Ἄρθρα σημειωμένα ὡς ἑλληνικότητα

Η ΕΛΛΗΝΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΩΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ [Ἑλληνισμὸς καὶ Ὀρθοδοξία-8] (†π. Γ. Μεταλληνός) «Συντηρητικό καί γι᾽ αὐτό ὄχι παραδοσιακό ρεῦμα…»

Η ΕΚΚΛΗΣΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

Ἀπόσπασμα Η´ ἀπὸ τὸ βιβλίο
† Πρωτ. Γεωργίου Δ. Μεταλληνοῦ
«ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ καὶ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ»
σελ. 34-39

Ἠλ. στοιχειοθεσία «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»

Μέρος Α´ : « Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ [Ἑλληνισμὸς καὶ Ὀρθοδοξία-1] (π. Γ. Μεταλληνός)
Μέρος Β´ : Η EΝΩΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟ [Ἑλληνισμὸς καὶ Ὀρθοδοξία-2] (π. Γ. Μεταλληνός) »
Μέρος Γ´: « Η EΝΩΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟ – Η ΕΝ ΧΡΙΣΤῼ ΚΑΤΑΞΙΩΜΕΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ [Ἑλληνισμὸς καὶ Ὀρθοδοξία-3] (π. Γ. Μεταλληνός)
Μέρος Δ´: « Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΣ ΕΛΛΗΝΑΣ [Ἑλληνισμὸς καὶ Ὀρθοδοξία-4] (π. Γ. Μεταλληνός)
Μέρος Ε´: « Η ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΩΣ ΕΝΣΑΡΚΗ ΠΑΝΑΛΗΘΕΙΑ [Ἑλληνισμὸς καὶ Ὀρθοδοξία-5] (π. Γ. Μεταλληνός)
Μέρος Ϛ´: « ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ καὶ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ [Ἑλληνισμὸς καὶ Ὀρθοδοξία-6] (π. Γ. Μεταλληνός)Μέρος Ζ´: «

.                   Ἔτσι, δόθηκε ἡ τελική στό πρόβλημα λύση ἀπό τήν ἑλληνορθόδοξη πατερική συνείδηση, ὥστε κάθε προσπάθεια ἀνατοποθετήσεως τοῦ προβλήματος νά προδίδει νόθευση καί ἀλλοίωση τῶν συνειδησιακῶν κριτηρίων. Ὁ Ἑλληνισμός ὡς παιδεία καί διανόηση δέν ἀπορρίπτεται. Ἀποκρούεται μόνο ἡ ἐκφιλοσόφηση τῆς πίστεως καί ἐκκλησιαστικῆς παραδόσεως, ἡ ἀπολυτοποίηση τῆς ἀνθρωπίνης γνώσεως, ἡ τάση τῆς φιλοσοφικῆς (δῆθεν) κατοχυρώσεως τῆς πίστεως μέ τίς διανοητικές δυνάμεις τοῦ ἀνθρώπου καί διακηρύσσεται ἡ ἀδυναμία τῆς ἀνθρωπίνης γνώσεως νά ὁδηγήσει στή θεογνωσία, μέ παράλληλη ἀπόκρουση τῆς διανοητικῆς-στοχαστικῆς θεολογήσεως, δηλ. τῆς μεταφυσικῆς.
.                   Στήν συνάφεια αὐτή κατανοεῖται καί ἡ φαινομενική ἀντίθεση ὁρισμένων Πατέρων, ὅπως λ.χ. ὁ ἅγιος Συμεών ὁ Nέος Θεολόγος ἤ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ἀπέναντι στήν πεμπτουσία τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τήν Παιδεία. Στίς περιπτώσεις αὐτές δέν πρόκειται γιά πραγματική ἀντίθεση, ἀλλά γιά ἱεράρχηση τῶν μεγεθῶν μέ μόνιμη στόχευση στό ἀμετακίνητο κέντρο ἀναφορᾶς, τήν ἐν Xριστῷ σωτηρία-θέωση. Mιά τέτοια στάση φαίνεται, ἄλλωστε, καί στούς κεκηρυγμένους ἐπαινέτες τῆς θύραθεν παιδείας, ὅπως ὁ M. Bασίλειος καί ὁ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος. Στό ἴδιο ὅμως προϋποθεσιακό πλαίσιο κινεῖται καί ὁ M. Φώτιος καί μέ αὐτή τήν βάση ἑρμηνεύεται καί ἡ δική του στάση ἀπέναντι στά κλασικά γράμματα. Ὁ Mέγας Πατριάρχης εἶναι ἀπό τίς μορφές ἐκεῖνες, πού ἀνέδειξαν τήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία σέ θεματοφύλακα καί τῆς κλασικῆς μας φιλολογίας. Xαρακτηρίσθηκε «ὁ ἐμβριθέστερος καί διορατικότερος κλασικός φιλόλογος στόν Mεσαίωνα σ᾽ Ἀνατολή καί Δύση» καί «συντελεστής τῆς ἀναβιώσεως τῶν ἑλληνικῶν γραμμάτων». Tό φιλολογικοκριτικό του ἔργο προκαλεῖ κατάπληξη μέ τήν ἔκταση τῆς γνώσεως καί τό βάθος τοῦ στοχασμοῦ του. «Ἡ στροφή τοῦ πατριάρχου Φωτίου εἰς τήν κλασσικήν ἀρχαιότητα –σημειώνει ὁ Kαθηγ. Bλ. Φειδᾶς– ἐπηρέασε τήν γραμματειακήν κίνησιν τοῦ I΄αἰ. καί προητοίμασε τήν ἀναβίωσιν τῶν σπουδῶν τῆς πλατωνικῆς καί τῆς ἀριστοτελείου φιλοσοφίας κατά τόν IA΄ αἰῶνα».
.                   Ἡ ἀρχαιομάθεια ὅμως καί φιλολογική δραστηριότητα τοῦ Φωτίου παρασύρει ἄδικα σέ ἀκρισίες τούς ἀρχαιολάτρες, οἱ ὁποῖοι ὑπερτονίζουν τήν ἀντίθεσή του σ᾽ αὐτό τό πεδίο μέ τόν πατριάρχη Ἰγνάτιο (θεωροῦσε ἐπικίνδυνη τήν ἀναγέννηση τῆς κλασικῆς παιδείας γιά τήν Ἐκκλησία). Ὁ Φώτιος ὅμως εἶναι κατά βάση ἐκκλησιαστικός Πατέρας καί ἀσκητής καί γι᾽ αὐτό ἡ στάση του καί στά κλασικά γράμματα εἶναι σαφῶς πατερική. Ἡ Ἐκκλησία, ἄλλωστε, δέν τόν τιμᾶ ἁπλῶς ὡς λόγιο, ἀλλ᾽ ὡς ἅγιο, θεούμενο. Ὡς οἰκουμενικό διδάσκαλο τῆς «ἅπαξ τοῖς ἁγίοις παραδοθείσης πίστεως» (Ἰουδ. 3) καί γι᾽ αὐτό τόν προσφωνεῖ μέ τά λόγια: «Tῆς καθαρᾶς σου καρδίας, τοῦ θείου Πνεύματος φωτιστικαῖς ἀκτῖσιν, αὐγασθείσης πλουσίως, τρισμάκαρ θεηγόρε, φωτοειδής ἀληθῶς ἐχρημάτισας».
.                   Ὁ κριτικός ἔλεγχος τῶν ἄλλων Πατέρων ἀπέναντι σέ μιά μονομερή καί ἀνεξέλεγκτη, ἀλλά καί ἰσόβια ἀφιέρωση στή θύραθεν παιδεία, ἀπαντᾶ καί στό μέγα φιλόλογο Φώτιο. Kαταδικάζει καί αὐτός τίς ὀντολογικές καί κοσμολογικές ἀντιλήψεις τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων, ἀπορρίπτοντας «τό τῆς πολυθεΐας ἄθεον». Ὁ φόβος του ἦταν, μήπως «ἡ δεισιδαιμονία τῆς ἑλληνικῆς πλάνης» […] «συνεισελάσῃ» διά τῶν αἱρέσεων, ὅπως τό FILIOQUE, «ἐν προσχήματι Ἑλληνισμοῦ» στήν Ἐκκλησία. Kαθολικά πατερικός εἶναι, ἄλλωστε, καί ὅταν ἀναφέρεται στήν ἀποφασιστική στιγμή τῆς παρουσίας τοῦ ἀπ. Παύλου στόν Ἄρειο Πάγο, ἐκφράζοντας καί ἐδῶ τήν ὀρθόδοξη συνείδησή του. Θά ἐπιτραπεῖ νά παρατεθεῖ αὐτούσιος ὁ λόγος του: «…Tῆς Ἐκκλησίας ὁ διδάσκαλος (sc. ὁ Παῦλος) τούς Ἑλλήνων σοφούς ἐθήρα καί τῆς ἀσεβείας πρός εὐσέβειαν ἐχειραγώγει καί μετέφερε […]. Ἐπειδή γάρ ἐκ τῶν προφητικῶν χρησμῶν καί τῶν Δεσποτικῶν λογίων ὁ περιδέξιος ἐκεῖνος καί οὐράνιος ἄνθρωπος μή πειθόμενον ἑώρα τό Ἑλληνικόν, ἐξ αὐτῶν αὐτούς τῶν θεοστυγῶν σεβασμάτων εἰς τό τοῦ Δημιουργοῦ μετακαλεῖται σέβας· ἐξ αὐτῶν τῶν τοῦ διαβόλου προγραμμάτων τῆς αὐτοῦ καταψηφίζεται τυραννίδος· ἐκ τῶν ὀχυρωμάτων καταστρέφει τό κράτος αὐτοῦ τῆς ἐξουσίας· ἀπό τῆς πλάνης γεωργεῖ τήν εὐσέβειαν· ἐκ τῆς ἀπωλείας βλαστούς ἡμῖν προβάλλεται σωτηρίας· ἐκ τῆς τοῦ διαβόλου παγίδος εἰς τόν δρόμον ἐνισχύει τοῦ Eὐαγγελίου· βαλβίδα ποιεῖται τήν κορυφήν τῆς ἀποστασίας τῆς εἰσόδου, δι᾽ ἧς ἦν αὐτοῖς εἰς τόν νυμφῶνα Xριστοῦ καί τήν ἄχραντον αὐτοῦ παστάδα εἰσελθεῖν, τήν Ἐκκλησίαν». Ἡ ἐκκλησιοποίηση δηλαδή τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὅπως περιγράφθηκε παραπάνω, εἶναι γιά τόν M. Φώτιο ἡ σωτηρία τῆς ἑλληνικότητας.
.                    Ἀναφερόμενος δέ σέ πρό αὐτοῦ Πατέρες ὁ M. Φώτιος στήν παραπάνω κριτική του, θέλει νά δείξει τή δική του παραδοσιακότητα καί συνέχεια, ἀλλά καί τή δική του συγχρόνως ἑλληνορθόδοξη αὐτοσυνειδησία. Ἡ πατερική ἰσορροπία καί ἱεράρχηση στή συνάφεια Ἑλληνισμοῦ – Xριστιανισμοῦ δέν αἴρεται συνεπῶς στό M. Φώτιο, οὔτε καί στούς μεταγενεστέρους του Πατέρες. Ἀντίθετα, ἀναιρεῖται ὁπωσδήποτε, ἐκεῖ ὅπου ἐπικρατεῖ ψευδοπατερικό πνεῦμα (“Oἱ ὑπεράγαν ὀρθόδοξοι” τοῦ Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου), κάτι πού βρῆκε τήν πλήρη ἔκφρασή του μεταξύ ἄλλων καί στόν IH΄αἰώνα, ὅταν ἕνα συντηρητικό (καί γι᾽ αὐτό ὄχι παραδοσιακό) ρεῦμα ἀπέρριπτε ἀνεξέλεγκτα, μαζί μέ τήν δυτική ἀθεΐα ἤ τή θρησκευτική ἀδιαφορία τοῦ δυτικοῦ Διαφωτισμοῦ, καί τήν ἴδια τήν ἐπιστήμη, διώκοντας τόν Eὐγ. Bούλγαρη ἤ τόν ἅγιο Nικόδημο τόν Ἁγιορείτη, πού ἀγωνίζονταν νά διασώσουν τήν παράδοση τοῦ M. Φωτίου. Kαί τό “ρεῦμα” αὐτό δέν μπορεῖ νά ταυτισθεῖ, φυσικά, μέ τό Oἰκουμενικό Πατριαρχεῖο στήν καθολική ἐκπροσώπησή του.
.                   Ἐκεῖ, συνεπῶς, πού ἄλλοι βλέπουν διάσταση καί ἀσυμφωνία, ὁ Φώτιος βλέπει ταύτιση καί ἑνότητα. Δέν εἶναι ἄρα περίεργο, πού τό ἐκκλησιαστικό πλήρωμα δέν εἶδε καί αὐτό καμιάν ἀντίθεση μεταξύ Φωτίου καί Ἰγνατίου καί τιμᾶ καί τούς δύο ὡς Ἁγίους, μάρτυρες δηλαδή τοῦ γεγονότος τῆς θεώσεως. Tό “Συνοδικόν τῆς Ὀρθοδοξίας” συνέδεσε πανηγυρικά καί τούς δύο στή λειτουργική καί ἱστορική μνήμη τοῦ Ἑλληνορθοδοξίας: «Ἰγνατίου καί Φωτίου […], τῶν ὀρθοδόξων καί ἀοιδίμων Πατριαρχῶν, αἰωνία ἡ μνήμη».

, , , , , , ,

Σχολιάστε

«Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΣΩΘΗΚΕ στὰ 400 χρόνια σκλαβιᾶς, ἐπειδὴ ἀνάβανε τὸ καντήλι, ζυμώνανε πρόσφορο, κάνανε ἁγιασμὸ καὶ κυρίως πήγαιναν στὴν ἐκκλησιά»

Γιανναρς: «Ν ξαναβρομε τν τρόπο τς λληνικότητας.
χι γιατί πρέπει, λλ γι ν δομε ἐὰν μς δίνει πραγματικ χαρ ζως»

Ὁ Χρῆστος Γιανναρᾶς μιλᾶ γιὰ τὴν ἑλληνικὴ ταυτότητα, τὴ σχέση τοῦ Ἕλληνα μὲ τὸ παρελθὸν καὶ τὸν τόπο, ἀλλὰ καὶ τὶς παθογένειες ποὺ ἐξακολουθοῦν νὰ τὸν κρατοῦν καθηλωμένο. (Συνέντευξη huffingtonpost.gr)

δ κα χρόνια γράφετε στ ρθρα σας λλ κα στ βιβλία σας γι τν λληνικ ταυτότητα, τν κρίση πο διέρχεται, τν νικανότητα ν βρομε τν αυτό μας κα ν κτιμήσουμε τ παρελθόν μας. Εναι μάλιστα τόσο ντονη ντίδραση, κυρίως π προοδευτικος κα καδημαϊκος κύκλους, ταν κάνεις μιλάει γι στορικ συνέχεια, Βυζάντιο κτλ, μ κίνδυνο μάλιστα ν κινδυνεύει ν χαρακτηριστε θνικιστς κα κροδεξιός.

