Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Ἠλ. Καρυώτης

Ο ΕΥΚΟΛΟΣ ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ Μ. ΤΡΙΤΗΣ

Μ. ΤΡΙΤΗ
Ο ΕΥΚΟΛΟΣ ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ Μ. ΤΡΙΤΗΣ

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ
Ἠλία Π. Καρυώτη
Θεολόγου 

«ΣΥΜΠΟΡΕΥΘΩΜΕΝ»
«Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα»

Ἐκδόσεις «ΤΗΝΟΣ», Ἀθῆναι 2011
Στοιχειοθεσία «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»

Μέρος Α´:  ΟΙ ΔΥΟ ΠΑΡΑΒΟΛΕΣ ΤΗΣ Μ. ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΙ Η ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑ

.           Ἡ Μ. Τρίτη εἶναι, κατά κάποιο τρόπο, ἑρμηνευτική τῶν μηνυμάτων τῆς Μ. Δευτέρας, πού εἶναι ἡ βίωση τοῦ Θείου Πάθους καί ἡ ἐνεργός συμμετοχή τῶν πιστῶν σ’ αὐτό. Πῶς ὅμως θά πραγματοποιηθῆ αὐτό; Πῶς θά γίνῃ ἡ συμπόρευση στό Θεῖο Πάθος, ἡ συσταύρωση, ἡ νέκρωση τῶν ἡδονικῶν μας παθῶν;

.           Ἀπάντηση σ’ αὐτό τό ἐρώτημα ἔρχεται νά δώσῃ ὁ ὑμνολογικός πλοῦτος τῆς Μ. Τρίτης. Ἡ πρώτη ἀπάντηση εἶναι: Ἡ συμμετοχή στό Πάθος τοῦ Κυρίου δέν ἐπιτυγχάνεται μέ μιά ἁπλή συναισθηματική τοποθέτηση. Μέ θλίψη ψυχῆς γιά τόν ἄδικο θάνατο τοῦ Θεανθρώπου, μέ κλάματα καί δάκρυα πένθους γιά τήν κακουργία τῶν σταυρωτῶν καί τή βάναυση στάση τους, γιά τό φρικτό Μαρτύριο τοῦ λατρευτοῦ Λυτρωτῆ μας. Μόνη αὐτή ἡ ρομαντική, θά λέγαμε, στάση δέν ἀποτελεῖ συμπόρευση στό Πάθος. Χρειάζονται ἔργα, συνέπεια ζωῆς καί συμπεριφορᾶς. Χρειάζονται θυσίες. Αὐτά εἶναι πού ὑποδεικνύουν οἱ δύο Παραβολές, πού κυριαρχοῦν στό ὅλο πνεῦμα τῆς Μ. Τρίτης.

.           Ἄς προχωρήσουμε ὅμως ἀναλυτικώτερα: Τό πρόσωπο τοῦ Νυμφίου τῆς Παραβολῆς τῶν δέκα παρθένων μᾶς τοποθετεῖ στά ἔσχατα τοῦ ἀνθρώπου, τή Δευτέρα Παρουσία τοῦ Χριστοῦ. Ὁ Κύριος θά σταυρωθῇ. Θά ταφῇ, θά ἀναστηθῇ καί θά ἀναληφθῇ στούς Οὐρανούς. Δέν τελειώνουν ὅμως ὅλα ἐδῶ. Ἀναμένονται καί ἄλλα πιό συγκλονιστικά γεγονότα. Γιατί ὁ Κύριος θά ξανάρθη στή γῆ. Θά γίνῃ ἡ Δευτέρα Παρουσία Του. Τό πότε, κανείς δέν τό ξέρει. Ἡ μνεία ὅμως τῆς Δευτέρας Παρουσίας πρέπει νά εἶναι διαρκής μέσα μας, φρέσκια καί νωπή. Ἡ ψυχή νά νοῇ διαρκῶς τήν ὥρα τοῦ τέλους. Αὐτό λέγεται μέ ρυθμό ποιητικό στό Κοντάκιο τῆς Μ. Τρίτης καί στόν Οἶκο πού ἀκολουθεῖ. Ἐκεῖ ὁ ὑμνογράφος τοποθετεῖ τήν ψυχή του ἀπέναντί του καί τῆς ἀπευθύνει ἀμείλικτα ἐρωτήματα:

«Τί ραθυμεῖς ἀθλία ψυχή μου; Τί φαντάζει ἀκαίρως μερίμνης ἀφελεῖς; Τί ἀσχολῇ πρός τά ρέοντα; ἐσχάτη ὥρα ἐστίν ἀπ’ ἄρτι, καί χωρίζεσθαι μέλλομεν τῶν ἐνταῦθα;»

 .           Αὐτοκριτική, αὐτοέλεγχος γιά τήν ἐπαναφορά τοῦ ἑαυτοῦ μας στήν πραγματικότητα τοῦ τέλους. Αὐτό ἐπιβάλλει τό σεπτό τοῦ Χριστοῦ Πάθος. Αὐτό ἀποτελεῖ ἀσφαλή συμπόρευση. Ἔλεγχος τῆς ψυχῆς πού ρέπει στά μάταια, στήν ἀδιαφορία, στήν τεμπελιά, στά ἀνούσια καί ἄθλια τοῦ κόσμου. Ἄθλια εἶναι ἡ ψυχή πού δέν σκέπτεται τήν ὥρα τοῦ τέλους.
.           Ἔλεγχος ἔπειτα στήν ἀχαλίνωτη φαντασία μας, πού βόσκει εὔκολα στά φευγαλαία «φαντάζει ἀκαίρως μερίμνας ἀφελεῖς». Κατατρύχεται ἀπό μέριμνες φθοροποιές καί ἐπιζήμιες, ἀνούσιες καί ἄκαρπες. Γιατί νά ταλαιπωρούμεθα μέ τά πρόσκαιρα καί γιατί νά κωφεύουμε μπροστά στά σοβαρά καί ἐπείγοντα.
.           Τό σοβαρώτερο τῆς ζωῆς μᾶς εἶναι ἡ τελευταία ὥρα, τά ἔσχατα τοῦ ἀνθρώπου, ἡ πρός τόν οὐρανό πορεία μας. «Χωρίζεσθαι μέλλομεν τῶν ἐνταῦθα;» Αὐτό νά διακατέχῃ τό νοῦ μας. Αὐτό νά κυριαρχῇ στήν ψυχή μας. Ἡ ἐσχάτη ὥρα –δέν τό ξερουμε– μπορεῖ νά εἶναι αὐτή ἡ στιγμή. Μ’ αὐτό τό σωτήριο αὐτοέλεγχο βρισκόμαστε σέ διαρκῆ ἐγρήγορση καί μ’ αὐτό τόν τρόπο «συμπορευόμεθα» μέ τόν Κύριο στό Πάθος Του. Αὐτό εἶναι καί τό κεντρικό σάλπισμα τῆς Παραβολῆς τῶν δέκα παρθένων. «Γρηγορεῖτε οὖν ὅτι οὐκ οἴδατε τήν ἡμέραν, οὐδέ τήν ὥραν, ἐν ᾗ ὁ υἱός τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεται».
.           Μετά τόν ἔλεγχο φυσική συνέπεια πρέπει νά εἶναι τά ἔργα, ἡ συνεπής μέ τήν πίστη μας ζωή. Πρωταρχικό ἔργο, κατά τήν Παραβολή, ἡ παρθενία. Ἡ σωματική καί ψυχική καθαρότητα καί ἁγνότητα. Γι’ αὐτό ὁ οὐράνιος διδάσκαλος, ὅπως προελέχθη, ἐπιλέγει παρθένες στήν Παραβολή καί ὄχι ἄλλα πρόσωπα. Γιά νά δηλώσῃ ὅτι πρωταρχικό στοιχεῖο συμπόρευσης εἶναι ἡ ἐσωτερική καθαρότητα, ἡ ψυχική ἁγνότητα, ἡ ἀγαθή καρδιά, ἡ ἀπηλλαγμένη «ἀπό παντός μολυσμοῦ σαρκός καί πνεύματος» (Β΄ Κορ. 2, 1).
.           Ἀλλά καί αὐτοῦ τοῦ εἴδους μόνη ἡ παρθενία δέν ἀρκεῖ. Χρειάζεται καί τό λάδι τῶν παρθένων, δηλαδή τά ἔργα ἀρετῆς. Οἱ δέκα παρθένες τῆς Παραβολῆς δέν εἶναι ὅλες ἴδιες. Οἱ πέντε εἶναι φρόνιμες γιατί ἔχουν κάνει προμήθεια λαδιοῦ καί ἄλλες πέντε εἶναι μωρές γιατί ἀπερίσκεπτα δέν φρόντισαν γιά νά μείνουν ἄσβεστες οἱ λαμπάδες τους. Γι’ αὐτό οἱ πέντε φρόνιμες συμπορεύτηκαν μέ τόν Νυμφίο καί μπῆκαν στόν Νυμφῶνα, ἐνῷ οἱ πέντε μωρές ἔμειναν ἔξω τοῦ νυμφῶνος. Παρθενία διέθεταν καί αὐτές. Λάδι δέν εἶχαν. Ἔργα ἀγάπης καί ἐλεημοσύνης δέν εἶχαν καί γι’ αὐτό ἄχρηστη κατήντησε καί ἡ παρθενία τους! Ὅλοι καταλαβαίνουμε τί σημαίνει αὐτό. Ὁ ἱερός Χρυσόστομος παρατηρεῖ σχετικά: «Τίποτε σκοτεινότερον ἀπό παρθενίαν ἐστερημένην ἐλέους, ἀρετῆς, φιλανθρωπίας». Καλή καί ἅγια ἡ παρθενία, ἡ ἁγνότητα καί καθαρότητα σώματος καί ψυχῆς. Χωρίς ἔργα ἐλέους καί φιλανθρωπίας ὅμως δέν σώζει. Χωρίς αὐτά τά ἔργα καί ἡ παρθενία γίνεται δρόμος σκοτεινός, ἐπικίνδυνος γιατί ἀποκοιμίζει τήν ψυχή. Τήν ἐξαπατᾶ ὅτι ἔχει ἀφιέρωση καί δέν βλέπει ὅτι λείπει τό λάδι τῶν καλῶν ἔργων.
.           Στήν ἀναγκαιότητα τῶν ἔργων ἀναφέρεται ἕνας θεσπέσιος ὕμνος τῆς Μ. Τρίτης: Εἶναι τό δεύτερο στιχηρό τῶν Αἴνων:

 «Ὁ τῆς ψυχῆς ρᾳθυμίᾳ νυστάξας οὐ κέκτημαι νυμφίε Χριστέ καιομένην λαμπάδα τῶν ἐξ ἀρετῶν καί νεάνισιν ὁμοιώθην μωραῖς ἐν καιρῷ τῆς ἐργασίας ρεμβόμενος. Τά σπλάχνα τῶν οἰκτρισμῶν σου μή κλείσῃς μοι, δέσποτα. Ἀλλ’ ἐκτινάξας μου τόν ζοφερόν ὕπνον ἐξανάστησον, καί ταῖς φρονίμοις συνεισάγαγε παρθένοις, εἰς νυμφῶνα τόν σόν, ὅπου ἦχος καθαρός ἑορταζόντων καί βοώντων ἀπαύστως. Κύριε, δόξα σοι».

