνοῦντες δὲ Αὐτὴν εὔχεσθαι ὑπὲρἐμοῦ τοῦ ταπεινοῦ. Ἰνδικτιῶνος 12 1690 Μαρτίου ϛ΄» (Νίκου Π. Βατσούρη, ἄρθρο γραμμένο στὸπεριοδικὸ «Λακωνικά», τεῦχος 45, 1971, σελ. 77). Ἡ ρωσικὴ εἰκόνα στὸ Γεράκι εἶναι μία ἀκόμη ἀπόδειξη, ὅτι ὑπῆρχε ἐπαφὴ τῶν Ἑλλήνων ἱερομονάχων, μοναχῶν καὶ λαϊκῶν μὲ τοὺς Ρώσους, εἴτε μὲ ἐπισκέψεις στὴ Ρωσία, γιὰ οἰκονομικὴ ἐνίσχυση, εἴτε διὰ μέσου τῆς ἁγιορείτικης μονῆς τοῦἉγίου Παντελεήμονος.
.                     Δὲν ἀποκλείεται μία τέτοια περίπτωση, ὅπως αὐτὴ τοῦ Γερακίου, νὰ εἶναι τῆς Κουνουπιᾶς. Ἱερομόναχος δηλαδὴ ποὺ καταγόταν ἀπὸ τὸ ἐν λόγῳ χωριὸ νὰ εἶχε σχέση μὲ τὴν Ρωσία, νὰ ὑπηρέτησε ὡς κληρικὸς σὲ αὐτήν, νὰ  ἔφερε τὸ ἀντιμήνσιο ἀπὸ ἐκεῖ καὶ μὲ αὐτὸ νὰτελοῦσε τὴ Θεία Λειτουργία στὶς ἐκκλησιὲς τῶν πολλῶν χωριῶν τῆς περιοχῆς, τῶν ὁποίων οἱ Ἅγιες Τράπεζές τους δὲν  εἶχαν καθαγιαστεῖ. Ὁ ἴδιος μπορεῖ νὰ ἔφερε καὶ τὶς ἀξιόλογες ρωσικὲς εἰκόνες, ποὺ ἐπίσης φυλάσσονται στὸ Ναὸ τῆς Παναγίας, στὴν Κουνουπιά.  Ποιός εἶναι ὁ ἀνώνυμος κληρικός, ὁ εὐεργέτης τῆς Κουνουπιᾶς καὶ ὄχι μόνο; Ἔκανε μεγάλο ταξίδι μὲ τὰ μεταφορικὰ μέσα τῆς ἐποχῆς καὶ ἔφερε πολύτιμα κειμήλια στὸ χωριό, ποὺ ἦταν σχεδὸν ἀπρόσιτο στὸ ἀνατολικὸὀρεινὸ ἄκρο τῆς Πελοποννήσου. Οἱ ρωσικὲς εἰκόνες τῆς Παναγίας καὶ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ ἔχουν καὶ σημαντικὸ βάρος… Κάποια στιγμὴ ἴσως νὰ  βρεθεῖ ποιὸς εἶναι….
.                     Κινήσεις καὶ ἐπαφὲς μεταξὺ τῶν ὑποδούλων Ἑλλήνων, κληρικῶν καὶ λαϊκῶν, μὲ τὴ Ρωσία ὑπῆρχαν καὶ στοὺς προηγούμενους τοῦ 18ου αἰῶνες. Ἤδη τὸ 1653 ἔπειτα ἀπὸπαράκληση τῶν παρεπιδημούντων στὴ Μόσχα Ἑλλήνων ἡ ρωσικὴ σταυροπηγιακὴ Μονὴ τοῦ Ἁγίου Νικολάου περιῆλθε σὲ ἑλληνικὰ χέρια: οἱ μοναχοί της μεταφέρθηκαν ἀλλοῦ καὶ στὴ θέση τους ἐγκαταστάθηκε ὁ ἀρχιμανδρίτης Κλήμης ἀπὸ τὴ Μονὴ Ἰβήρων (Ἄρθρο Ὄλγας Ἀλεξανδροπούλου «Ἡ ἑλληνικὴ μονὴ Ἁγίου Νικολάου στὴ Μόσχα», Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν «Μεσαιωνικὰ καὶ Νέα Ἑλληνικά», Τόμος 6ος, Ἀθήνα, 2000, σελ. 111).
.                     Ὁ Ρῶσος ἱστορικὸς ἐρευνητὴς Α. Ρόγκοφ γράφει ὅτι κατὰ τοὺς 16ο καὶ 17ο αἰῶνες μαζὶ μὲ τὶς πολυάριθμες χρηματικὲς δωρεές, οἱ ὁποῖες ἔρχονταν στὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὴ Ρωσία «ἐμφανίζονται στὸν ἑλληνικὸ χῶρο ρωσικὲς εἰκόνες, καλλιτεχνικὰ κεντήματα καὶ διάφορα εἴδη ἀπὸ μέταλλο». Ὁ ἴδιος γράφει ὅτι τὸ 1632 ὁ Πατριάρχης Κύριλλος Λούκαρις ἐνημερώνει τὸν τσάρο Μιχαὴλ Φιοντόροβιτς καὶ τὸν Πατριάρχη Φιλάρετο, ὅτι ὅταν ἔβαλε στὸ ναὸ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου τὶς εἰκόνες, ποὺ ἔλαβε ἀπὸ τὴ Μόσχα, τὸ ἔμαθε ὅλος ὁ λαὸς καὶ συνάχθηκε στὴν ἐκκλησία. (Α. Ρογκὸφ «Οἱ Ρωσοελληνικὲς πολιτιστικὲς σχέσεις ἀπὸ τὸ δεύτερο μισό τοῦ 15ου αἰώνα ἕως τὸν 17ο αἰώνα» εἰς Τόμο «Χίλια Χρόνια Ἑλληνισμοῦ Ρωσίας», ἐκδ. «Γνώση», 1994, σελ. 135).
