Ἄρθρα σημειωμένα ὡς ἑλληνικὴ παιδεία

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Ἡ στάση τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας
ἔναντι τῆς ἑλληνικῆς παιδείας
(ἀπόσπασμα Ὁμιλίας
τοῦ Μητροπολίτου Περγάμου Ἰωάννου
γιὰ τὴν ἑορτὴ τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν
στὴν αἴθουσα Τελετῶν τοῦ Ἀριστοτελείου Παν/μίου Θεσσαλονίκης
στὶς 30.01.1998)

α) Στάση ἐκλεκτικότητας καὶ ἐπιλογῆς. Στὸ γνωστὸ ἔργο του «Πρὸς τοὺς νέους, ὅπως ἂν ἐξ ἑλληνικῶν ὠφελοῖντο λόγων», ὁ Μ. Βασίλειος παροτρύνει τοὺς νέους νὰ ἐπιλέγουν ἀπὸ τὴν κλασσικὴ παιδεία ὅπως οἱ μέλισσες τὰ ἄνθη καὶ τοὺς χυμούς, ποὺ θὰ τοὺς εἶναι ὠφέλιμα, καὶ νὰ ἀπορρίπτουν ὅσα εἶναι βλαβερά. Ἡ διακριτικὴ αὐτὴ διεργασία δὲν εἶναι εὔκολη, ὑπονοεῖ πάντως ὅτι ὑπάρχουν καὶ πολλὰ καλὰ καὶ ὠφέλιμα, στὴν κλασσικὴ ἑλληνικὴ παιδεία, τὴν ὁποία ὁ Βασίλειος παρομοιάζει μὲ τὴ φοίτηση τοῦ Μωϋσέως στὴ σοφία τῶν Αἰγυπτίων πρὶν νὰ προσέλθει «τὴ θεωρία τοῦ ὄντος», δηλαδὴ στὴ θέα τοῦ Θεοῦ στὸ ὅρος Σινᾶ. Τὴν ἴδια στάση τηρεῖ καὶ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος. Ἡ ἀρχή του ὡς πρὸς τὴν χρήση τῆς ἑλληνικῆς παιδείας εἶναι: κράτα τὸ ρόδον, ἀπόφευγε τὸ ἀγκάθι. Παρόμοιες εἶναι καὶ οἱ ἀπόψεις τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου: «Εἰ γὰρ καὶ μή, καθὼς προσῆκε περὶ ἀναστάσεως, φιλοσοφοῦσιν ἅπαντες (οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες), ἀλλ’ ὅμως περὶ τῆς κρίσεως καὶ τῆς κολάσεως καὶ τῶν ἐκεῖ δικαστηρίων ἅπαντες συμφωνοῦσιν, ὅτι ἔσται τις τῶν ἐνταῦθα γινομένων ἀντίδοσις ἐκεῖ».
.                  Ἡ κλασσικὴ μόρφωση δὲν ἀπορρίπτεται ἐντελῶς ἀπὸ τὸν Χρυσορρήμονα: «Τί οὖν; κατασκάψομεν τὰ διδασκαλεῖα (τῶν εἰδωλολατρῶν Ἑλλήνων), φησίν; Οὐ τοῦτο λέγω, ἀλλ᾽ ὅπως μὴ τὴν τῆς ἀρετῆς καθέλωμεν οἰκοδομὴν καὶ ζῶσαν κατορύξωμεν τὴν ψυχήν».

β) «Καινοτομεῖν τὰ ὀνόματα». Ὅλες οἱ λέξεις ποὺ χρησιμοποιοῦμε στὴ γλῶσσα μας εἶναι σχετικὲς καὶ ἀνίκανες νὰ ἐκφράσουν πλήρως τὸ νοούμενο. Καμιὰ γλῶσσα δὲν εἶναι «ἱερή», οὔτε ἡ Ἑλληνικὴ οὔτε ἡ Ἑβραϊκή, ἂν καὶ ὁ Μ. Βασίλειος σημειώνει ἰδιαίτερα τὸ ὅτι οἱ Ἑβδομήκοντα δὲν μετέφρασαν, ἄλλα ἁπλῶς μεταγραμμάτισαν στὰ ἑλληνικὰ λέξεις, ποὺ ἀναφέρονται στὸ Θεό, ὅπως οἱ λέξεις Σαβαώθ, Ἀδωνάϊ, Ἐλωὶ κ.λπ. Παρὰ ταῦτα τόσον ὁ Βασίλειος ὅσον καὶ ὁ θεολόγος Γρηγόριος, ὑποστήριξαν μὲ ἐπιμονὴ τὸν ὅρο “ὁμοούσιος” τοῦ Συμβόλου τῆς Νικαίας, ἂν καὶ γνώριζαν ὅτι δὲν ὑπῆρχε στὴν Ἁγία Γραφή, καὶ ὅτι ἦταν δάνειο ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴ φιλοσοφία. Ἔτσι οἱ Πατέρες αὐτοί, ἀλλὰ καὶ ἡ ὅλη Ἐκκλησία, ὅπως μαρτυρεῖ ἡ χρήση τοῦ “ὁμοούσιος” ἀπὸ τὴν Α΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, δὲν δίσταζαν νὰ χρησιμοποιήσουν φιλοσοφικοὺς ὅρους τῆς ἐποχῆς τους, καὶ μάλιστα νὰ τοὺς ἐπενδύσουν μὲ αὐθεντία δογματική, δηλαδὴ ἀκατάλυτη, καθιστώντας τους κατὰ κάποιο τρόπο ἀναντικατάστατους. Ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα καὶ φιλοσοφία, ὡς τὸ κύριο διαθέσιμο στὸν πολιτισμὸ τῆς ἐποχῆς μέσον ἐπικοινωνίας, ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιηθεῖ προκειμένου νὰ ἐνσωματωθεῖ στὸ πολιτισμικὸ γίγνεσθαι ἡ ἀλήθεια τοῦ Εὐαγγελίου.
.                    Ἔτσι ὁ Μ. Βασίλειος ἀποφαίνεται ὅτι εἶναι οὐσιῶδες καὶ ἀπαραίτητο γιὰ ὅσους θεολογοῦν «νὰ θεωροῦν τοὺς ὅρους ποὺ χρησιμοποιοῦνται στὴ θεολογία ὡς πρωταρχικῆς σημασίας, καὶ νὰ προσπαθοῦν νὰ ἐξάγουν ἀπὸ αὐτοὺς τὸ ὑποκρυπτόμενο σὲ κάθε φράση καὶ σὲ κάθε συλλαβὴ νόημα». Ἡ στάση αὐτὴ τῶν Πατέρων ἔναντι τῆς ἑλληνικῆς φιλοσοφίας καὶ γλώσσης δηλώνει σαφῶς τὴν πρόθεσή τους νὰ μεταφέρουν ὁπωσδήποτε τὴ χριστιανικὴ πίστη στὸν πολιτισμὸ τῆς ἐποχῆς τους, ὅσους κίνδυνους καὶ ἂν αὐτὸ συνεπάγεται. Ἡ Πατερικὴ θεολογία ἀποτελεῖ αὐτὴ καθαυτὴν πολιτισμικὸ γεγονός. Ὄχι μόνο δὲν ἀρνεῖται νὰ χρησιμοποιήσει τὴ γλῶσσα τῆς φιλοσοφίας, ἀλλὰ – αὐτὸ εἶναι τὸ σημαντικό– ἐπιδιώκει καὶ κατορθώνει νὰ τῆς δώσει χριστιανικὸ περιεχόμενο, νὰ τὴν ἐκχριστιανίσει. Ἔτσι χρησιμοποιοῦνται ἀπὸ τοὺς Πατέρες οἱ ὅροι οὐσία, φύση, ἐνέργεια, ὑπόστασις, πρόσωπον κ.λ.π., γιὰ νὰ πάρουν ὅμως ἄλλο περιεχόμενο, σύμφωνο μὲ τὴν ἀλήθεια τοῦ Εὐαγγελίου. Ἡ φιλοσοφία δὲν μπορεῖ ποτὲ νὰ φθάσει στὸν Θεό, ὁ Θεὸς ὅμως μπορεῖ νὰ τὴν χρησιμοποιήσει γιὰ τοὺς σκοπούς Του.