.           Ἐλεγκτικός κά ἐξομολογητικός ὁ τόνος τοῦ ποιητῆ. Μᾶς καλεῖ νά σταθοῦμε στή θέση του καί μαζί του νά ὁμολογήσουμε πρώτα τήν γύμνια μας ἀπό ἔργα ἀρετῆς. Νά ποῦμε στόν Κύριο τοῦ ἐλέους: Νυσταγμένη ἡ ψυχή μου ἀπό τεμπελιά δέν ἔχει Κύριε ἔργα ἀρετῆς. Βουτηγμένη στήν ἀμέλεια, τότε πού πρέπει νά ἐργάζομαι, μοιάζω μέ τίς μωρές παρθένες. Θαρρῶ ὅμως στούς οἰκτιρμούς καί τήν ἀπέραντη εὐσπλαχνία σου. Μήν κλείσης γιά μένα τά σπλάγχνα σου. Μόνος μου δέν μπορῶ. Γι’ αὐτό σε παρακαλῶ Κύριε, τίναξέ μου μακριά τό φοβερό ὕπνο τῆς ψυχῆς μου. Ἔχω νεκρωθῆ. Ἀνάστησέ με καί πάλι καί κατάταξέ με μέ τίς φρόνιμες παρθένες. Εἰσάγαγέ με μαζί τους στή λαμπρότητα τοῦ νυμφῶνα Σου. Ἐκεῖ πού πανηγυρίζουν οἱ ἑορτάζοντες ἅγιοι διαρκῶς. Ἐκεῖ πού συνεχῶς ἀκούγεται ἡ χαρμόσυνη βουή. Κύριε, δόξα σοι.
.           Αὐτοκριτική, αὐτοέλεγχος καί ἐγρήγορση ἀπό τό ἕνα μέρος καί ἀπό τό ἄλλο ἄσβεστη λαμπάδα ἔργων ἀρετῆς, πρό παντός ἀγάπης καί ἐλεημοσύνης, ἀσφαλίζουν τήν συμπόρευσή μας στό Πάθος τοῦ Κυρίου. Αὐτό εἶναι τό κεντρικό μήνυμα τῆς Παραβολῆς τῶν Δέκα Παρθένων.

Διαφήμιση

, ,

Σχολιάστε

ΓΙΑΤΙ ΤΗΝ Μ. ΔΕΥΤΕΡΑ Η ΜΝΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΓΚΑΛΟΥ ΙΩΣΗΦ ΚΑΙ ΤΟΥ ΘΑΥΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΞΗΡΑΝΘΕΙΣΗΣ ΣΥΚΗΣ;


Μ. ΔΕΥΤΕΡΑ

ΓΙΑΤΙ ΤΗΝ Μ. ΔΕΥΤΕΡΑ Η ΜΝΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΓΚΑΛΟΥ ΙΩΣΗΦ
ΚΑΙ ΤΟΥ ΘΑΥΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΞΗΡΑΝΘΕΙΣΗΣ ΣΥΚΗΣ;

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ
Ἠλία Π. Καρυώτη
Θεολόγου 

«ΣΥΜΠΟΡΕΥΘΩΜΕΝ»
«Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα»

Ἐκδόσεις «ΤΗΝΟΣ», Ἀθῆναι 2011
Στοιχειοθεσία «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»

 


βλ.  σχετ. : «ΣΥΜΠΟΡΕΥΘΩΜΕΝ, ΙΝΑ ΣΥΖΗΣΩΜΕΝ» [Α´]

ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΟΒΔΟΜΑΔΙΑΤΙΚΗΣ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑΣ: «Καλεῖται ὁ πιστὸς νὰ ζήσῃ τὸ Θεῖο Πάθος ὡς αὐτόπτης μάρτυς καὶὄχι ὡς ἄνθρωπος τῆς Ἱστορίας».

 ΟΙ ΔΥΟ ΠΑΡΑΒΟΛΕΣ ΤΗΣ Μ. ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΙ Η ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑ

 Μ. ΠΕΜΠΤΗ: ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ Θ. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ

 ΜΥΣΤΑΓΩΓΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

[…]

.           Τό βράδυ, λοιπόν, τῆς Κυριακῆς τῶν Βαΐων τελοῦμε τόν Ὄρθρον τῆς Μ. Δευτέρας. Ἐκεῖ ἀκοῦμε νά διαβάζεται τό ἑξῆς: «Τῇ Ἁγίᾳ καί Μεγάλῃ Δευτέρᾳ μνείαν ποιούμεθα τοῦ μακαρίου Ἰωσήφ τοῦ Παγκάλου καί τῆς ὑπό τοῦ Κυρίου ξηρανθείσης συκῆς». Γιορτάζουμε λοιπόν τήν μνήμη τοῦ Ἰωσήφ τοῦ Παγκάλου, τοῦ ἀγαπημένου παιδιοῦ τοῦ Πατριάρχη Ἰακώβου, καί τό θαῦμα τῆς ξηρανθείσης συκῆς, τήν ὁποία καταράστηκε ὁ Κύριος, γιατί δέν ἔκανε καρπούς.

.             Καί ὡς πρός μέν τή συκή, πρέπει νά ποῦμε γενικά, ὅτι συμβολίζει τήν παλαιά Ἰουδαϊκή Συναγωγή, πού ἔμενε πνευματικά ἄκαρπη. Εἶναι δηλαδή ὁ Ἰουδαϊσμός, πού παρερμήνευσε τήν ἀποστολή Τοῦ Μεσσίου καί γι’ αὐτό καταργήθηκε. Στή θέση τῆς Συναγωγῆς πού τελικά ὡδήγησε στή Σταύρωση τοῦ Μεσσίου Χριστοῦ, φύτρωσε τώρα ἄλλο καρπερό δένδρο. Αὐτό ποτίστηκε μέ τό αἷμα τοῦ Χριστοῦ. Εἶναι ἡ Ἐκκλησία Του, πού θά ἀποτελοῦν πλέον τά μέλη της τόν νέο Ἰσραήλ, τό νέο περιούσιο λαό τοῦ Θεοῦ.
.              Τό θαῦμα τῆς ἀποξηρανθείσης συκῆς σημαίνει, βέβαια, καί ἄλλα πολλά. Ὁδηγεῖ σέ προβληματισμούς καί γεννᾶ καί κάποια ἐρωτηματικά. Τό πρῶτο εἶναι ὁ λόγος γιά τόν ὁποῖον ὁ Κύριος χρησιμοποιεῖ αὐτό τό δένδρο ὡς σύμβολο τῆς Συναγωγῆς. Ἔπειτα, τό θαῦμα ἔγινε στίς ἀρχές Ἀπριλίου. Λίγο πρό τοῦ Πάθους τοῦ Κυρίου. Ἐποχή δηλαδή κατά τήν ὁποία δέν ὑπάρχουν φαγώσιμα σῦκα. Γιατί, λοιπόν, ὁ Κύριος προσέφυγε στή συκή, ζητώντας σῦκα γιά νά κατασιγάσῃ ὡς τέλειος ἄνθρωπος τή συγγνωστή ἀδυναμία τῆς πείνας Του; Καί ἄν ὑποτεθῇ ὅτι λειτουργεῖ τώρα ὡς ἄνθρωπος καί ὄχι ὡς Θεός, ὅμως καί οἱ ἄνθρωποι γνωρίζουν ὅτι τό μῆνα Ἀπρίλιο δέν ὑπάρχουν στό δένδρο φαγώσιμα σῦκα.
.                 Τέτοια ἐρωτηματικά διετύπωσαν πολλοί σοφοί Ἅγιοι Πατέρες, ἑρμηνευτές τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Διερεύνησαν τά ἱερά κείμενα ἐξονυχιστικά καί μέ τή φωτισμένη κρίση τους κατέληξαν σέ ἀπαντήσεις καί συμπεράσματα χρήσιμα. Ἄς σημειωθῇ ὅτι αὐτή ἡ ἐξονυχιστική ἔρευνα τῶν Θεοφόρων Πατέρων δέν ἔγινε, βέβαια, ἀπό ἁπλή περιέργεια, ἀλλά γιά νά κατανοηθῇ τό βάθος τῶν θείων συμβολισμῶν καί νά ἀποκαλυφθοῦν σωτήριες ἀλήθεις γιά τό φωτισμό τῶν πιστῶν. Παραθέτουμε μερικά ἀπό ὅσα μᾶς διέσωσαν:
.                  Ὡς πρός τήν προτίμηση τοῦ δένδρου τῆς συκῆς μᾶς λένε τά ἑξῆς: Ἡ συκή εἶναι τό δένδρο πού προσωποποιεῖ τήν ὑποκρισία καί τήν ἀπάτη. Εἶναι σύμβολο τοῦ θρησκευτικοῦ καί ἠθικοῦ ἀπατεῶνα καί ὑποκριτή. Γιατί, μέ τό πυκνό φύλλωμά της σκεπάζει τήν ἀκαρπία της καί δίνει τήν ἐντύπωση θαλεροῦ καί πολλά ὑποσχομένου δένδρου. Ἐντυπωσιάζει καί εὔκολα ἑξαπατεῖ. Αὐτή ἀκριβῶς ἦταν στά χρόνια τοῦ Χριστοῦ ἡ Συναγωγή. Ἡ Συναγωγή, ὅπως τήν κατήντησαν οἱ ραββίνοι τῆς ἐποχῆς μέ τίς παρερμηνεῖες τους. Πλούσιο φύλλωμά της ἦταν ἡ πολλή θρησκευτική προσήλωση καί ὁ Μονοθεϊστικός της χαρακτῆρας. Μέ αὐτό τό φύλλωμα φάνταζε ὡς τό μόνο φῶς μέσα στή σκοτεινή πολυθεΐα γιά τό μελλοντικό κόσμο. Ἀλλά μέ αὐτό τό φύλλωμα δέν πετύχαινε τίποτε ἄλλο, παρά νά σκεπάζῃ τήν ἀκαρπία της. Ἡ ἐπιδειξιμανία, ἡ κενοδοξία, ὁ ὅλος ἐγωϊστικός καί ὑποκριτικός παρεμβατισμός Γραμματέων, Νομικῶν, Ἀρχιερέων καί Φαρισαίων τήν κατήντησαν πηγή μίσους, φθόνου, ἄρνησης κατά τοῦ Μεσσίου Χριστοῦ, καθ’ ἥν στιγμήν ὁ ἀγλαόκαρπος ρόλος της ἔπρεπε νά εἶναι ἡ ὑποδοχή Του!
.                   Βέβαια, μέ τό θαῦμα τοῦτο ὁ Κύριος ἐπιβεβαιώνει καί τήν ὁριστική καί τελική τιμωρία τῆς ἀνθρώπινης ὑποκρισίας καί ἀπάτης, τῆς παρερμηνείας (αἱρέσεων) καί τῆς ἀκαρπίας ἔργων ἀγαθῶν, ἀλλά αὐτό τό δείχνει μέ ὀδυνηρές συνέπειες ὄχι σέ πρόσωπο ἀνθρώπων, ἀλλά σέ ἕνα ἄψυχο δένδρο. Πρός ἀνθρώπους ποτέ ὁ Κύριος δέν ἐμφανίζεται τιμωρητικός. Ἡ πρός ἀνθρώπους θαυματουργία Του κινεῖται πάντοτε στά πλαίσια τῆς Θείας εὐσπλαχνίας καί φιλανθρωπίας.
.              Αὐτόν τόν πλοῦτον θείων νοημάτων ἀποκαλύπτει τό θαῦμα τῆς ξηρανθείσης συκῆς. Τά ἐπί μέρους περιστατικά ὅπως, γιατί ζήτησε φαγώσιμα σῦκα Ἀπρίλιο μῆνα, τά περί πείνας τοῦ Θεανθρώπου καί τά ὅμοια ἀποτελοῦν ἀνθρωποπαθεῖς ἐκφράσεις γιά τήν πληρέστερη κατανόηση ἀληθειῶν καί δέν ἔχουν ἀπόλυτη ἀξία.

