Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Ἰορδάνης

«Ο ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΕΣΤΡΑΦΗ ΕΙΣ ΤΑ ΟΠΙΣΩ» (Χαραλ. Μπούσιας)

Ὁ Ἰορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω.

γράφει γιὰ τὴν «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ»
Δρ Χαραλάμπης Μ. Μπούσιας,
Μέγας Ὑμνογράφος τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων Ἐκκλησίας

.               Ἰορδάνης ποταμός, ὁ ἱερὸς ποταμὸς τῆς θεοφανείας, ὁ ποταμὸς ποὺ «ἐθαμβήθη θεωρῶν τὸν ἀθεώρητον γυμνόν», εἶναι ὁ ποταμὸς ποὺ ἡ διάβασή του ὁδηγεῖ στὴν γῆ τῆς ἐπαγγελίας. Γιὰ ὅλους ἐμᾶς τοὺς Χριστιανοὺς ὁ Ἰορδάνης ποταμὸς εἶναι ὁ ποταμὸς τῆς ἐπιθυμίας ἐπισκέψεως τῶν ρείθρων του, τῆς καθάρσεως, τοῦ ἁγιασμοῦ. Ὅλοι μας τρέφουμε τὴν ἐλπίδα, νὰ ἀξιωθοῦμε νὰ βαπτισθοῦμε στὰ νερά του, στὰ ρεῖθρα ποὺ στὴν γύρω τους ἔρημο ἀσκήσευσε ὁ Βαπτιστὴς Ἰωάννης, ὁ Πρόδρομος, στὰ ῥεῖθρα ποὺ ἁγιάσθηκαν ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν Θεάνθρωπο Ἰησοῦ τὴν στιγμὴ ποὺ ὁ Θεὸς Πατὴρ ἐφώνει «Οὖτός ἐστίν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός» καὶ τὶ Ἅγιον Πνεῦμα παρουσιάσθηκε «ἐν εἴδει περιστερᾶς».
.               Ὁ Ἰορδάνης ποταμὸς εἶναι ὁ προσωποποιημένος ποταμός. Ἂν καὶ ὡς κτίσμα εἶναι ἄψυχο, δὲν ἔχει αἰσθήσεις, ἐν τούτοις τοῦ φωνάζουμε: «Ἰορδάνη ποταμέ, τί ἐθαμβήθης θεωρῶν;», «Ἑτοιμάζου, Ἰορδάνη ποταμέ..», «Ἰορδάνη ποταμέ, στῆθι ὑπόδεξαι σκιρτῶν..», «Ἰορδάνη ποταμέ, εὐφράνθητι..», «Καὶ σύ, Ἰορδάνη ποταμέ, διατὶ ἐστράφης εἰς τὰ ὀπίσω», λὲς καὶ ἀπευθυνόμαστε σὲ πρόσωπο. Βέβαια, δὲν εἶναι τὸ μοναδικὸ κτίσμα ποὺ προσωποποιεῖται στὴν ἐκκλησιαστικὴ γραμματεία. Ἔχουμε πολλὰ παρόμοια παραδείγματα στὰ ἱερὰ κείμενα τῆς ὑμνογραφίας καὶ τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Ὅταν λέμε: «Εὐφραινέσθω τὰ οὐράνια, ἀγαλλιάσθω τὰ ἐπίγεια», δηλαδή, ἂς εὐφρανθοῦν οἱ οὐρανοὶ καὶ ἂς χαρεῖ ἡ γῆ, ἐννοοῦμε τὴν χαρὰ τῶν ἀγγέλων στὸν οὐρανὸ καὶ τῶν ἀνθρώπων στὴν γῆ καὶ ὄχι τοῦ ἀέρος καὶ τοῦ ἐδάφους. Ἐπίσης στὴν ὑμνογραφία ἀπευθυνόμαστε πολλὲς φορὲς σὲ ἱεροὺς τόπους ἢ ἱερὰ ἀντικείμενα λὲς καὶ αὐτὰ εἶναι ἔμψυχα, ὅπως στὴν Βηθλεὲμ καὶ τὸν Τίμιο Σταυρό. Ἔτσι λέμε:
.               «Ἑτοιμάζου, Βηθλεέμ, ἤνοικται πᾶσιν ἡ Ἐδέμ..» ἢ « Σταυρὲ τοῦ Χριστοῦ, σῶσον ἡμᾶς τῇ δυνάμει σου», ἢ «Οὐ δυνησόμεθα, Σταυρὲ τοῦ Κυρίου, τὰ σὰ θαυμάσια ὑμνεῖν οἱ κατάκριτοι».  Ὅταν ἐπίσης λέμε: «Σκιρτήσατε τὰ ὄρη καὶ οἱ βουνοί», δὲν παρακινοῦμε τὰ βουνὰ καὶ τοὺς λόφους νὰ σκιρτήσουν, ἀλλὰ τοὺς Χριστιανοὺς ποὺ κατοικοῦν σὲ αὐτούς. Καὶ ὅταν λέμε: «Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ», δὲν ἐννοοῦμε, ὅτι ἀφήνουν φωνὴ ποὺ ἀκοῦν τὰ αὐτιά μας, ἀλλὰ ὅτι παρουσιάζουν σὲ μᾶς μὲ τὸ μέγεθός τους τὴν δύναμη τοῦ Δημιουργοῦ. Ἔτσι, κατανοοῦμε τὸ κάλλος τους καὶ δοξάζουμε τὸν Πλάστη καὶ Δημιουργό τους σὰν ἄριστο τεχνίτη.
Τὴν θαυμαστὴ στροφὴ τοῦ ρεύματος τοῦ ποταμοῦ Ἰορδάνου πρὸς τὰ ὀπίσω, αὐτὴν ποὺ ὑπερφυῶς βλέπουμε σὲ αὐτὸν κάθε χρόνο, στὸν ἁγιασμὸ τῶν ὑδάτων τὴν ἡμέρα τῶν Θεοφανείων, και δοξάζουμε τὸν βαπτισθέντα Κύριό μας Ἰησοῦ, περιφράφει ὁ Προφητάναξ Δαβὶδ λέγοντας: «Ἡ θάλασσα εἶδε καὶ ἔφυγεν, ὁ Ἰορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω» (Ψαλμ. ΡΙΔ´, 3). Μὲ αὐτὸ τὸ χωρίο ὁ Ψαλμωδὸς ἤθελε νὰ προφητεύσει τὴν ἔκπληξη τῆς θαλάσσης, τοῦ νεροῦ ποὺ ἁπλωνόταν σὲ μεγάλο μέρος, καὶ τοῦ Ἰορδάνη ποταμοῦ, μὲ τὴν εἴσοδο στὰ νάματά του τοῦ ἀναμάρτητου Χριστοῦ μας. Αὐτὴν τὴν ἔκπληξη δικαιολογεῖ στὴν εὐχὴ τοῦ ἁγιασμοῦ τῶν ὑδάτων ὁ Ἅγιος Σωφρόνιος, Ἐπίσκοπος Ἱεροσολύμων λέγοντας.
.               «Ὁ Ἰορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω θεασάμενος τὸ πῦρ τῆς Θεότητος σωματικῶς κατερχόμενον καὶ εἰσερχόμενον ἐπ’ αὐτόν». Τὸ πῦρ τῆς Θεότητος στὴν σάρκα τοῦ Θεοῦ Λόγου, τοῦ Χριστοῦ μας, ποὺ εἰσερχόταν μέσα στὰ ἰορδάνεια ρεῖθρα, ἀπὸ φόβο καὶ σεβασμὸ αὐτὰ ἤθελαν νὰ τὸ ἀποφύγουν.
.               Τὸ ὅτι ὁ Ἰορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω περιγράφει καὶ τὸ ἑπόμενο ὡραιότατο τροπάριο τῆς ἑορτῆς τῶν Θεοφανείων θυμίζοντάς μας τὴν διαίρεση τοῦ ὕδατος τοῦ Ἰορδάνου μὲ τὴν μηλωτὴ τοῦ προφήτου Ἐλισσαίου, μετὰ τὴν ἀνάληψη στοὺς οὐρανοὺς μὲ πύρινο ἅρμα τοῦ προφήτου Ἠλιού:
.               «Ἀπεστρέφετο ποτέ, ὁ Ἰορδάνης ποταμός, τῇ μηλωτῇ Ἐλισσαιέ, ἀναληφθέντος Ἠλιοὺ, καὶ διῃρεῖτο τὰ ὕδατα ἔνθεν καὶ ἔνθεν· καὶ γέγονεν αὐτῷ, ξηρὰ ὁδὸς ἡ ὑγρὰ, εἰς τύπον ἀληθῶς τοῦ Βαπτίσματος, δι᾽ οὗ ἡμεῖς τὴν ῥέουσαν, τοῦ βίου διαπερῶμεν διάβασιν, Χριστὸς ἐφάνη, ἐν Ἰορδάνῃ, ἁγιάσαι τὰ ὕδατα». Ἐστράφη παλιὰ πρὸς τὰ πίσω τὸ ρεῦμα τοῦ Ἰορδάνου ποταμοῦ διὰ τῆς μηλωτῆς τοῦ ἀναληφθέντος στὸν οὐρανὸ προφήτου Ἠλία, τὴν ὁποίαν εἶχε ὁ προφήτης Ἐλισσαῖος. Καὶ ἔγινε ἡ ὑγρὴ ὁδὸς ξερὴ προτυπώνοντας ἀληθινὰ τὸ βάπτισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐμεῖς διαπερνοῦμε τὴν ρευστὴ διάβαση τοῦ βίου. Ὁ Χριστὸς φανερώθηκε στὸν Ἰορδάνη, γιὰ νὰ ἁγιάσει τὰ ὕδατα.
.               Ἡ ποιητικώτατη προφητικὴ αὐτὴ φράση τῶν Ψαλμῶν «ὁ Ἰορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω» εἶναι πλουτισμένη μὲ ἕνα ἀσυνήθιστο καὶ ἀνυποψίαστο, ἀκόμα καὶ στοὺς πιὸ φιλακόλουθους, πνευματικὸ βάθος. Τὸ σχολιάζει πολὺ ὄμορφα, ὅπως πράττει πάντοτε, ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος:
.               Ὁ ποταμὸς Ἰορδάνης, ποὺ ἦταν πολυφημισμένος στὴν Ἁγία Γραφὴ καὶ γιὰ πολλὰ ἄλλα θαύματα, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὴν βάπτιση τοῦ Χριστοῦ σὲ αὐτόν, πηγάζει ἀπὸ δύο πηγές. Ἡ μία λέγεται Ἰὸρ καὶ ἡ ἄλλη Δάν. Καθὼς προχωροῦν τὰ δύο αὐτὰ ποτάμια, ἑνώνονται σὲ ἕνα ποὺ ὀνομάζεται Ἰορδάνης. Αὐτὸς μὲ πλῆρες ἀνάπτυγμα τοῦ ροῦ του περνάει μέσα ἀπὸ ἐναλλασσόμενα παρόχθια γόνιμα καὶ ἀμμώδη ἐδάφη καὶ χύνεται στὴν Νεκρὰ θάλασσα. Ἡ ἀλληγορία ἐδῶ εἶναι βαθειὰ καὶ θεολογικώτατη, ὅπως τὴν φανερώνει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος. Ὁ ποταμὸς Ἰορδάνης εἶναι ὁ τύπος τουῦ ἀνθρωπίνου γένους. Οἱ δύο πηγές του συμβολίζουν τὸν Ἀδὰμ καὶ τὴν Εὔα, τοὺς δύο προπάτορες, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀνέβλυσε ὅλο τὸ ἀνθρώπινο γένος. Καὶ τὸ γένος αὐτὸ πρὸς τὰ ποῦ πορευόταν πρὶν τὴν ἐνσάρκωση τοῦ Θεανθρώπου μας Ἰησοῦ; Ἀλλοίμονο, στὴν νέκρωση καὶ στὸν θάνατο μέσα ἀπὸ χαρὲς καὶ λύπες τῆς ζωῆς, ὅπως ὁ Ἰορδάνης, ὁ ὁποῖος μέσα ἀπὸ γόνιμα καὶ ἄγονα ἐδάφη ἐκβάλλει στὴν Νεκρὰ θάλασσα. Ἦρθε, ὅμως, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ποὺ πόνεσε γιὰ τὴν ἀθλιότητα τοῦ ἀνθρωπίνου γένους, καὶ ἔγινε ἄνθρωπος, καὶ ἔπαθε πάνω στὸν Σταυρό, καὶ κατήργησε, μὲ τὸν θάνατό του, τὸν θάνατο. Ἔτσι, χάρισε στοὺς ἀνθρώπους τὴν ζωὴ καὶ τοὺς ἔστρεψε πρὸς τὰ πίσω, τοὺς ἔκαμε νὰ μὴν τρέχουν πιὰ πρὸς τὴν νέκρωση καὶ τὸν θάνατο, ἀλλὰ πρὸς τὴν ζωὴ καὶ τὴν ἀφθαρσία. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, ποὺ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος λέγει, ὅτι «ὅσοι εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν ἐβαπτίσθημεν, εἰς τὸν θάνατον αὐτοῦ ἐβαπτίσθημεν». (Ῥωμ. στ΄ 3).
.               Σὲ ἕνα ἄλλο δοξαστικὸ τῆς Ἑορτῆς τῶν Θεοφανείων ὁ ὑμνογράφος ἐρωτᾶ τὸν Ἰορδάνη ποταμὸ προσωποποιημένο:
.               «Τί ἀναχαιτίζει σου τὰ ὕδατα, ὦ Ἰορδάνη, τί ἀναποδίζεις τὸ ῥεῖθρον καὶ οὐ προβαίνεις τὴν κατὰ δύσιν πορείαν;».
.               Γιὰ νὰ συνεχίσει μὲ τὴν ἀπάντηση τοῦ Ἰορδάνου:
«Οὐ δύναμαι φέρειν πῦρ καταναλίσκον· ἐξίσταμαι καὶ φρίττω τὴν ἄκραν συγκατάβασιν· ὅτι οὐκ εἴωθα τὸν καθαρὸν ἀποπλύνειν, οὐκ ἔμαθον τὸν ἀναμάρτηρον ἀποσμήχειν, ἀλλὰ τὰ ῥερυπωμένα σκεύη ἐκκαθαίρειν…». Ποιός σοῦ ἀναχαιτίζει τὰ ὕδατα, Ἰορδάνη, καὶ ἐμποδίζει τὴν φυσική σου πορεία πρὸς τὴν δύση; Αὐτὸς ποὺ εἶναι ὅλος πῦρ καὶ ἀπορῶ καὶ φρίττω τὴν ἀμέτρητη συγκατάβασή Του. Ἐγὼ δὲν μπορῶ νὰ καθαρίσω τὸν καθαρόν, οὔτε νὰ σκουπίσω τὸν ἀναμάρτητο. Ἐγὼ μόνο βρώμικα σκεύη μπορῶ μὲ τὰ νερά μου νὰ καθαρίσω.
.               Ὁ Ἰορδάνης ποταμὸς στὴν Παλαιὰ Διαθήκη ἀποκαλύπτεται ὡς ὁ ποταμὸς ποὺ ὁρίζει τὴν «γῆ τῆς ἐπαγγελίας». Τὸ νὰ διασχίσεις τὸν Ἰορδάνη σήμαινε, γιὰ τὸν λαὸ τοῦ Ἰσραήλ, πὼς εἰσέρχεσαι στὴν ἐκπλήρωση τῶν ὑποσχέσεων τοῦ Κυρίου. Σήμαινε, ὅτι μπαίνεις στὴν «γῆ ποὺ ρέει γάλα καὶ μέλι», στὸν τόπο ὅπου ὁ Θεὸς θὰ κατοικήσει μὲ τὸν λαό Του παρέχοντάς του τὶς ἀτελεύτητες εὐλογίες τῆς παρουσίας Του.
.               Στὴν Καινὴ Διαθήκη ἡ διαπέραση τοῦ Ἰορδάνη σημαίνει εἴσοδο στὴν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἐμπειρία τῆς πληρότητας τῆς ζωῆς τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ Μωϋσῆς δὲν εὐλογήθηκε νὰ διασχίσει τὸν Ἰορδάνη συμβολίζει ὅτι ὁ Νόμος μόνος του δὲν σώζει. «Οὐ δικαιωθήσεται ἐξ ἔργων νόμου πᾶσα σάρξ» (Γαλ. β΄ 16). Ἔπρεπε νὰ ἔλθει ὁ Σωτὴρ τοῦ κόσμου, ὁ Χριστός μας, ὁ ὁποῖος διὰ μέσου τοῦ Ἰορδάνου μπορεῖ νὰ εἰσάγει τοὺς πιστοὺς στὴν γῆ τῆς ἐπαγγελίας, στὴν Οὐράνια Βασιλεία, τονίζοντας ἔτσι τὴν λυτρωτικὴ ἐνέργεια τοῦ Ἰησοῦ, στὴν διαθήκη τῆς χάριτος.
.               Ὅταν μετὰ τὸν θάνατο τοῦ Μωϋσέως ὁ Ἰησοῦς τοῦ Ναυῆ ἔφθασε στὸν Ἰορδάνη, τὰ ὕδατα σχίσθηκαν στὴν παρουσία τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ, μὲ τοὺς ἱερεῖς νὰ προπορεύονται βαστάζοντας στὰ χέρια τους τὴν Κιβωτὸ τῆς Διαθήκης. Ὅπως τὰ ὕδατα τῆς Ἐρυθρᾶς θαλάσσης σχίσθηκαν, γιὰ νὰ ἐπιτρέψουν στὸν λαὸ αὐτὸ νὰ διαβεῖ ὡς διὰ ξηρᾶς, κατὰ τὴν ἔξοδό του ἀπὸ τὴν Αἴγυπτο ἐπιζητώντας τὴν «ἐν Θεῷ ἐλευθερία»καὶ σωτηρία του ἀπὸ τὰ φαραωνικὰ δεσμά, ἔτσι καὶ κατὰ τὴν εἴσοδό του στὴν γῆ τῆς ἐπαγγελίας ὁ Ἰορδάνης ποταμὸς σχίσθηκε, γιὰ νὰ διαβεῖ ὁ ταλαιπωρημένος λαὸς τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸν τόπο τοῦ τελικοῦ του προορισμοῦ. Μήπως καὶ γιὰ τὴν σωτηρία τὴν δική μας δὲν σχίσθηκαν τὰ Ἰορδάνεια ρεῖθρα, γιὰ νὰ περάσουμε στὴν Ἄνω Πόλη οἱ ταλαίπωροι ὁδοιπόροι αὐτῆς τῆς ζωῆς, οἱ ὁποῖοι μοναδικὴ βακτηρία ἔχουμε τὴν πίστη μας στὸν «ἐν Ἰορδάνῃ βαπτισθέντα Κύριο»;
.               Μετὰ τὴν διάβαση τοῦ Ἰορδάνου ὑπὸ τοῦ λαοῦ τοῦ Ἰσραὴλ τὸ ρεῦμα του ἐπανῆλθε στὴν κανονική του πορεία, «ὥρμησεν κατὰ χώραν καὶ ἐπορεύετο καθὰ ἐχθὲς καὶ τρίτην ἡμέραν δι’ ὅλης τῆς κρηπίδος» (Ἰησ. δ 18). Ὁ ποταμὸς Ἰορδάνης σχίσθηκε ἐπίσης κατὰ τὴν διέλευση τῶν προφητῶν Ἠλία καὶ Ἐλισσαίου, ὅπως ἀναφέρεται στὸ βιβλίο τῶν Βασιλειῶν, καὶ ἀκούγεται στὴν Ἀκολουθία τῶν Θεοφανείων: «Ἀμφότεροι ἔστησαν ἐπὶ τοῦ Ἰορδάνου. Καὶ ἔλαβεν Ἠλίας τὴν μηλωτὴν αὐτοῦ καὶ εἴλησε καὶ ἐπάταξε τὸ ὕδωρ καὶ διῃρέθη τὸ ὕδωρ ἔνθεν καὶ ἔνθεν καὶ διέβησαν ἀμφότεροι ἐν ἐρήμῳ» (Β’ Βασιλ. 2). Ἀπὸ αὐτὸν τὸν Ἰορδάνη ποταμὸ ἀνελήφθη στοὺς οὐρανοὺς ὁ προφήτης Ἠλίας, ὁ «ζῶν προφήτης», μὲ σκοπὸ νὰ ἐπιστρέψει ξανά, καθώς ὁ ἴδιος ὁ Κύριος εἶπε, γιὰ νὰ ἑτοιμάσει τὴν ὁδὸ γιὰ τὸν ἐρχομό Του: «Ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Ἠλίας ἔρχεται πρῶτον καὶ ἀποκαταστήσει πάντα» (Ματθ. ιζ΄-11).
.               Στὸν Ἰορδάνη τέλος ποταμὸ καθαρίσθηκε ἀπὸ τὴν λέπρα του ὁ Νεεμὰν ὁ Σύρος, προεικονίζοντας τὸν καθαρισμὸ ὅλων μας ἀπὸ τὴν λέπρα τῆς ἁμαρτίας. Τὰ ὕδατα τοῦ Ἰορδάνου εἶχαν καθαριστικὲς ἰδιότητες, γιατὶ μὲ αὐτὰ ποτίσθηκε τὸ τρισύνθετο δένδρο, ἀπὸ τὸ ὁποῖο κατασκευάσθηκε ὁ Σταυρὸς τοῦ Κυρίου μας, πάνω στὸν ὁποῖο πλύθηκε ἡ ἁμαρτία τοῦ κόσμου.
.               Ἡ Ἱστορία τοῦ τρισύνθετου δένδρου ἔχει ὡς ἑξῆς:
.               Κάποια ἡμέρα παρουσιάσθηκε στὸν Λώτ, ποὺ εἶχε πέσει σὲ θανάσιμο ἁμάρτημα, ἕνας ἄγγελος καὶ τοῦ ἔδωσε τρία ραβδιά, τὸ καθένα ἀπὸ ἕνα εἶδος δέντρου, κέδρου, πεύκου καὶ κυπαρισσιοῦ. Τοῦ εἶπε νὰ τὰ φυτέψει καὶ νὰ φέρνει καθημερινὰ νερὸ ἀπὸ τὸν Ἰορδάνη, νὰ τὰ ποτίζει. Ἐὰν βλαστήσουν τοῦ εἶπε, θὰ σημαίνει πὼς ὁ Θεὸς δέχθηκε τὴν μετάνοιά σου, διαφορετικὰ θὰ εἶσαι κολασμένος γιὰ πάντα. Γεμάτος χαρὰ ὁ Λὼτ ἔκαμε, ὅπως τοῦ ὑπέδειξε ὁ ἄγγελος. Ἔφερνε νερὸ ἀπὸ τὸν Ἰορδάνη σὲ ἀπόσταση πορείας μιᾶς ἡμέρας, πολὺ κοπιαστική. Στὴν πορεία του αὐτὴ παρουσιαζόταν ὁ διάβολος, γιὰ νὰ τοῦ πάρει μὲ δόλιο τρόπο τὸ νερὸ καὶ νὰ μὴν βλαστήσουν τὰ ραβδιά. Μετασχηματιζόταν ἄλλοτε σὲ ταλαιπωρο διψασμένο ὁδοιπόρο, ἄλλοτε σὲ γέροντα ἀσθενῆ καὶ ἄλλοτε σὲ γυναίκα δυστυχισμένη καὶ τοῦ ἔπινε τὸ νερό. Γιὰ τὴν καλωσύνη του, ὅμως, τὸν λυπήθηκε ὁ Θεὸς καὶ μὲ μιὰ φορὰ ποὺ πότισε τὰ ραβδιά, αὐτὰ βλάστησαν καὶ ἑνώθηκαν στὸ τρισύνθετο δένδρο, ἀπὸ τὸ ὁποῖο κατασκευάσθηκε τὸ τίμιο ξύλο τοῦ Ζωοποιοῦ Σταυροῦ, τὸ Ξύλο τῆς σωτηρίας μας.
.               Στὴν ἐρώτηση ἐὰν μποροῦμε νὰ πλυθοῦμε σὲ ὁποιονδήποτε ποταμὸ καὶ νὰ καθαρισθοῦμε, ἡ ἀπάντηση τοῦ Θεοῦ εἶναι, ὄχι. Μόνο στὸν Ἰορδάνη, μὲ τὸ βάπτισμα τοῦ Χριστοῦ, καθαριζόμαστε ἀπὸ ὅλες μας τὶς ἁμαρτίες. Μόνο διὰ μέσου τοῦ Ἰορδάνου, ποὺ μεταφέρεται στὸ πετραχήλι τῶν ἐξομολόγων, εἰσερχόμαστε πεντακάθαροι στὴν χώρα τῶν ζώντων, στὴν γῆ τῆς ἐπαγγελίας τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Μόνο διὰ τῶν ἁγιασμένων ὑδάτων τοῦ Ἰορδάνη καὶ τῶν δακρύων τῆς μετανοίας μᾶς ἐξαγιάζει ὁ Θεὸς γιὰ πάντα.