.                     Οἱ ἐπαφὲς   ἔγιναν πυκνότερες ἀπὸ τὸν Μεγάλο Πέτρο καὶ μετά, ἕως καὶ τὸν Νικόλαο Α΄, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ὁποίου ὑπογράφτηκε ἡ ἀνεξαρτησία τῆς Ἑλλάδος. Κατ τν 18ο αώνα ο προσπάθειες τν λλήνων, κυρίως κληρικν, ν πείσουν τ ρωσικ κρατικγεσία ν βοηθήσει στν πελευθέρωση τς λλάδος σαν μεγάλες κα πάντοτε ο Ρσοι τος πογοήτευαν κα τος ριχναν βορ στος βάρβαρους κατακτητές τους. Γράφει ὁΠαντελὴς Κοντογιάννης: «Οἱ Ρῶσοι μόνον ὅταν ἐνόμιζον τὰς περιστάσεις εὐμενεῖς εἰς αὐτοὺς πρὸς καταπολέμησιν τῶν Τούρκων, ἐφαίνοντο εἰσακούοντες τὰς δεήσεις τῶν δεδουλωμένων χριστιανῶν καὶ ἐπεχείρουν νὰ ἐξεγείρωσιν αὐτούς, ἵνα ἔχωσι ἐπικούρους πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ἰδιοτελῶν σκοπῶν των» (Παντ. Μ. Κοντογιάννη «Οἱ Ἕλληνες κατὰ τὸν πρῶτον ἐπὶ Αἰκατερίνης Β΄ Ρωσσοτουρκικὸν πόλεμον 1768-1774», Ἐν Ἀθήναις, Τύποις Π.Δ. Σακελλαρίου, 1903, σελ. 15).
.                     Πρῶτος ὁ σοφὸς Πατριάρχης Ἱεροσολύμων Δοσίθεος (1669-1707) εἶχε πολλὲς συζητήσεις, γιὰ νὰ πείσει τοὺς Ρώσους νὰ ἀπελευθερώσουν τοὺς Ἕλληνες καὶ τοὺς Ἁγίους Τόπους, ἀλλὰ αὐτοὶ οὐδὲν ἔπραξαν. Περισσότερο θελαν ν καταλάβουν τος γίους Τόπους σ βάρος τν λλήνων, παρ ν κδιώξουν π ατος τος θωμανούς. Πλὴν τοῦ Δοσιθέου ὁκληρικὸς Σεραφεὶμ τὸ 1704 ἀπηύθυνε στὸν Βογιάρο Γολόβιν ἔγγραφο, στὸ ὁποῖο τὸν ἐνημέρωσε γιὰ τὶς συζητήσεις ποὺ εἶχε ἐκ μέρους Ἑλλήνων ἱεραρχῶν μὲ τὴν πολιτικὴ ἡγεσία τῆς Γαλλίας, τῆς Γερμανίας καὶ τῆς Ἀγγλίας, πρὸς ἀποκατάσταση ἐλευθέρας τῆς Ἑλλάδος. Ὅμως, ὅπως σημειώνει, «κατενόησε ὅτι τὰ εὐρωπαϊκὰ κράτη δὲν ἤθελον νὰ ὑποβοηθήσωσι τὴν ἐλευθέρωσιν τῶν χριστιανῶν τῆς βαλκανικῆς χερσονήσου, καὶ ὅτι ταύτην μόνον διὰ τῶν ἰδίων τῶν δυνάμεων ἔπρεπε νὰ κατορθώσωσιν» (Αὐτ. σελ. 17-18).
.                     Οἱ ὑποσχέσεις καὶ ὁ ἐμπαιγμὸς συνεχίστηκε καὶ τὸ 1730. Τότε ὁ στρατάρχης Μούνιχ ἔπεισε τὴν αὐτοκράτειρα τῆς Ρωσίας Ἄννα (1730-1740) ὅτι «πάντες οἱ Ἕλληνες ἐθεώρουν αὐτὴνὡς τὴν νόμιμον κυρίαρχόν των…  καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ὠφεληθῶσιν οἱ Ρῶσοι τὸν ἐνθουσιασμὸν αὐτῶν καὶ τὰς ἐλπίδας καὶ νὰ βαδίσωσι κατὰ τῆς Κωνστατινουπόλεως, διότι οὐδέποτε ἴσως αἱ συμπάθειαι τῶν Ἑλλήνων θὰ ἦσαν θερμότεραι καὶ αἱ περιστάσεις εὐνοϊκώτεραι». Ἡ αὐτοκράτειρα ἐνέκρινε τὸ σχέδιο. Ἀπόστολοι ἐντεταλμένοι ἀπὸ τὸν Μούνιχ διέσπειραν ἄφθονον χρυσὸν καὶπροκηρύξεις ἐν Θετταλίᾳ καὶ Ἠπείρῳ καὶ ἐκάλουν τοὺς Ἕλληνας εἰς ἐπανάστασιν κατὰ τῆς Πύλης. Πλήρεις ἐλπίδων οἱ Ἕλληνες περιέμεναν τὸ σύνθημα τῆς ἐξέγερσης. Αὐτὸ οὐδέποτε δόθηκε. Τὸ1739 ἡ Ρωσία ὑπέγραψε συνθήκη εἰρήνης μὲ τοὺς Ὀθωμανούς… Μία ἀκόμη ἀπογοήτευση γιὰ τοὺςἝλληνες. (Αὐτ. σελ. 30).