.             Τήν ἴδια μέρα «μνείαν ποιούμεθα τοῦ μακαρίου Ἰωσήφ τοῦ Παγκάλου». Τοῦ Ἰωσήφ τοῦ ἀγαπημένου υἱοῦ τοῦ Ἰακώβου. Χαρακτηρίζεται ἀπό τήν Ἐκκλησία ὡς Πάγκαλος. Καλός δηλαδή κατά πάντα. Καί δέν εἶναι χαριστική ἡ προσωνυμία. Ἀνταποκρίνεται στή σπάνια γιά τά χρόνια ἐκεῖνα ἀρετή του. Ζεῖ πρό Χριστοῦ τήν ἀρετή τοῦ Χριστοῦ, διότι ὅλη ἡ παρουσία του εἰκονίζει τόν Χριστό. Ἔχει ἀγάπη μέχρις αὐτοθυσίας πρός τόν πατέρα καί τά ἀδέλφια του. Ἔχει ἀνεκτικότητα καί συγχωρητικότητα γιά ὅσους τόν συκοφαντοῦσαν σάν καί τόν κατέτρεχαν. Ἔχει ὑπομονή στούς ἀναίτιους διωγμούς καί εὐεργετεῖ αὐτούς πού τόν κατεδίωκαν. Ἔχει πίστη ζῶσα στήν παρουσία τοῦ Θεοῦ, τήν ἁπανταχοῦ παρουσία τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ, καί γι’ αὐτό ὅταν τόν καλεῖ προκλητικά τόν πανέμορφο νέο Ἰωσήφ στή σαρκική ἁμαρτία ἡ φιλήδονη καί ἀκόλαστη Αἰγυπτία, ἐκεῖνος φεύγει μακριά φωνάζοντας τὀ: «πῶς ποιήσω τό ρῆμα τοῦτο τό πονηρόν ἐνώπιον Κυρίου τοῦ Θεοῦ μου»! Γι’ αὐτό, ὅπως ἀκοῦμε στό Κοντάκιο τῆς ἡμέρας, «τῆς Αἰγυπτίας γάρ τότε ταῖς ἡδοναῖς μή δουλεύσας, ἀντεδοξάζετο παρά τοῦ βλέποντος τάς τῶν ἀνθρώπων καρδίας καί νέμοντας στέφος ἄφθαρτον. Ἡ ἀρετή του αὐτή βραβεύτηκε, ὅπως ξέρουμε ἀπό τήν ἱστορίαν του, μέ θρόνο βασιλικό. Μέ στεφάνι δόξης ἄφθαρτο στούς αἰῶνες. Πάγκαλος καί πανάριστος καί πανάρετος καί πανσέβαστος ὑπῆρξε. Ἔτσι τόν ἐξυμνεῖ, τόν τιμᾶ καί τόν δοξάζει ἡ Ἐκκλησία.
.            Ἡ τοποθέτηση ὅμως τῆς Ἁγίας μνήμης του στήν πρώτη ἡμέρα τῆς Μ. Ἑβδομάδας σχετίζεται μέ τό Πάθος τοῦ Κυρίου. Διότι ὁ Ἰωσήφ εἶναι προφητικός τύπος τοῦ Χριστοῦ. Μέ τήν ζωή του καί τά περιστατικά της προφητεύει ὅλη τή ζωή τοῦ Μεσσίου Χριστοῦ, ἰδιαίτερα δέ τό Θεῖο Πάθος.
.             Ἄς δοῦμε μερικές ἀναλογίες ἀνάμεσα στόν Ἰωσήφ καί τόν Χριστό, ὅπως αὐτές ὑπογραμμίζονται ἀπό τούς αὐθεντικούς ἑρμηνευτές Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. Εἶναι, φυσικά, ἀπαραίτητο νά ἀναπολήσουμε τήν περιπετειώδη, ὅσο καί τερπνή, ἱστορία τῆς ζωῆς τοῦ Ἰωσήφ, ὅπως μᾶς τήν παρουσιάζει τό Θεόπνευστο κείμενο τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Εἶναι ἄλλωστε πασίγνωστη. Τήν διηγοῦνται οἱ εὐσεβεῖς γονεῖς στά παιδιά τους κατά τήν προσχολική ἡλικία καί ἐκπαιδεύονται ὕστερα στό σχολεῖο στό μάθημα τῶν θρησκευτικῶν.

Ἰδού λοιπόν οἱ ἀναλογίες:

.         Ὅπως ὁ Ἰωσήφ ἦταν τό πιό ἀγαπημένο παιδί τοῦ Ἰακώβ, ἔτσι καί ὁ Χριστός εἶναι ὁ ἀγαπητός Υἱός τοῦ Θεοῦ Πατρός.
.      Ὅπως ὁ Ἰωσήφ συκοφαντήθηκε καί φθονήθηκε ἀπό τά ἀδέλφια του καί καταδιώχθηκε μέ σκληρότητα, ἔτσι καί ὁ Χριστός φθονήθηκε καί μισήθηκε δωρεάν –«ἐμίσησάν με δωρεάν» ἀναφέρεται στή σχετική προφητεία. Μισήθηκε δηλαδή ἀναιτίως ἀπό τούς ὁμοεθνεῖς ἀδελφούς του Ἰουδαίους.
.           Ὅπως ὁ Ἰωσήφ πουλήθηκε ἄσπλαχνα ὡς δοῦλος ἀντί ἐλαχίστων νομισμάτων ἀπό τά ἀδέλφια του, ἔτσι καί ὁ Χριστός προδόθηκε ἀπό τόν μαθητή Του ἀντί τριάκοντα ἀργυρίων.
.          Ὅπως ὁ Ἰωσήφ ὡδηγήθηκε σέ φρικτή δουλεία στό σπίτι τοῦ αὐλικοῦ Πετεφρῆ καί στή συνέχεια σέ σκοτεινή φυλακή, ἔτσι καί ὁ Χριστός ὡδηγήθηκε στήν ἔσχατη ταπείνωση τοῦ ἀτιμωτικοῦ σταυρικοῦ θανάτου.
.           Ὅπως ὁ Ἰωσήφ, ἀπό δοῦλος καί φυλακισμένος δοξάστηκε μέ βασιλικό στέμμα καί βασιλική ἐξουσία στό πανίσχυρο κράτος τῆς Αἰγύπτου, ἔτσι καί ὁ Χριστός δοξάστηκε μέ τή λαμπροφόρο Ἀνάστασή Του.
.          Καί τέλος, ὅπως ὁ Ἰωσήφ ἔγινε «σιτοδότης» καί εὐεργέτησε τά ἀδέρφια του πού μηχανεύθηκαν τόν ἀφανισμό του, ἔτσι καί ὁ Χριστός, πού προτυπώνεται μέ τή λαμπρή προφητική παρουσία Τοῦ Παγκάλου Ἰωσήφ, σκορπίζει ἄφεση καί πρός τούς ἐχθρούς Του, καί μετά τό θρίαμβο τῆς Ἀναστάσεώς Του γίνεται ἐλευθερωτής καί εὐεργέτης καί Σωτῆρας νεκρῶν καί ζώντων.
.            Τώρα κατανοεῖται πληρέστερα ἡ θέση τῆς μνήμης τοῦ Παγκάλου Ἰωσήφ στήν ἐναρκτήριο Ἀκολουθία τῶν Παθῶν. Ἡ μνήμη του εἶναι καί μνήμη τοῦ Θείου Πάθους!
.              Οἱ συμβολισμοί, ὁ προφητικός λόγος, οἱ προρρήσεις καί οἱ προτυπώσεις τοῦ σεπτοῦ Πάθους συντελοῦν στή βαθύτερη κατανόηση τοῦ Θείου Δράματος καί μᾶς ὁδηγοῦν σταθερότερα στή σῴζουσα τοῦ Χριστοῦ ἀλήθεια.

, ,

Σχολιάστε

ΜΥΣΤΑΓΩΓΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

Ἀπὸ τὸ βιβλίο

Ἠλία Π. Καρυώτη
Θεολόγου 

«ΣΥΜΠΟΡΕΥΘΩΜΕΝ» 
«Ἰδού ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα»

Ἐκδόσεις «ΤΗΝΟΣ»
Ἀθῆναι 2011 

Στοιχειοθεσία «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»

.        Στό Δοξαστικό τῶν Ἀποστίχων, τελευταῖο ὕμνο τῆς Μ. Πέμπτης, ἀπευθύνεται στόν πάσχοντα Κύριο καί λέγει: «Μυσταγωγῶν σου Κύριε, τοὺς μαθητὰς ἐδίδασκες λέγων· ὦ φίλοι, ὁρᾶτε μηδεὶς ὑμᾶς χωρίσει μου φόβος· εἰ γὰρ πάσχω, ἀλλ’ ὑπὲρ τοῦ κόσμου· μὴ σκανδαλίζεσθε ἐν ἐμοί, οὐ γὰρ ἦλθον διακονηθῆναι, ἀλλὰ διακονῆσαι καὶ δοῦναι τὴν ψυχήν μου ὑπὲρ τοῦ κόσμου. Εἰ οὖν φίλοι μού ἐστε, ἐμὲ μιμεῖσθε· ὁ θέλων πρῶτος εἶναι, ἔστω ἔσχατος ὁ δεσπότης ὡς ὁ διάκονος· μείνατε ἐν ἐμοί, ἵνα βότρυν φέρητε· ἐγὼ γὰρ εἰμὶ τῆς ζωῆς ἡ ἄμπελος».

