Ἄρθρα σημειωμένα ὡς ἐκσυγχρονισμός

“ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ”, “ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ”, “ΑΛΛΑΓΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΕΩΣ” ΚΑΙ ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΛΑΝΑΣ

.     ΕΙΣΑΓ. ΣΧΟΛΙΟ «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»: Τὸ αἴτημα τῆς λειτουργικῆς χρήσεως “μεταφράσεων” τῶν λειτουργικῶν κειμένων ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς ”κατανοήσεως” εἶναι μιὰ ἀπὸ τὶς ἐκφάνσεις ἑνὸς βαθυτέρου αἰτήματος γιὰ τὸν “ἐκσυγχρονισμὸ” τῆς Ἐκκλησίας, ἕνα αἴτημα δηλαδὴ ποὺ καὶ ἀπὸ μόνη τὴν διατύπωσή του εἶναι πρόχειρο, ρηχὸ καὶ προδήλως ἀντιευαγγελικό – ἀντιεκκλησιαστικό, ἐφ᾽ ὅσον εἰσηγεῖται τὴν “προσαρμογὴ” τῆς Ἐκκλησίας στὴν ἐποχή μας προεξυπονοώντας τὴν παλαίωσή της.
.      Ὁποιαδήποτε ἐπιχειρηματολογία δὲν πρόκειται νὰ πείσει τοὺς ἐργάτες τῶν ἐκσυγχρονιστικῶν προσπαθειῶν. Δὲν συζητοῦν. Δὲν δείχνουν κατανόηση στοὺς ἀδελφούς τους, μόνον νοιάζονται γιὰ τὴν ποσότητα κατανοήσεως ποὺ θὰ ἀπορροφήσει ὁ  ὑπερμεγέθης ἐγκέφαλός  τους καὶ μεθοδεύουν πῶς θὰ πετύχουν τὸν “ἐπαναπροσδιορισμὸ” τοῦ Εὐαγγελίου μὲ τὰ θεολογικὰ ἰδιοσκευάσματά τους.
.      Οὔτε τὸ περιεχόμενο τῆς Ἁγίας Παραδόσεως φαίνεται νὰ τοὺς ἐνδιαφέρει, οὔτε οἱ Πατέρες, οὔτε οἱ Ἅγιοι, οὔτε οἱ Σύνοδοι, οὔτε οἱ Κανόνες, οὔτε οἱ  ἴδιοι οἱ Ἀδελφοί τους. Ἡ μόνη προτεραιότητα εἶναι ἡ δική τους ἐκτίμηση, ἡ δική τους κατανόηση, ἡ δική τους ἑρμηνεία, ἡ δική τους γνώση, ἡ δική τους αὐτοπεποίθηση, ἡ δική τους ἀλαζονία.
.       Ἐκ παραλλήλου ἄλλωστε εἴμαστε μάρτυρες τῆς Ἐργολαβίας Ἀλλοτριώσεως τῆς  ἱστορικῆς μας μνήμης. Ἡ ἰδεολογία καὶ ἡ σκοποθεσία εἶναι εὔγλωττες: «(…)Τὸ νέο κράτος ποὺ εἰσάγεται στὴν Ἐπίδαυρο σὰν ἔνδυμα ἀπὸ τὴν Γαλλία, δὲν καλύπτει ἀπόλυτα τὴν ντόπια φορεσιά μας ἀπὸ μέσα. Μὲ ἄλλα λόγια, ἡ ψυχὴ τῶν περισσοτέρων δὲν συγχρονίστηκε μὲ τοὺς ξένους θεσμοὺς ποὺ ἐπικάθησαν στὴν κοινωνία. Ὁ Στέλιος Ράμφος ἀποδίδει τὴν ἀσύμπτωτη σχέση μὲ ἐπιλογὲς τοῦ Βυζαντίου, ὅταν προτιμήθηκε τὸ “τουρκικ φακιόλι π τν παπικ τιάρα”.(…) Ὡστόσο, πιλογ κείνη, λλ κα λλες παλαιότερες, διαμορφώνουν μία ντίληψη ταυτότητας πο βρίσκει στν έναη συλλογικ ζω τ πρότυπα γι τ διαμόρφωση τς σημερινς μας ατοσυνειδησίας. (…) Κα ν δν λλάξει συνείδηση το κάθε πολίτη, ἡ κάθοδός μας θὰ συνεχίζεται.» (Θ. Βερέμης, ἐφημ. «Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» , 27.02.2011). Ἔχουμε ὁλοφάνερη καὶ ἀτόφια τὴν διακήρυξη τῆς ἐργολαβίας ἀλλαγῆς συνειδήσεως, ὥστε νὰ μὴ ἀντιστέκεται στὸν ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟ, σ᾽ αὐτὴν δηλαδὴ τὴν ὑπερτάτη προτεραιότητα, στὴν disciplina maxima, στὴν ὁποία γονατίζουν τόσο εὐλαβικὰ καὶ ἄνθρωποι τῆς Ἐκκλησίας, Κληρικοί, θεολόγοι, διανοητές.
.       Μπροστὰ ἀπὸ τὰ λειτουργικὰ κείμενα ἐκεῖνο ποὺ πρέπει ἐπειγόντως νὰ γίνει “κατανοητὸ” εἶναι ὅτι ἡ παραχάραξη καὶ ὁ “ἐπαναπροσδιορισμὸς” δὲν εἶναι ἁπλὰ συμβεβηκότα. Εἶναι ἕνας παγκόσμιος ἰδεολογικὸς ὁδοστρωτήρας μὲ μεσσιανικὲς ἀξιώσεις. « παγκοσμιοποίηση περιέχει τ ρμα ποι. πάρχει λοιπν κάποιος πο τὴν φτιάχνει, πο τν κατευθύνει, πο κάποιο φελος πιδιώκει π ατή…» (Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν Ἱερώνυμος)