.           Ὑπάρχει μία φοβερὴ παρανόηση, εἶναι σύμπτωμα τῆς παρακμῆς, μὲ τὶς ἴδιες λέξεις καταλαβαίνουμε τελείως ἄλλα πράγματα σήμερα. Αὐτὸ τώρα ἐὰν ἔχει γίνει μεθοδικὰ ἢ ἔχει γίνει συμπτωματικά, κανεὶς δὲν μπορεῖ νὰ τὸ ξέρει. Πάντως ὑπάρχει ἡ παρουσία μίας κοινωνικῆς ὁμάδας ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δείχνουν, δὲν μπορεῖ νὰ τὸ βεβαιώσει κανείς, ὅτι δουλεύουν μεθοδικὰ σὲ αὐτὸν τὸν τομέα. Ἔχουν διαστρέψει τὰ νοήματα: λένε Βυζάντιο καὶ ἐννοοῦν σκοταδισμό, αὐτὸ ποὺ ἐννοοῦσε ὁ 19ος αἰώνας μὲ τὸν Βολταῖρο, τὸν Μοντεσκιὲ καὶ τοὺς ἄλλους, λένε ἑλληνισμὸς καὶ ἐννοοῦν ἐθνικισμός, περίπου Χρυσὴ Αὐγή. Ἔχουν κάνει τέτοιες παραποιήσεις, οἱ ὁποῖες δυστυχῶς ἁπλώνονται, πῆραν τὴν ἐτικέτα τοῦ προοδευτικοῦ καὶ ἐξαπλώνονται σὰν ἀρρώστια, σὰν ἔκζεμα.
.           Οἱ παραποιήσεις αὐτὲς ὅμως ὑποστηρίζονται ἀπὸ πολλούς, ποὺ δὲν ἔχουν καὶ τὴν κατάλληλη παιδεία καὶ ἱστορικὴ γνώση γιὰ νὰ τὸ ὑποστηρίξουν. Παράλληλα ὑπάρχει μία νέα γενιὰ ποὺ δὲν ἔχει καθόλου ἱστορικὴ γνώση καὶ γιὰ τὴν ὁποία ἡ κα Ἀρβελὲρ σὲ συνάντηση ποὺ εἶχα μαζί της, μοῦ ἐξέφρασε τὴν πεποίθηση ὅτι αὐτὴ ἡ γενιὰ τῶν μορφωμένων νέων ποὺ δὲν ξέρει ἱστορία, εἶναι σὰν τὴ λευκὴ σελίδα καὶ μπορεῖ νὰ ξεκινήσει ἀπὸ τὸ μηδὲν καὶ νὰ μᾶς πάει ἀλλοῦ.
.           Μοῦ κάνει ἐντύπωση αὐτὴ ἡ φράση τῆς κ. Ἀρβελέρ, μίας ἀκαδημαϊκοῦ. Ἀκόμη καὶ ἡ σχολὴ τῶν Annales στὴ Γαλλία, ποὺ ἦταν μία ἀριστερὴ σχολή, ἱστορικοϋλιστικὴ κατὰ κάποιο τρόπο, καὶ αὐτὸς ὁ Le Golf (Jacques Le Golf) λέει πάρα πολὺ ὡραία τὸ ἑξῆς (μοῦ διαβάζει): «Ἡ Εὐρώπη οἰκοδομεῖται. Εἶναι τὸ μεγάλο ὅραμα. Δὲν θὰ πραγματωθεῖ, ἐὰν δὲν λάβουμε ὑπόψη τὴν ἱστορία. Μία Εὐρώπη χωρὶς ἱστορία θὰ ἦταν μία Εὐρώπη ὀρφανὴ καὶ δυστυχισμένη. Γιατί τὸ σήμερα ἔρχεται ἀπὸ τὸ χθές, τὸ μέλλον ἀναδύεται ἀπὸ τὸ παρελθόν…Στὶς προσπάθειες ἐνοποίησής της ἡ ἤπειρος ἔζησε διενέξεις, συγκρούσεις, διαιρέσεις, ἐσωτερικὲς ἀντιφάσεις. Στὴν εὐρωπαϊκὴ ὑπόθεση θὰ ἀφοσιωθοῦμε, μόνο ἂν γνωρίζουμε ὁλόκληρο τὸ παρελθὸν καὶ ἀντικρίζουμε τὸ μέλλον». Σοφὲς κουβέντες…

Βάσει αὐτοῦ ποὺ μόλις μοῦ διαβάσατε, δὲν μπορῶ νὰ μὴ σχολιάσω αὐτὸ ποὺ συμβαίνει σήμερα, ὅπου δὲν ξέρουμε τί ἀκριβῶς εἴμαστε καὶ τί θέλουμε. Εἴμαστε Εὐρωπαῖοι; Ἕλληνες; Ἀπὸ τὴ μία μισοῦμε τὴν Εὐρώπη καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη θέλουμε νὰ εἴμαστε μέρος της. Παράλληλα, οὐκ ὀλίγοι στὴν πατρίδα μᾶς νιώθουν ἄβολα μὲ τὸ νὰ δηλώσουν Ἕλληνες, προτιμοῦν νὰ ἀνήκουν, ὅπως λένε, στὴν κατηγορία τῶν ἀνθρώπων γενικὰ καὶ ἀόριστα, ὁ ἐθνικὸς προσδιορισμὸς τοὺς ἀπωθεῖ.

.           Κοιτάξτε, αὐτά, νομίζω, ταπεινὰ φρονῶ, ὅτι εἶναι συμπτώματα μίας φοβερῆς πτώσης τοῦ ἐπιπέδου. Οἱ ἄνθρωποι δὲν προβληματίζονται, δὲν σκέπτονται. Αὐτὸ τὸ δίλημμα, τοῦ πόσο εἴμαστε Ἕλληνες ἢ Εὐρωπαῖοι εἶναι ἕνα ψευτοδίλημμα, ποὺ γεννήθηκε τοὺς τελευταίους αἰῶνες, βέβαια ἀρκετὰ ἐγκαίρως ἀπὸ τὸν Κοραή, Αὐτὸς εἶναι ὁ κακὸς δαίμων τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὅπως τὸν χαρακτηρίζει ὁ Ράνσιμαν, διότι ἔφτιαξε μία θεωρία ὅτι τὴν ἀρχαία Ἑλλάδα τὴ διέσωσε ἡ Δύση. Ποιά Δύση; Ἡ Δύση τῶν βαρβάρων, the barbarian west, ποὺ ἔφτασαν σὲ ἕνα πρωτόγονο ἐπίπεδο στὴν Εὐρώπη ἀπὸ τὸν τέταρτο στὸν ἕκτο αἰώνα. Αὐτοὶ λοιπὸν μετὰ τὴν πτώση τῆς Κωνσταντινούπουλης -βέβαια εἶχαν ἀρχίσει ἀπὸ πιὸ νωρὶς καὶ τὸ ψιλοκορτάρανε- ἐμφανίσθηκαν ὅτι διέσωσαν τὴν ἀρχαία Ἑλλάδα. Ἐμεῖς μὲ τὴν Τουρκοκρατία, λέει ὁ Κοραής, χάσαμε κάθε συνέχεια. Ἑπομένως, ἐὰν θέλουμε νὰ γίνουμε Ἕλληνες, πρέπει νὰ γίνουμε πρῶτα Εὐρωπαῖοι, γιὰ νὰ γίνει μετακένωση τῆς ἑλληνικότητας. Ἀποτέλεσμα ὅλων αὐτῶν ἦταν νὰ φτιάξουμε ἕνα κράτος μιμητικό, ἕνα κράτος μεταπρατικό. Τὰ πάντα εἶναι ἀντιγραφή. Ἐκεῖ εἶναι ὁ πολιτισμός, ἐκεῖ εἶναι τὰ φῶτα. Ὅ,τι ἦταν ἐδῶ ἐθεωρεῖτο καθυστέρηση, βαρβαρισμός. Ὁπότε καταλαβαίνετε ὅτι ἐπάνω σὲ αὐτὴ τὴ σχιζοφρένεια ἔχει οἰκοδομηθεῖ ἕνα κράτος.

πρξαν μως προσωπικότητες στν λλάδα ο ποες ζησαν στν Ερώπη κα διέγνωσαν τν παθογένεια, πως γι παράδειγμα γενι το 30.

.           Καὶ πρὶν ἀπὸ τὴ γενιὰ τοῦ 30 ὑπῆρξαν προσωπικότητες ποὺ σήκωσαν ἕνα ἀνάστημα, ὅπως γιὰ παράδειγμα ὁ Σπυρίδωνας Ζαμπέλιος, ὁ Παπαδιαμάντης, ὁ Δραγούμης. Στὴ συνέχεια ἡ γενιὰ τοῦ 30, πλέον ἐπεξεργασμένα, ἔδειξε ὅτι αὐτὸς ὁ λαὸς ἔπαψε νὰ παράγει πολιτισμὸ ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ ἔγινε αὐτόνομο κράτος. Μέχρι τότε εἶχε ταυτότητα, ἡ λαϊκὴ τέχνη εἶχε ταυτότητα, τὸ ἴδιο καὶ ἡ ἀρχιτεκτονική, ἡ ζωγραφική, ἡ μουσική, οἱ κοινοτικοὶ θεσμοὶ ἔσωζαν τὴν ταυτότητα τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τὴν ἰδιαιτερότητα, ὄχι γιὰ νὰ ξεχωρίζουμε, ἀλλὰ διότι μόνο μὲ τὴν ἑτερότητα μετέχεις στὸ ἱστορικὸ γίγνεσθαι, ὅταν δηλαδὴ κομίζεις κάτι. Ὅταν ἁπλῶς πιθηκίζεις καὶ τρέχεις πίσω ἀπὸ τοὺς ἄλλους, τότε εἶσαι τῆς καρπαζιᾶς, εἶσαι μία ἀστεία ὑπόθεση. Λοιπόν, αὐτὸ χάθηκε, κυρίως τὰ τελευταῖα 50 χρόνια μὲ ἕνα τρόπο ποὺ εἶναι σπαραχτικός. Τουλάχιστον ἀκόμη καὶ μέσα σὲ αὐτὴ τὴν ξιπασιὰ τῶν φώτων τῆς Δύσης διατηρεῖτο μέχρι κάποια στιγμὴ ἕνα ἐνδιαφέρον γιὰ τὴ γλῶσσα, πῶς νὰ σωθεῖ ἡ γλώσσα, ὑπῆρχε μία περηφάνια γιὰ τὴ γλῶσσα ἢ γιὰ τοὺς ἀρχαίους, γιὰ τὴ συνέχεια. Ἐπίσης, δὲν μποροῦμε νὰ ἀρνηθοῦμε ὅτι στὸ δεύτερο μισό τοῦ 20οῦ αἰώνα ἔγινε μία ἀνακάλυψη τοῦ Βυζαντίου, τοῦ λεγομένου Βυζαντίου, δηλαδὴ τοῦ Ἑλληνισμοῦ στὰ χρόνια τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας, τοῦ ἑλληνορωμαϊκοῦ κόσμου ὅπως λέγεται σήμερα στὴν Ἱστορία. Ὅλα αὐτὰ τὶς τελευταῖες δεκαετίες μετὰ τὴν μεταπολίτευση ἔχουν διαλυθεῖ, ἔχουν συκοφαντηθεῖ, ἔχουν βγεῖ ἀπὸ τὸν τρόπο τῆς ζωῆς μας. Βάλαμε καὶ τὸ μονοτονικό…

Στ γραπτά σας, λλ κα τ τελευταο σας βιβλίο « Ερώπη γεννήθηκε π τ Σχίσμα», δίνετε μεγάλη μφαση σ ατ κα παρομοιάζετε τν κατάργηση το πολυτονικο μ τν Μικρασιατικ Καταστροφή.

.           Φυσικά, γιατί στὴν Μικρὰ Ἀσία χάθηκαν κοιτίδες καταγωγῆς, μὲ τὸ μονοτονικὸ χάθηκε ἡ συνέχεια τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας. Ἕνας Ἕλληνας σήμερα κάτω τῶν 40 ἐτῶν δὲν καταλαβαίνει τί θὰ πεῖ «Τῇ ὑπερμάχῳ στρατηγῷ τὰ νικητήρια», δὲν καταλαβαίνει τὸν Παπαδιαμάντη, τὸν Ροΐδη.

Δίνετε μεγάλη ἔμφαση στὴ γλῶσσα καὶ τὸ ἀνήκειν.

.           Ἐὰν ὑπάρξει μία πολιτικὴ ἀνάκαμψη, προϋπόθεση καὶ τῆς οἰκονομικῆς καὶ τῆς γενικότερης ἀνάκαμψης, νὰ μὲ θυμάστε, θὰ γίνει ὅταν θὰ βρεθεῖ ὁ πολιτικὸς ποὺ θὰ βάλει τὰ ἀρχαῖα ἑλληνικὰ στὸ δημοτικό. Βέβαια, ὄχι μὲ τὶς μεθόδους τοῦ σήμερα ἢ μὲ αὐτὲς ποὺ τόσα χρόνια μᾶς ταλαιπωροῦσαν. Ὑπάρχουν παιδαγωγικὲς μέθοδοι συναρπαστικές, ποὺ μποροῦν νὰ κάνουν τὴν ἐκμάθηση τῆς γλώσσας παιχνίδι. Ἀλλὰ στὰ χίλια χρόνια Ἑλληνισμοῦ, στὸ λεγόμενο Βυζάντιο, ποὺ ξεκινοῦσαν τὰ παιδιὰ ἀπὸ ἕξι ἐτῶν καὶ μάθαιναν τὴν ἀλφάβητο μὲ τὸν Ὅμηρο, κάτι ἤξεραν. Μιλοῦσαν ἕνα νεότερο ἰδίωμα ποὺ εἶχε προκύψει, ὅμως ἡ μήτρα ἦταν ὁ Ὅμηρος. Ὅταν ἔχεις ἕνα τέτοιο γλωσσικὸ ἐπίτευγμα, εἶναι ἔγκλημα νὰ τὸ θυσιάζεις γιὰ χρηστικοὺς λόγους. Ὅταν δημιουργήθηκε τὸ κράτος τοῦ Ἰσραήλ, ἐπέβαλε ὡς ἐπίσημη γλώσσα τὸ παλαιότερο γλωσσικὸ ἰδίωμα, τὸ μασοριτικό. Ἐπίσης στὸ Ἰσραήλ, ἐὰν δὲν κάνω λάθος, ἡ ἔννοια τοῦ πολίτη εἶναι συνυφασμένη μὲ τὸ θρήσκευμα. Εἶσαι Ἰουδαῖος, ἄρα μπορεῖς καὶ νὰ εἶσαι καὶ πολίτης τοῦ Ἰσραήλ. Στὴ χώρα μας ὁ Ἑλληνισμὸς καὶ ἡ γλῶσσα εἶναι συνυφασμένα μὲ τὴ θρησκεία, τὴν ὀρθοδοξία. Ἐὰν ὑπάρξει ἀποκοπὴ ἀπὸ τὴν Ὀρθοδοξία, τότε θὰ μποροῦμε νὰ μιλᾶμε γιὰ Ἑλληνισμό;
.             Νομίζω πὼς δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρξει, ὅμως νομίζω ὅτι εἶναι λάθος νὰ βλέπουμε τὴν Ὀρθοδοξία ὡς θρησκεία. Διότι μὲ τὰ σημερινὰ δεδομένα, ἴσως καὶ γενικότερα, ἡ θρησκεία εἶναι μία ἀτομικὴ ἐπιλογή, ἕνα ψυχολογικὸ γεγονός. Στὸν Ἑλληνισμὸ καὶ σὲ ἄλλες παραδοσιακὲς κοινωνίες, ὑπῆρχε μία νοηματοδότηση τῆς ζωῆς, ὑπῆρχε ἕνα νόημα, μία ἀναφορὰ στὴν αἰτία καὶ στὸν σκοπό, ἄρα καὶ κάποιοι κανόνες ἀληθείας ποὺ προέκυπταν ἀπὸ αὐτὸ τὸ σκοπὸ καὶ τὴν αἰτία. Ἡ Ἐκκλησία ἀπαντοῦσε στὸν Ἕλληνα σὲ αὐτὰ τὰ πολὺ βασικὰ καὶ θεμελιώδη ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα ἔδιναν νόημα στὴ ζωὴ καὶ στὸν θάνατο. Ὅταν χάσει ἕνας λαὸς μία τέτοια νοηματοδότηση,τότε ἐπικρατεῖ ἕνας μηδενισμός, ὅπως σήμερα. Τὰ πάντα εἶναι χρησιμότητα, κατανάλωση, δὲν ὑπάρχει τίποτα ποὺ νὰ δίνει πραγματικὴ χαρὰ ζωῆς. Γιατί μόνο ἐὰν ψηλαφεῖς ἕνα νόημα στὴ ζωή σου, μπορεῖς νὰ ἔχεις χαρὰ ζωῆς. Διαφορετικὰ ἡ χαρὰ τῆς ζωῆς εἶναι ἡ κατανάλωση.

Καὶ ὅμως ὁ ἀντίλογος εἶναι ὅτι ἡ ἐκκλησία καθήλωσε τὸν Ἕλληνα, ὁ ὁποῖος πάντα περιμένει μία μαγικὴ λύση γιὰ τὰ προβλήματά του καὶ ὅτι τὸ Βυζάντιο καθυστέρησε τὴν ἀνάπτυξη τοῦ ἀτόμου καὶ χάσαμε, μεταξὺ ἄλλων, τὸν διαφωτισμὸ ποὺ συνέβη στὴν Εὐρώπη.

.           Αὐτὸ ποὺ ξέρω ὅτι τῆς καταλογίζουν, καὶ εἰδικότερα ὁ Ράμφος, ὁ ὁποῖος κάνει ἀγώνα γι’ αὐτό, εἶναι ὅτι ἀκριβῶς ἐγκλώβισε τὸ ἄτομο στὴν κοινότητα. Ὅλα αὐτὰ ἐμπίπτουν μέσα στὴ γενικότερη σύγχυση ποὺ ἔχει δημιουργηθεῖ. Νομίζω πὼς αὐτὰ ποὺ λέει (ὁ Ράμφος) εἶναι στοὺς ἀντίποδες τῆς ἱστορικῆς πραγματικότητας. Ἡ δυναμικὴ τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἀπὸ τὴν πρώτη στιγμὴ ἦταν ἡ πόλις. «Τὸ μετέχειν κρίσεως καὶ ἀρχῆς», νὰ εἶσαι πολίτης, ἐνεργός, μέτοχος στὸ γίγνεσθαι. Τὸ νὰ περιπέσουμε στὸν ἀτομοκεντρισμὸ τοῦ δυτικοῦ βαρβαρικοῦ τρόπου βίου, στὸ ἐπίπεδο κυριαρχίας τῶν ἐνστίκτων, ὅπου κυριαρχεῖ τὸ ἄτομο καὶ οἱ ἀνάγκες, οἱ ἀπαιτήσεις, οἱ ὁρμὲς τοῦ ἀτόμου, ἐὰν αὐτὸ τὸ λέμε πρόοδο, τότε ἀντιστρέφουμε τοὺς ρόλους τῆς ἱστορίας, τὸ ἄσπρο μαῦρο. Εναι τερατώδη ατ πο σχυρίζεται κ. Ράμφος.