.        Μυσταγωγὸς Δάσκαλος ὁ Κύριος στὸ μυστήριο τοῦ Σταυροῦ, δίνει συμβουλὲς στοὺς μαθητές Του. Πρῶτον, νὰ μὴ φοβηθοῦν καθὼς θὰ δοῦν τὶς δυνάμεις τοῦ κακοῦ νὰ ξεσποῦν ἐπάνω Του. Δεύτερον, νὰ μὴ σκανδαλισθοῦν ἀπὸ τὴν ἔσχατη ταπείνωσή Του, γιατί ἔπρεπε νὰ πάθη ὑπὲρ τοῦ κόσμου, ἔπρεπε νὰ διακονήση στὸ ἔργο σωτηρίας ψυχῶν. Τέλος ἐπικαλεῖται τὰ ἀναμφισβήτητα φιλικά τους αἰσθήματα καὶ τοὺς καλεῖ νὰ τὸν μιμηθοῦν σ’ αὐτὸ ποὺ εἶδαν κυρίως στὸ νιπτήρα, νὰ μὴ ζητοῦν ποτὲ πρωτεῖα. Νὰ ἐπιδιώκουν πάντα τὸ ὕψιστο πρωτεῖο τῆς διακονίας. Καὶ τελειώνει μὲ τὴν θεία προτροπὴ νὰ μείνουν οἱ μαθητές του κοντά Του. Ὀργανικὰ συνδεδεμένοι μὲ τὸ μυστικό Του σῶμα, γιατί Αὐτὸς εἶναι ἡ ἄμπελος. Σταφύλια καὶ εὔχυμους καρποὺς θὰ παράγουν, μόνον ἂν μείνουν μαζί Του!
.        Τὰ δύο αὐτὰ συμβάντα, ὁ νιπτήρας καὶ συμπεριφορὰ τοῦ προδότη ἔχουν τὴν μεγαλύτερη ἔνταση στὸν ὑμνογραφικὸ σχολιασμὸ τῆς Ἀκολουθίας. Καὶ πλέκονται καὶ ἀντιπαρατίθενται μεταξύ τους γιὰ νὰ ἐξαρθῆ κυρίως τὸ μέγεθος τῆς ἀγνωμοσύνης τοῦ εὐεργετηθέντος μαθητοῦ. Οἱ ὑμνογράφοι ἀφήνουν νὰ φανῆ ἡ πίκρα τους γιὰ τὴν προδοσία, τὴν ὁποία στιγματίζουν μὲ βαρύτατους χαρακτηρισμούς. Ὀνομάζουν τὸν Ἰούδα, δυσεβῆ, ἐπίβουλο, νοσοῦντα φιλαργυρία, δυσώνυμο, ἀσυνείδητο, παράνομο, δόλιο, δοῦλο καὶ διάβολο, καὶ φονευτή!

βλ. συνέχεια: Μ. ΠΕΜΠΤΗ – ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ Θ. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ
https://christianvivliografia.wordpress.com/2011/04/21/μ-πέμπτη-τὸ-μυστήριο-τῆς-θ-εὐχαριστί/

, , ,

Σχολιάστε

ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΟΒΔΟΜΑΔΙΑΤΙΚΗΣ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑΣ: «Καλεῖται ὁ πιστὸς νὰ ζήσῃ τὸ Θεῖο Πάθος ὡς αὐτόπτης μάρτυς καὶ ὄχι ὡς ἄνθρωπος τῆς Ἱστορίας».

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ
Ἠλία Π. Καρυώτη
Θεολόγου 

«ΣΥΜΠΟΡΕΥΘΩΜΕΝ» 
«Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα»

Ἐκδόσεις «ΤΗΝΟΣ», Ἀθῆναι 2011

Στοιχειοθεσία «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»

 βλ. σχετ.:  https://christianvivliografia.wordpress.com/2011/04/17/συμπορευθῶμεν-ἵνα-συζήσωμεν-α´/

https://christianvivliografia.wordpress.com/2011/04/19/οἱ-δύο-παραβολές-τῆς-μ-τρίτης/

ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΣΤΑΥΡΩΣΙΜΗΣ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑΣ

.       Τὸ κύριο χαρακτηριστικό τῆς Λατρείας τῶν Παθῶν εἶναι ὅτι τὰ γεγονότα τοῦ Πάθους τά βιώνουμε ὡς ἕνα διαρκές παρόν. Παρελθὸν καὶ μέλλον δὲν ὑπάρχει στὴν ὑμνολογικὴ ἔκφραση. Αὐτὸ ποὺ ὀνομάζουμε λειτουργικὸ χρόνο στὴν χριστιανική Λειτουργική, τὸ συναντᾶμε στὴν πιὸ τέλεια μορφή του, στὴν ὑμνολογία αὐτῶν τῶν ἡμερῶν.
.    Τὰ γεγονότα τῶν Παθῶν διαδραματίζονται τώρα αὐτὴ τὴν ἡμέρα, αὐτὴ τὴν στιγμή, τή στιγμὴ καὶ τὴν ὥρα τῆς τελεστικῆς μνήμης τους. Καὶ αὐτὸ εἶναι ποὺ συγκλονίζει τὸν ἑορταστή! Γιατί τοποθετεῖται μυστικά στόν τότε χρόνο καί στόν ἴδιο χῶρο τῶν Ἁγίων Τόπων πού τελέστηκε ἡ Μεγάλη Θυσία. Ὁ Ναός τῆς Ἐνορίας τοῦ κάθε πιστοῦ γίνεται σύγχρονος Γολγοθᾶς. Μέ αὐτό τό ὑμνογραφικό θησαύρισμα δέν χρειάζεται νά πᾶμε ἐμεῖς στούς Ἁγίους Τόπους. Ἔρχονται Ἐκεῖνοι μπροστά μας, γιά νά διευκολύνουν τήν ἐσώτερη προσκυνηματική μας ἀνάγκη, πού ἐπιβάλλεται ἀπό τήν ἱερότητα τῶν ἡμερῶν. Αὐτή τήν αἴσθηση ἀποκομίζει κάθε προσεκτικός μελετητής, καθώς ἐπιχειρεῖ νά προσεγγίση τά ὑμνολογικά κείμενα τῶν Ἀκολουθιῶν τοῦ Νυμφίου. Στόν πρῶτο μυσταγωγικό ὕμνο τοῦ Ὄρθρου τῆς Μ. Δευτέρας, ὁ ὁποῖος ἐπαναλαμβάνεται στίς Ἀκολουθίες τῶν τριῶν πρώτων ἡμερῶν, ψάλλουμε:

Ἰδού ὁ Νυμφίος ἔρχεται ἐν τῷ μέσῳ τῆς νυκτός˙
καί μακάριος ὁ δοῦλος ὅν εὑρήσει γρηγοροῦντα˙
ἀνάξιος δέ πάλιν, ὅν εὑρήσει ραθυμοῦντα.
Βλέπε οὖν ψυχή μου, μή τῷ ὕπνῳ κατενεχθῇς,
ἵνα μή τῷ θανάτῳ παραδοθῇς 
καὶ τῆς βασιλείας ἔξω κλεισθεῖς.
Ἀλλά ἀνάνηψον κράζουσα·
ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος εἶ ὁ Θεός ἡμῶν.
Διά τῆς Θεοτόκου Ἐλέησον ἡμᾶς.

.       Ὁ ἐνεστωτικός χαρακτῆρας τῆς ἐναρκτήριας αὐτῆς ἀναφορᾶς ἐντυπωσιάζει βαθειά. Γίνεται σαφής ὑπόμνηση καί ἔντονη προτροπή νά μήν μείνωμε στήν ἱστορική θεώρηση τοῦ Θείου Πάθους, ἀλλά νά τό βιώσουμε ὡς σημερινό, τωρινό, στενά συνδεδεμένο μέ τήν ὑπαρξιακή μας ἀνάγκη νά τό ἐντάξωμε στή μεγάλη ὑπόθεση τῆς προσωπικῆς μας σωτηρίας.
.       Εἰδοποιούμαστε εὐθύς ἐξ ἀρχῆς ὅτι ὁ Νυμφίος ἔρχεται. Δέν ἦρθε σέ κάποια ἱστορική στιγμή τήν ὁποία ἁπλῶς ἀναπολοῦμε. Ἔρχεται τώρα. Ἔρχεται καί μᾶς βρίσκει ἤ ξύπνιους, ἤ κοιμισμένους. Ἔρχεται ἐν τῷ μέσῳ τῆς νυκτός. Ἔρχεται αὐτά τά μεσάνυχτα, σέ ὥρα μή ἀναμενόμενη. Καί αὐτός ὁ τωρινός ἐρχομός εἶναι ἐγερτήριο σάλπισμα. Πρέπει νά τόν ὑποδεχθοῦμε ἐν ἐγρηγόρσει. Νηφάλιοι, ξύπνιοι, ἕτοιμοι. Εὐτυχής, ὅποιος ὑποδεχθῇ τόν ἐρχόμενο μέ ἱερό πόθο, μέ καθαρότητα καρδιᾶς, μέ διαρκῆ ἐπαγρύπνηση, φρουρός ἀκοίμητος στό κάστρο τῆς ψυχῆς του, πολεμιστής, ἀγωνιστής ἐναντίον τοῦ ἐχθροῦ διαβόλου πού μολύνει ψυχές. Ἀνάξιος, ὅμως, ὅποιος ὀλιγωρίσει, ὅποιος ἀδιαφορίσει, ὅποιος βρεθῇ σέ βαθύ πνευματικό ὕπνο τήν ὥρα τοῦ μεγάλου Ἐρχομοῦ! Καί μετά τήν ξεκάθαρη εἰδοποίηση ἀκολουθεῖ ἡ ἔντονη προτροπή: «Βλέπε οὖν ψυχή μου». Ἄνοιξε τά μάτια σου ψυχή μου! Προσοχή μή καταληφθῇς ἀπό πνευματικό ὕπνο καί χάσῃς τή μοναδική εὐκαιρία τῆς σωτηρίας σου. Ἀνάνηψε καί κράξε καί ὑμνολόγησε τόν ἐρχόμενο πρός τό Πάθος Σωτῆρα σου. Ἀνάνηψε «κράζουσα». Ἡ ὑμνολογική κραυγή τῆς ψυχῆς, ἡ θερμή δοξολόγηση, ἡ ἐν πνεύματι λατρεία, αὐτά ξυπνοῦν τήν ψυχή καί τήν καθιστοῦν ἄξια καί ἱκανή νά δεχθῇ τόν Νυμφίο της! Κράξε ψυχή, νά τύχῃς τοῦ θείου ἐλέους. Κράξε καί ζήτα τίς πρεσβεῖες τῶν Ἁγίων Ἀσωμάτων τοῦ Ἁγίου τοῦ Ναοῦ πού σέ σκεπάζει στήν Ἐνορία σου καί περισσότερο πάντων τίς πρεσβεῖες τῆς εὔσπλαχνης Μητέρας τοῦ Κυρίου. «Διά τῆς Θεοτόκου» πάντοτε τό θεῖον ἔλεος.
.       Καλεῖται, λοιπόν, ὁ πιστός νά ζήσῃ τό Θεῖο Πάθος ὡς αὐτόπτης μάρτυς καί ὄχι ὡς ἄνθρωπος τῆς Ἱστορίας. Ὅλα παριστάνονται νωπά καί πραγματικά, καί ὄχι σάν κάποια τελετή, ἔτσι ὅπως κάνουμε σέ διάφορες γιορτές γιά διάφορα ἱστορικά καί ἐθνικά γεγονότα.