γ) Ἡ τρίτη ἀρχή, ποὺ διέπει τὴ στάση τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας ἔναντι τῆς κλασσικῆς ἑλληνικῆς σοφίας, εἶναι καὶ ἡ πιὸ σημαντική. Πρόκειται γιὰ τὴν ὑπαρξιακὴ ἀναθεώρηση τοῦ ἀρχαίου Ἑλληνισμοῦ μὲ βάση τὴ Βιβλικὴ θεώρηση τῆς σχέσεως Θεοῦ καὶ κόσμου, ἀνθρώπου καὶ ἱστορίας. «Τὸ κύριο διακριτικὸ στοιχεῖο τῆς Πατερικῆς θεολογίας ἦταν ὁ ὑπαρξιακός της χαρακτήρας». Ἡ φράση αὐτὴ ἀνήκει στὸν ἀείμνηστο π. Γ. Florovsky, καὶ δικαιώνεται πλήρως ἀπὸ τὰ Πατερικὰ κείμενα. Ὅταν κάνουμε λόγο γιὰ «ὑπαρξιακὴ» ἀναθεώρηση τοῦ Ἑλληνισμοῦ, δὲν ἔχομε κατὰ νοῦν ἕνα συγκεκριμένο φιλοσοφικὸ σύστημα ἀνάλογο μὲ ἐκεῖνο, ποὺ εἶναι σήμερα γνωστὸ ὡς «ὑπαρξισμός». Ἐννοοῦμε τὸ ὅτι ἡ ἀναζήτηση τῆς ἀλήθειας δὲν ἀποβλέπει σὲ τίποτε ἄλλο παρὰ στὴν ἱκανοποίηση τῶν ὑπαρξιακῶν προβλημάτων τοῦ ἀνθρώπου, τὴ λύτρωση καὶ σωτηρία του ἀπὸ τὴν ἀναγκαιότητα, τὴ φθορὰ καὶ τὸ θάνατο μέσα ἀπὸ μία συγκεκριμένη στάση ζωῆς, μία ὁρισμένη σχέση του μὲ τὸν Θεό, τοὺς συνανθρώπους του καὶ τὸν κόσμο. Ἡ θεολογία καὶ τὰ δόγματα δὲν εἶναι διανοητικὰ κατασκευάσματα, ποὺ ἀποβλέπουν στὴν ἱκανοποίηση τοῦ ἀνθρωπίνου λόγου, ἀλλὰ σημεῖα, ποὺ παραπέμπουν σὲ ζητήματα ζωῆς καὶ θανάτου, ὑπάρξεως καὶ ἀνυπαρξίας. Ἔχουν σωτηριολογικὸ περιεχόμενο, ὄχι μὲ τὴν ἔννοια τῆς ἠθικῆς βελτιώσεως, ἀλλὰ τῆς ὀντολογικῆς καταφάσεως καὶ βεβαιώσεως παντὸς ὅ,τι ὑπάρχει καὶ ἀπειλεῖται ἀπὸ τὴν ἀνυπαρξία καὶ τὸ θάνατο. Σὲ τέτοια θέματα δόθηκε ἡ πνευματικὴ μάχη μεταξὺ Πατερικῆς θεολογίας καὶ ἑλληνικῆς φιλοσοφίας, καὶ στὸ ἐπίπεδο αὐτὸ κρίθηκε τελικὰ ἡ διαμόρφωση τῆς ἑλληνικῆς ταυτότητας κάτω ἀπὸ τὴν ἐπίδραση τῆς χριστιανικῆς πίστεως.

, , , , , ,

Σχολιάστε

ΕΛΛΑΔΑ: ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΓΑΛΑΖΙΟ ΕΙΚΟΝΟΣΤΑΣΙ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΣΥΝΗΣ (Δ. Νατσιός)

Ἑλλάδα: τὸ μεγάλο γαλάζιο εἰκονοστάσι
τῆς Ὀρθόδοξης Χριστιανοσύνης

Γράφει ὁ Δημ. Νατσιός
Δάσκαλος-Κιλκίς

«Τὸ χρέος τοῦ παλληκαριοῦ εἶναι νὰ λογίζεται σφαγάδι
καὶ ὄχι ψοφίμι».
Γεώργιος Καραϊσκάκης