.                     Στὴν ἐποχὴ τῆς Αὐτοκράτειρας Ἐλισάβετ (1741-1762) νέοι ἀπόστολοι διέδωκαν φῆμες στὴ Μάνη, ὅπου ἐμφανίστηκε κάποιος Ρῶσος ἱερέας, ποὺ γύριζε σὲ διάφορα μέρη καὶπροπαγάνδιζε ὅτι ἐπίκειται ρωσοτουρκικὸς πόλεμος. Ἀπὸ τὴν πλευρά της ἡ Ἐλισάβετ «ἔπεμπε πάμπολλα ἀφιερώματα εἰς τὰς ἑλληνικὰς ἐκκλησίας καὶ εἰς τὰς μονὰς τοῦ Ἄθωνος, διένεμε περιτραχήλια εἰς τοὺς ἱερεῖς, ἵνα κρατῇ αὐτοὺς προσηλωμένους εἰς τὴν Ρωσίαν, διετήρει μισθωτοὺς ἀποστόλους ἐν Ἀλβανίᾳ καὶ ἐν Ἑλλάδι, οἵτινες ἐντολὴν εἶχον νὰ ὑποθάλπωσι τὴν ἀφοσίωσιν τῶν ὑποδούλων χριστιανῶν εἰς τὴν κραταιὰν αὐτοκρατορίαν τοῦ βορρᾶ, διένεμε δὲ καὶ ἄφθονα ἐλέη πανταχοῦ τῆς Ἀνατολῆς. Οὕτω δὲν ἐξεπληρώθησαν αἱ ἐλπίδες τῶν Ἑλλήνων καὶ ἐπὶ τῆς Ἐλισάβετ». (Αὐτ. σελ. 31).
.                     Δύο τυπικὲς ρωσικὲς εἰκόνες ὑπάρχουν ἐπίσης στὴν Κουνουπιά, ἐκ τῶν ὁποίωνἡ μία θεωρεῖται δωρεὰ τῆς Μεγάλης Αἰκατερίνης καὶ ἐνισχύει τὴν ἄποψη τοῦ ΠαντελῆΚοντογιάννη ὅτι στέλλονταν εἰκόνες ἀπὸ τὴ Ρωσία γιὰ τὴ σύσφιγξη τῶν σχέσεών της μὲ τοὺςἝλληνες. Βεβαίως πάντα παραμένει τὸ ἀναπάντητο ἐρώτημα γιατί ἡ δωρεὰ στὴν Κουνουπιά, ἕνα μικρὸ χωριὸ ἀπομονωμένο, πάνω στὸν Παρνωνα καὶ ὄχι σὲ μία μεγάλη πόλη.
.                     Τὸ ἀντιμήνσιο μπορεῖ νὰ φέρει τὴν ὑπογραφή τοῦ τότε Κιέβου Τιμοθέου, μὲχρονολογία τὸ 1755, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι ἐκείνη τὴ χρονιὰ τοῦτο ἦρθε στὴν Κουνουπιά. ἩἘλισάβετ ἀποθνήσκει τὸ 1762 καὶ ἀναλαμβάνει τὸ θρόνο της ἡ Αἰκατερίνη Β΄, μετὰ ἀπὸ ἕνα βραχύτατο χρονικὸ διάστημα, ὅπου ἔμεινε στὸ θρόνο ὁ σύζυγός της Πέτρος. Αὐτῆς τὸν σεβασμὸκαὶ τὴν ἐκτίμηση ἀπολάμβαναν οἱ ἐξαίρετοι Κερκυραῖοι κληρικοὶ καὶ λογάδες τοῦ Γένους Εὐγένιος Βούλγαρης καὶ Νικηφόρος Θεοτόκης. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Αἰκατερίνης συνέβησαν τὰ τραγικὰ γιὰτοὺς Ἕλληνες λεγόμενα Ὀρλωφικά. Κατ’ αὐτὰ πάλι ο λληνες παρασύρθηκαν σ θανάσιμη παγίδα. Λόγῳ  τῆς ἐπιθυμίας τους νὰ ἐλευθερωθοῦν ἀπὸ τὸν ὀθωμανικὸ ζυγό, πάλι πίστεψαν τι ο Ρσοι θ τος βοηθοσαν ἀποφασιστικὰ καὶ πάλι αὐτοὶ τοὺς ἄφησαν στὸ ἔλεος τῶνἰσλαμιστῶν τούρκων καὶ ἀλβανῶν.
.                     Οἱ ἐπὶ ἐννιὰ χρόνια σφαγὲς τῶν Πελοποννησίων ἀπὸ τοὺς Ἀλβανοὺς ὡρίμασαν τοὺς Ἕλληνες, ὅπως γράφει ὁ Τάσος Γριτσόπουλος. Πύκνωσαν τὰ ἔνοπλα σώματα τῆς πελοποννησιακῆς κλεφτουριᾶς, πρὸς ἄμυνα στὶς ἀγριότητες τῶν Ἀλβανῶν καὶ αὐτὰ ἀποτέλεσαν τὴμαγιὰ γιὰ τὴν Ἐπανάσταση τοῦ 1821. Χωρὶς νὰ παύσουν νὰ προσδοκοῦν ἐνίσχυση ἀπὸ Βορρᾶ οἱἝλληνες ἀπέδειξαν στὴν πράξη ὅτι ἡ περιπέτεια 1770 – 1779 τοὺς δίδαξε νὰ στηρίζονται στὶς δυνάμεις τους, νὰ ἀναπτύσσουν ἅμιλλα εἰς κάθε ἔργο προόδου, νὰ συντηροῦν μονίμως τὸν ἀναβρασμὸ τῶν πνευμάτων καὶ νὰ ὁπλίζονται μὲ θάρρος. Καὶ ἐπιλέγει ὁ Γριτσόπουλος: «Κατὰταῦτα τὴν καταιγίδα διεδέχθη ἠρεμία, μείζων δραστηριότης, πεῖσμα καὶ χρησιμοποίησις τῆς κτηθείσης πείρας, ὥστε ἐντὸς τῆς τεσσαρακονταετίας ἡ χώρα ὁλόκληρος ἀνασυνεκροτήθη καὶ ἐξ αὐτῆς ἀφωρμήθη ὁ νέος καὶ νικηφόρος Ἀγὼν τοῦ 1821». (Τάσου Γριτσόπουλου «Τὰ Ὀρλωφικὰ – Ἡ ἐν Πελοποννήσῳ ἐπανάστασις τοῦ 1770 καὶ τὰ ἐπακόλουθα αὐτῆς», «Μνημοσύνη», Ἐτήσιον περιοδικὸν τῆς Ἑταιρείας Ἱστορικῶν Σπουδῶν ἐπὶ τοῦ Νεωτέρου Ἑλληνισμοῦ, Παράρτημα ὑπ’ ἀριθμὸν 1, Ἐν Ἀθήναις, 1967, σελ. 180).