Ο ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΛΑΝΑΣ ΚΑΙ Ο ΝΕΟΒΑΡΛΑΑΜΙΣΜΟΣ

Τοῦ Παναγιώτη Τελεβάντου

===========

.             Τί ἔκανε ὁ Ἅγιος Νικόλαος Πλανᾶς σὲ ὅλη του τὴν ζωὴ καὶ ἔφτασε σὲ τέτοια δυσθεώρητα μέτρα Ἁγιότητας; Τίποτα δὲν ἔκανε μὲ τὰ κοσμικὰ κριτήρια. Ἕνας ἀγράμματος παπὰς ἤτανε ποὺ ψεύδιζε σὰν μικρὸ παιδὶ καὶ ποὺ δὲν μποροῦσε οὔτε νὰ διαβάσει σωστὰ τὸ εὐαγγέλιο, τὶς εὐχὲς καὶ τὶς ἐκφωνήσεις τῆς Θείας λατρείας!
.             Καὶ πῶς πέρασε τὴν ζωή του; Ἀπὸ λειτουργία σὲ ἀγρυπνία καὶ ἀπὸ Παράκληση σὲ Χαιρετισμοὺς σὲ ὅσους Ἁγίους ἔβρισκε στὸ πέρασμά του καὶ μὲ ἕνα ἀτέλειωτο διάβασμα ὀνομάτων στὴν Πρόθεση “ζώντων τε καὶ τεθνεώτων”.
.             Τί ἔκανε λοιπὸν μὲ τὰ ἀνθρώπινα κριτήρια; Χασομεροῦσε διαβάζοντας “Βυζαντινολιγουριδικὰ” κείμενα.
.             Καὶ ὅμως! Γιὰ στίψε ὅλους τοὺς Καθηγητὲς τῆς Λειτουργικῆς ὅλων τῶν ὀρθοδόξων Θεολογικῶν Σχολῶν τοῦ κόσμου καὶ πές μου ἂν ἀπέκτησαν ἕνα χιλιοστὸ – τί λέγω χιλιοστό; – ἕνα ἑκατομμυριοστὸ ἀπὸ τὴν κατανόηση τοῦ Εὐαγγελίου καὶ τῆς λατρείας ποὺ ἀπέκτησε ὁ Ἅγιος Νικόλαος Πλανᾶς!
.             Ἐμεῖς κάνουμε τὸ ἀκριβῶς ἀντίθετο. Ἀντὶ νὰ μιλοῦμε στὸν Θεὸ γιὰ τοὺς ἀνθρώπους, ὅπως ἔκανε ὁ Ἅγιος Νικόλαος Πλανᾶς, μιλοῦμε στοὺς ἀνθρώπους γιὰ τὸν Θεό. Καὶ νὰ μιλούσαμε γιὰ κάτι ποὺ εἴχαμε ἐμπειρία; Καλὴ ὑπηρεσία θὰ προσφέραμε!
.             Νὰ μᾶς συγχωρεθεῖ – ἔστω – ἂν μιλᾶμε στοὺς ἀδελφούς μας γιὰ τὸν Χριστὸ ἔστω καὶ ἂν δὲν ἔχουμε προσωπικὴ ἐμπειρία τοῦ Θεοῦ καὶ ἐπικαλούμαστε τὴν Ἀποκάλυψη τῶν Προφητῶν, τῶν Ἀποστόλων καὶ τῶν Ἁγίων. Ἀλλὰ νὰ μιλᾶμε γι’ αὐτὰ ποὺ δὲν ξέρουμε ἢ ἀκόμη χειρότερα νὰ θέλουμε (ἐπειδὴ διαβάσαμε τὸν Σμέμαν καὶ τὸν Κλεμάν) νὰ διορθώσουμε τοὺς Ἁγίους – αὐτοὺς δηλαδὴ ποὺ δὲν στοχάζονται ἀλλὰ ἔχουν ἐμπειρία τοῦ Θεοῦ – ποιός Θεὸς θὰ μᾶς συγχωρέσει τὸ μεγάλο κρίμα;
.             Παραθέτουμε στὴ συνέχεια τὸ κείμενο τοῦ Φώτη Κόντογλου ποὺ μᾶς ἔδωσε τὴν ἀφορμὴ γιὰ τὸ πιὸ πάνω σχόλιο.

