Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Ἀνδρέας Μιαούλης

AΝΔΡΕΑΣ ΜΙΑΟΥΛΗΣ: O «AΤΡΟΜΗΤΟΤΑΤΟΣ» ΝΑΥΜΑΧΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἀνδρέας Μιαούλης:
Ὁ «ἀτρομητότατος» ναυμάχος

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.                  Ὁ Ἀνδρέας Μιαούλης (1769-1835) ἦταν καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ἐκ τῶν δημοφιλεστέρων ἀγωνιστῶν τῆς Ἐθνεγερσίας. Αὐτὸ γιατί οἱ πολλὲς νίκες τῶν Ἑλλήνων στὴ θάλασσα αὐτὸν εἶχαν πρωταγωνιστή, μαζὶ μὲ τοὺς Κανάρη, Σαχτούρη καὶ τοὺς ἄλλους θαλασσινοὺς ἥρωες. Ὁ Κωνσταντῖνος Παπαρρηγόπουλος θεωρεῖ ὅτι ἦταν «ἀτρομητότατος τῶν ἀνθρώπων, ἐπιτείνων τὴν ἀρετήν του ταύτην μέχρι τῶν ἐσχάτων ὁρίων τῆς φρονήσεως καὶ τῆς ἀφροσύνης» («Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους», Ἐκδ. Οἶκ. Ἐλευθερουδάκη, Ἐν Ἀθήναις, 1925, Τόμος ϛ΄, σελ. 86).
 .                  Μὲ τὴν ἔναρξη τῆς Ἐπανάστασης ὁ Μιαούλης ὁρίστηκε ἐπικεφαλῆς τοῦ Ὑδραίικου στόλου, ἀλλὰ στὴ συνέχεια καὶ χωρὶς κάποιο διορισμὸ ἀναδείχθηκε ἡγέτης καὶ τῶν πλοίων ἀπὸ τὶς Σπέτσες καὶ τὰ Ψαρά. Διορισμὸ κανονικὸ  ναυάρχου τοῦ Ἑλληνικοῦ Στόλου ἔλαβε ἀπὸ τὸν Καποδίστρια, ἀφοῦ ὁ Κυβερνήτης νωρίτερα εἶχε μὲ διπλωματικὸ τρόπο ἀπομακρύνει ἀπὸτὴ θέση αὐτὴ τὸν ἁδρὰ ἀμειβόμενο ἄγγλο ναύαρχο Κόχραν. Εἶναι λυπηρὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ Μιαούλης κυριευθεὶς ἀπὸ τὰ πάθη τοῦ πείσματος, τῆς ἐμπαθείας καὶ τοῦ θυμοῦ πλήγωσε μέχρι θανάτου τὸν εὐεργέτη του καὶ βεβαίως τὴν Ἑλλάδα, ποὺ ἔκανε τὰ πρῶτα της βήματα ὡς ἐλεύθερη χώρα.
.                  Ἔχει ὑποστηριχθεῖ ὅτι ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ ὁ Μιαούλης εἰσῆλθε στὴν ἐπανάσταση ταυτίσθηκε μὲ τὸν θαλασσινὸ ἀγώνα τῶν Ἑλλήνων ἀπὸ τὸ 1821 ἕως τὸ 1827, γιατί μὲτὰ τρία του πλοῖα (Σημ. Εἶχαν τὰ ὀνόματα «Κίμων», «Ἄρης» καὶ «Ἡρακλῆς») δὲν ἔχασε οὔτε μία ναυμαχία, ἀπὸ τὶς σημαντικές, ἕως τὶς μικρότερης σημασίας ἐπιχειρήσεις καὶ ἕως τὴν κυρίευση φρουρίων καὶ τὸ σπάσιμο τοῦ ἀπὸ θαλάσσης ὀσμανικοῦ ἀποκλεισμοῦ στὸ Μεσολόγγι. Ὅπως γράφει ὁ Ἀντώνιος Σαχίνης, εἶναι δύσκολο νὰ περιγράψει κανεὶς ὅλες τὶς ναυμαχίες, στὶς ὁποῖες συμμετέσχε, γιατί εἶναι ἡ πλήρης ἱστορία τῶν ἑλληνικῶν ναυμαχιῶν. («Σύντομος βιογραφία τοῦ Ναυάρχου Ἀνδρέου Δ. Μιαούλη», Ναύπλιο, 1882, σελ. 30). Οἱ περισσότερες ἀπὸ τὶς ναυμαχίες εἶχαν νικηφόρο ἀποτέλεσμα γιὰ τοὺς Ἕλληνες. Μεταξὺ αὐτῶν τῆς Πάτρας (20/2/1822), τῶν Σπετσῶν (8/9/1822) καὶ τοῦ κόλπου τοῦ Γέροντα (29/8/1824).