.                     Οἱ μετὰ τὴν ἀποτυχία τῆς Ἐπανάστασης τοῦ 1770 φόνοι, ἐμπρησμοὶ καὶ λεηλασίες τῶν ἀλβανῶν σὲ βάρος τῶν Ἑλλήνων, κυρίως στὴν Πελοπόννησο, εἶχαν ὡς ἀποτέλεσμα πολλοὶ νὰ καταφύγουν στὰ δυσπρόσιτα ὀρεινὰ χωριὰ τῆς Κυνουρίας, ἕνα ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἦταν ἡ Κουνουπιά. Τοὺς περισσότερους συγκέντρωσε ὁ Πραστός. Οἱ κάτοικοι διέξοδο εἶχαν τὴν θάλασσα καὶ πολλοὶ πῆγαν στὴν Κωνσταντινούπολη, ἐκεῖ πλούτισαν, δάνεισαν κεφάλαια στοὺς ναυτικούς τῆς Ὕδρας καὶ τῶν Σπετσῶν καὶ διενήργουν καὶ ἐμπόριο ἀκτοπλοΐας μὲ λιμάνια τὸ Ἄστρος, τὸΛεωνίδιο καὶ γιὰ τὴν Κουνουπιὰ καὶ τὰ γύρω χωριά, Μαρί, Χούνη, Κρεμαστή, τὸ Κυπαρίσσι.
.                     Σήμερα ἡ Κουνουπιὰ εἶναι ἕνας μικρὸς ὀρεινὸς οἰκισμὸς τοῦ Δήμου Νότιας Κυνουρίας, ποὺ ἔχει ἕδρα τὸ Λεωνίδιο. Κατὰ τὴν ἀπογραφὴ τοῦ 2011 ἔχει 51 κατοίκους, οἱ ὁποῖοι τὸν χειμώνα γίνονται λιγότεροι. Συνδέεται μὲ ἄσφαλτο μὲ τὸ Λεωνίδιο, ἀπὸ τὸ ὁποῖο ἀπέχει 31 χλμ. Συνδέεται ἐπίσης μὲ ἄσφαλτο μὲ τὴ Λακωνία. Τὸ εὐχάριστο γεγονὸς γιὰ τὴν Κουνουπιὰ εἶναιὅτι οἱ λίγοι κάτοικοί της εἶναι πολὺ πιστοὶ σὲ αὐτήν. Αὐτοὶ διατηροῦν τὸ Ναὸ τῆς Παναγίας σὲ ἀρίστη κατάσταση καὶ αὐτοὶ διαφύλαξαν τὰ πολύτιμα κειμήλια, ὅπως εἶναι τὸ ἀντιμήνσιο καὶ οἱρωσικὲς εἰκόνες. Αὐτοὶ ἐπιμελοῦνται κάθε 15Αύγουστο τὸ πανηγύρι, τὸ ὁποῖο συγκεντρώνει πλῆθος πιστῶν ἀπὸ τὴν Ἀρκαδία καὶ τὴ Λακωνία. Οἱ ἴδιοι ἐπιμελοῦνται τὴν κατὰ τὸ δυνατὸν συντήρηση τῶν πολύτιμων εἰκόνων τοῦ τέμπλου, τὶς ὁποῖες ἔχει ἱστορήσει ὁ Φώτης Κόντογλου, ἀπὸ τὶς λίγες ποὺ ἔχει ἁγιογραφήσει ἐκτὸς τῆς Ἀττικῆς. Οἱ κάτοικοι τῆς Κουνουπιᾶς περιμένουν τοὺς εἰδικοὺς ἀπὸ τὴ Ρωσία καὶ τὴν Ἑλλάδα νὰ ἀνακαλύψουν περισσότερα στοιχεῖα γιὰ τὸ ταξίδι τοῦ ἀντιμήνσιου ἀπὸ τὸ Κίεβο στὴν Κουνουπιὰ καὶ γιὰ τὴν προέλευση τῶν ρωσικῶν εἰκόνων. Ὅλα φυλάσσονται στὸ Ναὸ τῆς Παναγίας, ὡς πολύτιμα κειμήλια. Καὶ μόνο ἡ περιπέτεια τῆς ἀναζήτησης καὶ τῆς ἔρευνας ἀξίζει τὸν κόπο.-    

 

 

Σχολιάστε

Η ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἡ νίκη τοῦ Χριστοῦ

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.                      Ἡ νίκη τοῦ Χριστοῦ ἐπὶ τοῦ θανάτου, ποὺ ἑορτάσαμε προχθές, εἶναι τὸ σημαντικότερο γεγονὸς στὴν ἱστορία τῆς ἀνθρωπότητας. Εἶναι τὸ πιὸ παρήγορο μήνυμα, ἡ πιὸ ζωντανὴ διαβεβαίωση γιὰ τὸν ἄνθρωπο, τοῦ ὁποίου ἡ ψυχὴ  εἶναι φτιαγμένη γιὰ τὴν αἰωνιότητα. Καὶ ὄχι μόνο αὐτό. Εἶναι μία διαρκὴς ὑπόμνηση γιὰ τὸ ἀβάσιμο τῆς λογικῆς τῶν ὑλιστῶν καὶ τῶν ἡδονιστῶν.
