christian-vivliografia

Αὐτὸς ὁ χρήστης δὲν ἔχει δημοσιοποιήσει βιογραφικὲς του πληροφορίες

Ἀρχικὴ σελίδα: http://lagouros.wordpress.com

Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- I´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τὸ 2018

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

     ΜΕΡΟΣ Ι΄

Μέρος Α´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018 -Α´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Μέρος Β´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- Β´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Μέρος Γ´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- Γ´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Μέρος Δ´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- Δ´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Μέρος Ε´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- E´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Mέρος ϛ´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- ϛ´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Mέρος Ζ´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- Z´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Μέρος Η´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- H´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Μέρος ΙΑ´:  Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- IA´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Μέρος Θ´ Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- Θ´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἀλβανίας

.           Μία ἀκόμη μαρτυρικὴ τοπικὴ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία εἶναι αὐτὴ τῆς Ἀλβανίας. Ὁ βασικὸς κορμὸς τῶν πιστῶν της εἶναι οἱ Ἕλληνες, ποὺ ζοῦν κυρίως στὴν Βόρειο Ἤπειρο, συμπεριλαμβανομένης τῆς περιοχῆς τῆς Χειμάρρας, τὴν ὁποία ἡ Ἀλβανικὴ κυβέρνηση δὲν τὴν θεωρεῖ μειονοτική, στὰ Τίρανα καί, λιγότεροι στὸ ὑπόλοιπο τῆς χώρας.
.           Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Τιράνων καὶ πάσης Ἀλβανίας κ. Ἀναστάσιος (Γιαννουλάτος), 89 ἐτῶν, εἶναι μία σημαντικὴ ἐκκλησιαστικὴ καὶ θεολογικὴ προσωπικότητα, μὲ διεθνῆ ἀκτινοβολία. Ὁ Ἠλίας Ἀντωνόπουλος στὸ βιβλίο του «Ἀλβανία καὶ ἑλληνοαλβανικὲς σχέσεις 1912-1994» (Ἔκδ. «Ὠκεανίδα, σελ. 128) ἔτσι περιγράφει τὸν κ. Ἀναστάσιο: « Φωτισμένος πανεπιστημιακὸς διδάσκαλος, λεπτὸς καὶ γλαφυρὸς ὁμιλητής, ἐκλεκτὸς ἀρθρογράφος, πολιτικῶς καὶ διοικητικῶς διορατικὸς καὶ εὐέλικτος, ἀλλὰ καὶ ποιμένας στοργικότατος, ποὺ ἀγκάλιασε στοὺς κόλπους του μέσα ὅλους τοὺς Ὀρθοδόξους τῆς χώρας, ἀνεξαρτήτως γένους καὶ γλώσσας».
.           Ἡ Ἑλληνικὴ μειονότητα παραμένει ζωντανή, παρὰ τὸ ὅτι μεγάλο μέρος της, κυρίως μετὰ τὸ 1990, πέρασε στὴν Ἑλλάδα ἢ μετανάστευσε στὶς ΗΠΑ καὶ σὲ ἄλλες χῶρες. Τὰ δημογραφικὰ στοιχεῖα, ὡς πρὸς τοὺς Ὀρθοδόξους στὴν Ἀλβανία, ποικίλουν. Κατὰ τὸ “The World Almanac” τοῦ 2017 τὸ 6,8% τοῦ ἀλβανικοῦ πληθυσμοῦ εἶναι οἱ Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί, ἔναντι 56,7% τῶν Μουσουλμάνων, 10% τῶν Ρωμαιοκαθολικῶν καὶ 2,5% τῶν ἀθέων. Κατὰ τὰ στοιχεῖα ποὺ ἀναφέρει ἡ Wikipedia οἱ Σουνίτες Μουσουλμάνοι εἶναι 39% στὸν συνολικὸ πληθυσμὸ τῆς Ἀλβανίας, οἱ Μπεκτασῆδες Μουσουλμάνοι 4 – 9%, οἱ Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι 29,7%, οἱ Ρωμαιοκαθολικοὶ 9% καὶ στὸ ὑπόλοιπο 14 – 19% συγκαταλέγονται Προτεστάντες, Μάρτυρες τοῦ Ἰεχωβᾶ (5.055 μέλη), Μορμόνοι (2.477 μέλη), Ἀντβεντιστὲς (359) καὶ κάποιες μικρὲς κοινότητες τῶν μουσουλμανικῶν αἱρέσεων Μπαχάι καὶ Ἀχμαντίγια.
.           Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος κ. Ἀναστάσιος ἔλαβε τὴν ἀλβανικὴ ἰθαγένεια στὸ τέλος τοῦ 2017, μετὰ ἀπὸ εἴκοσι πέντε χρόνια ἀπὸ τότε ποὺ ἀνέλαβε τὰ καθήκοντά του στὴ χώρα. Εἶναι καὶ τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἀπόδειξη τῶν δυσκολιῶν ποὺ ἔχει στὴν ἄσκηση τῆς διακονίας του. Ἀπὸ τὴν πρώτη ἡμέρα ποὺ πάτησε τὸ πόδι του στὴν Ἀλβανία ἀντιμετώπισε ἐχθρότητα καὶ μίσος. Ἀπὸ τὴ μία ἦταν ἡ ἀλβανικὴ κυβέρνηση καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη ἀκραῖες ἐθνικιστικὲς ἀλβανικὲς ὀργανώσεις, ρωμαιοκαθολικοὶ καὶ ἰσλαμιστές. Ἕως καὶ φέτος στὴν Ἀλβανία οἱ τσάμηδες ἐξέδωσαν βιβλίο, στὸ ὁποῖο καθυβρίζεται καὶ συκοφαντεῖται ὁ Ἀρχιεπίσκοπος κ. Ἀναστάσιος.
.           Μέσα σὲ αὐτὸ τὸ φανατικὰ ἐχθρικὸ περιβάλλον ὁ κ. Ἀναστάσιος ἐπιτέλεσε ἕνα θαῦμα. Θὰ παραθέσουμε τί ὁ ἴδιος, στὴν ἐνθρονιστήρια ὁμιλία του, στὶς 2 Αὐγούστου 1992, εἶπε ὅτι βρῆκε καὶ τί ἀναφέρει σήμερα τὸ Ἡμερολόγιο τῆς Ἐκκλησίας ὅτι εἶναι ἡ κατάστασή της. Τὸ 1992, ποὺ ἀνέλαβε περιέγραψε ἔτσι τὴν κατάσταση:
.           «Ἐξωτερικά, ὅπου κι ἂν στρέψει κανεὶς τὸ βλέμμα του, στὸ ἀπροσμέτρητο χάος, στὰ ἐρείπια ποὺ σκόρπισε ὁ σχεδὸν πενηντάχρονος διωγμός, ὅλα, συμβολικὰ δὲ τὰ ἀναρίθμητα μποῦνκερ*, τονίζουν τὸν Κρανίου τόπον, στὸν ὁποῖον πορευόμεθα… Ἀπὸ τοὺς ἱερεῖς ποὺ εἶχαν χειροτονηθεῖ πρὸ τοῦ 1967 ἐξακολουθοῦν νὰ διακονοῦν 10 ἱερεῖς καὶ 1 ἀρχιδιάκονος. Ὑπάρχουν ἀκόμη 8 ἱερεῖς καὶ 1 διάκονος, ἀσθενεῖς ἢ ὑπερήλικες… Σὲ μεγάλα κέντρα τῆς χώρας, ὅπως τὸ Δυρράχιο, ἡ Κορυτσά, τὸ Ἀργυρόκαστρο, ἡ Αὐλώνα, ἡ Καβάγια, οἱ πιστοὶ ἐξυπηρετοῦνται ἀπὸ ναοὺς ποὺ εἶχαν μετατραπεῖ σὲ κέντρα διασκεδάσεως, ἀποθῆκες, μηχανουργεῖα, ἐνῶ ἄλλες πόλεις, ὅπως ἡ Σκόδρα, ἡ Ἐρσέκα, τὸ Δέλβινο στεροῦνται ἐντελῶς στοιχειώδους χώρου λατρείας… Πάνω ἀπὸ 100 χωριὰ μὲ ὀρθόδοξο πληθυσμὸ δὲν διαθέτουν καθόλου ναό, ἐνῶ ἄλλα τόσα ἔχουν ἡμικατεστραμμένες ἐκκλησίες. Στὸ μεταξὺ 140 ὀρθόδοξοι ναοὶ ἔχουν γίνει μουσεῖα… Μὲ ἀκόμη μεγαλύτερο πόνο προσευχόμαστε καὶ λαχταροῦμε νὰ ἀναστηλώσουμε τὰ κατεστραμμένα μοναστήρια μας, ποὺ ἔγιναν τουριστικὰ ξενοδοχεῖα καὶ κέντρα ἢ στρατιωτικοὶ καταυλισμοί…Ἐπὶ 30 χρόνια δὲν κυκλοφοροῦσαν στὴ χώρα ὀρθόδοξα ἔντυπα, ἐνῶ ὅσα προϋπῆρχαν καταστράφηκαν. Τὰ ἀρχεῖα τῆς Ἐκκλησίας ἔχουν καεῖ… ».
.           Μὲ διάταγμα τοῦ τυράννου Ἐμβὲρ Χότζα, ποὺ δημοσιεύθηκε στὶς 22 Νοεμβρίου 1967, ἡ Ἀλβανία ἀνακηρύχθηκε ἐπισήμως τὸ πρῶτο καὶ μοναδικὸ ἄθεο κράτος στὸν κόσμο καὶ στὴν Ἱστορία, στὸ ὁποῖο ἀπαγορεύθηκε συνταγματικὰ κάθε θρησκευτικὴ ἔκφραση. Οἱ κληρικοὶ βιαίως ἀποσχηματίσθηκαν, πολλοὶ ὁδηγήθηκαν στὴ φυλακὴ ἢ στὴν ἐξορία καὶ ἀρκετοὶ στὸ Μαρτύριο. Μεταξὺ αὐτῶν καὶ ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Βησσαρίων, ὁ ὁποῖος φυλακίσθηκε καὶ ὁ Βοηθός του, Ἐπίσκοπος Ἀπολλωνίας Εἰρηναῖος, ὁ ὁποῖος ἐξορίστηκε. Τὴν ἐποχὴ ἐκείνη ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Ἀλβανίας διέθετε τὴν Ἀρχιεπισκοπὴ καὶ τρεῖς ἀκόμη Ἐπισκοπές, 19 Ἀρχιερατικὲς Περιφέρειες, 330 ἐνορίες καὶ 25 Μονές.
.               Ὡς πρὸς τὴν ἐκκλησιαστικὴ διοίκηση, ἀπὸ τὸ 1992 ἕως τὸ 2018 καταρτίσθηκε νέος Καταστατικὸς Χάρτης, ἀνασυστάθηκαν καὶ λειτουργοῦν ἐκκλησιαστικὰ καὶ ἱεραποστολικὰ ἡ Ἀρχιεπισκοπὴ τῶν Τιράνων καὶ οἱ Μητροπόλεις Βερατίου, Ἀργυροκάστρου καὶ Κορυτσᾶς. Ἱδρύθηκαν δύο νέες Μητροπόλεις, οἱ Ἀπολλωνίας καὶ ἡ Ἐλμπασάν. Λειτουργεῖ ἡ Ἱερὰ Σύνοδος μὲ τὸν Ἀρχιεπίσκοπο, ἕξι Μητροπολίτες καὶ ἕναν Ἐπίσκοπο. Παρὰ τῇ Συνόδῳ ὑπάρχει τὸ Κληρικολαϊκὸ Ἐκκλησιαστικὸ Συμβούλιο, τὸ ὁποῖο ἔχει συμβουλευτικὸ ρόλο. Μέσα σὲ 25 χρόνια ἐκ τοῦ μηδενὸς δημιουργήθηκε ὁ ἱερὸς κλῆρος. Σήμερα αὐτὸς ἀποτελεῖται ἀπὸ 156 κληρικούς, οἱ ὁποῖοι ἐξυπηρετοῦν πάνω ἀπὸ 400 Ἐνορίες. Συγκοτήθηκαν ἐπίσης πέντε μονές. Ἀνεγέρθηκε στὸ κέντρο τῶν Τιράνων περικαλλὴς καθεδρικὸς ναός. Ἀνεγέρθηκαν ἢ ἀποκαταστάθηκαν ὅλοι οἱ ναοὶ ποὺ λειτουργοῦν καθὼς καὶ οἱ μονές, ὅσες δόθηκαν ἕως τώρα στὴν Ἐκκλησία. Ἱδρύθηκαν πανεπιστημιακοῦ ἐπιπέδου Ὀρθόδοξη Θεολογικὴ Ἀκαδημία, τὸ Πανεπιστήμιον «Λόγος», μία διετοῦς φοιτήσεως Σχολὴ Βυζαντινῆς Μουσικῆς καὶ Ἐκκλησιαστικὸ Λύκειο στὸ Ἀργυρόκαστρο, ποὺ φέτος συμπλήρωσε εἴκοσι χρόνια λειτουργίας.
.           Στὸν ποιμαντικὸ τομέα, λειτουργοῦν κατηχητικὰ σχολεῖα, ἐκδίδονται ἐφημερίδα καὶ περιοδικά, ὑπάρχει ἡ ἱστοσελίδα τῆς Ἐκκλησίας καὶ ραδιοφωνικὸς σταθμός, ὑπάρχουν κατασκηνώσεις γιὰ νέους καὶ νέες. Λειτουργεῖ ἐπίσης συγκρότημα ἐργαστηρίων, ἀποτελούμενο ἀπὸ τυπογραφεῖο, κηροπλαστεῖο, ξυλουργεῖο, ἐργαστήρια ἁγιογραφίας καὶ συντηρήσεως εἰκόνων. Στὸν κοινωνικὸ τομέα ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Ἀλβανίας ἐπιτελεῖ σημαντικὸ ἔργο, μὲ τὴ λειτουργία ἄνω τῶν 30 νηπιαγωγείων, ἐκπαιδευτηρίων εἰς τὰ Τίρανα, στὸ Δυρράχιο, στὸ Ἀργυροκάστρο καὶ στὴν Κορυτσά, ὀρφανοτροφείου, οἰκοτροφείου. Μὲ τὶς δομὲς ποὺ ἔχει δημιουργήσει ἡ Ἀρχιεπισκοπὴ βοηθάει καὶ τὸ ἀλβανικὸ κράτος στὴν κατασκευὴ δημόσιων ἔργων, ποὺ διευκολύνουν τὴ ζωὴ τῶν πολιτῶν.
.           Τὸ μέλλον τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας τῆς Ἀλβανίας εἶναι ἕνα ἐρώτημα. Οἱ Ἕλληνες Ὀρθόδοξοι ποὺ κατοικοῦν στὴ χώρα, φοβοῦνται ὅτι θὰ καταπιεσθοῦν ἐκκλησιαστικά, ὅπως ἐξακολουθοῦν νὰ καταπιέζονται πολιτικά, κοινωνικὰ καὶ ὡς πρὸς τὰ ἀνθρώπινα δικαιώματά τους. Ὅτι ἡ Ἐκκλησία θὰ χρησιμοποιηθεῖ ὡς ἕνας ἀκόμη μοχλὸς καταπίεσης σὲ βάρος τους. Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος ἔχει κάνει πᾶν τὸ δυνατόν, ὥστε νὰ μὴν συμβεῖ αὐτό. Ἔχοντας τὴν εὐθύνη τῶν ἐπιλογῶν τῶν Μητροπολιτῶν καὶ τῶν συνεργατῶν του ἔχει φροντίσει νὰ τοὺς μπολιάσει μὲ τὴ γνώση καὶ τὸ παράδειγμά του νὰ ἔχουν ἀγάπη πρὸς ὅλο τὸ ποίμνιό τους καὶ νὰ μὴν ὑπακούουν στοὺς ἐθνικιστές, εἴτε αὐτοὶ εἶναι στὴν κυβέρνηση, εἴτε στὰ πολιτικὰ Κόμματα, εἴτε σὲ ὀργανώσεις, ποὺ ἀποτελοῦν ὄργανα προβολῆς τοῦ ἐθνικοῦ φανατισμοῦ. Ὅμως ὁ διάδοχός του δὲν θὰ ἔχει τὴν ἀκτινοβολία του καὶ πιθανότατα θὰ εἶναι Ἀλβανός, ποὺ θὰ εἶναι δύσκολο νὰ ἀντισταθεῖ στὶς ἐπιλογὲς τῆς κυβέρνησής του. Εἶναι ἑπομένως ὑπαρκτὸς ὁ φόβος νὰ ἀντιμετωπίσουν δύσκολες καταστάσεις οἱ Ἕλληνες Ὀρθόδοξοι τῆς Ἀλβανίας.
.           Μία εἶναι ἡ ἐλπίδα, ἔστω ἀμυδρή. Τὸ 2014 ἔλαβε τὸ καθεστὼς τῆς ὑποψήφιας χώρας στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση. Στοιχειῶδες γιὰ τὴν ἔνταξή της εἶναι νὰ τηρεῖ τὰ ἀνθρώπινα δικαιώματα καὶ ὑπάρχει καὶ τὸ βέτο τῆς Ἑλλάδος, ἂν δὲν τηροῦνται αὐτὰ στὴν Ἑλληνικὴ Μειονότητα τῆς Ἀλβανίας. Ἐλπίζεται φυσικὰ ὅτι θὰ ὑπάρχει Ἑλληνικὴ Κυβέρνηση, ποὺ θὰ ἐνδιαφέρεται γιὰ τὰ δικαιώματά της… Βεβαίως νὰ ὑπάρχουν καὶ Ἕλληνες στὴ γειτονικὴ χώρα, ποὺ νὰ ἔχουν τὴ δύναμη καὶ τὴ γνώση νὰ ὑπερασπίζονται τὰ δικαιώματα τῆς Μειονότητας καὶ νὰ μὴν διχάζονται, προαιώνιο ἐλάττωμα τῶν Ἑλλήνων…
.           Στὰ διορθόδοξα ζητήματα ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Τιράνων τηρεῖ στάση καλῶν σχέσεων πρὸς ὅλες τὶς Ἐκκλησίες. Διατηρεῖ καλὲς σχέσεις μὲ τὸν Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, ἀλλὰ καὶ μὲ τὸν Πατριάρχη τῆς Μόσχας. Ἦταν παρὼν στὴ Σύνοδο τῆς Κρήτης καὶ ἦταν παρὼν σὲ ὅλες τὶς προσκλήσεις τοῦ Προκαθημένου τῆς Ρωσικῆς Ἐκκλησίας στὴ Μόσχα. Ὁ κ. Κύριλλος ἐπισκέφθηκε τὴν Ἐκκλησία τῆς Ἀλβανίας τὸν περασμένο Ἀπρίλιο καὶ ἀντήλλαξε μὲ τὸν κ. Ἀναστάσιο θερμοὺς λόγους. Τὸ ζήτημα εἶναι ἂν τὸ οὐκρανικὸ ζήτημα φτάσει σὲ βαθὺ σχίσμα, μεταξύ τῆς Μόσχας καὶ τοῦ Φαναρίου καὶ κηρυχθοῦν μεταξύ τους οἱ δύο Ἐκκλησίες σὲ ἀκοινωνησία, τότε οἱ ὑπόλοιπες θὰ ἐμπλακοῦν στὴν ἀντιπαράθεσή τους, γιατί «Ὁ κοινωνῶν ἀκοινωνήτῳ ἀκοινώνητος». Ἔτσι ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἀλβανίας καὶ οἱ ἄλλες τοπικὲς Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες θὰ πρέπει νὰ ἐπιλέξουν πλευρὰ καὶ νὰ εἶναι ἀκοινώνητες μὲ τὴν ἄλλη…
.             Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Ἀναστάσιος εἶναι ὑπὲρ τῶν σχέσεων μὲ τοὺς ἑτεροδόξους καὶ μὲ τοὺς ἀλλοθρήσκους. Ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἀλβανίας συμμετέχει σὲ ὅλα τὰ φόρα, συμπεριλαμβανομένου τοῦ Παγκοσμίου Συμβουλίου τῶν Ἐκκλησιῶν, τοῦ ὁποίου ἔχει διατελέσει καὶ Πρόεδρος. Ἂν καὶ εἶναι προσεκτικότερος τοῦ Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου στὴ συμπεριφορά του πρὸς τοὺς ἑτεροδόξους καὶ εἰδικότερα πρὸς τὸν Πάπα, αὐτὴ προκαλεῖ στὴν Ἑλλάδα ἀντιδράσεις.-