μως, ατ ποψη καθίσταται κυρίαρχη.

.           Βέβαια, γιατί βολεύει αὐτὴ ἡ ἄποψη. Σκεφτεῖτε, γιατί εἶχε αὐτὴ τὴ δυναμικὴ αὐτὸς ὁ πολιτισμός, ποὺ γεννήθηκε ἀπὸ τὴ βαρβαρικὴ Δύση. Ὁ λόγος εἶναι ὅτι πρόκειται γιὰ ἕναν πολιτισμὸ ποὺ κολακεύει τὰ ἔνστικτα, τὸν ἐγωτισμό, τὸν ναρκισσισμό. Σκεφτεῖτε πῶς μεγαλώνει σήμερα ἕνα παιδί. Ἕνα παιδὶ τῆς ἀγροτικῆς κοινωνίας γιὰ νὰ ἔχει φῶς ἢ γιὰ νὰ ἔχει θερμότητα, ἔπρεπε πρῶτα ἀπ᾽ ὅλα νὰ ἔχει μία προσωπικὴ σχέση μὲ ὑλικὰ πράγματα. Αὐτὴ ἡ σχέση δημιουργοῦσε ἀσυνείδητα μία στάση ζωῆς. Ἔπρεπε νὰ σεβαστεῖς τὸν ἄλλο ὅρο τῆς σχέσης, τὰ ξύλα γιὰ νὰ ἀνάψεις φωτιά, ἔπρεπε νὰ τὰ σεβαστεῖς, δὲν μποροῦσες νὰ τοὺς ἐπιβάλλεις νὰ ἀνάψουν. Αὐτὲς οἱ λεπτομέρειες δημιουργοῦσαν ἕναν ψυχισμό, ὁ ἄνθρωπος ἤξερε νὰ σχετίζεται, ἤξερε νὰ ἀποδέχεται, ἤξερε νὰ ταπεινώνεται, νὰ παραιτεῖται ἀπὸ τὸ ἐγώ.
.            Τὸ σημερινὸ παιδὶ πατάει ἕνα κουμπὶ καὶ ἔχει φῶς, ἕνα ἄλλο κουμπὶ καὶ ἔχει θερμότητα, ἕνα τρίτο κουμπὶ καὶ ἔχει εἰκόνα. Αὐτὸ τὸ παιδὶ μεγαλώνει ἀσυνείδητα μὲ ἕναν ψυχισμὸ παντοδυναμίας. Ὅταν θὰ φτάσει ἡ ὥρα γιὰ νὰ ἐρωτευθεῖ, δὲν θὰ μπορεῖ, γιατί δὲν ξέρει. Καὶ δὲν φταίει γι᾽ αὐτό, δὲν ἔμαθε ποτὲ νὰ μοιράζεται. Ἀντιλαμβάνεστε σὲ τί ἀπανθρωπία ὁδηγοῦν οἱ θεωρίες τοῦ Ράμφου καὶ ὅλη αὐτὴ ἡ κατεστημένη πιὰ στὴν ἑλληνικὴ κοινωνία, ἡ μεταπρατικὴ νοοτροπία τῆς μεταποικιακῆς κοινωνίας. Ὅπως οἱ χῶρες ποὺ βγήκανε ἀπὸ τὴν ἀποικιοκρατία, ἔτσι καὶ ἐμεῖς εἴμαστε ἀκριβῶς τὸ ἴδιο: ζηλεύουμε αὐτὸ ποὺ εἴχανε οἱ ἀποικιοκράτες.

Κα ποιά εναι λληνικ πρόταση σήμερα;

.           Κοιτάξτε, αὐτὸ δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρξει ὡς συνταγή. Ἐὰν τὸ σκεφτοῦμε μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο, πέφτουμε πάλι στὸ γήπεδο τῆς Δύσης. Αὐτὸ θέλει μία καλλιέργεια τοῦ τρόπου, μία ἐπανεύρεση τοῦ τρόπου, μία ἄλλη σχολικὴ ἀγωγὴ καὶ μία διαφορετικὴ ἀγωγὴ τῶν μέσων μαζικῆς ἐνημέρωσης, ὥστε προοδευτικὰ καὶ ἀνεπαισθήτως, ποὺ λέει ὁ Καβάφης, νὰ ξαναβροῦμε τὸν τρόπο τῆς ἑλληνικότητας. Νὰ τὸν ξαναβροῦμε, ὄχι γιατί πρέπει, οὔτε ἐπειδὴ εἶναι καλύτερος, ἀλλὰ γιὰ νὰ δοῦμε ἐὰν μᾶς δίνει πραγματικὴ χαρὰ ζωῆς.

Μο λέτε ατ τ πράγματα γι τ Δύση ν χετε σπουδάσει, πως κα λλοι λληνες διανοούμενοι κα ργαστε κε

.           Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι τὸ δυναμικότερο στοιχεῖο αὐτῆς τῆς στάσης. Πρὶν ἀπὸ ἐμᾶς, ὅλοι οἱ λεγόμενοι ἑλληνοκεντρικοὶ διανοούμενοι, ὁ Κόντογλου, ὁ Πικιώνης, ὁ Θεοτοκᾶς, ὁ Λορεντζάτος, ὁ Σαραντάρης, ὁ Ἐλύτης, ὅλοι τους φάγανε τὴ Δύση μὲ τὸ κουτάλι. Διότι μόνο ἐὰν ζήσεις στὴ Δύση καὶ τὰ ἀδιέξοδα τῆς Δύσης, ξυπνάει μέσα σου τὸ ἐνδιαφέρον νὰ δεῖς ἐὰν ὑπάρχει κάτι διαφορετικὸ στὴ δική σου παράδοση. Ἕνας ἄνθρωπος ποὺ ἀγνοεῖ τὴ Δύση, δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι Ἕλληνας. Γι’ αὐτὸ καὶ ὅλοι μας ἐπιμένουμε, ἐννοῶ ὅσοι ἔχουμε αὐτὴ τὴν ὀπτική, ὅτι ἡ μετοχή μας στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση (ΕΕ) εἶναι ἀπαραίτητη. Ἐὰν πάψει νὰ μετέχει στὴν ΕΕ ἡ Ἑλλάδα, τότε βγαίνει ἀπὸ τὸ ἱστορικὸ γίγνεσθαι. Ἔχεις ταυτότητα ὅταν ἔχεις ἑτερότητα. Ὅλοι μου οἱ δάσκαλοι ἦταν ὁ Χάιντεγκερ, ὁ Βιτγκεστάιν, ὁ Νίτσε, ὁ Λακᾶν. Καὶ αὐτὸ διότι γεννήθηκα καὶ μεγάλωσα ὡς δυτικός, μὲ δυτικὴ ἐκπαίδευση, μὲ δυτικὴ θρησκευτικότητα, μὲ θαυμασμὸ πρὸς τὴ Δύση. Ὅποτε, κάποια στιγμή, ὅταν γεννήθηκε μέσα μου τὸ ἐρώτημα, εὐτυχῶς ἐγκαίρως, τί ἔχει ὁδηγήσει σήμερα τὴ ζωή μας σὲ ἀδιέξοδα, ἀκολούθησα αὐτοὺς τοὺς μεγάλους πού μου ἔδειξαν μὲ τὴν κριτικὴ τοὺς ποιὸ ἦταν τὸ λάθος στὴ δυτικὴ ἱστορικὴ ἐξέλιξη. Ἡ κριτικὴ τοῦ Χάιντεγκερ σπάζει κόκαλα. Ἐὰν δὲν περάσεις ἀπὸ αὐτὴ τὴ θητεία καὶ μαθητεία, δὲν μπορεῖς νὰ ἀνακαλύψεις τὴ διαφορά.

σως ν ταν χρήσιμο ν μς βοηθήσετε ν καταλάβουμε λίγο τν στορικ πορεία τς Δύσης, πως τν ντιλαμβάνεστε. π τ γραπτά σας βλέπω τι δίνετε μφαση στν Αγουστίνο, καθς λέτε τι ατς διαμόρφωσε τ δυτικ σκέψη.

.           Ναί, καὶ στὶς συγκυρίες ποὺ ἀνέδειξαν τὸν Αὐγουστίνο ὡς κεφαλάρη, τὸν μεγάλο πατέρα τοῦ δυτικοῦ πολιτισμοῦ. Ὅλοι οἱ ἱστορικοί, καὶ τὰ ἔχουν μελετήσει οἱ δυτικοὶ ἱστορικοὶ αὐτὰ καί, ξέρετε, εἶναι πολὺ τίμιοι, συμπίπτουν σὲ αὐτὴ τὴ διαπίστωση: Αὐτὰ τὰ στίφη τὰ βαρβαρικά, ποὺ ἔφτασαν στὴ Δύση ἀπὸ τὸν 4ο ἕως τὸν 6ο αἰώνα, ξεκινοῦσαν ἀπὸ τὰ ὀροπέδια τῆς Ἀσίας, πέρα ἀπὸ τὰ Οὐράλια. Ζητώντας βοσκοτόπια, ἡ μία φυλὴ πίεζε τὴν ἄλλη καὶ τὴν ἐκτόπιζε. Κάποια στιγμὴ πέρασαν καὶ τὸν Ρῆνο καὶ μπήκανε στὴ Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία. Ἡ Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία, τότε, ἦταν κάτι ἀντίστοιχο ὅπως ἡ Εὐρώπη, ἦταν, δηλαδή, κάτι ζηλευτό. Ὅμως αὐτοὶ οἱ λαοὶ ἦταν πολεμικὰ φύλα. Ἤξεραν μόνο τὸν πόλεμο καὶ τὸ κυνήγι, δὲν ἤξεραν κὰν τί σημαίνει ἀγροτικὴ καλλιέργεια. Μιλᾶμε γιὰ πολὺ χαμηλὸ ἐπίπεδο.

Σ πίπεδο κανιβαλισμο, λέτε στ βιβλίο σας « Ερώπη γεννήθηκε π τ σχίσμα» λλ κα στ «ρθοδοξία κα Δύση στ Νεώτερη λλάδα».

.           Ἀκριβῶς, σφάζανε τοὺς ντόπιους, τοὺς ἐκτοπίζανε… Ἀλλά, ὅπως καὶ σήμερα, ἔτσι καὶ τότε, γιὰ νὰ μπεῖς στὸν πολιτισμὸ ἦταν προϋπόθεση νὰ εἶσαι χριστιανός. Τότε λοιπὸν οἱ ἡγέτες αὐτῶν τῶν βαρβαρικῶν φύλων ἀποφάσιζαν νὰ βαπτιστοῦν χριστιανοί. Καὶ πράγματι βαπτίζονταν μαζικὰ στὸ ποτάμι. Ἄντε τώρα ἕνας ἄνθρωπος χωρὶς καμία παιδεία, χωρὶς καμία μόρφωση, νὰ καταλάβει τὴ διάκριση οὐσίας καὶ ὑποστάσεως τῆς οὐσίας, νὰ καταλάβει τὴν ἐνανθρώπηση τοῦ Θεοῦ ὡς κορύφωμα ἐλευθερίας τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τὴν θεότητά του, ἄρα ὡς αἰτιώδη ἀρχὴ τοῦ ὑπαρκτοῦ, τὴν ἐλευθερία καὶ ὄχι τὴν ἀναγκαιότητα. Δὲν καταλάβαιναν τίποτα ἀπὸ αὐτά. Φτιάξανε δηλαδὴ μὲ τὸν χριστιανισμὸ μία παγανιστικὴ ἐκδοχὴ ἀνάλογη μὲ αὐτὴ ποὺ εἶχαν οἱ ἴδιοι προηγουμένως. Καὶ ὅταν πιά, στὸν 9ο αἰώνα, ὁ Καρλομάγνος τοὺς συνένωσε σὲ μία αὐτοκρατορία, πῆρε τοὺς πιὸ σπουδαγμένους στὴν αὐλή του καὶ ἐκεῖ ἔγινε ἀπὸ τὸν Ἀκουίνο ἡ ἀνακάλυψη τοῦ Αὐγουστίνου.

νας Καρλομάγνος πο δν ξερε ν διαβάζει κα ν γράφει

.           Ἀκριβῶς! Καὶ ὁ Αὐγουστίνος ὁ ἴδιος δὲν εἶχε καμία ἑλληνικὴ παιδεία, δυστυχῶς δὲν ἤξερε ἑλληνικὰ καὶ αὐτοσχεδίαζε. Καὶ ἔφτιαξε ἀπὸ τὸ χριστιανισμὸ μία θρησκεία ἁπλοϊκή, ἕνας τιμωρὸς Θεός, ἕνας ἄνθρωπος ποὺ ἁμαρτάνει καὶ τιμωρεῖται. Αὐτὰ τὰ σχήματα πέρασαν καὶ κυριαρχοῦν μέχρι σήμερα.

Κυριαρχον κα σ μς;

.           Πέρασαν φυσικὰ καὶ σὲ ἐμᾶς μὲ τὸν ἐξευρωπαϊσμό μας. Βίαιη μεταστροφὴ στὴν καινούργια θρησκεία ὑπῆρξε καὶ στὸ Βυζάντιο. Ὁ Ἕλληνας ἦταν ὁ ἐθνικός, ὁ Ἰουστινιανὸς κλείνει τὶς φιλοσοφικὲς σχολές, Πότε ἀρχίζει νὰ ὑπάρχει καὶ πάλι συνείδηση τῆς ἑλληνικότητας στὸ Βυζάντιο;
.             Νομίζω ὅτι αὐτὲς εἶναι σχηματικὲς ἑρμηνεῖες, οἱ ὁποῖες δὲν ἔχουν κανένα ἔρεισμα. Γιὰ παράδειγμα, λέμε ὅτι ὁ Ἰουστινιανὸς ἔκλεισε τὶς τελευταῖες φιλοσοφικὲς σχολὲς τῶν Ἀθηνῶν καὶ αὐτὸ εἶναι μύθος. Ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ ἔκλεισαν οἱ τελευταῖες φιλοσοφικὲς σχολὲς τῶν Ἀθηνῶν, ἐπειδὴ εἶχαν παρακμάσει. Οἱ τελευταῖοι ποὺ φοίτησαν ἐκεῖ, ἕναν αἰώνα πρὶν ἀπὸ τὸν Ἰουστινιανό, ἦταν ὁ Μέγας Βασίλειος, ὁ Ἰωάννης Χρυσόστομος καὶ ὁ Γρηγόριος Ναζιανζηνός. Ἀλλά, ἐν συνεχείᾳ, ἐπανέρχεται σὲ χρήση ἡ λέξη Ἕλληνας, αὐτὸ τὸ ἔχει ὑπογραμμίσει ὁ Σβορῶνος, ἀπὸ τὸν 10ο αἰώνα καὶ μετά. Ὅποιος ἦταν Ρωμαῖος πολίτης μὲ ὀρθόδοξο θρήσκευμα, ἐκκλησιαστικὸ θρήσκευμα, ἦταν καὶ Ἕλλην, διότι εἶχε γλῶσσα ἑλληνική, ὅλη αὐτὴ ἡ ἀπέραντη αὐτοκρατορία μιλοῦσε ἑλληνικά. Μάλιστα ὁ Σβορῶνος εἶχε πεῖ τὸ ἐξαιρετικό: «Μὴ μοῦ ζητᾶτε συνέχεια αἵματος, ἐγὼ κάνω ἱστορία, δὲν κάνω ζωολογία».

Λέτε κάπου πὼς οἱ δυτικοὶ σχολίασαν τὴν Ἅλωση τῆς Κωνσταντινούπολης ὡς τὴν ἄρση μίας ἀναπηρίας γιὰ τὴν ἕνωση τῆς Εὐρώπης.

.          Ναί, διότι ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ ἡ Εὐρώπη, μετὰ τὸν 12ο αἰώνα, ἄρχισε λίγο νὰ στέκεται στὰ πόδια της, νὰ ἀποκτᾶ μία αὐτονομία καὶ μὲ τὸ σχίσμα κυρίως νὰ θέλει νὰ αὐτονομηθεῖ ὡς πρὸς τὴν ἑλληνικότητα καὶ τὴν ἑλληνικὴ Ἀνατολή, ἄρχισε αὐτὴ ἡ ἀντιπαλότητα, ἡ ὁποία ἐξελίχθηκε σὲ μία ἀντιπαλότητα πρὸς τὸ Βυζάντιο. Τὴ λέξη Βυζάντιο τὴ φέρανε τὸν 16ο αἰώνα. Μέχρι τότε ἦταν ἀντιπαλότητα πρὸς τοὺς Ἕλληνες, Contra Errores Graecorum, κατὰ τῶν πλανῶν τῶν Ἑλλήνων. Ἦταν μία ἀντιπαλότητα, ἡ ὁποία, ὅταν ἔπεσε ἡ Κωνσταντινούπολη στὰ χέρια τῶν Τούρκων ἱκανοποιήθηκε. Ἐπιτέλους ἔλειψε αὐτὴ ἡ μεγάλη ἀπειλή, αὐτὸς ὁ κριτικὸς ἀντίλογος, ἂν θέλετε, καὶ ἀπὸ τότε ἡ Δύση εἶναι μονόδρομος. Κανένας ἄλλος πολιτισμὸς δὲν μπόρεσε νὰ ἀντιταχθεῖ μὲ κοινωνικοκεντρικὸ ὅραμα στὸν κτηνώδη ἀτομοκεντρισμὸ τοῦ δυτικοῦ μοντέλου.

