Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Ἀλέξ. Παπαδιαμάντης

«ΗΡΧΙΣΕ ΜΕΓΑΛῌ καὶ ΒΡΟΝΤΩΔΕΙ τῇ ΦΩΝῌ ΝΑ ΨΑΛΛῌ τὸ “ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ”»

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ
«ΣΤΗΝ ΑΓΙ-ΑΝΑΣΤΑΣΑ»
Ἀποσπάσματα
«ΑΠΑΝΤΑ», τόμ. Δεύτερος
Κριτικὴ ἔκδοση: Ν. Δ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΠΟΥΛΟΣ
ἐκδ. « ΔΟΜΟΣ», Ἀθήνα 1982
σελ. 343-362

.             […] Ὁ ἱερεὺς ἔβαλεν εὐλογητὸν εἰς τὸ ὕπαιθρον, φορέσας μαῦρον ἐπιτραχήλι, καὶ ἤρχισε ν᾽ ἀναγινώσκῃ τὴν παννυχίδα καὶ τὸ Κύματι θαλάσσης, ὅλα διαβαστά. Εἶτα ἀνάψας ἐντὸς τοῦ θυμιατοῦ μοσχολίβανον, ἐθυμίασε τοὺς παρεστῶτας ὅλους, καὶ ποιήσας ἀπόλυσιν, ἔβγαλε τὸ μαῦρον ἐπιτραχήλι, ἐφόρεσεν ἄλλο ἰόχρουν μεταξωτὸν καὶ λευκὸν φαιλόνιον (ὅλα αὐτὰ τὰ ἐξήγαγεν ἀπὸ τὸ δισάκκιον τὸ περικλεῖον τὰ ἱερά του), καὶ ἀνάψας λαμπάδα, στραφεὶς πρὸς τὸν λαόν, ἤρχισε νὰ ψάλλῃ μελῳδικῶς τὸ Δεῦτε λάβετε φῶς, μεθ᾽ ὃ ἔψαλε, Τὴν Ἀνάστασίν σου, Χριστὲ Σωτήρ.
.             Καὶ ἀφοῦ ἤναψαν τὰς λαμπάδας ὅλοι, ἀναγνοὺς τὸ Εὐαγγέλιον, καὶ δοξάσας τὴν Ἁγίαν Τριάδα, ἤρχισε μεγάλῃ καὶ βροντώδει τῇ φωνῇ νὰ ψάλλῃ τὸ Χριστὸς ἀνέστη, ἀντιψάλλοντος καὶ τοῦ υἱοῦ του, παιδίου δωδεκαετοῦς, ὅστις τὸν εἶχε συνοδεύσει ὡς συλλειτουργὸς εἰς τὴν ἐκδρομήν. Ὡραία δὲ καὶ γλυκεῖα ἦτο ἡ σκηνή, ἐντὸς τοῦ ἐρειπίου ἐκείνου, τοῦ μεγαλομαρμάρου καὶ ἐπιβλητικοῦ εἰς τὴν ὄψιν, ἀγλαϊζομένου ἀπὸ τὸ τρέμον, ὑπὸ τὴν πνοὴν τῆς αὔρας τῆς νυκτερινῆς, φῶς πεντήκοντα λαμπάδων, σκηνὴ φωτεινὴ καὶ σκιερά, διαυγὴς καὶ μυστηριώδης, ἐν μέσῳ γιγαντιαίων δρυῶν ὑψουσῶν ὑπερηφάνους τοὺς εἰς διαδήματα κορυφουμένους κραταιοὺς κλῶνας, μὲ τὰ φρίσσοντα φύλλα μαρμαίροντα ὡς χρυσαῖ φολίδες, ὑπὸ τὴν λαμπηδόνα τῶν πυρσῶν, μὲ σκιὰς καὶ σκοτεινὰ κενὰ ἐν μέσῳ τῶν κλάδων, ὅπου ἐφαντάζετό τις ἐλλοχεύοντα ἀόρατα πνεύματα, ὑπάρξαντα πάλαι ποτέ, Δρυάδες εὔσωμοι καὶ Ὀρεστιάδες ραδιναί, ἐλευθέρως ἀνάσσουσαι ἀνὰ τοὺς πυκνοὺς δρυμῶνας, καὶ σήμερον μεταμορφωθεῖσαι εἰς νυκτερινὰ τελώνια, καὶ μὴ τολμῶσαι νὰ προβάλωσιν εἰς τὸ φῶς τῶν ἀναστασίμων λαμπάδων· ἀναθαρρήσασαι πρὸς καιρὸν ἐκ τῆς φυγαδεύσεως τοῦ χριστιανικοῦ Θεοῦ ἀπὸ τοῦ καλλιμαρμάρου ἱδρύματος, καὶ τώρα μετὰ θάμβους βλέπουσαι τὴν ἀναζωπύρησιν τῶν πασχαλίων πυρσῶν καὶ ὀσφραινόμεναι τὴν ὀσμὴν τοῦ χριστιανικοῦ μοσχολιβάνου εἰς τὰ βάθη τοῦ δρυμῶνος.