.                 «Ἂν ἡ οἰκογένεια καὶ τὸ σχολεῖο πάψουν νὰ ἐμφυτεύουν στοὺς νέους τὸ θεῖο σπόρο τῆς ἁγίας πίστης μας, τότε οἱ ἐπερχόμενες γενεὲς θὰ χάσουν παντελῶς τὴν ταυτότητά τους πράγμα ποὺ σημαίνει καὶ τὸν αὐτοαφανισμό τους». Εἶναι λόγια τῆς Ἰωάννας Τσάτσου, ἀδελφῆς τοῦ ποιητῆ Γιώργου Σεφέρη, συζύγου τοῦ ἀείμνηστου Προέδρου τῆς Δημοκρατίας  Κων. Τσάτσου. Στὸ ἴδιο κείμενο, τὸ ὁποῖο φιλοξενεῖται σὲ συλλογικὸ τόμο ποὺ ἐξέδωσε ἡ Ι.Μ. Κουτλουμουσίου τοῦ Ἁγίου Ὄρους, τὸ 2000, θὰ σημειώσει  μὲ τρόπο ἀντάξιο τοῦ σπουδαίου ἀδελφοῦ της: «Ὁλόκληρη ἡ Ἑλλάδα εἶναι ἕνα μεγάλο γαλάζιο εἰκονοστάσι τῆς Ὀρθόδοξης Χριστιανοσύνης καὶ πλανᾶται πολὺ μακράν τῆς πραγματικότητας – τῆς ἱστορικῆς καὶ τῆς σύγχρονης – ὅποιος πιστεύει καὶ εὐμεθόδως διαδίδει ἄλλα. Ὀρθοδοξία καὶ Ἑλληνισμὸς εἶναι ΕΝΑ». Κι ὅμως «πλανεμένοι» καὶ ἐκκλησιομάχοι εἶναι τώρα καὶ ὑπουργοὶ Παιδείας τὸ μελλοντικὸ «τότε» τῆς  τρανῆς Ἑλληνίδας -αἰωνία της ἡ μνήμη- Ἰωάννας Τσάτσου ἔγινε «τώρα». Τώρα, τοῦτες οἱ γενιὲς χάνουν τὴν ταυτότητά τους καὶ ὁδηγοῦνται στὸν ἀφανισμό τους.
.             Ἄκουγα τὶς προάλλες τὸν κ. Γαβρόγλου στὸ κανάλι τῆς Βουλῆς. Τοῦ τέθηκε ἡ ἐρώτηση γιὰ τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν (ΜτΘ). Φανερὰ ἐκνευρισμένος, χωρὶς ἐπιχειρήματα, ψέλλιζε τὶς κοινότοπες φλυαρίες, τὰ καντιποτένια ἀναμασήματα ποὺ ἐκστομίζουν οἱ ἀριστεροὶ καλοπερασάκηδες. Βεβαίως ἐπιτέθηκε καὶ στοὺς δικαστὲς τοῦ ΣτΕ- «δὲν κάνουν σωστὰ τὴν δουλειὰ τους» – ὅπως ἔπραξε ὅλος ὁ πλανεμένος θίασος τῶν πολεμίων τῆς Πίστεως, μετὰ τὴν γενναία, ρωμαίικη ἀπόφαση τοῦ ΣτΕ. Τόνισε ὅτι ὅλα θὰ συνεχιστοῦν κανονικῶς τὸν Σεπτέμβριο μὲ τὴν ἔναρξη τῆς νέας σχολικῆς χρονιᾶς, ἡ ἀπόφαση οὐδόλως ἐπηρεάζει τὸ ΜτΘ καὶ λοιπὰ λεκτικὰ μπαχαρικά. Ὡραῖα! Ἐπειδὴ ἐμεῖς εἰσπνέουμε, ὄχι τὶς ἀναθυμιάσεις τοῦ τυμπανιαίας ἀποφορᾶς πτώματος ποὺ αὐτὸς ὑπηρετεῖ, ἀλλὰ τὸ θυμίαμα τῆς Ὀρθόδοξης Ἑλλάδας, καὶ προσκυνοῦμε, ὄχι τοὺς μνημονιακοὺς  λακέδες, ἀλλὰ τὸ γαλάζιο εἰκονοστάσι τοῦ Γένους, τὸν Ἅη- Γιώργη καὶ τὸν Καραϊσκάκη,  ἂς γνωρίζει ὅτι τὸν Σεπτέμβριο θὰ ἐπιστρέφονται σωρηδὸν τὰ βλάσφημα βιβλία τὰ παράνομα καὶ ἀντισυνταγματικά.
.           Φέτος συγκέντρωσα ὁ ἴδιος βιβλία τῶν μαθητῶν τῆς τάξης μου (ϛ´ Δημοτικοῦ) μὲ τὴν σύμφωνη γνώμη σχεδὸν ὅλων τῶν γονέων ποὺ ὑπέγραψαν τὴν γνωστὴ δήλωση καὶ τὰ ἐπέστρεψα στὸν γενέθλιο χῶρο τους. Στὴν θέση τους διδάσκω ἐδῶ καὶ χρόνια τὸ Εὐαγγέλιο τῆς Κυριακῆς καὶ βίους ἁγίων. Συνένοχος στὸν ἀφανισμὸ τοῦ Γένους δὲν θὰ γίνω. Ὁ μακαριστὸς Ἐπίσκοπος Φλωρίνης, Αὐγουστίνος Καντιώτης, ἔλεγε: «Μακάρι ἡ γενιά μας νὰ μὴν γίνει ὁ νεκροθάφτης τῆς Ὀρθόδοξης Ἑλλάδας μας». Καὶ νεκροθάφτες  δὲν εἶναι ἡ ἄθεη ἀριστερὴ «διανόησις», ἀλλὰ ὅσοι δὲν ἀντιδροῦν δυναμικά, ἔμπρακτα στὸ θάψιμο. Νεκροθάφτες εἶναι ὅσοι λουφάζουν τούτη τὴν ἐποχή. Δὲν γίνεται «νὰ ἀνάβεις κεριὰ στὴν Παναγία/ κεριὰ καὶ στοὺς ἁγίους», δάσκαλος ἢ γονέας Χριστιανὸς Ὀρθόδοξος καὶ Ἕλληνας καὶ νὰ ἀνέχεσαι τοὺς ἐθνομηδενιστὲς μπολσεβίκους ποὺ μαραζώνουν τό, κατὰ τὸν Κόντογλου, ὁλόδροσο δέντρο τῆς φυλῆς μας.
.               Τὴν περίοδο τῆς Σοβιετικῆς Ἕνωσης κάτω ἀπὸ τὰ μαῦρα σάβανα τοῦ Κομμουνισμοῦ οἱ γιαγιάδες τῆς Ρωσίας ἔκαιγαν τὸ καντήλι τῆς Ὀρθοδοξίας, δὲν βαροῦσαν παλαμάκια στὶς κομματικὲς ἀναγοῦλες,  ὅπως κάνουν πολλοὶ σήμερα….χριστιανούληδες. Νὰ παραπέμψω καὶ σὲ ἕνα ὡραῖο ἐπεισόδιο ἀπὸ τὰ χρόνια τοῦ μπολσεβικισμοῦ, τὸ ὁποῖο ἐντόπισα στὸ βιβλίο τοῦ σπουδαίου καθηγητῆ τῆς θεολογικῆς σχολῆς τοῦ ΑΠΘ, τοῦ μακαριστοῦ πιά, Στέργιου Σάκκου, «Ἀληθῶς ἀνέστη ὁ Κύριος» (σελ. 192-193). Ἀναφέρεται σὲ ἕναν ὑπουργὸ «Παιδείας» τῆς Σοβιετίας. Δυστυχῶς ὅ,τι ξεκίνησε στν Σοβιετικ νωση συνεχίζεται στν τωριν λλάδα. Εναι νθρωποι χωρς «ερ κα σιο» κυριολεκτικ κα πολ δύσκολα θ φύγουν π τν ξουσία. Παραπέμπω στὸ κείμενο τοῦ Σ. Σάκκου:
«Μετὰ τὴν ἐπικράτηση τῆς ἐπαναστάσεως τῶν μπολσεβίκων τὸ 1917 ὁ Λουνατσάρσκι Ἀνατόλι Βασιλίεβιτς ἐπίτροπος τοῦ λαοῦ γιὰ τὴν παιδεία (ὑπουργὸς Παδείας) καὶ ὀργανωτὴς τῆς σοσιαλιστικῆς κουλτούρας δίνει διάλεξη σὲ μία μεγάλη αἴθουσα κατάμεστη ἀπὸ κόσμο. Κατ’ ἐντολὴν τοῦ κόμματος μιλᾶ μὲ στόμφο γιὰ τὸ μύθο τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ. Διαφωτίζει τὸ ἀκροατήριο γιὰ ὧρες πολλὲς καὶ μὲ ὕφος θριαμβευτικὸ καταλήγει.
-Μήπως ἔχει κανεὶς νὰ πεῖ τίποτε;
Ἕνας σεβάσμιος γέροντας σηκώνεται καὶ ζητᾶ τὸ λόγο.
-Ἐπιτρέπεται νὰ πῶ καὶ ἐγὼ κάτι;
-Τὰ ξεκαθάρισα ὅλα δὲν ὑπάρχει ἀπορία. Δύο λεπτά σοῦ φτάνουν νὰ μιλήσεις.
-Ἕνα λεπτὸ μονάχα δύο λέξεις
Ἀνεβαίνει στὸ βῆμα. Ἡσυχία ἁπλώνεται στὴν αἴθουσα. Ὅλοι κρατοῦν τὴν ἀναπνοή τους. Ἕνας ἀγράμματος σ’ ἕνα λεπτὸ πῶς θὰ ἀντιμετωπίσει τὸν ἰνστρούχτορα;
Σταθερὰ καὶ ἤρεμα τονίζει ὁ γέροντας τὶς πανίσχυρες λέξεις του στὰ ρωσικὰ
ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΟΣΚΡΕΣ (=ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ)
Μύρια στόματα αὐθόρμητα χωρὶς φόβο ἀπαντοῦν
ΒΟΪΣΤΙΝΟ ΒΟΣΚΡΕΣ (=ΑΛΗΘΩΣ ΑΝΕΣΤΗ)
Ὁ Λουνατσάρσκι φανερὰ ταραγμένος διαπιστώνει τὴν ἀξιοθρήνητη κατάληξη τῆς διαλέξεώς του, ἐνῶ ἀκόμη ἡ αἴθουσα ἀντιβουίζει ἀπὸ τὸ Ἀληθῶς ἀνέστη».
.           Τί πέτυχε κι αὐτός; Τὰ νεκροταφεῖα γέμισαν ἀπὸ ἀξιολύπητους κοσμοδιορθωτὲς τῆς μίας πεντάρας, μὰ ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ λαμπροτέρα καθίσταται καὶ πολεμουμένη νικᾶ. Νὰ ἐπιστρέψω ὅμως στὸ ΜτΘ γιὰ νὰ σχολιάσω, ὄχι τοὺς πολιτικάντηδες τῆς ἐξουσίας, ἀλλὰ τοὺς πολιτικάντηδες… τῆς πίστεως. Εἶναι δυνατόν, ἁρμόζει σὲ Ὀρθόδοξο ἐπίσκοπο νὰ συνοδοιπορεῖ μὲ τοὺς σημερινοὺς «ἐπιτρόπους γιὰ τὴν παιδεία»; Ὁ Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομος σχεδὸν δυσαρεστήθηκε μὲ τὴν ἀπόφαση τοῦ ΣτΕ. (Τὸν θυμόμαστε καὶ στὰ συλλαλητήρια τὰ ὁποῖα ἀπέρριπτε καὶ λοιδοροῦσε. Τί γίνεται; Διαπιστευτήρια προοδευτικότητας καταθέτει; ἀπὸ ἐξετάσεις περνάει; Ὅποιος σήμερα δέχεται χειροκροτήματα καὶ ἐπιδοκιμασίες ἀπὸ τὴν ἐξουσία καὶ μάλιστα ἐπίσκοπος, ὀφείλει νὰ σκεφτεῖ τὸ ἀρχαῖον «ἐπαινούμενος γὰρ ὑπὸ τῶν ἐναντίων ἀγωνιῶ μή τι κακὸν εἴργασμαι» Τὸ αὐτὸ ἰσχύει καὶ γιὰ τὸν Ὕδρας.  Στὰ χωριά μας, οἱ σοφοὶ γέροι μᾶς συμβούλευσαν, ὅταν ἤμασταν νέοι: «Μὴν ἀκούσω νὰ σὲ παινεύουν οἱ ἀνεπρόκοποι, γιατί ἀλλοίμονό σου»)
.         Ἡ ἀρχιεπισκοπὴ Κρήτης καταδίκασε ἀπερίφραστα τὰ νέα βιβλία τοῦ ΜτΘ. Ἡ Κρήτη, τὰ σχολεῖα της, δὲν ἐποπτεύεται ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖο Παιδείας; Τὸ Ἅγιον Ὄρος καὶ οἱ 20 μονές, ἐπίσης. Γιατί δὲν πράττει τὸ ἴδιο καὶ ἡ Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ἔστω καὶ τώρα ἔχοντας στὰ χέρια της καὶ τὸ ἰσχυρὸ χαρτὶ τοῦ ΣτΕ. Τέλος πάντων. Αὐτὸ εἶναι πολὺ θλιβερὸ γεγονός, τὸ ὁποῖο πικραίνει καὶ ἀπογοητεύει ὅσους ἀγωνίζονται ἐναντίον τοῦ ἀφελληνισμοῦ τῆς παιδείας μας, ὅσους ὑπερασπίζονται τὴν ἁγία πίστη μας.
.           Νὰ κλείσω μὲ ἄρωμα λεβεντιᾶς, μὲ ἕνα μνημόσυνο λόγο στὸν σταυραϊτὸ τῆς Ρούμελης, τὸν ἀθάνατο στρατηγὸ Γεώργιο Καραϊσκάκη ποὺ τέτοιες μέρες, 23 Ἀπρ 1827, ἔπεφτε «σφαγάδι» γιὰ τὴν πατρίδα.
«Στὰ 1824 ὁ Καραϊσκάκης ἄρρωστος καὶ καταδιωκόμενος ἀπὸ τοὺς Τούρκους ἀναγκάστηκε νὰ καταφύγει στὴ Δομνίστα, ὅπου ἔμεινε ἐπὶ ἀρκετὸ χρονικὸ διάστημα φιλοξενούμενος ἀπὸ τοὺς φίλους του Γιολδασαίους. Κατὰ τὶς πρῶτες ἡμέρες τῆς ἐκεῖ παραμονῆς του ὁ ἄρρωστος στρατηγὸς κάλεσε κοντά του τὸν Ἱερέα παπα-Γιάννη Φαρμάκη γιὰ νὰ δεηθεῖ ὑπὲρ τῆς ἀναρρώσεώς του. Μόλις εἶδε τὸν Ἱερέα νὰ μπαίνει μέσα στὸ σπίτι, ὁ Καραϊσκάκης σηκώθηκε ὄρθιος καὶ μὲ δάκρυα στὰ μάτια τοῦ εἶπε: Παππούλη μου δὲν μὲ νοιάζει ἂν πεθάνω. Ἐγὼ ἔκανα τὸ κατὰ δύναμιν γιὰ τὸ Ἔθνος. Παρακάλα τὸν Θεὸ νὰ γίνω καλά, γιατί ἴσως μὲ χρειασθεῖ ἀκόμα ἡ Πατρίδα».