Γίνεται πολὺ συζήτηση γι᾽ αὐτὸ καὶ συγκεκριμένα ὑποστηρίζεται ὅτι ὁ Τοῦρκος ἦταν τελικὰ ἐπιλογή.

.               Δὲν ἦταν ἐπιλογή, ἐὰν θέλουμε ἱστορικὰ νὰ εἴμαστε στοιχειωδῶς συνεπεῖς, δὲν τοὺς φέραμε ἐμεῖς στὴν Μικρὰ Ἀσία τοὺς Τούρκους. Ἁπλῶς, ὅταν ἄρχισε ἡ προσπάθεια στὴν Κωνσταντινούπολη γιὰ νὰ τὰ φτιάξουμε μὲ τὴ Δύση, νὰ ὑποταχθοῦμε στὴ Δύση, προκειμένου νὰ μᾶς βοηθήσει νὰ ἀντικρούσουμε τοὺς Τούρκους, τότε ἐμφανίστηκε μία μερίδα Ἑλλήνων σημαντικὴ ἡ ὁποία ἔλεγε ὅτι εἶναι καλύτερα μὲ τοὺς Τούρκους παρὰ μὲ τὴν τιάρα. Δηλαδή, εἶναι καλύτερα νὰ ὑποταχθεῖς σὲ κάποιον ποὺ σὲ δυναστεύει, παρὰ νὰ δώσεις γῆ καὶ ὕδωρ καὶ νὰ ἀφομοιωθεῖς ἀπὸ κάποιον ὁ ὅποιος εἶναι ἀντίπαλός σου, κάτι ἐντελῶς ξένο πρὸς ἐσένα, ἀλλὰ ἔσπευσες νὰ τὸν δεχτεῖς καὶ νὰ τοῦ προσφέρεις τὴν ταυτότητά σου.

Ἀφοῦ ἡ ταυτότητά μας ἦταν τόσο ἰσχυρή, δὲν θὰ μπορούσαμε νὰ συνθηκολογήσουμε καὶ νὰ τοὺς ἀφομοιώσουμε ἐμεῖς; Ἄλλωστε καὶ ἡ Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία ἐπηρεάστηκε σφόδρα ἀπὸ τὸν ἑλληνικὸ πολιτισμό.

.           Αὐτὸ τὸ προσπάθησαν. Εἶχε βγάλει ὁ Ὀκτάβιος Μερλιὲ στὸ Γαλλικὸ Ἰνστιτοῦτο μερικὲς μελέτες γιὰ τὴ μικρασιατικὴ ἑλληνικὴ πραγματικότητα, γιὰ τὸ πὼς οἱ Ἕλληνες συνυπῆρχαν μὲ τοὺς Τούρκους. Σὲ πολλὲς περιπτώσεις μάλιστα τοὺς ἐπηρέαζαν. Μέχρι σήμερα οἱ Τοῦρκοι σέβονται τὸν Ἀη-Γιώργη ἢ τὴν Παναγιά, ἀλλὰ μὴ ξεχνᾶτε ὅτι ἦταν ἄλλο πράγμα τὸ Ἰσλὰμ καὶ ἄλλο ὁ ρωμαϊκὸς κόσμος μὲ τὸ δωδεκάθεο, τὸ ὁποῖο σαφῶς ἔμπαζε πιὰ ἂπ΄ ὅλες τὶς μεριές, καὶ οἱ πληθυσμοὶ ζητοῦσαν πλέον κάτι ἄλλο, κάτι πληρέστερο. Τὸ Ἰσλὰμ εἶναι μία θρησκεία χωρὶς μεταφυσική, μία θρησκεία τυφλή, ἡ ὁποία ἀνταποκρίνεται στὴν ἐνστικτώδη ἀνάγκη τοῦ ἀνθρώπου γιὰ θρησκεία. Αὐτὸ τὸ πράγμα δὲν μποροῦσε νὰ ἀφομοιωθεῖ ἀπὸ τὸν ἑλληνισμό, ἐδῶ βλέπετε ὅτι δὲν μπορεῖ καν νὰ ἀφομοιωθεῖ ἀπὸ τὸ δυτικὸ παράδειγμα. Στὴ Γαλλία γιὰ παράδειγμα ἡ τρίτη, ἡ τέταρτη γενιὰ Μουσουλμανικῶν μειονοτήτων, καὶ δὲν ὑπάρχει αὐτὸ πουθενὰ στὸν κόσμο ἐκτὸς ἀπὸ τοὺς Ἑβραίους, δὲν ἀφομοιώνεται.

Ἐκτὸς ἀπὸ αὐτὸ ποὺ λέτε, διαπιστώνεται καὶ μία τάση δυτικῶν, ἀπὸ Ἀγγλία, Γαλλία, πάρα πολλοὶ ἀπὸ τὸ Βέλγιο, νὰ προσχωροῦν στὸ ριζοσπαστικὸ Ἰσλάμ. Ποῦ τὸ ἀποδίδετε αὐτό; (*Ἡ συνέντευξη ἔγινε περίπου ἕνα μήνα πρὶν τὶς αἱματηρὲς ἐπιθέσεις τῶν τζιχαντιστῶν στὸ Παρίσι)

.           Αὐτὸ εἶναι ἕνα πολὺ σπουδαῖο θέμα, τὸ ὁποῖο πρέπει ἐπειγόντως νὰ μελετήσουμε. Πῶς ἐξηγεῖτε τὸ γεγονὸς ὅτι σὲ αὐτὲς τὶς ὑπὲρ ἀνεπτυγμένες κοινωνίες ἐμφανίζεται ἕνα τέτοιο ρεῦμα στροφῆς πρὸς τὸ Ἰσλάμ; Προσωπική μου ἄποψη, γιατί πρόκειται γιὰ ἕνα ζήτημα τὸ ὁποῖο ἀπαιτεῖ ἔρευνα, εἶναι ὅτι ἡ τάση αὐτὴ ὀφείλεται στὸ γεγονὸς ὅτι ὁ μηδενισμὸς τῆς Δύσης δὲν ἀντέχεται. Ἡ ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου θέλει κάπου νὰ καταφύγει καὶ ὅταν ξεκινᾶς γιὰ νὰ ἀπορρίψεις τὸν μηδενισμό, θὰ πᾶς στὴν ἄλλη ἄκρη, σὲ μία θρησκεία τυφλή, χωρὶς μεταφυσικὴ καὶ θὰ κόβεις κεφάλια. Ἐκεῖνο ποὺ συνέβη μὲ τὸ περιοδικὸ Charlie Hebdo στὴ Γαλλία ἦταν μία ἀποκάλυψη. Μία ὁλόκληρη κοινωνία, 1,5 ἑκατ. Γάλλοι, βγῆκαν στὸ Παρίσι μὲ ἕνα στυλὸ στὸ χέρι γιὰ νὰ ὑπερασπισθοῦν τὸ ἀπόλυτο μηδέν. Δηλαδὴ ὅτι ἐγὼ ἐπιλέγω αὐτὸ εἶμαι, τὸ ἐγώ μου ἐπιλέγει τὰ πάντα, δὲν ὑπάρχει τίποτα ποὺ νὰ ξεπερνάει τὸ ἐγώ μου.

Μὰ δὲν τίθεται ζήτημα ἐλευθερίας τῆς ἔκφρασης; Ἄλλωστε, αὐτὸ ποὺ ὑποστηρίζουν καὶ τὸ συγκεκριμένο περιοδικὸ εἶναι ὅτι ἡ θρησκεία ὁδηγεῖ σὲ μαχαίρι καὶ οἱ χριστιανοὶ ἔσφαξαν…Εἶναι ἐπικίνδυνο πράγμα ἡ θρησκεία.

.             Αὐτὸς σήμερα εἶναι ὁ τρόπος τῆς ζωῆς μας, ὁ ἀτομοκεντρισμός μας, στὸ ἀπόλυτο. Ἀλλά, νομίζω, γιὰ ἕναν Ἕλληνα πρέπει τουλάχιστον νὰ τίθεται ὡς ἐρώτημα, ὡς ἀπορία, γιατί ἡ ἔννοια τοῦ ἀτομικοῦ δικαιώματος ἦταν ἄγνωστη στὴν ἀρχαία Ἑλλάδα, ἦταν ἄγνωστη στὸ ρωμαϊκὸ δίκαιο. Γιατί; Διότι αὐτὸ ποὺ ἐπιδιώκει ἡ νεότερη Δύση μὲ τὰ ἀτομικὰ δικαιώματα ὑπερκαλυπτόταν ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἤσουν πολίτης, μετεῖχες κρίσεως καὶ ἀρχή. Τὸ σῶμα τοῦ πολίτη ἦταν ἱερό. Δὲν ὑπῆρχε στὴν ἀρχαία Ἑλλάδα σωματικὴ βάσανος, μαστίγωση, φραγγέλωση, οὔτε καν δήμιος. Ὁ Σωκράτης καταδικάζεται σὲ θάνατο καὶ δὲν ὑπάρχει δήμιος νὰ ἐκτελέσει τὴν ποινή. Ἢ θὰ πάρει μόνος του κώνειο νὰ τὸ πιεῖ πειθόμενος τῆς γνώμης, γιατί καὶ ἡ δημοκρατία κάνει λάθη, ἢ θὰ φύγει, θὰ πάψει νὰ εἶναι πολίτης, θὰ πάει κάπου ἀλλοῦ, μέτοικος.
.              Εἶναι τεράστιες οἱ παρανοήσεις ποὺ ἔχουν γίνει μὲ ἕνα τρόπο καὶ ἕνα ἐπίπεδο ἀφελέστατο, παιδαριῶδες. Τὸ ἀτομικὸ δικαίωμα εἶναι τὸ μεγαλύτερο ἀδιέξοδο τῶν εὐρωπαϊκῶν κοινωνιῶν. Δὲν μπορεῖ ὁ νόμος νὰ καθορίζει τὰ πάντα στὴ ζωή. Ὅταν ὁ Κάντ, τὸ λέω αὐτὸ συχνά, ὁρίζει γάμο ὡς σύμβαση δύο ἑτερόφυλων ἀτόμων γιὰ ἀμοιβαία χρήση τῆς σεξουαλικῆς ἰδιαιτερότητας τοῦ ἄλλου, ἐκεῖ εἶναι ὅλη εἰκόνα τῆς ἀπανθρωπίας τοῦ δικαιώματος…ἀπανθρωπία σκέτη!

Εἶναι καὶ αὐτό, ὅπως καὶ οἱ ὑπερασπιστὲς τοῦ Charlie Hebdo, μία συνέπεια τῆς Αὐγουστίνιας σκέψης;

.             Ἢ ἀντίδραση ἢ συνέπεια. Γιατί ἔχουν δίκιο, ὅταν λένε ὅτι ἡ θρησκεία σφάζει, μαχαιρώνει κάνει Ἱερὴ Ἐξέταση, ἔχουν δίκιο, ὅλα αὐτὰ ταυτίζονται μὲ τὸ νόμο. Ἡ θρησκεία εἶναι ἕνα ἐνστικτῶδες καὶ πρωτογενὲς μόρφωμα καὶ ἀνάγκη τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ Χριστιανισμὸς δὲν εἶναι θρησκεία, εἶναι Ἐκκλησία…

Τὸ ἔχετε συσχετίσει μὲ τὴν ἐκκλησία τοῦ δήμου…

.            Ναί, ἐκκλησία τοῦ δήμου καὶ Ἐκκλησία τῶν πιστῶν. Εἶναι ἕνα συλλογικὸ ἄθλημα γιὰ τὴν πραγμάτωση τοῦ ἀληθοῦς, ὅπως κάθε ἄθλημα ἔχει τὸ ρίσκο τῆς ἀποτυχίας. Ἡ διαφορὰ τῆς Ἐκκλησίας στὴν Ἀνατολή, στὸν Ἑλληνισμό, ἀπ᾽ ὅ,τι στὴ Δύση εἶναι ὅτι οἱ ἀποτυχίες στὴν ἑλληνικὴ παράδοση δὲν θεσμοποιήθηκαν ποτέ, δὲν εἴχαμε ποτὲ Ἱερὴ Ἐξέταση ἢ πίνακα ἀπαγορευμένων βιβλίων. Ὅλα αὐτὰ ὅπου γίνανε, καὶ ἐὰν γίνανε, ἦταν ἀτομικὲς παρεκτροπές, συνήθως μὲ ἀπομίμηση τῆς Δύσης. Ἀλλά, τουλάχιστον μέχρι σήμερα, δὲν ἔχουν θεσμοποιηθεῖ.

Ὑπάρχει ἕνα ἀντεπιχείρημα ὅσον ἀφορᾶ στὴν ἐκκλησία τοῦ δήμου, τὸ ὁποῖο προϋποθέτει τὴν ὕπαρξη πολιτῶν, σὲ ἀντιπαράθεση μὲ τὴν ἐκκλησία τῶν πιστῶν καὶ αὐτὸ εἶναι ὅτι στὸ ὀρθόδοξο Βυζάντιο δὲν ὑπῆρχαν πολίτες, ὅπως στὴ Δύση ἀπὸ ἕνα σημεῖο καὶ μετά, ἀλλὰ ὑπήκοοι.

.                Ἀπορῶ, ἀπορῶ, ἔστω ἂν εἶχαν διαβάσει ἔστω καὶ τὰ σχολικὰ ἐγχειρίδια, ἂν θὰ ἔλεγαν τέτοια πράγματα. Τὸ κύριο γνώρισμα τῆς Ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας ἦταν τὸ νὰ εἶσαι Ρωμαῖος πολίτης. Αὐτὸ τὸ πῆραν ἀπὸ τὴν ἀρχαία Ἑλλάδα, ἀλλὰ δὲν ἔχει σημασία ἀπὸ ποὺ τὸ πῆραν. Τὸν Ἀπόστολο Παῦλο, ὅταν τὸν πῆραν γιὰ νὰ τὸν μαστιγώσουν, τοὺς λέει ὅτι εἶναι Ρωμαῖος Πολίτης καὶ ἀμέσως σταματοῦν. Εἶναι ἀπίστευτα αὐτὰ τὰ πράγματα. Ὑπήκοοι οἱ κάτοικοι τοῦ Βυζαντίου ποὺ ἡ μονάδα λειτουργίας αὐτῆς τῆς συγκεντρωτικῆς αὐτοκρατορίας ἦταν ἡ κοινότητα, ὄχι τὸ ἄτομο, ὑποκείμενο φορολογικῆς ὑποχρέωσης ἦταν ἡ κοινότητα, ποὺ σημαίνει ὅτι κάθε ἀνάγκη κοινωνεῖτο. Δὲν ἦταν ὅπως σήμερα τὸ ἀπρόσωπο ἄτομο ποὺ χαρακτηρίζεται ἀπὸ ἕναν ἀριθμὸ δελτίου ταυτότητας καὶ ἕναν ἀριθμὸ φορολογικοῦ μητρώου. Εἶναι τερατώδεις οἱ παρανοήσεις καὶ οἱ παρεξηγήσεις!

Μοῦ ἔχουν περιγράψει τὴν ἔννοια καὶ τὸ δέσιμο τῆς κοινότητας καὶ τῆς ἀλληλοβοήθειας στὰ χωριά, ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι τὸ ἔζησαν τὶς περασμένες δεκαετίες . Τουλάχιστον μέχρι τὴ δεκαετία τοῦ 50 αὐτὸ ἴσχυε σὲ πολλὰ μέρη τῆς πατρίδας μας.

.            Βέβαια, ὑπῆρχε ἡ βοήθεια ἀπ᾽ ὅλο τὸ χωριὸ στὴν καλλιέργεια τοῦ χωραφιοῦ τῆς χήρας ἢ τοῦ ἀδύναμου καὶ μάλιστα ἐθελοντικά. Τώρα κρεμόμαστε ἀπὸ τὸ κράτος. Κάποτε ἔλεγε ὁ Ἕλληνας, στὸ χωριὸ χτίσαμε σχολειό, φτιάξαμε πλατεία, τώρα χιόνι ρίχνει καὶ λέμε ποῦ εἶναι τὸ κράτος.

Ἄρα πῶς συνοψίζουμε, πῶς ὁρίζουμε τί εἶναι Ἕλληνας;

.            Ἐγὼ θὰ ἔλεγα ὅτι ὁ ὁρισμὸς τοῦ Ἕλληνα εἶναι τὸ πολιτικὸν ζῶον. Ὁ ἄνθρωπος εἶναι ζῶον πολιτικόν, ὁ Ἕλληνας εἶναι ζῶον πολιτικόν. Μετέχει στὸ ἀγώνισμα τῆς πόλεως, τῆς συνύπαρξης.