[…]

.             Δύο τῶν αἰπόλων ἔσπευσαν νὰ φορτώσωσι τὰ ἱερά, ὡς καὶ τὰ καλάθια τῶν ποιμενίδων τὰ περικλείοντα ἑορτάσιμά τινα ἐφόδια, εἰς πέντε ἢ ἓξ ὀνάρια, ὁ ἱερεὺς ἐπέβη εἰς τὸ ἕβδομον, καὶ οἱ ἄλλοι πεζοί, οἱ μὲν κρατοῦντες τὰς λαμπάδας των ἀναμμένας, μὲ τὴν ἀριστεράν, προσπαθοῦντες, μὲ τὴν δεξιάν, νὰ σκεπάσωσι τὴν λαμπὴν ἀπὸ τῆς πνοῆς τῆς ἀπογείου αὔρας, οἱ δὲ ἀνάψαντες μικρὰ φαναράκια, χρήσιμα εἰς τοὺς αἰπόλους διὰ τοὺς νυκτερινοὺς ἐπαυλισμοὺς καὶ τοὺς ἀμολγοὺς τῶν αἰγῶν των, ἐξεκίνησαν κατερχόμενοι πρὸς βορρᾶν, εἶτα ἐστράφησαν ἀνατολικώτερον, βαίνοντες διὰ κακοτοπιᾶς ἐφ᾽ ἧς δὲν θ᾽ ἀντεῖχον ἄλλοι πόδες παρὰ τοὺς ἰδικούς των, ἐλαφρὰ πατοῦντες μὲ τὰ τσαρούχια τὰ περιβάλλοντα τοὺς εὐκινήτους πόδας των, βιάζοντες τὰ γαϊδουράκια νὰ τρέχωσι, σύροντες μᾶλλον αὐτὰ εἰς τὸν δρόμον, τοποθετούμενοι ἐξ ἀριστερῶν ὡς ἔμψυχα δίκρανα, πρὸς ὑποστήριξιν τῶν φορτωμένων ὑποζυγίων εἰς τὰ κρημνωδέστερα μέρη. Δύο ἢ τρεῖς αὐτῶν, μὲ τὰς κάπας των, ἤρχοντο τελευταῖοι, μετὰ συριγμῶν καὶ ἀκατανοήτων μονοσυλλάβων, ἄγοντες τὰ αἰπόλιά των, μὲ τὰ μικρὰ ἐρίφια διὰ χαριεστάτων σκιρτημάτων τρέχοντα παρὰ τὰς μητέρας των, βελάζοντα ἐρωτηματικῶς, εἰς ἃ αἱ αἶγες ἀπήντων ἀορίστως, μὴ ἔχουσαι πῶς νὰ ἐξηγήσωσι τὴν ἀσυνήθη νυκτοπορίαν. Ἡ σελήνη εἶχεν ἀνατείλει πρὸ τοῦ μεσονυκτίου, καὶ ὁ δίσκος της, ὑπέρυθρος ὀλίγον, πότε ἐφαίνετο ὄπισθεν τῶν κορυφῶν ὑψηλῶν δένδρων, πότε ἐκρύπτετο, κατὰ τοὺς ἑλιγμοὺς τῆς πορείας, ὄπισθεν τοῦ βουνοῦ. Καὶ οἱ θάμνοι ἐσείοντο πανταχοῦ ὅθεν διέβαινεν ἡ πομπή, καὶ τὰ ἔντομα ἐξεγείροντο παράωρα ἐκ τοῦ ὕπνου των, καί τινα μυιγάρια ἐξορμῶντα ἐπέτων φαιδρῶς περὶ τὰς ἀνημμένας λαμπάδας, ὑποβοΐζοντα, καίοντα τὰς μικκύλας πτέρυγάς των ἢ καταστρέφοντα μετὰ τελευταίου βόμβου τὴν ἐφήμερον ὕπαρξίν των εἰς τὴν πρόσψαυσιν τῆς φλογός. Καὶ τὰ νυκτοπούλια ἔφευγον φοβισμένα ἀπὸ σχοῖνον εἰς κόμαρον, ἀπὸ αἱμασιὰν εἰς δένδρον, προσθέτοντα τὸν ἐλαφρὸν θροῦν τῶν πτερύγων των εἰς τὸ ἁβρὸν ἐναρμόνιον φύσημα τῆς αὔρας τῆς ὀρθρίας. Καὶ ἡ ἀγραμπελιὰ ἡ χιονανθής, ἡ λευκάζουσα καὶ μυροβολοῦσα εἰς τοὺς φράκτας, λευχείμων μυροφόρος ἑορτάζουσα τὴν Ἀνάστασιν, καὶ ὁ κισσὸς καὶ τὸ ἁγιόκλημα, πλόκαμοι τῆς Ἀνοίξεως ἐξαπλούσης τὴν μυροβόλον κόμην της ἀνὰ τοὺς ἀγρούς, διέχυνον ζωηροτέραν ἐν τῇ νυκτὶ τὴν εὐωδίαν των εἰς τὸν ἀέρα. Καὶ ἡ ἀργυρᾶ ἀμμόκονις τῶν ἄστρων ὠλιγόστευεν ἐπάνω, καθ᾽ ὅσον ὑψοῦτο ἡ σελήνη, καὶ ἡ ἀηδὼν ἠκούετο μινυρίζουσα βαθιὰ εἰς τὸν μυχὸν τοῦ δάσους, καὶ ὁ γκιώνης μὴ δυνάμενος νὰ διαγωνισθῇ πρὸς τὴν λιγυρὰν ἀδελφήν του, ἔπαυσε πρὸς καιρὸν τὸ θρηνῶδες ᾆσμά του.