*****

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΛΑΝΑΣ ΠΡΟΤΥΠΟ ΙΕΡΕΑ

Τοῦ Φώτη Κόντογλου

====================

.           Ποιός ἄρχοντας, ποιός βαθύπλουτος ἔζησε σὰν τὸν παπὰ-Πλανᾶ, ποὺ δὲν εἶχε «ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίνη»; Ποιὸς δοξασμένος ἀγαπήθηκε ὅσο ἀγαπήθηκε ἐκεῖνος ποὺ κρυβότανε γιὰ νὰ μὴ τὸν δῆ κανένας;
.         Ποιός ρήτορας στάθηκε πιὸ ἐκφραστικὸς ἀπὸ τὸν παπὰ-Νικόλα, ποὺ ψεύδιζε σὰν νάτανε κανένα νήπιο;
.         Κι ἀληθινά, ποιὸς ἤτανε πιὸ πλούσιος ἀπὸ τὸν ἁγιασμένον αὐτὸν γέροντα, ἀφοῦ τὰ εἶχε ὅλα στὴ ζωή του, χωρὶς νὰ κρατᾶ μία δραχμὴ στὴν τσέπη του; Αὐτὸς ζοῦσε σὰν ἐκείνους τοὺς βλογημένους ποὺ λέγει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος πὼς ἤτανε «μηδὲν ἔχοντες καὶ τὰ πάντα κατέχοντες». Ζητοῦσε πρῶτα τὴν βασιλεία τοῦ Θεοῦ, κι ὅλα τὰ ἄλλα «προσετίθεντο αὐτῷ (Μάρκ. δ´ 24).
.         Τὸ πιὸ μικρὸ νόμισμα δὲν βραδυαζότανε στὴν τσέπη του. «Γιατί, ὅπως λέγει ὁ ἅγιος Συμεὼν ὁ Νέος Θεολόγος, «ἐκεῖνος ὅπου ἔχει φυλαγμένα χρήματα, εἶναι ἀδύνατο νὰ πιστεύη καὶ νὰ ἐλπίζει στὸν Θεό». Καὶ τοῦτο εἶναι φανερὸ ἀπὸ ἐκεῖνα ὅπου εἶπε ὁ Χριοτὸς καὶ Θεός μας: «Ὅπου ὁ θησαυρὸς ὑμῶν, ἐκεῖ ἔσται καὶ ἡ καρδία ὑμῶν» (Ματθ. ϛ´ 21).

ΠΗΓΗ: http://panayiotistelevantos.blogspot.com καὶ «Ἀναστάσιος»

 

, , , , , , ,

Σχολιάστε

«ΟΧΙ» ΣΤΗΝ ΚΑΡΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΗΤΡ. ΚΗΦΙΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΚΛΗΡΙΚΟΥΣ

Ὁ Μητροπολίτης Κηφισίας καὶ ἅπαντες οἱ κληρικοὶ
δὲν θὰ παραλάβουν τὴν «Κάρτα τοῦ Πολίτου»