Δημήτρης Νατσιὸς
δάσκαλος-Κιλκὶς

 

, , ,

Σχολιάστε

ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ ΟΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΕΣ, ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ, ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ ΛΕΥΤΕΡΙΑΣ (Δ. Νατσιός) «Οἱ πολιτικοὶ νάνοι καὶ ἀρλεκίνοι εἶναι ἀνίκανοι νὰ σηκώσουν τὸ βάρος τῆς ἱστορίας μας. Τὰ παντοειδῆ ἀνδρείκελα τά ᾽χουν κατεβασμένα.»

Νὰ γίνουν οἱ Γεωγραφίες, οἱ Ἱστορίες καὶ οἱ Γραμματικὲς
κηρύγματα λευτεριᾶς

Γράφει ὁ Δημ. Νατσιός
Δάσκαλος-Κιλκίς

.               «Εἴμασταν σχολιαρούδια καὶ ὁ τόπος μας ἀκόμα σκλαβωμένος στὴν Τουρκία. Καὶ Σχολάρχης μας, ὁ ἀξέχαστος ἐκεῖνος Σπύρος Ἀναγνώστου. Ἀπὸ τοὺς δασκάλους τοῦ ὑποδουλωμένου Γένους, ποὺ συντηροῦσαν μέσα στὴν καρδιὰ τῶν παιδιῶν τὴν ἱερὴ φωτιὰ τῆς Μεγάλης Ἰδέας, καὶ ἔνιωθαν τούτη τὴν ἀποστολὴ σὰν τὴν πιὸ σπουδαία τῆς καριέρας των τῆς παιδαγωγικῆς. Ἀφορμὲς γιὰ τὴν ἐθνικὴ διαπαιδαγώγηση τοῦ ᾽διναν ὅλα τὰ μαθήματα ποὺ μᾶς δίδασκε. Μᾶς ἔκαμε Γεωγραφία τοῦ νησιοῦ μας, καὶ σιγὰ-σιγὰ τὸ χέρι του περνοῦσε τὸ Αἰγαῖο, ὅπου τὰ νησιά μας ἦταν κίτρινα, ὅπως ὅλη ἡ Τουρκία καὶ ἡ κοντινή μας Μικρασία, καὶ ἔφτανε στὴν Ἑλλάδα, τὴν ἐλεύτερη τὴν Ἑλλάδα. Αὐτὴ ἦταν τριανταφυλλιά. Ἕνα μικρὸ τριανταφυλλὶ σημάδι πάνω στὸ μεγάλο χάρτη τῆς Εὐρώπης. Ἐκεῖ σταματοῦσε τὸ δάχτυλο τοῦ Ἀναγνώστου, κίτρινο ἀπὸ τὸ ἀδιάκοπο κάπνισμα. Σταματοῦσε δισταχτικὸ καὶ ἔκαμε ἀργὰ-ἀργὰ τὸν περίπατό του γύρω στὰ σύνορα τοῦ ἐλεύθερου κράτους. Τὰ σύνορα ἦταν κοντινά, ὁ περίπατος σύντομος.
.                 Τότες ὁ Ἀναγνώστου πήγαινε καὶ κλείδωνε ἀπὸ μέσα τὴν πόρτα τῆς τάξης, καὶ μεῖς ἀναστενάζαμε μὲ ἀγαλλίαση. Γιὰ δύο λόγους. Πρῶτα γιατί θὰ ξεφεύγαμε ἀπὸ τὸ ἀνιαρὸ μάθημα τῆς Γεωγραφίας, ποὺ ἦταν μόνο ὀνόματα καὶ ἀριθμοί, καὶ δεύτερο γιατί ξέραμε πὼς θὰ μᾶς μιλοῦσε γιὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ γιὰ τὴ Μεγάλη Ἰδέα. Αὐτὲς τὶς δύο λέξεις τὶς πρόφερνε πιὸ σιγά, καὶ αὐτὸ μᾶς ἔκανε νὰ νιώθουμε τὴν ἱερότητα τῆς Ἰδέας σὰν μία θρησκευτικὴ ἀποκάλυψη, ποὺ ἔπρεπε νὰ τὴ φυλάξουμε στὰ ἄδυτα τῆς ψυχῆς μας, καὶ νὰ τὴν προφυλάγουμε ἀπὸ τοὺς καταχτητὲς σὰν ἕνα μυστικὸ θησαυρό, ἢ σὰν ἕνα βαρέλι μπαρούτη, ποὺ κάποτε ἐμεῖς θὰ τῆς ἀναβαμε τὸ φιτίλι». (Στρατῆ Μυριβήλη, «Ἀπ’ τὴν Ἑλλάδα», ἔκδ. «ΕΣΤΙΑ», σελ. 11-12).
.         Τότε, ὅταν τὸ Ἰσλὰμ ἀφάνιζε τὸ Γένος, μιλοῦσαν οἱ καρδιές, τώρα μιλοῦν τὰ πουγκιά, τὰ χρήματα.
.         Τότε οἱ δάσκαλοι ἔριχναν προσανάμματα στὶς ψυχὲς τῶν μαθητῶν τους, συντηροῦσαν τὴν «ἱερὴ φωτιὰ τῆς Μεγάλης Ἰδέας», τῆς ἐλευθερίας, τώρα σβήνουν τὶς «φωτιὲς τὶς πλάστρες». Τώρα «κάνουν δράσεις» γιὰ τὸν ρατσισμὸ καὶ τὴν διαφορετικότητα.
.             Μεγάλη Ἰδέα τῆς παιδείας ἡ ποινικοποίηση τῆς φιλοπατρίας καὶ τῆς ὀρθόδοξης πίστης μας. (Γιὰ τοὺς νέους ὑπουργοὺς Φίλη καί… CIA, τί νὰ πῶ; Καὶ ἔσται ἡ ἐσχάτη πλάνη χείρων τῆς πρώτης).
.           Τότε κλείδωναν τὶς τάξεις ἀπὸ μέσα, οἱ σπουδαῖοι ἐκεῖνοι δάσκαλοι, καὶ μεταμόρφωναν τὶς Γεωγραφίες, τὶς Ἱστορίες καὶ τὶς Γραμματικὲς σὲ κηρύγματα λευτεριᾶς. Ἔκλινε ὁ δάσκαλος τὰ βλοσυρὰ καὶ δύσπεπτα τριτόκλιτα «Θρὰξ-Θρακὸς» καὶ «Κρὴς-Κρητὸς» καὶ μ’ αὐτὰ ἔφτιαχνε μπαρουτοβάρελα ποὺ κάποτε «ἐμεῖς τὰ παιδιὰ θὰ ἀνάβαμε τὸ φιτίλι». (ΣΧ. «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»: Σὰν τὴν ραδιοεκφωνήτρια ποὺ σήμερα ἀντὶ νὰ ἐκφωνήσει τὴν γενικὴ πληθυντικοῦ τῆς λέξεως φυσίγγια: «φυσιγγίων» …τὴν ἐφόνευσε! μὲ ἕνα «φυσίγγιο» κρότου-λάμψεως… ἰσοδύναμο μὲ ἐκεῖνο τὸ ἀξέχαστο «τῶνλληνων» τοῦ κ. Ὑπ. Οἰκονομίας. Τέτοιοι Ἕλληνες!)
.             Ἐνῶ τώρα… Φέτος ἀνέλαβα Ε´ δημοτικοῦ. Πρῶτο κεφάλαιο στὸ βιβλίο τῆς Γλώσσας; Ἕνα κείμενο γιὰ τὴν πατρίδα σὰν αὐτὸ τοῦ Μυριβήλη; Ἕνα ποίημα εὐωδιαστὸ τοῦ Σολωμοῦ, τοῦ Δροσίνη, τοῦ Βρεττάκου, τοῦ Πολέμη; Ὄχι βέβαια. Δύο-τρεῖς ἔντυπες εὐτέλειες , ἄχαρες καὶ ἄψυχες φλυαρίες, οἰκολογικοῦ περιεχομένου. Ζοῦμε σὲ μία χώρα, «Πάσχα τῶν ματιῶν», δὲν ὑπάρχει λογοτέχνης ποὺ νὰ μὴν μαστόρεψε κείμενο γιὰ νὰ ἐξυμνήσει τὸ κάλλος της καὶ τοῦτοι οἱ ἀμαθέστατοι, οἱ ἐθνοκτόνοι γέμισαν τὰ βιβλία μὲ ἀποκόμματα ἐφημερίδων. (Μόνο ἀπὸ τίς… προοδευτικὲς ΝΕΑ, ΒΗΜΑ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ).
.           Ἔχουμε χρέος, ἐμεῖς οἱ δάσκαλοι, ὅσοι ἀντικρίζουμε μὲ «πόνο καὶ ἀγάπη» τὴν καταβαράθρωση τῆς πατρίδας μας καὶ ἐλπίζουμε στὸν Χριστό μας, νὰ κλειδώνουμε τὴν αἴθουσά μας καὶ νὰ διδάσκουμε ἐκεῖνο τὸ παλιὸ μάθημα: τὴν πατριδογνωσία. Ἐσχάτη ὥρα ἐστι. Οἱ Φράγκοι μᾶς ποδοπατοῦν, τὸ Ἰσλὰμ ξανάρχεται γιὰ νὰ μείνει στὴν πατρίδα, οἱ πολιτικοὶ νάνοι καὶ ἀρλεκίνοι εἶναι ἀνίκανοι νὰ σηκώσουν τὸ βάρος τῆς ἱστορίας μας. Θέλει χέρια γερὰ ὁ Ἑλληνισμός, τὰ παντοειδῆ ἀνδρείκελα τά ᾽χουν κατεβασμένα.

