Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Fr. Schaeffer

Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΨΥΧΟΫΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΑ ΤΗΣ “ΠΡΟΤΕΣΤΑΝΤΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ” (Frank Schaeffer)

ΣΧ. «ΧΡ.  ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»: Τὸ κατωτέρω ἀναφερόμενο βιβλίο ἔχει κατὰ ἕνα τρόπο “κλασικοποιηθεῖ”. Στὸ παρατιθέμενο ἀπόσπασμα φαίνεται ἡ ἀλλοίωση τὴν ὁποία ἐπιφέρει στὴν ὀρθόδοξη ζωὴ καὶ αὐτοσυνειδησία ἡ ἀλόγιστη εἰσαγωγὴ καὶ σιωπηλὴ ἀφομοίωση προτεσταντικῶν ψυχοϋποκαταστάτων “πνευματικότητος”. Κι αὐτὰ κατὰ τὸ ποσοστό τους ἔχουν συμβάλει στὴν τρέχουσα κρίση.

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΕΩΣ

 Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Frank Schaeffer:
«ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ
ΣΤΟΝ ΑΙΩΝΑ ΤΩΝ ΨΕΥΤΙΚΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ»
Ἐκδ. «Μακρυγιάννης», Κοζάνη 2000
σελ. 382-388

.               Θυμᾶμαι ὅτι προσπαθοῦσα νὰ ἐξηγήσω σ᾽ ἕνα φίλο μου Προτεστάντη γιατί τὸ νὰ πάω νὰ ἐξομολογηθῶ στὸν πνευματικό μου ἱερέα ἀποτελεῖ ἀπαραίτητο μέρος τῆς πνευματικῆς αὐτοπειθαρχίας, τῆς προσπάθειας νὰ γίνω ὅμοιος μὲ τὸν Χριστό, νὰ ἀγωνιστῶ ἐναντίον τῶν ἁμαρτιῶν μου καὶ νὰ ἀκολουθήσω τὴν Ἐκκλησία. Αὐτὸς ἔδειξε ὅτι τὸ κατανόησε. Εἶχε δὲ ἀρκετοὺς φίλους ἀπὸ τὴν Νότια Ἐκκλησία τῶν Βαπτιστῶν, μὲ τοὺς ὁποίους πήγαινε μαζὶ στὸ κυνήγι. Ὅλοι αὐτοὶ εἶχαν συμφωνήσει νὰ εἶναι «ὑπεύθυνοι» ὁ ἕνας στὸν ἄλλο. Δύο φορὲς περίπου τὸν χρόνο συγκεντρώνονταν γιὰ νὰ «συναντηθοῦν φιλικά», νὰ διαλεχθοῦν καὶ «νὰ ἀνταλλάξουν σκέψεις» μέσα σὲ «μία ὁμάδα ἀμοιβαίας ὑποστήριξης». Ὁ φίλος μου τὸ εἶχε βρεῖ αὐτὸ πολὺ χρήσιμο γιὰ τὴ «χριστιανική του ζωή». Καὶ κατάλαβε ἀκριβῶς τί ἐννοοῦσα.
.               Ἡ φιλία, ἡ συνομιλία μὲ τοὺς φίλους μας, ἡ κοινωνικὴ συναναστροφή, ὅλα αὐτὰ εἶναι χωρὶς ἀμφιβολία καλὰ πράγματα, ἀλλὰ ὅλα αὐτὰ δὲν ἔχουν καμμία ἀπολύτως σχέση μὲ τὸ μυστήριο τῆς ἐξομολόγησης τῶν ἁμαρτιῶν μας σ᾽ ἕναν ἱερέα. Στὴν ἐξομολόγηση παίρνουμε τὴν ἄφεσή μας ἀπὸ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος εἶναι κατ᾽ εὐθείαν διάδοχος ἀπὸ τοὺς Ἀποστόλους καὶ τὸν Χριστό, δηλαδὴ ἀπὸ ἐκεῖνον στὸν οὐρανὸ αὐτὸ ποὺ κρατάει ἀσυγχώρητο στὴ γῆ» (Ἰω. κ´ 21-23).
.               Ἰδιαίτερα μὲ καταπλήσσει τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ κατὰ τὰ ἄλλα συντηρητικοὶ ἄνθρωποι στὶς προτεσταντικὲς Ὁμολογίες, οἱ ὁποῖοι γιὰ παράδειγμα θὰ ἦταν τρομοκρατημένοι ἀπὸ τὴν ἰδέα τῆς ἀντικατάστασης τοῦ τρόπου ζωῆς σὲ παραδοσιακὲς οἰκογένειες, ἔχουν ἀπὸ μόνοι τους ἀντικαταστήσει τὴν παραδοσιακὴ οἰκογένεια τοῦ Θεοῦ μὲ μία αὐτο-εφευρημένη, ἐναλλακτικὴ θρησκεία τῆς χαοτικῆς προσωποποιημένης ἐμπειρίας· ἐκεῖ ὅπου οἱ ἴδιοι δὲν εἶναι ὑπόλογοι σὲ κανέναν καὶ «ἐπιτελοῦν τὰ δικά τους καθήκοντα» κατὰ τὴν τέλεια παράδοσή τους, ποὺ ἔχει τὴν ἀρχή της στὴ δεκαετία τοῦ ᾽60. ν μπορον ν πιχειρηματολογον ναντίον το χάους τς σχετικότητας σ πολλς λλες περιοχς τς ζως -γι παράδειγμα ναντίον μίας προσέγγισης τς σεξουαλικότητας το τύπου «ἐὰν τ θεωρες καλό, ν τ κάνεις»- στν προσωπικ πνευματική τους ζω χουν δη ποδεχθε πολ κοσμικς ντιλήψεις σχετικ μ τν προσωπικ θικ πευθυνότητα.