.                  Εἶναι στενόχωρο νὰ γραφτεῖ κάτι τὸ ἀρνητικὸ γιὰ ἕναν θρύλο τῆς Ἐπανάστασης,ὅταν μάλιστα ἔχει ἐπαινεθεῖ ἀπὸ πολλούς, Ἕλληνες καὶ ξένους, ποὺ τὸν γνώρισαν καὶ ὅταν ἡ ἐπέτειος τοῦ θανάτου του, ἡ 24η Ἰουνίου, ἔχει ὁριστεῖ ὡς ἡ τοπικὴ ἐθνικὴ ἑορτή, μὲ τὸ ὄνομα Μιαούλεια, τῆς ἰδιαίτερης πατρίδας του, τῆς Ὕδρας. Τὰ γεγονότα τῆς ἀρχικῆς ἀντίδρασής του ἔναντι τῆς Ἐπανάστασης, τῆς στάσης του ἔναντι τοῦ Ἀντώνη Οἰκονόμου, πρωτεργάτη τῆς Ἐπανάστασης στὴν Ὕδρα κατὰ τῶν Ὀσμανίδων, τῆς ἐνεργοῦ συμμετοχῆς του στὸν διχαστικὸ πόλεμο τῶν Ἑλλήνων, τῆς φυλάκισης τοῦ Θεοδ. Κολοκοτρώνη, τοῦ περιορισμοῦ σὲ πλοῖο τοῦ συναγωνιστοῦ του Κων. Κανάρη, κυρίως τῆς ἀνατίναξης πλοίων τοῦ Ἑλληνικοῦ Στόλου στὸν Πόρο καὶ τῆς ἀνταρσίας κατὰ τῆς ὑπὸ τὸν Ἰωάν. Καποδίστρια νόμιμης κυβέρνησης ἀποσιωπῶνται ἤ,ἀκόμα χειρότερα, δικαιολογοῦνται.
.                  Τὰ λάθη πάντως τοῦ Μιαούλη δὲν μειώνουν τὴν ἀποφασιστικὴ συμμετοχή του στὸν Ἀγώνα τῶν Ἑλλήνων γιὰ Ἐλευθερία καὶ τὴν εὐσέβειά του. Ὁ Κων. Παπαρρηγόπουλος ἀπαντᾶ  μὲ τὴν ἱστορία του στὰ λεγόμενα ὅτι ὁ ἥρωας δὲν εὐλαβεῖτο τὸν Θεό. Ὅπως γράφει, στὸν Γ΄ Τόμο τῶν Ἀρχείων Λαζάρου καὶ Γεωργίου Κουντουριώτη 1821 – 1832 καὶ στὴ σελίδα 232 ὑπάρχει ἐπιστολὴ τοῦ Μιαούλη πρὸς τὸν τότε ἀρχηγὸ τῆς Κυβέρνησης Γεώργιο Κουντουριώτη. Σὲ αὐτὴν ἀναφέρει ὅτι οἱ ἐχθροὶ ἡττήθηκαν καὶ καταισχύνθηκαν γιατί « ὁ ἔφορος τῆς Ἑλλάδος Θεὸςἐνέπνευσεν εἰς τὰς καρδίας των ἄκραν δειλίαν καὶ φόβον… Ἐλπίζω ἐντὸς ὀλίγου μὲ τὴν βοήθειαν τοῦ τιμίου Σταυροῦ καὶ τῶν θεοπειθῶν τῆς πατρίδος εὐχῶν νὰ σᾶς χαροποιήσω…». (Αὐτ. σελ. 85).
.                  Ὁ Παπαρρηγόπουλος συνεχίζει τονίζοντας ὅτι σὲ καμία σχεδὸν τῶν πολλῶνἐπιστολῶν, ποὺ ἀπέστειλε ὁ Μιαούλης, δὲν λείπει ἡ μνεία «τοῦ τιμίου Σταυροῦ» καὶ «τοῦπαναγάθου Θεοῦ». Ὁ ἱστορικός μας δίδει καὶ παραδείγματα. Σὲ ἔκθεσή του ἀπὸ τὸν κόλπο τοῦΓέροντα (30 Αὐγούστου 1824) γράφει: «Ἐλπίζομεν εἰς τὴν βοήθειαν τοῦ Θεοῦ καὶ εἰς τὸ ἔλεος τῆςἀγαθότητός Του ὅτι ὁ ἐχθρὸς δὲν θέλει βραδύνει νὰ ὁμολογήση ὅτι ὁ Θεὸς μεθ᾽ ἡμῶν καὶ οὐδεὶς δύναται ἀντιστῆναι εἰς τὸν δυνατὸν βραχίονά Του».