.               Νὰ κλείσω μὲ τὴν διήγηση γιὰ μία ἄλλη δασκάλα, ὅταν στέναζε καὶ μάτωνε ἡ Ἑλλάδα κάτω ἀπὸ τὴν ναζιστικὴ θηριωδία.

«…Τὸ Δεκέμβρη τοῦ 1943, ἀρχὴ ἑνὸς ἀκόμα χειμώνα πείνας καὶ παγωνιᾶς, ἄχνισε κάτι ζεστὸ ξαφνικὰ στὴν αὐλὴ τοῦ σχολείου μας. Ἦταν ἕνα μεγάλο καζάνι καὶ μέσα εἶχε συσσίτιο γιὰ τὰ παιδιά. Γύρισα στὸ σπίτι περήφανη, κρατώντας μὲ προσοχὴ ἕνα τενεκεδάκι γεμάτο σούπα πηχτή. “Γιατί δὲν τὴν ἔτρωγες στὸ σχολεῖο, καρδούλα μου;” λαχτάρισε ἡ μάνα μου. “Ἂν σοῦ χυνόταν στὸ δρόμο;” “Θὰ φᾶτε λίγη σούπα κι ἐσεῖς, ἀλλιῶς δὲν τρώω καθόλου”, δήλωσε ὀρθὰ κοφτά. “Το ἴδιο κι ἐγώ”, φώναξε ὁ Μάνος, ὁ ἀδερφός μου. Κι ἔτσι γινόταν ἀπὸ κείνη τὴ μέρα σὲ κάθε συσσίτιο ποὺ κουβαλούσαμε οἱ δύο μας ἀπὸ τὸ σχολεῖο. Ἡ σούπα ἐρχόταν τακτικά, πάντα ἡ ἴδια, ἄνοστη καὶ πηχτή.
.           Ὥσπου μία μέρα, μᾶς μοίρασαν κάτι ξεχωριστό. Μπήκαμε στὴ γραμμὴ καὶ μᾶς ἔβαλαν στὰ τενεκεδάκια κάτι σὰ μέλι, ἀλλὰ σκοῦρο κοκκινωπό. “Γλυκόζη” τὸ εἶπαν. Βουτοῦσαν τὰ παιδιὰ τὸ δάχτυλο στὴ γλυκόζη, τὸ ἔγλειφαν μὲ ἀπόλαυση καὶ γελοῦσαν εὐτυχισμένα, πειράζονταν μεταξύ τους. Ἕνα μεσημέρι, γυρίζοντας ὁ ἀδερφός μου ἀπὸ τὸ σχολεῖο, δὲν ἤθελε νὰ βάλει μπουκιὰ στὸ στόμα του οὔτε ἀπὸ τὴ σούπα οὔτε ἀπὸ τὴ γλυκόζη. Ταραγμένος φαινόταν, ἕτοιμος νὰ βάλει τὰ κλάματα. “Τί συμβαίνει παιδί μου;” ἀνησύχησε ἡ μαμά. Ἐκεῖνος δὲν ἔβγαζε λέξη. Κι ὅσο δὲ μιλοῦσε, τόσο ἐπέμενε ἡ μάνα μου νὰ μάθει, τόσο μεγάλωνε καὶ ἡ δική μας ἡ περιέργεια. Μὲ τὰ πολλά, ἀποφάσισε τελικὰ νὰ μιλήσει. Κι αὐτὸ ποὺ μᾶς εἶπε γράφτηκε στὴ μνήμη μου ἀνεξίτηλα.
.             Στὴν αὐλὴ γιὰ τὸ συσσίτιο βρισκόταν μὲ τῆς τάξης του τὰ παιδιά. “Σκαρώνουμε κάτι;” ἄκουσε ἕναν ἀπὸ τοὺς συμμαθητές του -“πειραχτήρης” ἦταν τὸ παρατσούκλι του- νὰ ψιθυρίζει στὸν διπλανό, μόλις πῆρε τὴ γλυκόζη στὸ τενεκεδάκι του. Ὁ ἄλλος ἔγνεψε “ναί”. Τότε ὁ πειραχτήρης κάτι τοῦ εἶπε στ’ αὐτί, κρυφογέλασαν οἱ δύο τους πονηρὰ κι ἐξαφανίστηκαν στὴν στιγμή. Σὲ λίγο χτύπησε τὸ κουδούνι νὰ μποῦνε στὴν τάξη. Πρῶτα ἔμπαιναν τὰ κορίτσια. Ὕστερα τ’ ἀγόρια. Τελευταία ἡ δασκάλα, ποὺ κόντευε νὰ μὴν ξεχωρίζει ἀπὸ τὰ παιδιά, ἔτσι ποὺ εἶχε ἀπομείνει πετσὶ καὶ κόκαλο. Καταλαβαίνεις πὼς ἦταν μεγάλη ἀπὸ τὰ μάτια της μόνο, ποὺ τὰ σκοτείνιαζαν ὁλόγυρα δύο μαῦροι κύκλοι. Ὅταν μπαίνανε ὅλοι στὴν τάξη, ἔκλεισε τὴν πόρτα, μετροῦσε τὰ παιδιὰ σειρὰ σειρά, ἔλεγε “ἐντάξει, φρόνιμα τώρα, μὴν ἀκούσω μιλιὰ” κι ἀρχίζανε ἀμέσως τὸ μάθημα. Τὸ “ἐντάξει, φρόνιμα τώρα, μὴν ἀκούσω μιλιὰ” τὴ φορὰ ἐκείνη δὲν τὸ εἶπε. Οὔτε νὰ τοὺς μετρήσει τὴν εἴδανε. Κοντὰ στὴν πόρτα τῆς τάξης στεκόταν σκυφτή, σὰν νὰ ψαχούλευε κάτι. “Μα τί κάνει ἡ κυρία ἐκεῖ;” ρώτησε παρεξενεμένος ὁ Μάνος ποὺ δὲν καλόβλεπε, γιατί τὰ περισσότερα παιδιὰ ἦταν ὄρθια ἀκόμα. “Πασαλείψαμε τὸ χερούλι μὲ γλυκόζη”, χασκογέλασε ἀπὸ δίπλα ὁ πειραχτήρης, “γιὰ νὰ κολλήσουν τὰ χέρια της νὰ γελάσουμε”. Δὲ γελάσανε. Καθίσανε τελικὰ στὰ θρανία τους καὶ δὲ μιλοῦσε κανείς. Βλέπανε τὴ δασκάλα τους τώρα ὅλοι βουβοί, σαστισμένοι. Εἶχε σκύψει κι ἔγλειφε μὲ λαχτάρα μία τὸ χερούλι τῆς πόρτας, μία τὴν παλάμη της… Ὕστερα γύρισε καὶ τοὺς κοίταξε μὲ παράπονο. Στὰ μάγουλά της ἔτρεχαν δάκρυα. “Μὴν τὴ σπαταλᾶτε τὴ γλυκόζη, χρυσά μου, γιὰ τ’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ!”, εἶπε ξέπνοα. “Σᾶς τὴ δώσαμε ὅλη, οὔτε μία σταγονίτσα δὲν κρατήσαμε ἐμεῖς οἱ δάσκαλοι, γιὰ νὰ τὴ φᾶτε νὰ δυναμώσετε ἐσεῖς τὰ παιδιά. Μὴν τὴ σπαταλᾶτε, σᾶς παρακαλῶ, εἶναι κρίμα! Εἶν’ ἁμαρτία!”. Τὴν πῆραν πάλι τὰ δάκρυα. Κι ἔκλαιγε, ἔκλαιγε…
.               Μαζεύτηκαν ὅλοι τριγύρω της. Μονάχα ὁ πειραχτήρης ἔμεινε στὸ θρανίο του μὲ τὸ κεφάλι κατεβασμένο. Οἱ ἄλλοι σπρώχνονταν ποιὸς πρῶτα νὰ τὴν ἀγκαλιάσει, ποιὸς νὰ τῆς πρωτοπεῖ “ἀπὸ τὸ δικό μου, ἀπὸ τὸ δικό, κυρία, νὰ πάρετε λίγο!”. Οὔτ’ ἕνα τενεκεδάκι δὲν ἄγγιξε ἡ δασκάλα. Μόνο ἔκλαιγε, ἔκλαιγε…». (Ἀπὸ τὸ βιβλίο τῆς Λότης Πέτροβιτς, «Ὁ καιρὸς τῆς σοκολάτας»).