.               Καὶ ὅμως ἡ φωνὴ τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας ὑπάρχει γιὰ ὅλους ἐκείνους, ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ τὴν προσέξουν καὶ ὁμιλεῖ καθαρὰ γιὰ τὴ μοναδικὴ αὐθεντία, μὲ τὴν ὁποία εἶναι περιβεβλημένη ἡ Ἐκκλησία. Ὁ Μέγας Βασίλειος γράφει γιὰ τὴν εἰδικὴ σχέση τῶν χριστιανῶν πρὸς τοὺς ἐξομολόγους τους: «… Τὶς ἀσθένειες τοῦ σώματος δὲν τὶς ἀποκαλύπτουν οἱ ἄνθρωποι σὲ ὅλους, οὔτε στοὺς τυχόντες, ἀλλὰ σ᾽ ἐκείνους, ποὺ εἶναι ἐξασκημένοι γιὰ τὴν θεραπεία τους…» [10]
.               Ἡ Ἐκκλησία ἐπεκτείνει τὸ ἔλεος τοῦ Χριστοῦ στοὺς ἀνθρώπους της, ὑπακούοντας στὴν ἐντολὴ τοῦ Χριστοῦ πρὸς τοὺς Ἀποστόλους. Αὐτὴ ἡ ἐντολὴ μεταδόθηκε στοὺς διαδόχους τῶν Ἀποστόλων, τοὺς ἐπισκόπους. «Καθὼς ἀπέσταλκέ με ὁ Πατὴρ κἀγὼ πέμπω ὑμᾶς… Ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας ἀφίενται αὐτοῖς· ἄν τινων κρατῆτε κεκράτηνται» (Ἰω. κ´ 21-23).
.               Βασισμένη σ᾽ αὐτὴ τὴ σοφία της ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἀγνοεῖ σύγχρονες ψυχολογικὲς ἑρμηνεῖες τῆς ἁμαρτίας, πολὺ δὲ περισσότερο ἰδέες γιὰ συλλογικὴ «ἄψογη» κοινωνικὴ ἐνοχή, καὶ ἀντὶ γιὰ ὅλα αὐτὰ μᾶς διδάσκει νὰ προσευχόμαστε ὡς ἑξῆς: «Ἐξομολογοῦμαι σ᾽ ἐσένα, Πάτερ, Κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ὅλα τὰ κρυπτὰ καὶ φανερὰ ἁμαρτήματα τῆς καρδιᾶς καὶ τοῦ νοῦ μου, τὰ ὁποῖα ἔχω διαπράξει μέχρι τὴν παροῦσα ἡμέρα. Ὅθεν ζητῶ ἀπὸ ἐσένα, τὸν δίκαιο καὶ φιλεύσπλαχνο Κριτὴ ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν καὶ χάρη γιὰ νὰ μὴν ξαναμαρτήσω».
.               Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία δὲν ἐγκαταλείπει τὸ ποίμνιό της, γιὰ νὰ μείνουν οἱ πιστοὶ ὀρφανοί, ὑπεύθυνοι μόνον γιὰ τὰ εὐαίσθητα, εὐμετάβλητα συναισθήματά τους καὶ τὴν συνείδησή τους, ἀκαθοδήγητοι καὶ ἀποστερημένοι ἀπὸ τὴν ἀπαραίτητη πειθαρχία, ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ τὴν κανονικὴ τήρηση τοῦ μυστηρίου τῆς ἐξομολόγησης. Ἐὰν κάποιοι κκοσμικευμένοι «ρθόδοξοι» δν πηγαίνουν κανονικ ν ξομολογηθον, ατ συμβαίνει πειδ σκεμμένα διαλέγουν πρς βλάβη τους ν μν ξιοποιον τ προνόμιο τς μεγάλης τους κληρονομις. Κα ἐὰν μερικο «ρθόδοξοι» ερες δν πιμένουν, στε τ ποίμνιό τους ν δηγεται στν ξομολόγηση, ατ εναι να σημάδι τς δικς τους προτεσταντοποιημένης διαφθορς. Ὁ Μέγας Βασίλειος μίλησε γιὰ ὁλοκληρη τὴν Ἐκκλησία, ὅσον ἀφορᾶ στὴν παράδοση τῆς ἐξομολόγησης σὲ ἕναν ἱερέα ἢ σ᾽ ἕνα μοναχὸ πνευματικὸ πατέρα [11].
.               «Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξομολογούμαστε τὰ ἁμαρτήματα σ᾽ ἐκείνους, ποὺ ὁ Θεὸς ἐμπιστεύθηκε τὴν οἰκονομία τῶν μυστηρίων του. Διότι καὶ οἱ παλαιότεροι ποὺ μετανοοῦσαν, βλέπουμε νὰ τὸ κάνουν αὐτὸ μπροστὰ στοὺς ἁγίους. Εἶναι γραμμένο στὸ εὐαγγέλιο ὅτι αὐτοὶ ἐξομολογοῦνταν τὰ ἀμαρτήματά τους στὸν Ἰωάννη τὸν Βαπτιστή. Στὶς Πράξεις λέγεται ὅτι ἐξομολογοῦνταν στοὺς Ἀποστόλους, οἱ ὁποῖοι καὶ τοὺς βάπτιζαν ὅλους [12]».