* * *

.             Εἶχαν κατέλθει ἤδη πολὺ βαθιά, κάτω εἰς τὸ ρεῦμα, καὶ ἀντικρύ των ἔβλεπον μακρὰν τὸ πέλαγος, κυανῆν ὀθόνην, ἀμυδρῶς ἐπαργυρουμένην ἀπὸ τὰς ἀκτῖνας τῆς σελήνης. Ἠκούσθη δὲ μετ᾽ ὀλίγον βαθὺς παφλασμὸς ὡς χειμάρρου καταφερομένου μετὰ δούπου ἀπὸ τῶν βράχων, κρότος συνεχής, ἰσχυρός, μονότονος. Ἦτο τὸ ρεῦμα τῆς Παναγίας τῆς Δομάν, ἀπὸ τῶν ὑδάτων τοῦ ὁποίου εἴκοσι νερόμυλοι ὑδρεύοντο τὸ πάλαι καὶ πολλαὶ ἑκατοντάδες στρέμματα κήπων μὲ κλιμακωτὰς αἱμασιὰς ἐπιαίνοντο ἀπὸ τὸ δροσερὸν νᾶμά του. Ἐκεῖ ἀντικρύ, προέκυπτεν ἐπ᾽ ἄκρας τῆς θαλάσσης τὸ παλαιὸν φρούριον, τὸ ὁποῖον ἦτό ποτε κατοικία ἀνθρώπων, πρὶν γίνῃ γλαυκῶν φωλεὰ καὶ λάρων ὁρμητήριον. Εἰς τὸ ἀκένωτον ρεῦμα τῆς Παναγίας τῆς Δομὰν ὠφείλετο ἡ εὐδοκίμησις πάσης φυτείας καὶ πάσης βλαστήσεως κατὰ τοὺς παλαιοὺς ἐκείνους χρόνους.
.             Ἦτο ἤδη ὣς δύο μετὰ τὰ μεσάνυκτα, ὅταν ὁ παπ᾽ Ἀγγελὴς καὶ οἱ αἰπόλοι του ἔφθασαν εἰς τὴν Παναγίαν τὴν Δομάν. Τὸ μικρὸν ἐξωκκλήσιον ἦτο κτισμένον ὑπὸ συστάδα πελωρίων δένδρων, περιβαλλόμενον γραφικῶς ὑπ᾽ αὐτῶν, σκεπαζόμενον φιλοστόργως ἀπὸ τοὺς κλῶνάς των. Ὁ ναΐσκος ἦτο πενιχρός, ἀλλὰ διετηρεῖτο καὶ ἦτο λειτουργήσιμος.

[…]