.       Ἡ ἴδια πραγματικότητα τονίζεται καί στό τρίτο Κάθισμα τῆς Ἀκολουθίας τῆς Μ. Δευτέρας. Ἀκοῦμε τόν ψάλτη μας νά λέῃ:

«Τά Πάθη τά σεπτά ἡ παροῦσα ἡμέρα ὡς φῶτα σωστικά ἀνατέλει τῷ κόσμῳ». Ἡ παροῦσα ἡμέρα, σήμερα δηλαδή εἶναι ἡ ἀνατολή τῶν Παθῶν τοῦ Κυρίου. Τά Πάθη δέν ἔγιναν μόνον κάποτε, ἐπί Ποντίου Πιλάτου. Γίνονται καί τώρα. Εἶναι καί τωρινά. Καί εἶναι Πάθη φωτιστικά. Εἶναι ἕνας καινούργιος ἥλιος πού θερμαίνει τόν κόσμο.

.       Τό ἴδιο προβάλλεται καί στό πιό κάτω Κάθισμα τῆς Μ. Δευτέρας:

«Τῶν Παθῶν τοῦ Κυρίου τάς ἀπαρχάς
ἡ παροῦσα ἡμέρα λαμπροφορεῖ.
Δεῦτε οὖν φιλεόρτος ὑπαντήσωμεν ἄσμασι,
ὁ γάρ Κτίστης τοῦ κόσμου ἔρχεται,
Σταυρόν καταδέξασθαι».

.     Καί πάλι ἡ παροῦσα ἡμέρα εἶναι ἡ ἀπαρχή τῶν Παθῶν. Σήμερα τό Πάθος λαμπροφορεῖται. Σήμερα πάσχει ὁ Κύριος καί λαμπροφορεῖ Πάσχα καί λαμπροφορῶ! Σύνθεση μυστικῶν ἀντιθέσεων. Τοῦτο ἀκριβῶς τό Μυστήριο κυοφορεῖται διά τοῦ Σταυροῦ. Ρέει τό αἷμα τοῦ Ἀμώμου Ἀμνοῦ, βάφει τό Σταυρό Του καί ἀπό ξύλο αἰσχύνης γίνεται σύμβολο Τίμιο, τίμιο ξύλο τό πρίν ἀπαίσιο ὄργανο, λαμπρύνεται τό ξύλο καί στολίζει στέμματα βασιλέων καί γίνεται ἀήττητο χαρᾶς καί εἰρήνης!
.        Αὐτά τά λαμπροφόρα πάθη καλοῦνται οἱ φιλέορτοι νά τά προϋπαντήσουν σήμερα. Γιατί σήμερα ὁ κτίστης τοῦ κόσμου ἔρχεται νά λαμπρύνῃ τό κόσμο μέ τόν αἱματοβαμμένο Σταυρό Του.
.       Σέ ἐνεστωτικό χρόνο διατυπώνεται καί ὁ προβληματισμός τῆς ψυχῆς, πού δέν διαθέτει κατάλληλο ἔνδυμα γιά νά εἰσέλθει στόν «κεκοσμημένον νυμφῶνα» τοῦ Σωτῆρος Νυμφίου. Ἡ εἰκόνα αὐτή προβάλλεται στό μελωδικώτατο Ἐξαποστειλάριο τοῦ Ὄρθρου πού ἐπαναλαμβάνεται στίς τρεῖς πρῶτες ἡμέρες τῆς Μ. Ἑβδομάδος.

«Τόν νυμφῶνα σου βλέπω
Σωτήρ μου κεκοσμημένον
καί ἔνδυμα οὐκ ἔχω
ἵνα εἰσέλθω ἐν αὐτῷ.
Λάμπρυνόν μου τήν στολήν τῆς ψυχῆς,
Φωτοδότα καί σῶσόν με».

.      Τωρινό τό λαμπροφόρο Πάθος, τωρινός καί ὁ κεκοσμημένος νυμφῶνας. Καθώς ἡ πιστεύουσα ψυχή θεᾶται τόν καταστόλιστο νυμφῶνα, αἰσθάνεται ἐντονώτερα τή γύμνια τῆς ἁμαρτωλότητάς της καί διερωτᾶται, ποῦ θά βρῇ τό κατάλληλο ἔνδυμα γιά νά εἰσέλθῃ «ἐν αὐτῷ». Καί ἐπειδή ἀδυνατεῖ ἡ ἴδια, ἡ ψυχή, ἀπό τίς δικές της δυνάμεις νά προμηθευθῇ τοῦτο τό ἔνδυμα καθαρότητας, μέ θέρμη ζητᾶ ἀπό τόν παντοδύναμο νυμφίο της νά λαμπρύνει Ἐκεῖνος τήν στολήν τῆς ψυχῆς. Ὅλα αὐτά ἡ λατρεύουσα ψυχή τά βλέπει τώρα, τά ζῆ τώρα καί δέεται γι’ αὐτά τώρα, στό παρόν.
.        Ὅλα, λοιπόν, σ’ αὐτές τίς οὐράνιες Ἀκολουθίες τά ζοῦμε τώρα. Τά βιώνουμε τήν ἴδια στιγμή, σ’ ὅλη τήν ἔκτασή τους, μέ ὅλη τή λαμπρότητά τους, μαζί δέ καί μέ τήν ἀσυνήθη τραγικότητά τους, ὅλα μέσα στό χῶρο τῆς Σταυρώσιμης λατρείας.
.            Ἄλλο χαρακτηριστικό τῆς Ὑμνολογίας τῶν Παθῶν εἶναι ἡ ἐνεργός συμμετοχή τῶν πιστῶν στό μαρτύριο τοῦ Χριστοῦ. Δέν εἴμαστε ἁπλοί θεατές τοῦ Θείου δράματος, πού ἀναπαριστάνεται φυσικά, τώρα, στό παρόν, ἀλλά καί συμμέτοχοι. Ὁ πιστός, σύμφωνα μέ τήν ποιητική ἔμπνευση τῶν Ὑμνογράφων, συμπορεύεται μέ τόν Χριστό πού πάσχει. Συνανεβαίνει στά Ἱεροσόλυμα. Σταυρώνεται μαζί μέ τό Χριστό, ἀλλά καί καρποῦται τά ἀγαθά αὐτῆς τῆς συσταύρωσης. Αὐτή ἡ πραγματικότητα ἐκφράζεται ἀνάγλυφα στό ἰδιόμελο στιχηρό τοῦ Ὄρθρου τῆς Μ. Δευτέρας: «Δεῦτε οὖν καί ἡμεῖς κεκαθαρμέναις διανοίαις συμπορευθῶμεν Αὐτῷ καί συσταυρωθῶμεν καί νεκρωθῶμεν δι’ Αὐτοῦ ταῖς τοῦ βίου ἡδοναῖς, ἵνα καί συζήσωμεν Αὐτῷ».

.      Συμπόρευση, λοιπόν, μετοχή στό Μαρτύριο! Ἀλλ’ αὐτή ἡ μετοχή προϋποθέτει δύο βασικούς ὅρους. Τό «σταυρωθῶμεν» πρῶτον. Τήν σταύρωση τοῦ ἑαυτοῦ μας. Καί αὐτό δέν λέγεται στό ὑμνολογικό μας κείμενο κυριολεκτικά. Δέν καλούμαστε δηλαδή νά ἀνεβοῦμε σέ σταυρό. Ἡ ἔκφραση εἶναι ἀλληγορική, ἀλλά πάντως οὐσιαστική. Πρόκειται γιά τή σταύρωση τοῦ κακοῦ ἑαυτοῦ μας. Ἐννοεῖ ὁ ποιητής τήν ἐκρίζωση τῶν παθῶν μας, τῶν κακῶν καί ἐφαμάρτων θελήσεων καί ἐπιθυμιῶν. Νά συντρίψουμε δηλαδή τήν ὑπεροψία καί τούς ἐγωϊσμούς μας. Νά πολεμήσουμε τήν ὀργή καί τίς ἐκρήξεις μας, πού πηγάζουν ἀπό τήν ἰδιοτέλεια καί τόν ἀτομισμό, τό φθόνο, τήν ἀντιπάθεια καί τά μίση. Νά συντριβοῦμε ἐσωτερικά μέ τή μετάνοια καί τήν ἐξομολόγηση μπροστά σέ πνευματικό πατέρα. Σέ πατέρα ἀντιπρόσωπο τοῦ Θεοῦ καί ἔμπιστο σέ μᾶς, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου θά ἑξαγορεύσουμε εἰλικρινά τούς πικρούς καρπούς τῶν παθῶν μας. Τότε «συσταυρούμεθα». Παίρνουμε μέρος στό Θεῖο Πάθος καί ἔτσι, κατά μυστική συνέπεια, ζοῦμε καί τά ἀναστάσιμα ἀγαθά στό βάθος τοῦ εἶναι μας.

.           Δεύτερος βασικός ὅρος αὐτῆς τῆς συμπόρευσης, κατά τόν ὑμνογράφο μας, εἶναι ἡ «νέκρωσις», τό «νεκρωθῶμεν δι’ Αὐτοῦ». Ἡ νέκρωση τοῦ ἑαυτοῦ μας. Καί ἐδῶ ἡ προτροπή εἶναι ἀλληγορική. Ἀναφέρεται «ταῖς τοῦ βίου ἡδοναῖς». Καί τέτοιες εἶναι οἱ σαρκικές ἡδονές. Αὐτές. Κατά τή Βιβλική ἔκφραση «ἐκτρίβουν σάρκας» καί μολύνουν τήν καρδιά. Σκοτίζουν τόν νοῦν, θολώνουν τή διάνοια καί τότε ἡ ψυχή δέν βλέπει οὔτε τό Θεό, οὔτε τά τοῦ Θεοῦ. Γι’ αὐτό ὁ Κύριος εἶπε: «Μακάριοι οἱ καθαροί τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοί τόν Θεόν ὄψονται». Ἐννοεῖ τήν καθαρότητα τῆς καρδιᾶς ἀπό τίς σαρκικές ἁμαρτίες.
.      Ἀλλά καί οἱ ἄλλες ἡδονές, οἱ ἀκόρεστες ὑλικές ἀπολαύσεις, ἡ ἡδονή τῆς ἐξουσίας καί τῆς δυνάμεως πού μεθάει τόν ἐγωπαθῆ, ἡ ἡδονή τῆς φιλοχρηματίας καί τῆς ἐπιδειξιομανίας, τῆς γαστριμαργίας καί τῆς  τρυφηλότητας, ὅλα αὐτά καθιστοῦν τόν νοῦν μή «κεκαθαρμένον», μή ἱκανό νά συμπορευθῇ καί νά συμμετάσχῃ στό σωτήριο Πάθος.