 

 

, ,

Σχολιάστε

ΤΟ ΝΕΡΟ καὶ Η ΚΑΘΟΔΟΣ τοῦ ΧΡΙΣΤΟΥ στὸν ΙΟΡΔΑΝΗ

Ἡ Βάπτιση τοῦ Χριστοῦ

ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο
τοῦ † Μητροπ. Ἀχελώου Εὐθυμίου
«ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΑ ΠΑΝΤΑ»
(Ὀρθόδοξη Σωτηριολογία)
ἐκδ. «ΤΗΝΟΣ», Ἀθῆναι 1996,
σελ. 106-107

Ἠλ. στοιχειοθ. «Χριστ.  Βιβλιογρ.»

α) σημασία το γρο στοιχείου:

.                Τὸ ὑγρὸ στοιχεῖο (τὸ νερὸ) κυριαρχεῖ στὴν γῆ γι’ αὐτὸ καὶ ὁ Πλανήτης μας λέγεται καὶ Ὑδρόγειος. Στὴν Ἁγία Γραφή, τὸ ὑγρὸ στοιχεῖο, ἡ θάλασσα καί, εἰδικότερα, τὸ βάθος της, «ἡ ἄβυσσος», θεωρεῖται ὡς χῶρος κατοικίας τῶν δαιμόνων (Λουκ. η´ 31). Ἡ «ἄβυσσος» εἶναι ἕνας χῶρος χωρὶς φῶς, σκοτεινός, χῶρος «σκιᾶς καὶ θανάτου» (πρβλ. Γεν. α´ 2). Γενικὰ τὸ ὑγρὸ στοιχεῖο καὶ ἡ ἄβυσσος θεωροῦνται ὡς ἕδρα τοῦ βασιλείου τῶν δαιμόνων. Αὐτὸ φαίνεται ἰδιαίτερα στὴν Π. Διαθήκη. Ἕνα παράδειγμα: τοὺς Ἰσραηλίτες χώριζε ἀπὸ τὴν Γῆ τῆς Ἐπαγγελίας ἡ Ἐρυθρὰ θάλασσα. Ὁ Θεός, διὰ θαύματος «ἐπάταξε τὰ ὕδατα» καὶ «ἔθραυσε τὰς κεφαλὰς τῶν ἐκεῖσε ἐμφωλευόντων δρακόντων»! Ὁ λαὸς τοῦ Θεοῦ πέρασε στὴν Γῆ τῆς Ἐπαγγελίας, διασχίζοντας τὴν Ἐρυθρὰ θάλασσα καὶ κατανικώντας τὸ κράτος τοῦ ἐχθροῦ. Τὸν ἴδιο συμβολισμὸ ἔχει καὶ ἡ βύθιση τῆς στρατιᾶς καὶ τῶν ἁρμάτων τοῦ Φαραὼ στὴν Ἐρυθρὰ θάλασσα, μὲ τὴν ἐπιστροφὴ τῶν ὑδάτων!

β) κάθοδος το Χριστο στν ορδάνη:

.          Ἡ Βάπτιση τοῦ Χριστοῦ ἀποτελεῖ οὐσιαστικὸ σταθμὸ στὸ ἔργο τῆς σωτηρίας. Ἡ κάθοδος τοῦ Χριστοῦ στὸ ὑγρὸ στοιχεῖο μαζὶ μὲ τὴν κάθοδό του στὸν Ἅδη, φανερώνουν ὅτι ἕνας ἀπὸ τοὺς σκοποὺς τῆς ἐν Χριστῷ θείας Οἰκονομίας ἦταν καὶ ἡ ἐξουδετέρωση τοῦ διαβόλου καὶ ἡ διάλυση τοῦ κράτους τῆς ἐξουσίας του.
.          Εἰδικότερα, ἡ Βάπτιση τοῦ Χριστοῦ στὰ νερὰ τοῦ Ἰορδάνη εἶχε τὶς ἑξῆς σωτηριολογικὲς συνέπειες:

Πρῶτον, κατάφερε τὸ πρῶτο καὶ ἀποφασιστικὸ πλῆγμα κατὰ τοῦ βασιλείου τῶν δαιμόνων.

Δεύτερον, ἐγκαινίασε τὴν κάθαρση τῶν ἀνθρώπων ἀπὸ τὰ ἁμαρτήματά τους.

Τρίτον, ἐφώτισε τοὺς ἀνθρώπους ποὺ βρίσκονταν ὑπὸ τὴν ἐξουσία τοῦ διαβόλου «ἐν χώρα καὶ σκιὰ θανάτου».

Τέταρτον, ἐγκαινίασε τὴν ἀνάπλαση τῆς ἀνθρώπινης φύσης.

