Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Ἑορτὴ τῶν Φώτων

ΤΡΙΑΔΟΣ Η ΦΑΝΕΡΩΣΙΣ ΣΤΗΝ ΒΑΠΤΙΣΙ τοῦ ΧΡΙΣΤΟΥ

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο
τοῦ Μητροπ. Ναυπάκτου Ἱεροθέου
«Οἱ Δεσποτικὲς Ἑορτές»
-Εἰσοδικὸ στὸ Δωδεκάορτο
καὶ τὴν ὀρθόδοξη Χριστολογία–

σελ. 112-113,
ἐκδ. Ἱ. Μ. Γενεθλίου τῆς Θεοτόκου
(Πελαγίας), 2008

Ἠλ. στοιχειοθ. «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ»

.               Κατὰ τὴν βάπτιση τοῦ Χριστοῦ φανερώθηκε ἡ Ἁγία Τριάδα. Ἄλλωστε, ἕνας ἀπὸ τοὺς σκοποὺς τῆς θείας Ἐνανθρωπήσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς βαπτίσεως τοῦ Χριστοῦ ἦταν ἡ ἀποκάλυψη τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ, ὅτι ὁ Θεός, καίτοι ἔχει μία οὐσία καὶ φύση, ὅμως εἶναι τρισυπόστατος, Πατήρ, Υἱὸς καὶ Ἅγιον Πνεῦμα. Ἔτσι λοιπόν, ἀκούγεται ἡ φωνὴ τοῦ Πατρός, ποὺ μαρτυρεῖ καὶ ἐπιβεβαιώνει ὅτι ὁ εὑρισκόμενος στὸν Ἰορδάνη τὴν ὥρα ἐκείνη εἶναι ὁ Υἱός του, καθὼς ἐπίσης παρίσταται καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα «ὡσεὶ περιστερά», σὰν περιστέρι.
.               Ἡ ἴδια ἀποκάλυψη τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ καὶ ἡ ἴδια ἐπιβεβαίωση τοῦ Πατρὸς συνέβη καὶ λίγο πρὸ τοῦ πάθος τοῦ Χριστοῦ, κατὰ τὴν μεταμόρφωσή του, ποὺ ἔγινε στὸ Θαβώρ.[…]
.               Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἀναλύει θεολογικότατα καὶ θαυμάσια γιατί ἐμφανίζεται ὁ Τριαδικὸς Θεὸς τὴν στιγμὴ ἐκείνη. Διδάσκει ὅτι φανερώνεται ὁ Τριαδικὸς Θεὸς κατὰ τὴν δημιουργία καὶ τὴν ἀναδημιουργία τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ πλάση τοῦ ἀνθρώπου εἶναι κοινὴ ἐνέργεια τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ, ἀφοῦ «ὁ Πατήρ, δι᾽ Υἱοῦ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι» ποιεῖ τὰ πάντα. Ἄλλωστε στὴν Ἁγία Γραφὴ λέγεται ὅτι ὁ Τριαδικὸς Θεὸς ἀπεφάσισε τὴν δημιουργία τοῦ ἀνθρώπου: «ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ’ ὁμοίωσιν». Ὁ Πατὴρ ἔπλασε τὸν ἄνθρωπο κατ’ εἰκόνα τοῦ Λόγου καὶ ἐνεφύσησε τὴν ζωὴ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι. Καὶ ἐπειδὴ κοινὴ εἶναι ἡ ἐνέργεια τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ, γιὰ αὐτὸ ὁλόκληρη ἡ Ἁγία Τριάδα συμμετέσχε στὴν δημιουργία του. Ἔπρεπε, λοιπόν, νὰ φανερωθῆ ὁ Τριαδικὸς Θεὸς καὶ κατὰ τὴν ἀνάπλαση καὶ ἀναδημιουργία τοῦ ἀνθρώπου. Ἄλλωστε, μετὰ τὴν βάπτισή του ὁ Χριστὸς ἄρχισε ἐπισήμως τὸ ἔργο του γιὰ τὴν σωτηρία τοῦ ἀνθρωπίνου γένους.
.               Ἡ φανέρωση τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ κατὰ τὴν ἀνάπλαση τοῦ ἀνθρώπου δείχνει καὶ μία ἄλλη θεολογικὴ ἀλήθεια, ὅτι δηλαδὴ μόνον ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἐπίγειος μύστης καὶ προσκυνητὴς τῆς Ἁγίας Τριάδος, ἀλλὰ καὶ ὅτι εἶναι ὁ μόνος κατ’ εἰκόνα τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ δημιουργημένος. Ὅπως ἐπεξηγεῖ θεολογικὰ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, τὰ ζῶα δὲν ἔχουν νοῦ καὶ λόγο, ἀλλὰ μόνο πνεῦμα ζωτικό, τὸ ὁποῖο πνεῦμα δὲν ὑφίσταται καθεαυτό, πράγμα ποὺ σημαίνει ὅτι, ὅταν πεθαίνουν τὰ ζῶα, χάνεται καὶ τὸ πνεῦμα, δὲν παραμένει, ἀφοῦ δὲν ἔχει οὐσία, ἀλλὰ μόνο ἐνέργεια. Ἐπίσης οἱ ἄγγελοι καὶ ἀρχάγγελοι ἔχουν νοῦ καὶ λόγο, ἀλλὰ δὲν ἔχουν πνεῦμα ποὺ ζωοποιεῖ σῶμα, ἀφοῦ εἶναι ὑπὲρ αἴσθηση. Ὁ ἄνθρωπος ὅμως ἔχει νοῦ, λόγο καὶ πνεῦμα ποὺ ζωοποιεῖ συνημμένο σῶμα, γι᾽ αὐτὸ καὶ αὐτὸς μόνο εἶναι κατ’ εἰκόνα τῆς τρισυποστάτου θεότητος. Ἄλλωστε γιὰ αὐτὸν τὸν λόγο ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, προκειμένου νὰ σώση καὶ νὰ μεταμορφώση τὸν κόσμο, ἔγινε ἄνθρωπος καὶ ὄχι ἄγγελος, ἀφοῦ ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἡ περίληψη τῆς δημιουργίας. Ἔτσι, διὰ τοῦ θεουμένου ἀνθρώπου ἔχουμε καὶ τὴν μεταμόρφωση καὶ ἀλλαγὴ τῆς κτίσεως.

, , , , ,

Σχολιάστε

ΤΟ ΒΑΠΤΙΣΜΑ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ

ΤΟ ΒΑΠΤΙΣΜΑ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ

Ἀπόσπασμα τῆς  Ἐγκυκλίου τῶν Θεοφανείων 2019
τοῦ Μητροπολ. Γόρτυνος Ἰερεμία

[…]

.               Ὁ Ἰησοῦς Χριστός, ἀγαπητοί μου, εἶναι ἀναμάρτητος καί γι᾽ αὐτό δέν εἶχε ἀνάγκη ἀπό τό βάπτισμα. Ἀλλά ἔρχεται πρός τό βάπτισμα τοῦ Ἰωάννου, γιατί αὐτό τό βάπτισμα ἦταν θέλημα Θεοῦ· γιατί ἔπρεπε μέ τήν πράξη Του αὐτή ὁ Χριστός νά ἐπικυρώσει τό ἔργο τοῦ Ἰωάννου. Στήν βάπτιση τοῦ Χριστοῦ ἀκοῦμε τήν φωνή τοῦ οὐρανίου Πατρός, «Οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ὧ ηὐδόκησα». Αὐτή ἡ φωνή εἶναι καί φωνή τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ἡ ὁποία εἶχε ἀνακηρύξει τόν Μεσσία ὡς Υἱόν τοῦ Θεοῦ ἀγαπητόν (βλ. Ψαλμ. 2,7. Ἠσ. 42,1). Κατά τήν βάπτισή Του ὁ Ἰησοῦς «ἀνέβη εὐθύς», δηλαδή, ἀμέσως, «ἀπό τοῦ ὕδατος». Αὐτό δηλώνει καθαρά τήν ἀναμαρτησία τοῦ Χριστοῦ, γιατί οἱ βαπτιζόμενοι παρέμεναν στό νερό ὅσο χρόνο διαρκοῦσε ἡ ἐξομολόγηση τῶν ἁμαρτιῶν τους. Ἀλλά ὁ Χριστός, μή ἔχοντας οὐδεμία ἁμαρτία, «ἀνέβη εὐθύς ἀπό τοῦ ὕδατος».
.               Ἀκόμη κατά τήν βάπτιση τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἄνοιξαν οἱ οὐρανοί, πού τούς εἶχε κλείσει ὁ Ἀδάμ μέ τήν ἁμαρτία του. Αὐτό σημαίνει ὅτι, καί ὅταν βαπτίζονται οἱ χριστιανοί, ἀνοίγουν καί γι᾿ αὐτούς οἱ οὐρανοί. Τό πιό θαυμαστό δέ ἀκόμη εἶναι ὅτι κατά τήν βάπτιση τοῦ Χριστοῦ ἦλθε τό Ἅγιο Πνεῦμα. Γιατί; Ἦλθε γιά νά μαρτυρήσει ὅτι εἶναι ἀνώτερος ὁ βαπτιζόμενος, δηλαδή ὁ Χριστός, ἀπό τόν βαπτίζοντα, δηλαδή τόν Πρόδρομο. Γιατί οἱ Ἰουδαῖοι θεωροῦσαν τόν Ἰωάννη ἀνώτερο ἀπό τόν Χριστό. Γιά νά μή νομίσουν δέ ὅτι ἡ φωνή τοῦ Πατέρα «οὗτος ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός» λέγεται γιά τόν Ἰωάννη, γι᾿ αὐτό κατέρχεται τό Πνεῦμα μέ μορφή περιστερᾶς στό Χριστό. Στό Χριστό καί ὄχι στόν Ἰωάννη, γιατί τόν Χριστό ἤθελε νά δηλώσει τό Ἅγιο Πνεῦμα ὡς Υἱό τοῦ Θεοῦ ἀγαπητό. Ἐμφανίστηκε δέ τό Ἅγιο Πνεῦμα μέ μορφή περιστερᾶς, γιά νά δηλωθεῖ ὅτι, γιά νά ἔχουμε τήν Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, πρέπει νά εἴμαστε καθαροί, ὅπως ἡ περιστερά ἀγαπάει τήν καθαρότητα. Πάντως, ὅπως ἐπί τοῦ Νῶε ἡ περιστερά μέ τό κάρφος ἐλαίας ἀνήγγειλε τήν λύση τοῦ κατακλυσμοῦ, ἔτσι καί ἐδῶ ἡ περιστερά ἀναγγέλλει τήν λύση τῶν ἁμαρτιῶν μας μέ τό βάπτισμά μας. Καί τό ἄνοιγμα λοιπόν τῶν οὐρανῶν καί ἡ ἐπιφοίτηση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος κατά τήν βάπτιση τοῦ Χριστοῦ, αὐτά τά δύο «τοῦ χριστιανικοῦ βαπτίσματος ἦσαν προχαράγματα», λέγει ὁ Ζιγαβηνός, ἕνας σπουδαῖος ἑρμηνευτής τῶν Ἁγίων Γραφῶν.
.               Χριστιανοί μου, μήν λησμονοῦμε τό βάπτισμά μας καί ὅτι μέ αὐτό πήραμε υἱοθεσία καί γίναμε παιδιά τοῦ Θεοῦ. Ἄς τιμήσουμε, λοιπόν, τήν ἀξία μας αὐτή, τήν θεία μας αὐτή υἱοθεσία καί ἄς κρατοῦμε καθαρό τόν χιτῶνα τοῦ βαπτίσματός μας ἀπό τούς μολυσμούς τῆς ἁμαρτίας. Χρόνια σας πολλά καί εὐλογημένα ἀπό τόν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό.