.                      Μέσα στὰ συμπυκνωμένα δρώμενα τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος ὁ Θεάνθρωπος Ἰησοῦς ἀνατρέπει τὶς ἀνθρώπινες λογικές, ὅσες κυριαρχοῦσαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν Του καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ ἰσχύουν ἕως καὶ σήμερα. Μὲ τὰ λόγια καὶ τὶς πράξεις Του μᾶς διδάσκει ὅτι ἡ  ἐξουσία δὲν εἶναι ἰσχύος καὶ συμφερόντων, ἀλλὰ διακονίας, ὅτι ἡ ἐλευθερία δὲν στηρίζεται στὰ ὅπλα καὶ στὴ βία, ἀλλὰ στὴν ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὸ ὑλιστικὸ φρόνημα, ὅτι ἡ ἰσότητα προκύπτει ἀπὸ τὴ μετάνοια καὶ τὴν ἀγάπη, ὄχι ἀπὸ τὴ λογικὴ τῶν κάθε ἐποχῆς ἰσχυρῶν.
.                      Ἀνατρέπει ἐπίσης τὴν κοινωνικὴ ἠθική. Στὴ δικαιοσύνη Του ἡ ταπεινοφροσύνη καὶ ἡμετάνοια νικᾶνε τὶς γνώσεις, τὴν τυπολατρία, τὶς ὑλικὲς ἀπολαβές. Οἱ τελῶνες καὶ οἱ πόρνες – οἱ«ταπεινοὶ τῇ καρδίᾳ»– εἶναι γιὰ τὸν Χριστὸ πρόσωπα σημαντικότερα ἀπὸ τοὺς ἀλαζόνες τηρητὲς τοῦ Νόμου καὶ τοὺς πλουσίους ἄρχοντες. Ὡς μαθητές Του δὲν ἐπιλέγει τοὺς σοφούς τῆς ἐποχῆς του, ἀλλὰ ἁπλοϊκοὺς ψαράδες… Ὅπως γράφει στοὺς Κορινθίους ὁ Παῦλος, ὁ Θεάνθρωπος διάλεξε τοὺς θεωρούμενους ἀνόητους γιὰ νὰ ντροπιάσει τοὺς σοφούς, καὶ τοὺς ἀνίσχυρους, γιὰ νὰντροπιάσει τοὺς ἰσχυρούς. Αὐτά, ποὺ  ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Παύλου ἐθεωροῦντο ἀνοησίες, παραμένουν ἀκλόνητα σὲ ἀξία μηνύματα γιὰ μία βιώσιμη ἀνθρωπότητα.
.                      Τὰ διδάγματα, ποὺ ἔδωσε πρὸ τῆς Σταυρώσεώς Του ὁ Χριστὸς δὲν ἔγιναν ἀμέσως ἀντιληπτὰ  καὶ ἀπὸ τοὺς μαθητές Του, αὐτοὺς ποὺ ἦσαν συνέχεια μαζί Tου. Αὐτοὶ θεώρησαν ὅτι θὰ βοηθοῦσαν νὰ ἐγκαταστήσει τὸ βασίλειο τοῦ Δαυίδ. Μάλιστα δύο ἀπὸ αὐτοὺς ἔβαλαν μέσο τὴμητέρα τους νὰ τοὺς δώσει καλὲς θέσεις, ὅταν ἀναλάβει τὴν ἐξουσία… Οἱ μαθητές Του ἐπίσης δὲνἀντιλήφθηκαν ὅτι πῆγε νὰ προσευχηθεῖ πρὸς τὸν Πατέρα Του ἐν ὄψει τῆς συλλήψεώς Του. Ἐνῶ περνοῦσε τὴν κατὰ τὴν ἀνθρώπινη φύση ἀγωνία Του, ἐκεῖνοι κοιμοῦνταν… Ὅταν συνελήφθη, ἐκεῖνοι ἔντρομοι διασκορπίστηκαν… Μὲ τὴν Ἀνάστασή Του ὁ Χριστός, τὴν παρουσία Του ἀνάμεσά τους, τὴν Ἀνάληψή Του καὶ τὴν Πεντηκοστὴ μετέστρεψε τοὺς φοβισμένους μαθητὲς σὲ ἀτρόμητουςἱεραποστόλους καὶ μάρτυρες τῆς Πίστης τους πρὸς Αὐτόν.