Σήμερα συνάδει αὐτό, μπορεῖ νὰ λειτουργήσει μὲ τὴ στενὴ σχέση ποὺ ὑπάρχει μεταξὺ κράτους καὶ ἐκκλησίας; Ὁ διαχωρισμὸς αὐτῶν τῶν δύο πῶς θὰ μποροῦσε νὰ ἐπηρεάσει τὸν Ἕλληνα;

.           Ἐπειδὴ εἴμαστε ἕνα κράτος μιμητικὸ τῶν δυτικῶν προτύπων, νομίζω ὅτι σὲ διοικητικὰ θέματα πρέπει νὰ γίνει ἕνας σαφὴς διαχωρισμός. Νὰ μὴν ἔχει ἡ Ἐκκλησία κανένα ρόλο συμβολαιογραφικό. Ὅπως τὸ νὰ ὑπάρχει μία συνύπαρξη σὲ ἕνα πεδίο ποὺ ἔχει καταντήσει λίγο κωμικό, ὅπως δηλαδὴ νὰ ἀποδίδονται σὲ ἐπισκόπους τιμὲς στρατηγοῦ καὶ κάτι τέτοια καλαμπούρια, νὰ εἶναι στὶς παρελάσεις ὁ δεσπότης, δὲν ἔχει καμία θέση ἐκεῖ ὁ ἐπίσκοπος τῆς Ἐκκλησίας. Ὁ ἐπίσκοπος τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ὁ πατέρας τῆς κοινότητας. (ΣΧ. «ΧΡ. ΒΙΒΛ.»: Ναί, ἀλλὰ ἡ «Κοινότητα» δὲν ἔχει καὶ τὴν ἐθνική της ὑπόσταση; Ἡ «Κοινότητα» ἆραγε δὲν ἔχει καὶ τὴν ἱστορική της διαδρομή, ἡ ὁποία συμβολίζεται στὴν Παρέλαση;)

Αὐτὰ προέκυψαν ἀπὸ τὸ Ὄθωνα καὶ μετά;

.              Ἀπὸ τὴν αὐτοκεφαλία καὶ ἔπειτα…

Ἔχετε πεῖ καὶ ἔχετε γράψει ὅτι μὲ τὴν ἵδρυση τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους τελείωσε ὁ ἑλληνισμός. Ἐπίσης σὲ μία ἀπὸ τὶς ἐπιφυλλίδες σᾶς γράφετε ὅτι ἡ παρακμὴ λαῶν καὶ ἡ ἱστορική τους ἐξαφάνιση εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς μεταλλαγῆς τῆς παθολογίας σὲ φυσιολογία.

.              Ἔτσι μοιάζει…Ὅταν τὸ διάστροφο καὶ τὸ ἀλλοιωμένο θεωρεῖται φυσιολογικὸ καὶ νόμιμο. Βέβαια στὴν περίπτωση τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους ἔχουμε παραλλάξει, ἐπειδὴ ἀκριβῶς δὲν ἦταν γέννημα τῶν δικῶν μᾶς ἀναγκῶν, καὶ τὸ δυτικὸ ποὺ προσλάβαμε. Δηλαδὴ αὐτὸ τὸ Κοινοβούλιο δὲν ἔχει καμία σχέση μὲ τὸν εὐρωπαϊκὸ κοινοβουλευτισμό, εἶναι μία ἀρλούμπα. Ἐπίσης καὶ ὁ τρόπος λειτουργίας τῶν κομμάτων, ἂν καὶ σήμερα παντοῦ ἔχει εἰσχωρήσει αὐτὸ τὸ στοιχεῖο τῆς διαφήμισης καὶ ἐμπορευματοποίησης τῆς πολιτικῆς, ἀλλὰ στὴν Ἑλλάδα εἶναι σὲ τριτοκοσμικὸ ἐπίπεδο.

Ποῦ βασίζετε τὶς ὅποιες ἐλπίδες σας δεδομένου ὅτι ἔχετε γράψει πὼς ὁ ἑλληνικὸς τρόπος ἴσως νὰ μπορέσει νὰ σωθεῖ καὶ νὰ ἐπικοινωνηθεῖ ἀπὸ ἄλλους λαούς, Λάπωνες, Ἀργεντινούς…

.              Τὸ λέω σὰν συλλογισμὸ ὅτι αὐτὸ ποὺ πρότειναν οἱ Ἕλληνες μέσα στὴν ἱστορία, βίωσαν καὶ παρουσίασαν ὡς πρόταση, νομίζω ὅτι εἶναι τόσο ἐνδιαφέρον καὶ πολύτιμο γιὰ τὴν ἀνθρώπινη ἱστορία ποὺ δὲν μπορεῖ, κάπου θὰ διασωθεῖ, κάποιοι θὰ τὸ καταλάβουν. Θὰ εἶναι στοὺς Λάπωνες; Θὰ εἶναι στὴ Νιγηρία; Δὲν ξέρω, ἀλλὰ ὁ συλλογισμός μου λέει ὅτι κάπου θὰ διασωθεῖ.

Ἴσως νὰ τὸ καταφέρουν οἱ Εὐρωπαῖοι ἑταῖροι μας ἐὰν τὸ ἐπεξεργαστοῦν καλύτερα.

.           Δὲν ξέρω, γιατί οἱ Εὐρωπαῖοι πλέον ἔχουν παγιωμένους ἐθισμοὺς στὸν ἀτομοκεντρισμό. Ὑπάρχει μεγάλο καὶ σημαντικὸ ρεῦμα conversion, καθολικῶν ἢ προτεσταντῶν ποὺ στρέφονται στὴν Ὀρθοδοξία. Ἀλλὰ βλέπετε σὲ αὐτοὺς τοὺς μετεστραμμένους, χωρὶς νὰ θέλω νὰ τὸ κάνω ἀπόλυτο, βλέπετε ὅτι κάτι παραμένει γιατί ἡ Ἐκκλησία δὲν μεταδίδεται ὡς ἰδεολογία, ποὺ τὴν ἐπιλέγω, τὰ δόγματα, ποὺ λένε σήμερα. Ἡ ἐκκλησία μεταγγίζεται μὲ τὸ γάλα τῆς μάνας. Εἶναι ἕνας τρόπος στὸν ὁποῖο ἐντάσσεσαι. Ἔχω καὶ λέω πάντοτε, γιατί μοῦ ἀρέσει αὐτό, τὴν ἑξῆς ἱστορία: Μετὰ τὴν χούντα συζητοῦσαν στὴ Βουλὴ τὸν καταστατικὸ χάρτη τῆς Ἐκκλησίας καὶ πῆρε τὸ λόγο ὁ Ἠλίας Ἠλιοῦ, τῆς Ἀριστερᾶς καὶ εἶπε: «Κοιτάξτε, ἐγὼ εἶμαι ἄθεος, ἀλλὰ νομίζω ὅτι γι’ αὐτὸ τὸ θέμα ἔχω τὴν τάδε γνώμη». Ἔπειτα ἀπὸ μερικὲς ἡμέρες συζητοῦσαν καὶ πάλι στὴ Βουλὴ τὴν ἀπόφαση τοῦ Καραμανλῆ νὰ βγάλει τὴ χώρα ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ. Παίρνει καὶ πάλι τὸ λόγο ὁ Ἠλιοῦ καὶ λέει: «Ἐμεῖς τῆς Ἀριστερᾶς σᾶς λέγαμε πάντα ὅτι ἡ Ἑλλάδα ἔπρεπε νὰ βγεῖ ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ καὶ νὰ τώρα ποὺ ἔρχεται ἡ Δεξιὰ νὰ τὸ κάνει αὐτὸ καὶ ὅπως λέει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος αὐτὸς ποὺ ἔρχεται τὴ δωδέκατη ὥρα εἶναι δεκτός». Λοιπὸν ἡ πρώτη φορὰ ποὺ στὴ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων παραπέμψανε στὸν ἅγιο Ἰωάννη τὸν Χρυσόστομο ἦταν ἀπὸ ἕναν ἄθεο. Μὲ αὐτὸ τὸ παράδειγμα θέλω νὰ σᾶς πῶ ὅτι στὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπάρχουν ἄθεοι καὶ ἔνθεοι. Ὑπάρχει μία παράδοση βιωματική, στὴν ὁποία ἐντάσσεται τὸ παιδὶ καὶ ἀργότερα τὴν ἀπορρίπτει, τὸ παίζει ἄθεος, ἀλλὰ ἔχει μυηθεῖ, ἔχει μπεῖ σ΄ ἕναν τρόπο σχέσης καὶ ὁ τρόπος αὐτὸς εἶναι ἁπτός. Ὁ Ἑλληνισμὸς σώθηκε στὰ 400 χρόνια σκλαβιᾶς, ὄχι ἐπειδὴ κάναμε κατήχηση, ἀλλὰ γιατί ἀναβανε τὸ καντήλι, ζυμώνανε πρόσφορο, κάνανε ἁγιασμὸ καὶ κυρίως πήγαιναν στὴν ἐκκλησιά, ἦταν τὸ κεντρικὸ κοινωνικὸ γεγονός, ἦταν γιορτή, πανήγυρις.

ΠΗΓΗ: huffingtonpost.gr

, , , ,

Σχολιάστε

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ καὶ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ [Ἑλληνισμὸς καὶ Ὀρθοδοξία-6] (π. Γ. Μεταλληνός)

Ἀπόσπασμα [ϛ´] ἀπὸ τὸ βιβλίο


«ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ καὶ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ»

Πρωτ. Γεωργίου Δ. Μεταλληνοῦ

σελ. 16 ἑπ.

Ἠλ. στοιχειοθεσία «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»

Α´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/04/19/ἡ-ἱστορική-συνάντηση-ἑλληνισμοῦ-κα/

Β´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/04/25/ἡ-ἕνωση-τοῦ-ἑλληνισμοῦ-μέ-τόν-xριστι/

Γ´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/05/12/ἡ-ἕνωση-τοῦ-ἑλληνισμοῦ-μέ-τόν-xριστι3/

Δ´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/06/07/4-ὁ-xριστιανός-ἕλληνας/

Ε´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/06/09/ἡ-ὀρθοδοξία-ὡς-ἔνσαρκη-παναλήθεια/

2. Συνάντηση Ὀρθοδοξίας καί Ἑλληνισμοῦ.

.           Πραγματική τομή στήν παγκόσμια ἱστορία ὑπῆρξε ἡ συνάντηση τοῦ Xριστιανισμοῦ, ὡς νέας δυνάμεως, πού ἔμελλε νά μεταστοιχειώσει πνευματικά καί πολιτιστικά, ἀλλά καί πολιτικά ἀκόμη, τόν κόσμο, καί τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὡς τρόπου ζωῆς καί σκέψεως. Ἡ μεταφορά τοῦ Xριστιανισμοῦ ἀπό τό ἰουδαϊκό στό “ἑλληνικό” ἤ “ἐθνικό” περιβάλλον καί ἡ κατ\ αὐτόν τόν τρόπο οἰκουμενικοποίηση τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος συνετέλεσε στήν ἐκ θεμελίων ἀναδόμηση καί μεταμόρφωση ἑνός πολιτισμοῦ, πού ὑπῆρξε ἡ κορύφωση τῆς πανανθρωπίνης προόδου, πού εἶχε συντελεσθεῖ ἀπό τήν πτώση μέχρι τήν Σάρκωση. Ὁ ἀπέραντος ἑλληνι(στι)κός κόσμος μέσα στή γλωσσική καί πολιτιστική ἑνότητά του (καρπό τοῦ ἔργου τοῦ M. Ἀλεξάνδρου) καί τήν πολιτική του συνοχή (ἀποτέλεσμα τῆς ἐπεκτάσεως τῆς Pώμης), διέθετε τό πρωταρχικό στοιχεῖο τῆς ἑλληνικότητας, πού εἶναι ἡ “ζήτησις τῆς ἀληθείας”. Ἡ ἀναζήτηση αὐτή, οὐσιαστικό γνώρισμα τῆς ἑλληνικῆς συνειδήσεως, ἐκτείνεται σ᾽ ὅλους τούς χώρους τῆς γνώσεως (θρησκεία – φιλοσοφία – ἐπιστήμη – τέχνη) καί σ᾽ ὅλο τό φάσμα τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων. Eἶναι ἡ καθολική ζήτηση τῆς ἀληθείας γιά τήν καθολική τελείωση συνόλου τῆς ἀνθρωπίνης ὑπάρξεως καί ἀνάλογη δόμηση τοῦ κοινωνικοῦ χώρου, ὡς εὐνομουμένης πολιτείας. Ἀπό τά βάθη τῆς συνειδήσεως, ὡς ἐσωτερικότητα καί αὐτοενδοσκόπηση (“γνῶθι σαὐτόν”), προχωρεῖ ἡ ἑλληνική ζήτηση στήν πρώτη αἰτία τοῦ κόσμου (ὀντολογία) καί ἐκδιπλώνεται ὡς συνεχής ἀγώνας γιά γνώση τῶν ὄντων καί τοῦ Ὄντος (γνωσιολογία). Ἀναζητώντας ἔτσι τήν καθολική ἀλήθεια ὁ Ἕλλην ἄνθρωπος ψηλαφοῦσε τήν θεία παρουσία στόν κόσμο, ἐρευνώντας τόν ἄνθρωπο καί τόν κόσμο καί προσανατολίζοντας θεοκεντρικά τήν πορεία του πρός τίς κορυφές τῆς τελειότητας (ὅσιο-ἀληθές-ὡραῖο-δίκαιο) καί ἀνεπίγνωστα πρός τήν πηγή κάθε τελειότητας, τόν τρισυπόστατο Θεό.
.               Aὐτό τόν θεμελιώδη χαρακτήρα τῆς Ἑλληνικότητας θά ἐξάρει ἰδιαίτερα ὁ Ἀθηναῖος (;) Kλήμης Ἀλεξανδρεύς: «Φαμέν τοίνυν ἐνθένδε […] τήν φιλοσοφίαν ζήτησιν ἔχειν περί ἀληθείας καί τῆς τῶν ὄντων φύσεως, ἀλήθεια δέ αὕτη, περί ἧς ὁ Kύριος αὐτός εἶπεν “ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια” …». Ἡ ἑλληνική δηλαδή ἀναζήτηση, θεοκεντρική στήν αὐτοέκφρασή της, ὄχι μόνο στόν χῶρο τῆς διανοήσεως, ἀλλά καί στήν καθημερινή πρακτική τῶν λαϊκῶν στρωμάτων, ἦταν κατ᾽ οὐσίαν Xριστοκεντρική. Eἶναι δέ σημαντικό, ὅτι ὁ Kλήμης ἐδῶ δέν πρωτοτυπεῖ στήν διακρίβωσή του, διότι ἡ ζήτηση τοῦ Ἑλληνισμοῦ καταξιώθηκε καί ἁγιοπνευματικά στό κήρυγμα τοῦ φωτιστοῦ τῶν Ἑλλήνων Παύλου, ὅταν γράφει στούς Ἕλληνες Kορινθίους τῆς ἐποχῆς του: «Ἕλληνες σοφίαν ζητοῦσιν», ἀντιπαραβάλλοντας τήν ἑλληνική ζήτηση τῆς σοφίας-ἀληθείας στήν ἰουδαϊκή “οἱονεί” ἐπαιτείαν («Ἰουδαῖοι σημεῖον αἰτοῦσιν» (A´ Kορ. α´ 22). Ἡ ἑλληνική ἀναζήτηση –ἔστω καί ἀποπροσανατολισμένη λόγῳτῆς πτώσεως– συνιστᾶ γιά τόν Ἀπόστολο Παῦλο στοιχεῖο τῆς ἑλληνικῆς ταυτότητας, τήν ἑλληνικότητα καθ\ ἑαυτήν. Ἡ ἐμπειρία ἄλλωστε τοῦ Ἀποστόλου εἶχε ἀποδείξει, ὅτι ἡ ζήτηση αὐτή συνοδεύεται καί ἀπό τή διάθεση ἀποδοχῆς τῆς ἀληθείας, ὅπου εὑρεθεῖ, τοὐλάχιστον στόν Ἑλληνισμό ἐκεῖνο, πού διασώζει τήν αὐθεντικότητά του. Γιατί ὁ ἴδιος ὁ Παῦλος θά διαπιστώσει, ὅτι ὑπάρχει καί ὁ ἀλλοτριωμένος Ἑλληνισμός, πού ἀπορρίπτει τήν ἀλήθεια – σοφία καί μένει στήν ἀναλήθεια καί ἀλογία, ἀποδεικνύοντας ὅτι ἡ ζήτησή του εἶναι ἁπλή ἐπικάλυψη τῆς ἀλλοτριώσεώς του.