.                  Ὡς κορωνίδα τῆς πρὸς τὸν Θεὸ εὐσεβείας τοῦ Μιαούλη ὁ Παπαρρηγόπουλος ἀναφέρει ἄλλη ἐπιστολή του πρὸς τὸν Γ. Κουντουριώτη, στὴν ὁποία τονίζει μεταξὺ ἄλλων αὐτὸς νὰ συνεργήσει νὰ γίνουν οἱ πρὸς τὸν Κύριο ἱκεσίες «διὰ τὰς ἁμαρτίας καὶ ἐμοῦ τοῦ ἀναξίου καὶ ὅλου τοῦ χριστεπωνύμου λαοῦ, τὸν ὁποῖον τῷ ἰδίῳ Αὐτοῦ αἵματι ἐξηγόρασεν ἀπὸ τὰς χείρας τοῦνοητοῦ διαβόλου, ὅπως συνοδευούσης τῆς θείας Αὐτοῦ ἀγαθότητος ἐνισχυθῶσιν ἀπὸ τὴν παντοδύναμον χάριν Του οἱ βραχίονες τῶν Ἑλλήνων καὶ οὕτω κατατροπώσαντες διὰ τοῦ ἐπὶ τῆςἑλληνικῆς σημαίας τιμίου  Σταυροῦ καὶ τοὺς αἰσθητοὺς ἐχθροὺς τούτους αὐτοὺς μὲν ὑποχρεώσωμεν καὶ ἅπαντας νὰ ὁμολογῶσι καὶ νὰ κηρύττωσι “Μέγας ὁ Θεὸς καὶ ἡ πίστις τῶν χριστιανῶν”, ἡμεῖς δὲ δοξολογοῦντες νὰ ψάλλωμεν τὸ τοῦ Προφητάνακτος “Ἡ δεξιά Σου, Κύριε, δεδόξασται”». (Αὐτ. σελ. 86).
.                  Ἕνα ἱστορικὸ ἐρώτημα εἶναι ἂν ὁ Μιαούλης μετάνιωσε γιὰ τὴν πράξη του νὰκάψει πλοῖα τοῦ στόλου, ποὺ δὲν ἀνῆκαν στὸν Κυβερνήτη ἀλλὰ στὸ Ἔθνος καὶ ποὺ μὲ αἷμα εἶχαν ἀγοραστεῖ καὶ συντηροῦντο. Ἐπίσης ἂν παραδέχθηκε ὅτι ὁ Μαυροκορδάτος βρισκόταν πίσω ἀπὸ τὸἀνοσιούργημα. Γιὰ τὸν ἐμπρησμὸ ὁ Νικόλαος Δραγούμης γράφει ὅτι ὁ Μιαούλης τὸ 1833 καὶ βλέποντας ψύχραιμα τὸ γεγονὸς εἶπε στὸν Σπ. Τρικούπη: «Ἂν σὲ εἶχα σιμά μου εἰς τὸν Πόρον νὰ μὲ συμβουλεύσεις, ὅταν ἀποφάσισα νὰ καύσω τὴν φρεγάδα, δὲν θὰ τὴν ἔκαια». Ὁ Δραγούμης σημειώνει ὅτι ὁ Τρικούπης τοῦ εἶχε πολλὲς φορὲς ἐπαναλάβει ὅτι ὁ Μιαούλης εἶχε μετανοήσει γιὰτὸν ἐμπρησμό. (Ν. Δραγούμη «Ἱστορικαὶ ἀναμνήσεις», τ. Α΄, σελ. 193 καὶ Ντίνας Ἀδαμοπούλου καὶ Ἀννίτας Πρασσᾶ «Ἀνδρέας Μιαούλης», Εἰδ. Ἔκδ. γιὰ ἐφημ. ΤΑ ΝΕΑ, 2η ἔκδοση, σελ., 105). ὉΜιαούλης ἀπάλλαξε τὸν Μαυροκορδάτο ἀπὸ τὶς κατηγορίες γιὰ τὸν ἐμπρησμό, ἀναλαμβάνοντας πλήρως τὴν εὐθύνη.
.                  Λίγο πρὶν ἀπὸ τὸ θάνατό του ἔγραψε στὴ διαθήκη του: «Ἐγὼ ὁ Ἀνδρέας Μιαούλης ἔχων σώας τὰς φρένας μου πρῶτον μὲν συστήνω τὴν ψυχήν μου εἰς τὸν παντοδύναμον Θεὸν καὶ εἰς ὅλους τοὺς ἁγίους διὰ νὰ μὲ παρασταθῶσιν ἐν ὥρᾳ θανάτου». Στὰ τελευταῖα του καὶστὸ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Αἰόλου σπίτι του τὸν ἐπισκέφθηκε δύο φορὲς ὁ βασιλιὰς Ὄθωνας. Στὴ δεύτερη τοῦ ἀπένειμε τὸν Μεγαλόσταυρο τοῦ Σωτῆρος. Ἡ κηδεία του  ἦταν πάνδημη καὶ μὲ ὅλες τὶς στρατιωτικὲς τιμές. Ἐτάφη στὸν Πειραιά, στὴ σημερινὴ ἀκτὴ Μιαούλη, καὶ ἡ καρδιά τουταριχεύθηκε καὶ βρίσκεται στὸ Ἱστορικὸ Ἀρχεῖο Μουσεῖο τῆς Ὕδρας. Τελικὰ στὴν ψυχὴ τοῦ λαοῦ ἡπροσφορά του στὸν Ἀγώνα μέτρησε πολὺ περισσότερο ἀπὸ τὰ ὅποια σφάλματα ἢ τὶς ἀδυναμίες του.-

 

, , ,

Σχολιάστε