, , , , , ,

Σχολιάστε

Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ

Παύλου Εὐδοκίμωφ

.       Ἡ εἰκόνα τῶν Θεοφανείων προσφέρει τήν εὐαγγελική διήγηση ἀλλά προσθέτει μερικές λεπτομέρειες πού ἔχουν χρησιμοποιηθεῖ στή λειτουργία τῆς ἑορτῆς καί δείχνει αὐτό πού ὁ Ἰωάννης θά μποροῦσε νά διηγηθεῖ. Ἐπάνω στήν εἰκόνα ἕνα τμῆμα ἑνός κύκλου παριστᾶ τούς οὐρανούς πού ἀνοίγουν, καί κάποτε ἀπό μιά διπλή πτυχή πού ὁμοιάζει μέ κροσσό ἑνός σύννεφου, βγαίνει τό χέρι τοῦ Πατρός πού εὐλογεῖ. Ἀπό αὐτό τόν κύκλο ἀναχωροῦν ἀκτῖνες φωτός, χαρακτηριστικό τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, καί πού φωτίζουν τό περιστέρι. Αὐτόματη ἀνάμνηση τοῦ ἀρχικοῦ λόγου «καί ἐγένετο φῶς», ἡ ἐκδηλωτική ἐνέργεια τοῦ Πνεύματος, ἀποκαλύπτει τόν τριαδικό Θεό: Ἡ Τριάδα, ὁ Θεός μας, μᾶς ἐκδηλώνεται χωρίς διαίρεση. Ὁ Χριστός ἦλθε γιά νά εἶναι τό φῶς τοῦ κόσμου, πού φωτίζει αὐτούς πού κάθονταν στά σκοτάδια (Ματθ. δ´ 16) ἀπό ἐκεῖ δέ τό ὄνομα τῆς «Ἑορτῆς τῶν φώτων». Ἐνῶ ὁ Χριστός κατέβαινε στά νερά, ἡ φωτιά ἄναψε μέσα στόν Ἰορδάνη, εἶναι ἡ Πεντηκοστή τοῦ Κυρίου καί ὁ προεικονισμένος Λόγος, μέ στύλο φωτός δείχνει ὅτι τό βάπτισμα εἶναι φωτισμός, γέννηση τῆς ὑπάρξεως στό θεῖο φῶς.
.       Ἄλλοτε τήν παραμονή τῆς ἑορτῆς γινόταν τό βάπτισμα τῶν κατηχουμένων καί ὁ ναός ἦταν πλημμυρισμένος ἀπό φῶς, σημεῖο μυήσεως στή γνώση τοῦ Θεοῦ. Ὁ μάρτυρας αὐτοῦ τοῦ φωτός, ὁ ἅγιος Ἰωάννης εἶναι δοσμένος στό γεγονός, γιατί αὐτός ὁ ἴδιος εἶναι «ὁ λύχνος ὁ καιόμενος καί φαίνων» καί οἱ ἄνθρωποι ἔρχονταν «ἀγαλλιαθῆναι ἐν τῷ φωτί αὐτοῦ» (Ἰω. ε´ 35).
.       Ἡ κάθοδος τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μέ τή μορφή ἑνός περιστεριοῦ ἐκφράζει τήν κίνηση τοῦ Πατρός πού φέρεται πρός τόν Υἱό του. Ἐξ ἄλλου, ἐξηγεῖται, κατά τούς Πατέρες, κατ᾽ ἀναλογίαν πρός τόν κατακλυσμό καί τό περιστέρι μέ τόν κλάδο ἐλαίας, σημεῖο τῆς εἰρήνης. Τό Ἅγιο Πνεῦμα πού φέρεται ἐπάνω ἀπό τά ἀρχέγονα νερά ἀνέδειξε τή Ζωή, ἐπίσης αὐτό πού αἰωρεῖται ἐπάνω στά νερά τοῦ Ἰορδάνη, προκαλεῖ τή δεύτερη γέννηση τοῦ νέου δημιουργήματος.
.       Ὁ Χριστός παριστάνεται ὀρθός ἐνάντια πρός τόν βυθό τοῦ νεροῦ σκεπασμένος ἀπό τά κύματα τοῦ Ἰορδάνη. Ἀπό τήν ἀρχή τῆς ἀποστολῆς του, ὁ Ἰησοῦς ἀντιμετωπίζει τά κοσμικά στοιχεῖα πού περιέχουν σκοτεινές δυνάμεις: τό νερό, τόν ἀέρα καί τήν ἔρημο. Ἡ διάβαση τῆς Ἐρυθρᾶς Θαλάσσης εἶναι ἀπό τίς μορφές τοῦ βαπτίσματος: ἡ νίκη ἀπό τόν Θεό τοῦ δράκοντος τῆς θαλάσσης, τοῦ τέρατος Rahab. Ἕνα Ἰδιόμελο τῆς ἑορτῆς κάνει νά κατανοήσουμε τόν Κύριο λέγοντας στόν Ἰωάννη Βαπτιστή: Προφήτη, ἔλα νά μέ βαπτίσεις… Βιάζομαι νά χαθεῖ ὁ κρυμμένος στά νερά ἐχθρός, ὁ πρίγκηπας τοῦ σκότους, γιά νά ἀπελευθερώσω τόν κόσμο ἀπό τά δίχτυα του παραχωρώντας του τήν αἰώνια ζωή. Ἔτσι, μπαίνοντας στόν Ἰορδάνη ὁ Κύριος, καθαρίζει τά νερά: Σήμερον τά το ορδάνου νάματα εἰς ἰάματα μεταποιεῖται. Σήμερον ῥείθροις μυστικοῖς πᾶσα ἡ κτίσις ἀρδεύεται  (εὐχή τῶν ἁγίων Θεοφανείων ποίημα ἁγ. Σωφρονίου Ἱεροσολ.). Εἶναι ὅλο τό σύμπαν πού δέχεται τήν ἁγιοποίησή του: Ὁ Χριστός βαπτίζεται· βγαίνει ἀπό τό νερό καί μέ αὐτό ἀποκαλύπτει τόν κόσμο (ἰδιόμελο τοῦ Κοσμᾶ). Σπάζει τό κεφάλι τῶν δρακόντων καί ἀναζωογονεῖ τόν Ἀδάμ, εἶναι ἡ ἀνάπλαση τῆς ἀνθρωπίνης ὑπάρξεως, ἡ ἀναγέννησή της στό καθαριστικό λουτρό τοῦ μυστηρίου. Ὁ Δίδυμος Τυφλός καθορίζει: «ὁ δέ Κύριος ἔδωκέ μοι μητέρα τήν κολυμβήθραν (Ἐκκλησία), πατέρα τόν Ὕψιστον, ἀδελφόν τόν δι᾽ ἡμᾶς βαπτισθέντα Σωτῆρα».
.         Στήν εἰκόνα μέ τό δεξιό του χέρι ὁ Χριστός εὐλογεῖ τά νερά καί τά ἑτοιμάζει νά γίνουν τά νερά τῆς βαπτίσεως πού ἁγιάζει μέ τήν ἴδια του κατάδυση. Τό νερό ἀλλάζει σημασία, ἄλλοτε εἰκόνα τοῦ θανάτου (κατακλυσμός), εἶναι τώρα ἡ πηγή τοῦ ὕδατος τῆς ζωῆς (Ἀποκ. κα´ 6· Ἰω. δ´ 14). Μυσταγωγικά τό νερό τῆς βαπτίσεως δέχεται τήν ἀξία τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ.
.         Στά πόδια τοῦ Κυρίου, στά νερά τοῦ Ἰορδάνη, ἡ εἰκόνα δείχνει δύο μικρές ἀνθρώπινες μορφές, εἰκονογράφηση τῶν παλαιοδιαθηκικῶν κειμένων πού ἀποτελοῦν μέρος τῆς ἀκολουθίας: «τί σοί ἐστι, θάλασσα ὅτι ἔφυγες, καὶ σὺ Ἰορδάνη, ὅτι ἐστράφης εἰς τὰ ὀπίσω» (Ψαλμ. ριγ´ 5). Τό τροπάριο (ἦχος Δ´) ἐξηγεῖ: «Ἀπεστρέφετο ποτέ, ὁ Ἰορδάνης ποταμός, τῇ μηλωτῇ Ἐλισσαιέ, ἀναληφθέντος Ἠλιού καὶ διῃρεῖτο τὰ ὕδατα ἔνθεν καὶ ἔνθεν· καὶ γέγονεν αὐτῷ ξηρὰ ὁδὸς ἡ ὑγρὰ εἰς τύπον ἀληθῶς τοῦ Βαπτίσματος, δι᾽ οὗ ἡμεῖς τήν ρέουσαν τοῦ βίου διαπερῶμεν διάβασιν». Εἰκόνα συμβολική πού μιλᾶ γιά τήν μετάνοια ἀκόμη ἀόρατη τῆς κοσμικῆς φύσεως, τῆς μεταστροφῆς τῆς ὀντολογίας της. Ἡ εὐλογία τῆς ὑδρόβιας φύσεως ἁγιάζει τήν ἴδια ἀρχή τῆς ἐπίγειας ζωῆς. Γι᾽ αὐτό, μετά τήν θεία λειτουργία γίνεται ὁ μεγάλος ἁγιασμός τῶν ὑδάτων (ἑνός ποταμοῦ, μιᾶς πηγῆς ἤ ἐντελῶς ἁπλά ἑνός δοχείου τοποθετημένου μέσα στήν ἐκκλησία).
.          Μιλώντας γιά τά μή ἁγιασμένα νερά, εἰκόνα τοῦ θανάτου–κατακλυσμοῦ ἡ λειτουργία τά ὀνομάζει ὑδατόστρωτο τάφο. Πραγματικά, ἡ εἰκόνα δείχνει τόν Ἰησοῦ νά εἰσέρχεται στά νερά, στόν ὑγρό τάφο. Αὐτός ἐδῶ ἔχει τή μορφή ἑνός σκοτεινοῦ σπηλαίου (εἰκονογραφική μορφή τοῦ ἅδη) περιέχοντας ὅλο τό σῶμα τοῦ Κυρίου (εἰκόνα τοῦ ἐνταφιασμοῦ, πού προσφέρεται στό μυστήριο τοῦ βαπτίσματος μέ ὁλική κατάδυση, μορφή τοῦ πασχαλίου τριημέρου), γιά νά ἀποσπάσει τόν ἀρχηγό τῆς φυλῆς μας στή ζοφερή διαμονή. Συνεχίζοντας τόν προκαταβολικό συμβολισμό τῆς Γεννήσεως, ἡ εἰκόνα τῶν Θεοφανείων δείχνει τήν προκάθοδο τοῦ Χριστοῦ στόν Ἅδη: «καταβὰς ἐν τοῖς ὕδασιν ἔδησε τόν ἰσχυρόν». Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, σχολιάζει: ἡ κατάδυση καί ἡ ἀνάδυση εἶναι ἡ εἰκόνα τῆς καθόδου στόν ἅδη καί τῆς ἀναστάσεως.
.         Ὁ Χριστός παριστάνεται γυμνός, εἶναι ντυμένος μέ τήν ἀδαμική γυμνότητα καί ἔτσι ἀποδίδει στήν ἀνθρωπότητα τό ἔνδοξο παραδεισιακό ἔνδυμά της. Γιά νά δείξει τήν ὑπέρτατη πρωτοβουλία του παριστάνεται βαδίζοντας ἤ κάνοντας ἕνα βῆμα πρός τόν ἅγιο Ἰωάννη: ἐλεύθερα ἔρχεται καί κλίνει τό κεφάλι. Ὁ Ἰωάννης εἶναι ταραγμένος: ἐγώ χρείαν ἔχω ὑπό σοῦ βαπτισθῆναι, καί σύ ἔρχῃ πρός με;»… Ὁ Ἰησοῦς τόν διατάζει: «ἄφες ἄρτι». Ὁ Ἰωάννης τείνει τό δεξιό του χέρι σέ μιά τελετουργική χειρονομία, στό ἀριστερό κρατεῖ ἕνα εἰλητάριο, κείμενο τοῦ κηρύγματός του.
.         Οἱ ἄγγελοι τῆς Ἐνσαρκώσεως εἶναι σέ μιά στάση προσκυνήσεως, τά σκεπασμένα χέρια τους σέ ἔνδειξη σεβασμοῦ. Συμβολίζουν ἐπίσης καί εἰκονογραφοῦν τό λόγο τοῦ ἀποστόλου Παύλου (Γαλ. γ´ 27) :«Ὅσοι γάρ εἰς Χριστόν ἐβαπτίσθητε, Χριστόν ἐνεδύσασθε…».

 ΠΗΓΗ: orthodox-answers.blogspot.com

, , , ,

Σχολιάστε

Η ΑΓΙΑ ΗΜΕΡΑ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ (Ἅγ. Γρηγόριος Θεολόγος)

  γία μέρα τν Φώτων

 ποσπάσματα ἀπὸ τὸν Λόγο τοῦ γ. Γρηγορίου το Θεολόγου
Ες τ για Φτα
(Λόγος ΛΘ΄, ΕΠΕ, τ. 5ος , σ.73-113)