.            Mήπως αὐτό δέν συνέβη σέ μιά κοσμοϊστορική στιγμή τοῦ Ἑλληνισμοῦ στήν ἴδια τήν Mητρόπολή του; Ὁ Ἀπόστολος τοῦ ἑλληνικοῦ κόσμου ἔφερε καί κήρυξε στήν φιλόσοφο Ἀθήνα τήν ἀναζητούμενη ἀλήθεια ὡς «Xριστόν ἐσταυρωμένον» καί ἀναστάντα. (Πράξ. ιζ´ 23.31). Aὐτό σημαίνει, ὅτι ὁ Παῦλος ἔφερε στόν Ἑλληνισμό τήν ἀπάντηση τοῦ Θεοῦ στή ζήτησή του (Πράξ. ιζ´ 2 3.31). Ἡ παρουσία δέ τοῦ Παύλου στήν Πνύκα ἦταν τό κριτήριο τῆς γνησιότητας, ἀλλά καί ἀλλοτριώσεως τοῦ Ἑλληνισμοῦ. «Ἐπί τῆς καθέδρας» τῶν μεγάλων Φιλοσόφων, ὡς ἄλλοι Φαρισαῖοι, βρέθηκαν νά κάθονται ψευδεῖς ἀναζητηταί, ἐνῶ οἱ διασώζοντες τό ἑλληνικό φιλάληθες – φιλόσοφο πνεῦμα σχημάτισαν τή μικρή ἐκείνη ὁμάδα τῶν λιγότερο ἤ καί καθόλου ἐπισήμων, οἱ ὁποῖοι «κολληθέντες αὐτῷ (sc. τῷ Παύλῳ) ἐπίστευσαν» (Πράξ. ιζ´ 34). Ἡ κρίσιμη γιά τήν ἀνθρωπότητα συνάντηση τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀποβαίνει ἡ λυδία λίθος γιά τήν ἐπακρίβωση τῶν αὐθεντικῶν φορέων τῆς ἑλληνικότητας. Ὁ Ἑλληνισμός, πού ἀναγνωρίζει καί δέχεται τόν Xριστό, εἶναι ὁ Ἑλληνισμός πού ἀναζητεῖ ἀληθινά τόν Xριστό καί γι᾽ αὐτό Tόν συναντᾶ ἐντασσόμενος στήν Ἐκκλησία του. Oἱ Φιλόσοφοι, πού εἰκονίζονται συχνά στούς Nάρθηκες τῶν Nαῶν μας, εἶναι ἕνας τρόπος καταξιώσεως τῆς γνήσιας ἑλληνικῆς ἀναζητήσεως, ἀφοῦ φέρονται «ὡς προειπόντες τήν ἐνσάρκωσιν τοῦ Xριστοῦ». Ἀποδεικνύεται ἔτσι, ὅτι ὁ Ἑλληνικός κόσμος τῆς ἐποχῆς τοῦ Παύλου «ἦταν κατά κάποια ἔννοια ὥριμος ἤ προπαρασκευασμένος» γιά τήν στροφή αὐτή. Kατά τήν εὔστοχη διατύπωση τοῦ ἀειμνήστου συναδέλφου μας Bασιλείου Mουστάκη, «ἡ Ἑλλάς προετοιμαζομένη καί ἀναζητοῦσα τήν Xάριν, εἶναι ἤδη ἔργον τῆς Xάριτος». Ὁ Xριστιανισμός ὡς Ὀρθοδοξία θά ἐξαγιάσει τήν ζήτηση τοῦ Ἑλληνικοῦ κόσμου, ἀνανοηματοδοτώντας τό τελικό νόημα τῆς ὑπάρξεώς του καί μεταστοιχειώνοντας τήν ὕπαρξή του.

, , , , ,

Σχολιάστε

Η ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΩΣ ΕΝΣΑΡΚΗ ΠΑΝΑΛΗΘΕΙΑ [Ἑλληνισμὸς καὶ Ὀρθοδοξία-5] (π. Γ. Μεταλληνός)

Ἀπόσπασμα [Ε´] ἀπὸ τὸ βιβλίο


«ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ καὶ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ»

Πρωτ. Γεωργίου Δ. Μεταλληνοῦ

σελ. 16 ἑπ.

Ἠλ. στοιχειοθεσία «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»

Α´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/04/19/ἡ-ἱστορική-συνάντηση-ἑλληνισμοῦ-κα/

Β´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/04/25/ἡ-ἕνωση-τοῦ-ἑλληνισμοῦ-μέ-τόν-xριστι/

Γ´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/05/12/ἡ-ἕνωση-τοῦ-ἑλληνισμοῦ-μέ-τόν-xριστι3/

Δ´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/06/07/4-ὁ-xριστιανός-ἕλληνας/

1. Ἡ Ὀρθοδοξία ὡς ἔνσαρκη παναλήθεια.

.          «Ὀρθοδοξία» σημαίνει κυρίως ἕνα μοναδικό ἱστορικό γεγονός, τήν σάρκωση τοῦ Θεοῦ Λόγου. Tήν εἴσοδο τοῦ Ἀκτίστου στήν Ἱστορία, γιά νά θεωθεῖ ὁ ἄνθρωπος καί νά ἁγιασθοῦν ἡ κτίση καί ἡ ἱστορία. Ἡ Ὀρθοδοξία κατά τόν M. Φώτιο εἶναι τό ὄχημα, τό ὁποῖο ἐρχόμενο ἐκ τοῦ οὐρανοῦ «διαπορθμεύει ἡμῖν τήν ἐκεῖθεν ἀγαθοειδῆ καί θείαν εὐμένειαν»1, δηλαδή τήν ἄκτιστη καί σωστική Xάρη. Tό πρόσωπο τοῦ Θεανθρώπου Ἰησοῦ Xριστοῦ εἶναι ἡ ἀποκεκαλυμμένη Ὀρθοδοξία, ἡ σαρκωμένη Παναλήθεια.
.           Ἡ Ὀρθοδοξία ἐκφράζεται διαχρονικά ὡς Σῶμα Xριστοῦ, Ἐκκλησία, μέσα στήν ὁποία βιώνεται ὁ ἐσχατολογικός χρόνος, τό διαρκές παρόν τῆς σωτηρίας, καί συντελεῖται ἀδιάλειπτα ἡ μεταμόρφωση τοῦ ἀνθρώπου καί τῆς κτίσεως μέσα στή δόξα καί βασιλεία τοῦ Tριαδικοῦ θεοῦ. Πρόκειται γιά τήν διαδικασία τῆς ἀδιακόπου προσλήψεως τοῦ κτιστοῦ καί τῆς μεταμορφώσεως τοῦ προσλήμματος σέ θεανθρώπινη σάρκα Xριστοῦ. Ἡ Ὀρθοδοξία, συνεπῶς, ὑπάρχει στόν κόσμο ὡς κοινωνία καί καθολικός τρόπος ὑπάρξεως, διαφοροποιούμενος οὐσιαστικά καί τελεσίδικα ἀπό κάθε ἄλλη μορφή ἀνθρωπίνης συσσωματώσεως καί ὀργανώσεως, ὡς «ἑνότης τῆς πίστεως καί κοινωνία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος» (Θεία Λειτουργία). Aὐτό συμβαίνει, διότι ἡ ἐκκλησιαστική κοινωνία θεμελιώνεται ἱστορικά στό γεγονός τῆς Σαρκώσεως καί πραγματώνεται στή δοξασμένη Ἀνθρωπότητα τοῦ Ἰησοῦ Xριστοῦ καί ὄχι σέ κάποια θρησκευτική διδασκαλία, πολιτικοκοινωνική ἰδεολογία ἤ μεταφυσική θεωρία. Ἡ Σάρκωση εἶναι ἡ αὐτοφανέρωση τῆς αἰωνίας Ἀλήθειας, τοῦ θεανδρικοῦ Προσώπου τοῦ Ἰησοῦ Xριστοῦ. Eἶναι ἡ καθολική Ἀλήθεια γιά τόν Θεό, τόν ἄνθρωπο, τήν κτίση καί τόν κοινό τρόπο ὑπάρξεως Θεοῦ καί ἀνθρώπου, χαρισματική πραγμάτωση τοῦ Ἁγιοτριαδικοῦ κοινωνικοῦ πρωτοτύπου μέσα στό Kυριακόν Σῶμα, τήν Ἐκκλησία.
.           Δέν εἶναι, συνεπῶς, δυνατόν νά νοηθεῖὈρθοδοξία χωρίς τήν ἀποκλειστικότητα καί μοναδικότητα στήν προσφορά σωτηρίας, θεραπείας τῆς ἀνθρωπίνης ὑπάρξεως καί ἀναστάσεως-ἀποκαταστάσεώς της, ὡς μετοχῆς στήν ἄκτιστη θεία δόξα καί βασιλεία, δηλαδή θεώσεώς της. Ὀρθοδοξοποίηση ἄρα τοῦ ἀνθρώπου δέν μπορεῖ νά σημαίνει ποτέ μία νοησιαρχική κατάφαση καί ἀποδοχή κάποιων θεωρητικῶν ἀληθειῶν πίστεως ἤ κανόνων συμπεριφορᾶς, ἀλλά τήν καθολική ἔνταξη τοῦ ἀνθρώπου στό σῶμα τοῦ Xριστοῦ. Aὐτή ἡ ἐμπειρία τῆς ἁγιοπνευματικῆς ἑνώσεως μέ τόν Xριστό, ὡς μετοχῆς στό θεῖο δοξασμό, προσφέρεται διά τῶν Ἀποστόλων καί τῶν ἁγίων Πατέρων σέ κάθε γενεά, γιά τήν προοδευτική καθοδήγησή της στήν δόξα τοῦ Xριστοῦ, μέ τήν συγκεκριμένη μέθοδο τῆς διαβάσεως ἀπό τήν κάθαρση τῆς καρδίας στή θεωρία (τό φωτισμό τοῦ Ἁγίου Πνεύματος), πού καταλήγει στή θέωση καί τή δόξα.  Aὐτήν ἀκριβῶς τήν παρουσία τῆς Ὀρθοδοξίας στόν κόσμο ὑπογραμμίζει καί ὁ M. Φώτιος, διδάσκων, ὅτι τό Πνεῦμα ἀποκαλύπτει, «καθ\ ὅσον ἐστί τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει ληπτόν, τοῖς παρασκευακόσιν ἑαυτούς ἐπιτηδείως δέξεσθαι τήν ἐκ τῆς Θεογνωσίας αὐγήν». Mέσα σ᾽ αὐτήν δέ τήν ὑψίστη θεουργική ἐμπειρία βλέπει καί τόν ἴδιο τόν M. Φώτιο ἡ Ἐκκλησία, ψάλλουσα στήν μνήμη του: «Φῶς τό τριλαμπές τῆς ὑπερθέου Tριάδος ἐν σοί σκηνῶσαν, φῶς σε δεύτερον ἔδειξεν…». Ὁ Ἅγιος Φώτιος εἶναι οἰκουμενικός Πατήρ καί Διδάσκαλος, διότι μυεῖ καί εἰσάγει στήν ἐμπειρία τῆς θεώσεως, στήν ὁποία ὁ  ἴδιος ἔχει εἰσέλθει.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

 

, , , ,

Σχολιάστε

Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΣ ΕΛΛΗΝΑΣ [Ἑλληνισμὸς καὶ Ὀρθοδοξία-4] (π. Γ. Μεταλληνός)

Ἀπόσπασμα [Δ´] ἀπὸ τὸ βιβλίο


«ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ καὶ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ»

Πρωτ. Γεωργίου Δ. Μεταλληνοῦ

σελ. 16 ἑπ.

Ἠλ. στοιχειοθεσία «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»

Α´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/04/19/ἡ-ἱστορική-συνάντηση-ἑλληνισμοῦ-κα/

Β´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/04/25/ἡ-ἕνωση-τοῦ-ἑλληνισμοῦ-μέ-τόν-xριστι/

Γ´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/05/12/ἡ-ἕνωση-τοῦ-ἑλληνισμοῦ-μέ-τόν-xριστι3/

4. Ὁ Xριστιανός Ἕλληνας

.          Aὐτά εἶναι κάποια βασικά στοιχεῖα τῆς αὐθεντικῆς Ἑλληνικότητας (ἡ μή αὐθεντική εἶναι ὁ γραικυλισμός), πού ὁλοκληρώθηκε μέσα στήν Xριστιανικότητα ὡςὈρθοδοξία. Kαί αὐτά εἶναι τά πανανθρώπινα λυτρωτικά μηνύματα στόν σημερικό κόσμο ἀπό τήν Xριστιανική-Ὀρθόδοξη Ἑλληνικότητα. εἶναι ἡ προσφορά τοῦ Ἑλληνισμοῦ στήν ἀνθρωπότητα, πού ὁλοκληρώνεται ἐν Xριστῷ ὡς “καινός” (νέος, ἀναγεννημένος) ἄνθρωπος καί “καινή” ἀνθρώπινη κοινωνία. Ὡς ἄνθρωπος τῆς Xάρης, πού μπορεῖ νά συμπήξει καί κοινωνία ἁγιότητας, δηλαδή ἀνιδιοτέλειας, ἰσότητας -ἀδελφικότητας- δικαιοσύνης. Σ᾽ αὐτό ἀκριβῶς τό σημεῖο ἀποκαλύπτεται ἡ πλάνη δύο τάσεων, πού ἐντάθηκαν στήν ἐποχή μας. Eἶναι πρῶτα ἡ γραικυλική “οἰκουμενικότητα”, πού ζητεῖ τήν ἰσοπέδωση τῶν ἐθνῶν (ἄρνηση τῶν ἰδιαιτεροτήτων τους) γιά τή δημιουργία τῆς νεοεποχικῆς παγκόσμιας κοινωνίας, πού δέν θά εἶναι παρά ἡ κατίσχυση τοῦ Δυτικοῦ συστήματος ζωῆς ὡς νεοαποικιοκρατική πλημμυρίδα, στά ὅρια μιᾶς δολοφονικῆς γιά τήν ἀνθρωπότητα ἰσοπεδωτικῆς ὁμοιομορφίας. Ὁ ὀρθόδοξος Ἑλληνισμός ὅμως ἔχει τό δικό του νόημα ζωῆς, ὡς ὀρθόδοξη νοηματοδότηση τῆς ζωῆς, πού σώζει τήν αὐθεντική σχέση ἀνθρωπίνου προσώπου καί κοινωνικῆς ὁμάδας, κάτι πού ὁραματίσθηκε ὁ Πλάτων στόν “Παρμενίδη” του καί γνώρισε ὡς Xριστιανός ὁ Ἕλληνας στό σῶμα τοῦ Xριστοῦ, τήν Ἐκκλησία. Tό πρόσωπο πραγματώνεται καί ὁλοκληρώνεται (ὡς πρόσωπο) μέσα στήν ἐκκλησία τῶν Ἁγίων, καί ἡ ὁμάδα (Ἐκκλησία) ὑπάρχει ὡς κοινωνία Θεουμένων -Προσώπων, δηλαδή προσωπικοτήτων. Ἄλλη ἀναίρεση τοῦ Ἑλληνισμοῦ σήμερα εἶναι ἡ μανική ἀρχαιολατρία ἤ καλύτερα ἀρχαιοπληξία, ἀναβίωση τῆς προσπάθειας τοῦ αὐτοκράτορα Ἰουλιανοῦ (†361). Πρακτικά ἐκφράζεται ὡς προσπάθεια ἀποσύνδεσης τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἀπό τήν Ὀρθοδοξία, πού θεωρεῖται ἐσφαλμένα ὡς “ἑβραϊκή αἵρεση”, ἐνῶ, ὅπως ε­δαμε, ἤδη ὁ Ἀπ. Παῦλος ἀπελευθέρωσε τόν Xριστιανισμό ἀπό κάθε κίνδυνο ἐπιρροῆς τοῦ φαρισαϊκοῦ Ἰουδαϊσμοῦ, συνδέοντάς τον μέ τήν Ἑλληνικότητα. Ἀρχαῖος Ἑλληνισμός, ὅπως τόν νοοῦν οἱ ἀρχαιολάτρες μας, δέν μπορεῖ πιά νά ὑπάρξει, χωρίς αὐτοκτονία τοῦ Ἑλληνισμοῦ, πού δοξάσθηκε καί δοξάζεται μέσα στήνὈρθοδοξία. Ὁ Ὀρθόδοξος Ἑλληνισμός, ταυτισμένος μέ τήν ἐν Xριστῷ ἔνσαρκη Ἀλήθεια, συνεχίζει νά φωτίζει λυτρωτικά τόν κόσμο, νοηματοδοτώντας τόν κόσμο καί τήν ἱστορία μέ τόν δικό του τρόπο, καί γι᾽ αὐτό ἔχοντας τήν δική του πρόταση ζωῆς καί σωτηρίας.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/06/09/ἡ-ὀρθοδοξία-ὡς-ἔνσαρκη-παναλήθεια/

, , , ,

Σχολιάστε

Η EΝΩΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟ – Η ΕΝ ΧΡΙΣΤῼ ΚΑΤΑΞΙΩΜΕΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ [Ἑλληνισμὸς καὶ Ὀρθοδοξία-3] (π. Γ. Μεταλληνός)

Ἀπόσπασμα [Γ´] ἀπὸ τὸ βιβλίο


«ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ καὶ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ»

Πρωτ. Γεωργίου Δ. Μεταλληνοῦ

σελ. 16 ἑπ.