Πραγματοποιήθηκε  σήμερα  Πέμπτη 4 Νοεμβρίου 2010, στὸν Ἱερὸ  Ναὸ  Ἁγίου Νεκταρίου Κάτω Κηφισιᾶς, τὸ πρῶτο Ἱερατικὸ Συνέδριο τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Κηφισίας, Ἁμαρουσίου & Ὠρωποῦ. Τὸ πρωὶ ἐτελέσθη Ὄρθρος καὶ  Θεία Λετουργία ἱερουργοῦντος τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου κ. Κυρίλλου. Κεντρικὸς εἰσηγητὴς τοῦ Συνεδρίου ἦταν ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης  ὁ ὁποῖος ἀνέπτυξε τὸ θέμα: «Ἡ ἀποστολὴ τοῦ ἱερέως στὸν σύγχρονο κόσμο».
Μεταξὺ ἄλλων ἐπεσήμανε ὅτι «Ὁ διάλογος τῆς Ἐκκλησίας μὲ τὴν ἐποχή της δὲν εἶναι κάτι ἄγνωστο στὴν ἱστορικὴ πορεία τῆς Ὀρθοδοξίας, ἀντιθέτως μάλιστα ἀποτελεῖ συστατικὸ στοιχεῖο τῆς πατερικῆς παραδόσεώς της, καθότι οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας βρίσκονταν πάντα σὲ διαρκῆ διάλογο μὲ τὴν ἐποχή τους. Γνώριζαν πολὺ καλὰ τὰ φιλοσοφικὰ ρεύματα τῆς ἐποχῆς τους καὶ κατόρθωναν μὲ μία θαυμαστὴ δημιουργικότητα νὰ μεταμορφώσουν ὁλόκληρο τὸν πολιτισμὸ τῆς ἀρχαιότητος. Ὅπως ἀκριβῶς τὴν ἐποχὴ ἐκείνη οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ἔπρεπε νὰ διαλεχθοῦν καὶ νὰ μεταμορφώσουν τὸν κόσμο της ὕστερης ἑλληνικῆς φιλοσοφίας, ἔτσι ἀντίστοιχα καλούμαστε καὶ ἐμεῖς σήμερα νὰ ἐγκύψουμε μὲ τόλμη καὶ εὐαισθησία στὰ προβλήματα τοῦ σύγχρονου κόσμου καὶ νὰ βοηθήσουμε τοὺς ἀνθρώπους νὰ ἀπεγκλωβισθοῦν ἀπὸ τὶς σύγχρονες ὑλιστικὲς ἰδεολογίες καὶ τὸν εὐδαιμονισμό.
Ἡ Ἐκκλησία μας γνωρίζει πολὺ καλὰ ὅτι αὐτὸ εἶναι ἕνα δύσκολο ἐγχείρημα ποὺ ἀπαιτεῖ τὴν γνώση καὶ τὴν ἐμπειρία τῆς θεολογίας τῶν Πατέρων. Γι᾽ αὐτὸ ἐνίοτε διστάζει νὰ ἀποτολμήσει, φοβούμενη πώς, χωρὶς θεολογία, οἱ ποιμένες ἀντὶ νὰ ἀσκήσουν ἐποικοδομητικὴ καὶ δημιουργικὴ κριτικὴ ἔναντι τοῦ συγχρόνου πολιτισμοῦ, θὰ καταφύγουν μᾶλλον στὴ μέθοδο τῆς πολεμικῆς καὶ ἐχθρικῆς στάσης. Ὁ δισταγμὸς ὅμως εἶναι σημεῖο σοφίας καὶ δὲν σχετίζεται μὲ τὴν ἔνοχη σιωπή…. Ἡ Ἐκκλησία μας πορεύεται μέσα στὸν κόσμο μὲ συστολὴ καὶ σύνεση, διότι γνωρίζει πὼς στὴ σχέση της μὲ τὸν κόσμο ὑπάρχει πάντα τὸ ἐπικίνδυνο ἐνδεχόμενο νὰ αὐτοακυρωθεῖ  ἐκκοσμικευόμενη καί, ἀντὶ νὰ μεταμορφώσει τὸν κόσμο, νὰ γίνει ἡ ἴδια κόσμος. Εἶναι ἀλήθεια ὅτι πολὺ συχνὰ ξεχνοῦμε τὸν ἐσχατολογικὸ χαρακτήρα, τὴν ἐσχατολογικὴ διάσταση τῆς πίστεώς μας καὶ ἐγκλωβιζόμαστε σὲ ἕνα ἐγκοσμιοκρατικὸ πνεῦμα. Ἡ Ἐκκλησία μας ὅμως ζεῖ καὶ κινεῖται «ἐν τῷ κόσμῳ, ἀλλ’ οὐκ ἐκ τοῦ κόσμου». Τὴν ἀληθινή της ὑπόσταση τὴν ἀντλεῖ ὄχι ἀπὸ παρελθὸν τῆς ἱστορίας της, οὔτε ἀπὸ τὸ παρὸν τῆς δράσεώς της καὶ τοῦ λόγου της, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ μέλλον,  ἀπὸ τὸ ὅραμα ἑνὸς κόσμου, ὄχι ὅπως ἦταν ἢ ὅπως εἶναι ἀλλά ὅπως θὰ εἶναι στὸ τέλος τῆς Ἱστορίας. Τὸ οὐσιαστικὸ ἔργο τῆς Ἐκκλησίας μας εἶναι νὰ δημιουργεῖ ἦθος καὶ εἶδος ἀνθρώπων ποὺ δὲν ἀναπαύονται μέσα στὸν κόσμο αὐτό, ἀλλὰ ἐπιδιώκουν τὴν ὑπέρβασή του. Σήμερα ἡ μεγάλη πρόκληση πρὸς τὴν Ἐκκλησία μας εἶναι  τὸ πῶς θὰ ἀπαντήσει στὴν κρίση τῶν ἀξιῶν. Οἱ περισσότεροι ἀναμένουν πὼς θὰ στρέψουμε τὸ βλέμμα στὸ παρελθὸν καὶ θὰ ἀναζητήσουμε τὴν ἀσφάλεια στὴν παράδοση. Ἴσως αὐτὸ  καὶ νὰ τοὺς βολεύει, καθότι προτιμοῦν τὴν ἀπομόνωση καὶ τὴν περιθωριοποίηση τῆς Ἐκκλησίας.
Ἡ ἀποστολὴ τῆς Ἐκκλησίας μας ὅμως ἀπὸ τὴν φύση της εἶναι νὰ ἐπικοινωνεῖ καὶ νὰ συνδιαλέγεται. Ἐπιδιώκει τὴν συνάντησή της ἀκόμη καὶ μὲ ἐκεῖνες τὶς κοινωνικὲς ὁμάδες ποὺ τὴν ἔχουν ἀπορρίψει, ἐπειδὴ δὲν τὴν γνωρίζουν. Δὲν φοβούμαστε τὶς κοινωνικὲς ἀλλαγές, διότι ἀντιλαμβανόμαστε πὼς αὐτὲς δὲν εἶναι πάντοτε ἀρνητικές, ἀλλὰ ἐμπεριέχουννεες εὐκαιρίες ἐμπειρίας καὶ ἔκφρασηςετου Εὐαγγελίου. Δὲν εἶναι τυχαῖο ὅτι οἱ κληρικοὶ στάθηκαν καὶ στέκονται πάντοτε κοντὰ στὸ λαό, ἄκουσαν καὶ ἀκοῦνε τὸν πόνο καὶ τὴν ἀγωνία του. Γι’ αὐτὸ καὶ ὁ λαὸς τοὺς τιμᾶ, ἔστω καὶ ἂν ὑπάρχει, συχνὰ ἄδικη, πολεμικὴ ἐναντίον τους».