.             Περὶ τὸ λυκαυγές, ἔληξεν ἡ λειτουργία, καὶ ὁ οὐρανὸς πορφυρίζων ἐκεῖ πρὸς ἀνατολὰς ἔσμιγε μὲ τὴν θάλασσαν κυανῆν ἁπλουμένην κάτω, ἡ δὲ σελήνη ὠχρίασε καὶ τὰ ὀλίγα ἄστρα ἀνὰ ἓν ἔσβηναν τρέμοντα εἰς τὸν αἰθέρα. Καὶ ἡ Ἠὼς ἀνέτειλε μὲ ὅλην τὴν πορφυρᾶν αἴγλην καλλωπίζουσα μὲ γλυκὺ ἐρύθημα βουνά, κοιλάδας καὶ δάση. Ἐφάνη δὲ τότε, ἀποβαλοῦσα τὴν μυστηριώδη τῆς νυκτὸς περιβολήν, ἐν ὅλῃ τῇ καλλονῇ της, ἡ μαγευτικὴ θέσις τῆς Παναγίας Δομάν. Δεξιὰ τὸ ὑψηλόν, βραχῶδες καὶ τεμνόμενον ἀπὸ εὐθαλεῖς χαράδρας βουνόν, τὸ ἀπολῆγον εἰς τὴν κρημνώδη ἀκτὴν τοῦ Κουρούπη. Ἀριστερὰ λόφοι, κοιλάδες, καὶ δάση γραφικῶς ἐναλλάσσονται εἰς τὸ βλέμμα. Ἀντικρὺ ὁ γυμνὸς καὶ ἄγριον μεγαλεῖον ἀποπνέων βράχος τοῦ Κάστρου, μὲ τὰ δύο πρὸ αὐτοῦ πετρώδη νησίδια, καὶ πέραν πέλαγος ἀχανές, φωσφορίζον εἰς τὰς πρώτας ἀκτῖνας τοῦ ὑποφώσκοντος ἡλίου· καὶ εἰς τὸ βάθος τοῦ ὁρίζοντος, πρὸς βορρᾶν ἡ Χαλκιδικὴ μὲ τοὺς τρεῖς λαιμούς της, ὑπὲρ οὓς ἐξέχει ὡς βαθμὶς κεραυνωθείσης τιτανείου κλίμακος πρὸς ἀνάβασιν εἰς τὸν οὐρανόν, ὁ λευκόφαιος κῶνος τοῦ Ἄθω μὲ τὴν κορυφὴν εἰς τὰ σύννεφα· πρὸς δυσμὰς τὸ Πήλιον μὲ τὰς ἀναριθμήτους κοιλάδας του καὶ μὲ τὴν θεσπεσίαν του βλάστην, καὶ πέραν αὐτοῦ ἡ κορυφὴ τοῦ Κισσάβου, ὡς κεφαλὴ ἐμπηγμένη ἐπὶ κορμοῦ ξένου. Καὶ τὸ ρεῦμα τῆς Παναγίας Δομὰν δὲν κατεφέρετο πλέον ὡς πρὶν μετὰ βαθέος παφλασμοῦ εἰς τὴν βραχώδη κοιλάδα, ἀλλ᾽ ἅμα τῇ ἀνατολῇ τῆς ἡμέρας τὸ νερὸν ἔρρεε μορμυρίζον, μαλακῶς κυλιόμενον ἐπάνω εἰς τὰ βρύα καὶ εἰς τὰ ἀγριοσέλινα, διότι ἐξύπνησαν τῆς ἡμέρας οἱ πολλοὶ καὶ προσφιλεῖς κρότοι.
.             Τέλος ἐφάνη τοῦ ἡλίου ἡ πρώτη ἀκτίς, καὶ ἀνέθορεν ἀπὸ τῆς θαλάσσης μία πυρίνη παμφαὴς γραμμὴ τοῦ πανεκλάμπρου φωστῆρος. Καὶ τὴν ἰδίαν στιγμὴν ἠκούσθη πρώτη μεγάλη κ᾽ ἐπιβλητικὴ φωνή, ὁ κλαγγασμὸς τοῦ ἀετοῦ, χαιρετίσαντος τὴν ἀνατολὴν τοῦ ἡλίου ἐπάνω εἰς τὸ βουνόν, ἀπὸ τῆς ἀφθάστου καὶ ἀπατήτου ἐπὶ τῶν ἀπορρώγων βράχων καλιᾶς του. Καὶ δευτέρα χαιρετιστήριος φωνὴ ἠκούσθη ὁ κρωγμὸς τοῦ ἱέρακος ἐπάνω εἰς τὸ βουνόν, εἰς μίαν ὑψηλὴν χαράδραν τοῦ ἰλιγγιώδους βουνοῦ τοῦ Κουρούπη, ἐκεῖ ἐπάνω. Καὶ τρίτη φωνὴ κλιμακηδὸν ἐχαιρέτισε τὸ παμφαὲς ἄστρον τῆς ἡμέρας, ὁ τιτυβισμὸς τῆς πέρδικος καὶ τῆς τρυγόνος εἰς τὸ μεσοϋψὲς τῆς κοιλάδος. Καὶ τελευταία ἀμέσως ἐχαιρέτισε διὰ τοῦ μινυρισμοῦ της τὴν ἀνατολὴν τοῦ ἡλίου ἡ γλυκεῖα χελιδών, ἡ ἐπανευροῦσα κ᾽ ἐφέτος τὴν φωλεάν της ἄθικτον εἰς τὰ ἱερὰ σκηνώματα, εἰς τὸν οἶκον τοῦ Κυρίου, ὡς καὶ εἰς τὰ καλύβια τῶν χωρικῶν, καὶ εἰς τὰς οἰκίας τῶν ἀγαθῶν ἀνδρῶν τῆς πόλεως. Καὶ ἀκροτελεύτιοι δειλοὶ μινυρισμοὶ ἠκούσθησαν τῶν μικρῶν στρουθίων ἐπὶ τῶν θάμνων, ὧν τὸ ἕν, μόλις ὑποψελλίζον, ἵστατο ἀποφασιστικῶς προσκολλημένον μὲ τοὺς λεπτοὺς πόδας του ἐπὶ τοῦ κλαδίου, ἐνῷ τὸ ἄλλο, ψάλλον πρὸς αὐτὸ τὸν ἔρωτά του, ἐπέτα ὁλόγυρά του, ἵστατο πρὸς στιγμὴν ἐπὶ τοῦ κλαδίου, ὥρμα πρὸς αὐτό, τὸ ἐφίλει, τὸ παρεκάλει, κελαδοῦν, ἐκλιπαροῦν καὶ πάλιν κελαδοῦν.
.             Τότε καὶ τὰ κατσικάκια, αἰσθανθέντα τὸ θάλπος τῆς ἡμέρας, ἤρχισαν τὰ σκιρτήματά των, εὐφραινόμενα εἰς τὴν ἐπαφὴν τοῦ χόρτου, προσπαίζοντα περὶ τὰς μητέρας των, ὑποβάλλοντα τὸ μικκύλον ρύγχος εἰς τὸν μαστόν ― καὶ δὲν ἤξευρον, ὅτι ἡ λεπὶς τοῦ σφαγέως ἔστιλβε καὶ αὐτὴ πρὸς τὸν ἀνατέλλοντα ἥλιον…