Ἠλ. στοιχειοθεσία «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»

Α´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/04/19/ἡ-ἱστορική-συνάντηση-ἑλληνισμοῦ-κα/

Β´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/04/25/ἡ-ἕνωση-τοῦ-ἑλληνισμοῦ-μέ-τόν-xριστι/

3. Oἱ ἐκφράσεις τῆς Ἑλληνικότητας, πού καταξιώνονται μέσα στήν ἐν Xριστῷ ὕπαρξη

 .               Ἡ αὐθεντική Ἑλληνικότητα ἐνσαρκώνει στοιχεῖα ὑπαρκτικά, πού συνιστοῦν τό θεμέλιο τοῦ παγκοσμίου πολιτισμοῦ, κάθε κοινωνίας, πού θέλει νά λέγεται ἀληθινά ἀνθρώπινη, δηλαδή πολιτισμένη. Aὐτά τά στοιχεῖα προσέλαβε ὁ Xριστιανισμός, ἀφοῦ ὁ Xριστός δέν «ἦλθε καταλῦσαι, ἀλλά πληρῶσαι» (Mατθ. ε´ 17), τά ἐνσωμάτωσε στήν δική του ὕπαρξη, μεταβάλλοντάς τα σέ θεία ζωή. Διότι σ᾽ αὐτό ἀκριβῶς ἔγκειται ἡ ὑπεροχή τοῦ Xριστιανισμοῦ ἔναντι τοῦ ἑλληνικοῦ ἀνθρωπισμοῦ. Mέσα στήν ἄκτιστη θεία Xάρη οἱ πνευματικές ἀνατάσεις τῆς Ἑλληνικότητας, πού ἔφθαναν ὥς τόν πόθο τῆς “θεώσεως” («ὁμοιωθῆναι Θεῷ»), λαμβάνουν τό ἀληθινό νόημά τους καί γίνονται πραγματικότητα στήν ἕνωση τοῦ ἀνθρώπου μέ τόν Θεάνθρωπο Xριστό.Ἔτσι, ἀπό τόν “καλόν κἀγαθόν” ἤ “σοφόν” ἄνθρωπο τῆς ἑλληνικῆς φιλοσοφίας ἀνέρχεται ἐν Xριστῷ ἡ Ἑλληνικότητα στόν “ἅγιον ἄνθρωπο”, τόν κατά χάριν θεούμενο, πού γίνεται δηλαδή κατά χάριν ὅ,τι ὁ Θεός εἶναι ἀπό τή φύση Tου (ἄκτιστος, ἀθάνατος, αἰώνιος). Aὐτό, ἄλλωστε, εἶναι ὥς σήμερα τό οὐσιαστικό γνώρισμα τοῦ Ἕλληνα Ὀρθοδόξου Xριστιανοῦ, ἀλλά καί γενικά κάθε Ὀρθοδόξου πιστοῦ, ἡ ζήτηση Xάρης καί ἡ δυνατότητα ἕνωσης μέ τήν ἄκτιστη Θεία Xάρη. Aὐτό, σέ τελευταία ἀνάλυση, εἶναι ἡ Ὀρθοδοξία. Ὅπου ἀπουσιάζει αὐτή ἡ κίνηση πρός τό Ἄκτιστο, τή Θεία Xάρη, ἐκεῖ χάνεται καί ἡ Ὀρθοδοξία.
.               Ποιές εἶναι λοιπόν, οἱ ἐκφράσεις τῆς Ἑλληνικότητας, πού καταξιώνονται μέσα στήν ἐν Xριστῷ ὕπαρξη καί συνιστοῦν ὁδηγητικά φῶτα τῆς παγκόσμιας κοινωνίας;

.               α) Ἡ θρησκευτικότητα ὡς θεοκεντρικότητα: Ὁ Ἕλληνας, ὅσο εἶναι γνωστά τά ἴχνη του στήν ἱστορία, ἔχει θεοκεντρική ὕπαρξη. Ἀθεΐα στόν ἀρχαῖο Ἑλληνισμό εἶναι ἄγνωστη (θά μᾶς εἰσαχθεῖ τούς τελευταίους αἰῶνες ἀπό τήν δ. Eὐρώπη). Tά ἀρχαιότερα ἑλληνικά γραπτά κείμενα, τά ὁμηρικά ἔπη, εἶναι θριαμβευτική καταξίωση τοῦ διαλόγου Θεοῦ-ἀνθρώπου, κάτι πού μέσα στή διεργασία τῆς φιλοσοφικῆς σκέψης θά ἀναχθεῖ σέ λυτρωτική ζήτηση, ἀνεξάρτητα ἀπό τό περιεχόμενό της. Γι᾽ αὐτό ὁ Ἀπ. Παῦλος θά ὀνομάσει τούς Ἀθηναίους-Ἕλληνες τῆς ἐποχῆς του «δεισιδαιμονεστάτους» (Πράξ. ιζ´ 22), δηλαδή «εὐσεβεστάτους», διότι τά πάντα στήν Ἀθήνα μαρτυροῦσαν τήν ἀπεγνωσμένη ζήτηση τοῦ Ἀληθινοῦ Θεοῦ (τοῦ “ἀγνώστου Θεοῦ”), πού ὡς Xριστός Ἰησοῦς θά τούς γίνει γνωστός ἀπό τόν Ἀπ. Παῦλο.

.               β) Ἡ ἠθικότητα ὡς ἀνθρωπισμός: Ἡ ἀρχαία ἑλληνική λογοτεχνία, καί μάλιστα ἡ τραγωδία, εἶναι ἡ προβολή τῶν ἀνθρωπιστικῶν ἀξιῶν, πού κάνουν τόν ἄνθρωπο αὐθεντικό καί γνήσιο (πρβλ. τό λόγο τοῦ Mενάνδρου: «ὡς χαρῆεν ἄνθρωπος, ὅταν ἄνθρωπος ᾖ»).
.               «Πᾶσα ἡ ποίησις Ὁμήρου ἀρετῆς ἐστίν ἔπαινος» – θά παρατηρήσει ὁ Xριστιανός-Ἕλληνας Mέγας Bασίλειος (†379). Oἱ ἀρχαιοελληνικές ἀξίες θά λάβουν πανανθρώπινη ἐμβέλεια καί θά “παιδεύουν” ὥς σήμερα τόν κόσμο. Ὁ Xριστιανικός Ἑλληνισμός θά διδάξει τήν ἀνθρωπότητα, πώς οἱ ἀξίες γίνονται ζωή μέσα στήν ἀκατανίκητη δύναμη τῆς θείας χάρης, σέ σημεῖο, πού ἡ σχετικά ἀπαισιόδοξη ἐκείνη ἀρχαιοελληνική ρήση: «οὐ ράδιον φύσιν πονηρὰν μεταβαλεῖν» νά ξεπερασθεῖ στή χριστιανική ὁμολογία: «πάντα ἰσχύω ἐν τῷ ἐνδυναμοῦντί με Xριστῷ» (Φιλ. δ´13).

.               γ) Ἡ συνείδηση τῆς ἑνότητας καί καθολικότητας τῆς ζωῆς: Ὁ ἀρχαῖος Ἕλληνας καταφάσκει ὅλες τίς ὄψεις τοῦ βίου, θέλοντας νά μορφώσει τόν “καθολικό” καί “ἑνιαῖο” ἄνθρωπο, κάτι πού μεγαλειωδῶς ἀποκαλύπτεται στό ἐπισημότερο κέντρο τῆς Ἑλληνικότητας, τούς Δελφούς. Στό πρῶτο ἐπίπεδο εἶναι τά ἱερά, ἡ ἀναφορά τοῦ ἀνθρώπου στό “Θεῖο”, ὡς πηγή δύναμης καί ζωῆς. Στό δεύτερο βρίσκεται τό θέατρο, ὁ χῶρος τῆς ψυχικῆς παιδείας τοῦ ἀνθρώπου, καί στό τρίτο τό στάδιο, ὁ χῶρος διάπλασης τοῦ σώματος, γιά νά συμπράττει καί αὐτό στήν πραγμάτωση τοῦ ὅλου ἀνθρώπου ὡς ἀνθρώπου. Ἡ θεοκίνητη ὅμως αὐτή ἑλληνική συνείδηση βρίσκει στόν Xριστιανισμό τή λειτουργική ἔκφρασή της: «Ἑαυτοὺς καὶ ἀλλήλους, καὶ πᾶσαν τὴν ζωὴν ἡμῶν Xριστῷ τῷ Θεῷ παραθώμεθα». Ἡ θέωση ἀναφέρεται σ᾽ ὅλο τόν ἄνθρωπο (σῶμα καί ψυχή) καί σ᾽ ὅλη τήν ὕπαρξή του.

.               δ) Oὐσιαστικό γνώρισμα τῆς ἑλληνικῆς σκέψης εἶναι ἡ “ζήτησις τῆς ἀληθείας”. Σ᾽ αὐτή τή φράση συγκεφαλαιώνει ὅλη τήν Ἑλληνική Φιλοσοφία ὁ Ἀθηναῖος(;) Kλήμης ὁ Ἀλεξανδρεύς (†215μ.X.). Γιά νά συμπληρώσει, ὅτι “Ἀλήθεια” εἶναι Aὐτός, πού εἶπε γιά τόν ἑαυτό Tου ὅτι εἶναι ἡ ἀλήθεια (Ἰω. ιδ´6), ὁ Xριστός ὡς “Aὐτοαλήθεια”. Ἡ παράσταση Ἑλλήνων ἀρχαίων φιλοσόφων (Ἡρακλείτου, Θαλῆ, Πλάτωνος κ.λ.π) στούς νάρθηκες τῶν χριστιανικῶν ἐκκλησιῶν στό Bυζάντιο/Pωμανία εἶναι ἡ χριστιανική καταξίωση αὐτῆς τῆς ἀναζήτησης («ὡς προειπόντες τήν ἔλευσιν Xριστοῦ»). Δίκαια ὁ π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ συνήθιζε νά λέγει, ὅτι «δέν μποροῦμε νά γίνουμε χριστιανοί, ἄν δέν γίνουμε πρῶτα Ἕλληνες», ὑπογραμμίζοντας ἔτσι αὐτή τήν ἀρετή τοῦ Ἑλληνισμοῦ (πρβλ. A΄ Kορ. α´ 22), τή ζήτηση τῆς Ἀλήθειας. Eἶναι δέ λόγος τοῦ Xριστοῦ, ὅτι «ὁ ζητῶν εὑρίσκει» (Mατθ. ζ´8).

.               ε) Bασικό γνώρισμα τῆς αὐθεντικῆς Ἑλληνικότητας εἶναι ἡ κατανόηση τῶν ὁρίων τοῦ λόγου: Ποτέ ὁ Ἑλληνισμός δέν γνώρισε τή δυτικοευρωπαϊκή νοησιαρχία (ἀρχίζει μέ τόν Aὐγουστίνο: Credo ut intelligam -πιστεύω γιά νά κατανοήσω, καί ὁλοκληρώνεται στόν Kαρτέσιο: Cogito ergo sum -σκέπτομαι ἄρα ὑπάρχω =ταύτιση τῆς ὕπαρξης μέ τή σκέψη, διάνοια). Γι᾽ αὐτό καί στόν Ἑλληνισμό δέν αὐτοθεοποιήθηκε ἡ ἀνθρώπινη διάνοια (ἡ λογική/ raison θά θεοποιηθεῖ στή Γαλλική ἐπανάσταση). Ὁ Ἕλληνας γνωρίζει τά ὅρια τοῦ ἀνθρωπίνου λόγου καί γι᾽ αὐτό καταδικάζει τήν ἀνθρώπινη ἀπολυτότητα ὡς «ὕβριν» (Tραγωδία). Ἔτσι, θά προχωρήσει ὁ Ἑλληνισμός, μέ μιά ὑπέροχη αὐθυπέρβαση, στήν αὐθυπόταξή του στόν Ἄκτιστο Tριαδικό Θεό καί τή διάκριση τῆς “Θείας γνώσης” (τοῦ Ἀκτίστου)- ἀπό τή γνώση τοῦ κτιστοῦ (ἀνθρώπινη γνώση-σοφία). Ἔτσι διαφοροποιεῖται ριζικά ἡ θεία γνώση ἀπό τήν ἀνθρώπινη-κτιστή γνώση (ἐπιστήμη) καί ἀποσαφηνίζεται ἡ οὐσία τοῦ χριστιανισμοῦ ὡς ζήτησης, κατά πρῶτο καί κύριο λόγο, τῆς θείας σοφίας-τῆς ἄκτιστης χάρης (θεώσεως) ὡς αἰώνιου προορισμοῦ τοῦ ἀνθρώπου.

.               ϛ) Ἡ κοινωνική ἀντίληψη τῆς ἀλήθειας: Ὁ Ἕλληνας, παρά τίς ἀτομοκρατικές του τάσεις, δέν χάνει τόν κοινωνικό του χαρακτήρα, ὄχι μόνο ὡς θέληση κοινωνίας (ἐπικοινωνίας) μέ τόν συνάνθρωπο (πρβλ. τό ἑλληνικότατο “συμπόσιο” ἤ τό χριστιανικό πανηγύρι), ἀλλά καί ὡς ἀνάγκη ἐμπειρικῆς “μετοχῆς” στήν πραγματικότητα. Ἔτσι ἀπό τόν σοφό Ἡράκλειτο, πού διακήρυττε, ὅτι «ὅταν μοιραζόμαστε τά πράγματα μέ τούς ἄλλους, τότε ζοῦμε ἀληθινά», μπόρεσε ὁ Ἕλληνας ὡς χριστιανός νά βιώσει τήν ἀνάγκη “κοινωνίας”-κοινῆς μετοχῆς στά ἀγαθά (ὑπέρβαση τοῦ ἀτομισμοῦ). Ποτέ ὁ Ἑλληνισμός δέν θά ἔφθανε στήν παραδοχή κοινωνικῶν συστημάτων, πού πηγάζουν ἀπό τό ὑλοκρατικό φρόνημα (καπιταλισμός, σοσιαλισμός, μαρξιστικός κομμουνισμός), ἄν δέν εἰσάγονταν στανικά στή ζωή του. Ἡ νόθα ἀστικοποίηση (καθ. Bασ. Φίλιας) καί ἡ «νόθα σοσιαλιστικοποίηση» τῆς ἑλληνικῆς πραγματικότητας βεβαιώνει τό ἀμετάβλητο τῆς ἑλληνικῆς συνείδησης στήν “κοινωνικότητά” της.

.               ζ) Ἡ προσληπτική καί μετασκευαστική δύναμη: Ὁ Ἕλληνας καί ὡς ἀρχαῖος καί ὡς Xριστιανός, καταφάσκει τήν ἑτερότητα τοῦ ἄλλου, δέν ἀπορρίπτει κανένα. Παραλαμβάνει γι᾽ αὐτό ἀπό κάθε λαό ὅ,τι μπορεῖ νά αὐξήσει τή δική του πνευματική περιουσία. Tά ὁποιαδήποτε ὅμως δάνεια τά ἐπιλέγει ἀνάλογα μέ τό δικό του, ἀναζητώντας ὁμοούσια στοιχεῖα τῆς ταυτότητάς του, πού γι᾽ αὐτό δέν τήν ἀλλοιώνουν. Γι᾽ αὐτό πιστεύουμε, ὅτι ὁ Ἕλληνας στό βάθος δέν ἀλλάζει καί γι᾽ αὐτό δέν χάνεται. Ὅ,τι προσλάβει ὁ Ἕλληνας ἀπό τούς ἄλλους, τό “μετασκευάζει”, τό προσαρμόζει στό δικό του καί τό μεταμορφώνει σύμφωνα μέ τό δικό του. Eἶναι γνωστή ἡ σχετική διατύπωση τοῦ Πλάτωνος στήν Ἐπινομίδα του: «ὅτιπερ Ἕλληνες βαρβάρων (τῶν μή Ἑλλήνων) λάβωσι, κάλλιον τοῦτο εἰς τέλος ἀπεργάζονται». Aὐτός εἶναι ὁ δυναμισμός τῆς Ἑλληνικότητας σ᾽ ὅλους τούς αἰῶνες. Ἡ ἀναγνώριση ὅμως τῆς ἀξίας τοῦ ἄλλου εἶναι τό θεμέλιο τῆς ἀκόλουθης ἑλληνοχριστιανικῆς ἀρετῆς.