.               Στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ὁ ἱερέας δὲν ἰσχυρίζεται ὅτι συγχωρεῖ τὶς ἁμαρτίες μὲ τὴν δική του δύναμη ἀλλ᾽ ὅτι βοηθεῖ εὐγενικὰ τὸν ἁμαρτωλὸ νὰ πλησιάσει τὸν Θεὸ καὶ νὰ ζητήσει συγχώρηση, συμφιλίωση καὶ ἕνα νέο ξεκίνημα. Ἡ ἰδιαίτερη ἐξουσία τοῦ ἱερέα βρίσκεται στὴν δυνατότητα ποὺ ἔχει νὰ ἀνακηρύξει τὸν μετανοημένο ἁμαρτωλὸ συγχωρημένο ἀπὸ τὸν Θεό. Μ᾽ αὐτὸν τὸν τρόπο ὁ πιστὸς βοηθεῖται ἐνεργητικὰ νὰ μάθει τὶς καλὲς συνήθειες καὶ νὰ ἀποφεύγει τὴν ἁμαρτία [13]. Τοῦ προσφέρεται ἡ ἐλπίδα γιὰ νὰ ξαναρχίσει ἀμέτρητες φορὲς καὶ ἡ βεβαιότητα ὅτι ἔχει σίγουρα συγχωρηθεῖ. Ἐπὶ πλέον δέχεται τὸν πλοῦτο πρακτικῶν συμβουλῶν καὶ ἀπὸ καιρὸ σὲ καιρὸ μία ἀρκετὰ συγκρατημένη θεοσεβῆ ἐπίπληξη. Ἔτσι ἦταν κατανοητὴ ἡ ἐξομολόγηση τόσο στὴν Δύση ὅσο καὶ στὴν Ἀνατολή. Ὁ ἅγιος Ἀμβρόσιος Μεδιολάνων γράφει: «Ὁ ἁμαρτωλὸς ὄχι μόνον ἐξομολογεῖται τὰ ἁμαρτήματά του ἀλλὰ καὶ τὰ ἀπαριθμεῖ καὶ παραδέχεται τὴν ἐνοχή του, διότι δὲν θέλει νὰ κρύψει τὰ σφάλματά του. Ὅπως ἀκριβῶς ὁ πυρετὸς δὲν μπορεῖ νὰ καταπραϋνθεῖ, ὅταν ξεσπᾶ, ἔτσι καὶ ἡ ἀρρώστια τῆς ἀμαρτίας φλογίζει, ὅσο εἶναι κρυμμένη, ἀλλὰ ἐξαφανίζεται, ὅταν ἀποκαλύπτεται μὲ τὴν ἐξομολόγηση» [14].
.         Πόσο πολύτιμο δῶρο εἶναι μία μυστηριακὴ ἐξομολόγηση, γίνεται πεντακάθαρα φανερὸ σὲ ἐκείνους ἀπὸ μᾶς, ποὺ ἤρθαμε στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἀπὸ περιβάλλοντα μὴ Ὀρθόδοξα. Οἱ «ἐξομολογήσεις» μας ἀποτελοῦνταν κάποτε ἀπὸ ἡμιεπίσημες, μοναχικές, μουρμουριστὲς προσευχὲς ἐπάνω στὰ μαξιλάρια μας ἢ σὲ τυχαῖες συγκεντρώσεις γιὰ ποιμαντικὲς «συμβουλὲς» μ᾽ ἕνα γιατρὸ τῆς ψυχῆς, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε οὔτε τὴν ἱκανότητα οὔτε τὴν ἐξουσία νὰ ἀποφανθεῖ.
.               Σ᾽ ὅσους μεγαλώσαμε στὶς περισσότερες προτεσταντικὲς «ἐκκλησίες» δὲν μᾶς προσφερόταν οὔτε ἱερέας οὔτε καθοδήγηση οὔτε ὑπευθυνότητα καὶ οὔτε τακτικὴ ὑπόμνηση γιὰ ἐξομολόγηση. Εἴχαμε πολὺ λίγες εὐκαιρίες ἢ τακτικὴ ἐνεργητικὴ ἐνθάρρυνση νὰ αὐξηθοῦμε, νὰ μάθουμε καὶ νὰ ξεκινήσουμε ἀνανεωμένοι. Δν εχαμε τος βίους τν γίων γι ν μς μπνεύσουν στν καθημεριν ζωή. Ἤμασταν ποστερημένοι π τ σοφ εσπλαχνία τς στορικς κκλησίας. Ἤμασταν στερημένοι π τν συσσωρευμένη ποιμαντικ σοφία τν δύο χιλιάδων χρόνων. Μόνοι κα ρημοι, μ μόνη βοήθεια τν ποιαδήποτε θεολογικ ψυχολογικ διοτροπία, ποὺ χρησιμοποιοῦσε ὁ πάστοράς μας, γιὰ νὰ ἀλλάζει «θεραπευτικὰ» τὴν συμπεριφορά μας, ἤμασταν στερημένοι ἀπὸ τὸ μυστήριο τῆς μετανοίας, τὸ ὁποῖο ὅλοι οἱ χριστιανοὶ τὸ θεωροῦσαν δεδομένο καθ᾽ ὅλη τὴν διάρκεια τῆς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας. Ἐμεῖς εἴχαμε τὴν Βίβλο νὰ μᾶς καθοδηγεῖ ἀλλὰ τὸν περισσότερο χρόνο τὸν χρησιμοποιούσαμε συζητώντας γιὰ τὸ τί σήμαινε αὐτὴ γιὰ μᾶς. Ἴσως συνέβαινε σὲ μᾶς τοὺς ὀρφανοὺς Προτεστάντες ἐκεῖνο ποὺ ἔλεγε ὁ ἅγιος Μάρκος ὁ Ἀσκητής, ὅταν ἔγραφε ὅτι «εἶναι ἐπικίνδυνο νὰ ζῆς ἀπομονωμένος καὶ ἰδιόρρυθμα, χωρὶς τὴ μαρτυρία ἄλλων καὶ μαζὶ μὲ ἀνθρώπους, ποὺ εἶναι ἄπειροι στὸν πνευματικὸ ἀγώνα» [15].