Μέ πολλές εὐχές,

† Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας

ΠΗΓΗ: imgortmeg.gr

, , ,

Σχολιάστε

ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΟΡΤΗΝ ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ

Ες τν ορτν τν Θεοφανείων

Ἀπὸ τὸ βιβλίο
τοῦ Ἀρχιμανδρίτου Γεωργίου († ) [Καψάνη],
Προηγουμένου τῆς Ι. Μονῆς Ὁσ. Γρηγορίου Ἁγίου Ὄρους
«Ὁμιλίες σὲ ἀκίνητες Δεσποτικὲς καὶ Θεομητορικὲς ἑορτὲς»
(τῶν ἐτῶν 1981-1991) Α´
,
Ἔκδοσις Ἱ. Μ. Ὁσ. Γρηγορίου Ἁγίου Ὄρους 2015, σελ. 90-93
[Ὁμιλία στὴν τράπεζα τῆς Μονῆς τὸ 1989]

%ce%b2%ce%b1%cf%80%cf%84%ce%b9%cf%83%ce%b9%cf%83.           Ὅπως ὅλες οἱ Δεσποτικὲς ἑορτές, ἔτσι καὶ ἡ σημερινὴ ἑορτὴ ἔχει χαρακτήρα Τριαδικό, Χριστολογικό, ἀνθρωπολογικὸ καὶ ἀφορᾶ ὅλη τὴν κτίσι.
.           Τριαδικό, διότι ἐφάνη πολὺ καθαρὰ ἡ Ἁγία Τριάς, δηλαδὴ τὰ τρία Πρόσωπα, τόσο καθαρὰ ὅσο ἄλλοτε δὲν εἶχε φανῆ, καὶ ἄρα ἐγνώρισαν ὅσοι ἦσαν ἐκεῖ καὶ ὅσοι ὑπουργοῦσαν -κυρίως ὁ Τίμιος Πρόδρομος- τὸ Τριαδικόν του Θεοῦ. Καὶ δι’ αὐτῶν καὶ ἐμεῖς ὅλοι. Διότι αὐτοὶ μᾶς παρέδωσαν, καὶ ἐμεῖς σὰν νὰ εἴμεθα αὐτοπται μάρτυρες πιστεύουμε σ’ αὐτὸ ποὺ τότε ἐφανερώθη καὶ ἀπεκαλύφθη. Γι’ αὐτὸ καὶ ψάλαμε χθὲς «Τριάδος ἡ φανέρωσις ἐν Ἰορδάνῃ γέγονεν», ἀλλὰ καὶ ἐν Ἰορδάνῃ καὶ ἐν ἡμῖν.
.           Ἔχει χαρακτήρα Χριστολογικό, διότι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶναι τὸ κύριο Πρόσωπο στὸ μυστήριο αὐτό, εἶναι ὁ Δεσπότης Χριστός, ὁ ὁποῖος γιὰ μία ἀκόμη φορὰ δείχνει τὴν ἄκρα Του ταπείνωσι καὶ τὴν ἄκρα Του ὑπακοὴ πρὸς τὸν Θεὸν Πατέρα. Καὶ ὅταν ἐγεννήθη ἐν τῷ σπηλαίῳ, καὶ τώρα ποὺ βαπτίζεται, καὶ ἐπὶ τοῦ Σταυροῦ, καὶ πάντοτε αὐτὲς ἦσαν οἱ δύο ἀρετὲς τοῦ Χριστοῦ, οἱ ὁποῖες ἔγιναν καὶ ἡ ἀφορμὴ τῆς σωτηρίας τῆς δικῆς μας. Ὅπως ὁ Ἀδὰμ ἔπεσε διὰ τῆς ὑπερηφανείας καὶ διὰ τῆς ἀνυπακοῆς, ἔτσι καὶ ὁ νέος Ἀδὰμ μποροῦσε νὰ ἀνορθώση τὸ ἀνθρώπινο γένος μόνο μὲ τὴν ταπείνωσι καὶ τὴν ὑπακοή. Καὶ ἔτσι ἄφησε καὶ «ἡμῖν ὑπογραμμόν, ἵνα ἐπακολουθήσωμεν τοῖς ἴχνεσιν αὐτοῦ».
.           Εἶναι ἑορτὴ ὅμως ποὺ ἀφορᾶ καὶ στὸν ἄνθρωπο, διότι, ὅσα γίνονται μὲ τὴν Τριαδικὴ συνεργασία ἐν Χριστῷ, ἀφοροῦν στὸν ἄνθρωπο. Κατεβαίνει γυμνὸς μέσα στὸ ὕδωρ, γιὰ νὰ πάρη τὸν γυμνὸ ἀπὸ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπο καὶ νὰ τὸν ἀναστήση καὶ νὰ τὸν ἐνδύση τὴν νέα στολὴ τῆς ἀφθαρσίας. Ἄρα εἶναι δι’ ἡμᾶς καὶ διὰ τὴν σωτηρίαν μας. Ὅπως ὁμολογοῦμε στὸ Σύμβολο τῆς Πίστεως, ὅτι ὅλα ὅσα ἔγιναν ὑπὸ τοῦ Κυρίου, ἔγιναν «δι’ ἡμᾶς καὶ διὰ τὴν σωτηρίαν ἡμῶν».
.           Καὶ δὲν ἀφορᾶ μόνο στὸν ἄνθρωπο, ἀλλὰ ἀφορᾶ καὶ σὲ ὅλη τὴν κτίσι, ὅλη τὴν δημιουργία. Ἐπειδὴ ὁ Κύριος κατῆλθε μὲν στὸν Ἰορδάνη, ἀλλὰ κατελθὼν μέσα στὸ ὕδωρ τοῦ Ἰορδάνου ἔφερε καὶ τὴν Χάρι, ἡ ὁποία τὸν ἀκολουθοῦσε καὶ ἁγίασε τὰ ὕδατα, τὰ στοιχεῖα τῆς φύσεως, τὴν φύσι ὅλη. «Τὰς τῆς φύσεως ἡμῶν γονὰς ἠλευθέρωσε» (Ἁγίου Σωφρονίου Ἱεροσολύμων, Εὐχὴ τοῦ Μεγάλου Ἁγιασμοῦ). Ἔτσι καὶ σὲ ὅλη αὐτὴ τὴν κτίσι τοῦ Θεοῦ περιεχύθη Χάρις καὶ εὐλογία πνευματική, καὶ ἐδόθη στὴν φύσι ἡ δυνατότης, ὁσάκις τὸ μυστήριο ἐπαναλαμβάνεται, νὰ γίνεται σημεῖο τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ. Διότι κάθε φορὰ ποὺ τελεῖται τὸ ἅγιο Βάπτισμα στὴν Ἐκκλησία μας καὶ τὸ ὕδωρ ἁγιάζεται, γιὰ νὰ βαπτισθῆ ἕνας ἄνθρωπος, ἕνας κατηχούμενος, αὐτὸ τὸ ὕδωρ μετέχει τῆς εὐλογίας τοῦ Ἰορδάνου. Εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὕδωρ ποὺ ἁγίασε ὁ Κύριος ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ. Καὶ ἐπειδὴ ἔχει αὐτὴ τὴν Χάρι τοῦ βαπτισθέντος Κυρίου, γι’ αὐτὸ ἁγιάζει καὶ τὸν βαπτιζόμενο Χριστιανὸ καὶ τὸν ἀνακαινίζει, ὥστε νὰ περιπατῆ ἐν καινότητι τὴν ζωὴ τοῦ Θεοῦ.
.           Εὐχαριστοῦμε λοιπὸν τὴν Ἁγία Τριάδα καὶ τὸν Σαρκωθέντα καὶ Βαπτισθέντα Κύριο, ὁ ὁποῖος μὲ τέτοια ὑπερφυῆ, ὑπὲρ ἔννοιαν, παράδοξα μυστήρια οἰκονόμησε τὴν σωτηρία μας. Καὶ ἐμεῖς σήμερα ἐν πίστει προσκυνοῦμε καὶ αὐτὸ τὸ μυστήριο τῆς ἁγίας Του Βαπτίσεως καὶ τῆς Τριαδικῆς Θεοφανείας, καὶ τὸν παρακαλοῦμε νὰ μᾶς βοηθήση νὰ μένωμε πάντοτε μὲ ταπείνωσι καὶ ὑπακοὴ στὴν ἁγία Ἐκκλησία Του, ὥστε νὰ μποροῦμε καὶ ἐμεῖς νὰ αἰσθανώμεθα αὐτὰ τὰ μυστήρια, νὰ ζοῦμε αὐτὰ τὰ μυστήρια, νὰ τὰ βλέπωμε μὲ πνευματικοὺς ὀφθαλμούς, ἀλλὰ καὶ νὰ ἁγιαζώμεθα, μὴ λησμονοῦντες αὐτὸ τὸ ὁποῖο τόνισα πρὸ ὀλίγου, ὅτι ὅλα αὐτὰ ἔγιναν δι’ ἠμᾶς καὶ διὰ τὴν σωτηρίαν μας.
.           Καὶ ἀλλοίμονο, ἂν ὁ Θεὸς ἔκανε τέτοια θαυμαστὰ γεγονότα γιὰ τὴν σωτηρία μας καὶ ἐμεῖς μένουμε ἔξω ἀπὸ τὴν σωτηρία. Γι’ αὐτὸ καὶ κάθε ἑορτή, ὅπως καὶ ἄλλοτε ἐτόνισα στὴν ἀγάπη σας, πρέπει νὰ εἶναι γιὰ μᾶς ἕνα συγκλονιστικὸ βίωμα καὶ συγχρόνως ἕνας ἀναβαθμός, μία ἀνύψωσίς μας πρὸς τὸν Θεόν, ἔτσι ὥστε καὶ ὁ σκοπὸς τῶν ἑορτῶν νὰ ἐκπληρώνεται καὶ ἐμεῖς νὰ τελειούμεθα ἐν Χριστῷ καὶ νὰ ἐνηλικιούμεθα, κατὰ τὸν ἅγιο Μάξιμο τὸν Ὁμολογητή.

.             Ἡ Χάρις τοῦ βαπτισθέντος Κυρίου ἂς εἶναι μαζί μας πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς μας.