Ἀναφέρθηκε ὅπως ἦταν ἀναμενόμενο  καὶ τὸ θέμα τῆς κάρτας τοῦ πολίτου, τὸ ὁποῖο ἀνησυχεῖ καὶ προβληματίζει τοὺς πιστοὺς ἀλλὰ καὶ τοὺς ὑπευθύνους ποιμένες, μία καὶ εἶναι βέβαιο ὅτι καταργεῖ τὴν ἐλευθερία τοῦ προσώπου καὶ προσβάλλει βάναυσα τὴν θρησκευτικὴ συνείδηση τῶν πιστῶν. Ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κηφισίας, Ἁμαρουσίου & Ὠρωποῦ  κ. Κύριλλος καὶ ἅπαντες οἱ κληρικοὶ ἐξέφρασαν τὴν πλήρη ἀντίθεσή τους ὡς πρὸς τὴν παραλαβὴ τῆς κάρτας τοῦ πολίτου καὶ ἐδήλωσαν ὅτι δὲν θὰ τὴν παραλάβουν.

ΠΗΓΗ: romfea.gr

 

, , , , ,

Σχολιάστε

ΤΟ ΤΙΠΟΤΑ ΤΟΥ…ΑΔΙΑΝΟΗΤΟΥ «ΣΥΓΚΡΟΥΣΙΑΚΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΥ»

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΥΣ

τοῦ π.  Νικολάου Λουδοβίκου,
Καθηγητοῦ

(…) Γεγονός εἶναι ὡστόσο πώς ὁ ἐκσυγχρονισμός/ἐκδυτικισμός τῶν ὑπολοίπων χωρῶν δέν ἐξελίσσεται μέ τήν ἴδια αὐτονόητη διαλεκτική. Εἶναι νομίζω ἀρκετά διαφωτιστικές ἐπ’ αὐτοῦ οἱ διακρίσεις πού ἐπιχειρεῖ ὁ J. Le Goff μεταξύ τριῶν τύπων ἐκσυγχρονισμοῦ/ἐκμοντερνισμοῦ/ἐκδυτικισμοῦ. Πρόκειται α) Γιά τόν ἱσορροπημένο ἐκμοντερνισμό, ὅπου ἡ ἐπιτυχής διείσδυση τοῦ νεώτερου δέν κατέστρεψε τίς ἀξίες τοῦ ἀρχαίου ἤ παλαιοῦ, ὅπως γιά παράδειγμα συνέβη στήν Ἰαπωνία ἤ τό Ἰσραήλ. β) Τόν συγκρουσιακό ἐκμοντερνισμό, ὅπου ἡ τάση πρός τό νεώτερο, ἄν καί προσβάλλει μόνο ἕνα τμῆμα τῆς κοινωνίας, δημιουργεῖ σοβαρές συγκρούσεις μέ τίς παλαιές παραδόσεις, ὅπως συνέβη λόγου χάρη στίς χῶρες τοῦ μουσουλμανικοῦ κόσμου καί γ) τόν διστακτικό ἐκμοντερνισμό, ὁ ὁποῖος κάτω ἀπό διάφορες μορφές ἐπιχειρεῖ μιά πρόχειρη συμφιλίωση νεώτερου καί παλαιοῦ, μέσῳ ἐπὶ μέρους ἐπιλογῶν, χωρίς δυνατότητα ὡστόσο ἐπίτευξης νέων κραταιῶν ἱσορροπιῶν, ὅπως ἀκριβῶς συμβαίνει στόν κόσμο τῆς μαύρης Ἀφρικῆς σήμερα.Τό ἐρώτημα πού θά θέσουμε εὐθὺς ἀμέσως εἶναι, τό ποιό εἶδος ἐκσυγχρονισμοῦ φαίνεται νά ὑποβάλλει ὁ Ράμφειος «Καημός τοῦ Ἑνός» καί ποιά προβλήματα δημιουργοῦνται ὡς ἐκ τῶν συγκεκριμένων ἐπιλογῶν του. Θά παραμείνουμε, ἐννοεῖται, στό φιλοσοφικό καί, ὅπου χρειάζεται, στό θεολογικό πεδίο.