, , ,

Σχολιάστε

Μ. ΠΕΜΠΤΗ: ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ Θ. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ

Ἠλία Π. Καρυώτη
Θεολόγου 

«ΣΥΜΠΟΡΕΥΘΩΜΕΝ» [Γ´]
«Ἰδού ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα»

Ἐκδόσεις «ΤΗΝΟΣ»
Ἀθῆναι 2011 

Μ. ΠΕΜΠΤΗ: 
ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ Θ. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ 

.           (…) Ὅμως ἡ Μεγάλη Πέμπτη εἶναι γνωστή στό χριστιανικό κόσμο περισσότερο ὡς ἡμέρα τοῦ Μυστικοῦ Δείπνου. Γενέθλιος ἡμέρα τοῦ Θείου Μυστηρίου τῆς Θείας Εὐχαριστίας, πού παρατείνει τήν παρουσία τοῦ Χριστοῦ στούς αἰῶνες. Γιατί μερίζεται καί μελίζεται καί παραδίδεται ἀναίμακτα ὡς σῶμα καί αἷμα, τρέφοντας ψυχές μελῶν τῆς Ἐκκλησίας Του. Μυστικός Δεῖπνος καί προδότης Ἰούδας συναπαντιῶνται καί πάλι στόν ὑμνολογικό χῶρο τῆς Μεγάλης Πέμπτης γιά νά ἐξαρθῆ καί πάλι μέγεθος τοῦ πάθους τῆς φιλαργυρίας καί τό σκότος τῆς ἀγνωμοσύνης. Ἡ Μεγάλη Πέμπτη εἶναι ἡμέρα σταυρώσιμη, γιατί στό Μυστικό Δεῖπνο πραγματοποιήθηκε ἡ πρώτη μυστική Σταύρωση. Γιατί ἐκεῖ στό ὑπερῶο τῆς Ἱερουσαλήμ παίρνει τόν ἄρτον καί τόν οἶνον ὁ Κύριος καί τά μεταβάλλει σέ σῶμα καί αἷμα Του. Τά προσφέρει στούς Ἀποστόλους καί στόν κόσμο. Κάνει, λοιπόν, προθυσία ὁ μέγας Ἀρχιερεύς θυσιάζει τό ἴδιο Του τό σῶμα, μυστικά, ἀκατάληπτα, ἀπερινόητα καί τό προσφέρει. Εὐλογεῖ τόν ἄρτο καί τόν οἶνο καί τά ὀνομάζει σῶμα Του καί αἷμα Του. «Λάβετε, φάγετε τοῦτο ἐστι τό σῶμα μου» καί «πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες, τοῦτο ἐστί τό αἷμα μου». Ρητή ἐπικύρωση τοῦ Μυστηρίου ἀπό τό ἴδιο τό ἀψευδές στόμα τοῦ προσφερόμενου γιά μᾶς Θεανθρώπου.
.         Τοῦτο τό ἀναίμακτο θαῦμα, τό ἀκατάληπτο, ἀλλά πραγματικό ἐμπνέει καί ἐνθουσιάζει τούς ὑμνογράφους τῆς Μ. Πέμπτης καί τό ὑμνολογοῦν ποικιλότροπα. Τό  ὀνομάζουν, «πόμα καινόν, ὑπέρ λόγον», θεῖο ποτό ἀκατάληπτο. «Τράπεζα μυστική, ψυχοτρόφο τράπεζα». Τραπέζι εὐφρόσυνο ἀψηλάφητο, πού τρέφει ψυχές. «Ρύσιον παντός βροτείου γένους», φάρμακο δηλαδή σωτήριο γιά ὅλο τό γένος τῶν θνητῶν. «Ἀμβροσίας δέ κερνᾶ κρατῆρα πιστοῖς». Θεῖο κρασί μέ τό ὁποῖο κερνᾶ τούς πιστούς καί τούς ἀθανατίζει.
.         Καί μᾶς προτέπουν νά παίρνουμε μέρος σ’ αὐτό τό μυστικό τραπέζι. Νά δεχώμαστε τόν ἄρτον μέ καθαρές ψυχές, γιά νά εἴμαστε ἑνωμένοι μέ τό Δεσπότη Χριστό. Τό ἀκοῦμε αὐτό ὅταν ὁ ψάλτης διαβάζει τόν ὕμνο πού λέγεται οἶκος τοῦ Κανόνος. «Τῇ μυστικῇ Τραπέζῃ πάντες, καθαραῖς ταῖς ψυχαῖς τόν ἄρτον ὑποδεξώμεθα, συμπαραμένοντες τῷ Δεσπότῃ». Καί στά Ἀπόστιχα τῆς ἡμέρας προτρεπόμεθα: «Μηδείς, ὦ πιστοί, τοῦ Δεσποτικοῦ δείπνου ἀμύητος, μηδείς καί ὁ Ἰούδας δολίως προσέτω τῇ τραπέζῃ. Ἐκεῖνος γάρ τόν φωμόν δεξάμενος κατά τοῦ ἄρτου ἐχώρησε, σχήματι μέν ὥν μαθητής, πράγματι δέ παρών φονευτής˙ τοῖς μέν Ἰουδαῖος συναγαλλόμενος, τοῖς δέ ἀποστόλοις συναυλιζόμενος˙ μισῶν ἐφίλει, φιλῶν ἐπώλει τόν ἐξαγοράσαντα ἡμᾶς τῆς κατάρας, τόν Θεόν καί σωτῆρα τῶν ψυχῶν ἡμῶν».
.          Κανείς ἀπό τούς πιστούς νά μή μείνη μακριά ἀπό τό Δεῖπνο. Νά μετέχουμε στό Μυστήριο. Κανείς ὅμως νά μήν πλησιάσῃ τήν Τράπεζα ἀναξίως καί δολίως σάν τόν Ἰούδα. Γιατί ἐκεῖνος, δέχτηκε τόν οὐράνιο ἄρτο ἀπό τόν Κύριο καί κατόπιν ἐστράφη μέ ἐχθρικές διαθέσεις ἐναντίον τοῦ Κυρίου, πού εἶναι γιά μᾶς ὁ οὐράνιος ἄρτος. Καί ἐξωτερικά μέν ἐφαίνετο ὅτι ἦταν μαθητής, στήν πραγματικότητα ὅμως ἦταν δολοφόνος. Μαζί μέ τούς Ἰουδαίους, τούς ἐχθρούς τοῦ Χριστοῦ, ἔχαιρε γιά τήν θανάτωση τοῦ Κυρίου, ἀλλά συναναστρεφόταν μαζί μέ τούς ἀποστόλους πού ἀγαποῦσαν τό Χριστό. Φιλοῦσε ἐκεῖνον πού μισοῦσε τόν Χριστόν δηλαδή, καί ἀπό τό ἄλλο μέρος τόν πουλοῦσε. Πουλοῦσε Ἐκεῖνον πού μέ τό αἷμα του ἐξαγόρασε ἐμᾶς ἀπό τήν κατάρα, τόν Θεό καί σωτῆρα τῶν ψυχῶν μας. Ποτέ, δηλαδή, μήν πλησιάσουμε, τή θεία Κοινωνία μέ τέτοια κακότητα, μέ τέτοια δολιότητα καί τέτοια ἐπιπολαιότητα. Ποτέ μέ τέτοιες σκοτεινές καί διαβολικές προθέσεις. Χρέος μας εἶναι νά κοινωνοῦμε συχνά, ἀλλά μέ καθαρότητα ψυχῆς, μέ καλή καί σωστή προετοιμασία. Μέ θερμή ἀγάπη στό πρόσωπο τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ, ὅμοια μέ ἐκείνη πού εἶχαν μέσα τους οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι. Μέ ἐξαγνισμένη ψυχή, ὕστερα ἀπό μετάνοια καί ἐξομολόγηση. Μέ σεβασμό στίς νηστεῖες τῆς Ἐκκλησίας. Μέ γεμάτη, προπαντός, τήν ψυχή μέ ἀγάπη πρός τούς συνανθρώπους μας γιατί εἶναι εἰκόνες Θεοῦ. Ἀγάπη καί πρός ἐκείνους πού μᾶς ἐχθρεύονται. Ἔτσι ἑτοιμασμένοι, «μή μείνωμεν ἀμύητοι τοῦ Δείπνου», οὐδείς.


, , , ,

Σχολιάστε

ΟΙ ΔΥΟ ΠΑΡΑΒΟΛΕΣ ΤΗΣ Μ. ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΙ Η ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑ

Ἠλία Π. Καρυώτη
Θεολόγου 

«ΣΥΜΠΟΡΕΥΘΩΜΕΝ» [B´]
«Ἰδού ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα»