ΠΗΓΗ ἠλ. κειμ: «Η ΑΛΛΗ ΟΨΙΣ»

 

, ,

Σχολιάστε

Η ΑΓΙΑ ΤΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΛΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΑΓ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΠΑΛΑΜΑ
(Ἀπόσπασμα Λόγου εἰς τὰ Ἅγια Θεοφάνεια)

[…]                   Ὅπως λοιπὸν κατὰ τὴν ἀρχὴ μετὰ τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ, «ἂς κατασκευάσωμε ἄνθρωπο κατ’ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσί μας», ἀφοῦ ἐπλάσθηκε ἡ φύσις μας στὸν Ἀδάμ, τὸ ζωαρχικό Πνεῦμα, ἀφοῦ φανερώθηκε κι ἐδόθηκε μὲ τὸ ἐμφύσημα πρὸς αὐτόν, συνεφανέρωσε καὶ τὸ τριαδικὸ τῶν ὑποστάσεων τῆς δημιουργοῦ θεότητος ἐπάνω στὰ ἀλλὰ κτίσματα, τὰ ὁποῖα παράγονταν μὲ μόνο τὸ ρῆμα τοῦ Λόγου καὶ τοῦ λέγοντος Πατρός· ἔτσι τώρα, ποὺ ἀναπλασσόταν στὸν Χριστὸ ἡ φύσις μας, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο, φανερωθὲν διὰ τῆς πρὸς αὐτόν καθόδου ἀπὸ τὰ ὑπερουράνια, καθὼς βαπτιζόταν στὸν Ἰορδάνη, φανέρωσε τὸ μυστήριο τῆς ὕψιστης καὶ παντουργοῦ Τριάδος, τὸ σωστικὸ γιὰ τὰ λογικὰ κτίσματα.

.                 Γιὰ ποιό λόγο φανερώνεται τὸ μυστήριο τῆς Ἁγίας Τριάδος, ὅταν πλάσσεται καὶ ἀναπλάσσεται ὁ ἄνθρωπος; χι μόνο διότι εναι μόνος πίγειος μύστης κα προσκυνητής της, λλ κα διότι εναι μόνος κατ τν εκόνα της. Πραγματικὰ τὰ μὲν αἰσθητικὰ καὶ ἄλογα ζῶα ἔχουν μόνο πνεῦμα ζωϊκό, ἀλλὰ κι’ αὐτό μὴ δυνάμενο νὰ ὑφίσταται καθ’ ἑαυτό, στεροῦνται ὅμως τελείως νοῦ καὶ λόγου· τὰ δὲ ἐντελῶς ὑπὲρ τὴν αἴσθησι, ἄγγελοι καὶ ἀρχάγγελοι, ὡς νοεροί καὶ λογικοί, ἔχουν νοῦ καὶ λόγο, ἀλλὰ ὄχι καὶ πνεῦμα ζωοποιό, ἐπειδὴ δὲν ἔχουν οὔτε σῶμα ποὺ νὰ ζωοποιῆται ἀπὸ αὐτό. Ὁ δὲ ἄνθρωπος εἶναι ὁ μόνος ποὺ κατ’ εἰκόνα τῆς τρισυπόστατης φύσεως ἔχει νοῦ καὶ λόγο καὶ πνεῦμα ζωοποιὸ τοῦ σώματος, ἐπειδὴ ἔχει καὶ τὸ ζωοποιούμενο σῶμα.

, , ,

Σχολιάστε

ΔΙΠΛΑΙ ΚΑΤΑΒΑΣΙΑΙ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ

Διπλαὶ Καταβασίαι Θεοφανείων

,

Σχολιάστε

ΕΙΝΑΙ ΑΡΑΓΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΣ Ο ΑΓΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΜΟΝΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ;

ΕΙΝΑΙ ΑΡΑΓΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΣ Ο ΑΓΙΑΣΜΟΣ
ΤΗΣ ΠΑΡΑΜΟΝΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ;

Τοῦ † Ἰω. Φουντούλη 

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο
«Ἀπαντήσεις εἰς λειτουργικὰς ἀπορίας», τ. Β´,
ἔκδ. Ἀποστολικῆς Διακονίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος,
ἔκδ. Δ´, Ἀθῆναι 1994
σελ. 157 (Ἀπάντηση 208)

Ἠλ. στοιχειοθ. «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»

.               «Ὅπως ἡ Θεία Λειτουργία εἶναι μία καὶ αὐτὴ εἴτε τελεῖται τὸ Πάσχα, τὰ Χριστούγεννα, τὴν Κυριακή, ἢ ὁποιαδήποτε ἄλλη ἡμέρα τοῦ ἔτους καὶ ὁ κοινωνῶν κοινωνεῖ πάντοτε Σῶμα καὶ Αἷμα Χριστοῦ, ἔτσι καὶ στήν ἀκολουθία τοῦ μεγάλου ῾Αγιασμοῦ μεταβάλλεται διὰ τῆς ἐπιφοιτήσεως τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος τὸ εὐλογούμενο ὕδωρ σέ Μέγαν ῾Αγιασμό, σὲ ὁποιαδήποτε ἀπὸ τὶς δύο ἡμέρες τελεσθεῖ ἡ ἀκολουθία. ῾Η διπλῆ τέλεσις τῆς ἀκολουθίας προῆλθε ἀπό καθαρῶς πρακτικοὺς λόγους, γιὰ τὴν ἐξυπηρέτηση τῶν πιστῶν. Ἀπὸ ἰδίους λόγους προῆλθε καὶ ἡ διπλῆ τέλεσις τῆς θείας Λειτουργίας κατὰ τὸ Πάσχα, τὰ Χριστούγεννα καὶ τὰ Θεοφάνεια […] Ἡ διάκρισις Ἁγιασμοῦ τῆς παραμονῆς καὶ ἁγιασμοῦ τῆς ἑορτῆς εἶναι καθαρῶς λαϊκῆς προελεύσεως, ἀνάλογος πρὸς τὴν διάκρισι ποὺ γίνεται μεταξὺ ἀντιδώρου τῆς Μεγάλης Πέμπτης καὶ ἀντιδώρου τῶν ἄλλων ἡμερῶν».
.               Ἄλλες προσπάθειες προσεγγίσεως συνιστοῦν εὐσεβεῖς ἐξηγήσεις, χωρὶς ὅμως κανένα ἱστορικὸ ἢ λειτουργικὸ ἔρεισμα.

βλ. σχετ.:  Ο Μ. ΑΓΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ https://christianvivliografia.wordpress.com/2011/01/05/ὁ-μέγας-ἁγιασμὸς-τῶν-φώτων/

Η ΝΗΣΤΕΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΜΟΝΗΣ ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/01/05/ἡ-νηστεία-τῆς-παραμονῆς-τῶν-θεοφανε/