 

, , ,

Σχολιάστε

ΠΕΝΘΟΣ ΑΜΦΙΠΟΛΕΩΣ! «Τρόμαξαν μέχρι καί… οἱ νεκροὶ τῆς Ἀμφίπολης, ποὺ δὲν λένε νὰ βγοῦνε καὶ χώνονται ὁλοένα καὶ πιὸ βαθιὰ στὴ γῆ, ἀπὸ θάλαμο σὲ θάλαμο πᾶνε! Ποῦ νὰ πᾶμε καὶ ποιούς νὰ βροῦμε, σοῦ λένε, μὲ αὐτὰ ποὺ ἀκοῦνε καὶ βλέπουνε!»

Ἀρχαιολογία ποὺ φέρνει στὸ φῶς καὶ τό… σκοτάδι

 Γιῶργος Κ. Στράτος
ἐφημ. «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ»

.         Ὅσα διαμείβονται ἀπὸ τὸ καλοκαίρι κι ἐδῶ σχετικὰ μὲ τὴν πορεία τῶν ἀνασκαφῶν στὴν Ἀμφίπολη δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ προκαλοῦν μεγάλη θλίψη σὲ κάθε λογικὸ ἄνθρωπο. Συναίσθημα ποὺ προφανῶς δὲν ἔχει νὰ κάνει μὲ τὸ μνημεῖο αὐτὸ καθαυτό, κι ἂς εἶναι… τάφος, ἔστω καὶ πολυτελής.
.         Εἶναι μία θλίψη πολυεπίπεδη, κατὰ τρόπο συμβολικό, ὅπως καὶ τὸ ἐσωτερικὸ τοῦ τύμβου στὸν λόφο Καστά. Γιατί τὸ πένθος ποὺ τὴ γεννᾶ μᾶς ἀφορᾶ δυστυχῶς συνολικὰ ὡς κράτος, κοινωνία, ἐπιστημονικὴ κοινότητα καὶ πολίτες. Πένθος γι τν τόση γραμματοσύνη μας, τν τόση πιπολαιότητά μας, τ πύθμενο θράσος μας, τν προκάλυπτη μιζέρια μας. Πένθος γι τ δυσθεώρητη θικ πόσταση πο χουμε πλέον π τος κατασκευαστς λλ κα τος νοίκους το μνημείου. Προγόνους μας ἔτσι κι ἀλλιῶς, ὅπως ἀξεπέραστα τὸ ἐξηγεῖ ὁ Κ. Π. Καβάφης στὸ ποίημά του «Στὰ 200 π.Χ.».
.         Τί δουλειὰ ἔχει ἡ πολιτικὴ ἡγεσία τοῦ ὑπουργείου Πολιτισμοῦ νὰ παρεμβαίνει μὲ δηλώσεις ἐπὶ καθημερινῆς βάσεως σὲ μία ὑπὸ ἐξέλιξη ἀνασκαφή; Εἶναι σύνηθες ἡ ἐξουσία νὰ θέλει νὰ ἐκμεταλλευτεῖ, γιὰ τοὺς δικούς της λόγους, τὶς ἐντυπώσεις καὶ τὰ συναισθήματα ποὺ προκαλεῖ στὸ κοινὸ ἕνα τέτοιο εὕρημα, ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ ὅρια σοβαρότητας. Ὅρια ποὺ ἔχουν πρὸ πολλοῦ ξεπεραστεῖ, καθὼς τὸ Ἀρχαιολογικὸ Μουσεῖο τῆς Θήβας παραμένει κλειστὸ καὶ αὐτὸ τῆς Νικόπολης στὴν Πρέβεζα ἔκλεισε προσφάτως. Κι ἕνας Θεὸς ξέρει πόσα θὰ ἀκολουθήσουν…
.         Καὶ καλά, οἱ πολιτικοὶ δὲν μποροῦν νὰ κρατηθοῦν. Οἱ ἐπιστήμονες; Νὰ ὑποφέρουν ἀπό… ἀκράτεια καὶ οἱ ἀρχαιολόγοι; Τὸ συνώνυμο τῆς ὑπομονῆς καὶ τῆς ἐγκαρτέρησης; Αὐτοὶ πού, ὑποτίθεται, ὅτι ἀφιερώνουν τὴ ζωή τους ὁλόκληρη σὲ μία ὑπόθεση; Αὐτοὶ ποὺ διασταυρώνουν ἀπὸ σαράντα μπάντες τὴν ἀξιοπιστία κάθε πηγῆς καὶ πληροφορίας;
.         Ἀπὸ τὰ ΜΜΕ, στὴν κατάσταση ποὺ ἔχουν περιέλθει, δὲν περίμενα τίποτα διαφορετικό. Ἀχταρμὰς καὶ φτηνοὶ ἐντυπωσιασμοὶ διὰ στόματος ἀπιθανο-ἀπιθάνων, ὅπως πάντα καὶ γιὰ τὰ πάντα. Ὁ σκοπὸς νὰ ἐξυπηρετεῖται. Καὶ ὁ σκοπός τους εἶναι ἕνας: οὔτε ἐνημέρωση καὶ κυρίως οὔτε ἐπιμόρφωση!
.         ποδεδειγμένα ξυπηρετεται πλήρης ποβλάκωσή μας. Αὐτὸ προκύπτει σαφῶς ἀπὸ τὶς ἀντιδράσεις τοῦ κοινοῦ, ὅπως καταγράφονται ἰδίως στὰ μέσα κοινωνικῆς δικτύωσης. Ἰδεοληψίες, ὑστερίες, ὕβρεις. Ὅσα γράφονται τρόμαξαν μέχρι καί… τοὺς νεκροὺς τῆς Ἀμφίπολης, ποὺ δὲν λένε νὰ βγοῦνε καὶ χώνονται ὁλοένα καὶ πιὸ βαθιὰ στὴ γῆ, ἀπὸ θάλαμο σὲ θάλαμο πᾶνε! Ποῦ νὰ πᾶμε καὶ ποιούς νὰ βροῦμε, σοῦ λένε, μὲ αὐτὰ ποὺ ἀκοῦνε καὶ βλέπουνε!
.         Ἀνεξαρτήτως ἀπὸ τὴν τελικὴ ἔκβαση τῆς ἀνασκαφῆς μὲ τὴν ἀποκάλυψη τῶν μυστικῶν της, δὲν χωρᾶ ἀμφιβολία ὅτι αὐτὴ συνιστᾶ ἕνα γεγονὸς ποὺ κάθε Ἕλληνας εὔχεται νὰ ἀποδειχθεῖ μὲ ἰδιαίτερη σημασία γιὰ τὸν παγκόσμιο πολιτισμό, στὸν ὁποῖο καὶ ἀνήκει. Ἐμεῖς, ἂν θέλουμε νὰ ἐξακολουθήσουμε νὰ εἴμαστε τουλάχιστον ἄξιοι θεματοφύλακες τῶν μνημείων μας, ἔχουμε πολὺ δρόμο μπροστά μας. Ἀρχῆς γενομένης ἀπὸ τὴν παιδεία μας.
.         Καὶ στὴν περίπτωση τῆς Ἀμφίπολης ρχαιολογικ σκαπάνη μς προσέφερε κόμη μία πηρεσία. δειξε πόσο χουμε πισθοχωρήσει. Ἀποκάλυψε μὲ τρόπο πανηγυρικὸ τὸ σκοτάδι ποὺ κυριαρχεῖ στὴν ἐπιφάνεια τῆς δικῆς μας ζωῆς. Καὶ τὴν ἄκρα τοῦ τάφου σιωπὴ ποὺ βασιλεύει γιὰ τὰ σοβαρὰ ζητήματά μας παρὰ τοὺς ἀλαλαγμοὺς ἔνθεν κακεῖθεν.