  .                Ἡ Ἱερὰ Παράδοσις διδάσκει ὅτι ὁ Χριστὸς καλεῖ τὰ παιδιά του νὰ ζοῦν μὲ ἁγιότητα. π εσπλαχνία Χριστς θεμελίωσε τν κκλησία, γι ν μς βοηθήσει ν πιτύχουμε τὸν σκοπό μας, τν προσωπικ γιασμό, πο παιτε σκληρ γώνα, φ᾽ σον εμαστε πεύθυνοι, γι ν μ στηριζόμαστε σ εσεβιστικος κανόνες, πο πινόησαν ο θεωρούμενοι Συντηρητικοί. κκλησία δν προσδοκ ν γιασθομε μ τς δικές μας φτωχς κα μεμονωμένες προσπάθειες. Ἀντίθετα μᾶς διδάσκει ὅτι δὲν μποροῦμε νὰ αὐξηθοῦμε ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ἐὰν κρύβουμε τὶς ἀνεξομολόγητες κρυφὲς ἁμαρτίες. Στὸ γεγονὸς αὐτὸ ἀναφέρεται ὁ ἅγιος Ἱερώνυμος: «Ἐὰν τὸ φίδι, δηλαδὴ ὁ διάβολος, δαγκώσει κάποιον κρυφά, τὸν μολύνει μὲ τὸ δηλητήριο τῆς ἁμαρτίας. Καὶ ἐὰν αὐτὸς ποὺ δέχθηκε τὴν δαγκωματιά, μείνει σιωπηλὸς καὶ δὲν μετανοήσει καὶ δὲν θέλει νὰ ὁμολογήσει τὸ τραῦμα του σ᾽ ἕναν ἀδελφὸ καὶ κύριό του, στὸν πνευματικό του πατέρα καὶ ἱερέα, τότε ὁ ἀδελφὸς καὶ κύριός του, ὁ ὁποῖος κατέχει τὸν Λόγο, ποὺ θὰ τὸν θεραπεύσει, δὲν μπορεῖ νὰ τὸν βοηθήσει ἀποτελεσματικά. Διότι, ἐὰν ὁ ἀσθενὴς ἄνθρωπος ντρέπεται νὰ ὁμολογήσει τὸ τραῦμα του στὸν ἰατρό, τότε τὸ φάρμακο δὲν θὰ τὸ θεραπεύσει, ἀφοῦ εἶναι ἀκατάλληλο γι᾽ αὐτὸ» [16].