, , ,

1 Σχόλιο

Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ

Παύλου Εὐδοκίμωφ

.       Ἡ εἰκόνα τῶν Θεοφανείων προσφέρει τήν εὐαγγελική διήγηση ἀλλά προσθέτει μερικές λεπτομέρειες πού ἔχουν χρησιμοποιηθεῖ στή λειτουργία τῆς ἑορτῆς καί δείχνει αὐτό πού ὁ Ἰωάννης θά μποροῦσε νά διηγηθεῖ. Ἐπάνω στήν εἰκόνα ἕνα τμῆμα ἑνός κύκλου παριστᾶ τούς οὐρανούς πού ἀνοίγουν, καί κάποτε ἀπό μιά διπλή πτυχή πού ὁμοιάζει μέ κροσσό ἑνός σύννεφου, βγαίνει τό χέρι τοῦ Πατρός πού εὐλογεῖ. Ἀπό αὐτό τόν κύκλο ἀναχωροῦν ἀκτῖνες φωτός, χαρακτηριστικό τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, καί πού φωτίζουν τό περιστέρι. Αὐτόματη ἀνάμνηση τοῦ ἀρχικοῦ λόγου «καί ἐγένετο φῶς», ἡ ἐκδηλωτική ἐνέργεια τοῦ Πνεύματος, ἀποκαλύπτει τόν τριαδικό Θεό: Ἡ Τριάδα, ὁ Θεός μας, μᾶς ἐκδηλώνεται χωρίς διαίρεση. Ὁ Χριστός ἦλθε γιά νά εἶναι τό φῶς τοῦ κόσμου, πού φωτίζει αὐτούς πού κάθονταν στά σκοτάδια (Ματθ. δ´ 16) ἀπό ἐκεῖ δέ τό ὄνομα τῆς «Ἑορτῆς τῶν φώτων». Ἐνῶ ὁ Χριστός κατέβαινε στά νερά, ἡ φωτιά ἄναψε μέσα στόν Ἰορδάνη, εἶναι ἡ Πεντηκοστή τοῦ Κυρίου καί ὁ προεικονισμένος Λόγος, μέ στύλο φωτός δείχνει ὅτι τό βάπτισμα εἶναι φωτισμός, γέννηση τῆς ὑπάρξεως στό θεῖο φῶς.
.       Ἄλλοτε τήν παραμονή τῆς ἑορτῆς γινόταν τό βάπτισμα τῶν κατηχουμένων καί ὁ ναός ἦταν πλημμυρισμένος ἀπό φῶς, σημεῖο μυήσεως στή γνώση τοῦ Θεοῦ. Ὁ μάρτυρας αὐτοῦ τοῦ φωτός, ὁ ἅγιος Ἰωάννης εἶναι δοσμένος στό γεγονός, γιατί αὐτός ὁ ἴδιος εἶναι «ὁ λύχνος ὁ καιόμενος καί φαίνων» καί οἱ ἄνθρωποι ἔρχονταν «ἀγαλλιαθῆναι ἐν τῷ φωτί αὐτοῦ» (Ἰω. ε´ 35).
.       Ἡ κάθοδος τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μέ τή μορφή ἑνός περιστεριοῦ ἐκφράζει τήν κίνηση τοῦ Πατρός πού φέρεται πρός τόν Υἱό του. Ἐξ ἄλλου, ἐξηγεῖται, κατά τούς Πατέρες, κατ᾽ ἀναλογίαν πρός τόν κατακλυσμό καί τό περιστέρι μέ τόν κλάδο ἐλαίας, σημεῖο τῆς εἰρήνης. Τό Ἅγιο Πνεῦμα πού φέρεται ἐπάνω ἀπό τά ἀρχέγονα νερά ἀνέδειξε τή Ζωή, ἐπίσης αὐτό πού αἰωρεῖται ἐπάνω στά νερά τοῦ Ἰορδάνη, προκαλεῖ τή δεύτερη γέννηση τοῦ νέου δημιουργήματος.
.       Ὁ Χριστός παριστάνεται ὀρθός ἐνάντια πρός τόν βυθό τοῦ νεροῦ σκεπασμένος ἀπό τά κύματα τοῦ Ἰορδάνη. Ἀπό τήν ἀρχή τῆς ἀποστολῆς του, ὁ Ἰησοῦς ἀντιμετωπίζει τά κοσμικά στοιχεῖα πού περιέχουν σκοτεινές δυνάμεις: τό νερό, τόν ἀέρα καί τήν ἔρημο. Ἡ διάβαση τῆς Ἐρυθρᾶς Θαλάσσης εἶναι ἀπό τίς μορφές τοῦ βαπτίσματος: ἡ νίκη ἀπό τόν Θεό τοῦ δράκοντος τῆς θαλάσσης, τοῦ τέρατος Rahab. Ἕνα Ἰδιόμελο τῆς ἑορτῆς κάνει νά κατανοήσουμε τόν Κύριο λέγοντας στόν Ἰωάννη Βαπτιστή: Προφήτη, ἔλα νά μέ βαπτίσεις… Βιάζομαι νά χαθεῖ ὁ κρυμμένος στά νερά ἐχθρός, ὁ πρίγκηπας τοῦ σκότους, γιά νά ἀπελευθερώσω τόν κόσμο ἀπό τά δίχτυα του παραχωρώντας του τήν αἰώνια ζωή. Ἔτσι, μπαίνοντας στόν Ἰορδάνη ὁ Κύριος, καθαρίζει τά νερά: Σήμερον τά το ορδάνου νάματα εἰς ἰάματα μεταποιεῖται. Σήμερον ῥείθροις μυστικοῖς πᾶσα ἡ κτίσις ἀρδεύεται  (εὐχή τῶν ἁγίων Θεοφανείων ποίημα ἁγ. Σωφρονίου Ἱεροσολ.). Εἶναι ὅλο τό σύμπαν πού δέχεται τήν ἁγιοποίησή του: Ὁ Χριστός βαπτίζεται· βγαίνει ἀπό τό νερό καί μέ αὐτό ἀποκαλύπτει τόν κόσμο (ἰδιόμελο τοῦ Κοσμᾶ). Σπάζει τό κεφάλι τῶν δρακόντων καί ἀναζωογονεῖ τόν Ἀδάμ, εἶναι ἡ ἀνάπλαση τῆς ἀνθρωπίνης ὑπάρξεως, ἡ ἀναγέννησή της στό καθαριστικό λουτρό τοῦ μυστηρίου. Ὁ Δίδυμος Τυφλός καθορίζει: «ὁ δέ Κύριος ἔδωκέ μοι μητέρα τήν κολυμβήθραν (Ἐκκλησία), πατέρα τόν Ὕψιστον, ἀδελφόν τόν δι᾽ ἡμᾶς βαπτισθέντα Σωτῆρα».
.         Στήν εἰκόνα μέ τό δεξιό του χέρι ὁ Χριστός εὐλογεῖ τά νερά καί τά ἑτοιμάζει νά γίνουν τά νερά τῆς βαπτίσεως πού ἁγιάζει μέ τήν ἴδια του κατάδυση. Τό νερό ἀλλάζει σημασία, ἄλλοτε εἰκόνα τοῦ θανάτου (κατακλυσμός), εἶναι τώρα ἡ πηγή τοῦ ὕδατος τῆς ζωῆς (Ἀποκ. κα´ 6· Ἰω. δ´ 14). Μυσταγωγικά τό νερό τῆς βαπτίσεως δέχεται τήν ἀξία τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ.
.         Στά πόδια τοῦ Κυρίου, στά νερά τοῦ Ἰορδάνη, ἡ εἰκόνα δείχνει δύο μικρές ἀνθρώπινες μορφές, εἰκονογράφηση τῶν παλαιοδιαθηκικῶν κειμένων πού ἀποτελοῦν μέρος τῆς ἀκολουθίας: «τί σοί ἐστι, θάλασσα ὅτι ἔφυγες, καὶ σὺ Ἰορδάνη, ὅτι ἐστράφης εἰς τὰ ὀπίσω» (Ψαλμ. ριγ´ 5). Τό τροπάριο (ἦχος Δ´) ἐξηγεῖ: «Ἀπεστρέφετο ποτέ, ὁ Ἰορδάνης ποταμός, τῇ μηλωτῇ Ἐλισσαιέ, ἀναληφθέντος Ἠλιού καὶ διῃρεῖτο τὰ ὕδατα ἔνθεν καὶ ἔνθεν· καὶ γέγονεν αὐτῷ ξηρὰ ὁδὸς ἡ ὑγρὰ εἰς τύπον ἀληθῶς τοῦ Βαπτίσματος, δι᾽ οὗ ἡμεῖς τήν ρέουσαν τοῦ βίου διαπερῶμεν διάβασιν». Εἰκόνα συμβολική πού μιλᾶ γιά τήν μετάνοια ἀκόμη ἀόρατη τῆς κοσμικῆς φύσεως, τῆς μεταστροφῆς τῆς ὀντολογίας της. Ἡ εὐλογία τῆς ὑδρόβιας φύσεως ἁγιάζει τήν ἴδια ἀρχή τῆς ἐπίγειας ζωῆς. Γι᾽ αὐτό, μετά τήν θεία λειτουργία γίνεται ὁ μεγάλος ἁγιασμός τῶν ὑδάτων (ἑνός ποταμοῦ, μιᾶς πηγῆς ἤ ἐντελῶς ἁπλά ἑνός δοχείου τοποθετημένου μέσα στήν ἐκκλησία).
.          Μιλώντας γιά τά μή ἁγιασμένα νερά, εἰκόνα τοῦ θανάτου–κατακλυσμοῦ ἡ λειτουργία τά ὀνομάζει ὑδατόστρωτο τάφο. Πραγματικά, ἡ εἰκόνα δείχνει τόν Ἰησοῦ νά εἰσέρχεται στά νερά, στόν ὑγρό τάφο. Αὐτός ἐδῶ ἔχει τή μορφή ἑνός σκοτεινοῦ σπηλαίου (εἰκονογραφική μορφή τοῦ ἅδη) περιέχοντας ὅλο τό σῶμα τοῦ Κυρίου (εἰκόνα τοῦ ἐνταφιασμοῦ, πού προσφέρεται στό μυστήριο τοῦ βαπτίσματος μέ ὁλική κατάδυση, μορφή τοῦ πασχαλίου τριημέρου), γιά νά ἀποσπάσει τόν ἀρχηγό τῆς φυλῆς μας στή ζοφερή διαμονή. Συνεχίζοντας τόν προκαταβολικό συμβολισμό τῆς Γεννήσεως, ἡ εἰκόνα τῶν Θεοφανείων δείχνει τήν προκάθοδο τοῦ Χριστοῦ στόν Ἅδη: «καταβὰς ἐν τοῖς ὕδασιν ἔδησε τόν ἰσχυρόν». Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, σχολιάζει: ἡ κατάδυση καί ἡ ἀνάδυση εἶναι ἡ εἰκόνα τῆς καθόδου στόν ἅδη καί τῆς ἀναστάσεως.
.         Ὁ Χριστός παριστάνεται γυμνός, εἶναι ντυμένος μέ τήν ἀδαμική γυμνότητα καί ἔτσι ἀποδίδει στήν ἀνθρωπότητα τό ἔνδοξο παραδεισιακό ἔνδυμά της. Γιά νά δείξει τήν ὑπέρτατη πρωτοβουλία του παριστάνεται βαδίζοντας ἤ κάνοντας ἕνα βῆμα πρός τόν ἅγιο Ἰωάννη: ἐλεύθερα ἔρχεται καί κλίνει τό κεφάλι. Ὁ Ἰωάννης εἶναι ταραγμένος: ἐγώ χρείαν ἔχω ὑπό σοῦ βαπτισθῆναι, καί σύ ἔρχῃ πρός με;»… Ὁ Ἰησοῦς τόν διατάζει: «ἄφες ἄρτι». Ὁ Ἰωάννης τείνει τό δεξιό του χέρι σέ μιά τελετουργική χειρονομία, στό ἀριστερό κρατεῖ ἕνα εἰλητάριο, κείμενο τοῦ κηρύγματός του.
.         Οἱ ἄγγελοι τῆς Ἐνσαρκώσεως εἶναι σέ μιά στάση προσκυνήσεως, τά σκεπασμένα χέρια τους σέ ἔνδειξη σεβασμοῦ. Συμβολίζουν ἐπίσης καί εἰκονογραφοῦν τό λόγο τοῦ ἀποστόλου Παύλου (Γαλ. γ´ 27) :«Ὅσοι γάρ εἰς Χριστόν ἐβαπτίσθητε, Χριστόν ἐνεδύσασθε…».

 ΠΗΓΗ: orthodox-answers.blogspot.com

, , , ,

Σχολιάστε

Η ΑΓΙΑ ΗΜΕΡΑ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ (Ἅγ. Γρηγόριος Θεολόγος)

  γία μέρα τν Φώτων

 ποσπάσματα ἀπὸ τὸν Λόγο τοῦ γ. Γρηγορίου το Θεολόγου
Ες τ για Φτα
(Λόγος ΛΘ΄, ΕΠΕ, τ. 5ος , σ.73-113)