ΠΗΓΗ: dimokratianews.gr

,

Σχολιάστε

ΕΤΣΙ ΑΡΧΙΖΟΥΝ ΟΙ ΚΑΛΕΣ ΔΟΥΛΕΙΕΣ

.        Ἔτσι ἀρχίζουν οἱ καλὲς δουλειές. Σὰν ἀθῶο ἀστειάκι. Σὰν μιὰ ἀνώδυνη διαφημισούλα, φιλικὴ στοὺς νέους. Διασκεδαστικὴ καὶ «μοντέρνα». Μέλι μὲ τὸ δηλητήριο τῆς ὑπονομεύσεως κατ᾽ ἀρχὰς τοῦ σεβασμοῦ στὴν γλωσσική μας ἰδιαιτερότητα. (Ἐννοεῖται πὼς ἰδιαιτερότητες ὑπάρχουν πολλές, ἀλλὰ ὁ σεβασμὸς πρὸς αὐτὲς εἶναι ἰδιαιτέρως ἐπιλεκτικός!) Ἔτσι ὁ ἐναπομείνας σεβασμὸς στὴν γλωσσική μας ἰδιαιτερότητα καὶ ἐμμέσως στὴν αὐτοσυνειδησία μας ἔχει ἤδη ἐκπολιορκηθεῖ. Ἕνα ἐπικοινωνιακὸ – ὀπτικὸ κεκτημένο ἔχει κιόλας καταγραφεῖ, ἰδιαιτέρως στὶς νεαρὲς ἡλικίες, ποὺ ἄλλωστε συγκεντρώνουν καὶ τὸ μεγαλύτερο ἐνδιαφέρον τῶν Ἐργολάβων τῆς Ἀλλοτριώσεως.
.        Τὰ ἀνατανακλαστικὰ ἔχουν προκαταβολικὰ ἀφοπλισθεῖ. Πλέον μένει νἀ στρωθεῖ τὸ χαλὶ τῶν διαφόρων Προσχημάτων καὶ Ἐπιχειρημάτων. Θὰ ἐπιστρατευθοῦν οἱ Ἐπιστήμονες, οἱ Εἰδικοί, οἱ Δημοσιογράφοι καὶ Ἄλλοι Σοφοί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξηγήσουν στὸ ζαλισμένο κοπάδι τὰ μειονεκτήματα τῆς ἑλληνικῆς γραφῆς καὶ τὰ πλεονεκτήματα τῆς λατινικῆς. Μετὰ θὰ εἶναι θέμα λίγου χρόνου νὰ ἐπιβληθεῖ διὰ νόμου ἡ  χρήση λατινικῆς γραφῆς γιὰ τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα. Ἐκτὸς κι ἂν ἀστάθμητος παράγων προλάβει νὰ ἐκτοπίσει τὴν ἴδια τὴν ἑλληνική, ὁπότε τὰ πράγματα θὰ εἶναι ἀκόμη εὐκολότερα…!

,

Σχολιάστε

Ο ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΘΕΟΛΟΓΟΣ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ

γιος Γρηγόριος Θεολόγος κα λληνική παιδεία
τοῦ Κωνσταντίνου Χολέβα,
Πολιτικοῦ Ἐπιστήμονος

.        Στίς 25 Ἰανουαρίου ἡ Ἐκκλησία μας τιμᾶ τή μνήμη τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου καί στίς 30 τοῦ ἰδίου μηνός τόν τιμοῦμε καί πάλι μαζί μέ τόν Μέγα Βασίλειο καί τόν Ἅγιο Ἰωάννη τόν Χρυσόστομο. Πρόκειται γιά τούς Τρεῖς Ἱεράρχες, κορυφαίους Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας και προστάτες τῆς ἑλληνικῆς παιδείας. Εἶναι κατάλληλη, λοιπόν, ἡ εὐκαιρία νά θυμηθοῦμε τίς ἀπόψεις τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Ναζιανζηνοῦ γιά τήν ἑλληνική παιδεία, τήν ἀρχαία γραμματεία καί γιά τό πολυσυζητημένο-σήμερα-ζήτημα τῆς ἑλληνικότητας.