*Μέσα στὴν τρέλα τῆς τυραννίας ποὺ εἶχε ἐπιβάλει στὴν Ἀλβανία ὁ Ἐμβὲρ Χότζα πίστεψε ὅτι ἡ χώρα του θὰ δεχόταν πυρηνικὴ ἐπίθεση ἢ ἐπίθεση μὲ χημικὲς οὐσίες ἀπὸ τὶς ΗΠΑ, τὴ Σοβιετικὴ Ἕνωση ἢ τὴ Σερβία καὶ στὶς δεκαετίες τοῦ 1970 καὶ 1980 γέμισε τὴν Ἀλβανία μὲ 750.000 bunkers δηλαδὴ συμπαγῆ ἀπὸ σκυρόδεμα κατασκευάσματα, ποὺ τὰ γέμισε κυρίως μὲ χημικὰ ὄπλα καί, ἔλεγε, ὅτι μποροῦσαν νὰ χρησιμοποιηθοῦν καὶ ὡς καταφύγια.

Advertisements

, ,

Σχολιάστε

O ΘΕΣΜOΣ ΤHΣ ΑYΤΟΚΕΦΑΛIΑΣ ΣΤHΝ OΡΘOΔΟΞΗ EΚΚΛΗΣIΑ (Μητροπ. Ναυπάκτου Ἱερόθεος)

Ὁ θεσμὸς τῆς Αὐτοκεφαλίας
στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία

τοῦ  Μητροπ. Ναυπάκτου & Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου

περιοδ. «ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ»

.                 Μέ ἀφορμή τήν διαδικασία χορηγήσεως ἐκκλησιαστικῆς Αὐτοκεφαλίας στήν Οὐκρανία ἀπό τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, γίνεται ἔντονη συζήτηση καί διατυπώνονται διάφορες ἀπόψεις.
.                 Τό κεντρικό θέμα εἶναι τί ἀκριβῶς εἶναι Αὐτοκεφαλία, ποιός τήν χορηγεῖ καί πῶς λειτουργεῖ ἡ Αὐτοκέφαλη Ἐκκλησία μέσα στό σύστημα τῆς Μιᾶς, Ἁγίας, Καθολικῆς καί Ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας. Δέν πρόκειται γιά διάσπαση τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἑνότητας, ἀλλά γιά ἕναν τρόπο συνοδικῆς λειτουργίας της, ὑπό τήν εὐθύνη τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, πού εἶναι ἡ Πρωτόθρονη Ἐκκλησία στό ἐκκλησιαστικό Συνοδικό σύστημα διοικήσεως καί λειτουργίας.
.                 Πολλοί ἑκατέρωθεν παραθέτουν διάφορα στοιχεῖα γιά τό θέμα πού ἀνέκυψε, ἀλλά πρίν ἀπ’ ὅλα πρέπει νά ἐντοπισθῆ τό σημεῖο ὅτι ἡ Αὐτοκεφαλία δέν τίθεται σέ μιά σχέση ἀνεξαρτησίας, ἀλλά σέ μιά σχέση ἀλληλεξάρτησης. Νομίζω ὅτι αὐτό εἶναι τό πιό βασικό θέμα πού ἀπασχολεῖ τήν Ἐκκλησία μας αὐτές τίς ἡμέρες. Αὐτές τίς σκέψεις τίς ἔχω διατυπώσει καί σέ παλαιότερες μελέτες μου.