* * *

Ἐκεῖ, ὑπὸ τὰ ὑψηλὰ δένδρα τῶν ὁποίων οἱ κλῶνοι, μὲ βόμβυκας καὶ μὲ θυσάνους τριχοειδῶν φύλλων κοσμούμενοι, ἐσείοντο ὑπὸ τῆς πρωινῆς αὔρας, ἄνω τοῦ ρεύματος, τοῦ κυλίοντος μετὰ ψιθύρου τὸ διαυγὲς νᾶμά του κάτω εἰς τὴν κοιλάδα, ἐκάθισαν ἡδονικῶς ὅλοι οἱ βοσκοὶ μὲ τὰς ποιμενίδας καὶ τὰς βοσκοπούλας των, στρώσαντες ἀφθόνους πτέρεις καὶ παχείας φυλλάδας, καὶ ἤρχισαν νὰ διαμελίζωσι τὰ εὐωδιάζοντα ἐπὶ τῆς σούβλας ἀρνία καὶ τὰ ἐρίφια. Ἔφαγον καὶ ηὐφράνθησαν ὅλοι […]

 

,

Σχολιάστε

ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΟΥ ΜΥΡΟΒΛΥΖΟΥΝ ΑΓΙΟΤΗΤΑ. 3 Ἰανουαρίου, μνήμη Ἀλεξάνδρου Παπαδιαμάντη

Γράμματα ποὺ μυροβλύζουν ἁγιότητα,
3 Ἰανουαρίου, μνήμη Ἀλεξάνδρου Παπαδιαμάντη

Γράφει γιὰ τὴν «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»
Δρ Χαραλάμπης Μ. Μπούσιας,
Μέγας Ὑμνογράφος τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων Ἐκκλησίας

 