.          Πάλιν ὁ Ἰησοῦς μου, καὶ πάλι μυστήριο. Μυστήριο δὲ ποὺ δὲν εἶναι οὔτε ψεύτικο οὔτε  ἀπρεπές, οὔτε προέρχεται ἀπὸ τὴν εἰδωλολατρικὴ πλάνη καὶ τὴ μέθη (διότι ἐγὼ ἔτσι ἀποκαλῶ τὰ τῆς λατρείας τους καὶ νομίζω ὅτι αὐτὸ κάνει καὶ κάθε λογικὸς ἄνθρωπος), ἀλλὰ εἶναι μυστήριο καὶ θεῖο καὶ ὑψηλὸ καὶ δημιουργεῖ λαμπρότητα. Διότι γία μέρα τν Φώτων, στν ποίαν χουμε φθάσει κα τν ποίαν χουμε ξιωθε ν ορτάσουμε σήμερα, χει μν ς ρχ τ βάπτισμα το Χριστο μου, το ληθινο φωτς «τ ποο φωτίζει κάθε νθρωπο ποος ρχεται στν κόσμον», πραγματοποιε δ τν καθαρισμό μου κα βοηθε τ φς πο χουμε λάβει π τν Θε κατ τ δημιουργία κα τ χουμε κάνει ν σκοτεινιάσει κα ν δυνατίσει.
.          Ἀκοῦστε λοιπὸν τὴν φωνὴ τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία σ’ ἐμένα μέν, τὸν ὀπαδὸ καὶ τὸν ἐξηγητὴ τῶν τέτοιων πραγμάτων, ἀκούγεται πολὺ δυνατά, μακάρι δὲ νὰ ἀκουσθεῖ καὶ σὲ σᾶς: «Ἐγὼ εἶμαι τὸ φῶς τοῦ κόσμου» καὶ γι’ αὐτὸ τὸν λόγο «πλησιάστε τον καὶ πάρετε φῶς, καὶ τὰ πρόσωπά σας δὲν θὰ σκιασθοῦν ἀπὸ ντροπή», ἐπειδὴ ἔχουν τὴν σφραγίδα τοῦ ἀληθινοῦ φωτός. Νά, εὐκαιρία ἀναγεννήσεως· ἂς γίνουμε οὐράνιοι. Νά, καιρὸς ἀναδημιουργίας· ἂς ξαναβροῦμε τὸν πρῶτο Ἀδάμ. Ν μν μείνουμε κενο πο εμαστε, λλ ν γίνουμε κενο πο κάποτε ἤμαστε. «Τὸ φῶς φωτίζει μέσα στὸ σκοτάδι μὲ τὴν παροῦσα ζωὴ καὶ τὴν σάρκα. Καὶ τὸ καταδιώκει μέν, ἀλλὰ δὲν κατορθώνει νὰ τὸ ἐξουδετερώσει τὸ σκοτάδι, ἡ ἐχθρικὴ δηλαδὴ δύναμη, ἡ ὁποία ἐπιτίθεται μὲν ἀπὸ θρασύτητα σ’ ἐκεῖνον ποὺ μοιάζει στὸν Ἀδάμ, ἀλλὰ πέφτει πάνω στὸν Θε κα νικιέται, γιὰ νὰ ρίχνουμε ἀπὸ πάνω μας τὸ σκοτάδι καὶ νὰ πλησιάζουμε στὸ φῶς καὶ νὰ γινόμαστε τέλειο φῶς, παιδιὰ τελείου φωτός. Βλέπετε τὴν ὡραιότητα τῆς ἡμέρας; Βλέπετε τὴν δύναμη τοῦ μυστηρίου; Δὲν ἔχετε ὑψωθεῖ ἀπὸ τὴν γῆ; Δὲν ἀνεβήκατε πιὸ πάνω, βοηθούμενοι ἀπὸ τὴν δική μου φωνὴ καὶ τοὺς λόγους μου; Θὰ τοποθετηθεῖτε δὲ ἀκόμη ὑψηλότερα, ὅταν θὰ βοηθήσει ὁ Λόγος τὸν δικό μου λόγο. […]
.          Ὁ Ἰωάννης ὅμως βαπτίζει καὶ ἔρχεται νὰ βαπτισθεῖ ὁ Ἰησοῦς, γιὰ νὰ ἁγιάσει μὲν ἐνδεχομένως καὶ τὸν βαπτιστή, ὅπως εἶναι δὲ καταφανές, γι ν θάψει μέσα στ νερ λον τν παλαι δμ καὶ νὰ ἁγιάσει πρὶν ἀπ’ αὐτοὺς καὶ γιὰ χάρη τους τὸν Ἰορδάνη. Ὅπως δὲ ὁ ἴδιος ἦταν Πνεῦμα καὶ σάρκα, ἔτσι δίνει τὴν πνευματικὴ ὁλοκλήρωση μὲ Πνεῦμα καὶ νερό. Ὁ βαπτιστὴς δὲν δέχεται καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀγωνίζεται (νὰ τὸν πείσει). «Ἐγὼ ἔχω ἀνάγκη νὰ βαπτισθῶ ἀπὸ σένα», λέει τὸ λυχνάρι στὸν Ἥλιο, ἡ φωνὴ στὸν Λόγο, ὁ φίλος στὸν Νυμφίο, ὁ ἀνώτερος ἀπὸ κάθε ἄλλο γέννημα γυναίκας στὸν Πρωτότοκο ὁλόκληρης τῆς δημιουργίας, ἐκεῖνος ποὺ σκίρτησε ἐνῶ βρισκόταν μέσα στὴν κοιλιὰ σ’ ἐκεῖνον ποὺ προσκυνήθηκε μέσα στὴν κοιλιά, ἐκεῖνος ποὺ προέτρεξε καὶ ὁ ὁποῖος θὰ προστρέξει σ’ ἐκεῖνον ποὺ φάνηκε καὶ θὰ φανεῖ. «Ἐγὼ ἔχω ἀνάγκη νὰ βαπτισθῶ ἀπὸ σένα» –πρόσθεσε καὶ «δι’ ἐσὲ» (διότι γνώριζε ὅτι ἐπρόκειτο νὰ βαπισθεῖ μὲ τὸ μαρτύριο) ἤ, ὅπως ὁ Πέτρος, τὸ ὅτι θὰ καθαρίσεις ὄχι μόνον τὰ πόδια — «καὶ σὺ ἔρχεσαι πρὸς ἐμέ;». Καὶ τοῦτο εἶναι προφητικό. Διότι γνώριζε ὅτι ὅπως μετὰ τὸν Ἡρώδη ἐπρόκειτο νὰ καταληφθεῖ ἀπὸ μανία ὁ Πιλάτος, ἔτσι καὶ μετὰ ἀπ’ αὐτόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἔφευγε προηγουμένως, θὰ ἀκολουθοῦσε ὁ Ἰησοῦς. Τί δὲ λέει ὁ Ἰησοῦς; «Ἄφησε τώρα τὶς ἀντιρρήσεις», διότι αὐτὸ ἀπαιτοῦσε τὸ θεῖο σχέδιο· διότι γνώριζε ὅτι μετὰ ἀπὸ λίγο ἐπρόκειτο νὰ βαπτίσει αὐτὸς τὸν βαπτιστή. Τί δ εναι τ φτυάρι; κάθαρση. Τί εναι δ τ πρ; Τ κάψιμο κάθε νόητου πράγματος κα ναζωπύρωση το πνεύματος. Τί εναι δ ξίνα; Τ κόψιμο τς ψυχς, ποία, φο χει γεμίσει μ καθαρσίες, χει καταστε θεράπευτη. Τί εναι δ τ μαχαίρι; τομ τν ποία κάνει Λόγος κα ποία ξεχωρίζει τ κακ π τ καλ κα τν πιστὸ π τν πιστο καὶ ἡ ὁποία κάνει τὸν υἱὸ καὶ τὴ θυγατέρα καὶ τὴν νύμφη νὰ ἐπαναστατοῦν κατὰ τοῦ πατέρα καὶ τῆς μητέρας καὶ τῆς πεθερᾶς, καὶ τὰ νέα καὶ πρόσφατα (νὰ ἐπαναστατοῦν) κατὰ τῶν παλαιῶν τὰ ὁποία εἶναι σκιώδη. Τί εναι δ τ κορδόνι το ποδήματος, ποὺ δὲ μπορεῖς νὰ λύσεις σὺ ποὺ βαπτίζεις τὸν Ἰησοῦ, ποὺ ἔζησες στὴν ἔρημο μὲ νηστεία, ὁ νέος Ἠλίας, ὁ ὁποῖος εἶσαι κάτι ἀνώτερο καὶ ἀπὸ προφήτη, ἀφοῦ εἶδες καὶ ἐκεῖνον ποὺ εἶχες προφητεύσει καὶ (ἐσὺ) ποὺ συνδέεις τὴν Πάλαια μὲ τὴν Καινὴ Διαθήκη; Τί εἶναι αὐτό; Ἐνδεχομένως λόγος γι τν λευση στὴν γ κα περ τς σαρκός, τοῦ ὁποίου καὶ τὸ ἐλάχιστο ἀκόμη τμῆμα εἶναι ἀδύνατο νὰ γίνει κατανοητό, ὄχι μόνον σ’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀκόμη σαρκικὸ φρόνημα καὶ εἶναι ἀκόμη νήπια στὸ Χριστιανισμό, ἀλλὰ καὶ σ’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διαθέτουν τὸ Πνεῦμα τοῦ Ἰωάννη.
.          Ἀλλὰ καὶ ἀνεβαίνει ἀπὸ τὸ νερὸ ὁ Ἰησοῦς. Ἀνεβάζει δὲ μαζί του καὶ τὸν κόσμο καὶ βλέπει νὰ σχίζονται οἱ οὐρανοί, τοὺς ὁποίους ὁ Ἀδὰμ εἶχε κλείσει γιὰ τὸν ἑαυτό του καὶ γιὰ τοὺς ἀπογόνους του, ὅπως εἶχε κλείσει καὶ μὲ τὴν φλογίνη ρομφαία τὸν παράδεισο. Καὶ τὸ Πνεῦμα μαρτυρεῖ τὴν Θεότητα (διότι τὸ ὅμοιο σπεύδει πρὸς τὸ ὅμοιο) καὶ ἡ φωνὴ ἀπὸ τοὺς οὐρανοὺς (διότι ἀπ’ ἐκεῖ προερχόταν ἐκεῖνος γιὰ τὸν ὁποῖον διδόταν ἡ μαρτυρία). Ἐμφανίζεται δὲ σὰν περιστέρι (διότι τιμᾶ τὸ σῶμα, ἀφοῦ καὶ αὐτὸ γίνεται Θεὸς μὲ τὴν θέωση, ὅταν αὐτὴ θεωρεῖται ἀπὸ τὴν πλευρὰ τοῦ σώματος) καὶ λόγῳ τοῦ ὅτι εἶναι ἀπὸ πολὺ παλαιὰ συνηθισμένο νὰ φέρει τὴν εὐχάριστη ἀγγελία τῆς παύσεως τοῦ κατακλυσμοῦ τὸ περιστέρι. Ἐὰν δὲ κρίνεις τὴν θεότητα μὲ ὄγκους καὶ μὲ σταθμά, καὶ γιὰ τὸν λόγο αὐτόν σοῦ φαίνεται μικρὸ τὸ Πνεῦμα, ἐπειδὴ παρουσιάζεται μὲ μορφὴ περιστεριοῦ, ὦ ἀνόητε καὶ μικρόψυχε γιὰ τὰ πιὸ μεγάλα, εἶναι καιρὸς νὰ δυσφημήσεις καὶ τὴν βασιλεία τῶν οὐρανῶν, ἐπειδὴ παρομοιάζεται μὲ ἕνα σπειρὶ ἀπὸ σινάπι, καὶ νὰ ὑπερυψώνεις τὸν διάβολο πιὸ πολὺ ἀπὸ τὴν μεγαλειότητα τοῦ Ἰησοῦ, ἐπειδὴ αὐτὸς μὲν ὀνομάζεται βουνὸ μεγάλο καὶ Λεβιάθαν καὶ βασιλεὺς ὅσων βρίσκονται στὰ νερά, ἐνῶ ὁ Ἰησοῦς ὀνομάζεται «ἀρνίον καὶ μαργαρίτης καὶ σταγὼν» καὶ ἄλλα παρόμοια,
.          Ἐπειδὴ δὲ σήμερα πανηγυρίζουμε τὸ βάπτισμα καὶ πρέπει νὰ κακοπαθήσουμε λίγο γιὰ χάρη ἐκείνου ὁ ὁποῖος γιὰ χάρη μᾶς ἔγινε ὅπως ἐμεῖς καὶ βαπτίσθηκε καὶ σταυρώθηκε, ἂς ἐξετάσουμε φιλοσοφικὰ κάτι σχετικὸ μὲ τὴν διαφορὰ τῶν Βαπτισμάτων, γιὰ νὰ φύγουμε ἀπ’ ἐδῶ καθαρισμένοι. Ὁ Μωϋσῆς βάπτισε, ἀλλὰ βάπτισε στὸ νερὸ καὶ πρὶν ἀπ’ αὐτὸ στὴν νεφέλη καὶ στὴν θάλασσα. Αὐτὸ δὲ ἀποτελοῦσε σύμβολο, ὅπως πιστεύει καὶ ὁ Παῦλος. Ἡ θάλασσα τοῦ νεροῦ, ἡ νεφέλη τοῦ Πνεύματος, τὸ μάννα τοῦ ἄρτου τῆς ζωῆς, καὶ τὸ νερό, ποὺ ἔπιναν, τοῦ οὐρανίου ποτοῦ. Καὶ ὁ Ἰωάννης βάπτισε, ἀλλὰ ὄχι τελείως ἰουδαϊκά, ἐπειδὴ δὲν βάπτισε μόνο στὸ νερὸ ἀλλὰ καὶ στὴ μετάνοια. Ὄχι ὅμως καὶ ὁλότελα πνευματικά, ἐπειδὴ δὲν προσθέτει καὶ τὸ «εἰς τὸ Πνεῦμα». Βαπτίζει καὶ ὁ Ἰησοῦς, ἀλλὰ στὸ Πνεῦμα. Αὐτὸ εἶναι ἡ τελειότητα. Καὶ πῶς δὲν εἶναι Θεός, γιὰ νὰ γίνω καὶ λίγο παράτολμος, ἐκεῖνος ἀπὸ τὸν ὁποῖον θὰ γίνεις καὶ σὺ Θεός; Γνωρίζω καὶ τέταρτο βάπτισμα, τὸ βάπτισμα τοῦ μαρτυρίου καὶ τοῦ αἵματος, στὸ ὁποῖο βαπτίσθηκε καὶ ὁ ἴδιος ὁ Χριστός, καὶ ποὺ εἶναι πολὺ πιὸ ἀξιοσέβαστο ἀπὸ τὸ ἄλλα, γιατί δὲν μολύνεται ἀπὸ μεταγενέστερα ἁμαρτήματα. Γνωρίζω καὶ πέμπτο ἀκόμη, τὸ βάπτισμα τῶν δακρύων, ποὺ εἶναι ἀκόμη πιὸ ἐπίπονο, ὅπως «ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος βρέχει κάθε νύκτα τὸ κρεββάτι καὶ τὸ στρῶμα του μὲ δάκρυα», ποὺ «οἱ πληγὲς τῆς κακίας μυρίζουν ἄσχημα καὶ ἔχουν σαπίσει», ποὺ «πενθεῖ καὶ βαδίζει μὲ σκυμμένο κεφάλι» καὶ ποὺ μιμεῖται τὴν ἐπιστροφὴ τοῦ Μανασσῆ καὶ τὴν ταπείνωση τῶν κατοίκων τῆς Νινευΐ, ἡ ὁποία τοὺς ἐξασφάλισε τὴ συγχώρηση, ὁ ὁποῖος, ἀκόμη, λέει αὐτὰ ποὺ εἶπε ὁ τελώνης στὸ ναὸ καὶ κέρδισε τὴν συγχώρηση ἀντὶ γιὰ τὸν καυχησιάρη φαρισαῖο, καὶ ὁ ὁποῖος σκύβει μὲ ταπείνωση, ὅπως ἡ Χαναναία, καὶ ζητᾶ νὰ τὸν εὐσπλαγχνισθοῦν καὶ νὰ τοῦ δώσουν ὡς τροφὴ ψίχουλα, τὴν τροφὴ δηλαδὴ ποὺ τρώει ὁ σκύλος ὅταν εἶναι πολὺ πεινασμένος.
.          Ἐγὼ λοιπὸν (ἐπειδὴ ὁμολογῶ ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι ζῶο ποὺ ἀλλάζει εὔκολα καὶ μεταβάλλεται ἡ φύση του) καὶ αὐτὸ τὸ δέχομαι μὲ προθυμία, καὶ προσκυνῶ ἐκεῖνον ποὺ τὸ ἔδωσε, καὶ τὸ δίνω καὶ στοὺς ἄλλους, καὶ προσφέρω φιλανθρωπία ἔναντί της φιλανθρωπίας ἡ ὁποία μου προσφέρεται. Διότι γνωρίζω ὅτι καὶ ἐγὼ εἶμαι ἄνθρωπος ἀδύνατος, καὶ ὅτι μὲ ὁποῖο μέτρο θὰ κρίνω μὲ τὸ ἴδιο θὰ κριθῶ. Σὺ δὲ τί λὲς καὶ τί νόμους βγάζεις, ὦ νέε φαρισαῖε, ὀ ὁποῖος εἶσαι καθαρὸς μὲν ὡς πρὸς τὸ ὄνομα ἀλλὰ ὄχι καὶ ὡς πρὸς τὴν ψυχικὴ διάθεση, καὶ ποῦ, ἐνῶ εἶσαι τὸ ἴδιο ἀδύνατος μὲ τοὺς ἄλλους, διακηρύσσεις μὲ ἔπαρση τὶς δοξασίας τοῦ Νοβάτου; Δὲν δέχεσαι τὴ μετάνοια; Δὲν συγκινεῖσαι μὲ τοὺς ὀδυρμούς; Δὲν χύνεις οὔτε ἕνα δάκρυ; Μακάρι νὰ μὴν συναντήσεις οὔτε σὺ τέτοιο κριτή. Δὲν σέβεσαι τὴν φιλανθρωπία τοῦ Ἰησοῦ, ὁ ὁποῖος πῆρε τὶς ἀδυναμίας μας καὶ σήκωσε τὶς ἀσθένειές μας, ὁ ὁποῖος ἦλθε ὄχι γιὰ τοὺς δικαίους, ἀλλὰ γιὰ νὰ μετανοήσουν οἱ ἁμαρτωλοί, ὁ ὁποῖος «θέλει τὴν εὐσπλαχνία περισσότερο ἀπὸ τὴ θυσία», ὁ ὁποῖος συγχωρεῖ τὰ ἁμαρτήματα «ἐβδομηκοντάκις ἑπτά», δηλ. ἄπειρες φορές; Πόσο ἀξιομακάριστη θὰ ἦταν ἡ ὑψηλοφροσύνη σου, ἂν ἦταν καθαρότητα καὶ ὄχι ἀνόητη κενοδοξία, ποὺ θέτει νόμους ἀνώτερους ἀπὸ τὶς δυνάμεις τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἀντικαθιστᾶ τὴν ἐπανόρθωση μὲ τὴν ἀπόγνωση. Διότι τὸ ἴδιο κακὸ εἶναι καὶ ἡ χωρὶς σωφροσύνη συγχώρηση καὶ ἡ χωρὶς συγχώρηση καταδίκη. Ἐπειδὴ ἡ μὲν πρώτη ἀφήνει τελείως ἐλεύθερα τὰ χαλινάρια ἐνῶ ἡ δεύτερη προκαλεῖ ἀπόγνωση μὲ τὴν σκληρότητά της. Δεῖξε μου τὴν καθαρότητά σου, καὶ τότε θὰ δεχθῶ νὰ ὑπερηφανεύεσαι. Τώρα ὅμως φοβοῦμαι μήπως, ἐνῶ εἶσαι γεμάτος ἀπὸ πληγές, βάλεις μέσα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖο παραμένει ἀθεράπευτο. Οὔτε δέχεσαι μετανοημένο τὸν Δαβίδ, ὁ ὁποῖος μὲ τὴν μετάνοιά του διατήρησε τὸ προφητικό του χάρισμα; Οὔτε τὸν Πέτρο τὸν μεγάλο, ὁ ὁποῖος ἔπαθε κάτι ἀνθρώπινο κατὰ τὴν διάρκεια τοῦ σωτηρίου πάθους; Ὁ Ἰησοῦς δὲ τὸν δέχθηκε καὶ μὲ τὴν τριπλῆ ἐρώτηση καὶ τὴν τριπλῆ ὁμολογία θεράπευσε τὴν τριπλῆ ἄρνηση. Ἢ δὲν δέχεσαι οὔτε ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος τελειοποιήθηκε μὲ τὸ αἷμα του; Καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἕνα ἀκόμη δεῖγμα τῆς σκληρότητάς σου. Οὔτε ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος παρανόμησε στὴν Κόρινθο; Ὁ Παῦλος δὲ ὑπέδειξε ὡς ποινὴ τὴν ἀγάπη, ἐπειδὴ εἶδε τὴν διόρθωση καὶ τὸ αἴτιο τῆς διορθώσεως, «γιὰ νὰ μὴ χαθεῖ ἐκεῖνος ποὺ εἶχε ἁμαρτήσει ἀπὸ τὴν ὑπερβολικὴ ἐπιτίμηση». Οὔτε ἐπιτρέπεις στὶς νέες χῆρες νὰ παντρεύονται, ἐπειδὴ ἡ ἡλικία τοὺς εἶναι εὔκολο νὰ παρεκκλίνει πρὸς τὴν ἁμαρτία; Αὐτὸ ὅμως τὸ τόλμησε ὁ Παῦλος, τοῦ ὁποίου σὺ γίνεσαι διδάσκαλος, σὰν νὰ εἶχες ἀνεβεῖ μέχρι τὸν τέταρτο οὐρανὸ καὶ σὲ ἄλλον παράδεισο, σὰν νὰ εἶχες ἀκούσει πιὸ ἀπόρρητα πράγματα, καὶ νὰ εἶχες ὁδηγήσει στὸ Εὐαγγέλιο μεγαλύτερο ἀριθμὸ ἀνθρώπων.[…]