.          Πάλιν ὁ Ἰησοῦς μου, καὶ πάλι μυστήριο. Μυστήριο δὲ ποὺ δὲν εἶναι οὔτε ψεύτικο οὔτε  ἀπρεπές, οὔτε προέρχεται ἀπὸ τὴν εἰδωλολατρικὴ πλάνη καὶ τὴ μέθη (διότι ἐγὼ ἔτσι ἀποκαλῶ τὰ τῆς λατρείας τους καὶ νομίζω ὅτι αὐτὸ κάνει καὶ κάθε λογικὸς ἄνθρωπος), ἀλλὰ εἶναι μυστήριο καὶ θεῖο καὶ ὑψηλὸ καὶ δημιουργεῖ λαμπρότητα. Διότι γία μέρα τν Φώτων, στν ποίαν χουμε φθάσει κα τν ποίαν χουμε ξιωθε ν ορτάσουμε σήμερα, χει μν ς ρχ τ βάπτισμα το Χριστο μου, το ληθινο φωτς «τ ποο φωτίζει κάθε νθρωπο ποος ρχεται στν κόσμον», πραγματοποιε δ τν καθαρισμό μου κα βοηθε τ φς πο χουμε λάβει π τν Θε κατ τ δημιουργία κα τ χουμε κάνει ν σκοτεινιάσει κα ν δυνατίσει.
.          Ἀκοῦστε λοιπὸν τὴν φωνὴ τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία σ’ ἐμένα μέν, τὸν ὀπαδὸ καὶ τὸν ἐξηγητὴ τῶν τέτοιων πραγμάτων, ἀκούγεται πολὺ δυνατά, μακάρι δὲ νὰ ἀκουσθεῖ καὶ σὲ σᾶς: «Ἐγὼ εἶμαι τὸ φῶς τοῦ κόσμου» καὶ γι’ αὐτὸ τὸν λόγο «πλησιάστε τον καὶ πάρετε φῶς, καὶ τὰ πρόσωπά σας δὲν θὰ σκιασθοῦν ἀπὸ ντροπή», ἐπειδὴ ἔχουν τὴν σφραγίδα τοῦ ἀληθινοῦ φωτός. Νά, εὐκαιρία ἀναγεννήσεως· ἂς γίνουμε οὐράνιοι. Νά, καιρὸς ἀναδημιουργίας· ἂς ξαναβροῦμε τὸν πρῶτο Ἀδάμ. Ν μν μείνουμε κενο πο εμαστε, λλ ν γίνουμε κενο πο κάποτε ἤμαστε. «Τὸ φῶς φωτίζει μέσα στὸ σκοτάδι μὲ τὴν παροῦσα ζωὴ καὶ τὴν σάρκα. Καὶ τὸ καταδιώκει μέν, ἀλλὰ δὲν κατορθώνει νὰ τὸ ἐξουδετερώσει τὸ σκοτάδι, ἡ ἐχθρικὴ δηλαδὴ δύναμη, ἡ ὁποία ἐπιτίθεται μὲν ἀπὸ θρασύτητα σ’ ἐκεῖνον ποὺ μοιάζει στὸν Ἀδάμ, ἀλλὰ πέφτει πάνω στὸν Θε κα νικιέται, γιὰ νὰ ρίχνουμε ἀπὸ πάνω μας τὸ σκοτάδι καὶ νὰ πλησιάζουμε στὸ φῶς καὶ νὰ γινόμαστε τέλειο φῶς, παιδιὰ τελείου φωτός. Βλέπετε τὴν ὡραιότητα τῆς ἡμέρας; Βλέπετε τὴν δύναμη τοῦ μυστηρίου; Δὲν ἔχετε ὑψωθεῖ ἀπὸ τὴν γῆ; Δὲν ἀνεβήκατε πιὸ πάνω, βοηθούμενοι ἀπὸ τὴν δική μου φωνὴ καὶ τοὺς λόγους μου; Θὰ τοποθετηθεῖτε δὲ ἀκόμη ὑψηλότερα, ὅταν θὰ βοηθήσει ὁ Λόγος τὸν δικό μου λόγο. […]
.          Ὁ Ἰωάννης ὅμως βαπτίζει καὶ ἔρχεται νὰ βαπτισθεῖ ὁ Ἰησοῦς, γιὰ νὰ ἁγιάσει μὲν ἐνδεχομένως καὶ τὸν βαπτιστή, ὅπως εἶναι δὲ καταφανές, γι ν θάψει μέσα στ νερ λον τν παλαι δμ καὶ νὰ ἁγιάσει πρὶν ἀπ’ αὐτοὺς καὶ γιὰ χάρη τους τὸν Ἰορδάνη. Ὅπως δὲ ὁ ἴδιος ἦταν Πνεῦμα καὶ σάρκα, ἔτσι δίνει τὴν πνευματικὴ ὁλοκλήρωση μὲ Πνεῦμα καὶ νερό. Ὁ βαπτιστὴς δὲν δέχεται καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀγωνίζεται (νὰ τὸν πείσει). «Ἐγὼ ἔχω ἀνάγκη νὰ βαπτισθῶ ἀπὸ σένα», λέει τὸ λυχνάρι στὸν Ἥλιο, ἡ φωνὴ στὸν Λόγο, ὁ φίλος στὸν Νυμφίο, ὁ ἀνώτερος ἀπὸ κάθε ἄλλο γέννημα γυναίκας στὸν Πρωτότοκο ὁλόκληρης τῆς δημιουργίας, ἐκεῖνος ποὺ σκίρτησε ἐνῶ βρισκόταν μέσα στὴν κοιλιὰ σ’ ἐκεῖνον ποὺ προσκυνήθηκε μέσα στὴν κοιλιά, ἐκεῖνος ποὺ προέτρεξε καὶ ὁ ὁποῖος θὰ προστρέξει σ’ ἐκεῖνον ποὺ φάνηκε καὶ θὰ φανεῖ. «Ἐγὼ ἔχω ἀνάγκη νὰ βαπτισθῶ ἀπὸ σένα» –πρόσθεσε καὶ «δι’ ἐσὲ» (διότι γνώριζε ὅτι ἐπρόκειτο νὰ βαπισθεῖ μὲ τὸ μαρτύριο) ἤ, ὅπως ὁ Πέτρος, τὸ ὅτι θὰ καθαρίσεις ὄχι μόνον τὰ πόδια — «καὶ σὺ ἔρχεσαι πρὸς ἐμέ;». Καὶ τοῦτο εἶναι προφητικό. Διότι γνώριζε ὅτι ὅπως μετὰ τὸν Ἡρώδη ἐπρόκειτο νὰ καταληφθεῖ ἀπὸ μανία ὁ Πιλάτος, ἔτσι καὶ μετὰ ἀπ’ αὐτόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἔφευγε προηγουμένως, θὰ ἀκολουθοῦσε ὁ Ἰησοῦς. Τί δὲ λέει ὁ Ἰησοῦς; «Ἄφησε τώρα τὶς ἀντιρρήσεις», διότι αὐτὸ ἀπαιτοῦσε τὸ θεῖο σχέδιο· διότι γνώριζε ὅτι μετὰ ἀπὸ λίγο ἐπρόκειτο νὰ βαπτίσει αὐτὸς τὸν βαπτιστή. Τί δ εναι τ φτυάρι; κάθαρση. Τί εναι δ τ πρ; Τ κάψιμο κάθε νόητου πράγματος κα ναζωπύρωση το πνεύματος. Τί εναι δ ξίνα; Τ κόψιμο τς ψυχς, ποία, φο χει γεμίσει μ καθαρσίες, χει καταστε θεράπευτη. Τί εναι δ τ μαχαίρι; τομ τν ποία κάνει Λόγος κα ποία ξεχωρίζει τ κακ π τ καλ κα τν πιστὸ π τν πιστο καὶ ἡ ὁποία κάνει τὸν υἱὸ καὶ τὴ θυγατέρα καὶ τὴν νύμφη νὰ ἐπαναστατοῦν κατὰ τοῦ πατέρα καὶ τῆς μητέρας καὶ τῆς πεθερᾶς, καὶ τὰ νέα καὶ πρόσφατα (νὰ ἐπαναστατοῦν) κατὰ τῶν παλαιῶν τὰ ὁποία εἶναι σκιώδη. Τί εναι δ τ κορδόνι το ποδήματος, ποὺ δὲ μπορεῖς νὰ λύσεις σὺ ποὺ βαπτίζεις τὸν Ἰησοῦ, ποὺ ἔζησες στὴν ἔρημο μὲ νηστεία, ὁ νέος Ἠλίας, ὁ ὁποῖος εἶσαι κάτι ἀνώτερο καὶ ἀπὸ προφήτη, ἀφοῦ εἶδες καὶ ἐκεῖνον ποὺ εἶχες προφητεύσει καὶ (ἐσὺ) ποὺ συνδέεις τὴν Πάλαια μὲ τὴν Καινὴ Διαθήκη; Τί εἶναι αὐτό; Ἐνδεχομένως λόγος γι τν λευση στὴν γ κα περ τς σαρκός, τοῦ ὁποίου καὶ τὸ ἐλάχιστο ἀκόμη τμῆμα εἶναι ἀδύνατο νὰ γίνει κατανοητό, ὄχι μόνον σ’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀκόμη σαρκικὸ φρόνημα καὶ εἶναι ἀκόμη νήπια στὸ Χριστιανισμό, ἀλλὰ καὶ σ’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διαθέτουν τὸ Πνεῦμα τοῦ Ἰωάννη.
.          Ἀλλὰ καὶ ἀνεβαίνει ἀπὸ τὸ νερὸ ὁ Ἰησοῦς. Ἀνεβάζει δὲ μαζί του καὶ τὸν κόσμο καὶ βλέπει νὰ σχίζονται οἱ οὐρανοί, τοὺς ὁποίους ὁ Ἀδὰμ εἶχε κλείσει γιὰ τὸν ἑαυτό του καὶ γιὰ τοὺς ἀπογόνους του, ὅπως εἶχε κλείσει καὶ μὲ τὴν φλογίνη ρομφαία τὸν παράδεισο. Καὶ τὸ Πνεῦμα μαρτυρεῖ τὴν Θεότητα (διότι τὸ ὅμοιο σπεύδει πρὸς τὸ ὅμοιο) καὶ ἡ φωνὴ ἀπὸ τοὺς οὐρανοὺς (διότι ἀπ’ ἐκεῖ προερχόταν ἐκεῖνος γιὰ τὸν ὁποῖον διδόταν ἡ μαρτυρία). Ἐμφανίζεται δὲ σὰν περιστέρι (διότι τιμᾶ τὸ σῶμα, ἀφοῦ καὶ αὐτὸ γίνεται Θεὸς μὲ τὴν θέωση, ὅταν αὐτὴ θεωρεῖται ἀπὸ τὴν πλευρὰ τοῦ σώματος) καὶ λόγῳ τοῦ ὅτι εἶναι ἀπὸ πολὺ παλαιὰ συνηθισμένο νὰ φέρει τὴν εὐχάριστη ἀγγελία τῆς παύσεως τοῦ κατακλυσμοῦ τὸ περιστέρι. Ἐὰν δὲ κρίνεις τὴν θεότητα μὲ ὄγκους καὶ μὲ σταθμά, καὶ γιὰ τὸν λόγο αὐτόν σοῦ φαίνεται μικρὸ τὸ Πνεῦμα, ἐπειδὴ παρουσιάζεται μὲ μορφὴ περιστεριοῦ, ὦ ἀνόητε καὶ μικρόψυχε γιὰ τὰ πιὸ μεγάλα, εἶναι καιρὸς νὰ δυσφημήσεις καὶ τὴν βασιλεία τῶν οὐρανῶν, ἐπειδὴ παρομοιάζεται μὲ ἕνα σπειρὶ ἀπὸ σινάπι, καὶ νὰ ὑπερυψώνεις τὸν διάβολο πιὸ πολὺ ἀπὸ τὴν μεγαλειότητα τοῦ Ἰησοῦ, ἐπειδὴ αὐτὸς μὲν ὀνομάζεται βουνὸ μεγάλο καὶ Λεβιάθαν καὶ βασιλεὺς ὅσων βρίσκονται στὰ νερά, ἐνῶ ὁ Ἰησοῦς ὀνομάζεται «ἀρνίον καὶ μαργαρίτης καὶ σταγὼν» καὶ ἄλλα παρόμοια,
.          Ἐπειδὴ δὲ σήμερα πανηγυρίζουμε τὸ βάπτισμα καὶ πρέπει νὰ κακοπαθήσουμε λίγο γιὰ χάρη ἐκείνου ὁ ὁποῖος γιὰ χάρη μᾶς ἔγινε ὅπως ἐμεῖς καὶ βαπτίσθηκε καὶ σταυρώθηκε, ἂς ἐξετάσουμε φιλοσοφικὰ κάτι σχετικὸ μὲ τὴν διαφορὰ τῶν Βαπτισμάτων, γιὰ νὰ φύγουμε ἀπ’ ἐδῶ καθαρισμένοι. Ὁ Μωϋσῆς βάπτισε, ἀλλὰ βάπτισε στὸ νερὸ καὶ πρὶν ἀπ’ αὐτὸ στὴν νεφέλη καὶ στὴν θάλασσα. Αὐτὸ δὲ ἀποτελοῦσε σύμβολο, ὅπως πιστεύει καὶ ὁ Παῦλος. Ἡ θάλασσα τοῦ νεροῦ, ἡ νεφέλη τοῦ Πνεύματος, τὸ μάννα τοῦ ἄρτου τῆς ζωῆς, καὶ τὸ νερό, ποὺ ἔπιναν, τοῦ οὐρανίου ποτοῦ. Καὶ ὁ Ἰωάννης βάπτισε, ἀλλὰ ὄχι τελείως ἰουδαϊκά, ἐπειδὴ δὲν βάπτισε μόνο στὸ νερὸ ἀλλὰ καὶ στὴ μετάνοια. Ὄχι ὅμως καὶ ὁλότελα πνευματικά, ἐπειδὴ δὲν προσθέτει καὶ τὸ «εἰς τὸ Πνεῦμα». Βαπτίζει καὶ ὁ Ἰησοῦς, ἀλλὰ στὸ Πνεῦμα. Αὐτὸ εἶναι ἡ τελειότητα. Καὶ πῶς δὲν εἶναι Θεός, γιὰ νὰ γίνω καὶ λίγο παράτολμος, ἐκεῖνος ἀπὸ τὸν ὁποῖον θὰ γίνεις καὶ σὺ Θεός; Γνωρίζω καὶ τέταρτο βάπτισμα, τὸ βάπτισμα τοῦ μαρτυρίου καὶ τοῦ αἵματος, στὸ ὁποῖο βαπτίσθηκε καὶ ὁ ἴδιος ὁ Χριστός, καὶ ποὺ εἶναι πολὺ πιὸ ἀξιοσέβαστο ἀπὸ τὸ ἄλλα, γιατί δὲν μολύνεται ἀπὸ μεταγενέστερα ἁμαρτήματα. Γνωρίζω καὶ πέμπτο ἀκόμη, τὸ βάπτισμα τῶν δακρύων, ποὺ εἶναι ἀκόμη πιὸ ἐπίπονο, ὅπως «ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος βρέχει κάθε νύκτα τὸ κρεββάτι καὶ τὸ στρῶμα του μὲ δάκρυα», ποὺ «οἱ πληγὲς τῆς κακίας μυρίζουν ἄσχημα καὶ ἔχουν σαπίσει», ποὺ «πενθεῖ καὶ βαδίζει μὲ σκυμμένο κεφάλι» καὶ ποὺ μιμεῖται τὴν ἐπιστροφὴ τοῦ Μανασσῆ καὶ τὴν ταπείνωση τῶν κατοίκων τῆς Νινευΐ, ἡ ὁποία τοὺς ἐξασφάλισε τὴ συγχώρηση, ὁ ὁποῖος, ἀκόμη, λέει αὐτὰ ποὺ εἶπε ὁ τελώνης στὸ ναὸ καὶ κέρδισε τὴν συγχώρηση ἀντὶ γιὰ τὸν καυχησιάρη φαρισαῖο, καὶ ὁ ὁποῖος σκύβει μὲ ταπείνωση, ὅπως ἡ Χαναναία, καὶ ζητᾶ νὰ τὸν εὐσπλαγχνισθοῦν καὶ νὰ τοῦ δώσουν ὡς τροφὴ ψίχουλα, τὴν τροφὴ δηλαδὴ ποὺ τρώει ὁ σκύλος ὅταν εἶναι πολὺ πεινασμένος.
.          Ἐγὼ λοιπὸν (ἐπειδὴ ὁμολογῶ ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι ζῶο ποὺ ἀλλάζει εὔκολα καὶ μεταβάλλεται ἡ φύση του) καὶ αὐτὸ τὸ δέχομαι μὲ προθυμία, καὶ προσκυνῶ ἐκεῖνον ποὺ τὸ ἔδωσε, καὶ τὸ δίνω καὶ στοὺς ἄλλους, καὶ προσφέρω φιλανθρωπία ἔναντί της φιλανθρωπίας ἡ ὁποία μου προσφέρεται. Διότι γνωρίζω ὅτι καὶ ἐγὼ εἶμαι ἄνθρωπος ἀδύνατος, καὶ ὅτι μὲ ὁποῖο μέτρο θὰ κρίνω μὲ τὸ ἴδιο θὰ κριθῶ. Σὺ δὲ τί λὲς καὶ τί νόμους βγάζεις, ὦ νέε φαρισαῖε, ὀ ὁποῖος εἶσαι καθαρὸς μὲν ὡς πρὸς τὸ ὄνομα ἀλλὰ ὄχι καὶ ὡς πρὸς τὴν ψυχικὴ διάθεση, καὶ ποῦ, ἐνῶ εἶσαι τὸ ἴδιο ἀδύνατος μὲ τοὺς ἄλλους, διακηρύσσεις μὲ ἔπαρση τὶς δοξασίας τοῦ Νοβάτου; Δὲν δέχεσαι τὴ μετάνοια; Δὲν συγκινεῖσαι μὲ τοὺς ὀδυρμούς; Δὲν χύνεις οὔτε ἕνα δάκρυ; Μακάρι νὰ μὴν συναντήσεις οὔτε σὺ τέτοιο κριτή. Δὲν σέβεσαι τὴν φιλανθρωπία τοῦ Ἰησοῦ, ὁ ὁποῖος πῆρε τὶς ἀδυναμίας μας καὶ σήκωσε τὶς ἀσθένειές μας, ὁ ὁποῖος ἦλθε ὄχι γιὰ τοὺς δικαίους, ἀλλὰ γιὰ νὰ μετανοήσουν οἱ ἁμαρτωλοί, ὁ ὁποῖος «θέλει τὴν εὐσπλαχνία περισσότερο ἀπὸ τὴ θυσία», ὁ ὁποῖος συγχωρεῖ τὰ ἁμαρτήματα «ἐβδομηκοντάκις ἑπτά», δηλ. ἄπειρες φορές; Πόσο ἀξιομακάριστη θὰ ἦταν ἡ ὑψηλοφροσύνη σου, ἂν ἦταν καθαρότητα καὶ ὄχι ἀνόητη κενοδοξία, ποὺ θέτει νόμους ἀνώτερους ἀπὸ τὶς δυνάμεις τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἀντικαθιστᾶ τὴν ἐπανόρθωση μὲ τὴν ἀπόγνωση. Διότι τὸ ἴδιο κακὸ εἶναι καὶ ἡ χωρὶς σωφροσύνη συγχώρηση καὶ ἡ χωρὶς συγχώρηση καταδίκη. Ἐπειδὴ ἡ μὲν πρώτη ἀφήνει τελείως ἐλεύθερα τὰ χαλινάρια ἐνῶ ἡ δεύτερη προκαλεῖ ἀπόγνωση μὲ τὴν σκληρότητά της. Δεῖξε μου τὴν καθαρότητά σου, καὶ τότε θὰ δεχθῶ νὰ ὑπερηφανεύεσαι. Τώρα ὅμως φοβοῦμαι μήπως, ἐνῶ εἶσαι γεμάτος ἀπὸ πληγές, βάλεις μέσα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖο παραμένει ἀθεράπευτο. Οὔτε δέχεσαι μετανοημένο τὸν Δαβίδ, ὁ ὁποῖος μὲ τὴν μετάνοιά του διατήρησε τὸ προφητικό του χάρισμα; Οὔτε τὸν Πέτρο τὸν μεγάλο, ὁ ὁποῖος ἔπαθε κάτι ἀνθρώπινο κατὰ τὴν διάρκεια τοῦ σωτηρίου πάθους; Ὁ Ἰησοῦς δὲ τὸν δέχθηκε καὶ μὲ τὴν τριπλῆ ἐρώτηση καὶ τὴν τριπλῆ ὁμολογία θεράπευσε τὴν τριπλῆ ἄρνηση. Ἢ δὲν δέχεσαι οὔτε ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος τελειοποιήθηκε μὲ τὸ αἷμα του; Καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἕνα ἀκόμη δεῖγμα τῆς σκληρότητάς σου. Οὔτε ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος παρανόμησε στὴν Κόρινθο; Ὁ Παῦλος δὲ ὑπέδειξε ὡς ποινὴ τὴν ἀγάπη, ἐπειδὴ εἶδε τὴν διόρθωση καὶ τὸ αἴτιο τῆς διορθώσεως, «γιὰ νὰ μὴ χαθεῖ ἐκεῖνος ποὺ εἶχε ἁμαρτήσει ἀπὸ τὴν ὑπερβολικὴ ἐπιτίμηση». Οὔτε ἐπιτρέπεις στὶς νέες χῆρες νὰ παντρεύονται, ἐπειδὴ ἡ ἡλικία τοὺς εἶναι εὔκολο νὰ παρεκκλίνει πρὸς τὴν ἁμαρτία; Αὐτὸ ὅμως τὸ τόλμησε ὁ Παῦλος, τοῦ ὁποίου σὺ γίνεσαι διδάσκαλος, σὰν νὰ εἶχες ἀνεβεῖ μέχρι τὸν τέταρτο οὐρανὸ καὶ σὲ ἄλλον παράδεισο, σὰν νὰ εἶχες ἀκούσει πιὸ ἀπόρρητα πράγματα, καὶ νὰ εἶχες ὁδηγήσει στὸ Εὐαγγέλιο μεγαλύτερο ἀριθμὸ ἀνθρώπων.[…]