1. Ὁ ὅρος Αὐτοκέφαλη Ἐκκλησία

.                 Κατά τόν καθηγητή Ἰωάννη Καρμίρη καί ἄλλους μελετητές, ἀπό τήν ἀρχή της ἡ Ἐκκλησία διοργανώθηκε «ἱεραρχικῶς καί συνοδικῶς», δηλαδή ἡ ἐκκλησιαστική ζωή ἐξελίχθηκε σέ ἐπισκοπική, μητροπολιτική, πατριαρχική καί ἔπειτα συνοδική, μέχρι τόν βαθμό τῆς Οἰκουμενικῆς Συνόδου. Ἔτσι, τό ὀρθόδοξο ἐκκλησιαστικό πολίτευμα εἶναι συνοδικό καί ἱεραρχικό. Ἡ συνοδικότητα δέν καταργεῖ τήν ἱεραρχικότητα, καί ἡ ἱεραρχικότητα δέν καταργεῖ τήν συνοδικότητα. Ἔτσι τό ἐκκλησιαστικό πολίτευμα εἶναι «ἱεραρχικῶς συνοδικόν» ἤ «συνοδικῶς ἱεραρχικόν», κατά τόν Ἀλέξανδρο Σμέμαν.
.                 Ἀντίθετα στήν Δύση ὁ παπικός θεσμός προσέλαβε τό φεουδαλιστικό σύστημα διοικήσεως καί ἔτσι εἰσήχθη τό «ἀπολυταρχικόν-μοναρχικόν-συγκεντρωτικόν πολίτευμα» καί ἀργότερα οἱ Προτεστάντες πού ἀποσχίσθηκαν ἀπό τόν Ρωμαιοκαθολικισμό εἰσήγαγαν τό σύστημα τῆς συνομοσπονδίας, χωρίς νά ὑπάρχη κέντρο.
.                 Αὐτό σημαίνει ὅτι στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία δέν ἰσχύει τό παπικό πρωτεῖο, οὔτε ἡ προτεσταντική συνομοσπονδία, ἀλλά λειτουργεῖ τό συνοδικό καί ἱεραρχικό πολίτευμα μέ τήν προεδρία τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου, πού ἔχει συντονιστικό ρόλο καί ἀναλαμβάνει πρωτοβουλίες γιά τήν καλή λειτουργία τῆς Ἐκκλησίας.
.                 Τό ἐκκλησιαστικό πολίτευμα εἶναι προέκταση τῆς θείας Εὐχαριστίας, στήν ὁποία ὑπάρχει ὁ προεξάρχων καί οἱ λειτουργοῦντες κατά τά πρεσβεῖα τους. Ἔτσι, ἀποφεύγεται τόσο ὁ Παπισμός ὅσο καί ὁ Προτεσταντισμός.
.                 Μέσα σέ αὐτήν τήν προοπτική πρέπει νά ἀντιμετωπισθῆ καί τό Αὐτοκέφαλον, ὄχι ὡς ἀνεξάρτητη κεφαλή, ἀλλά ὡς κεφαλή μιᾶς τοπικῆς Ἐκκλησίας πού ἐντάσσεται καί λειτουργεῖ μέσα στό συνοδικό καί ἱεραρχικό πολίτευμα τῆς Ἐκκλησίας. Ἔτσι, οὔτε παραθεωρεῖται ἡ συνοδικότητα οὔτε ὑπονομεύεται ἡ ἱεραρχικότητα.
.                 Ὕστερα ἀπό τά γενικά αὐτά, πρέπει νά σημειωθῆ ὅτι ἀπό διάφορες μελέτες γνωρίζουμε ὅτι ὁ ὅρος «Αὐτοκέφαλο» ἐμφανίστηκε ἀρχικά συνδεδεμένος μέ τόν τίτλο τοῦ Ἀρχιεπισκόπου, ὁ ὁποῖος βέβαια Ἀρχιεπίσκοπος δέν εἶχε τότε τήν ἔννοια τοῦ ἀρχηγοῦ μιᾶς Τοπικῆς Ἐκκλησίας, ἀλλά ἦταν ὁ Ἐπίσκοπος ὁ ὁποῖος εἶχε ἐξάρτηση καί ἀναφορά (ἀπό, καί) στόν Πατριάρχη καί ὄχι στόν Μητροπολίτη τῆς Ἐπαρχίας. Ἔτσι, ὁ «αὐτοκέφαλος Ἀρχιεπίσκοπος» ἐξαρτόταν ἀπό τόν Πατριάρχη, ἀπό τόν ὁποῖο λάμβανε τήν χειροτονία καί βέβαια τόν μνημόνευε κατά τίς ἱερές Ἀκολουθίες.
.                 Ἀπό τόν 9ο αἰώνα καί μετά, ὅπως σημειώνει ὁ καθηγητής Ἰωάννης Ταρνανίδης, ἡ σημασία τοῦ Αὐτοκεφάλου ἀναβαθμίστηκε, ὅταν, βεβαίως, ἡ ἐκκλησιαστική ἀνεξαρτησία ἐτέθη μέσα στίς πολιτικές – ἐθνικιστικές ἐπιδιώξεις τῶν Σλαύων.
.                 Ὅμως, καί στήν περίπτωση αὐτή τῆς ἀναβαθμίσεως τοῦ ὅρου καί τοῦ ρόλου τοῦ αὐτοκεφάλου Ἀρχιεπισκόπου, τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο μποροῦσε ἀνά πᾶσα στιγμή νά ἐπεμβαίνη στά ἐσωτερικά της, νά διευρύνη τίς δικαιοδοσίες του στόν χῶρο τῆς ἐκκλησιαστικῆς διοίκησής της, νά χειροτονῆ τόν Ἀρχιεπίσκοπο καί αὐτό, βέβαια, συνδέεται μέ τήν ὑποχρέωση τοῦ Ἀρχιεπισκόπου νά μνημονεύη τόν Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως.
.              Ἔπειτα, ὁ ὅρος «Αὐτοκέφαλη Ἐκκλησία» εἰσήχθη μέ τήν πάροδο τοῦ χρόνου, ὄχι μέ τήν ἔννοια ὅτι ἀποτελεῖ μιά ἀνεξάρτητη Ἐκκλησία, ἀλλά μέ τήν ἔννοια ὅτι ἀποτελεῖ μιά ἑνιαία ἐκκλησιαστική διοίκηση πού καθορίζει τά τῆς ἐκλογῆς, χειροτονίας καί δίκης τῶν Ἐπισκόπων καί ρυθμίζει ὅλα τά ἐκκλησιαστικά θέματα τῆς Τοπικῆς Ἐκκλησίας, ἀλλά ἔχει ὁπωσδήποτε σύνδεσμο μέ ὅλη τήν Ἐκκλησία, ἰδιαιτέρως μέ τήν Πρωτόθρονη Ἐκκλησία, τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο.
.                 Δέν πρόκειται γιά αὐτόνομη καί ἀνεξάρτητη κεφαλή, πού ξεχωρίζεται ἀπό τήν ἑνιαία καί μία κεφαλή τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλά γιά μιά διοικητική ἐλευθερία μέσα στό ἑνιαῖο Σῶμα τοῦ Χριστοῦ.
.                 Ἀκόμη καί ἡ λέξη Αὐτοκέφαλος Ἐκκλησία πρέπει νά ἑρμηνευθῆ ὀρθόδοξα καί ἐκκλησιολογικά, ἀπό τήν ἄποψη ὅτι ὁ ὅρος εἶναι ἀρκετά συμβατικός, δηλαδή χρησιμοποιεῖται μόνο γιά τήν αὐτοδιοίκηση καί τήν διοικητική διάρθρωση τῶν Ἐκκλησιῶν καί δέν σημαίνει διάσπαση τῆς ἑνότητος τῆς Ἐκκλησίας, τῆς ὁποίας Κεφαλή εἶναι ὁ Χριστός.
.                Γιά τό θέμα τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἑνότητος ἰσχύει ὅ,τι λέγεται γιά τόν μελισμό τοῦ ἄρτου τῆς θείας Εὐχαριστίας, κατά τόν λόγο τοῦ Λειτουργοῦ: «Μελίζεται καί διαμερίζεται ὁ ἀμνός τοῦ Θεοῦ ὁ μελιζόμενος καί μή διαιρούμενος ὁ πάντοτε ἐσθιόμενος καί μηδέποτε δαπανώμενος». Ὅσοι κοινωνοῦν δέν λαμβάνουν ἕνα τμῆμα τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ, ἀλλά ὁλόκληρο τόν Χριστό. Τό ἴδιο συμβαίνει καί μέ τίς Ὀρθόδοξες Αὐτοκέφαλες Ἐκκλησίες, ἀρκεῖ νά ὑπάρχη ὀρθόδοξη πίστη, κανονική εὐταξία καί ἑνότητα μεταξύ τῶν Ἐκκλησιῶν.
.                 Μελετώντας τούς Κανόνες τῆς Ἐκκλησίας δέν συνάντησα τόν ὅρο Αὐτοκέφαλος Ἐκκλησία, ἀλλά παρατήρησα ὅτι ἀφ᾿ ἑνός μέν ὁ ὅρος συναντᾶται στίς ἑρμηνεῖες τῶν ἐξηγητῶν τῶν Κανόνων, ἀφ᾿ ἑτέρου δέ καθιερώθηκε ἐπίσημα σέ νεώτερες Πατριαρχικές Πράξεις. Γιά παράδειγμα, ὁ η´ Κανόνας τῆς Δ´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ἀναφερόμενος στήν Ἐκκλησία τῆς Κύπρου, γράφει: «Ἓξουσι τό ἀνεπηρέαστον καί ἀβίαστον οἱ τῶν ἁγίων ἐκκλησιῶν, τῶν κατά τήν Κύπρον, προεστῶτες, κατά τούς κανόνας τῶν ὁσίων Πατέρων, καί τήν ἀρχαίαν συνήθειαν, δι᾿ ἑαυτῶν τάς χειροτονίας τῶν εὐλαβεστάτων ἐπισκόπων ποιούμενοι· τό δέ αὐτό καί ἐπί τῶν ἄλλων διοικήσεων, καί τῶν ἁπανταχοῦ ἐπαρχιῶν παραφυλαχθήσεται…». Περιγράφεται ὁ ὅρος «ἀνεπηρέαστον» καί «ἀβίαστον», χωρίς νά ἀναφέρεται ὁ ὅρος Αὐτοκέφαλο. Ὁ Βαλσαμών, ἑρμηνεύοντας τόν λθ´ Κανόνα τῆς ἐν Τρούλλῳ ϛ´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται στό ἴδιο θέμα, τήν διοίκηση τῆς Κύπρου ἀποκαλεῖ «αὐτοκέφαλον»: «…ὡρίσθη αὐτοκέφαλον εἶναι τήν ἐκκλησίαν τῆς Κύπρου».
.                 Πρέπει ἀκόμη νά ὑπογραμμισθῆ ὅτι οἱ Οἰκουμενικές Σύνοδοι ἔδωσαν τήν αὐτοδιοίκηση στίς Ἐκκλησίες μέ ὅρους πού προβλέπονται ἀπό τούς προηγουμένους ἱερούς Κανόνες. Εἶναι χαρακτηριστικός ὁ β´ Κανόνας τῆς Β´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου: «Φυλαττομένου δέ τοῦ προγεγραμμένου περί τῶν διοικήσεων κανόνος, εὔδηλον ὡς τά καθ᾿ ἑκάστην ἐπαρχίαν ἡ τῆς ἐπαρχίας σύνοδος διοικήσει». Ὅμοιοι εἶναι καί οἱ Κανόνες: η´ τῆς Γ´ Οἰκουμενικῆς, κη´ τῆς Δ´ Οἰκουμενικῆς, λθ´ τῆς ϛ´ Οἰκουμενικῆς. Καθώς ἐπίσης στό θέμα τῆς μνημονεύσεως τοῦ «Πρώτου» εἶναι χαρακτηριστικοί οἱ ιδ´ καί ιε´ Κανόνες τῆς Πρωτοδευτέρας Συνόδου. Οἱ Κανόνες αὐτοί σαφῶς παραπέμπουν καί ὑπονοοῦν τόν λδ´ Κανόνα τῶν ἁγίων Ἀποστόλων καί προϋποθέτουν ἤ Μητροπολιτικό ἤ Πατριαρχικό σύστημα διοικήσεως μιᾶς Ἐκκλησίας.
.                 Ὁ Μητροπολίτης Σάρδεων Μάξιμος, ἐπικαλούμενος μαρτυρία τοῦ Ἀλεξάνδρου Σμέμαν, γράφει ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ «αὐτοκεφάλου» δέν ἀνήκει στήν «ὀντολογία» τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλά στήν ἱστορική της «ὑπόσταση». Εἶναι χρήσιμος αὐτός ὁ διαχωρισμός μεταξύ τῆς ὀντολογικῆς καί τῆς ἱεραρχικῆς τάξεως τῆς οἰκουμενικῆς Ἐκκλησίας, ὥστε νά ἀποφύγουμε τόσο τόν κίνδυνο τοῦ Παπισμοῦ, ὅσο καί τόν πειρασμό τοῦ Προτεσταντισμοῦ. Ἑπομένως, οὔτε ἀρνούμαστε τήν ὀντολογική ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας, ὡς Σώματος τοῦ Χριστοῦ, οὔτε ὅμως ἀρνούμαστε καί τήν ἱεράρχηση μεταξύ τῶν τοπικῶν Ἐκκλησιῶν.
.                 Ἐπίσης, ὁ ἴδιος Μητροπολίτης παρατηρεῖ: «Ἡ ἱστορία καί ἡ μακραίων παράδοσις τῆς Ἐκκλησίας ἐδημιούργησε καί κατωχύρωσε τήν πρᾶξιν τῆς “ἱεραρχίας τῆς τιμῆς”, ἡ δέ ἄρνησις αὐτῆς ἐν ὀνόματι τῆς κακῶς ἐννοουμένης “ἰσοτιμίας” εἶναι ἐσκεμμένη καί ὑποβολιμαία ἀντικατάστασις τῆς γνησίας καθολικότητος διά τινος “δημοκρατικῆς” ἰσότητος». Γι᾿ αὐτό ὁ ὅρος «αὐτοκέφαλος Ἀρχιεπίσκοπος» στήν διάρκεια ὅλων τῶν αἰώνων δέν εἶχε τήν ἔννοια τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἀπόλυτης ἀνεξαρτησίας.