.             Ἐμεῖς δὲ ἂς τιμήσουμε σήμερα τὸ Βάπτισμα τοῦ Χριστοῦ καὶ ἂς τὸ ἑορτάσουμε σωστὰ μὲ τὸ νὰ χαιρόμαστε πνευματικὰ καὶ ὄχι νὰ περιποιούμαστε τὴν κοιλία μας. Πῶς δὲ θὰ χαροῦμε; «Λουσθεῖτε γιὰ νὰ καθαρισθεῖτε». Ἂν μὲν εἶσθε κόκκινοι ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ λιγότερο κόκκινοι ἀπὸ τὸ αἷμα, τότε νὰ γίνετε λευκοὶ ὅπως τὸ χιόνι. Ἂν δὲ εἶσθε κόκκινοι καὶ ἄνθρωποι γεμάτοι ἀπὸ αἵματα, τότε ἂς φθάσετε ἔστω καὶ τὴ λευκότητα τοῦ μαλλιοῦ. Πάντως καθαρισθεῖτε καὶ φροντίζετε νὰ καθαρίζεστε, ἐπειδὴ μὲ τίποτε ἄλλο δὲν χαίρεται τόσο πολὺ ὁ Θεός, ὅσο μὲ τὴ διόρθωση καὶ τὴ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου, γιὰ χάρη τοῦ ὁποίου ἔχουν λεχθεῖ τὰ πάντα καὶ ἔχουν δοθεῖ ὅλα τὰ μυστήρια· γιὰ νὰ γίνετε φωτεινὰ ἀστέρια γιὰ τὸν κόσμο καὶ δύναμη ζωτικὴ γιὰ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. Γιὰ νὰ παρουσιασθεῖτε σὰν τέλεια φῶτα στὸ μεγάλο φῶς, καὶ νὰ μυηθεῖτε στὴ φωταγωγία ποὺ πηγάζει ἀπὸ ἐκεῖ, παίρνοντας φῶς καθαρότερο καὶ δυνατότερο ἀπὸ τὴν Τριάδα, τῆς ὁποίας σήμερα ἔχετε ὑποδεχτεῖ τὴν μία αὐγὴ ἀπὸ τὴν μία θεότητα, στὸ πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου μας, στὸν ὁποῖον ἀνήκει ἡ δόξα καὶ ἡ ἐξουσία στοὺς αἰῶνες τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