.                       Ὁ Χριστὸς ἔδωσε ἀπόλυτη ἐλευθερία στὸν ἄνθρωπο καὶ αὐτὸς εἶναι ἐλεύθερος νὰΤὸν ὑβρίζει, νὰ Τὸν φυλακίζει, νὰ Τὸν διώκει, νὰ Τὸν ἀπαρνεῖται, νὰ Τὸν προδίδει. Ἡ μετὰΧριστὸν ἱστορία ἔχει καταγράψει ἑκατοντάδες προσωπικότητες ποὺ θέλησαν καὶ θέλουν μὲ τὶς δικές τους ἀρχὲς νὰ σώσουν τὴν ἀνθρωπότητα. Πολιτικοί, στρατιωτικοί, φιλόσοφοι προσπάθησαν καὶ οἱπερισσότεροι τὴν ἔβλαψαν… Ἡ ἀνθρωπότητα πάντα κινεῖται μὲ βάση τὸν ὑλισμό, τὸν ὠφελιμισμὸ καὶ τὸν ἡδονισμό. Ἐπιλέγει νὰ μιμηθεῖ τὶς Δαναΐδες, ἤ, χειρότερα, νὰ ἔχει τὴ μοίρα τοῦ Ταντάλου. Ὁ Ἀναστὰς  Χριστὸς ὑπομένει. ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ!-

, ,

Σχολιάστε

ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΕΣ ΑΡΧΙΕΡΕΙΣ, ΘΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΘΗΡΙΩΔΙΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἱερομάρτυρες Ἀρχιερεῖς
θύματα τῆς τουρκικῆς θηριωδίας

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.                 Πέρυσι, τέτοια ἡμέρα (ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 6. ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ E΄ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)), τὸ ἀντίστοιχο κείμενο ἦταν ἀφιερωμένο στὸν ἐθνοϊερομάρτυρα Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄. Φέτος ἀφιερώνεται σὲ δύο, στοὺς Ἀδριανουπόλεως Δωρόθεο (Πρώιο) καὶ Θεσσαλονίκης Ἰωσὴφ (Ἀντωνόπουλο), οἱ ὁποῖοι μὲ ἄλλους ἕντεκα Ἀρχιερεῖςἀκολούθησαν  τὴν μαρτυρικὴ πορεία τοῦ Πατριάρχη στὴν δι’ ἀπαγχονισμοῦ ἐκτέλεση καὶ ἀνακηρύχθηκαν ἅγιοι ἱερομάρτυρες. Στὴν Κωνσταντινούπολη ἐκτελέστηκαν οἱ Συνοδικοὶ ἈρχιερεῖςἘφέσου Διονύσιος, Ἀγχιάλου Εὐγένιος, Νικομηδείας Ἀθανάσιος, Τορνόβου Ἰωαννίκιος, Ἀδριανουπόλεως Δωρόθεος, Θεσσαλονίκης Ἰωσὴφ καὶ Δέρκων Γρηγόριος. Στὴ Θράκη ἐκτελέστηκαν ὁ πρώην Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης Κύριλλος ϛ΄ καὶ οἱ Σωζοπόλεως Παΐσιος Πρικαῖος ἢ Βάρης, Μαρωνείας Κωνστάντιος, Γάνου καὶ Χώρας Γεράσιμος, Μυριοφύτου καὶ Περιστάσεως Νεόφυτος καὶ Σαμμακοβίτου Ἰγνάτιος.
.                 Ὁ Σουλτάνος, ὅταν πληροφορήθηκε τὴν ἔκρηξη τῆς Ἐπαναστάσεως καὶ στὴν Πελοπόννησο, ζήτησε ἀπὸ τὸν Πατριάρχη νὰ στείλει ὡς ὁμήρους στὴν Πύλη τρεῖς ἀρχιερεῖς, ἀπὸτοὺς πλέον κοντινούς του. Αὐτοὶ ἦσαν οἱ Θεσσαλονίκης Ἰωσήφ, Ἀδριανουπόλεως Δωρόθεος καὶΤορνόβου Ἰωαννίκιος. (Ἀρχ/που Χριστοδούλου «Γρηγόριος Ε΄ –  Ὁ ἐθνάρχης τῆς ὀδύνης», Ἀποστ. Διακονία, 2004, σελ. 598). Ἡ ἐν ὄψει τῶν προφανῶν τραγικῶν ἐξελίξεων ἀτμόσφαιρα στὸΠατριαρχεῖο ἦταν χαρμολύπης. Εἶναι χαρακτηριστικοὶ οἱ λόγοι τοῦ Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄ πρὸς τοὺς στὸ μαρτυρικὸ τέλος πορευομένους ἀδελφούς του: «Ἀδελφοί, οὕτως ἠθέλησεν ὁ Κύριος, δεικνύων ἡμῖν πολλὰ καὶ σκληρά… Ἀπέρχεσθε σήμερον εἰς τὴν Πύλην, ἵνα μένητε βεβαίως μετὰτῶν ἄλλων ἀδελφῶν ἐνέχυρα παρ᾽ αὐτῇ. Κύριος οἶδε τὸ ἀποβησόμενον. Ἀλλ’ ἐὰν ἀποβῇ εἰς μαρτύριον, ἀκολουθήσω ὑμᾶς τάχιον καὶ ἐγώ». (Ι. Φιλήμονος ΔΙΕΕ, τ. Β΄, σελ. 117).
.                  Ὁ Δέρκων Γρηγόριος ἦταν τῆς γνώμης νὰ μὴν σταλοῦν οἱ Ἀρχιερεῖς ὅμηροι στὴν Πύλη, ἀλλὰ νὰ ἐζητεῖτο ἀπὸ τὸν Σουλτάνο νὰ μεταβοῦν ὁ Πατριάρχης καὶ οἱ Συνοδικοὶ Ἀρχιερεῖς στὴν Πελοπόννησο, μὲ τὴν αἰτιολογία ὅτι ἐκεῖ θὰ φρόντιζαν νὰ σταματήσει ἡ Ἐπανάσταση, ἀλλὰ στὴν οὐσία νὰ ἡγοῦντο Αὐτῆς. Ὁ Πατριάρχης ἀπέρριψε τὴν εἰσήγηση καὶ ἀπάντησε: «Καὶ ἐγώ, ὡς κεφαλὴ τοῦ ἔθνους καὶ ὑμεῖς, ἡ Σύνοδος, ὀφείλομεν νὰ ἀποθάνωμεν διὰ τὴν κοινὴν σωτηρίαν. Ὁ θάνατος ἡμῶν θὰ δώσῃ δικαίωμα εἰς τὴν Χριστιανωσύνην νὰ ὑπερασπίσῃ τὸ ἔθνος ἐναντίον τοῦ τυράννου. Ἀλλ’ ἂν ὑπάγωμεν ἡμεῖς νὰ θαρρύνωμεν τὴν ἐπανάστασιν, τότε θὰ δικαιώσωμεν τὸν Σουλτάνον ἀποφασίσαντα νὰ ἐξολοθρεύσῃ ὅλον τὸ ἔθνος» (Ν. Σπηλιάδου «Ἀπομνημονεύματα», Ἔκδ. Χ. Νικολαΐδου Φιλαδελφέως, 1851, Α΄ Τόμος, σελ. 100, σημ. 1).