.             Ἐμεῖς δὲ ἂς τιμήσουμε σήμερα τὸ Βάπτισμα τοῦ Χριστοῦ καὶ ἂς τὸ ἑορτάσουμε σωστὰ μὲ τὸ νὰ χαιρόμαστε πνευματικὰ καὶ ὄχι νὰ περιποιούμαστε τὴν κοιλία μας. Πῶς δὲ θὰ χαροῦμε; «Λουσθεῖτε γιὰ νὰ καθαρισθεῖτε». Ἂν μὲν εἶσθε κόκκινοι ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ λιγότερο κόκκινοι ἀπὸ τὸ αἷμα, τότε νὰ γίνετε λευκοὶ ὅπως τὸ χιόνι. Ἂν δὲ εἶσθε κόκκινοι καὶ ἄνθρωποι γεμάτοι ἀπὸ αἵματα, τότε ἂς φθάσετε ἔστω καὶ τὴ λευκότητα τοῦ μαλλιοῦ. Πάντως καθαρισθεῖτε καὶ φροντίζετε νὰ καθαρίζεστε, ἐπειδὴ μὲ τίποτε ἄλλο δὲν χαίρεται τόσο πολὺ ὁ Θεός, ὅσο μὲ τὴ διόρθωση καὶ τὴ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου, γιὰ χάρη τοῦ ὁποίου ἔχουν λεχθεῖ τὰ πάντα καὶ ἔχουν δοθεῖ ὅλα τὰ μυστήρια· γιὰ νὰ γίνετε φωτεινὰ ἀστέρια γιὰ τὸν κόσμο καὶ δύναμη ζωτικὴ γιὰ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. Γιὰ νὰ παρουσιασθεῖτε σὰν τέλεια φῶτα στὸ μεγάλο φῶς, καὶ νὰ μυηθεῖτε στὴ φωταγωγία ποὺ πηγάζει ἀπὸ ἐκεῖ, παίρνοντας φῶς καθαρότερο καὶ δυνατότερο ἀπὸ τὴν Τριάδα, τῆς ὁποίας σήμερα ἔχετε ὑποδεχτεῖ τὴν μία αὐγὴ ἀπὸ τὴν μία θεότητα, στὸ πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου μας, στὸν ὁποῖον ἀνήκει ἡ δόξα καὶ ἡ ἐξουσία στοὺς αἰῶνες τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

ΠΗΓΗ: pemptousia.gr

, , , , , ,

Σχολιάστε

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΣ ΤΗΣ ΒΑΠΤΙΣΕΩΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ

Θεία πιφάνεια κα εκόνα τς Βαπτίσεως
τοῦ Μητροπολίτου Προικοννήσου Ἰωσὴφ

ΠΗΓΗ: Αmen.gr


Ἀφοῦ ἀξιωθήκαμε καὶ προσκυνήσαμε ὡς νήπιο στὴν Βηθλεὲμ τὸν Παντοδύναμο Υἱὸ καὶ Λόγο τοῦ Θεοῦ, κι ἀφοῦ Τὸν εἴδαμε νὰ καταδέχεται Περιτομὴν τῆς σαρκός Του εἰς ἐκπλήρωσι τοῦ Νόμου ποὺ ὁ ἴδιος εἶχε θεσπίσει, Τὸν βλέπουμε ἤδη ἄνδρα τέλειο νὰ ἔρχεται πρὸς τὸν Ἰορδάνη καὶ νὰ ζητᾶ βάπτισμα ἀπὸ τὰ χέρια τοῦ Βαπτιστοῦ Ἰωάννη. Ἰλιγγιᾶ ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου καὶ σταματᾶ ἡ σκέψι του καὶ συντρίβονται οἱ διαλογισμοί του μπροστὰ στὸ μέγεθος τῆς περὶ ἡμᾶς οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ! «Δι’ ἡμᾶς Θεὸς ἐν ἀνθρώποις. Διὰ τὴν καταφθαρεῖσαν φύσιν ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν. Πρὸς τοὺς ἀχαρίστους, ὁ εὐεργέτης! Πρὸς τοὺς αἰχμαλώτους, ὁ ἐλευθερωτής! Πρὸς τοὺς ἐν σκότει καθημένους, ὁ Ἥλιος τῆς Δικαιοσύνης!», διασαλπίζει μὲ περίσσια ἀγαλλίασι καὶ εὐφροσύνη ὁ ἱερὸς ὑμνωδὸς (1). Γιὰ μᾶς ὁ Θεὸς ἔγινε ἄνθρωπος κι ἦλθε ἀνάμεσά μας. Γιὰ τὸν πεσμένο καὶ διεφθαρμένο ἄνθρωπο, ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ σαρκώθηκε καὶ κατοίκησε μαζί μας. Πρὸς ἐμᾶς τοὺς ἀχάριστους ἦλθε ὁ Εὐεργέτης. Πρὸς ἐμᾶς τοὺς αἰχμαλώτους τοῦ θανάτου ἦλθε ὁ Ἐλευθερωτής. Σ’ ἐμᾶς ποὺ καθόμασταν στὸ βαθὺ καὶ παγερὸ σκοτάδι τῆς ἁμαρτίας ἀνέτειλε ὁ Ἥλιος τῆς Δικαιοσύνης! Μπροστὰ σ’ αὐτὸ τὸ θειότατο μυστήριο τῆς Θείας Ἐπιφανείας, μπροστὰ σ’ αὐτὴ τὴν φοβερὴ συγκατάβασι, μπροστὰ σ’ αὐτὴ τὴν μοναδικὴ ταπείνωσι, τί νὰ ποῦμε καὶ τί νὰ λαλήσουμε; Ἀποροῦμε κι ἐξιστάμεθα καὶ τὸν νοῦν καταπληττόμεθα!
Ἡ Σάρκωσι τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ ταπείνωσί Του μέχρι Περιτομῆς τῆς ἁγίας σαρκός Του καὶ μέχρι τοῦ σημείου νὰ τρέξη στὸν Ἰορδάνη καὶ νὰ ζητήση ὁ Κτίστης ἀπὸ τὸ κτίσμα Του, ὁ Κύριος ἀπὸ τὸν δοῦλο Του, τὸ ἀναγκαῖο γιὰ τοὺς ἁμαρτωλοὺς βάπτισμα, κάνει κάθε εὐσεβῆ γλώσσα νὰ συστέλλεται καὶ νὰ ἡσυχάζη μέσα στὸ ἕρκος τῶν ὀδόντων της, βουτηγμένη σὲ σιωπὴ ἱερά. «Οὐ φέρει τὸ μυστήριον ἔρευναν»!(2) Μόνο διὰ τῆς πίστεως καὶ τῆς μὲ περισσὴ ταπείνωσι εὐλαβοῦς προσκυνήσεως τὸ οἰκειώνεται κανείς. Ἔτσι καὶ μόνο ἔτσι. Καὶ πάλι ἡ οἰκείωσις δὲν εἶναι ἐπίτευγμα δικό του, ἀλλὰ δῶρο τῆς Χάριτος!
Ἀλλ’ ἂν ὁ πυρήνας, τὸ κέντρο καὶ ἡ οὐσία τοῦ Μυστηρίου εἶναι ἀπροσπέλαστα μὲ τὸν νοῦ καὶ τὶς ἀνθρώπινες δυνάμεις καὶ προσπάθειες, ὅμως τὰ ἐξωτερικά του στοιχεῖα εἶναι προσπελάσιμα καὶ μποροῦν νὰ μελετηθοῦν γιὰ ὠφέλεια πνευματικὴ ὄχι τὴν τυχαία.
Τὸ συνοπτικώτερο ἁγιογραφικὸ κείμενο ποὺ ἀφορᾶ στὴν ὑπόθεσι τῶν Θεοφανείων εἶναι ἡ ἀναφορὰ τοῦ κατὰ Μάρκον ἁγίου Εὐαγγελίου στὸ α´ κεφάλαιο, στίχ. 9-11: «Καὶ ἐγένετο ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ Ναζαρὲτ τῆς Γαλιλαίας καὶ ἐβαπτίσθη ὑπὸ Ἰωάννου εἰς τὸν Ἰορδάνην. Καὶ εὐθέως ἀναβαίνων ἀπὸ τοῦ ὕδατος εἶδε σχιζομένους τοὺς οὐρανοὺς καὶ τὸ Πνεῦμα ὡς περιστερὰν καταβαῖνον ἐπ’ αὐτόν· καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῶν οὐρανών· σὺ εἶ ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν σοὶ ηὐδόκησα». Ὁ Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής, Πρόδρομος καὶ συγγενής του Κυρίου, ἐκήρυττε μετάνοια στὸ λαὸ κι ἐβάπτιζε τοὺς προσερχομένους στὸν Ἰορδάνη. Ἐκεῖνοι ἔμεναν μέσα στὸ νερὸ κι ἐξομολογοῦντο τὶς ἁμαρτίες των. Ὁ Χριστὸς ἔρχεται καὶ βαπτίζεται ὄχι ὡς ἁμαρτωλὸς ποὺ μετανοεῖ, ἀφοῦ εἶναι ὁ ἀπόλυτα καὶ ἐξ ἄκρας συλλήψεως ἐντελῶς καὶ μέχρι ψιλοῦ λογισμοῦ ἀναμάρτητος, ὁ καθαρώτερος κι ἀπὸ τὴν ἴδια τὴν ἔννοια τῆς καθαρότητος, ἀλλὰ βαπτίζεται χάριν ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν ποὺ δὲν στέργομε νὰ μετανοήσωμε. Δὲν καθαρίζεται στὰ νερὰ τοῦ Ἰορδάνη ἀπὸ κάποιους σπίλους καὶ κηλίδες, ἀλλὰ καθαρίζει Αὐτὸς τὰ νερὰ τοῦ Ἰορδάνη καὶ ἁγιάζει τὴν φύσι τῶν ὑδάτων, δίνοντάς τους τὴ δύναμι νὰ χαρίζουν σ’ ἐμᾶς τὴν κάθαρσι καὶ τὴν ἀναγέννησι κατὰ τὸ λουτρὸ τοῦ ἁγίου χριστιανικοῦ μας βαπτίσματος. Ἐκείνη ἡ λέξι: «εὐθέως» ποὺ χρησιμοποιεῖ ὁ ἱερὸς Εὐαγγελιστὴς πρὶν ἀπὸ τὴ φράσι: «ἀναβαίνων ἀπὸ τοῦ ὕδατος», ὑπογραμμίζει τὴν ἀναμαρτησία τοῦ Κυρίου. Βγῆκε ἀμέσως πάνω ἀπὸ τὸ νερό, διότι δὲν εἶχε καμμιὰ ἁμαρτία νὰ ἑξαγορευθῆ. Εἶναι ὁ «μὴ γνοὺς ἁμαρτίαν»!  Ἐκεῖνος, «ὃς ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι Αὐτοῦ» (Α´Πέτρ. β´ 22). Καὶ καθὼς ἔβγαινε εὐθὺς ἀμέσως ἀπὸ τὸ νερό, ἐσκίστηκαν οἱ οὐρανοὶ σὰν νά ᾽ταν κάποιο ὑφασμάτινο παραπέτασμα κι ἐφάνηκε τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιο σὰν περιστέρι (ὄχι περιστέρι, ἀλλὰ σὰν περιστέρι) καὶ κατέβηκε πάνω στὸν Ἰησοῦ, τὴν ἴδια ὥρα ποὺ ἀπὸ τὸν οὐρανὸ ἀκουγόταν ἡ φωνὴ τοῦ Πατρὸς νὰ βεβαιώνη πὼς ὁ βαπτιζόμενος Ἰησοῦς εἶναι ὁ προαιώνιος Υἱός Του ὁ ἀγαπητός.