2. Τό Αὐτοκέφαλο καί ἡ ἐνότητα τῆς Ἐκκλησίας

.                 Ὁ καθηγητής Παναγιώτης Τρεμπέλας σέ ἄρθρο του μέ τίτλο «Οἱ ὅροι καί οἱ παράγοντες τῆς ἀνακηρύξεως τοῦ αὐτοκεφάλου» καί ὑπότιτλο «Τό αὐτοκέφαλον καί οἱ ἱεροί κανόνες» ἀναλύει διεξοδικῶς ἐπί τῇ βάσει τῶν ἱερῶν Κανόνων καί τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας τό πῶς λειτουργοῦσαν οἱ Αὐτοκέφαλες Ἐκκλησίες, καθώς ἐπίσης ἐξετάζει διεξοδικῶς τούς ὅρους καί τούς παράγοντες πού διαμορφώνουν μιά Ἐκκλησία σέ Αὐτοκέφαλη.
.                 Ἀπό τό ἄρθρο αὐτό σημειώνω ὅτι ἡ Αὐτοκεφαλία τῶν Ἐκκλησιῶν ἔχει σχέση μέ τήν συνοδική διάρθρωση τῆς καθόλου Ἐκκλησίας καί τήν διατήρηση τῆς ἑνότητος τῶν Ἐκκλησιῶν ὑπό τήν ἐπίβλεψη καί κηδεμονία τοῦ «Πρώτου», πού εἶναι ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης. Μέ κανέναν λόγο ἡ Αὐτοκεφαλία δέν μπορεῖ νά ἐξυπηρετήση ἀποσχιστικές ἐνέργειες καί τάσεις καί «καπετανάτα» μέσα στήν Ἐκκλησία. Γι᾿ αὐτό ὁ Τρεμπέλας παρατηρεῖ: «Τέλος δέν πρέπει κατ᾿ οὐδένα λόγον νά λησμονῆται, ὅτι ἡ τοιαύτη ἐπαφή τῶν ἐπισκόπων ὑπό τόν ἕνα Πρῶτον ἀπέβλεπεν εἰς τήν ἐνίσχυσιν τῆς ἐν Χριστῷ ἑνότητος. Προδήλως λοιπόν κατ᾿ οὐδένα λόγον ἐπιτρέπεται νά ἄγῃ εἰς τήν δημουργίαν εἴδους τινός καπετανάτων ἤ ἐκκλησιαστ.(ικῶν) ἐπικρατειῶν ξένων πρός ἀλλήλας, ἀλλά μᾶλλον δέον νά ἀποβλέπῃ εἰς τήν εὐχερεστέραν ἐπικοινωνίαν πάντων τῶν ἁπανταχοῦ ἐπισκόπων διά τῶν κέντρων αὐτῶν ἤ τῶν Ἀρχιεπισκόπων. Ἐντεῦθεν καί πρωΐμως, ὡς εἴδομεν, ἐκδηλοῦται ἡ τάσις πρός διεύρυνσιν τῶν ὁρίων τῶν ἐκκλησ.(ιαστικῶν) περιφερειῶν διά τῆς ὑπαγωγῆς τῶν διαφόρων Μητροπολιτῶν ἤ Πρώτων ὑπό τούς Ἐξάρχους ἤ Πατριάρχας, τῶν ὁποίων ἐν τέλει ὁ ἀριθμός περιορίζεται μόλις εἰς πέντε».
.                 Ἀναλύοντας τούς παράγοντες πού συνετέλεσαν στό Αὐτοκέφαλο τῶν Ἐκκλησιῶν, τό ὁποῖο Αὐτοκέφαλο λειτουργοῦσε ὡς αὐτοδιοίκητο χωρίς ὅμως νά διακόπτεται ἡ σχέση τῆς Τοπικῆς Ἐκκλησίας μέ τόν Οἰκουμενικό Πατριάρχη, ὁ καθηγητής Τρεμπέλας παρατηρεῖ ὅτι σημαντικό ρόλο γιά τήν Αὐτοκεφαλία διαδραμάτισε ἡ ἀρχή «τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν» καί «λαμβάνεται ὑπ᾿ ὄψει σοβαρῶς ἡ δεδηλωμένη γνώμη τῶν πληρωμάτων», δηλαδή τῶν λαῶν. Τό ἴδιο ἰσχύει καί γιά τήν ἄρση τοῦ Αὐτοκεφάλου, ὅπως ἔγινε στήν περίπτωση τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀχρίδος.
.                 Βεβαίως, καί στήν περίπτωση αὐτή «οἱ πόθοι τοῦ ἐκκλησ.(ιαστικοῦ) πληρώματος ἐγίνοντο ἀναντιρρήτως δεκτοί, μόνον ἐφ᾿ ὅσον δέν προσέκρουον πρός τά καλῶς ἐννοούμενα ἐκκλησιαστικά συμφέροντα. Ἐντεῦθεν παρουσιάζεται ἰσοστάσιος ἤ καί ὑπερκείμενος τοῦ λαϊκοῦ παράγοντος ὁ συνοδικός παράγων, ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τοῦ ὁποίου ἡ κίνησις τοῦ λαϊκοῦ ἤ τοῦ ἐκπροσωποῦντος αὐτόν κυβερνητικοῦ παράγοντος μόνον πραξικοπήματα, εἰς αὐτά τά ὅρια τοῦ σχίσματος ἐγγίζοντα ἤ καί εἰσβάλλοντα, δύναται νά δημιουργήσῃ. Ὁ συνοδικός παράγων διά τοῦτο παρουσιάζεται ἀνέκαθεν καθορίζων, κανονίζων καί ἐπεγκρίνων τάς κινήσεις τοῦ λαϊκοῦ παράγοντος».
.                 Γίνεται σαφές ὅτι ἡ Αὐτοκεφαλία δέν δίνεται γιά τήν ἀνεξαρτησία μιᾶς Τοπικῆς Ἐκκλησίας, ἀλλά γιά τήν διατήρηση τῆς ἑνότητος ὅλων τῶν Τοπικῶν Ἐκκλησιῶν ὑπό τήν προεδρία τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου. Ἄλλωστε, παρά τήν αὐτοδιοίκηση μερικῶν Ἐκκλησιῶν, δέν ὑπάρχει διάσπαση τῆς Ἐκκλησίας αὐτῆς ἀπό τόν Οἰκουμενικό Πατριάρχη.
.                 Εἰδικῶς ἀναφέρονται ἀπό τά Πρακτικά τῆς Δ´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου ὅτι οἱ Ἐπίσκοποι ἀπό τήν διοίκηση τῆς Ἀσιανῆς καί Ποντικῆς δήλωσαν τήν ἐξάρτησή τους ἀπό τόν Οἰκουμενικό Πατριάρχη. Γιά παράδειγμα ὁ Ἐπίσκοπος Μύρων Ρωμανός εἶπε: «Οὐκ ἠναγκάσθην ἐγώ· ἡδέως ἔχω ὑπό τόν θρόνον Κων/λεως εἶναι, ἐπεί καί αὐτός μέ ἐτίμησε καί αὐτός μέ ἐχειροτόνησε». Αὐτό σημαίνει ὅτι ὑπῆρχε ἀλληλεξάρτηση τῶν αὐτοδιοικήσεων μέ τόν Οἰκουμενικό Πατριάρχη.
.                 Τό συμπέρασμα τῶν ἀναλύσεων αὐτῶν εἶναι ὅτι ἡ αὐτοδιοίκηση – αὐτοκεφαλία δίνεται κυρίως καί πρό παντός γιά τήν ἑνότητα τῶν Ἐκκλησιῶν καί ὄχι γιά λειτουργία «καπετανάτων», ὅτι οἱ παράγοντες παραχωρήσεως τῶν Αὐτοκεφαλιῶν εἶναι κατά πρῶτον ἡ Σύνοδος περί τόν «Πρῶτον», κυρίως τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο καί στήν συνέχεια ἡ Οἰκουμενική Σύνοδος, ἀφοῦ ἐν τῷ μεταξύ κρίνει τήν ὡριμότητα τῆς Αὐτοκεφάλου Ἐκκλησίας. Ὑπάρχει δέ περίπτωση νά αἴρεται τό Αὐτοκέφαλο μέχρι τῆς ἀναγνωρίσεώς του ἀπό Οἰκουμενική Σύνοδο.
.                 Σημειώνει ὁ Παναγιώτης Τρεμπέλας: «Διά τῆς τοιαύτης δέ τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων ἀποφάνσεως τό αὐτοκέφαλον, ὑπέρ οὗ αὗται ἀπεφαίνοντο, κατησφαλίζετο ἑδραίως ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τοῦ ὅτι αὐτοκέφαλοι ἐκκλησίαι μή τυχοῦσαι τῆς τοιαύτης ἐπικυρώσεως καί κατασφαλίσεως κατηργήθησαν σύν τῷ χρόνῳ καί κατελύθησαν (Καρθαγένης, Λουγδούνων, Μεδιολάνων, Πρώτης Ἰουστιανῆς, Ἀχριδῶν, Τυρνόβου, Ἰπεκίου κλπ), ἐνῷ τοὐναντίον αὐτοκέφαλοι τυχοῦσαι τῆς ἀναγνωρίσεως ταύτης, καίπερ εἰς δεινάς ἐμπεσοῦσαι περιστάσεις ἤ καί παρακμάσασαι, παρέμειναν καί κατ᾿ ὀλίγον ἀνέζησαν (ὁ ἐκπατρισμός τῶν Κυπρίων καί ἡ κατά τό ΛΘ´ κανόνα τῆς Πενθέκτης ὑπαγωγή τοῦ Κυζίκου καί τῆς Ἑλληνοσποντίων ἐπαρχίας εἰς τόν πρόεδρον τῆς Κυπρίων νήσου· πατριαρχεῖα Ἀντιοχείας, Ἀλεξανδρείας, Ἱεροσολύμων».

3. Οἱ σύγχρονες Αὐτοκέφαλες Ἐκκλησίες

.                 Οἱ πρῶτες Οἰκουμενικές Σύνοδοι καθόρισαν τόν κανονικό θεσμό τῆς Πενταρχίας τῶν Πατριαρχῶν, ἤτοι τῆς Παλαιᾶς Ρώμης, τῆς Νέας Ρώμης – Κωνσταντινούπολης, τῆς Ἀλεξανδρείας, τῆς Ἀντιοχείας, τῶν Ἱεροσολύμων. Πρόκειται γιά ἕναν κανονικό θεσμό, κατά τόν ὁποῖον οἱ πέντε Πατριάρχες ἀπετέλουν τήν ἀρχή τῆς διοικήσεως τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ Γ’ Οἰκουμενική Σύνοδος χορήγησε τό αὐτοδιοίκητο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κύπρου, ἀλλά ὁ θεσμός τῶν πέντε Πρεσβυγενῶν Πατριαρχείων διηύθυνε τήν Ἐκκλησία ἤ μᾶλλον τό Ἅγιον Πνεῦμα δι’ αὐτοῦ τοῦ θεσμοῦ διατήρησε τήν ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας.
.                 Ὁ ἅγιος Θεόδωρος Στουδίτης θεωροῦσε ὅτι οἱ πέντε Πατριάρχες ἀποτελοῦσαν «τό πεντακόρυφον κράτος τῆς Ἐκκλησίας» ἤ «τό πεντακόρυφον σῶμα τῆς Ἐκκλησίας» ἤ τό «πεντακόρυφον ἐκκλησιαστικόν σῶμα». Ὁ Θεόδωρος Βαλσαμών παραλληλίζει τήν ὕπαρξη τῆς Πενταρχίας μέ τίς πέντε αἰσθήσεις στό σῶμα τοῦ Χριστοῦ. Ὅμως κάθε ἐκκλησιαστική διοίκηση εἶχε αὐτοδιοίκηση καί διέθετε «τό δίκαιο τῶν χειροτονιῶν» καί τό «δίκαιον τῶν κρίσεων», κατά τόν καθηγητή Βλάσιο Φειδᾶ.
.                 Ὅταν ἀπομακρύνθηκε ἀπό τήν Ἐκκλησία ἡ Παλαιά Ρώμη, τό Πατριαρχεῖο τῆς Νέας Ρώμης- Κωνσταντινουπόλεως ἔγινε Πρωτόθρονη Ἐκκλησία πού προεδρεύει καί ἔχει συντονιστικό ρόλο. Καί τόν 16ο αἰώνα μ.Χ. τήν πέμπτη θέση κατέλαβε τό Πατριαρχεῖο τῆς Μόσχας. Ὅλα αὐτά ἔγιναν ἀπό Οἰκουμενικές καί Μεγάλες Συνόδους.
.                 Μέ τήν πάροδο τοῦ χρόνου, ἀναγνωρίσθηκαν καί ἄλλες Αὐτοκέφαλες Ἐκκλησίες, χωρίς βέβαια, νά συγκληθῆ Οἰκουμενική Σύνοδος. Μεταξύ αὐτῶν συγκαταλέγεται καί ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία ἀνακηρύχθηκε Αὐτοκέφαλη μέ τόν Συνοδικό καί Πατριαρχικό Τόμο τοῦ 1850, ἄλλες Ἐκκλησίες ἔλαβαν καί τήν Πατριαρχική ἀξία καί τιμή.
.                 Ὁ καθηγητής Σπύρος Τρωϊάνος, ἔχοντας ὑπ᾿ ὄψη τούς Κανόνες διά τῶν ὁποίων ἀναγνωρίσθηκαν οἱ Αὐτοκέφαλες Ἐκκλησίες, ἰσχυρίζεται ὅτι τό ἁρμόδιο ὄργανο ἀναγνωρίσεως μιᾶς Ἐκκλησίας ὡς Αὐτοκεφάλου εἶναι ἀναμφιβόλως ἡ Οἰκουμενική Σύνοδος. Αὐτή καθορίζει ὅλα τά θέματα τά σχετικά μέ τό Αὐτοκέφαλο τῶν Ἐκκλησιῶν, ὅπως τήν ἀνακήρυξή τους, τήν τάξη τους, τά ὅρια τῆς δικαιοδοσίας τους κλπ. Ὅταν ὅμως ἀπό τόν 9ο αἰώνα καί μετά δέν συνεκαλοῦντο Οἰκουμενικές Σύνοδοι, τότε τήν θέση τους κατέλαβε ἡ ἐνδημοῦσα Σύνοδος στήν Κωνσταντινούπολη.
.                 Μάλιστα ὁ Καθηγητής, ἀναφερόμενος στίς περιπτώσεις τῶν Πατριαρχείων Σερβίας, Ρουμανίας καί Βουλγαρίας, γράφει ὅτι τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο αὐτοδεσμεύθηκε νά δώση ἀπό πρίν τήν συναίνεσή του, ἀλλά ὅπως λέγεται στά κείμενα τῶν Τόμων, ἡ ἀνακήρυξη θά γίνη «ἐν Οἰκουμενικῇ ἤ καί μεγάλῃ ἄλλῃ Συνόδῳ ἐν πρώτῃ εὐκαιρίᾳ συνερχομένῃ». Γι᾿ αὐτό καταλήγει: «Ἑπομένως, ἡ διαδικασία γιά τήν ἀνύψωση τῶν Ἐκκλησιῶν Σερβίας, Ρουμανίας καί Βουλγαρίας σέ Πατριαρχεῖα, ἀπό αὐστηρά νομική ἄποψη δέν ἔχει ἀκόμη ὁλοκληρωθεῖ».
.                 Γίνεται δέ σαφές ὅτι οἱ Αὐτοκεφαλίες πού δόθηκαν τόν 19ο καί 20ό αἰώνα ἀπό τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο καί λειτουργοῦν ὡς Πατριαρχεῖα τελοῦν ὑπό τήν αἴρεση ἐγκρίσεώς τους ἀπό τήν Οἰκουμενική, Πανορθόδοξη Σύνοδο πού πρόκειται νά συνέλθη. Ἐπίσης θά πρέπει νά ἀποφασισθῆ καί ὁ τρόπος λειτουργίας της, ὥστε νά συντελῆ στήν ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας, ὡς Σώματος Χριστοῦ, καί ὄχι στήν διάσπαση τῆς Ἐκκλησίας, στήν αὐτονόμηση ἀπό τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο καί στήν προτεσταντική νοοτροπία τῆς δημοκρατικῆς συγκροτήσεως τῶν Ἐκκλησιῶν.
.                Ἄλλωστε, τό πολίτευμα τῆς Ἐκκλησίας δέν λειτουργεῖ μέ τίς ἀρχές μιᾶς ἀστικῆς δημοκρατίας, ἀλλά εἶναι ἱεραρχικό, μέ τήν ἔννοια τῆς ἱεραρχήσεως τῶν διακονιῶν πρός οἰκοδομή τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ καί πρός δόξαν Θεοῦ Πατρός.
.               Ὁ Καθηγητής Ἰωάννης Ταρνανίδης, εἰδικός ἐρευνητής, πού μελέτησε τό Αὐτοκέφαλο τῶν Σλαυικῶν Ἐκκλησιῶν, ὕστερα ἀπό ἐνδελεχῆ ἀνάλυση τῶν πηγῶν καί τῆς βιβλιογραφίας σχετικά μέ τό θέμα τοῦ Αὐτοκεφάλου, κατέληξε σέ συμπεράσματα, τά ὁποῖα εἶναι πάρα πολύ σημαντικά.
.                 Θά καταγραφοῦν στήν συνέχεια, διότι μᾶς διευκολύνουν νά ἐντοπίσουμε ἐπιστημονικά καί νηφάλια τό θέμα τοῦ Αὐτοκεφάλου. Γράφει: «Σέ μιά γενική καί διαχρονική ἐκτίμηση αὐτῆς τῆς πραγματικότητας, θά μπορούσαμε νά συνοψίσουμε τήν πολιτική τῆς Κωνσταντινούπολης ὡς ἀκολούθως:

α. Τήν πρωτοβουλία σέ ὅλες τίς περιπτώσεις προαγωγῆς κάποιας Σλαβικῆς Ἐκκλησίας τήν εἶχε ὁ αὐτοκράτορας· εἴχαμε καί περιπτώσεις προαγωγῆς μόνο ἀπό τόν αὐτοκράτορα καί χωρίς οὔτε τήν τυπική συμμετοχή τοῦ πατριάρχη (Πατριάρχης Δρήστρας, Ἀρχιεπισκοπή Ἀχρίδας).