Ἐκδόσεις «ΤΗΝΟΣ»
Ἀθῆναι 2011 

 ΜΗΝΥΜΑΤΑ Μ. ΤΡΙΤΗΣ 

.            Ἡ Μ. Τρίτη εἶναι ἀφιερωμένη στήν Παραβολή τῶν δέκα παρθένων. Στό Συναξάρι τῆς ἡμέρας, διαβάζουμε: «Τῇ Ἁγίᾳ καί Μεγάλῇ Τρίτῃ τῆς τῶν δέκα παρθένων παραβολῆς τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου μνείαν ποιούμεθα». Στούς ὕμνους ὅμως τῆς Ἀκολουθίας τοῦ Νυμφίου αὐτῆς τῆς βραδιᾶς γίνεται πολύς λόγος καί γιά τήν Παραβολή τῶν Ταλάντων. Καί εἶναι φυσικό. Γιατί καί οἱ δύο αὐτές Παραβολές ἔχουν κοινό θέμα: Τή Δευτέρα Παρουσία τοῦ Χριστοῦ. Τήν Κρίση καί Ἀνταπόδοση καί τή σημασία τῶν ἔργων τῆς ἀρετῆς, τῆς ἀγάπης καί τῆς ἐλεημοσύνης. Στή συνέχεια τίς παραθέτει καί ὁ Εὐαγγελιστής Ματθαῖος στό ΚΕ΄ κεφάλαιο τοῦ Εὐαγγελίου του. Τά μηνύματα καί τῶν δύο Παραβολῶν ἐν πολλοῖς ταυτίζονται. Καί οἱ δύο Παραβολές μᾶς ὑπενθυμίζουν ὅτι ὁ Κύριος καί πάλιν θά εἶναι ὁ ἀναμενόμενος. Εἶναι καί πάλιν ὁ ἐρχόμενος. Θά ἔλθη κατά τή Δευτέρα Του παρουσία. Ἡ προσδοκία τῆς πρώτης ἐλεύσεως ἦταν προσδοκία ἐλέους. Ἡ ἀναμονή τοῦ δευτέρου ἐρχομοῦ εἶναι ἀναμονή Κρίσεως καί Ἀνταποδόσεως.
.         Καί κατά τίς δύο Παραβολές οἱ ἀναμένοντες χωρίζονται σέ δύο παρατάξεις. Στήν παράταξη τῶν φρονίμων καί τῶν ἐργατικῶν καί στήν παράταξη τῶν μωρῶν, τῶν ὀκνηρῶν καί πονηρῶν.
.           Τό ἴδιο μήνυμα σαλπίζουν καί γιά τόν τρόπο καί τό χρόνο τῆς Δευτέρας Παρουσίας. Ὁ ἐρχομός θά εἶναι αἰφνίδιος, ἀπρόσμενος, χωρίς καμμιά ἀπολύτως προειδοποίηση.
.        Ξεχωρίζουν ὅμως καί δύο διαφορετικά σέ κάθε Παραβολή μηνύματα: Στήν Παραβολή τῶν δέκα παρθένων ἐπιλέγονται κόρες παρθένες, γιά τήν ἐκπροσώπηση τῶν μελῶν τῆς Ἐκκλησίας. Καί αὐτό ὄχι μόνον γιά νά ἐξαρθῇ ἡ θέση τῶν ἀφιερωμένων ἀγάμων, ἀλλά κυρίως γιά νά τονισθῇ ἡ ἐσωτερική καθαρότητα τῶν πιστῶν. Παρθένες καρδιές ζητᾶ ὁ Κύριος καί ὄχι τόσο σωματική παρθενία. Οἱ Ἅγιοι Πατέρες στίς ἑρμηνεῖες αὐτῆς τῆς παραβολῆς τονίζουν, ὅτι σωματική παρθενία, χωρίς παρθενία καρδιᾶς καταντᾶ ἄχρηστη.
.        Καί τό δεύτερο ἰδιαίτερο μήνυμα τῆς Παραβολῆς εἶναι, ὅτι κατά τήν ἡμέρα τῆς Κρίσεως οἱ ἀρετές τῶν Ἁγίων δέν μποροῦν νά σώσουν ἄλλους. Οἱ πέντε φρόνιμες παρθένες δέν μποροῦν νά δανείσουν λάδι στίς ἄλλες πέντε μωρές. Ὁ ἱερός Ζιγαβηνός στήν ἑρμηνεία του αὐτό τό ἐκφράζει ἐπιγραμματικά ὡς ἑξῆς: «Οὐδείς ἐκ τῆς οἰκίας ἀρετῆς ἕτερον ὠφελῆσαι δυνήσεται» καί «ἀρετή ἑτέρου, ἕτερον οὐκ ὠφελεῖ». Δάνεια τέτοια στή Δευτέρα Παρουσία δέν γίνονται.
.        Τῆς δέ Παραβολῆς τῶν ταλάντων τά ἰδιαίτερα μηνύματα εἶναι: Τό πρῶτο˙ δέν φθάνει νά εἶναι ὁ χρόνος ἀναμονῆς τῆς Δευτέρας Παρουσίας, χρόνος ἑτοιμασίας. Πρέπει νά εἶναι καί χρόνος ἐντατικῆς ἐργασίας. Οἱ δοῦλοι πού μέ τόν κόπο τους διπλασίασαν τά τάλαντα ἀμείφθηκαν. Ὁ ὀκνηρός δοῦλος πού ἁπλῶς διεφύλαξε ἀνέπαφο τό τάλαντο καί τό ἐπέστρεψε ἀνεκμετάλλευτο τιμωρήθηκε. Καί ἐδῶ ἔχουμε τό δεύτερο μήνυμα: Ἡ πατερική σοφία παρατηρεῖ: «κολάζεται ὁ πονηρός δοῦλος, οὐχί ὅτι ἔπραξε κακά, ἀλλ’ ὅτι οὐκ ἔπραξε ἀγαθά» (Ζιγαβηνός). Δέν φθάνει λοιπόν ἡ στασιμότης, ἡ ἀπραξία, ἡ ἀποφυγή τοῦ κακοῦ. Ἀπαιτεῖται ἡ ἔμπρακτη ἐφαρμογή καί τά ἀγαθά ἔργα. Δέν φθάνει ἡ συντήρηση, χρειάζεται καί ἡ δράση. Τά χαρίσματα πού λάβαμε, νά ἀξιοποιοῦνται γιά τό καλό ὅλων. Ὁ ἱερός Χρυσόστομος ἐρμηνεύοντας τήν Παραβολή παρατηρεῖ: «ἵνα πᾶσι τούτοις –μέ ὅλα τά χαρίσματα πού λάβαμε– καί εἰς τήν ἡμῶν αὐτῶν σωτηρίαν καί εἰς τήν τοῦ πλησίον ὠφέλειαν χρησώμεθα». Καί γιά τή δική μας σωτηρία καί γιά τήν πνευματική ὠφέλεια τοῦ πλησίον.
.        Τό βαθύτερο νόημα αὐτῶν τῶν δύο Παραβολῶν πλέκεται ἀριστοτεχνικά ἀπό τούς ἐμπνεομένους ὑμνογράφους τῆς Ἀκολουθίας τῆς Μ. Τρίτης, μέ κύριο στόχο τήν οὐσιαστική συμμετοχή τῶν πιστῶν στό Θεῖο Πάθος. Ἡ Μ. Τρίτη εἶναι, κατά κάποιο τρόπο, ἑρμηνευτική τῶν μηνυμάτων τῆς Μ. Δευτέρας, πού εἶναι ἡ βίωση τοῦ Θείου Πάθους καί ἡ ἐνεργός συμμετοχή τῶν πιστῶν σ’ αὐτό. 

βλ. σχετ. : https://christianvivliografia.wordpress.com/2011/04/17/συμπορευθῶμεν-ἵνα-συζήσωμεν-α´/

, , ,

Σχολιάστε

«ΣΥΜΠΟΡΕΥΘΩΜΕΝ, ΙΝΑ ΣΥΖΗΣΩΜΕΝ» [Α´]

Ἠλία Π. Καρυώτη
Θεολόγου 

«ΣΥΜΠΟΡΕΥΘΩΜΕΝ» [Α´]
«Ἰδού ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα»

Ἐκδόσεις «ΤΗΝΟΣ»
Ἀθῆναι 2011 

.      (…) Πορεία ἀνοδική εἶναι ἡ Μ. Ἑβδομάδα! Πορεία πρός τό Πάθος τοῦ Κυρίου. Πορεία πρός τόν Σταυρό πού ἐγγυᾶται τήν Ἀνάσταση. Πορεία μεγαλείου, ἀνάβαση καί συμπόρευση γιά τήν βίωση τῆς μεγάλης θυσίας. «Συμπορευθῶμεν», λοιπόν, οἱ πιστοί, «ἵνα καί συζήσωμεν». Νά αἰσθανθοῦμε βαθειά καί νά ζήσωμε ἔντονα τά μεγάλα, τά ὕψιστα γεγονότα, τά συγκλονιστικώτερα τῆς ἀνθρώπινης Ἱστορίας, τά Ἅγια καί Σωτήρια καί φρικτά Πάθη τοῦ Κυρίου καί Θεοῦ καί Σωτῆρος ἡμῶν, τά ὁποῖα «ἀναπαριστάνονται» τόσο ἀνάγλυφα καί τόσο μυσταγωγικά ἀπό τήν Ἐκκλησία καί μέ τίς Ἱερές Ἀκολουθίες τοῦ Νυμφίου.
.         Καί πρέπει νά τονισθῇ ἐδῶ ἐξ ἀρχῆς, ὅτι τό νόημα τῶν Ἁγίων Παθῶν δέν προσεγγίζεται μέ λογικές διεργασίες, μέ περιγραφές καί θεωρητικές ἀναλύσεις, οὔτε μέ ἐμβριθεῖς μελέτες καί ἐμβαθύνσεις. Χρειάζεται συμπόρευση, μετοχή μυστική τῆς ψυχῆς στό Μυστήριο τῆς ἀνέκφραστης Θείας προσφορᾶς. Τό νόημα τῶν Ἁγίων Παθῶν ἐκφράζεται μέ τρόπο μοναδικό μέσῳ τοῦ ὑμνολογικοῦ καί λατρευτικοῦ πλούτου τῆς Μ. Ἑβδομάδας, καί τό ζεῖ κανείς μέ τρόπο οὐράνιο μόνο μέσα στή Θεία Λατρεία. Νά τό ποῦμε, λοιπόν, ἁπλά καί χωρίς περιστροφές. Ἄν θέλουμε νά ζήσουμε τά Πάθη τοῦ Χριστοῦ, εἶναι ἀνάγκη κάθε βράδυ τῆς Μ. Ἑβδομάδας νά παρακολουθοῦμε μέ τήν πρέπουσα εὐλάβεια καί προσοχή, τίς Ἱερές Ἀκολουθίες τοῦ Νυμφίου στήν Ἐκκλησία τῆς Ἐνορίας μας. Ἀλλά κάθε βράδυ. Ἀπό τήν Κυριακή τῶν Βαΐων μέχρι καί τή μεταμεσονύκτιο Θεία Λειτουργία τῆς Ἀναστάσεως. Τό πάθος τοῦ Κυρίου καί τήν Κοινήν Ἀνάσταση τά ζοῦν μόνον ὅσοι Ὀρθόδοξοι πιστοί ἔχουν ἀπαλλαγῇ ἀπό τήν ἄγνοια τῆς ἐτσιθελικῆς ἐπιλογῆς ὀλίγων εὐχαρίστων τελετῶν. Πάθος τοῦ Κυρίου δέν εἶναι μόνον τά δώδεκα Εὐαγγέλια τῆς Μ. Πέμπτης, οὔτε μόνον ἡ Μ. Παρασκευή ἤ καί μόνη ἡ περιφορά τοῦ Ἐπιταφίου, στήν ὁποία ἀρκοῦνται κάποιοι νά δίνουν τό παρόν. Καί Ἀνάσταση Χριστοῦ δέν εἶναι μόνον ἡ μικρή Ἀναστάσιμη Ἀκολουθία πού τελεῖται στίς ἐξέδρες ἔξω ἀπό τούς Ναούς. Αὐτή ἡ ἐγωϊστική, θά λέγαμε, ἐπιλεκτικότης δέν εἶναι μετοχή, συμπόρευση καί βίωση. Εἶναι ἁπλῶς μιά κοσμική τελετουργική προτίμηση, ἤ καί μιά ἀπατηλή συνειδησιακή κατασίγαση ὅτι ἐκπληρώσαμε τίς θρησκευτικές μας ὑποχρεώσεις μέ αὐτό τόν νωχελικὸ καί ἄκοπο τρόπο. Μακάρι νά συνειδητοποιήσουμε ὅτι κάθε βράδυ τῆς Μ. Ἑβδομάδος ἡ καμπάνα τῆς Ἐκκλησίας χτυπᾶ γιά ὅλους μας. Μᾶς καλεῖ νά «συμπορευθῶμεν, ἵνα συζήσωμεν».
.        Οἱ Ἀκολουθίες τοῦ Νυμφίου δέν εἶναι παρά μιά τέλεια «ἀναπαράσταση» τοῦ Θείου δράματος. Ὅ,τι διαδραματίστηκε στήν Ἁγία Πόλη τῆς Ἱερουσαλήμ, ἀπό τήν Κυριακή τῶν Βαΐων μέχρι τήν Κυριακή τοῦ Πάσχα, «ἀναπαριστάνεται» μέ τρόπο θεσπέσιο καί πολύ διδακτικό στούς ἱερούς μας Ναούς. Ἐμπνευσμένοι ὑμνογράφοι τῆς Ἐκκλησίας ὑφαίνουν ὕμνους στήν ἑκούσια θεία βουλή, πού δέχθηκε νά διακονήσῃ τόν πτωχεύσαντα Ἀδάμ καί ἔθεσε «τήν ψυχήν αὐτοῦ ἀντίλυτρον ὁ ἀπαθής τῇ Θεότητι». Ἡ ἀπόρρητη συγκατάβαση, τοῦ Θεοῦ Λόγου, ὄχι μόνον νά λάβῃ δούλου μορφήν, ἀλλά νά φθάσῃ καί στήν ἔσχατη ταπείνωση τοῦ φρικτοῦ Πάθους συγκλονίζει τούς ταλαντούχους ποιητές καί ξεσποῦν σέ θεσπέσιους ὕμνους, δοξάζοντες ἐνδόξως τόν δεδοξασμένον.