Πάρα πολὺ ὡραῖα παρουσιάζει τὸ Μυστήριο ἡ ἐκκλησιαστικὴ τέχνη. Καὶ ἡ ὑμνολογία, καὶ ἡ εἰκονογραφία, μὲ βάσι τὸ παραπάνω ἱερὸ κείμενο θεολογοῦν καὶ διδάσκουν καὶ διακηρύττουν τὸ μέγα μυστήριο τῆς Θείας Ἐπιφανείας. Ἡ πρώτη μᾶς δίδει τὸ γλυκύτατο ἀπολυτίκιο τῆς ἑορτῆς, ποὺ τὰ λέει ὅλα: «Ἐν Ἰορδάνῃ βαπτιζομένου Σου, Κύριε, ἡ τῆς Τριάδος ἐφανερώθη προσκύνησις. Τοῦ γὰρ Γεννήτορος ἡ φωνὴ προσεμαρτύρει Σοι, ἀγαπητόν Σε Υἱὸν ὀνομάζουσα. Καὶ τὸ Πνεῦμα ἐν εἴδει περιστερᾶς, ἐβεβαίου τοῦ λόγου τὸ ἀσφαλές. Ὁ ἐπιφανεὶς Χριστὲ ὁ Θεός, καὶ τὸν κόσμον φωτίσας, δόξα Σοι». Καθὼς βαπτιζόσουνα στὸν Ἰορδάνη, Κύριε, φανερώθηκε ἡ ἀλήθεια τοῦ μυστηρίου τῆς Ἁγίας Τριάδος. Ἡ σωστὴ πίστι τῶν Χριστιανῶν σὲ Θεὸ ἕνα καὶ ταυτόχρονα τριαδικό: Πατέρα, Υἱὸ καὶ Ἅγιο Πνεῦμα. Τοῦ ἄναρχου Γεννήτορά Σου ἡ φωνὴ ἐμαρτυροῦσε τὴν ταυτότητά Σου, ὀνομάζοντάς Σε Υἱό Του ἀγαπητό. Καὶ ὁ Παράκλητος, τὸ Πνεῦμα τῆς Ἀληθείας, μὲ εἶδος καὶ θωριὰ περιστεριοῦ (ἄλλη καὶ τούτη συγκατάβασι γιὰ τὰ ἀνάξια καὶ πήλινα μάτια μας!), ἐβεβαίωνε τῶν πατρικῶν λόγων τὴν ἀλήθεια. Μᾶς φανερώθηκες, Χριστέ, ὡς ὁ ἀληθινὸς Θεὸς κι ἐφώτισες μὲ τὸ φῶς τῆς θεογνωσίας τὸν κόσμο. Δόξα νά ᾽χης!
Ἀπὸ τὰ ὁρώμενα ὁ ὑμνογράφος ἀνάγεται στὰ σημαινόμενα καὶ νοούμενα. Βλέπει νὰ φανερώνεται τὸ μυστήριο τῆς ἀληθινῆς πίστεως· τὸ μυστήριο τῆς Ἁγίας Τριάδος. Κι αὐτὸ κηρύττει συνεπικουρούμενος ἀπὸ τὸν ἱερὸ μελωδό, ποὺ ἕντυσε τὰ λόγια μὲ τ’ ὄμορφο καὶ σεμνόφαιδρο μουσικὸ κοστούμι τοῦ λαμπροχαρμόσυνου πρώτου ἤχου.

Ὅσον ἀφορᾶ στὴν εἰκονογραφία, κατ’ ἀρχὴν θὰ πρέπη νὰ ξεχάσουμε τὴ γλυκερὴ φράγκικη παράστασι τῆς Βαπτίσεως μ’ ἐκεῖνο τὸν γαλανομάτη, ξανθὸ Ἰησοῦ, ποὺ λὲς καὶ μᾶς ἦρθε κατ’ εὐθείαν ἀπὸ τὴν Ὀξφόρδη!, μὲ τὰ χέρια Του σὲ εὐσεβιστικὴ στάσι προσευχῆς καὶ μ’ ἕναν γεροδεμένο ἄντρακλα Ἰωάννη, σὰν Τοῦρκο μπεχλιβάνο, νὰ τοῦ χύνη νερὸ στὸ κεφάλι, μὲ φόντο κάποιο τοπίο εἰδυλλιακό. Αὐτὰ εἶναι θεατρικά. Δὲν συμβιβάζονται μὲ τὴν πνευματικότητα τοῦ Μυστηρίου. Ἡ ὀρθόδοξη εἰκόνα τῆς Βαπτίσεως εἶναι λιτή, σεμνή, ἀσκητική, κι ἀκροζυγιάζεται ἀνάμεσα στὴν ὕλη καὶ στὸ πνεῦμα, στὸ ἀνθρώπινο καὶ στὸ θεῖο. Μετέχει καὶ τῶν δύο ἰσόρροπα καὶ συμμετρικά. Στὸ πάνω μέρος τῆς εἰκόνας ζωγραφίζεται ἕνα φωτεινὸ ἡμικύκλιο, ἀπὸ τὸ ὁποῖο ἐκπορεύονται ἀκτίνες. Πρόκειται γιὰ τὴν εἰκονικὴ ἀπόδοσι τῆς φωνῆς τοῦ Θεοῦ-Πατρός: «Σὺ εἶ ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός…». Μερικὲς ἀκτίνες φθάνουν χαμηλότερα καὶ σχηματίζουν ἕνα μικρό, φωτεινό, ἀκτινωτὸ κύκλο, μέσα στὸν ὁποῖο εἶναι ζωγραφισμένο ἕνα περιστέρι ποὺ κατεβαίνει πρὸς τὸ κεφάλι τοῦ Χριστοῦ καὶ τὸ σῶμα του μὲ τὰ φτερά του σχηματίζει σταυρό. Πρόκειται γιὰ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, τὸ Ὁποῖο «ἐν εἴδει περιστερᾶς ἐβεβαίου τοῦ λόγου τὸ ἀσφαλές». Ἀλλὰ καὶ τὸ σχῆμα τοῦ Σταυροῦ φανερώνει καὶ προφητεύει τὴν διὰ Σταυροῦ λύτρωσι, ποὺ θὰ χαρίση ὁ ὁμοούσιος Υἱὸς στὸν κόσμο. Ὁ ἁγιογράφος στὴ συνέχεια τῆς συνθέσεως μᾶς μεταφέρει στὰ ἅγια ρεῖθρα τοῦ Ἰορδάνου: «Βράχοι ὑψηλοὶ ὁπού σμίγουν καὶ σχηματίζουν μίαν κλεισούραν, μέσα εἰς τὴν ὁποίαν τρέχει ὁ Ἰορδάνης ποταμὸς μὲ ρεῦμα σφοδρόν», γράφει ὁ Φώτης Κόντογλου, «Εἰς τὸ μέσον του ποταμοῦ ἵσταται ὁ Χριστὸς γυμνός, μὲ ἕνα ἄσπρον πανὶ μόνον εἰς τὴν μέσην Του. Μὲ τὴν δεξιὰν χεῖρα εὐλογεῖ τὰ ὕδατα, εἰς πολλὰς δὲ εἰκόνας [εὐλογεῖ] καὶ μὲ τὰς δύο χεῖρας. Εἰς ἄλλας εἰκόνας βλέπει κατενώπιον, εἰς ἄλλας εἰκονίζεται ἐκ τῶν πλαγίων, μὲ ἀνοικτοὺς τοὺς ἀχράντους πόδας Του, ὡς νὰ περιπατῆ. Τὸ ἅγιον πρόσωπόν Του εἶναι σοβαρὸν καὶ γρηγοροῦν, διὰ τὸ μέγα μυστήριον ὁπού γίνεται. Τὸ σῶμα Του εἶναι ὡσὰν σκαλισμένον εἰς ξύλον, μὲ διάφορα σχήματα γραμμένα ζωηρά, εἰς τὸ στῆθος, εἰς τοὺς ὤμους, εἰς τὴν κοιλίαν, καὶ ὄχι σαρκῶδες»(3).  Ἡ γυμνότητα τοῦ Χριστοῦ (σὲ μερικὲς εἰκόνες εἰκονίζεται ὁλότελα γυμνός, ἀλλὰ ἐκ πλαγίου), θέλει νὰ τονίση τὸ πόσο ἐταπεινώθηκε, τὸ πόσο συνέστειλε τὴν δόξα Του καὶ τὸ μεγαλεῖο της Θεότητός Του γιὰ χάρι μας. Τὸ ὅτι γυμνώθηκε Αὐτός, γιὰ νὰ ἐνδύση ἐμᾶς μὲ τὸ ἔνδυμα τῆς αἰώνιας δόξας. Τὸ ὅτι ὁ Χριστὸς εὐλογεῖ τὰ νερὰ δείχνει τὴν θεϊκή Του ἐξουσία. Ναὶ μὲν ἄνθρωπος, ναὶ μὲν γυμνός, ναὶ μὲν βαπτιζόμενος στὸν Ἰορδάνη, ἀλλὰ καὶ Θεός, Κύριος καὶ ἐξουσιαστὴς τῆς κτίσεως! Παρουσιάζοντας ἡ βυζαντινὴ εἰκόνα τῆς Βαπτίσεως τὸν Κύριο σὰν νὰ περπατᾶ, θέλει νὰ ὑπογραμμίση -ὅπως παρατηρεῖ ὁ Οὐσπένσκυ- ὅτι ὁ Χριστὸς μὲ δική Του πρωτοβουλία βαπτίζεται. Ὅτι μὲ τὴ θέλησί Του ἦλθε στὸν Ἰορδάνη κι ἐζήτησε ἀπὸ τὸν Ἰωάννη νὰ Τὸν βαπτίση! Ἡ ἐξαϋλωμένη, πάλι, μορφή Του, ἡ πέρα ἀπὸ τὶς ἀκριβεῖς σωματικὲς ἀναλογίες, ὑποδηλώνει τὴν Θεότητά Του.
Στὴν μία ὄχθη τοῦ Ἰορδάνη βρίσκεται ὁ Ἰωάννης, ἀσκητικός, ἀποστεωμένος, ἐξαϋλωμένος, σκυμμένος βαθειὰ ἀπὸ εὐλάβεια, μὲ πρόσωπο ποὺ διακρίνεις τὸ δέος καὶ τὴν ἱερὴ φρίκη ποὺ τὸν κατέχουν γιὰ τὰ τελούμενα. Τὸ ἕνα του χέρι τὸ ἔχει πάνω στὴν τιμία κεφαλὴ τοῦ Κυρίου. Ἄθελά σου σοῦ ἔρχεται στὸ νοῦ τὸ Δοξαστικὸ τῶν Ἰδιομέλων τῆς Θ´ Ὥρας τῶν Θεοφανίων: «Τὴν χεῖρα σου τὴν ἁψαμένην τὴν ἀκήρατον κορυφὴν τοῦ Δεσπότου … ἔπαρον ὑπὲρ ἡμῶν, Βαπτιστά, ὡς παρρησίαν ἔχων πολλήν…». Κάποτε, σὲ ἐποχὲς παλαιὲς καὶ ὄμορφες, στὸ ἱστορικὸ ἐκκλησάκι τοῦ Ἁγίου Ἐλισσαίου στὴν Πλάκα, παραμονὴ Θεοφανείων, ἱερουργοῦντος τοῦ ἐν Ἁγίοις παπα-Πλανᾶ, ἔψαλλε τὰ δεξιὰ ὁ Παπαδιαμάντης καὶ τ’ ἀριστερὰ ὁ Μωραϊτίδης, οἱ ἅγιοι τῶν νεοελληνικῶν μας γραμμάτων. Ἀρχίζει τὸν ὕμνο αὐτὸν ὁ Παπαδιαμάντης καὶ τὸν πιάνουν λυγμοὶ κατανύξεως. Ἀδυνατεῖ νὰ συνεχίση. Τὸν πιάνει ὁ Μωραϊτίδης, συγκινεῖται κι αὐτὸς καὶ κλαίει μ’ ἀναφυλλητά! Ἀρχίζει κι ὁ παπα-Νικόλας τὸ κλάμμα καὶ ἡ ἁγία συγκίνησι μεταδίδεται σ’ ὅλο τὸ ἐκκλησίασμα, στὸ ὁποῖο ἦταν κι ἕνας μικρὸς μπακαλόγατος, ὁ μετὰ ταῦτα γλυκύτατος καὶ ἐλεημονέστατος π. Γερβάσιος Κωνσταντινόπουλος τῆς Μονῆς Πετράκη, ἀπὸ τὸν ὁποῖο καὶ ἡ πληροφορία μας. Γι πέντε-δέκα λεπτ κολουθία σταμάτησε. Στν θρόνο το Κυρίου νέβαιναν δάκρυα κατανύξεως κα βαθυκάρδιοι στεναγμο ντ μνων κα τροπαρίων. γία λατρεία τς ταπεινς, τς πάντιμης, τς πονεμένης ρθοδοξίας!… (Νὰ σημειώσουμε ὅτι ὁ ὕμνος αὐτὸς ἦταν ἰδιαίτερα ἀγαπητὸς στὸν κὺρ Ἀλέξανδρο τῆς Σκιάθου κι ἐσυνήθιζε νὰ τὸν ψάλλη συχνὰ καὶ ἐκτὸς ἑορτῆς. Μάλιστα ὑπῆρξε καὶ τὸ κύκνειον ἄσμα του. Τὸν ἔψαλε κι ἐξεψύχησε!…)
Τὸ δεύτερο χέρι τοῦ Προδρόμου –γιὰ νὰ ἐπιστρέψωμε στὴν εἰκόνα- εἶναι σὲ στάσι προσευχῆς καὶ ἐκφράζει τὸν τρόμο καὶ τὴν κατάπληξι ποὺ τοῦ ἔφερε ἡ ἀπαίτησι τοῦ Κυρίου νὰ Τὸν βαπτίση. Τὰ μάτια του εἶναι στραμμένα στὸ Πανάγιον Πνεῦμα καὶ τὸ βλέμμα τοῦ εἶναι μᾶλλον ἱκετευτικό, παρακλητικό. Ἐδῶ μᾶς ἔρχεται στὸν νοῦ ἡ συνέχεια τοῦ Δοξαστικοῦ τῆς Θ´ Ὥρας ποὺ προαναφέραμε: «Τοὺς ὀφθαλμούς σου πάλιν δέ, τοὺς τὸ Πανάγιον Πνεῦμα κατιδόντας ὡς ἐν εἴδει περιστερᾶς κατελθόν, ἀναπέτασον πρὸς Αὐτόν, Βαπτιστά, ἵλεων ἡμῖν ἀπεργασάμενος…». Στὴν ἀπέναντι ὄχθη εἰκονίζονται τρεῖς Ἄγγελοι σὲ στάσι εὐλαβείας, μὲ τὸ δέος καὶ τὸν λατρευτικὸ σεβασμὸ ἀνάγλυφο στὸ πρόσωπό τους. Κρατοῦν ὀθόνες σὰν μπουρνούζια, ἕτοιμοι ν’ ἀποσπογγίσουν τὸν Κύριό τους. Ἡ ἱστόρησί τους στὴν εἰκόνα θέλει κι αὐτὴ νὰ ὑπογραμμίση τὴν θεϊκὴ ἰδιότητα τοῦ Ἰησοῦ καὶ τὶς διαστάσεις τῆς συγκαταβάσεώς Του χάριν ἠμῶν. Στὸ κάτω ἐμπρόσθιο μέρος τῆς εἰκόνος, μέσα στὰ νερὰ τοῦ Ἰορδάνη, συχνὰ βρίσκονται ζωγραφισμένες δύο ἀνθρώπινες φιγοῦρες, μία ἀνδρικὴ καὶ μία γυναικεία, ποὺ ἔχουν στραμμένο τὸ πρόσωπο μὲ δέος καὶ φρίκη πρὸς τὸν Χριστό. Εἶναι προσωποποιήσεις τοῦ Ἰορδάνη καὶ τῆς θάλασσας καὶ εἰκονίζουν τὸν ψαλμικὸ στίχο: «Ἡ θάλασσα εἶδε καὶ ἔφυγεν» ὁ Ἰορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω»(4), ποὺ εἶναι προφητικὸς κι ἀναφέρεται στὴ Βάπτισι τοῦ Χριστοῦ.