.               Σήμερα προσφέρεται στος νθρώπους τ ποκατάστατο τς αθεντικς ξομολόγησης μ τ μορφ τς ψυχολογικς ποιμαντικς καθοδήγησης: Αὐτὸ τὸ κίβδηλο ὁμοίωμα τῆς ἐξομολόγησης μπορεῖ ἐπίσης νὰ πάρει τὴ μορφὴ τῆς αὐτοβοηθούμενης θεραπευτικῆς ὁμάδας, τῶν συναντήσεων προσευχῆς, τῆς κατ᾽ οἶκον Βιβλικῆς μελέτης ἢ τῶν ὡρῶν «κοινωνίας καὶ ἐπικοινωνίας». Ὅμως, ἀπὸ τὴν ἄποψη τῆς Ἐκκλησίας, αὐτὲς εἶναι λύσεις πρώτων βοηθειῶν σ᾽ ἕνα πολὺ σοβαρὸ τραῦμα-ἁμάρτημα.

.                ποτυχία τς ψυχολογίας ν βοηθήσει τος νθρώπους ν λλάξουν τ συμπεριφορά τους εναι προφανς στν βεβηλωμένο κόσμο μας, στν ποο ψυχοθεραπεία χει ντικαταστήσει τν μυστηριακ ξομολόγηση καὶ τὰ ἐκκοσμικευμένα κοινωνικὰ προγράμματα προσπάθησαν νὰ ἐπινοήσουν ἀναγκαστικούς, ὄχι ἠθικούς, συντομότερους τρόπους γιὰ μία ἐκκοσμικευμένη κοινωνικὴ οὐτοπία [17]. Ὁ Καθηγητὴς τῆς ψυχολογίας William Kilpatrick στὸ περισπούδαστο βιβλίο του, Psychological Seduction: The Failure of Modern Psychology [18], δείχνει ὅτι πρξε μία αξηση στς κοινωνικς παθολογίες -διαζύγιο, κτρώσεις, γκλημα κα ντικοινωνικ συμπεριφορς λων τν εδν-κριβς τν δια ποχ στν στορία μας, πο ψυχολογία ντικατέστησε τν θρησκευτικ ξομολόγηση κα ποβίβασε τν μαρτία σ τίποτε περισσότερο π να «ψυχολογικ πρόβλημα».