1. Ο ΣΥΓΚΡΟΥΣΙΑΚΟΣ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΝΕΩΤΕΡΙΚΑ ΤΟΥ ΑΔΙΕΞΟΔΑ.

Στήν ἑλληνική κοινωνία συναντᾶ λοιπόν κανείς καί τούς δύο τελευταίους τύπους ἐκμοντερνισμοῦ/ἐκσυγχρονισμοῦ. Τό «συντηρητικό» μέρος της ἀκολουθεῖ, πολλῶν μελῶν τῆς Ἐκκλησίας συμπεριλαμβανομένων, τόν διστακτικό ἐκσυγχρονισμό, ἐπιχειρώντας πρόχειρους καί συνήθως ἀπολογητικούς συγκερασμούς νέου καί παλαιοῦ, μέ πυριφλεγῆ τήν μέριμνα συχνά νά μή θιγεῖ τίποτε τό ὁποῖο τυγχάνει ἁπλῶς παραδεδομένο, ἀδιαφορώντας ὡστόσο γιά τήν ἐσωτερική του ἀλήθεια καί ἀποκρούοντας μέ ἔντονο ἄγχος κάθε πιθανότητα κριτικῆς του. Ἡ τάση αὐτή, πού ὑποβοηθεῖται ἀπό τό συνήθως χαμηλό ἐπίπεδο παιδείας τῆς ἀκαδημαϊκῆς θεολογίας, δέν εἶναι τυχαῖο πώς ἐξικνεῖται συνηθέστατα ἐν τέλει μέχρις φονταμενταλισμοῦ, στίς ψυχωτικές ὤσεις καί βεβαιότητες τοῦ ὁποίου ἀσμένως καί ἀδιακρίτως ἀναπαύεται στή συνέχεια. Ἡ κατάσταση αὐτή ἀποκλείει ἐξ ὁρισμοῦ τήν γνώση τοῦ διαφορετικοῦ, εἴτε στήν φιλοσοφία εἴτε στήν θεολογία καί μάλιστα μέ ὅρους ἀπολύτους: ὁ,τιδήποτε τελικά δέν βεβαιώνει τό ἀπολύτως ἀπρόσβλητο τῆς (ἀνασφαλοῦς καί παραληρηματικῆς) ταυτότητάς μου εἶναι «πλάνη», «αἵρεση», «δαιμονισμός», – δέν ὑπάρχει ἀλήθεια εἰμή μόνον σέ μένα καί σέ ὅσους ταυτίζονται μαζί μου. Κοινό στήν Ἑλλάδα, τή Ρωσία καί τά Βαλκάνια, τό φαινόμενο ὀφείλεται σέ μακρά κρίση ταυτότητας λόγω τραγικῶν ἱστορικῶν περιπετειῶν: τά ἔθνη αὐτά ἀποκλείσθηκαν γιά δεκαετίες ἤ γιά αἰῶνες ἀπό τήν αὐτόνομη ἀνάπτυξη καί ἔτσι ἐμφανίζουν βαθύ φόβο πρός αὐτό πού συνάντησαν ὅταν προέβαλαν ξανά πρός τόν Δυτικό κόσμο.
Τῆς ἴδιας ὅμως αὐτῆς ἀγχωτικῆς ἀνασφάλειας περί τήν ταυτότητα γέννημα εἶναι, εἰδικά μάλιστα στόν τόπο μας, καί τό ἕτερο εἶδος ἐκσυγχρονισμοῦ, ὁ συγκρουσιακός δηλαδή ἐκσυγχρονισμός. Ἄν ὁ διστακτικός ἐκσυγχρονισμός στεγάζει κυρίως φονταμενταλιστικά στοιχεῖα καί ὁμάδες, ὁ συγκρουσιακός ἐκσυγχρονισμός στεγάζει ἀντιθέτως, τούς διαφωτιστικῶς ἐνισταμένους πρός τούς πρώτους. Πάντως καί στήν δεύτερη αὐτή περίπτωση, τόσο ἡ γνώση τῆς παράδοσης ὅσο καί ἡ γνώση τοῦ Δυτικοῦ πνευματικοῦ παραδείσου εἶναι ἐλλιπής, ἀποσπασματική καί ἐπιλεκτική. Ὁ διαφωτιστικά καθαγιαζόμενος σκοπός εἶναι πού ἔχει σημασία καί γιά τήν ἐπίτευξή του ἐπιστρατεύονται βίαιες καί ἀποσπασματικές ἑρμηνεῖες τῆς παράδοσης, ἐξωθούμενες πρός τήν καταναγκαστική συνάντηση