.          Στὴν ἐποχή μας, ποὺ οἱ αὐθεντικοὶ λογοτέχνες ἀποτελοῦν εἶδος σὲ ἀνεπάρκεια καὶ τὰ ὑψηλὰ πνευματικὰ ἀναστήματα συμπαρασύρονται ἀπὸ τὸ ρεῦμα τῶν πονηρῶν ἡμερῶν μας, ἡ διατήρηση τῆς μνήμης μιᾶς αὐθεντίας τῶν γραμμάτων, ἑνὸς ἁγίου κοσμοκαλόγερου, ποὺ τὸ κορυφαῖο του ἔργο εἶναι γνωστὸ καὶ ἔξω ἀπὸ τὰ σύνορα τῆς χώρας μας, ὅπως εἶναι ὁ μεγάλος Κυρ Ἀλέξανδρος, εἶναι ἐπιβεβλημένη. Ὁ μοναδικὸς αὐτὸς Σκιαθίτης λογοτέχνης ἔζησε τὴν ἑκούσια φτώχεια, γιὰ νὰ μπορέσει νὰ τραγουδήσει μὲ τὴν πέννα του τὰ πάθια καὶ τοὺς ἀτέλειωτους καημοὺς τοῦ κόσμου.
.          Δὲν τὸν ἐνθυμούμαστε μόνο στὶς 3 Ἰανουαρίου, τὴν ἡμέρα τῆς ὁσιακῆς του ἐκδημίας, ἀλλὰ καθημερινά, ἀφοῦ ὁ Παπαδιαμάντης εἶναι πάντοτε ἐπίκαιρος. Ὁ λόγος του σαγηνεύει, οἱ γραφές του ἀνυψώνουν, ἡ πίστη του στερεώνει, τὸ παράδειγμα τῆς ζωῆς του μετουσιώνει, οἱ ἥρωές του, γνήσια ἡρωϊκοί, ἁπλοί, Ὀρθόδοξοι Ἕλληνες μαζὶ μὲ τοὺς ἁγίους τῶν ἐξωκλησιῶν καὶ τοῦ ἁγίου Ἐλισσαίου κατανύσουν καὶ εὐφραίνουν τὴ διάνοια τῶν ἀναγνωστῶν του. Τί κι ἄν πέρασε πάνω ἀπὸ ἕνας αἰῶνας ἀπὸ τὸ θάνατό του. Ζεῖ καὶ θὰ ζεῖ, γιὰ νὰ εὐφραίνει σὰν καλλίφωνος ψάλτης τῆς Ὀρθοδοξίας, μὲ καθαρὸ μέταλλο φωνῆς καὶ λόγο, ὅπως σημειώνει ὁ ἑπόμενος τῶν τρόπων του καὶ τῆς γραφίδος του, σύγχρονος μεγάλος λογοτέχνης μας, Παντελῆς Β. Πάσχος, καὶ νὰ ἑνώνει νοσταλγικὰ Ἑλλάδα καὶ Ὀρθοδοξία. Ἔχει καταφέρει ὁ Κυρ Ἀλέξανδρος νὰ προσφέρει στοὺς νεοέλληνες ἕνα ἰδανικὸ ἀμάλγαμα γνήσιας καὶ ὑψηλῆς τέχνης, ποὺ ἐκφράζει τὴν καρδιὰ καὶ τὴν ψυχὴ τοῦ Νέου Ἑλληνισμοῦ, τὶς πληγὲς καὶ τὰ ὁράματα τοῦ Γένους μας.
.          Τὸ πρόσωπο τοῦ μεγάλου μας λογοτέχνη καὶ τὸ ἔργο του στέκεται πολὺ ψηλὰ καὶ εἶναι τόσο ἱερό, ποὺ μόνο μὲ θαυμασμό, ἀγάπη, ἐνδόμυχη ὑποχρέωση στὴν προσφορά του καὶ τὴ συνέπεια τοῦ βίου του μποροῦμε ν᾽ ἀναφερόμαστε σ᾽ αὐτὰ. Ὅποιο ἐγκώμιο καὶ ἂν γράψει κανεὶς γιὰ τὸν Κυρ Ἀλέξανδρο, εἶναι ἀδύνατο νὰ σταθεῖ μπροστὰ στὰ πνευματικὰ ὑψώματα τοῦ γίγαντος αὐτοῦ τοῦ ἀθανάτου ἑλληνικοῦ πνεύματος.
.          Στὰ Παπαδιαμαντικὰ γράμματα προβάλλεται ὁ λαὸς τοῦ Θεοῦ, ποὺ πορεύεται μέσα στὴν κοσμικὴ ματαιότητα, γιὰ νὰ κάνει τὸν κόσμο Ἐκκλησία, γιὰ νὰ θεώσει τὸν ἄνθρωπο. Καταγράφει «τὰ πάθια καὶ τοὺς καημούς», τὰ βάσανα τοῦ ἀνθρώπου ποὺ δὲν ἔχουν τελειωμό. Καὶ μὲ τὴν καταγραφή τους ὁ ἴδιος ὁ συγγραφέας δὲ μένει ἀπαθής, ἀλλὰ συγκλονίζεται ἀπ’ αὐτά, ποὺ γίνονται καὶ δικά του πάθη, ἀφοῦ ζεῖ βιωματικὰ τὴν Ἐκκλησία. Σ᾽ αὐτὴν ὅλοι ἔχουν τὴ θέση τους καὶ ὅλοι καταξιώνονται, ὅταν ἀγωνίζονται γιὰ τὴν ἀπόκτηση τῆς ἀρετῆς. Τὸ μεγάλο μυστήριο ποὺ ἱερουργεῖται στὰ κείμενα τοῦ Παπαδιαμάντη εἶναι ἡ μεταμόρφωση τῶν ἀνθρώπων τοῦ κόσμου καὶ τῆς ἀνθρώπινης κοινωνίας σὲ εὐχαριστιακὴ σύναξη καὶ θεανθρώπινη κοινότητα. Ἴσως μονάχα τὸ λογοτεχνικὸ χάρισμα καὶ ἡ συνέπεια τῆς ζωῆς τοῦ Κυρ Ἀλέξανδρου, ποὺ συνδύαζε ἀγωνιστικὸ πνεῦμα, ταπείνωση καὶ θεῖο φωτισμό, μποροῦν νὰ καταγράψουν καὶ νὰ φανερώσουν αὐτὴ τὴ μεγάλη δυνατότητα τῆς ἁγιότητος, τὸ πῶς, δηλαδή, ἕνας κόσμος πεπερασμένος γίνεται αἰώνιος καὶ μιὰ κοινωνία πόνου καὶ δακρύων μεταβάλλεται σὲ εὐχαριστιακὴ κοινότητα ἁγιωσύνης.
.          Δὲν κοιμήθηκε γιὰ νὰ περάσει στὴ φθορὰ στὶς 3 Ἰανουαρίου τοῦ 1911 πάμφτωχος στὴ Σκιάθο ὁ Κυρ Ἀλέξανδρος ψάλλοντας τὸ περίφημο δοξαστικὸ τῆς ἑορτῆς τῶν Θεοφανείων «Τὴν χεῖρά Σου τὴν ἁψαμένην τὴν ἀκήρατον κορυφὴν τοῦ Δεσπότου». Κοιμήθηκε γιὰ νὰ περάσει στὴν ἀφθαρσία, ἀφοῦ ἔκτοτε ὄχι μόνο ἡ γῆ τῆς Σκιάθου, ἀλλὰ ὅλη ἡ πνευματικὴ γῆ τῆς Ἑλλάδος μοσχοβόλησε μὲ τὰ λογοτεχνικὰ κείμενά του, τοῦ φτωχοῦ σὲ ὑλικὰ ἀγαθά, ἀλλὰ πλουσίου σὲ πνευματικά, κυρ Ἀλέξανδρου. Αὐτοῦ ποὺ ἄν δὲν πέθαινε ἀπὸ ἀσθένεια, τὸ κρύο ἐκεῖνο γενναριάτικο ξημέρωμα στὴ Σκιάθο, θὰ πέθαινε σὲ λίγο ἀπὸ τὴν πεῖνα, γιατὶ αὐτὴ εἶναι ἡ κοινὴ μοῖρα τῶν ἀνθρώπων ποὺ θέλουν νὰ ζοῦν τὴ ζωὴ τοῦ Χριστοῦ, τὴ ζωὴ τῆς εὐσεβείας καὶ τῆς χρηστοηθείας.