.                 Στὶς 10 Ἀπριλίου 1821, ἡμέρα τοῦ Πάσχα, ἀπαγχονίστηκε ὁ Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ καὶ ἀκολούθησε τὴν ἴδια ἡμέρα ὁ ἀπαγχονισμὸς τῶν Νικομηδείας Ἀθανασίου, Ἀγχιάλου Εὐγενίου καὶ Ἐφέσου Διονυσίου. Στὶς 3 Ἰουνίου 1821 ἀπαγχονίσθηκαν οἱ ἄλλοι συλληφθέντες Ἀρχιερεῖς Δέρκων Γρηγόριος, Ἀδριανουπόλεως Δωρόθεος, Τυρνόβου (ἢ Τορνόβου) Ἰωαννίκιος καὶ Θεσσαλονίκης Ἰωσήφ. Οἱ δήμιοι τοὺς ἐπιβίβασαν ἐπὶ πλοιαρίου, γιὰ νὰ τοὺς ὁδηγήσουν στὴνἀγχόνη. Κατὰ τὴ διαδρομὴ οἱ ἀρχιερεῖς μὲ πνιγμένη ἀπὸ τὸν πόνο τὴ φωνὴ ἔψαλλαν τὴν ἀκολουθία τῆς κηδείας τους. Στὸ τέλος εὔχονταν ὁ ἕνας στὸν ἄλλο: «Καλὴ ἀντάμωση στὴν ἄλλη ζωή».
.                  Πρῶτον οἱ δήμιοι ἀποβίβασαν τὸν Τορνόβου Ἰωαννίκιο στὸ Ἀρναούτκιοϊ. Ἐκεῖ εἶχε στηθεῖ ἡ ἀγχόνη «ἀπὸ τοῦ ἀνωφλίου οἰκίας παρακειμένου κουρείου». Οἱ ἄλλοι Ἀρχιερεῖς «ἀπέστρεψαν τοὺς δακρύοντας αὐτῶν ὀφθαλμούς», πλὴν τοῦ Δέρκων. Αὐτὸς ὄρθιος ἱστάμενος καὶπαρακολουθῶν τὸ θύμα μέχρι τῆς τελευταίας τοῦ θανάτου στιγμῆς ἀνέκραξε διὰ τῆς στεντορείας αὐτοῦ φωνῆς «Μακαρία ἡ ὁδὸς ᾗ (Σήμ. γρ. στὴν ὁποία) πορεύῃ σήμερον». Ἔπειτα ἦρθε ἡ σειρὰτοῦ Ἀδριανουπόλεως Δωροθέου. Τὸν ἀποβίβασαν καὶ τὸν κρέμασαν στὸ Μεγάλο Ρεῦμα.Ἀκολούθησαν ὁ Δημητσανίτης Θεσσαλονίκης Ἰωσὴφ ποὺ τὸν κρέμασαν στὸ Γενίκιοϊ (Νεοχώρι) καὶ ὁ Ἀχαιὸς Δέρκων Γρηγόριος, τὸν ὁποῖο τὸν πῆγαν στὰ Θεραπειὰ καὶ τὸν κρέμασαν μπροστὰ στὸσπίτι του. (Σπ. Τρικούπη «Ἱστορία τῆς  Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως», Ἔκδ. 3η, Ἔκδ. Παν. Ἀσλάνης,Ἐν Ἀθήναις, 1888, τ. Α΄ σελ. 110 κ.ε. καὶ Κων. Παπαρρηγόπουλου «Ὁ Μέγας Δέρκων», ἐν «Ἑστία», 1876, σελ. 53).
.                 Ὁ Χιώτης Μητροπολίτης Ἀδριανουπόλεως Δωρόθεος Πρώιος (1765-1821) ἦταν ἐκ τῶν εὐρυμαθεστέρων κληρικῶν τῆς ἐποχῆς του καὶ εὑρηματικὸς παιδαγωγός. Ὅταν ἀνέλαβε σχολάρχης τῆς Μεγάλης τοῦ Γένους Σχολῆς, ὁ Κούμας ἔγραψε ὅτι «ἤρχισε νὰ γίνεται Πιερία (σημ. γρ.: χώρα τῶν Μουσῶν) ὁ Βόσπορος…, μὲ τὸν φιλοτιμότερον διδάσκαλον καὶ προῆλθεν ἱκανὴ ὠφέλεια ἐκ τῆς σχολῆς…». Ὁ Δωρόθεος μαζὶ μὲ τὰ θρησκευτικὰ ἔγραψε καὶ δίδαξε φιλοσοφία, ἀρχαῖα ἑλληνικά, ἀστρονομία, φυσική, ἀριθμητική, ἄλγεβρα, γεωμετρία, λογική. (Περιοδ. Ἑλλην. Φιλολογικοῦ Συλλόγου Κωνσταντινούπολις τ. Γ΄, 1880, σελ. 256). Τὰ μαθήματα τῆς φυσικῆς γίνονταν μὲ πειράματα καὶ ἡ ἀστρονομία μὲ οὐράνιες παρατηρήσεις. Ἐπίσης ἐπιμελήθηκε τῆς συντάξεως Μεγάλου Λεξικοῦ τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσης, ποὺ ἄρχισε νὰ ἐκδίδεται ἐπὶ πατριαρχίας Γρηγορίου Ε΄, ἀλλὰ δὲν ὁλοκληρώθηκε, λόγῳ τῶν ἐπισυμβάντων τραγικῶν γεγονότων.