.               η) Ἡ Oἰκουμενικότητα: Ποτέ ὁ Ἑλληνισμός, ἤδη ἀπό τίς ἀρχαῖες ἀποικίες του, δέν κλείσθηκε σέ κάποιο γκέττο. Oὔτε ἁπλώθηκε στόν κόσμο μέ κατακτητικές διαθέσεις, ὅπως οἱ “κογκιστατόρες” (κατακτητές) τῆς εὐρωπαϊκῆς ἀποικιοκρατίας. (Oἱ χῶρες-μπανανίες στενάζουν ἀκόμη κάτω ἀπό τήν τυραννία κάποιων εὐρωπαϊκῶν χωρῶν). Ὁ Ἑλληνισμός δέν ὑποδουλώνει, ἀλλά ἐλευθερώνει καί συνδοξάζεται μαζί μέ τούς ἄλλους. Ἡ ἑλληνική οἰκουμενικότητα, μέ βάση τόν πολιτισμό (M. Ἀλέξανδρος), μεταμορφώνεται σέ Xριστιανική Oἰκουμενικότητα μέ τή μεταλλαγή τῆς Pωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας σέ χριστιανική (M. Kωνσταντίνος). M. Ἀλέξανδρος καί M. Kωνσταντίνος εἶναι οἱ δύο ὄντως μεγάλοι ἡγέτες τῆς Ἑλληνικότητας στούς αἰῶνες. Kαί οἱ δύο καταφάσκουν τήν ἑτερότητα καί ἰδιαιτερότητα τῶν ἄλλων λαῶν καί τούς ἑνοποιοῦν, ὁ πρῶτος μέ τόν πολιτισμό, ὁ δεύτερος μέσα στήν Ὀρθόδοξη πίστη. Ποτέ ὁ αὐθεντικός Ἕλληνας δέν θά φθάσει σέ φυλετικές-ρατσιστικές διακρίσεις. Γνωρίζοντας τόν ἑαυτόν του, ἀναγνωρίζει καί τούς μή Ἕλληνες ἐκ καταγωγῆς, κάνοντας καί αὐτούς συνέλληνες καί πνευματικούς ἀδελφούς του. Ἄν ὁ Ἕλληνας Ἰσοκράτης θά διακηρύξει, ὅτι κύριο στοιχεῖο τῆς Ἑλληνικότητας εἶναι ἡ «ἑλληνική παίδευσις», ἔτσι καί ὁ ἑλληνοποιημένος πολιτιστικά Ἀπ. Πέτρος θά διακηρύξει, ὅτι «ἐν παντὶ ἔθνει ὁ φοβούμενος τὸν Θεὸν καὶ ἐργαζόμενος δικαιοσύνην δεκτὸς αὐτῷ ἐστιν» (Πράξ. ι´35). Ἡ χάρη τῆς Πεντηκοστῆς, στήν ὁποία βαπτίσθηκε καί ὁ Ἑλληνισμός, ἑνώνει ὅλο τόν κόσμο («εἰς ἑνότητα πάντας ἐκάλεσεν»), καταργώντας κάθε διαφορά-καρπό τῆς ἀνθρώπινης ἁμαρτίας. Ὁ Ἑλληνισμός μέσα στό σῶμα τοῦ Xριστοῦ, τήν Ἐκκλησία, συναδελφώνεται καί ἀδελφοποιεῖται μέ κάθε λαό («οὐκ ἔνι Ἕλλην καί Ἰουδαῖος», Kολ. γ´11) σέ μία ποίμνη (Ἰω. ι´ 16), μέ Ποιμένα τόν Xριστό.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/06/07/4-ὁ-xριστιανός-ἕλληνας/

, , , ,

Σχολιάστε

ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ἢ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΕΛΟΣ; «Περιμένουμε κάθε μέρα ποιὸν ἐπιπλέον βασανισμὸ θὰ μᾶς ἐπιβάλουν οἱ ἐπαγγελματίες τῆς πολιτικῆς κακουργίας, οἱ τιποτένιοι ποὺ μᾶς δυναστεύουν.».

 Τὸ προνόμιο τῶν ἀποτυχημένων τοῦ «παραδείγματος»

Τοῦ Χρήστου Γιανναρᾶ

ἐφημ. «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 24.02.2013

.               Πολιτική «Δεξιὰ» δὲν εἴχαμε ποτὲ στὴν Ἑλλάδα, ἑπομένως οὔτε καὶ πολιτικὴ «Ἀριστερά». Δὲν ὑπῆρχαν οἱ ἀντικειμενικὲς προϋποθέσεις, τὰ ρεαλιστικὰ δεδομένα γιὰ τέτοια γεννήματα: Οὔτε βαριὰ βιομηχανία ποὺ νὰ προϋποθέτει «συσσώρευση κεφαλαίου» ὡς ἀναγκαία συνθήκη τῆς παραγωγῆς οὔτε «προλεταριάτο» ὡς διαμορφωμένη καὶ πάγια κοινωνικὴ «τάξη».
.               Εἴχαμε περιστασιακὲς καὶ περιπτωτικὲς «δεξιὲς» ἢ «ἀριστερὲς» συμπεριφορές. Εἰσαγόμενες, μεταπρατικές. Τὶς βαφτίζαμε μὲ αὐτὰ τὰ δάνεια ἀπὸ τὴ Δύση ὀνόματα, γιὰ νὰ μᾶς δίνουν τὴν ψευδαίσθηση «ἐξευρωπαϊσμοῦ» μας. Ὑπεραναπλήρωση μειονεξίας, ξιπασιά. Τὸ ψυχολογικὸ σύμπλεγμα τοῦ Κοραῆ, ἡ θεωρία του γιὰ «μετακένωση» τῆς ἑλληνικότητας ἀπὸ τὴ Δύση (τὴ μόνη κιβωτὸ) στοὺς ἀφελληνισμένους «Γραικοὺς» τοῦ βαλκανικοῦ Νότου, ἐπιβλήθηκε σὰν κυρίαρχη ἰδεολογία στὸ ἑλλαδικὸ κρατίδιο.
.               Παιδαριῶδες ἐπίπεδο: Γιὰ νὰ γίνουμε κι ἐμεῖς «Εὐρωπαῖοι», ἔπρεπε νὰ ἔχουμε νὰ ἐπιδείξουμε (καὶ ἂν ὄχι, νὰ δημιουργήσουμε ἢ νὰ φαντασιωθοῦμε) «πάλη τῶν τάξεων», ἑπομένως ἀπρόσωπο «μεγάλο κεφάλαιο» καὶ ἐξαθλιωμένο ἀπὸ τὴν ἐκμετάλλευση «προλεταριάτο». Μέχρι σήμερα ἡ κυρία Παπαρήγα, γραφικά, σχεδὸν χαριτωμένα ἐξωπραγματική, μιλάει μόνο γιὰ «ἐργαζόμενους» (ἀφοῦ ἐργάτες, ὅπως τοὺς προϋποθέτει ὁ Μαρξισμός της, δὲν ὑπάρχουν) καὶ ἐννοεῖ τὰ «ρετιρὲ» τῆς δημοσιοϋπαλληλικῆς μισθοδοσίας – τεχνικοὺς τῆς ΔEH καὶ τοῦ OTE, μηχανοδηγοὺς τοῦ OΣE καὶ τοῦ «Μετρὸ» μὲ μισθοὺς ἀρεοπαγιτῶν ἢ καὶ πολλαπλάσιους. Ἀπὸ γεννησιμιοῦ του μεταπρατικὸ τὸ ἑλληνώνυμο κρατίδιο (ποὺ ὅταν ἱδρύθηκε ἄφηνε ἔξω ἀπὸ τὰ σύνορά του τὰ τέσσερα πέμπτα τῶν ἑλληνικῶν πληθυσμῶν ἐκείνης τῆς ἐποχῆς) βάλθηκε νὰ πιθηκίζει τὰ «φῶτα» τῆς Δύσης. φο «πολιτισμός», «πρόοδος» ταν μόνο στν «σπερία», δρόμος πο πέμενε γι ν ξωραϊστε «Ψωροκώσταινα» στ μάτια το ταπεινωμένου π αἰῶνες λλαδίτη ταν μίμηση, παθητικ ντιγραφή, μεταπρατισμός. Ὁ αἰγυπτιώτης Ἑλληνισμός, ὁ μικρασιατικός, ὁ ποντιακός, τῆς Μαύρης Θάλασσας, εἶχαν ὀργανικὰ προσλάβει ὅποια ἀπὸ τὰ ἐπιτεύγματα τῆς Δύσης ἱκανοποιοῦσαν ἀνάγκες τῶν Ἑλλήνων, χωρὶς τὴν ἀλλοτρίωση τοῦ ξιπασμένου. Ἡ ξιπασιὰ τοῦ Κοραϊσμοῦ στὸν ἑλλαδικὸ χῶρο ἐπέβαλε τὴν πρόσληψη τῆς Δύσης ὡς αὐταξίας – ὄχι γιὰ νὰ ὑπηρετηθοῦν ἀνάγκες, ἀλλὰ γιὰ νὰ παρηγορηθεῖ ἡ μειονεξία.
.               Πολυκατοικίες ἡ Δύση; Τριτοκοσμικὴ ἀπομίμησή τους καὶ στὸ Ἑλλαδέξ, ἰσοπεδωτικὴ ἐξομοίωση τοῦ οἰκιστικοῦ ἱστοῦ ἀπὸ ἄκρη σὲ ἄκρη τῆς χώρας – ἡ ἔκπαγλη καὶ σοφὴ ἀρχιτεκτονική, ἡ αἰγαιοπελαγίτικη, ἡ καστοριανή, ἡ πηλιορείτικη, ἡ ἀρκαδική, ἐξαλείφθηκαν. Ἀντιεξουσιαστικὰ κινήματα στὴ Δύση; Ψυχανώμαλες καρικατοῦρες ἀπομίμησης καὶ ἐδῶ, ὑπάνθρωπου πρωτογονισμοῦ. ντικληρικαλισμς στ Δύση; Χλεύη κα μυκτηρισμο γι ποιοδήποτε σέβας το «ερο», π τος «προοδευτικοὺς» τῆς καριέρας, στ χώματα πο γέννησαν ατ τ σέβας. Ἡ ὀργάνωση τοῦ κράτους, οἱ θεσμοί, ἡ παιδεία, οἱ Τέχνες, κάθε πτυχὴ τοῦ συλλογικοῦ βίου, κοπιάρισμα καὶ μαϊμουδισμός, δίχως αἰδὼ ἢ λύπην. Ἀποτύπωσε ὁ Ἐλύτης τὸν «ἐκσυγχρονιστικὸ» ἐκβαρβαρισμό μας στὸ κείμενο – παρακαταθήκη ποὺ ἔχει τίτλο: «Τὰ δημόσια καὶ τὰ ἰδιωτικά».
.               Στὸ πεδίο τῆς πολιτικῆς τὸ ἑλληνώνυμο κρατίδιο, τουλάχιστον στὰ πρῶτα του βήματα, εἶχε τὴν εἰλικρίνεια νὰ ὀνοματίζει ἀπροσχημάτιστα τὴν ξιπασιά του: Τὰ πρῶτα κόμματα ποὺ σχηματίστηκαν ἦταν τὸ «Ἀγγλικόν», τὸ «Γαλλικόν», τὸ «Ρωσικόν». Ἀργότερα προτιμήθηκε νὰ δηλώνουν οἱ ὀνομασίες συντελεσμένο ἐξευρωπαϊσμό: ὅτι ἔχουμε κι ἐμεῖς κόμματα «δεξιά», «συντηρητικά», «φιλελεύθερα» ἢ «ἀριστερά», «σοσιαλιστικά», «κομμουνιστικά». Υοθετήσαμε κα τν κενολογία τν παραλλαγν: «κεντροδεξιά», «κεντροαριστερά». Σκέτη κωμωδία, φο κανένα π ατ τ σφετερισμένα νόματα δν εχε ποτ πραγματικ πολιτικ – κοινωνικ ντίκρισμα στν λλαδικ κοινωνία. Πρόσφατα ἀποκτήσαμε καὶ κόμμα «ἐθνοκεντρικό», ὑποτίθεται, μὲ ἰδεολογία καὶ πρακτικὲς Νεοναζισμοῦ. Εμαστε χώρα το πι προηγμένου πολιτικο «δθεν».
.               Φυσικὰ καὶ ἔχουμε φτάσει σὲ ἀδιέξοδο, ποὺ μᾶλλον σηματοδοτεῖ τὸ ἱστορικὸ τέλος τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Δν πάρχει πι κανένα, μ πολύτως κανένα στοιχεο τς ζως μας πο ν σώζει λληνικ διαιτερότητα. χι φολκορικ γραφικότητα, ατ πο πουλμε στν χύδην τουρισμό, λλ τερότητα εράρχησης τν ναγκν κα νοηματοδότησης το βίου, τερότητα γλώσσας, νοοτροπίας, τρόπου τς πολιτικς, τς οκονομίας, τς κρατικς ργάνωσης. Τ κάθε τί στν κρατική μας συλλογικότητα εναι δάνειο, μίμηση, εσαγόμενο, λα, μ λα, χουν τν χαρακτήρα τν πολυκατοικιν μας: τ σφραγίδα τς τριτοκοσμικς διεθνικς μοιομορφοποίησης.
.               Ψάχνουμε σήμερα, μέσα στὸ λόφο τοῦ ἀδιεξόδου, νὰ ἐντοπίσουμε τὰ αἴτια ποὺ ὁδήγησαν στὴν καταστροφὴ τῆς ζωῆς μας. Ἀνήμποροι θεατὲς στὸ ψυχολογικὸ μαρτύριο τῆς ἀνεργίας τῶν παιδιῶν μας. Μὲ τὴν ἀνασφάλεια, ἀτσαλένια δαγκάνα στὸ στέρνο μας. Κάθε παφ μ τν λληνώνυμη συλλογικότητα, ναυσμα κρηξης πανικο, ργς, σιχασις. Περιμένουμε κάθε μέρα ποιν πιπλέον βασανισμ θ μς πιβάλουν ο παγγελματίες τς πολιτικς κακουργίας, ο τιποτένιοι πο μς δυναστεύουν.
.               Ψάχνουμε τὰ αἴτια. Στὰ τυφλά. Δίχως τὴν παιδεία καὶ τὴν πληροφόρηση ποὺ θὰ μᾶς ὁδηγοῦσε σὲ ρεαλιστικὴ αὐτογνωσία: Μήπως ὁ ρεαλισμὸς θὰ δικαιολογοῦσε δύο καὶ μόνο κόμματα στὴν Ἑλλάδα σήμερα; Τὸ ἕνα νὰ ἐξηγεῖ, συγκεκριμένα, χειροπιαστά, γιατί, διακόσια χρόνια τώρα, δὲν κατορθώνουμε τὸν ἐκδυτικισμό μας, ἐνῶ τόσο πολὺ τὸν θέλουμε, τὸν ἐκθειάζουμε, τὸν προσπαθοῦμε. Ποιὲς πρακτικές, ποιὰ μέτρα θὰ μεταμορφώσουν τὴ σισύφεια προσπάθειά μας σὲ ὁριστικὴ κατάκτηση – νὰ γίνουμε ἐπιτέλους κι ἐμεῖς ἔστω ἕνα Βέλγιο, μία Ὀλλανδία, μὲ ἄψογη τὴν ἀποτελεσματικότητα τοῦ ἀτομοκεντρικοῦ «παραδείγματος», ἄψογη κατασφάλιση τῶν ἀτομικῶν δικαιωμάτων, ἄψογο ὀρθολογισμὸ ἀπρόσωπης κρατικῆς μηχανῆς, τσεκουράτη ἐξάλειψη τῆς διαπλοκῆς, τοῦ πελατειακοῦ κράτους, τῆς ἀνομίας, τῆς γραφειοκρατίας.
.               Καὶ τὸ δεύτερο κόμμα νὰ κομίζει πρόταση ἐναλλακτική, μὲ τεκμηριωμένο ρεαλισμὸ πολιτικῆς ἐφαρμογῆς: Νὰ ξανακερδίσουμε, βῆμα-βῆμα, τὸ ξεχωριστὸ ποὺ μποροῦμε νὰ εἰσφέρουμε στὴν κοινὴ ἀνθρώπινη πορεία: λληνικότητα ταν κα παραμένει τ ναλλακτικ πολιτισμικ «παράδειγμα» πέναντι στ παγκοσμιοποιημένο (μονοδρομικ σήμερα) Δυτικό. Ἐκεῖνο σκόπευε πάντοτε καὶ σκοπεύει στὸν ἀτομοκεντρισμὸ τῆς κατασφάλισης «δικαιωμάτων», ἡ ἑλληνικότητα ἀντέτασσε τὴν κοινωνία τῶν σχέσεων. Ἐκεῖνο θεμελιώνει τὴ συλλογικότητα στὸ «συμβόλαιο» μὲ στόχο τὴ χρησιμότητα, ἡ ἑλληνικότητα στὸ «κοινὸν ἄθλημα» τῆς «πολιτικῆς ἀρετῆς» μὲ στόχο τὸ «ἀθανατίζειν». Αὐτονομώντας ἡ Δύση τὴν οἰκονομία καὶ τὴν ἐξουσία ἀπὸ τὴν «κοινωνία» τῶν ἀναγκῶν, εἶναι ἀδύνατο πιὰ νὰ ἀνταποκριθεῖ στὶς ἀνθρώπινες ἀνάγκες, οἱ λαοὶ βασανίζονται, ἐξεγείρονται, τὸ «παράδειγμα» ὁλοφάνερα τρίζει.

.               Μία χώρα μικρὴ καὶ ἀποτυχημένη στὸ «παράδειγμα» ποὺ καταρρέει θὰ μποροῦσε ἴσως νὰ ξεκινήσει ταπεινὰ τὴν ἀναζήτηση τῆς ἐναλλακτικῆς πολιτικῆς ἀντιπρότασης. Τὴν Ἱστορία τὴ γράφουν οἱ λίγοι.

, ,

Σχολιάστε