β. Ἡ συμβολή τοῦ πατριάρχη σ᾿ αὐτές τίς περιπτώσεις εἶχε χαρακτήρα τελετουργικό· περιοριζόταν στήν ἐκκλησιαστική ἐπικύρωση, μέ κάποιο συνοδικό Τόμο, αὐτῶν πού εἶχε προαποφασίσει ἡ «βασιλική σύγκλητος» ἤ ὁ «βασιλεύς».

γ. Πρωτοβουλίες ἀνελάμβανε τό Πατριαρχεῖο στίς περιπτώσεις ἀφορισμοῦ, ὕστερα ἀπό κάποια αὐθαιρεσία τῆς σλαβικῆς πλευρᾶς, ἤ ἀποκατάστασης ὁμαλῶν σχέσεων μετά τήν ἄρση τῆς παρεξήγησης.

δ. Ἐνῶ ὑπῆρξαν περιπτώσεις κατά τίς ὁποῖες ἀγνοήθηκε τό Πατριαρχεῖο ἀπό μέρους τοῦ αὐτοκράτορα καί δέν ἔλαβε μέρος στήν προαγωγή κάποιας Ἐκκλησίας, σέ καμιά περίπτωση δέν ἀντικαταστάθηκε ἀπό ἄλλο Πατριαρχεῖο. Ἡ προαγωγή ὅλων τῶν Σλαβικῶν Ἐκκλησιῶν καί σέ ὅλο τό φάσμα τῆς ἐξέλιξής τους ὑπῆρξε ἀποκλειστικό προνόμιο τοῦ Πατριαρχείου τῆς Κωνσταντινούπολης.

ε. Ἡ προαγωγή τῶν Σλαβικῶν Ἐκκλησιῶν δέν ὑπαγορεύτηκε οὔτε ὑπάκουσε σέ κάποιους κανόνες. Ὑποκινήθηκε πάντα ἀπό τήν πλευρά τῆς κοσμικῆς ἡγεσίας τῶν Σλάβων καί γι᾿ αὐτό θεωρήθηκε ἀπό τήν πλευρά τῆς Κωνσταντινούπολης προϊόν τῆς «ἀνωμαλίας τῶν καιρῶν».
ϛ. Ὡς προϊόν πίεσης καί συνδιαλλαγῆς εἶχε καί τήν ποικιλομορφία πού ἐπέβαλαν ἡ δύναμη τῆς πίεσης, ἡ ἀντοχή τῆς ἀντίστασης σ᾿ αὐτή τήν πίεση καί ἡ σημαντικότητα τοῦ ἐπιδιωκόμενου κατά τήν συνδιαλλαγή σκοποῦ· μεγαλύτερη πίεση ἤ μεγαλύτερη σπουδαιότητα ἐπιδιωκόμενων στόχων εἶχαν ὡς ἀποτέλεσμα τήν παραχώρηση περισσότερων προνομίων, ὑψηλότερων τίτλων καί εὐρύτερη ἀναγνώριση τῆς συγκεκριμένης προαγωγῆς. Τό ἀντίθετο συνέβαινε ὅταν ἡ πίεση ἦταν μικρή καί ἡ δυνατότητα εὐρύτερης ἐκμετάλλευσης τοῦ γεγονότος ἀσήμαντη.

ζ. Ἡ Κωνσταντινούπολη εἶχε πάντα τήν εὐχέρεια, ὅταν ἡ δύναμή της καί οἱ καιροί τό ἐπέτρεπαν, νά ἐπανέρχεται καί νά ἐπανεξετάζει τήν σχέση της μέ τίς θυγατρικές Ἐκκλησίες, περιορίζοντας τά προνόμιά τους, ἐλέγχοντας τήν συμπεριφορά τους ἤ καί σέ μερικές περιπτώσεις καταργώντας πλήρως τήν αὐτονομία τους.

η. Σέ γενικές γραμμές, ἡ πολιτική τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου ἔναντι τῶν νέων Σλαβικῶν Ἐκκλησιῶν ἀποτελοῦσε ἀντιγραφή τῆς πολιτικῆς τοῦ Αὐτοκρατορικοῦ Θρόνου ἀπέναντι στούς γειτονικούς λαούς, οἱ ὁποῖοι διεκδικοῦσαν ὑψηλούς τίτλους, προνόμια καί ἀνεξαρτησία. Ὅπως ἐκεῖ ὁ αὐτοκράτορας φρόντιζε νά παραχωρεῖ στούς ἡγεμόνες τους μικρότερης σημασίας τίτλους καί ἐπίθετα, ἐπιδιώκοντας πάντα νά κρατεῖ γιά τόν ἑαυτό του τόν ὑψηλότερο τίτλο καί νά συμπεριφέρεται ὡς ἐπικεφαλής τῶν ἄλλων ἡγεμόνων, ἔτσι καί ὁ πατριάρχης διατηροῦσε γιά τόν ἑαυτό του ὄχι μόνον τόν τίτλο τοῦ «Οἰκουμενικοῦ», ἀλλά καί στήν πράξη ὅλα τά προνόμια τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας, πού ἀπέρρεαν ἀπό τή δύναμη καί ἐπιβολή τῆς Αὐτοκρατορίας».

.                 Ἀπό ὅλη αὐτήν τήν παράθεση φαίνεται καθαρά ὅτι τό «Αὐτοκέφαλο», αὐτοδιοίκητο ἀπό τήν ἀρχή τῆς ἐμφανίσεώς του εἶχε πάντοτε μιά μορφή ἐξάρτησης ἀπό τήν Πρωτόθρονη Ἐκκλησία, τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, ἀλλά καί ὅταν ἀργότερα μιά Τοπική Ἐκκλησία λάμβανε, μέ τήν πολιτική ἐπέμβαση, τό αὐτοδιοίκητο, τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο διατηροῦσε βασικά προνόμια, δικαιοδοσίες καί πολλές φορές ἔκανε οὐσιαστικές παρεμβάσεις. Γι᾿ αὐτό καί ἡ Αὐτοκέφαλη Ἐκκλησία δέν μπορεῖ νά ὑφίσταται σέ μιά μορφή ἀνεξαρτησίας ἀπό τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, ἀλλά σέ μιά μορφή ἀλληλεξάρτησης ἀπό αὐτό.

4. Αὐτοκεφαλία καί αὐτοκεφαλαρχία

.                 Γιά νά γίνη περισσότερο κατανοητή αὐτή ἡ ἄποψη καί γιά νά τονισθῆ ὅτι ἡ Αὐτοκεφαλία δέν διασπᾶ τήν ἐκκλησιαστική ἑνότητα, καθώς ἐπίσης ὅτι δέν πρέπει μιά Αὐτοκέφαλη Ἐκκλησία νά λειτουργῆ διασπαστικά, θά ἤθελα νά σημειώσω τήν διάκριση μεταξύ αὐτοκεφαλίας καί αὐτοκεφαλαρχίας.
.                 Τήν διάκριση αὐτήν τήν συνάντησα στόν Olivier Clement, ὁ ὁποῖος συνδέει πολύ στενά τήν αὐτοκεφαλία μέ τήν ἀλληλεξάρτηση, καί τήν αὐτοκεφαλαρχία μέ τήν ἀνεξαρτησία. Δηλαδή, ἀπό ὅ,τι φαίνεται, στήν ἀρχαία Ἐκκλησία, ὅπως ἦταν ὀργανωμένη στήν Ρωμαϊκή Αὐτοκρατορία, τό Αὐτοκέφαλο λειτουργοῦσε σέ μιά ἀλληλεξάρτηση μέ τήν Πρωτόθρονη Ἐκκλησία, καθώς ἐπίσης τό ἴδιο βλέπουμε καί στήν λεγομένη Πενταρχία, ἀφοῦ τά Πέντε Πρεσβυγενῆ Πατριαρχεῖα λειτουργοῦσαν ὡς πέντε αἰσθήσεις στόν ἕνα καί ἑνιαῖο ὀργανισμό. Καί ὅπως μιά αἴσθηση στό ἀνθρώπινο σῶμα δέν ἀνεξαρτητοποιεῖται ἀπό τίς ἄλλες, τό ἴδιο ἀκριβῶς συμβαίνει καί μέ τίς ἐκκλησιαστικές διοικήσεις. Ὅμως ἡ αὐτοκεφαλαρχία λειτουργεῖ περισσότερο ὡς ἀνεξάρτητη Ἐκκλησία, πράγμα πού ὑπονομεύει τό συνοδικό σύστημα τῆς Ἐκκλησίας.
.                 Φαίνεται ὅτι στήν ἀρχαία παράδοση ἡ λεγομένη Αὐτοκέφαλη Ἐκκλησία εἶχε σχέση ἀλληλεξάρτησης μέ τήν Μητέρα Ἐκκλησία, τήν Ἐκκλησία τῆς Νέας Ρώμης – Κωνσταντινουπόλεως, ὅπως σήμερα λειτουργοῦν οἱ αὐτόνομες Ἐκκλησίες ἤ ἡ ἡμιαυτόνομη Ἐκκλησία τῆς Κρήτης. Δηλαδή, ἡ Ἐκκλησία τῆς Κρήτης δέν μπορεῖ νά θεωρηθῆ ἀνεξάρτητη Ἐκκλησία, ἀλλά τίθεται μέσα σέ μιά ἀλληλεξάρτηση μέ τήν Ἐκκλησία τῆς Νέας Ρώμης – Κωνσταντινουπόλεως.
.                 Ὅμως τά πράγματα ἄρχισαν νά διαφοροποιοῦνται ἀπό τήν διάσπαση τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας καί τήν ἀνάπτυξη τῶν ἐθνικιστικῶν διαφορῶν. Κάθε ἔθνος ἤθελε νά ἀποκτήση τήν δική του «ἐθνική Ἐκκλησία», ὁπότε δημιουργήθηκαν προβλήματα καί ἔτσι ἀναπτύχθηκε ἡ αὐτοκεφαλαρχία σέ βάρος τῆς αὐτοκεφαλίας, ἤ μᾶλλον τό Αὐτοκέφαλο θεωρήθηκε περισσότερο μέ τήν ἔννοια τῆς αὐτοκεφαλαρχίας, τῆς ἀνεξαρτήτου, δηλαδή, Ἐκκλησίας καί ὄχι τῆς ἀλληλεξαρτημένης Ἐκκλησίας.
.                 Ὁ Clement παρατηρεῖ ὅτι τόν 19ο αἰώνα ἡ ἀποδυνάμωση τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας καί ἡ ἀνάπτυξη τῶν ἐθνοτήτων «ὁδηγοῦν στόν πολλαπλασιασμό τῶν ἐθνικῶν κρατῶν στήν νοτιο-ανατολική Εὐρώπη».
.                 Γράφει χαρακτηριστικά:«Κάθε ἔθνος διεκδικεῖ καί ἐγκαθιδρύει αὐταρχικά –ἐκτός ἀπό τή Σερβία πού ἐπιτυγχάνει προηγουμένως τή συγκατάθεση τῆς Κωνσταντινουπόλεως– τήν ἐκκλησιαστική του ἀνεξαρτησία. Ἡ πολιτική καί ὁ ἐθνικισμός ἀνατρέπουν τήν παραδοσιακή κλίμακα τῶν ἀξιῶν: τό ἔθνος δέν προστατεύεται πιά καί δέν ὑποστηρίζεται ἀπό τήν Ἐκκλησία, ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἐκείνη πού ἀποβαίνει μιά διάσταση τοῦ ἔθνους, ἕνα σημεῖο ὅτι κάποιος ἀνήκει σ᾿ ἕνα ἔθνος, καί ἡ ὁποία ὀφείλει ἑπομένως νά ὑπηρετεῖ τό Κράτος.
.                 Ἔτσι τό παραδοσιακό Αὐτοκέφαλον τείνει νά μετατραπῆ σέ αὐτοκεφαλαρχία ἀπόλυτη καί συνάμα ὁμογενή. ῎Οχι πιά ἀλληλεξάρτηση, ἀλλά ἀνεξαρτησία. Ἡ λειτουργία τῆς ἐκκλησιαστικῆς διοίκησης ἀντιγράφει τήν ἀντίστοιχη τῆς κρατικῆς ἐξουσίας, καί οἱ ἐπίσκοποι γίνονται περίπου δημόσιοι ὑπάλληλοι.
.                 Ἡ αὐτοκεφαλαρχία σχηματίζει σταδιακά τή θεωρία της, λέει πώς τό θεμέλιο τῆς ἐκκλησιολογίας δέν εἶναι ἡ εὐχαριστιακή ἀρχή, ἀλλά ἡ φυλετική καί ἐθνική ἀρχή. Ἡ “τοπική” Ἐκκλησία σημαίνει στό ἑξῆς τήν “ἐθνική” Ἐκκλησία, μέ παράλληλη ἐφαρμογή τῆς τριαδικῆς ἀναλογίας, καθώς τό “πρωτεῖο τιμῆς” γίνεται “ἰσότητα τιμῆς”».
.                 Αὐτό κυρίως φαίνεται στόν Βαλκανικό χῶρο. Στήν ἀρχή τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο «διαφύλαξε τήν ὑπερεθνική παγκοσμιότητα τῆς Ἐκκλησίας» κατά τόν Clement. Μέ τήν πάροδο τοῦ χρόνου, καθώς τά σύνορα στήν Βυζαντινή Αὐτοκρατορία ὑποχωροῦσαν καί ἡ ἱεραποστολή προχωροῦσε πρός βορρᾶν, ἀναπτύχθηκε μιά ἰδιαίτερη δομή διοικήσεως ἡ λεγομένη «δομή κοινοπολιτείας» δηλαδή ἀναπτύχθηκαν «γύρω ἀπό τήν ἐπιβλητική μέσα στήν ἴδια της τήν κατάπτωση, Αὐτοκρατορία, καινούργια, πολιτικῶς ἀνεξάρτητα ἔθνη, ἀλλά πού οἱ Προκαθήμενοι τῶν εὐέλικτα αὐτόνομων Ἐκκλησιῶν τους ἐπικυρώνονταν, ἀκόμα καί ὁρίζονταν ἀπό τόν Οἰκουμενικό Πατριάρχη: πράγμα πού τούς ἐξασφάλιζε μιά πραγματική ἀνεξαρτησία ἀπέναντι στούς τοπικούς μονάρχες. Μέσα σ᾿ αὐτήν ἀκριβῶς τήν ἀτμόσφαιρα ἐμφανίσθηκαν στά Βαλκάνια οἱ πρῶτες “Αὐτοκεφαλίες” χωρίς ἐπιθετικότητα οὔτε κλείσιμο τῆς καθεμιᾶς στόν ἑαυτό της, ἀλληλεξαρτησίες μᾶλλον παρά ἀνεξαρτησίες».
.                 Ὅμως, ἡ πραξικοπηματική ἀνακήρυξη τοῦ Αὐτοκεφάλου ἀπό τήν Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος μέ τήν συνδρομή καί ἔμπνευση ξένων δυνάμεων, καθώς ἐπίσης καί ἡ μίμηση αὐτῆς τῆς μορφῆς Αὐτοκεφαλίας ἀπό τίς ἄλλες βαλκανικές χῶρες, κατά τό λουθηρανικό πρότυπο, «ἡ αὐτοκεφαλία δέν ἐννοεῖτο πιά ὡς ἀλληλεξάρτηση, ἀλλά ὡς πλήρης ἀνεξαρτησία. Ὁ πειρασμός πήγαινε πρός μιάν ἀπόλυτη αὐτοκεφαλαρχία».
.                 Ἔτσι, λοιπόν, οἱ πολιτικές συνθῆκες ὁδήγησαν τήν Ἐκκλησία ἀπό τήν Αὐτοκεφαλία ὡς ἀλληλεξάρτηση μέ τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, «στήν δομή τῆς κοινοπολιτείας», μέ κατάληξη τήν μορφή τῆς αὐτοκεφαλαρχίας, δηλαδή τῆς πλήρους ἀνεξαρτησίας, μέ τήν ἔννοια ὅτι τό ἔθνος προσδιορίζει τήν Ἐκκλησία. Ἡ Ἐκκλησία ἀπό Τοπική, βάσει τῶν ἱερῶν Κανόνων, γίνεται Ἐθνική Ἐκκλησία, Ἐκκλησία ἑνός συγκεκριμένου Ἔθνους-Κράτους.
.                 Πρέπει νά παρατηρήσω ὅτι τήν διάκριση πού κάνει ὁ Clement μεταξύ αὐτοκεφαλίας καί αὐτοκεφαλαρχίας τήν ἀντιλαμβάνομαι μέ τήν ἔννοια ὅτι ὡς Αὐτοκεφαλία ἐννοεῖται ἡ αὐτοδιοίκηση σ᾿ ἕνα σύστημα ἀλληλεξαρτήσεως τῶν Ἐκκλησιῶν γιά τήν ἑνότητά τους, μέ τόν Οἰκουμενικό Πατριάρχη, ὡς δέ αὐτοκεφαλαρχία ἐννοεῖται μιά τάση ὄχι μόνον αὐτοδιοίκησης, ἀλλά καί ἀνεξαρτητοποίησης ἀπό τήν Πρωτόθρονη Ἐκκλησία καί μάλιστα τήν Μητέρα τους Ἐκκλησία. Καί ἀπό ὅ,τι γνωρίζουμε μιά τέτοια τάση καλλιεργήθηκε ἀπό τόν πανσλαυισμό μέ σαφῆ πρόθεση μειώσεως τοῦ κύρους τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, ἀλλά τό ἴδιο ἐπιδιώχθηκε καί ἀπό τούς ποικίλους ἐθνικισμούς. Καί ἀπό αὐτό γίνεται φανερό ὅτι δέχομαι τόν ὅρο Αὐτοκεφαλία μέσα ἀπό τήν ἐκκλησιολογική πρακτική, ὡς ἀλληλεξάρτηση καί ὄχι ὡς πλήρως ἀνεξάρτητη.
.                 Σέ ἑπόμενο ἄρθρο μου θά παρουσιάσω τήν οὐσία καί τήν βάση τοῦ προβλήματος τῆς διαδικασίας χορηγήσεως τῆς Αὐτοκεφαλίας πού προκάλεσαν τά σύγχρονα γεγονότα. Κατά συνέπειαν, τά ὅσα γράφονται στό παρόν ἄρθρο εἶναι εἰσαγωγικά στό θέμα πού ἀπασχολεῖ αὐτόν τόν καιρό τήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία.