.                 Ὁ Δωρόθεος ἦταν ὁ πρῶτος ποὺ εἰσήγαγε στὴν παιδαγωγικὴ μέθοδο τὴν αὐτοδιοίκηση τῶν τροφίμων τῆς Σχολῆς. Οἱ ὀγδόντα μαθητὲς ἦσαν διηρημένοι σὲ δύο τμήματα. Ἐπικεφαλῆς τοῦκάθε τμήματος ὁ πρόεδρος ἢ «ταξίαρχος». Χρέος τους νὰ προσέχουν τὴν τήρηση τῶν γυμνασιακῶν νόμων, νὰ ἐπιλύουν διαφορὲς καὶ νὰ συνεργάζονται μὲ τὸν σχολάρχη. (Τ. Ἀθ. Γριτσόπουλου «Πατριαρχικὴ Μεγάλη Σχολή», τ. Β΄, σσ. 86 κ.ἑ., 415 κ.ἑ.).
.                 Ὁ Θεσσαλονίκης Ἰωσὴφ (1761-1821) γεννήθηκε στὴν ἁγιοτόκο Δημητσάνα, ποὺπροσέφερε καὶ πλειάδα Πατριαρχῶν καὶ Ἀρχιερέων. Στὴν ἀδούλωτη αὐτὴ ἰδιαίτερη πατρίδα του, μὲτὴν μεγίστη προσφορὰ στὴν Ἐθνεγερσία, ἔμαθε τὰ πρῶτα του γράμματα. Τὴν ἐκπαίδευσή του συμπλήρωσε στὴν Κωνσταντινούπολη. Ὁ Μανουὴλ Γεδεὼν γράφει τὰ χαρακτηριστικὰ τοῦ μάρτυρος Ἱεράρχου: « Φυσικὰ μὲν εὐφυία καὶ κρίσις νοὸς ἀποχρῶσα, προσθήτω δὲ καὶ κτητὸν τὴν ἱκανὴν παίδευσιν. Προαιρετικὰ δὲ πραότης, εὐπροσιτότης,… ἐγκράτεια καὶ τήρησις ὡς ἔνι ἀκριβὴς τῶν Θείων Κανόνων» («Ἀπὸ σημειώματα χρονογράφου», Ἀθῆναι, 1932, σελ. 157).
.                 Ὡς Μητροπολίτης Δράμας (1780-1810) ὁ Ἰωσὴφ δι’ ἐπιστολῆς του προέτρεψε τὸν Ἅγιο Νικόδημο τὸν Ἁγιορείτη νὰ συγγράψει τὸν Συναξαριστὴ καὶ ἀνέλαβε ἐκεῖνος τὴν ἐπιχορήγηση τῆςἔκδοσης. Μάλιστα ἐπιδίωξε νὰ παραμείνει μυστικὴ ἡ προσφορά του, ὅπως γράφει σὲ ἀνέκδοτη μελέτη του ὁ Γορτύνιος πρωτοπρεσβύτερος π. Χρίστος Κυριακόπουλος. Στὴν ἐπιστολή του ὁἸωσὴφ ἔγραψε μεταξὺ ἄλλων: «Περὶ τῆς ἐκδόσεως τοῦ Συναξαριστοῦ… ζητῶ νὰ γίνη ὅσον τὸδυνατὸν ἄρτιον καὶ καλόν, ἐπαινετὸν καὶ δεκτὸν Θεῷ πρῶτον καὶ ἀνθρώποις ὠφέλιμον. Ἴσως καὶσυγχωρηθῇ καὶ ἡμῖν μέρος τῶν πολλῶν μας ἀμπλακημάτων (Σημ.γρ.: ἁμαρτημάτων)». Ὡς Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης (1810-1821) ὁ Ἰωσὴφ ἦταν κοντὰ καὶ βοηθοῦσε τὸν συντοπίτη τουΠατριάρχη Γρηγόριο Ε´. Τὴν περίοδο 1819 – 1821 ἦταν Συνοδικὸς καὶ ὑπέγραψε τὴν ΠατριαρχικὴἘγκύκλιο πρὸς τοὺς Θεσσαλονικεῖς, μὲ τὴν ὁποία ὁ Πατριάρχης τοὺς προέτρεπε νὰ μὴν παρασυρθοῦν ἀπὸ τὸ κίνημα τοῦ Ἀλῆ Πασᾶ κατὰ τῆς Πύλης.
.                 Ἡ θυσία τοῦ Πατριάρχη καὶ τῶν Ἀρχιερέων, ποὺ παρέμειναν πιστοὶ μέχρι θανάτου στὸν Χριστό, στὴν Ἐκκλησία καὶ στὸ Ἔθνος, θὰ ἔπρεπε νὰ συγκινεῖ κάθε ἔντιμο καὶ ἐνημερωμένο ἄνθρωπο. Εἶναι λυπηρὸ τὸ γεγονὸς ὅτι  ἡ ἀντιεκκλησιαστικὴ ἰντελιγκέντσια τῆς Πατρίδας μας κρατάει ἀτεκμηρίωτη, ἄδικη, προσβλητικὴ καὶ συκοφαντικὴ στάση πρὸς τοὺς ἱερομάρτυρες ἀρχιερεῖς τῆς Παλιγγενεσίας.-      

, ,

Σχολιάστε