 

 

,

Σχολιάστε

ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ “ΑΓΙΟΥ” ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

3 Ἰανουαρίου

Μνήμη τοῦ ἁγίου τῶν Ἑλληνικῶν Γραμμάτων
Ἀλεξάνδρου Παπαδιαμάντη

Γράφει ὁ Δρ Χαραλάμπης Μ.Μπούσιας
Μέγας Ὑμνογράφος τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων Ἐκκλησίας

.         Ὁ μεγάλος Σκιαθίτης λογοτέχνης Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης, ὁ λογοτέχνης ποὺ συγκινεῖ ὅλους μας διαχρονικά, ἔζησε τὴν ἑκούσια φτώχεια γιὰ νὰ μπορέσει νὰ τραγουδήσει μὲ τὴν πέννα του τὰ πάθια καὶ τοὺς ἀτέλειωτους καημοὺς τοῦ κόσμου. Πόσο μᾶς ἀναπαύει καὶ σήμερα στὶς δύσκολες ἡμέρες ποὺ περνᾶμε ὡς ἔθνος, ὡς κοινωνία μὲ τὰ ἔργα του ποῦ μυροβλύζουν ἁγιότητα!
.         Στὰ Παπαδιαμαντικὰ κείμενα προβάλλεται ὁ λαὸς τοῦ Θεοῦ, ποὺ πορεύεται μέσα στὴν κοσμικὴ ματαιότητα, γιὰ νὰ κάνει τὸν κόσμο Ἐκκλησία, γιὰ νὰ θεώσει τὸν ἄνθρωπο. Καταγράφει τὰ πάθια καὶ τοὺς καημούς, ποὺ δὲν ἔχουν τελειωμό. Καὶ μὲ τὴν καταγραφὴ αὐτὴ ὁ ἴδιος ὁ συγγραφέας δὲ μένει ἀπαθής, ἀλλὰ συγκλονίζεται ἀπ᾽ αὐτά, ποὺ γίνονται καὶ δικά του πάθη, ἀφοῦ ζεῖ βιωματικὰ τὴν Ἐκκλησία. Σ᾽ αὐτὴν ὅλοι ἔχουν τὴ θέση τους καὶ ὅλοι καταξιώνονται, ὅταν ἀγωνίζονται γιὰ τὴν ἀπόκτηση τῆς ἀρετῆς. Τὸ μεγάλο μυστήριο ποὺ ἱερουργεῖται στὰ κείμενα τοῦ Παπαδιαμάντη εἶναι ἡ μεταμόρφωση τῶν ἀνθρώπων τοῦ κόσμου καὶ τῆς ἀνθρώπινης κοινωνίας σὲ εὐχαριστιακὴ σύναξη καὶ θεανθρώπινη κοινότητα. Ἴσως μονάχα τὸ λογοτεχνικὸ χάρισμα καὶ ἡ συνέπεια τῆς ζωῆς τοῦ κυρ Ἀλέξανδρου, ποὺ συνδύαζε ἀγωνιστικὸ πνεῦμα, ταπείνωση καὶ θεῖο φωτισμό, μποροῦν νὰ καταγράψουν καὶ νὰ φανερώσουν αὐτὴ τὴ μεγάλη δυνατότητα τῆς ἁγιότητος, τὸ πῶς, δηλαδή, ἕνας κόσμος πεπερασμένος γίνεται αἰώνιος καὶ μιὰ κοινωνία πόνου καὶ δακρύων μεταβάλλεται σὲ εὐχαριστιακὴ κοινότητα ἁγιωσύνης.

Ὁσιακὸ τέλος.

   .         Τὸ νησί του ἔθελγε τὸν κυρ-Ἀλέξανδρο. Ἔτσι ἔφυγε γιὰ τὴ Σκιάθο, ὅπου ἔγραψε τὰ ὄψιμα διηγήματά του καὶ πέρασε τὶς τελευταῖες στιγμὲς τοῦ ἐπίγειου βίου του ἤρεμα καὶ ἁπλᾶ γνωρίζοντας ὅτι ὁ “καιρὸς τῆς αὐτοῦ ἀναλύσεως ἐφέστηκε” (Β΄ Τιμοθ. δ΄ 6). Ὁ νοῦς του μέχρι τὴν τελευταία του στιγμὴ ἦταν ἀφιερωμένος στο Θεό. Κοιμήθηκε ἐξομολογημένος καὶ χριστοφόρος. Πρὶν παραδώσει τὴν ψυχή του στὰ χέρια τοῦ Κυρίου μας προσευχήθηκε καὶ μὲ ταπείνωση καὶ κατάνυξη ἔψαλλε μὲ πόνο τὸ δοξαστικὸ τῆς Παραμονῆς τῶν Θεοφανείων, «Τὴν χεῖρά σου τὴν ἁψαμένην τὴν ἀκήρατον Κορυφὴν τοῦ Δεσπότου, μεθ᾿ ἧς καὶ δακτύλῳ αὐτὸν ἡμῖν καθυπέδειξας, ἔπαρον ὑπὲρ ἡμῶν πρὸς αὐτόν, Βαπτιστά, ὡς παῤῥησίαν ἔχων πολλήν». Τὸ Ὀρθόδοξο τέλος του ἦταν μιὰ ἀκόμη ἀπόδειξη τῆς ζωῆς του καὶ τῆς βιωματικῆς του Ὀρθοδόξου παραδόσεως. Ἡ ἁγία του ψυχὴ φτερούγισε, γιὰ νὰ τὴ στεφανώσει ὁ Χριστός μας, τοῦ ὁποίου τὴν πτωχεία ἀγάπησε, καὶ νὰ τὸν εἰσαγάγει στὴν οὐράνια Βασιλεία Του, «ἔνθα οὐκ ἔστι πόνος, οὐ λύπη οὐ στεναγμός, ἀλλὰ ζωὴ ἀτελεύτητος». Ἦταν δύο ἡ ὥρα μετὰ τὰ μεσάνυκτα, ξημερώνοντας ἡ τρίτη Ἰανουαρίου τοῦ 1911. Ὁ Φτωχὸς Ἅγιος, στὸ ὁμώνυμο διήγημά του ἔζησε στὶς ἐρημιὲς τῆς Σκιάθου, ἐνῶ ὁ φτωχὸς Παπαδιαμάντης ἔζησε στὴν πολυάνθρωπη ἔρημο τῆς Ἀθήνας. Ἡ γῆ τῆς Σκιάθου μυρόβλυσε ἐκεῖ ποὺ δέχθηκε τὸ σκήνωμα τοῦ Φτωχοῦ Ἁγίου. Ἡ πνευματικὴ γῆ τῆς Ἑλλάδος μοσχοβόλησε μὲ τὰ λογοτεχνικὰ κείμενα τοῦ φτωχοῦ κυρ Ἀλέξανδρου. Αὐτοῦ, ποὺ ἄν δὲν πέθαινε ἀπὸ ἀσθένεια, τὸ κρύο ἐκεῖνο γενναριάτικο ξημέρωμα στὴ Σκιάθο, θὰ πέθαινε ἀπὸ πεῖνα, γιατὶ αὐτὴ εἶναι ἡ κοινὴ μοῖρα αὐτῶν ποὺ θέλουν νὰ ζοῦν τὴ ζωὴ τοῦ Χριστοῦ, τὴ ζωὴ τῆς εὐσεβείας καὶ τῆς χρηστοηθείας.