10.  Μεγάλου Βασιλείου, Ὅροι κατ᾽ ἐπιτομὴν (370 μ.Χ), Ἀπόκρισις εἰς τὴν σκθ´ ἐρώτησιν, ΕΠΕ, 274.

11. Ἕνας Ὀρθόδοξος χριστιανὸς εἶναι ἐλεύθερος νὰ διαλέξει ὁποιονδήποτε Ὀρθόδοξο ἱερέα γιὰ ἐξομολόγο του. Αὐτὸς μπορεῖ νὰ εἴναι ὁ τοπικός του ἱερέας ἢ ἕνας ἄλλος ἱερέας, συνταξιοῦχος ἱερέας, ἐπίσκοπος, ἱερομόναχος ἢ πρωτοπρεσβύτερος. Τὸ σημαντικὸ εἶναι νὰ πάει κανεὶς κατὰ κανονικὰ διαστήματα γιὰ ἐξομολόγηση στὸν ἴδιο ἱερέα ἢ ἱερομόναχο καὶ νὰ ὑπακούει σ᾽ ὅ,τι ἐκεῖνος τοῦ λέγει.

12. Μεγάλου Βασιλείου, Ὄροι κατ᾽ ἐπιτομὴν (370 μ.Χ), Ἀπόκρισις εἰς τὴν σπη´ ἐρώτησιν, ΕΠΕ 9,358.

13. Βλ. A Dictionary of Greek Orthodoxy, σ. 94-96.

14. St. Ambrose of Milan, On Twelve Psalms (38 1 μ.Χ), The Faith of the Early Fathers, τ. 2, σ. 150.

15. Ἁγίου Μάρκου τοῦ Ἀσκητοῦ, Ἐπιστολὴ πρὸς Νικόλαον μονάζοντα, Φιλοκαλία, τ. πρῶτος, σ. 137.

16. St. Jerome, Commentary on Ecclesiastes, Ref. 1375 (388 μ.Χ.), Τhe Faith of the Early Fathers, σ. 196-197.

17. «… Ἂν καὶ ἡ Ὀρθόδοξη ἐξομολόγηση τείνει νὰ εἶναι μία ἀναλυση τῆς ψυχῆς, δὲν εἶναι μία ἰατρικὴ ψυχανάλυση… βλέποντας ὅτι ἡ ἁμαρτία εἶναι μία ἠθικὴ ἀστοχία, ἡ ὁποία καταλήγει σὲ συναισθηματικὴ ἀναστάτωση, ἡ αὐθεντία καὶ ἡ προσφορὰ τῆς ἐξομολόγησης εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ ἀποδειχθεῖ  περισσότερο νὰ ἀποκαθιστᾶ τὴν ἐσωτερικὴ ὑγεία, παρὰ νὰ διορθώνει διαδικασίες οἱ ὁποῖες ἀπορρέουν ἀπὸ ἄλλες πηγὲς καὶ ὄχι, ἀπὸ  τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ», Α Dictionary of Greek Orthodoxy, σ.96.

18. William Kilpatrick, Psychological Seduction: The Failure of Modern Psychology (Nashville, 1983)

 ΠΗΓΗ ἠλεκτρ. Κειμένου: «Ἀντιαιρετικὸν Ἐγκόλπιον»
(egolpion.com)

, , ,

Σχολιάστε