μέ ἐξωραϊσμένες κατ’ ἐπιλογήν ὄψεις τοῦ Δυτικοῦ μεγαλείου. Ἔτσι ὅμως, γιά χάρη τοῦ κατεπείγοντος τοῦ ζητήματος, οὔτε ἡ ἀλήθεια τῆς παράδοσης διασώζεται οὔτε ἡ ἀγωνία καί τά προβλήματα τῆς Δύσης κατοπτεύονται. Τό μέγα πρόβλημα, ὅπως θά δοῦμε, τοῦ συγκρουσιακοῦ ἐκσυγχρονισμοῦ εἶναι, νομίζω, πώς ὁλοένα καί περισσότερο βαθαίνει, ἀντί νά γεφυρώνει, τό χάσμα μεταξύ νέου καί παλαιοῦ, ἐκσυγχρονισμοῦ καί παράδοσης, Διαφωτισμοῦ καί φονταμενταλισμοῦ, «πεφωτισμένων» διανοητῶν καί λαοῦ. Ἔτσι ὅμως, ἐπὶ πλέον, παρακωλύεται καί ὁ ἰσορροπημένος ἐκσυγχρονισμός.
Θεωρῶ τόν Στέλιο Ράμφο ὡς ἐπὶ κεφαλῆς τήν στιγμή αὐτή, στήν Ἑλλάδα, τῆς ἰδεολογίας τοῦ συγκρουσιακοῦ ἐκσυγχρονισμοῦ. Ὁ «Καημός τοῦ Ἑνός» εἶναι πράγματι ἕνας κῆπος ἐπιλεγμένων καταφορῶν, συγκρούσεων, βεβιασμένων ἑρμηνειῶν πού ἀποσκοπεῖ μανιχαϊστικά σχεδόν, στήν ἄμεση κατατρόπωση (πλήν ὀλίγων στοιχειωδῶν ἐπιβιωμάτων) τοῦ ἀρχαίου κακοῦ τῆς Ὀρθόδοξης παράδοσης, ἀπό τό ἐκσυγχρονισμένο καί ἀποτελεσματικό ἀγαθό τῆς Δυτικῆς θεωρίας καί πράξης. Ὁ θεολογικά πεπαιδευμένος ἀναγνώστης δυσφορεῖ κατά συρροήν παρακολουθώντας τόν συγγραφέα νά ἀνασκολοπίζει μία πρός μία θεμελιώδεις θέσεις τῆς Ὀρθόδοξης θεολογίας, ἀδιαφορώντας αὐτονοήτως γιά τόν πνευματικό τους λόγο καί βάθος. Ἡ κατασυκοφάντηση τῆς Θ. Εὐχαριστίας ὡς νευρωτικῆς «δοξολογικῆς ἀγκύλωσης» (σ. 116) καί τῆς θεολογίας τῆς νοερᾶς προσευχῆς ὡς «ἁπλῆς λεκτικῆς ἀναφορᾶς στόν Θεό» (σ. 235) καθώς καί σύνολης τῆς ὀρθόδοξης ἀσκητικῆς (σ. 245 κ.α) ὡς ἄρνησης τοῦ πλήρους ἀνθρώπινου ἑαυτοῦ, ἤ τῆς ἐξομολόγησης ὡς «ψυχοθεραπείας τοῦ ὁμαδικοῦ καί μή ἐξατομικευμένου ἀνθρώπου» (σ. 286), συμπορεύονται ἁρμονικά μέ τήν καταδίκη τῆς ὀρθόδοξης Χριστολογίας (σ. 106) καί Τριαδολογίας. Ὅλα αὐτά καί ἄλλα παρόμοια, ἔχουν ἐπισημανθεῖ οὕτως ἤ ἄλλως ἀπό κριτικούς τοῦ βιβλίου, ὅπως καί τά μεγαλυνάριά του πρός Ἀκινάτη καί Λούθηρο, διότι αὐτοί μετά τόν Αὐγουστίνο προετοίμασαν καί θεμελίωσαν τήν Δυτική μεγάλη ἔξοδο πρός τό αὐτοσυνείδητο ἄτομο καί τόν ἄκρως δημιουργικό κόσμο του, ἐνάντια στίς παντοειδεῖς θρησκευτικο-εκκλησιαστικές καθηλώσεις.