ΠΗΓΗ: pemptousia.gr

, , , , , ,

Σχολιάστε

Η ΒΑΠΤΙΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ

Ἡ βάπτιση τοῦ Ἰησοῦ καὶ ἡ σημασία της

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Γεωργίου Π. Πατρώνου 
«Ἡ ἱστορικὴ πορεία τοῦ Ἰησοῦ»

(ἐκδ. Δόμος, Ἀθῆναι 1997, σ. 241-245)

.          Μετὰ τὴν προσέγγιση τοῦ γεγονότος τῆς γνωριμίας καὶ συνάντησης Ἰησοῦ καὶ Ἰωάννη εἶναι ἀνάγκη γιὰ μία εὐρύτερη διερεύνηση καὶ τῆς βαπτίσεως τοῦ Ἰησοῦ ἀπὸ τὸν Βαπτιστή. Τὸ βάπτισμα τοῦ Ἰωάννη μπορεῖ νὰ θεωρηθεῖ ὡς ἕνα βάπτισμα μετανοίας, γιὰ τὴν οὐσιαστικὴ ἔνταξη κάποιου στὸν πιστὸ λαὸ τοῦ Θεοῦ, τὸν ἀληθινὸ Ἰσραήλ. Μὲ τὸ βάπτισμα πραγματοποιεῖτο ἕνα εἶδος κάθαρσης γιὰ τὴν πραγματικὴ ἐνσωμάτωση στὴν κοινότητα τῶν ἀληθινῶν «τέκνων Ἀβραὰμ» (Ματθ. γ´ 9· Ἰωάν. η´ 33 ἑξ. Ρωμ. δ´ 12). Γι’ αὐτὸ καὶ ἡ πρόσκληση πρὸς μετάνοια πρὶν ἀπὸ τὴν βάπτιση ἀπευθυνόταν ἀπὸ τὸν Ἰωάννη ὄχι μόνο πρὸς τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἢ τοὺς προσήλυτους στὴν ἰουδαϊκὴ κοινότητα καὶ πίστη, ἀλλὰ καὶ πρὸς ὅλους ἐκείνους ποὺ ἐπιθυμοῦσαν ν’ ἀνήκουν στοὺς προσδοκῶντες τὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ. πρόκειτο γι να βάπτισμα μοναδικό, πο δν τ συναντομε στ ουδαϊκ τελετουργικ τυπικό, κα πο τελετο ποκλειστικ κα μόνο π τν ωάννη στ νερ το ποταμοῦ ορδάνη καὶ στὴν περιοχὴ τῆς ἐρήμου, ὅπου καὶ τὸ κήρυγμα μετανοίας. «Ὀνομάζεται «βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν» (Μάρκ. α´4).
.      Τὸ βάπτισμα αὐτὸ προϋποθέτει, ἀσφαλῶς, τὴν ἐξομολόγηση τῶν ἁμαρτιῶν καὶ τὴν ὁριστικὴ ἀπόφαση γιὰ οὐσιαστικὴ μεταστροφή, ὄχι μόνο στὴν καθημερινὴ πράξη ἀλλὰ καὶ στὴν καθόλου στάση ἔναντι τῶν μεγάλων προβλημάτων τῆς ζωῆς (βλ. Ματθ. γ´ 6 ἐξ.). Τὸ βάπτισμα ὕδατος τοῦ Ἰωάννη εἶχε καὶ θεωρητικό, συμβολικὸ χαρακτήρα. Συμβόλιζε τὴν ἠθικὴ καθαρότητα καὶ ἁγνότητα τοῦ ἀνθρώπου. Στὴ θεολογικὴ δὲ γλώσσα ἐθεωρεῖτο ἀναγκαῖο καὶ γιὰ τὴν προπαρασκευὴ τοῦ ἀνθρώπου ἐν ὄψει τοῦ ἐσχατολογικοῦ βαπτίσματος. Τ πικείμενο μεσσιανικ βάπτισμα «ν πνεύματι κα πυρ» τς νέας ποχς, ρχεται ς συνέχεια κα προϋποθέτει πάντοτε τ βάπτισμα δατος το ωάννη (Ματθ. γ´ 11- Πράξ. α´ 5· ια´16).

 Ἡ σημασία τῆς βαπτίσεως τοῦ Ἰησοῦ

.         Ἡ βάπτιση τοῦ Ἰησοῦ, τώρα, ἀπὸ τὸν Ἰωάννη θεωρεῖται ὡς ἕνα πολὺ σημαντικὸ καὶ ἰδιαίτερα ἐνδιαφέρον γεγονὸς γιὰ τὴν εὐαγγελικὴ ἱστορία καὶ παράδοση. Εἶναι ἕνα γεγονὸς ποὺ ἐπισημοποιεῖ, θὰ λέγαμε, τὴ δημόσια ἀναγνώριση καὶ ὕψωση τοῦ Ἰησοῦ στὴν μεσσιανικὴ ἰδιότητά του. Καὶ οἱ τέσσερις Εὐαγγελιστὲς περιγράφουν τὸ γεγονὸς αὐτὸ σὲ ἔκταση καὶ μὲ ἰδιαίτερη σπουδὴ καὶ τὸ ἀναφέρουν ὅλοι πρὶν ἀπὸ τὴν δημόσια δράση τοῦ Ἰησοῦ, κατὰ τρόπο πολὺ ἀποκαλυπτικό. Θεωρεῖται δὲ ἰδιαίτερα χαρακτηριστικὴ στὸ σημεῖο αὐτὸ ἡ σύγκλιση ποὺ παρατηρεῖται καὶ στὶς δύο παραδόσεις, τὴ συνοπτικὴ καὶ τὴν ἰωάννεια, γιὰ τὴν παρουσίαση καὶ προβολὴ τοῦ Ἰησοῦ ὡς τοῦ μοναδικοῦ καὶ «ἀγαπητοῦ» Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία γίνεται διὰ μέσου τῆς βαπτίσεως καὶ τῆς θεοφανείας. Εὐγλωττότερος στὴν περιγραφὴ καὶ στὴν ἔκθεση τῶν λεπτομερειῶν τῆς ὅλης σκηνῆς εἶναι ὁ Εὐαγγελιστὴς Ματθαῖος (Ματθ. γ´13-17). Οἱ παρατηρούμενες διαφορὲς στὶς εὐαγγελικὲς αὐτὲς διηγήσεις εἶναι ἐλάχιστες καὶ στρέφονται κυρίως γύρω ἀπὸ τὴν ἐπισήμανση τοῦ χρόνου τῆς ἐμφάνισης τοῦ «πνεύματος τοῦ Θεοῦ ὡσεὶ περιστερὰ» (Ματθ. γ´16) καὶ τῆς ἀκριβοῦς στιγμῆς τῆς ἐπίσημης καθιέρωσης τοῦ Ἰησοῦ στὴ μεσσιανικὴ ἀποστολή του.
.          Κατὰ τὸν Ματθαῖο, ὁ Ἰησοῦς ἔρχεται ἀπὸ τὴν Γαλιλαία στὸν Ἰορδάνη ποταμὸ μὲ μοναδικὸ σκοπὸ τὴν συνάντηση τοῦ Ἰωάννη ὥστε «βαπτισθῆναι ὑπ’ αὐτοῦ». Μὲ τὴν ἐνέργειά του αὐτὴ ὁ Ἰησοῦς θέλει νὰ φανερώσει ἐκτὸς τῶν ἄλλων καὶ ὅτι μὲ δική του προσωπικὴ θέληση καὶ ἀπόφαση ἔρχεται καὶ ὑποτάσσεται στὸ θέλημα τοῦ Πατρὸς καὶ ταπεινὰ μετέχει στὰ ἀνθρώπινα. Ἂν καὶ κατὰ τὴν διαβεβαίωση τοῦ Βαπτιστῆ, ὁ Ἰησοῦς δὲν εἶχε «χρείαν» οὔτε γιὰ βάπτισμα, οὔτε πολὺ περισσότερο γιὰ ἄφεση ἁμαρτιῶν, ἀφοῦ ἦταν ἀναμάρτητος, ἐν τούτοις προσέρχεται «τοῦ βαπτισθῆναι ὑπ’ αὐτοῦ» καὶ τοῦ «πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην» (Ματθ. γ´13-15). Χρονικὰ τὸ γεγονὸς αὐτὸ τῆς βαπτίσεως θὰ πρέπει νὰ ἔγινε κατὰ τὸ μήνα Φεβρουάριο τοῦ ἔτους 28 μ.Χ. καὶ κατ’ ἄλλους ἀρκετὰ ἐνωρίτερα.
.          Ἡ ὅλη περιγραφὴ τῆς συναντήσεως Ἰησοῦ καὶ Ἰωάννη δὲν ἀφήνει περιθώρια γιὰ τὴν δημιουργία τῆς ἐντυπώσεως, ὅτι οἱ δύο ἄνδρες ἦσαν ἐντελῶς ἄγνωστοι μεταξύ τους καὶ ὅτι δὲν θὰ εἶχαν προηγηθεῖ κάποια ἄλλη ἢ πολλὲς ἄλλες συναντήσεις πρὶν ἀπὸ αὐτὴ τῆς βάπτισης. Ἀντίθετα, μάλιστα, μὲ τὴν ἐμφάνιση τοῦ Ἰησοῦ μπροστὰ στὸν Ἰωάννη καὶ στὸ σημεῖο ἀκριβῶς ἐκεῖνο τοῦ ποταμοῦ, ὅπου ἐβάπτιζε τοὺς προσερχόμενους μετανοοῦντες, βλέπουμε τὸν Βαπτιστὴ ν’ ἀντιδρᾶ ἔντονα στὴν θέα τοῦ Ἐρχομένου καὶ στὴν διάθεσή του νὰ δεχθεῖ «βάπτισμα μετανοίας». Ἡ ὅλη σκηνὴ φανερώνει μᾶλλον δύο πολὺ γνώριμους μεταξύ τους ἄνδρες, ποὺ ἐνῶ ὁ ἕνας ἐπιμένει στὸν σκοπὸ τῆς ἄφιξής του, ὁ ἄλλος ἀντιδρᾶ, διότι «γνωρίζει» καλὰ τὸν προσερχόμενο καὶ λέει: «ἐγὼ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρός με;» (Ματθ. γ´ 14). Ἀλλὰ ὅπως ἀποκαλύπτει ὁ Ἰησοῦς, «οὕτως γὰρ πρέπον ἐστὶν πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην». Ἔτσι ὁ Ἰωάννης πειθαρχεῖ καὶ ὑποτάσσεται στὸ «πρέπον» τῆς θείας Οἰκονομίας καὶ «ἀναγκάζεται» νὰ βαπτίσει τὸ νέο Ραββί, χωρὶς ἀσφαλῶς τὴν διαδικασία τῆς ἐξομολόγησης τῶν ἁμαρτιῶν, ὅπως συνέβαινε μὲ ὅλους τοὺς ἄλλους. Ὁ Ἰησοῦς εἰσέρχεται στὰ νερὰ τοῦ Ἰορδάνη, βαπτίζεται καὶ «ὁ βαπτισθεὶς εὐθὺς ἀνέβη ἀπὸ τοῦ ὕδατος», χωρὶς καμία ἄλλη ἐνέργεια ἢ πράξη (Μτθ. γ´16).
.        Αὐτὸ τὸ «εὐθὺς ἀνέβη» τῆς περίπτωσης τοῦ Ἰησοῦ κατὰ τὸν Ματθαῖο εἶναι ἰδιαίτερα ἐνδεικτικὸ καὶ μοναδικό, γιατί ὅπως ξέρουμε σὲ ὅλες τὶς ἄλλες περιπτώσεις βαπτίσεων παρουσιαζόταν μεγάλη καθυστέρηση καὶ χρονοτριβή, ἀφοῦ εἴχαμε ἐκτεταμένη ἀναφορὰ στὴ ζωὴ τοῦ βαπτιζομένου καὶ σχετικὴ «δημόσια» ἐξομολόγηση. Αὐτὸ τὸ «εὐθὺς ἀνέβη» ὑπογραμμίζεται μὲ ἔμφαση καὶ ἀπὸ τὴν ἰδιαίτερα περιληπτικὴ διήγηση τοῦ ἀρχαιότερου τῶν Εὐαγγελίων, ἐκείνου τοῦ Μάρκου (α´10). Καὶ τοῦτο, γιατὶ ἡ ἐξομολόγηση τῶν ἁμαρτιῶν γινόταν κατὰ τὴν διάρκεια τῆς παραμονῆς τοῦ ὑποψηφίου ἐντὸς τοῦ ὕδατος, εἴτε ἀμέσως μὲ τὴν εἴσοδό του στὸν Ἰορδάνη εἴτε κατὰ τὴν «τελετὴ» τῆς βαπτίσεως. Γιὰ τὸν Ἰησοῦ ὑπογραμμίζεται ἀπὸ ὅλη τὴν εὐαγγελικὴ παράδοση, ὅτι μὲ τὴν εἴσοδό του στὰ νερὰ τοῦ ποταμοῦ «εὐθὺς ἀνέβη ἀπὸ τοῦ ὕδατος» (Ματθ. γ´16) ἢ «εὐθὺς ἀναβαίνων ἐκ τοῦ ὕδατος…» (Ματθ. α´10), γιὰ νὰ γίνει σαφὴς διαστολὴ ἀπὸ ὅλες τὶς ἄλλες βαπτίσεις ποὺ ἔκανε ὁ Ἰωάννης πρὸς «ἅπαντα τὸν λαὸν» (Λουκ. γ´ 21).
.          Βέβαια αὐτὸ δὲν σημαίνει πὼς τὸ βάπτισμα τοῦ Ἰησοῦ δὲν εἶχε καμιὰ σχέση μὲ αὐτὸ ποὺ ἀποκαλοῦμε «ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν». Δὲν ἔχουμε πράξη ἐξομολόγησης, γιατί δὲν ἔχουμε προσωπικὲς ἁμαρτίες, ἀλλὰ τὸ βάπτισμα τοῦ Ἰησοῦ ἔχει μεγάλη σχέση μὲ τὴν σωτηρία τοῦ κόσμου καὶ βαθύτατη σημασία γιὰ τὶς ἁμαρτίες τῶν ἀνθρώπων. Ὁ Ἰησοῦς ἦταν ἀναμάρτητος ἀλλ’ ἔγινε «ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ» ποὺ πῆρε ἐπάνω του ὅλες τὶς ἁμαρτίες τῶν ἀνθρώπων (Ἰω. α´ 29· α´ 36). Ἔτσι τὸ βάπτισμα τοῦ Ἰορδάνη «προτυπώνει» καὶ προαναγγέλλει τὸ ἄλλο «βάπτισμα» τοῦ Ἰησοῦ, τὸν θυσιαστικό του θάνατο πάνω στὸν σταυρὸ (Μάρκ. ι´ 38· Λουκ. ιβ´ 50), ὅπου κατ’ οὐσιαστικὸ τρόπο πραγματοποιήθηκε ὄχι μόνο ἡ «ἄφεσις τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν» ἀλλὰ καὶ ἡ λύτρωση τοῦ κόσμου. δημόσια δράση κα ζω το ησο, βλέπουμε τι πλαισιώνεται μεταξ δύο εδν βαπτίσματος, το πρώτου «δατι» κα το δευτέρου «πυρί», δηλαδ μεταξ ταπείνωσης, θυσίας κα μαρτυρίου.