Συνοψίζοντας θὰ λέγαμε ὅτι ἡ ὀρθόδοξη εἰκόνα τῆς Βαπτίσεως παρουσιάζει ὅλη τὴν Θεολογία τῆς Θεοφανείας ποὺ συντελέσθηκε στὸν Ἰορδάνη. Εἶναι εἰκόνα τῆς Ἁγίας Τριάδος: Ὁ Πατὴρ πάνω, μὲ τὶς γραμμὲς ποὺ παριστάνουν εἰκαστικὰ τὴ φωνή Του. Ὁ Υἱὸς στὸ νερὸ βαπτιζόμενος. Τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον ὡς περιστερὰ ποὺ κατεβαίνει πρὸς τὸν Ἰησοῦ. Τονίζει τὴν διπλῆ ἰδιότητα, θεία καὶ ἀνθρώπινη, τοῦ Ἰησοῦ. Ὑπογραμμίζει τὴν ταπείνωσι, τὴν κένωσι τοῦ Θεοῦ χάριν τοῦ ἀνθρώπου. Διδάσκει τὴν δι’ ὕδατος καὶ πνεύματος ἀπαλλαγῆ ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ ἀπολύτρωσι ἐν Χριστῷ κ.π.α.

Ἀλλά, πέρα ἀπὸ τὴν ὑμνολογία, τὴ μουσικὴ καὶ τὴν εἰκονογραφία, καὶ ἡ ὡραία μας ἑλληνικὴ γλώσσα, ἡ «γκλώσσα τῶν Ἀρκαγγέλων», ὅπως χαρακτηριστικὰ τὴν ὀνομάζουν οἱ Ρωμιοὶ τῆς Κάτω Ἰταλίας στὴν ἑλληνικότατη ντοπιολαλιά τους, τὰ «Γκρεκάνικα», ἡ ἑλληνική μας γλώσσα, μὲ τὸν μοναδικὸ λεκτικὸ καὶ ἐκφραστικὸ πλοῦτο της, δίδει, ὅσο καμμιὰ ἄλλη δὲν μπορεῖ νὰ δώση, τὸ νόημα τῶν θείων ἐννοιῶν τῆς ἑορτῆς. Θυμᾶμαι σὲ μία παρουσίασι Βυζαντινῆς μουσικῆς στὴν Ἀμερικὴ (δὲν πῆγα! τὴν ἄκουσα μαγνητοφωνημένη), κι ἐνῶ ἡ χορωδία ἐπρόκειτο νὰ ψάλη τὸ ὡραιότατο τροπάριο τῶν Φώτων: «Νάματα ἰορδάνεια περιεβάλου, Σωτήρ…»,(5) ἡ παρουσιάστρια μετέφρασε: «waters of the Jordan river». τί σημαίνει νάμα, καὶ τί σημαίνει water; Water εἶναι νερό. Κάθε νερό. Καθαρὸ ἢ βρώμικο, τρεχούμενο ἢ λιμνάζον κ.ο.κ. Νάμα ὅμως εἶναι τὸ καθαρό, τὸ γάργαρο, τὸ κρυστάλλινο νερὸ τῆς πηγῆς, ὅπως βγαίνει ἀπὸ τὴ νερομάννα, ἀμόλευτο ἀπὸ κάθε τί, νερὸ ποὺ ξεδιψάζει καὶ δροσίζει καὶ ζωογονεῖ καὶ σῶμα καὶ ψυχή!… Σχολιάζοντας τὴν γλώσσα τῆς ὑμνολογίας μας, καὶ μάλιστα τὴν ἀρχαιοπρεπέστερη τῶν ἰαμβικῶν κανόνων, ὁ Κόντογλου ἔλεγε: « τί εναι ατ γλώσσα! Λόγια εναι ατ ντιφεγγίσματα π ναν λλον κόσμο, γεμάτον π τ μυστικ φωτοχυσία τς θανασίας!… Πς ν τ μεταφράσω ατ τ μετάφραστα; Ο διες ο λέξεις χουνε τὴν μαγικ δύναμι, χι μόνο τ νόημά τους» (6).
Εναι λήθεια τι δν εναι τυχαο πο Νόμος τς Χάριτος, Καιν Διαθήκη το Θεο μ τος νθρώπους, τ Εαγγέλιο τς σωτηρίας, στν λληνική μας γλώσσα γράφτηκε πρωτοτύπως. Ατν διάλεξε Θες γι ν δοθ στν κόσμο. Α, κάτι παραπάνω θάξερε Θες γι τς δυνατότητες κάθε γλώσσας κι τσι ψήφισε τν λληνική!…
Ἂς εὐχαριστήσουμε, λοιπόν, τὸν Ἐπιφανέντα Θεὸ γιὰ ὅσα ἔκαμε γιά μᾶς! Γιὰ τὴν εὐδοκία τῆς Σαρκώσεώς Του, γιὰ τὴν Φανέρωσί Του στὸν Ἰορδάνη καὶ τὸν φωτισμὸ τῆς ἀληθινῆς θεωγνωσίας ποὺ μᾶς χαρίζει, γιὰ τὴν δι’ ὕδατος καὶ Πνεύματος ἀναγέννησι, υἱοθεσία καὶ σωτηρία ποὺ μᾶς προσφέρει. Γιὰ τὴν ἀποκάλυψι τῶν ὑπερφυῶν Μυστηρίων Του σ’ ἐμᾶς τοὺς κριματισμένους καὶ εὐτελεῖς μὲ τὸ θαῦμα, μὲ τὸν λόγο, μὲ τὴν τέχνη καὶ μὲ τὴν γλώσσα. Γιὰ ὅλες Του τὶς εὐεργεσίες, τὶς ἐμφανεῖς καὶ ἀφανεῖς, τὶς πρόδηλες, τὶς λανθάνουσες, ὅσες ξέρουμε κι ὅσες ἀγνοοῦμε, κι ἂς Τοῦ ψάλουμε ἀπὸ τὰ βάθη τοῦ εἶναι μας: «ὁ Ἐπιφανείς, Χριστὲ ὁ Θεός, καὶ τὸν κόσμον φωτίσας, δόξα Σοι»!  Καὶ παράλληλα ἂς κάμουμε πράξι αὐτὸ ποὺ ἕνα τροπάριο τοῦ προεορτίου Κανόνος τῶν Φώτων μᾶς προτρέπει: «Καρποφορήσωμεν τῷ Χριστῷ βίον καθαρόν. Ἔρχεται γὰρ ἀποκαθαίρων τοῖς ὕδασι τῶν ἁμαρτημάτων τὸν ρύπον χάριτι, ὁ μόνος εὐεργέτης καὶ ἀναμάρτητος». Νὰ δώσουμε στὸν Χριστό, ὡς ἕνα γλυκὺ καρπό, καθαρὴ ἀπὸ μικρότητες, πάθη καὶ ἀθλιότητες ζωή. Γιατί Αὐτός, ὁ μόνος Εὐεργέτης καὶ Ἀναμάρτητος, ἔρχεται μὲ σκοπὸ νὰ πλύνη καὶ νὰ καθαρίση μὲ τὰ ἅγια ὕδατα τοῦ Βαπτίσματος τὸν ρύπο τῶν ἁμαρτημάτων μας, διὰ τῆς Χάριτός Του!…

 

Ὑποσημειώσεις

(1) Δ´  Ἰδιόμελο τῶν Αἴνων τῆς Κυριακῆς τοῦ βαρέος ἤχου.
(2) Δ´  Ἰδιόμελο τῶν Αἴνων τῶν Χριστουγέννων.
(3) ΕΚΦΡΑΣΙΣ τς ρθοδόξου Εκονογραφίας, ἔκδ. «Ἀστήρ», Ἀθῆναι 1979, σελ.  163-164.
(4) Ψαλμ. 113, 3.
(5) Δοξαστικὸ τῶν Αἴνων τῶν Θεοφανείων, ποίημα Ἀνατολίου
(6) Ἁγιασμένες Μέρες: Τ ϊβαλί, Πατρίδα μου, Ἀθ. 1988, σ. 115.

 

, , , , , , , , , , ,

Σχολιάστε

π. ΜΩΥΣΗΣ: ΕΝΑ ΤΑΞΙΔΙ ΚΑΙ ΜΙΑ “ΜΑΤΙΑ”

ΑΙΓΥΠΤΟΣ-ΣΙΝΑ -ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΑ
Ἕνα ταξίδι καὶ μιὰ “ματιά”

τοῦ π. Μωυσέως Μοναχοῦ Ἁγιορείτου

Πρόσφατο ταξίδι μας στὴν Αἴγυπτο, πρὶν ἀπὸ τὰ προσκυνήματά μας στὸ Σινὰ καὶ τὰ Ἱεροσόλυμα, μᾶς δημιούργησε πολλὲς σκέψεις καὶ μερικὲς σύντομα καταθέτουμε παρακάτω.
Ἡ Αἴγυπτος εἶναι μία χώρα 75.000.000 ἀνθρώπων μὲ ἀρκετοὺς ἀρκετὰ πλούσιους καὶ πολλοὺς φτωχούς, ποὺ φθάνουν νὰ κατοικοῦν μόνιμα καὶ στὰ μνήματα. Τὸ Κάϊρο ἔχει πληθυσμὸ 18.000.000. Εἶναι μία πόλη ὄχι τόσο καθαρή. Ἔχει ἱστορία μὲ πολιτισμὸ σπουδαῖο 4.500 χρόνων. Κάτι πού μοῦ ἔκανε ἰδιαίτερη ἐντύπωση εἶναι πὼς ὁ πολιτισμὸς αὐτὸς ἔχει σχέση μὲ τὸν θάνατο καὶ τὴν αἰώνια ζωή. Οἱ γνωστὲς καὶ καταπληκτικὲς γιὰ τὴν ἱστορία, τὴν ἀρχιτεκτονική, τὴν τεχνική, τὸν ὄγκο καὶ τὴ γεωμετρία πυραμίδες ἦταν οἱ τάφοι τῶν θεοποιημένων φαραώ. Τὰ ἀνάκτορα τὰ ἔκτιζαν μὲ πλίνθους καὶ τὶς πυραμίδες μὲ ὀγκώδεις καὶ τετραγωνισμένες πέτρες. Ὁ θάνατος δὲν εἶναι τόσο φοβερός, γιατί πιστεύεται ὅτι ὁ ἄνθρωπος συναντᾶ τὸ θεῖο στὴν αἰωνιότητα.
Ὁ χριστιανισμὸς ἔχει ἐδῶ βαθιὰ ἱστορία, μὲ ἱδρυτὴ τὸν Εὐαγγελιστὴ Μάρκο, μεγάλους πατέρες τῆς ἐκκλησίας, Ἀθανάσιο, Κύριλλο, μάρτυρες, Γεώργιο, Μηνᾶ καὶ ὁσίους, Μ. Ἀντώνιο, Μακαρίους, Παΐσιο καὶ λοιπούς. Εἴχαμε τὴν εὐκαιρία νὰ ἀσπαστοῦμε τὸ χέρι τοῦ Πατριάρχη Ἀλεξανδρείας Θεοδώρου Β´ στὸ ἀνακαινισμένο Πατριαρχεῖο, ποὺ πολὺ ἐνδιαφέρεται γιὰ τὴν ἱεραποστολὴ στὴν «μαύρη ἤπειρο», νὰ προσκυνήσουμε στὸν ναὸ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Σάββα. Ἡ Ἀλεξάνδρεια, ἱδρυμένη ἀπὸ τὸν Μ. Ἀλέξανδρο -δεσπόζει τὸ ὀρειχάλκινο ἄγαλμά του-, θυμίζει κάπως τὴ Θεσσαλονίκη καὶ λένε πὼς ἐκεῖ κάπου εἶναι θαμμένος ὁ μεγάλος στρατηλάτης Ἀλέξανδρος.
Ἐπισκεφθήκαμε δύο ἀρχαῖα κοπτικὰ μοναστήρια στὴν περιοχὴ τῆς Νιτρίας, τοῦ Μ. Παϊσίου καὶ τοῦ Μ. Μακαρίου. Ἐδῶ ξεκίνησε τὸν 4ο αἰώνα ὁ ὀρθόδοξος ἀνατολικὸς μοναχισμὸς καὶ ἐξαπλώθηκε σὲ ὅλη τὴν οἰκουμένη. Οἱ Κόπτες εἶναι μονοφυσίτες, παραδέχονται μόνο τὴν θεία φύση τοῦ Χριστοῦ καὶ ὄχι τὴν ἀνθρώπινη. Παραδέχονται μόνο τὶς τρεῖς πρῶτες οἰκουμενικὲς συνόδους, γιατί ἡ τετάρτη τοὺς καταδίκασε γιὰ τὸν μονοθελητισμό τους, στὴ Χαλκηδόνα, καὶ γι’ αὐτὸ ὀνομάζονται καὶ προχαλκηδόνιοι.
Ἡ Αἴγυπτος εἶναι ἡ χώρα τῶν ἀντιθέσεων. Ἀναπτύσσεται ἀργά. Τὸ ἰσλαμικὸ στοιχεῖο εἶναι κυρίαρχο. Μπορεῖ ὁ φερετζὲς νὰ μὴ φοριέται ἀπὸ ὅλες τὶς γυναῖκες καὶ τὸ μανδήλι νὰ ἔγινε τῆς μόδας, ἀλλὰ ὑπάρχει ἕνας σεβασμὸς στὴν παράδοση, μία ἐμμονὴ στὴ συντηρητικότητα, μία κυριαρχία τοῦ ἄνδρα. Τελευταῖα κτίζονται ἰδιαίτερα τζαμιὰ καὶ γιὰ τὶς γυναῖκες. Οἱ γυναῖκες μποροῦσαν νὰ προσεύχονται μόνο στὸ σπίτι τους. Μόνο οἱ ἄνδρες μποροῦν νὰ μοιχεύουν, οἱ γυναῖκες ποτέ. Οἱ νέοι εἶναι πιὸ ἀνοιχτοί. Δὲν τηροῦν τόσο τὸ ραμαζάνι, δὲν παντρεύονται ἀπὸ συνοικέσιο, σπουδάζουν καὶ διασκεδάζουν.
Ἡ κίνηση στοὺς δρόμους, ὁ τρόπος ὁδήγησης, δίχως σηματοδότες, οἱ δρόμοι, δίχως ὅμως πολλὰ τροχαῖα, κρύβουν ὄχι ἁπλὰ τὴν ἀνατολίτικη ραστώνη λόγῳ ζέστης, ὑγρασίας καὶ νέφους, ἀλλὰ καὶ μία στάση ἀνεκτικότητας, ἁπλότητας καὶ τρόπου ζωῆς. Δὲν γνωρίζω ποῦ τελειώνει ἡ ἀπάθεια καὶ ποῦ ἀρχίζει ἡ ἀδιαφορία. Δὲν τοὺς κυνηγᾶ ὁ χρόνος, δὲν ζητοῦν πολλά, ἔχουν ἀνάγκες, ὑπομένουν, ἀνέχονται. Ἐλπίζουν, συνεχῶς λένε ἐγκάρδια “ἔχει ὁ Θεός”. Δν γνωρίζω ν πολιτισμένος κα ξευγενισμένος δυτικς κόσμος χει κάτι π’ τν ξεγνοιασι τν πλν λλ κα φτωχν νθρώπων.