Ἡ ἱστορία τῆς ὀρθὀδοξης θεολογίας στό Ράμφο εἶναι σχηματική καί δέν ἀξίζει τόν κόπο νά ληφθεῖ στά σοβαρά, ἀφοῦ ὁ συγγραφέας ἔχει προαποφασίσει τά κριτήριά του καί δέν φαίνεται νά ἐνδιαφέρεται ν’ ἀπομονώσει τήν παθολογία ἑνός πνευματικοῦ μορφώματος ἀπό τό εἶναι του. Ἄν ὑπάρχει σήμερα παρ’ ἡμῖν διάχυτος σπιριτουαλισμός ἤ μονοφυσιτικές μερικεύσεις τοῦ ἀνθρώπινου προσώπου αὐτό ὀφείλεται ἐν πολλοῖς στήν ἀθρόα εἰσαγωγή κριτηρίων τά ὁποῖα αὐτούσια συναντᾶ κανείς στήν Δύση, ἀπ’ τόν Αὐγουστίνο καί τό δυτικό Μυστικισμό μέχρι τούς μεγάλους δυτικούς θεολόγους τοῦ 20ου αἰώνα – πάντως δέν ἀποτελεῖ ἐγγενές χαρακτηριστικό τῆς ἑλληνικῆς πατερικῆς γραμματείας. (Αὐτό φυσικά διόλου δέν σημαίνει πώς ἡ Δυτική θεολογία εἶναι -ἐξ ἄλλου- συλλήβδην καί ἐξ ὁλοκλήρου κακή. Ἀντιθέτως διαθέτει βαθειά καί γνήσια ἀναζήτηση τῶν οὐσιωδῶν καί ἀξιοζήλευτη συχνά ἐπιστημοσύνη, καθώς καί ὑπαρξιακή συνέπεια- ἄλλωστε οἱ δρόμοι τῆς αὐτοσυνειδησίας της διέρχονται ἀφεύκτως πλέον σήμερα καί ἀπ’ τήν ὀρδόδοξη παράδοση.) Ἡ ἀπίστευτη ἐπί πλέον μονομέρεια τῆς ἀνάγνωσης τῆς Δυτικῆς θεολογικῆς παράδοσης, στήν ὁποία ὁ Ράμφος χαρίζει ὁλοθύμως ὁλόκληρη τήν εὔνοιά του, δέν δημιουργεῖ δυστυχῶς προϋποθέσεις ἀληθινῆς ἐπιστημονικῆς συζήτησης ἐπ’ αὐτῆς. Ὁ συγκρουσιακός ἐκσυγχρονισμός εἶναι πάντοτε ἐπιθετικός· στόχο του ἔχει μᾶλλον τήν σάρωση τοῦ ἀντιπάλου παρά τήν συζήτηση τῆς ἀλήθειας.
Γιά τούς λόγους αὐτούς δέν ἀξίζει τόν κόπο νά ἐμμείνουμε στήν κατάδειξη λαθῶν καί διαστρεβλώσεων στόν «Καημό τοῦ Ἑνός» -στόχος τοῦ βιβλίου δέν εἶναι τόσο ἡ ἀλήθεια ὅσο ἡ ἀνατροπή. Ἄν ἔχει κάτι σημασία, θά ἦταν ἡ κατάδειξη τῆς ἀτέλειας τῶν μέσων πού ὁ συγγραφέας χρησιμοποιεῖ γιά τήν πάσῃ θυσίᾳ ἀνατροπή αὐτή, κοντολογίς, τήν ἀτέλεια τῶν ἐπιχειρημάτων τοῦ Ράμφου πού προκύπτει λόγω τῆς ἐπιλεκτικῆς γνώσης τῆς ἴδιας τῆς μοντερνικότητας, τήν ὁποία εὐαγγελίζεται. Ἐδῶ ἀκριβῶς βρίσκεται τό μέγα παράδοξο! Ὁ συγγραφέας τοῦ «Καημοῦ τοῦ Ἑνός» ἐπιχειρεῖ τόν εὐαγγελισμό τοῦ μοντερνισμοῦ μέ ἀπολύτως προ-μοντέρνα ἐργαλεῖα, μιλᾶ γιά ἐκσυγχρονισμό μέ τήν γλώσσα τῆς προ-νεωτερικότητας. Δύο εἶναι κυρίως τά σημεῖα στά ὁποῖα θά μπορούσαμε νά ἑστιάσουμε τήν προσοχή μας ἐν προκειμένῳ. Τό πρῶτο εἶναι ἡ προμοντέρνα κατανόηση τῆς ἀνθρώπινης κοινωνίας ἀπ’ τόν Ράμφο, ὡς ρουσσωικό ἀπ’ εὐθείας συμβόλαιο κλειστῶν ἀτομικοτήτων, χωρίς καμμιά συμβολική μεσίτευση- ἀφοῦ Σύμβολα διαθέτει μόνον ἡ ἀτελής, ὁμαδική βυζαντινή καί νεοελληνική κοινωνία! (…)

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ περιοδικό ΙΝΔΙΚΤΟΣ τεῦχος 17, 2003 (σελ. 116-128)
ΠΗΓΗ: www.antifono.gr

 

, ,

Σχολιάστε