 

,

Σχολιάστε

Ο ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΔΙΕΒΗ ΤΟΝ ΡΟΥΒΙΚΩΝΑ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ὁ Πατριάρχης διέβη τὸν Ρουβίκωνα

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.           Ὁ Πατριάρχης κ. Βαρθολομαῖος διέβη τὸν Ρουβίκωνα στὸ Οὐκρανικὸ ἐκκλησιαστικὸ ζήτημα. Ἀποφάσισε νὰ προχωρήσει στὴν ὑλοποίηση τῆς ἀποφάσεως τῆς περὶ αὐτὸν Συνόδου καὶ νὰ δώσει τὴν αὐτοκεφαλία στοὺς ἕως σήμερα σχισματικοὺς ὀρθοδόξους χριστιανοὺς τῆς Οὐκρανίας. Αὐτὸ μετὰ ἀπὸ αἴτημα τῆς ἀντιρωσικῆς κυβέρνησης τοῦ προέδρου Ποροσένκο καὶ μὲ τὴν θερμὴ ὑποστήριξη καὶ συνεργασία τῆς κυβέρνησης τῶν ΗΠΑ. Αὐτὲς θεωροῦν ὅτι ἡ ὁριστικὴ ἀπομάκρυνση τῶν Ὀρθοδόξων Οὐκρανῶν ἀπὸ τοὺς ὅμαιμούς τους Ρώσους περνᾶ ἀπὸ τὴν ἐκκλησιαστική τους χειραφέτηση.
.           Γιὰ νὰ ἐπιτευχθεῖ αὐτὸ ὁ κ. Βαρθολομαῖος προέβη σὲ ἐνέργειες ἐκτός τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ἤθους καὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν Ἱερῶν Κανόνων. Πρῶτον ἀθέτησε δική του δέσμευση. Γιὰ τὴν Αὐτοκεφαλία μίας Ἐκκλησίας ὁ ἴδιος πρότεινε αὐτὴ νὰ δίνεται μὲ πρόταση τῆς Μητέρας Ἐκκλησίας καὶ τὴ σύμφωνη γνώμη ὅλων τῶν τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν. Στὴν περίπτωση τῆς αὐτοκεφαλίας στὴν Οὐκρανία φυσικὰ δὲν εἶχε τὴν πρόταση τῆς Ρωσικῆς Ἐκκλησίας καὶ οὐδένα Προκαθήμενο ἐρώτησε. Ἁπλῶς ὅλους τοὺς ἐνημέρωσε περὶ τῆς ἀποφάσεώς του… Γιὰ νὰ δικαιολογήσει τὴν ἀπόφασή του μετὰ ἀπὸ αἰῶνες ἰσχυρίσθηκε ὅτι ἡ Οὐκρανία εἶναι «κανονικό του ἔδαφος»…
.           Δεύτερον, ἀφοῦ μόνος του ἀποφάσισε νὰ δώσει τὸ αὐτοκέφαλο στοὺς σχισματικοὺς τῆς Οὐκρανίας, αὐθαιρέτως ἄλλαξε ἄποψη καὶ δὲν ἀναγνωρίζει τὴν κανονικὴ Ἐκκλησία τῆς Οὐκρανίας, τὴν ὁποία, ἕως ὅτου τεθεῖ τὸ ζήτημα τοῦ Αὐτοκεφάλου, ἀναγνώριζε Αὐτὴν καὶ μόνον Αὐτήν.
.           Τρίτον, συνέπεια τῆς ἀπόφασής του ἦταν νὰ ἀποστείλει ἐξάρχους (ἀντιπροσώπους) στὴν Οὐκρανία, ποὺ συνεργάσθηκαν μὲ τὴν Κυβέρνηση τῆς Οὐκρανίας καὶ τοὺς σχισματικούς. Οἱ Ἔξαρχοι ἀγνόησαν τὴν Κανονικὴ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, στὴν ὁποία ἀνήκουν πάνω ἀπὸ τοὺς μισοὺς Οὐκρανούς. Οἱ ἐν λόγῳ πιστοὶ διαχωρίζουν τὰ πολιτικὰ καὶ ἐθνικὰ ζητήματα τῆς χώρας ἀπὸ τὴν Πίστη τους. Ἡ Οὐκρανικὴ κυβέρνηση, οἱ σχισματικοὶ Ὀρθόδοξοι καὶ οἱ Οὐνίτες τοὺς προκαλοῦν νὰ τοὺς ἀκολουθήσουν στὸν ἐθνικιστικὸ παροξυσμό τους καὶ τοὺς ἀπειλοῦν ὅτι ἂν δὲν τοὺς ἀκολουθήσουν, θὰ ὑποστοῦν διωγμούς. Πιθανὸν νὰ προστεθοῦν νέοι μάρτυρες τῆς Ὀρθόδοξης Πίστης.
.           Τέταρτον αὐθαίρετα ἐφεῦρε τὸ προνόμιο τοῦ ἐκκλήτου (προσφυγὴ στὸ Φανάρι καὶ ἀπόφασης αὐτοῦ ἐπὶ δεδικασμένου ἀπὸ τοπικὴ Ἐκκλησία), τὸ ὁποῖο οὐδεὶς Κανόνας προβλέπει. Τὸ προβλέπει ἡ στὴ Σαρδικὴ (τὴ σημερινὴ Σόφια) Σύνοδος (4ος αἰώνας) μόνον γιὰ τὸν Ρώμης. Μὲ βάση τὸ ὑποτιθέμενο προνόμιο ἀποκατέστησε τὸν σχισματικὸ «Πατριάρχη Κιέβου» Φιλάρετο, ὁ ὁποῖος ἔχει καθαιρεθεῖ ἀπὸ τὸ Πατριαρχεῖο τῆς Μόσχας γιὰ ἐκκλησιολογικοὺς λόγους.
.           Ὁ Πατριάρχης κ. Βαρθολομαῖος ἀντιλαμβάνεται ὅτι μὲ τὴν ἀπόφασή του πιθανὸν νὰ ὁδηγήσει τοὺς Οὐκρανοὺς σὲ νέα ἐμφύλια σύγκρουση. Γι’ αὐτὸ καὶ ἀφοῦ ἔχει ναρκοθετηθεῖ ἡ εἰρήνη στὴ χώρα, στὸ Ἀνακοινωθὲν τοῦ Πατριαρχείου τῆς 11ης Ὀκτωβρίου, γίνεται ἔκκληση «πρὸς πάσας τὰς ἐμπλεκομένας πλευρὰς νὰ ἀποφεύγουν καταλήψεις Ναῶν, Μονῶν καὶ ἄλλων περιουσιακῶν στοιχείων, ὡς καὶ πάσαν πρᾶξιν βίας καὶ ἐκδικητικότητος…». Ὅμως τὸ game γεωπολιτικῆς καὶ ἰσχύος μεταξὺ Φαναρίου καὶ Μόσχας καί, κατ’ ἐπέκταση, ΗΠΑ καὶ Ρωσίας, γίνεται πλέον μὲ «ἀληθινὲς ἐκκλησιαστικὲς φαρέτρες». Τὸ μὰτ θὰ εἶναι στὴν ἑνότητα τῆς Ὀρθοδοξίας.-

, , ,

Σχολιάστε

Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΟΔΟΣ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ–2

Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΟΔΟΣ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ

Ἀπάνθισμα ἄρθρου τοῦ Ἀρχιμ. Συμεὼν Bruschweiler,
(τῆς Ἱ. Μονῆς Τ. Προδρόμου Ἔσσεξ Ἀγγλίας),
μεταφρασθὲν ἐκ τοῦ γαλλικοῦ περιοδικοῦ S.O.P. (τ. 207)

Περιοδ. «ΕΡΕΙΣΜΑ»
(Ἱ. Μ. Χρυσοποδαριτίσσης Πατρῶν)
ἀρ. τ. ΙΑ´, Ἄνοιξις 2003

Ἠλ. στοιχειοθ. «Χριστιαν. Βιβλιογρ».