, , , , ,

Σχολιάστε

«ΝΑΙ Ἤ ΟΧΙ ΣTΗΝ “ΜΕTΑΦΡΑΣΗ” TΗΣ ΛΕΙTΟΥΡΓΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ»

«ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ», τ. 47, AΠΡ. – ΙΟΥΝ. 2010,
σελ. 27-28
(…) Πολύ σημαντικό τὸ πόνημα τοῦ  π. Ἀθανασίου Λαγουροῦ μέ τίτλο «ΝΑΙ Ἤ ΟΧΙ ΣTΗΝ “ΜΕTΑΦΡΑΣΗ” TΗΣ ΛΕΙTΟΥΡΓΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ». Tό βιβλίο ἀποτελεῖ πολύτιμη προσφορά στούς προβληματισμούς τῶν καιρῶν μας. Εἶναι μία πολύ θετική «συνεισφορά ἁπλῶν σκέψεων» στόν διάλογο πού ἔχει ἤδη ἀρχίσει γιά τή γλώσσα τῶν Λειτουργικῶν μας κειμένων. Ὁ συγγραφέας του, μέ πεντακάθαρη καί ἀφανάτιστη σκέψη, μέ δύναμη ἀποδεικτική καί ἐπιχειρήματα πειστικά, ὁδηγεῖ ἀβίαστα σέ ἀσάλευτα συμπεράσματα. Νά δοξάζουμε τόν Θεό ἐμεῖς οἱ παλαιότεροι, πού μᾶς χαρίζει τό εὐεργέτημα νά διδασκώμεθα ἀπό νεωτέρους! Πολλά ὠφελήθηκα ἀπό τή φρεσκάδα τῆς σκέψεως καί τό βαθύ στοχασμό τοῦ π. Ἀθανασίου. Tό πρόβλημα τῆς κατανόησης τῶν Λειτουργικῶν καί ὑμνογραφικῶν μας κειμένων –ὑπαρκτό κατά τόν συγγραφέα– δέν βρίσκεται, πράγματι, στίς λέξεις, ἀλλά στίς προθέσεις, στίς διαθέσεις καί στή θέληση. Ἀφήνω τά ἄλλα σοφά καί ὑπέροχα πού εὔστοχα ἐπισημαίνονται στή μελέτη τοῦ π. Ἀθανασίου καί μένω σ᾽ αὐτή τή θέση, γιά νά προσθέσω κάτι σχετικό καί ἀπό τή δική μου ἐμπειρία.
Πρό ἐτῶν ἤκουσα συνετό ἀρχιμανδρίτη ἱεροκήρυκα καί τώρα Μητροπολίτη, πού ὑπηρέτησε σέ νησιά ἐξορίστων τή διάρκεια τῆς δικτατορίας νά λέγη: Δικηγόρος πολυμαθής, πολιτικός ἐξόριστος, πού πάντοτε διαμαρτυρόταν γιά τήν ἀκαμψία τῆς  Ἐκκλησίας στή γλώσσα τῶν Λειτουργικῶν Κειμένων, τοῦ πρότεινε νά μεταφράσουν στή νεοελληνική τή Θεία Λειτουργία. Δέχθηκε ὁ ἐχέφρων κληρικός καί πρότεινε, σκοπίμως, μετά τή μετάφραση νά λειτουργήσουν οἱ δυό τους στό ἐκκλησάκι τοῦ στρατοπέδου, λειτουργός ἐκεῖνος καί ψάλτης ὁ νεωτεριστής δικηγόρος. Tό εἶπαν καί τό ἔκαναν. Ἔκαμαν Λειτουργία στά νέα ἑλληνικά. Σέ λίγο, ὁ δικηγόρος ψάλτης διέκοψε λέγοντας:
-Σταμάτα, πάτερ. Αὐτό δέν εἶναι Λειτουργία. Καταστρέψαμε τή φρεσκάδα τοῦ ποιητικοῦ λόγου. Tά κάναμε θάλασσα. Αὐτό δέν μπορεῖ νά γίνη!
Κατάλαβε ὁ δικηγόρος στήν πράξη αὐτό πού λέει στή μελέτη του ὁ π. Ἀθανάσιος. «Ἐκεῖνος πού διαμαρτύρεται πώς δέν καταλαβαίνει τί λένε στήν ἐκκλησία, δέν ἔχει ἐλπίδες νά κερδίση καί πολλά πράγματα ἀπό μία ἁπλῆ στεγνή μετάφραση». Ἐπικύρωσε τή χρυσῆ θέση τοῦ π. Ἀθανασίου ὅτι «ἡ Λειτουργία εἶναι θαῦμα ἀκοῆς καί ὄχι θαῦμα ὁμιλίας». Καί ὅτι μέ τή μετάφραση ἐπιτυγχάνεται ἴσως ἡ «κατανόηση», διακυβεύονται ὅμως ὅλα τά ἄλλα πνευματικά ἀγαθά.
Περιστατικό δεύτερο: Ὅταν ὑπηρετοῦσα ἐν ἀποσπάσει στά ἑλληνικά σχολεῖα Βελγίου, βρέθηκα γιά προσωπικούς λόγους στό ἑλληνικό Λύκειο Ντίσελντορφ τῆς Γερμανίας.  Ἐκεῖ συναντήθηκα μέ συνάδελφο φιλόλογο, πού ἀνῆκε πολιτικά στόν ἀριστερό χῶρο, καί ἄρχισε νά καταφέρεται κατά τῆς  Ἐκκλησίας γιά τήν «ἀποστεωμένη» λειτουργική γλώσσα πού ἀπευθύνεται, κατ᾽ αὐτόν, σέ «ὦτα μή ἀκουόντων». Φιλόλογος ἦταν καί μέ βεβαίωνε ὅτι δέν καταλαβαίνει οὔτε τόν ὕμνο «ὁ Μονογενής Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ…»  Ἐπιστρέφοντας στίς Βρυξέλλες συναντήθηκα μέ ἀγράμματες Ἑλληνίδες τοῦ Κύκλου μελέτης Ἁγίας Γραφῆς, πού κάναμε στήν ἐκεῖ ἑλληνική ἐκκλησία. Ἔ, λοιπόν, αὐτές οἱ εὐσεβεῖς μετανάστριες Κυρίες μέ βεβαίωναν ὅτι δέν αἰσθάνονταν καμμιά ἀνάγκη μεταφράσεως τῆς θ. Λειτουργίας. Ἦταν γι᾽ αὐτές ὅλα κατανοητά, ὅλα θεσπέσια, ὅλα οὐράνια. Γιατί αὐτές οἱ ὀλιγογράμματες κυρίες δέν ἦταν, ὅπως θά ἔλεγε ὁ π. Ἀθανάσιος, «περαστικές» ἀπό τήν ἐκκλησία, οὔτε ἦταν μή συνειδητές χριστιανές. Ἦταν ζυμωμένες μέ τό βίωμα τῆς  Ὀρθοδόξου Λατρείας, προσοικειωμένες «τῇ τῶν ρημάτων γνώσει» καί δέν δυσκολεύονταν ἀπό ἐμπόδια γλωσσικά. Δέν ζητοῦσαν μετάφραση! Μετάφραση ζητοῦν ὄχι οἱ ἐν συνειδήσει χριστιανοί, ἀλλά οἱ «περαστικοί», πού, κι ἄν τούς διευκολύνης γλωσσικά, πάλι «περαστικοί» θά μείνουν. Tήν ζητοῦν καί τήν συζητοῦν καί κάποιοι θεολόγοι, κληρικοί ἤ λαϊκοί, πού νομίζουν πώς μποροῦν νά ἐπενδύσουν σέ «περαστικούς».
Κατάπληξη ὅμως μοῦ προκάλεσε καί τό ἀκόλουθο περιστατικό. Συνέβη στό EINDHOVEN τῆς  Ὀλλανδίας. Ἕλληνες μετανάστες γιά χρόνια, ἤξεραν καί καταλάβαιναν τά  Ὀλλανδικά τέλεια.  Ἐφημέριός τους ἦταν εὐλαβής Φλαμανδός  Ὀρθόδοξος ἱερεύς πού λειτουργοῦσε στά  Ὀλλανδικά. Οἱ μετανάστες μας ὅμως ζητοῦσαν ἐπίμονα ἀπό τή Μητρόπολη Βελγίου Ἕλληνα λειτουργό γιά νά ἀκοῦνε τή Λειτουργία στά Ἑλληνικά. Ἤθελαν τή γλώσσα τους. Κάποτε, μέ προτροπή τῆς Μητροπόλεως, βρέθηκα καί ἐγώ μαζί τους. Ἔψαλα καί κήρυξα στά Ἑλληνικά. Tό πανηγύρισαν. Ἡ χαρά τῶν συμπατριωτῶν ἦταν ἀπόλαυση γιά μένα! Μετά τή θεία Λειτουργία συναντηθήκαμε στή δίπλα αἴθουσα τῆς  Ἐνορίας γιά καφέ. Ἔτσι γίνεται στό ἐξωτερικό. Ὅταν ἐξέφρασα τήν ἀπορία μου γιατί ζητοῦν ἑλληνικά, τή στιγμή πού καταλαβαίνουν τά νοήματα στά  Ὀλλανδικά, δέχτηκα ἀπό τούς ὀλιγογράμματους, ἀλλά μή «περαστικούς» συμπατριῶτες βροχή διαμαρτυριῶν. Στά Ἑλληνικά, ἄς εἶναι καί ἀρχαῖα, ζοῦσαν τή Λειτουργία. Στά  Ὀλλανδικά καταλάβαιναν, ἀλλά δέν αἰσθάνονταν τή χάρη πού πηγάζει ἀπό ἁγιασμένες λέξεις καί φράσεις τῶν Λειτουργικῶν μας κειμένων! Αὐτά, ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἀξιολόγου μελέτης τοῦ π. Ἀθανασίου Σ. Λαγουροῦ.
HΛIAΣ Π. KAPYΩTHΣ, Θεολόγος

, , , ,

Σχολιάστε