.           Ὁ Ἰωάννης ὁ Βαπτιστὴς παρουσιάζεται ἀπὸ τὶς εὐαγγελικὲς περικοπὲς ὡσὰν νὰ ἐγνώριζε καλὰ τὸν Ἰησοῦ ἀπὸ προηγούμενες συναντήσεις τους, νὰ ἐκτιμοῦσε βαθύτατα τὸν ἄνδρα, καὶ γι’ αὐτὸ κατὰ τὴν στιγμὴ τῆς προσέλευσής του στὸν Ἰορδάνη ἀρνεῖται ἐπίμονα τὴν βάπτισή του. Καὶ μόνο ὅταν ὁ Ἰησοῦς ἐπιμένει καὶ τοῦ ἀποκαλύπτει ὅτι «πρέπον ἐστίν», τότε καὶ μόνο ὑποχωρεῖ καὶ τὸν βαπτίζει. Ὣς ἐδῶ τὰ πράγματα ἐξελίσσονται ἁπλὰ καὶ φυσιολογικὰ περίπου καὶ ὑπογραμμίζεται μὲ ἰδιαίτερη ἔμφαση ἡ βαθύτατη ἐκτίμηση καὶ ὁ ἀλληλοσεβασμὸς ποὺ διέκρινε τὴν σχέση τῶν δύο ἀνδρῶν.
.        Πιθανῶς δὲ νὰ ὑπονοεῖται στὰ κείμενα καὶ κάποιο εἶδος «πρόγνωσης» ποὺ μπορεῖ νὰ εἶχε ὁ Ἰωάννης σχετικὰ μὲ τὸ «ποιὸς ἄραγε νὰ εἶναι αὐτὸς ὁ ἐρχόμενος». Ἀλλὰ τίποτε περισσότερο καὶ τίποτε οὐσιαστικότερο. Ὅλα βρίσκονται ὣς ἐδῶ στὸ ἐπίπεδο τῆς προσωπικῆς καὶ «προφητικῆς» του γνώσης καὶ ἐμπειρίας. Ἡ μεγάλη ἀποκαλυπτικὴ στιγμὴ δὲν ἔχει ἀκόμη φανερωθεῖ. Ἡ ἀποφασιστικὴ παρέμβαση τοῦ Οὐρανοῦ δὲν φάνηκε ἀκόμη νὰ πραγματοποιεῖται γιὰ νὰ ὑποδείξει καὶ νὰ χρίσει τὸν Ἐκλεκτό. Μέσα σ’ αὐτὴ τὴν «ἀναμονὴ» καὶ μόνο μετὰ τὸ τέλος τῆς σύντομης καὶ «τυπικῆς» διαδικασίας τῆς βάπτισης τοῦ Ἰησοῦ, ἔχουμε τὸ «ἄνοιγμα» τοῦ Οὐρανοῦ καὶ τὴν «κάθοδο» τοῦ ἀποκαλυπτικοῦ «σημείου» τῆς θεοφάνειας (Ματθ. γ´ 16· Μάρκ. α´ 10).

 ΠΗΓΗ: pemptousia.gr

, , , ,

Σχολιάστε

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ “ΚΑΛΙΚΑΝΤΖΑΡΟΣ»;

Ἑρμηνεία τς λέξεως: καλικάντζαρος

.        Μία ἀπὸ τὶς πιὸ γνωστὲς λαϊκὲς δοξασίες εἶναι αὐτὴ τῶν καλικάντζαρων. Σ’ ὁλόκληρη τὴν Ἑλλάδα, ἀπὸ τὰ Χριστούγεννα ἕως τὴν παραμονὴ τῶν Φώτων,  πιστεύουν πὼς βγαίνουν οἱ Καλικάντζαροι. Κατὰ τὴ λαϊκὴ φαντασία, εἶναι «μαυριδεροὶ μὲ κόκκινα μάτια, μὲ τρίχινα πόδια, μὲ χέρια σὰν τῆς μαϊμοῦς κι ἔχουν ὅλο τὸ κορμί τους τριχωτό. Μπαίνουν στὰ σπίτια καὶ τρῶνε τὶς τηγανίτες καὶ τὰ γλυκά».

.        Ὑπάρχουν πολλὲς ἐκδοχὲς γιὰ τὴν ἐτυμολογικὴ ἐξήγηση τῆς λέξης καλικάντζαρος. Οἱ πιὸ γνωστὲς ἀπ᾽ αὐτὲς εἶναι:

α) ἀπὸ τὸ καλὸς + κάνθαρος (: τὸ σκαθάρι, scarabaeus pilularius) > καλικάνθαρος (μὲ αὐτὴ τὴν ἄποψη συμφωνοῦν οἱ περισσότεροι: Κοραής, Κουκουλές, Μπούντουρας, Boll.
β) Ὁ Ν. Πολίτης μεταφέρει τὴν λαϊκὴ ἐκδοχὴ ὅτι οἱ Καλικάντζαροι εἶναι βρικόλακες Ἀτσιγγάνων: (Κάλι +Γάντζαροι)
γ) ἀπὸ τὴ λατινικὴ λέξη caligatus > καλίγατος
δ) ἀπὸ τὸ “καλὸς + κένταυρος”, κατὰ τὸν Lawson
ε) ἀπὸ τὸ  “λύκος + κάνθαρος” ἢ ἀπὸ τὸ “καλὸς + τσαγγίον” ἢ ἀπὸ τὸ “καρκάντζι” (: ὁ τσουρουφλισμένος)

 ΠΗΓΗ: 24grammata

,

Σχολιάστε