Μέρος Α´: Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΟΔΟΣ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ–1

.             Ὁ Χριστός μὲ τὴν σταυρικὴ Του θυσία, τὴν ταφὴ Του καὶ τὴν κάθοδό Του στὸν ἅδῃ «ἔλυσε τὰς ὠδῖνας τοῦ θανάτου» (Πραξ. β΄, 24), καὶ «ἀνέστη ἐκ νεκρῶν, θανάτῳ θάνατον πατήσας». Ἂν μάλιστα μὲ τὴν Ἀνάληψί Του «ἀνέβη ὑπεράνῳ πάντων τῶν οὐρανῶν», εἶναι γιατὶ «κατέβη πρῶτον εἰς τὰ κατώτερα μέρη τῆς γῆς» (Ἐφ. δ΄, 9). Ἔτσι ὁ ἴδιος ὁ Κύριος μᾶς ἔδειξε ὅτι ὁ δρόμος γιὰ τὴν Ἀνάστασι, γιὰ τὴν βασιλεία τῶν οὐρανῶν, περνᾶ ἀπὸ τὸν ἅδη. Μὲ τὴν κάθοδό Του στὸν ἅδη, ποὺ δείχνει τὴν συγκατάβασί Του, τὴν ἄκρα ταπείνωσί Του, τὴν κένωσί Του, τὴν ἀγάπη Του, ἡ ὁποία ἀγκαλιάζει καὶ ἀναγεννᾶ ὅλους μας, ἐθριάμβευσε στὰ σκοτάδια τοῦ ἐγωϊσμοῦ, τοῦ μίσους, τοῦ διαχωρισμοῦ, κι ἔτσι κατήργησε ἐκεῖνον ποὺ κατεῖχε τὴν ἐξουσία τοῦ θανάτου, δηλαδὴ τὸν διάβολο (Ἑβρ. β΄, 14). Καρπὸς καὶ ὄργανο αὐτῆς τῆς νίκης εἶναι ἡ Ἐκκλησία, τὴν ὁποίαν «πύλαι ἅδου οὐ κατισχύσουσι» (Ματθ. ιϛ΄, 18).
.             Ὑπάρχει, λοιπόν, μέσα στὴν Ἐκκλησία μία ἀληθινὰ πνευματικὴ θεραπεία, ἡ ὁποία μᾶς ἐπιτρέπει νὰ ἰατρεύσωμεν τὶς πνευματικές μας ἀσθένειες, δηλαδὴ τὰ πάθη μας. Δὲν μποροῦμε νὰ εἰποῦμε ὅτι θὰ σωθοῦμε, ἐὰν βασιλεύη στὴν ψυχή μας ἡ ἐξουσία τοῦ διαβόλου μέσῳ τῶν παθῶν μας. Ἐὰν ὁ ἄνθρωπος, ὁ πρῶτος Ἀδάμ, ἔπεσε στὴν ἁμαρτία, ἄρα στὸν πνευματικὸ θάνατο, λόγῳ τῆς ὑπερηφανείας του –(πρβλ. «καὶ ἔσεσθε ὡς θεοί», Γεν. γ΄, 5), τότε τὸ κυριώτερο μέσον γιὰ νὰ θεραπευθῆ ἡ ἀσθένεια τοῦ ἐγωϊσμοῦ, εἶναι ἡ ταπείνωσις. Δὲν ὑπάρχει σωτηρία δίχως ταπείνωσι· διότι ἡ ἀρετὴ αὐτὴ ἀνοίγει τὶς θύρες τῆς καρδιᾶς μας στὴν χάριν τοῦ Θεοῦ.
.             Ἡ ὑπερηφάνεια ἀντιστέκεται μέσα μας περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλο πάθος. Βέβαια, μόνον ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ τελικὰ θὰ μᾶς σώση καὶ ὄχι οἱ δικὲς μας προσπάθειες, ὅσο μεγάλες καὶ ἂν εἶναι, ὅσο τελείως ἀναγκαῖες καὶ ἂν εἶναι. Γιὰ νὰ μπορέση, ὅμως, ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ νὰ ἐνεργήση μέσα μας, πρέπει νὰ τῆς διαφυλάξωμε ἕνα «χῶρο», ἕνα «τόπο». Ἐὰν ὁ Θεὸς εὑρίσκη μέσα μας ὀργή, μῖσος, φιληδονία, ματαιοδοξία, ὑπεροψία, ἐγωϊσμό, τότε δὲν παραμένει ἡ χάρις Του μαζί μας· γιατὶ ὁ Θεὸς δὲν ἐπιβάλλεται. Σὲ μᾶς ἐναπόκειται νὰ προετοιμάσωμε τὴν «γῆν τὴν καλή», ὥστε Αὐτὸς νὰ τὴν καλλιεργήση, ὅπως καὶ στὴν παραβολὴ τοῦ καλοῦ σπορέως. Ἐκεῖ, παρ’ ὅτι ὁ σπόρος διεσκορπίσθη ἀφθόνως, «ἃ μὲν ἔπεσε παρὰ τὴν ὁδόν, ἄλλα δὲ ἐπὶ τὰ πετρώδη, ἄλλα δὲ ἐπὶ τὰς ἀκάνθας, καὶ ἄκαρπος γίνεται…» (Ματθ. ιγ΄). Χρειάζεται, λοιπόν, μία γῆ ἐπιμελῶς ὀργωμένη, τὴν ὁποίαν ἐμεῖς οἱ ἴδιοι θὰ πρέπη νὰ ἑτοιμάσωμε. Γι’ αὐτό, ὅσο ζῆ μέσα μας τὸ πάθος τῆς ὑπερηφανείας, ὀφείλομε νὰ κάνωμε τὸ πᾶν γιᾶ νὰ τὸ ξερριζώσωμε.
.             Ὁ λόγος λοιπόν, ποὺ ἀπευθύνθη τότε στὸν ἅγιο Σιλουανό, ἦταν ἀκριβῶς ἕνας λόγος, ἕνας τρόπος πνευματικῆς θεραπείας, για νὰ καταφλεγῆ μέσα του κάθε ἴχνος ἐγωϊσμοῦ, ὥστε ἡ ψυχὴ του νὰ εὕρη τὴν ταπείνωσι. Διότι στὴν ἀρχὴ τῆς μοναχικῆς του ζωῆς, περίπου ἕξι μῆνες μετὰ τὴν ἄφιξί του στο Μοναστῆρι, ὁ ἅγιος Σιλουανὸς εὐεργετήθη μὲ μία ἀπό τὶς μεγαλύτερες δωρεές, ποὺ μπορεῖ νὰ δεχθῆ ἄνθρωπος. «Ὁ Κύριος ἐνεφανίσθη μὲ ἀκατάληπτο τρόπο στὸν νεαρὸ δόκιμο, καὶ ὅλη του ἡ ὕπαρξις, ἀκόμη καὶ τὸ σῶμα του, ἐγέμισε ἀπὸ τὸ πῦρ τῆς χάριτος τοῦ Ἁγίου Πνεύματος». Ἀλλ’ ὅμως δὲν διέθετε ἀκόμη τὴν πνευματικὴ ὡριμότητα, ποὺ θὰ τοῦ ἐπέτρεπε νὰ διαφυλάξη αὐτὴν τὴν χάρι. Παρεκινήθη πρὸς τὴν κενοδοξία, λόγῳ τῆς ἐξαιρετικῆς αὐτῆς δωρεᾶς, νιώθοντας μία κάποιαν ἀνωτερότητα ἔναντι τῶν ἄλλων μοναχῶν.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

,

Σχολιάστε

ΔΙΑΚΟΠΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΜΟΣΧΑΣ – ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

Τὸ Πατριαρχεῖο Μόσχας ἀποφάσισε
νὰ κόψει κάθε δεσμὸ ἐπικοινωνίας μὲ τὸ Φανάρι

.            Μετὰ ἀπὸ πολύωρη συνεδρίαση τῆς Σύνοδου τοῦ Πατριαρχείου Μόσχας στὸ Μίνσκ, ὑπὸ τὴν προεδρία τοῦ Πατριάρχη Κύριλλου, ἀνακοινώθηκε ὅτι ἡ Ρωσικὴ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἀποφασίσε νὰ διακόψει ὅλους τοὺς δεσμοὺς ἐπικοινωνίας μὲ τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο τῆς Κωνσταντινούπολης, ὡς ἀντίδραση στὴν ἀπόφαση τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου νὰ ἐπαναφέρει σχισματικοὺς καὶ νὰ προχωρήσει στὴν χορήγηση τοῦ Αὐτοκεφάλου στὴν Οὐκρανικῆς Ἐκκλησίας.
.               Τὴν ἀπόφαση ἀνακοίνωσε ὁ ὁ Πρόεδρος τοῦ Τμήματος τῶν Ἐξωτερικῶν Σχέσεων τοῦ Πατριαρχείου Μόσχας, Σεβ. Μητροπολίτης Βολοκολὰμσκ κ. Ἱλαρίωνας, ὁ ὁποῖος ἀνέφερε χαρακτηριστικά: «Ὁ Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ἔχει κάνει ἀδύνατο γιὰ ἐμᾶς νὰ διατηρήσουμε τὴν ἑνότητα μὲ τὸ Πατριαρχεῖο Κωνσταντινουπόλεως».
.              Στὴν Σύνοδο ἦταν παρὼν καὶ ὁ μητροπολίτης Οὐκρανίας Ὀνούφριος, ἐπικεφαλῆς τῆς Ἐκκλησίας, ποὺ μέχρι τὴν ἀπόφαση τοῦ Φαναρίου, ἀναγνωριζόταν ἀπὸ τὶς ἄλλες Αὐτοκέφαλες Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες. Στὴν προηγούμενη συνεδρίαση τῆς Συνόδου, ὁ κ. Οὐνούφριος, εἶχε ἐπικαλεστεῖ λόγους ὑγείας καὶ εἶχε συμμετάσχει μέσῳ τηλεδιασκέψεως.
.               Ἀπὸ τὶς 14 Σεπτεμβρίου καὶ μετὰ τὴν ἄκαρπη συνάντηση Βαρθολομαίου- Κύριλλου, στὸ Φανάρι, ἡ Μόσχα ἀποφάσισε νὰ διακόψει τὴν μνημόνευση τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχη, πλέον ἡ ἀπόφαση αὐτὴ ἐπεικτείνεται καὶ πρὸς ὅλους τοὺς ἱεράρχες, καθὼς ἀποφασίστηκε νὰ ἀνασταλεῖ ἡ συλλειτουργία μὲ τοὺς ἱεράρχες τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κωνσταντινουπόλεως.
.           Ἡ ἐπεισοδιακὴ συνεδρίαση διήρκεσε σχεδὸν 5 ὧρες καὶ σύμφωνα μὲ τὸ ἀνακοινωθέν: «Μὲ βαθύτατο πόνο Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ρωσίας ἀνέγνωσε τὶς ἀποφάσεις τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου γιὰ ἐκχώρηση αὐτοκεφαλίας στὴν Οὐκρανία, τὸ ἄνοιγμα Σταυροπηγιακῆς Μονῆς στὸ Κίεβο, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀποκατάσταση τῶν ἡγετῶν τοῦ σχίσματος καὶ τὴν ἐπιστροφή τους στὴν ἐκκλησιαστικὴ κοινωνία. Οἱ ἀποφάσεις τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, δείχνουν ὅτι τὸ Φανάρι ἀγνοεῖ τὶς ἐκκλήσεις τῆς κανονικῆς Οὐκρανικῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας, καθὼς καὶ τῶν Προκαθημένων Τοπικῶν Ἐκκλησιῶν … Οἱ ἀποφάσεις τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου γιὰ ἀποκατάσταση τοῦ πρώην Μητροπολίτη Φιλάρετου Ντενισένκο, δείχνει ὅτι ἀγνοοῦν μία σειρὰ ἀπὸ διαδοχικὲς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἐπισκόπων της Ρωσικῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας» Καὶ ἡ ἀνακοίνωση τῆς Συνόδου καταλήγει:«Τώρα μετὰ ἀπὸ δύο δεκαετίες, τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο γιὰ πολιτικοὺς λόγους ἄλλαξε τὴν θέση του».

ΠΗΓΗ: skai.gr

Σχολιάστε

ΤΟ ΔΙΑΜΑΝΤΙ ΤΗΣ ΝΗΨΕΩΣ (Ὅσιος Παχώμιος ὁ Χίου) [Χαρ. Μπούσιας]

Τὸ διαμάντι τῆς νήψεως
Ὅσιος Παχώμιος ὁ Χίου

Ἡ μνήμη του τιμᾶται στὶς 14 Ὀκτωβρίου.

Δρ Χαραλάμπης Μ. Μπούσιας,
Μέγας Ὑμνογράφος τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων Ἐκκλησίας

Χαῖρε, λειμὼν μυρίπνοος νήψεως·
χαῖρε, εἰκὼν ψυχῆς καθαρότητος.