.         Ὁ Ἅγιος τόν 4ο αἰῶνα μ.Χ. εἶχε νά ἀντιμετωπίσει δύο διαφορετικές ἀμφισβητήσεις. Ἀπό τή μία πλευρά εἶχε τούς «ὑπεράγαν Ὀρθοδόξους», οἱ ὁποῖοι πίστευαν ὅτι ὁ Χριστιανός δέν πρέπει νά μελετᾶ τά ἀρχαιοελληνικά κείμενα γιά νά μή ἀλλοτριωθεῖ ἡ πίστη του. Ἀπό τήν ἄλλη πλευρά ὁ αὐτοκράτωρ Ἰουλιανός, ὁ γνωστός καί ὡς Παραβάτης ἤ Ἀποστάτης, εἶχε ἀπαγορεύσει στούς Χριστιανούς καί νά διδάσκουν καί νά διδάσκονται τά ἀρχαῖα ἑλληνικά κείμενα. Τηρουμένων τῶν ἀναλογιῶν βρίσκω κάποιες ἀντιστοιχίες μέ τίς συζητήσεις πού γίνονται στήν ἐποχή μας. Ἄν καί ἀπέχουμε 17 αἰῶνες ἀπό τήν ἐποχή τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου, ἔχουμε καί σήμερα ὁρισμένους πού μᾶς καλοῦν νά εἴμαστε μόνον Χριστιανοί καί νά μήν τονίζουμε τήν ἑλληνικότητά μας καί ἄλλους στήν ἀντίπερα ὄχθη πού ζητοῦν νά εἴμαστε μόνον Ἕλληνες καί ὄχι Χριστιανοί. Ἡ ἰσορροπία μεταξύ αὐτῶν τῶν δύο ἄκρων εἶμαι βέβαιος ὅτι βρίσκεται στά κείμενα τῶν μεγάλων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας καί κατ’ἐξοχήν τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου.
.         Πρός τούς Χριστιανούς πού ἀπέρριπταν τήν κλασική ἑλληνική παιδεία ὁ Ἅγιος Γρηγόριος, ἄριστος μελετητής καί γνώστης τῶν ἑλληνικῆς φιλοσοφίας, ἀπαντᾶ μέ μία χαρακτηριστική ἐπισήμανσή του στόν «Ἐπιτάφιον εἰς τόν Μέγαν Βασίλειον»(1), τήν ὁποία παραθέτω σέ νεοελληνική ἀπόδοση ἀπό τόν Καθηγητή Εὐάγγελο Θεοδώρου: «Νομίζω πώς ἔχει γίνει παραδεκτό ἀπ’ ὅλους τούς συνετούς ἀνθρώπους ὅτι ἡ παιδεία εἶναι τό πρῶτο ἀπό τά ἀγαθά πού ἔχουμε. Καί ὄχι μόνο ἡ χριστιανική μας παιδεία, πού εἶναι ἡ ἐκλεκτότερη καί ἐπιδιώκει τή σωτηρία καί τό κάλλος τῶν θείων πραγμάτων, τά ὁποῖα μόνο μέ τόν νοῦ συλλαμβάνονται. Ἀλλά καί ἡ ἐξωχριστιανική παιδεία, τήν ὁποία πολλοί χριστιανοί, ἔχοντας σχηματίσει λανθασμένη ἀντίληψη γι’ αὐτήν, τήν περιφρονοῦν, ἐπειδή, λέγουν, κρύβει δόλιους σκοπούς, εἶναι ἐπικίνδυνη καί ἀπομακρύνει ἀπό τόν Θεό. Γιατί ὅπως ἀκριβῶς δέν πρέπει νά περιφρονοῦμε τόιν οὐρανό, τή γῆ καί τόν ἀέρα, καί ὅσα ὑπάρχουν σ’ αὐτά, ἐπειδή μερικοί ἔχουν σχηματίσει λανθασμένη ἀντίληψη καί, ἀντί νά λατρεύουν τόν Θεό, λατρεύουν τά δημιουργήματά Του, ἀλλά ἀφοῦ παίρνουμε ἀπ’ αὐτά ὅ, τι εἶναι χρήσιμο γιά τή ζωή καί τήν ἀπόλαυσή μας, ἀποφεύγουμε ὅ, τι εἶναι ἐπικίνδυνο…. Κατά τόν ἴδιο τρόπο καί ἀπό αὐτά πού μᾶς προσφέρει ἡ ἐξωχριστιανική παιδεία παραδεχτήκαμε ὅ, τι εἶναι χρήσιμο στήν ἔρευνα καί στίς θεωρητικές ἀναζητήσεις, ἐνῶ ἀποκρούσαμε καθετί πού ὁδηγεῖ στήν εἰδωλολτρεία, στήν πλάνη καί στό βάθος τῆς καταστροφῆς. Μάλιστα ἀπό τήν ἐξωχριστιανική παιδεία ἔχουμε καί ὠφεληθεῖ στήν εὐσέβεια καί στή λατρεία τοῦ Θεοῦ, γιατί γνωρίσαμε καλά τό ἀνώτερο ἀπό τό χειρότερο καί ἔχουμε κάμει δύναμη τῆς διδασκαλίας μας τίς ἀδυναμίες ἐκείνης. Λοιπόν δέν πρέπει νά περιφρονοῦμε τήν παιδεία, ἐπειδή μία τέτοια περιφρόνηση φαίνεται καλό σέ μερικούς. Ἀντίθετα πρέπει νά θεωροῦμε ἀμαθεῖς καί ἀμόρφωτους τούς ἀνθρώπους πού ἔχουν αὐτή τήν ἀντίληψη».
.         Μ’ αύτόν τόν ὡραῖο τρόπο ὁ Ἅγιος συνιστᾶ τήν «θύραθεν» ἤ «ἔξωθεν» παιδεία, δηλαδή τά ἑλληνικά γράμματα ἀπό τόν Ὅμηρο μέχρι τούς κλασικούς συγγραφεῖς, ὠς εἰσαγωγική καί ὡς συμπληρωματική πρός τήν ἀνώτερη ἀγωγή πού εἶναι ἡ χριστιανική. Σχετικά μέ τό αἴτημα τοῦ Ἰουλιανοῦ νά μή διορίζονται οἱ Χριστιανοί ὡς δάσκαλοι τῶν ἑλληνικῶν γραμμάτων ὁ Γρηγόριος ἔγραψε δύο πολύ ἐνδιαφέροντα κείμενα μέ τόν τίτλο «Πρός Ἰουλιανόν Βασιλέα Στηλιτευτικός» καί μέ ἀρίθμηση Α΄καί Β΄ Στόν Α΄Στηλιτευτικό, ἀφοῦ ἀναλύει μέ θαυμαστή γνώση τί ἀπορρίπτουν οἱ Χριστιανοί καί τί διατηροῦν ἀπό τά κείμενα τῶν Ἀρχαίων, ἀπευθύνει πρός τόν Ἱουλιανό το ρητορικό ἐρώτημα: «Τίνος τοῦ ἑλληνίζειν εἰσίν οἱ λόγοι;»(2). Δηλαδή ποιός ἔχει τό δικάιωμα νά διδάσκει καί νά μελετᾶ τά ἀρχαῖα ἑλληνικά κείμενα; Καί συνεχίζει: «Ἤ θά μᾶς πεῖς ὅτι εἶναι δικάιωμα μόνον τῶν ὀπαδῶν τῆς ἀρχαίας θρησκείας ἤ ὅλου τοῦ ἔθνους». Καί δίνει ἀμέσως ὁ Γρηγόριος τήν ἀπάντηση: «Δέν εἶναι δικάιωμα μόνον τῶν ὀπαδῶν τῆς ἀρχαίας θρησκείας ἡ διδασκαλία τῶν ἑλληνικῶν κειμένων».
.         Κατά τόν Γρηγόριο τό δικάιωμα αὐτό τό ἔχουν ὅσοι πιστεύουν ὅτι ἀνήκουν στό «ἔθνος» κατά τήν ὁρολογία πού ὁ ἴδιος χρησιμοποιεῖ. Πρόκειται γιά τόν πρῶτο χριστιανικό ὁρισμό περί ἔθνους, ὅπου ὁ Ἅγιος προσδίδει ννοια πολιτιστική, μορφωτική καί χι φυλετική, βιολογική. Αἰσθάνεται ὅτι καί ὁ ἴδιος ἀνήκει σ’ αὐτό τό ἔθνος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Ἑλληνισμοῦ, πού ὅπως μαρτυρεῖ καί ἡ ἐτυμολογία τῆς λέξεως εἶναι κοινότητα ἠθῶν καί ἐθίμων (ἔθνος: ἀπό τή λέξη ἔθος=συνήθεια). Μία πολιτιστική κοινότητα εναι λληνισμός κατά τόν γιο Γρηγόριο θεμελιωμένη πάνω στήν λληνική κλασική παιδεία καί στήν ρθόδοξη Χριστιανική γωγή. Αὐτό ἦταν καί τό μορφωτικό πρότυπο τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν, τό ὁποῖο δυστυχῶς ἐγκαταλείπεται στίς ἡμέρες μας.
.          Τήν εὐγνωμοσύνη του γιά τήν Ἑλλάδα ὅπου σπούδασε ( Ἀθήνα) καί τήν ἐκτίμησή του γιά τούς Ἕλληνες πού γρήγορα καί ἀβίαστα δέχθηκαν τόν Χριστιανισμό ἐκφράζει ὁ Ἅγιος Γρηγόριος σέ ἕνα ἐπίγραμμά του ἀπό τή σειρά «Ἔπη εἰς ἑαυτόν»(3). Μιμούμενος ἀριστοτεχνικά τά ἀρχαιοελληνικά ἐπιγράμματα γράφει:
.       «λλάς μή, νεότης τε φίλη, κι ὅσσα πέπασμαι καί δέμας ὡς Χριστῷ εἴξατε προφρονέως». Πού σημαίνει: Ἑλλάδα μου, ἀγαπημένη, ὅπου πέρασα τή νεότητά μου καί ὅσα μέ συγκροτοῦν καί σῶμα μου, σᾶς ἀγαπῶ, διότι προθύμως δοθήκατε στόν Χριστό! Αὐτό εἶναι τό τελικό κριτήριο γιά κάθε παιδευτικό ἀγαθό πού προσφέρει ἡ ἑλληνική παιδεία, μᾶς λέγει ὁ Ἅγιος. Ἡ ἀναφορά στόν Χριστό, ὁ πνευματικός προσανατολισμός μας πρός τόν ἀληθινό Θεό καί τό Εὐαγγέλιό του. Ἡ ἑλληνική παιδεία εἶναι ἕνα πολύ χρήσιμο ἐργαλεῖο ἀρκεῖ νά ὁδηγεῖ στήν Χριστιανική ἀγωγή καί νά μή μᾶς ἀοκόπτει ἀπό αὐτή.
.         Ἔτσι μέ τή βοήθεια τῶν μεγάλων Πατέρων καί μέ τήν συνεισφορά τῶν δασκάλων τοῦ Γένους καί τοῦ πιστοῦ λαοῦ δημιουργήθηκε ἡ ἑλληνορθόδοξη παιδεία. Σ’ αὐτό τό πνευματικό καί ἠθικό ἔρεισμα στηρίχθηκε ὁ Ἑλληνισμός σέ καλές ἀλλά καί σέ δύσκολες στιγμές καί αὐτό τό πολιτιστικό ἀγαθό προσέφερε μέ οἰκουμενική διάθεση σέ ἄλλους λαούς. Ἡ ἑλληνορθόδοξη παιδεία τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν εἶναι ταυτοχρόνως πανανθρώπινη καί ἑλληνική, διαχρονική καί ἐπίκαιρη. Γι’ αὐτό μπορεῖ νά μᾶς κρατήσει ὄρθιους καί σήμερα ἀπέναντι στήν ὑλιστική καί ἰσοπεδωτική παγκοσμιοποίηση.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ
(1) Migne Ἑλληνική Πατρολογία , τόμος 36, σελ. 508-509.
(2) Migne Ἑλληνική Πατρολογία, τόμος 35, παράγρ. 103-104.
(3) Migne Ἑλληνική Πατρολογία, τόμος 37, ἐπίγραμμα ἀριθμ. 1449

Κωνσταντῖνος Χολέβας, Πολιτικός Ἐπιστήμων

ΠΗΓΗ:  «Ἀντίβαρο» (antibaro.gr)

 

, , ,

Σχολιάστε