Τὸ ὅρος Σινᾶ εἶναι γνωστὸ γιὰ τὸ ἱστορικό, σπουδαῖο καὶ ἀρχαῖο μοναστήρι του, τῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης, τῆς ὁποίας φυλάγεται τὸ τίμιο λείψανό της.
Πρόκειται γιὰ ἕνα ἀπὸ τὰ ἀρχαιότερα μοναστήρια τῆς Ὀρθοδοξίας, μὲ ἀδιάκοπη ἱστορία, προσφορὰ καὶ λειτουργικὴ παράδοση 16 αἰώνων.
Βρίσκεται σὲ μία ἀγριωπὴ ρεματιά, μακριὰ ἀπὸ τὸν κόσμο, στὰ βάθη τῆς ἡσυχίας τῆς ἐρήμου. Ἐδῶ ὁ προφήτης Μωυσῆς παρέλαβε τὶς δέκα ἐντολὲς ἀπὸ τὸν Θεὸ καὶ συνομίλησε μαζί του. Γι’ αὐτὸ ὀνομάζεται θεόπτης. Εἶναι ἡ μεγαλύτερη θρησκευτικὴ μορφὴ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. πέροχος βίος του συγκινε μέχρι σήμερα κα εναι συναρπαστικς χι μόνο γι κινηματογραφικ ταινία λλ κα ς νάγνωση στ παιδι ντ γι παραμύθια κα κόμιξ. Ἡ ἀνάγνωση τοῦ ὡραίου ἔργου τοῦ ἁγίου Γρηγορίου Νύσσης “Θεωρία στὸν βίο τοῦ Μωυσῆ” χάρισε τὸ ὄνομα στὸν ὑπογραφόμενο. Ἔτσι τὸ Σινᾶ ὀνομάστηκε θεοβάδιστο ὄρος καὶ ὁ Ἄθωνας θεομητροβάδιστο Περιβόλι τῆς Παναγίας.
Τὸ σπουδαιότατο εἰκονοφυλάκιο τῆς μονῆς, μὲ καταπληκτικὲς βυζαντινὲς εἰκόνες τοῦ 6ου αἰῶνος, μὲ τὴν δύσκολη τέχνη τῆς ἐγκαυστικῆς, τὰ ἄλλα πολύτιμα κειμήλια, ἡ πλούσια βιβλιοθήκη, τὸ ὀστεοφυλάκιο, ὁ ναὸς μὲ περίφημα ψηφιδωτά, τὰ ἰουστινιάνεια τείχη, ἡ ἀκατάφλεκτη βάτος, τὰ τίμια λείψανα καθιστοῦν κάστρο ὀρθόδοξης πνευματικῆς ζωῆς, μὲ μοναδικὸ κειμηλιακὸ πλοῦτο καὶ μία ζωντανὴ μαρτυρία ἀνάμεσα στὶς ἄλλες δύο μεγάλες μονοθεϊστικὲς θρησκεῖες τῶν Ἀράβων καὶ τῶν Ἑβραίων. Ὁ ἀρχιεπίσκοπος Σιναίου Δαμιανὸς ἀγωνίζεται ἀπὸ ἐτῶν γιὰ τὴν διατήρηση τῆς ἱστορίας καὶ τὴν ὑπεράσπιση τῶν δικαίων τῆς μονῆς. Εἴχαμε μαζί του μία ἐνδιαφέρουσα θεολογικὴ συζήτηση καὶ ἀσπασθήκαμε μὲ σεβασμὸ τὸ χέρι του.
Τὸ βράδυ πλῆθος προσκυνητῶν ἀνέβαινε πεζοπορώντας ὧρες ἀνοδικὴ ὁδὸ γιὰ τὴν ἁγία κορυφή. Ἀσθένεια δὲν μᾶς ἐπέτρεψε αὐτὴ τὴν τόσο ἐπιθυμητὴ ἄνοδο στὸν τόπο τῆς θεοπτίας τοῦ μεγάλου συνωνύμου μου προφήτη Μωυσῆ. Πήγαμε ὅμως ὣς τὸ πλησιόχωρο ἡσυχαστήριο ἑνὸς ἄλλου συνωνύμου ἀσκητοῦ. Μοῦ ἔκανε ἐντύπωση ὅτι μᾶς εἶπε πὼς προσπαθεῖ ἐπὶ δυόμισι δεκαετίες νὰ γίνει πρῶτα ἄνθρωπος καὶ μετὰ καλὸς χριστιανὸς καὶ μοναχός. Οἱ μοναχοί τῆς μονῆς εἶναι 25. Εἶναι ἀνάγκη ὅμως νὰ αὐξηθοῦν. Οἱ ἀνάγκες εἶναι μεγάλες καὶ τὸ πλῆθος τῶν προσκυνητῶν ἰδιαίτερα πολύ.
Λίγο πιὸ πάνω ἀπὸ τὸ μοναστήρι εἶναι τὸ σπήλαιο τῶν ἀγωνισμάτων τοῦ ὁσίου Ἰωάννου τοῦ Σιναΐτου. Ἔμεινε γνωστὸς γιὰ τὴν συγγραφὴ ἑνὸς μόνο βιβλίου, τῆς οὐρανόδρομης Κλίμακος, ὅπου ἀναφέρει μὲ γνώση, μεστότητα, εὐστοχία καὶ ἀκρίβεια πῶς θὰ νικήσουμε τὰ πάθη καὶ θὰ κερδίσουμε τὶς ἀρετές. Σὲ ξένα πανεπιστήμια ἀναφέρεται ὡς σταθμὸς τῆς ψυχολογίας. Ἦταν ἕνας μεγάλος ψυχοανατόμος. Ἀξίζει ἡ μελέτη αὐτοῦ τοῦ βιβλίου.
Τὸ Σινᾶ εἶναι τόπος μὲ ἱστορία ἀγώνων ἀσκητικῶν, ὑποταγῆς τῆς ὕλης στὸ πνεῦμα καὶ ἀγαπήσεως τοῦ Θεοῦ. Τὸ Σινᾶ ἔχει κοκκινωπὰ βράχια, γκαμῆλες, βεδουίνους, προσκυνητὲς καὶ τουρίστες. Οἱ μουσουλμάνοι εὐλαβοῦνται τὴν Ἁγία Αἰκατερίνη, ὅπως τὸν Ἅγιο Γεώργιο καὶ τὴν Παναγία, ποὺ τοὺς ἐπικαλοῦνται, γιατί τοὺς ἔχουν κάνει πολλὰ θαύματα. Τοὺς βλέπεις στὶς αὐλὲς νὰ προσεύχονται μὲ τάματα. Στὸν πόλεμο τῶν Ἕξι Ἡμερῶν οἱ Ἑβραῖοι ἤθελαν νὰ κτίσουν ἕναν ναὸ ἐκεῖ, ὅπου θὰ συναντιόνταν εἰρηνικὰ οἱ πιστοὶ τῶν τριῶν μονοθεϊστικῶν θρησκειῶν. Μὲ τὸ χάσιμο στὸν πόλεμο ἔσβησε αὐτὸ τὸ ὄνειρό τους. Τὰ βεδουινάκια πάντως σήμερα δὲν ζητοῦν, ὅπως παλιότερα, μία καραμέλα, ἀλλὰ ἕνα εὐρώ, ἕνα εὐρώ…

Εἰσερχόμενος κανεὶς ἀπὸ τὴν Αἴγυπτο στὸ Ἰσραήλ, βλέπει ἀμέσως τὴν διαφορά. Πλοῦτος, καθαριότητα, μεγάλα ξενοδοχεῖα καὶ καλύτεροι δρόμοι. Ἐδῶ δὲν ἔχει μπαξίσι. Γίνεται ἐκμετάλλευση καὶ τῶν ἀπέραντων ἐκτάσεων τῆς ἐρήμου. Νωπὰ τὰ τραύματα ἀπὸ τὶς διαμάχες μὲ τοὺς Παλαιστίνιους. Οἱ Ἰσραηλινοὶ τοὺς πῆραν τὶς περιοχές τους, τὸ σπίτι τους, καὶ τώρα τοὺς δίνουν, ἂν τοὺς δίνουν, ἕνα δωμάτιο γιὰ νὰ μείνουν ἢ μήπως καὶ κάπου στὴν αὐλή.
Κάθε χριστιανὸς ὅμως ἔρχεται ὡς προσκυνητὴς τῶν πανιέρων προσκυνημάτων, ποὺ φυλάγονται μὲ κόπους, μόχθους καὶ κινδύνους πολλούς. Κέντρο τοῦ προσκυνήματος ὁ λαμπρὸς ναὸς τῆς Ἀναστάσεως, κτίσμα πρὶν ἀπὸ 1.700 χρόνια, ὅπου ὁ πανάγιος τάφος τοῦ Κυρίου, ἡ πλάκα τῆς Ἀποκαθηλώσεως, ὁ φρικτὸς Γολγοθὰς καὶ πολλὰ ἄλλα προσκυνήματα. Τόποι ἱστορικοί, ἱεροί, πολυσέβαστοι καὶ συγκινητικοί.
Ἡ ἑκατονταμελὴς Ἁγιοταφικὴ Ἀδελφότητα, ὑπὸ τὸν πατριάρχη κ. Θεόφιλο, τὸν σεμνό, συνετὸ καὶ ἤπιο, ἀγωνίζεται σθεναρὰ γιὰ τὴν ὑπεράσπιση τῶν δικαιωμάτων τῶν προσκυνημάτων τοῦ ἑλληνορθόδοξου Πατριαρχείου τῶν Ἱεροσολύμων. Καθημερινὸς ὁ ἀγώνας γιὰ τὴν διατήρηση τῶν κεκτημένων. Ὑπάρχει βέβαια λειψανδρία, ἀλλὰ μήπως θὰ μποροῦσαν νὰ ἀλλάξουν κάπως οἱ συνθῆκες διαβιώσεως, ὥστε νὰ ἑλκυστοῦν νέοι ἄνθρωποι. Πάντως, εἶναι συγκινητικὸς ὁ ἤδη ὑπάρχων ἀγώνας στὸ νὰ διατηρηθοῦν ἄσβεστα τὰ καντήλια ὅλων τῶν προσκυνημάτων. Ἐντύπωση δημιουργεῖ, στὸν τόπο τῆς εἰρήνης καὶ τῆς καθόδου τοῦ Θεανθρώπου, νὰ ὑπάρχουν διεκδικήσεις, ἀντιδικίες, προβλήματα, πολεμικὴ καὶ ὕπουλη ναρκοθέτηση μεταξὺ τῶν διαφόρων χριστιανικῶν ὁμολογιῶν.
Ἰδιαίτερα ἐντυπωσιασμένοι ἀναχωρήσαμε ἀπὸ τὴν ἀρχαία ἁγιοτρόφο, ἡσυχαστικὴ καὶ ἱστορικὴ μονὴ τοῦ Ἁγίου Σάββα τοῦ Ἠγιασμένου ἀπὸ τὸν 6ο αἰώνα. Τὸ λείψανο τοῦ ἁγίου ἐπεστράφη ἀπὸ τὴν Δύση τὸ 1965 καὶ παραμένει ἄφθορο, εὐωδιάζον καὶ θαυματουργόν. Ἡ ἀδελφότητα τῶν εἴκοσι φιλοθέων καὶ φιλαρέτων πατέρων ὑπὸ τὴν καθοδήγηση τοῦ διακριτικοῦ καὶ ἔμπειρου ἡγουμένου Εὐδοκίμου ἀγωνίζεται εὔορκα καὶ διακρίνεται γιὰ τὴν ἀσκητικότητα καὶ τὴ σεμνότητά της.
Συγκίνηση μᾶς ἔδωσε καὶ ἡ προσκύνηση τοῦ φρέατος τοῦ Ἰακώβ, ὅπου πρὶν ἀπὸ λίγες δεκαετίες μαρτύρησε κατὰ φρικτὸ τρόπο ὁ φύλακας τοῦ προσκυνήματος ἱερομόναχος Φιλούμενος ὁ Κύπριος, ποὺ πρόσφατα ἀναγνωρίστηκε ἅγιος. Τὸ ἔργο του συνεχίζει ὁ ἱερομόναχος Ἰουστίνος, ὁ ὁποῖος κι αὐτὸς δέχθηκε ἐπιθέσεις ἀπὸ φανατικοὺς μουσουλμάνους καὶ ἑβραίους, ὅμως συνεχίζει ἀπτόητα καὶ γενναῖα τὴν ἐκεῖ παραμονή του. Ἔκτισε ἕναν ὡραιότατο ναό, ἀρχαιοπρεπῆ, πρὸς τιμὴν τῆς Ἁγίας Φωτεινῆς τῆς Σαμαρείτιδος καὶ ἑτοιμάζει ἄλλον ναὸ πρὸς τιμὴν τοῦ Τιμίου Προδρόμου. Ὁ πρόεδρος Ἀραφὰτ τὸν τίμησε γιὰ τὸ πλούσιο φιλανθρωπικό του ἔργο, ὀνομάζοντάς τὸν “πατέρα τῶν φτωχῶν”.
Τὸ θρησκευτικὸ στοιχεῖο εἶναι ἔντονο στὸ Ἰσραήλ. Οἱ τρεῖς μονοθεϊστικὲς θρησκεῖες συνυπάρχουν, χριστιανικοὶ ναοί, ἑβραϊκὲς συναγωγὲς καὶ μουσουλμανικὰ τζαμιά. Οἱ Καθολικοὶ μὲ μία ἄκαμπτη στάση, οἱ Κόπτες κάπως μυστικοπαθεῖς, οἱ Ἀρμένιοι ἴσως καχύποπτοι, οἱ Ὀρθόδοξοι ὑπομένουν καὶ ἐλπίζουν, οἱ Ἑβραῖοι κάπως πονηροὶ καὶ ἀρκετὰ σκληροί, οἱ Μουσουλμάνοι ἀργοὶ καὶ καρτερικοί.
Τὸ σπήλαιο τῆς Βηθλεέμ, ὁ Ἰορδάνης ποταμός, ὁ κῆπος τῆς Γεθσημανῆ, ὁ φρικτὸς Γολγοθάς, ἡ πλάκα τῆς Ἀποκαθηλώσεως, ὁ Πανάγιος Τάφος, τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν θυμίζουν τὸν Ζωοδότη,Φωτοδότη καὶ Εἰρηνοδότη Θεὸ σὲ ἕναν κόσμο ποὺ πάσχει ἀπὸ σκοτεινιά, μοναξιά, ἐρημιὰ καὶ ἀνειρήνευτη ζωή…

ΠΗΓΗ: ἐφημ. «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ»

 

, , , , , , , , , ,

Σχολιάστε