   .             Ὁ Ὅσιος Παχώμιος τῆς μυροβόλου Χίου μας εἶναι ἕνα διαμάντι ποὺ χρυσαφίζει στὶς ἀκτῖνες τοῦ ἥλιου καὶ θαμβώνει τὰ μάτια τῆς ψυχῆς μας, αὐτὰ ποὺ ἀναζητοῦν μέσα ἀπὸ τοὺς Ἁγίους μας νὰ δοῦν τὸν νοητὸ Ἥλιο τῆς δικαιοσύνης, τὸν Φωτοδότη καὶ Ζωοδότη Ἰησοῦ μας.
.             Διαμάντι ὁ Ὅσιος Παχώμιος, διαμαντένιο καὶ τὸ στέμμα ποὺ τοῦ χάρισε ὀ δωρεοδότης μας Κύριος ὡς ἀντιμίσθιο τῶν πολλῶν ἀσκητικῶν του καμάτων. Ἡ διαρκὴς σκληραγωγία καὶ ἡ ἀέναη προσευχὴ ἀνέβασαν τὸν Ὅσιο Παχώμιο στὴν κλίμακα τῶν ἀρετῶν καὶ τοῦ ἔδωσαν τὸ διαμάντι τῆς νήψεως. Στὴν ζωή του ὅλη ὁ Ὅσιος βρισκόταν σὲ διαρκῆ ἐγρήγορση σύμφωνα μὲ λόγια τοῦ Κυρίου μας «Γρηγορεῖτε καὶ προσεύχεσθε, ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν» (Ματθ. κστ΄ 41). Ἡ ἐγρήγοση αὐτὴ τὸν ἔφερε στὸ σκαλοπάτι τῆς ἀπαθείας καὶ τῆς νήψεως. Ἄλλωστε ἦταν πνευματικὸς ἀπόγονος τῶν νηπτικῶν πατέρων, τῶν εὐλαβῶν ἀνακαινιστῶν τοῦ Ὀρθοδόξου μοναχισμοῦ, τῶν συνειδητοποιημένων ψυχῶν τῆς ἀξίας καὶ τῆς σημασίας τῆς παραδόσεως γιὰ τὸ Ὀρθόδοξο γένος μας· αὐτῶν ποὺ ἤθελαν βιωματικὰ νὰ προχωρήσουν μέσα ἀπὸ τὴν προσευχή, τὴν πατερικὴ σκέψη, τὴν Ὀρθόδοξη μόρφωση καὶ τὴ λειτουργικὴ ζωὴ σὲ ἕνα πιὸ ψυχοτρόφο καὶ χριστοκεντρικὸ αὔριο· αὐτῶν ποὺ τὰ προηγούμενα χρόνια εἶχαν διαγνώσει τὸν ἄμεσο κίνδυνο ποὺ διέτρεχε τὸ ‘Ορθόδοξο Γένος τῶν Ἑλλήνων, ὄχι μόνο ἀπὸ τοὺς ‘Οθωμανοὺς κατακτητές-τυράννους, ἀλλὰ κυρίως ἀπὸ τοὺς ψυχοκτόνους αἱρετικοὺς καὶ τοὺς διαφωτιστές-νεωτεριστὲς τῆς Ἑσπερίας· αὐτῶν ποὺ εἶχαν διαγνώσει τὴν καλπάζουσα ἀσθένεια τῆς ἐκκοσμικεύσεως τῆς Ἐκκλησίας καὶ εἶχαν προτείνει φάρμακα κατάλληλα, ὅπως τὴν ἐπιστροφὴ στὴν ἀρχαία ἐκκλησιαστικὴ παράδοση, τὴν συχνὴ θεία μετάληψη καὶ τὴν ἐμβριθῆ μελέτη τῶν ἁγιοπατερικῶν κειμένων.
.             Ὁ Ὅσιος Παχώμιος, ὁ ἄνθρωπος τῆς προσευχῆς καὶ τῆς νήψεως, ὁ σοφὸς διδάσκαλος τοῦ δοχείου τῆς χάριτος, τοῦ μετέπειτα μεγάλου καὶ θαυματουργοῦ ἱεράρχου, τοῦ Ἁγίου Νεκταρίου, ἄκουγε στὰ αὐτιά του νὰ ἀντηχοῦν σὲ κάθε περίπτωση τὰ λόγια τοῦ Παύλου πρὸς τὸν ἀπόστολο Τιμόθεο: «Σὺ δὲ νῆφε ἐν πᾶσι» (Β΄ Τιμ. δ΄ 5). Καὶ πρόσεχε κάθε του βῆμα, κάθε του κίνηση καὶ διατηροῦσε ἄγρυπνη φροντίδα, γιὰ νὰ μὴν τὸν ξεγελάσει ὁ πονηρός, αὐτὸς ποὺ καὶ ἀπὸ το τελευταῖο σκαλοπάτι προσπαθεῖ νὰ ρίξει τοὺς ἀγωνιστὲς τῆς ἀρετῆς στὴν ἄβυσσο τῆς φθορᾶς καὶ τοῦ αἰωνίου θανάτου. Συνεχῶς ἐπανελάμβανε «Ἰδοὺ νῦν καιρὸς εὐπρόσδεκτος, ἰδοὺ νῦν ἡμέρα σωτηρίας» (Β΄ Κορ. στ΄ 2) καὶ ἐκμεταλλευόταν τὸ χρόνο τῆς πρόσκαιρης ζωῆς του κατὰ τὸν καλύτερο τρόπο προσπαθώντας «Θεῷ ἀρέσκειν» (Α΄ Θεσ. δ΄ 1 ) καὶ «ἐξαγοραζόμενος τὸν καιρόν» (Ἐφεσ. ε΄ 16), ἀφοῦ ἡ σπουδαιότερη ἀρετή του ἦταν ἡ ἐξαγορὰ τοῦ χρόνου τῆς ἐπίγειας ζωῆς του. Ἐραστὴς τῆς ἀῤῥέμβαστης καὶ καρδιακῆς προσευχῆς δὲν ἄφηνε οὔτε στιγμὴ τοῦ χρόνου του νὰ μὴν προφέρει τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα τοῦ γλυκύτατου Ἰησοῦ καὶ ἔκανε ἐντύπωσε σὲ ὅλους ἡ κατάνυξη καὶ ἡ νήψη του. Στὸν νοῦ τοῦ ἔρχονταν συχνὰ τὰ λόγια τοῦ Ἀββᾶ Ἀρσενίου, ποὺ ἔλεγε πάντοτε στὸν ἑαυτό του: « Ἀρσένιε, γιὰ ποιὸ λόγο ἄφησες τὸν κόσμο;» καὶ προσπαθοῦσε νὰ διώξει μακρυὰ κάθε ραστώνη καὶ ἀκηδία, νὰ ἀπομακρυνθεῖ ἀπὸ τὴν ἀμέλεια ποὺ ὁδηγεῖ στὸ πνευματικο τέλμα καὶ στὴν ἀπογοήτευση. Γι’ αὐτὸ καὶ δίδασκε τοὺς ὑποτακτικούς του μὲ τὰ λόγια τοῦ Ἀββᾶ Δωροθέου: «βιασώμεθα ἑαυτούς, βάλωμεν ἀρχήν, θελήσωμεν τὸ καλόν, σπεύσωμεν πρὸς τὴν σωτηρίαν».
.                Μὲ τὴν νήψη ὁ Ὅσιος Παχώμιος κατέστρεψε τὶς ἐνέδρες τοῦ δεινοῦ πολεμήτορος φορώντας βέβαια τὴν περικεφαλαία τῆς προσευχῆς καὶ τὸν θώρακα τῆς νηστείας καὶ κακοπαθείας. Ἔτσι κατάφερε νὰ ὁδεύσει τὸ δόλιχο τοῦ παρόντος βίου καὶ νὰ καταντήσει στὰ σκηνώματα τοῦ οὐρανοῦ, ὅπου ἦχος καθαρὸς ἑορταζόντων ἀπαύστως ψάλλει: «Κύριε, δόξα Σοι»!
.           Τὸ διαμάντι τῆς νήψεως τοῦ Ὁσίου Παχωμίου λαμπυρίζει στὶς ἀκτῖνες τοῦ ἥλιου καὶ τοῦ στολίζει τὴν ἁγία κεφαλή, γιὰ νὰ τὸ βλέπουμε καὶ ἐμεῖς, ποὺ τιμᾶμε πανηγυρικὰ τὴ μνήμη του, καὶ νὰ διδασκόμαστε ἀπὸ τοὺς ἀγῶνες του γιὰ τὴν ἀπόκτησή τους ζητώντας του νὰ πρεσβεύει στὸν Κύριο, πρὸς τὸν Ὁποῖο μεγάλη ἔχει παρρησία, νὰ μᾶς ἀξιώσει καὶ ἐμᾶς νὰ στολιστοῦμε μὲ διαμάντια ἀρετῶν καὶ στεφανηφόροι νὰ ἀκούσουμε τὰ λόγια τοῦ Κυρίου μας τὴν ἡμέρα τῆς Κρίσεως: «Εὖ, δοῦλε, ἀγαθὲ καὶ πιστέ, εἴσελθε εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου σου» (Ματθ. κε΄ 21).

Δρ Χαραλάμπης Μ. Μπούσιας,

Μέγας Ὑμνογράφος τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων Ἐκκλησίας

 

 

 

Σχολιάστε

Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΟΔΟΣ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ–1

Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΟΔΟΣ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ

Ἀπάνθισμα ἄρθρου τοῦ Ἀρχιμ. Συμεὼν Bruschweiler,
(τῆς Ἱ. Μονῆς Τ. Προδρόμου Ἔσσεξ Ἀγγλίας),
μεταφρασθὲν ἐκ τοῦ γαλλικοῦ περιοδικοῦ S.O.P. (τ. 207)

Περιοδ. «ΕΡΕΙΣΜΑ»
(Ἱ. Μ. Χρυσοποδαριτίσσης Πατρῶν)
ἀρ. τ. ΙΑ´, Ἄνοιξις 2003

Ἠλ. στοιχειοθ. «Χριστιαν. Βιβλιογρ».

.             Στὶς ἀρχὲς τοῦ 20οῦ αἰῶνος, περὶ τὸ 1905, στὸ ρωσσικὸ μοναστῆρι τοῦ ἁγίου Παντελεήμονος στὸν Ἄθωνα, ὁ ἅγιος Σιλουανὸς προσευχόταν μέσα στὸ κελλί του, ἀλλ’ οἱ δαίμονες τὸν ἐμπόδιζαν νὰ φθάσῃ στὴν καθαρὰ προσευχή. Καθισμένος, λοιπόν, στὸ σκαμνί του, εἶπε μὲ θλιμμένη καρδία: «Κύριε, βλέπεις ὅτι θέλω νὰ προσευχηθῶ μὲ καθαρὸ νοῦ, ἀλλ’ οἱ δαίμονες δὲν μὲ ἀφήνουν. Δίδαξέ με τὶ πρέπει νὰ κάνω, γιὰ νὰ μὴ μὲ ἐνοχλοῦν». Καὶ τότε ἄκουσε στὴν ψυχή του τὴν ἀπάντησι: «Οἱ ὑπερήφανοι πάντα ἔτσι ὑποφέρουν ἀπὸ τοὺς δαίμονες». «Κύριε», εἶπε ὁ ἅγιος Σιλουανός, «δίδαξέ με τί πρέπει νὰ κάνω γιὰ νὰ ταπεινωθῆ ἡ ψυχή μου». Καὶ νέα ἀπάντησι ἀπὸ τὸν Θεὸ στὴν καρδιά του: «Κράτα τὸν νοῦ σου στὸν ἅδη, καὶ μὴν ἀπελπίζεσαι»…
.               Γιὰ νὰ κατανοήσωμε αὐτὸν τὸν μυστηριώδη λόγον, ὀφείλομε νὰ σκεφθοῦμε ὄχι σύμφωνα μὲ τὴν ἀντίληψι τοῦ πεπτωκότος ἀνθρώπου ἢ τοῦ οὑμανιστικοῦ πολιτισμοῦ μας, ἀλλὰ σύμφωνα μὲ τὴν «ψυχολογία τῆς δευτέρας ἐν Χριστῷ γεννήσεως μας». Διότι, ὡς ἄνθρωποι ἔχομε γεννηθῆ «ἐκ τῆς σαρκός», ἀλλ’ ὡς χριστιανοὶ ἔχομε γεννηθῆ «ἐκ τοῦ Πνεύματος» (Ἰωάν. γ΄, 6). Ζῶντας, ὅμως, μέσα σ’ ἕνα ἐκκοσμικευμένο περιβάλλον ἔχομε μάθει νὰ σκεπτώμεθα καὶ νὰ ἐνεργοῦμε σύμφωνα μὲ τὸν «παλαιὸν ἄνθρωπον», σύμφωνα μὲ τὴν «σοφίαν τοῦ κόσμου τούτου» (Α΄ Κορ. α΄, 20). Ἀναγεννώμενοι, ὅμως, ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία μποροῦμε σιγά-σιγὰ νὰ ἀποκτήσωμε μία καρδία πνευματική, μία νόησι πνευματική, μίαν ὅρασι πνευματική, μία γλῶσσα πνευματική, ὥστε νὰ κατανοοῦμε κάθε τί ποὺ μᾶς ἦταν πρὶν μυστηριῶδες καὶ ἀκατάληπτο.
.             Ἡ λέξις «ἅδης», στὴν καθομιλουμένη, ἔχει διάφορες σημασίες, ὅπως: ὁ κάτω κόσμος, ἡ κόλασις, ὁ τάφος, ἤ, κυρίως, τὸ βασίλειο τοῦ θανάτου, τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων. Στὴν Παλαιὰ Διαθήκη ὁ ἅδης εἶναι ὁ «τάφος», ὁ «βόθρος (βόθυνος)», τὸ «φρέαρ», ὁ «λάκκος», ὅπου βασιλεύει τὸ ἀπόλυτο κι αἰώνιο σκοτάδι, ἡ «σκιὰ τοῦ θανάτου». Ἐκεῖ κατέρχονται ὅλοι οἱ ζῶντες, γιὰ νὰ μὴν ἀνέβουν ποτὲ πιὰ ἐπάνω – (πρβλ. Ψαλμ. πζ΄), οἱ ὁποῖοι δὲν μποροῦν πλέον νὰ δοξολογοῦν τὸν Θεό, νὰ ἐλπίζουν στὴν δικαιοσύνη Του ἢ στὸ Ἔλεός Του. Ἐπρόκειτο γιὰ μιὰ ὁλοκληρωτικὴ ἐγκατάλειψι «ἐν γῇ ἐπιλελησμένῃ»…
.             Ὁ ἅδης, λοιπόν, μέχρι τὸν σταυρικὸ θάνατο τοῦ Κυρίου, ἦταν ἡ «οἰκία παντὶ θνητῷ» (Ἰὼβ λ΄, 23), ὁ «τόπος» ὅπου κατέληγε μοιραία μία ἀνθρωπότητα ἀπομακρυσμένη ἀπὸ τὸν Θεό, κι ἀπὸ ὅπου δὲν μπόρεσε ποτὲ νὰ βγῆ κανεὶς πρὶν ἀπὸ τὸν Χριστό, τὴν «ἀπαρχὴν τῶν κεκοιμημένων» (Α΄ Κορ. ιε΄, 21), τὸν «πρωτότοκον τῶν νεκρῶν» (Ἀποκ. α΄, 5). Ἡ λύτρωσις για τὴν ἀνθρωπότητα, ποὺ κατεδικάσθη διὰ τοῦ Ἀδὰμ στὸν θάνατο καὶ στὸν χωρισμὸ ἀπὸ τὸν Θεό, θὰ ἦταν τὸ ἄνοιγμα τῶν καταχθονίων πυλῶν τοῦ ἅδου (Ἡσ. λη΄, 10).

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

 

Σχολιάστε