 

Δρ Χαραλάμπης Μ.Μπούσιας

Μέγας Ὑμνογράφος τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων Ἐκκλησίας

 

 

 

 

,

Σχολιάστε

ΤΑ ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΒΑΠΤΙΣΜΑ (Ἀλέξ. Παπαδιαμάντης)

Τὰ Θεοφάνεια…

Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης

 .         Σήμερον ἡ Ἐκκλησία ἡμῶν ἑορτάζει τὴν μεγάλην ἑορτὴν τῶν Θεοφανείων, καὶ ποιεῖται μνείαν τῆς βαπτίσεως τοῦ Χριστοῦ ἐν τῷ Ἰορδάνῃ.

.         Ὁ Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος καὶ Βαπτιστής, ὅστις ἔμβρυον ἐν τῇ μήτρᾳ εἶχεν ἀναγνωρίσει τὸν Λυτρωτὴν καὶ ἐσκίρτησεν, ἀνὴρ γενόμενος ὑπῆρξε καὶ ὁ πρῶτος πιστεύσας, ὑποδείξας καὶ κηρύξας τὸν Χριστόν. «Ἴδε ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου», εἶπεν ὅτε εἶδε τὸν Ἰησοῦν περιπατοῦντα. «Ἔρχεται ἄλλος ὀπίσω μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς λύσαι τὸν ἱμάντα τῶν ὑποδημάτων αὐτοῦ», ἔλεγε πρὸς τοὺς μαθητάς του. Τινὲς δὲ τῶν μαθητῶν τούτων, ἐγκαταλιπόντες αὐτόν, ἠκολούθησαν τὸν Ἰησοῦν, ὅθεν ὁ Ἰωάννης ἐγκαρτερῶν καὶ ὑποτασσόμενος ἔλεγεν, «Ἐκεῖνον δεῖ αὐξάνειν, ἐμὲ δὲ ἐλαττοῦσθαι».
.         Ἐκ τῶν μαθητῶν τούτων τοῦ Ἰωάννου λέγεται ὅτι ἦσαν ὁ Ἀνδρέας ὁ πρωτόκλητος καὶ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ Σίμων Πέτρος, ὅστις καὶ πρῶτος ἐκ τῶν ἄλλων ἀποστόλων ὠμολόγησε τὸν Χριστόν, «Ραββί, σὺ εἶ ὁ Χριστός, ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ, σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τοῦ Ἰσραήλ». Πρὸς τοῦτον λοιπὸν τὸν Ἰωάννην, τὸν κηρύττοντα καὶ βαπτίζοντα βάπτισμα μετανοίας, προσῆλθεν ὁ Χριστὸς ὡς ἄνθρωπος καὶ ἐβαπτίσθη θέλων νὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα.
.         Ἐπειδὴ περὶ βαπτίσματος ὁ λόγος, καλὸν νομίζω ἐνταῦθα νὰ ὑποβάλω πρακτικάς τινας παρατηρήσεις περὶ τοῦ τρόπου καθ᾿ ὃν τελεῖται παρ᾿ ἡμῖν τὸ Βάπτισμα.
.         Οἱ παλαιοὶ πρακτικώτατοι καὶ μεμορφωμένοι ἱερεῖς, καίτοι ἀγράμματοι λεγόμενοι, εἴξευρον νὰ ἐκτελῶσι κανονικώτατα τὰς τρεῖς καταδύσεις καὶ ἀναδύσεις, κρατοῦντες τὸν βαπτιζόμενον ὄρθιον πρὸς ἀνατολὰς βλέποντα, ἐφαρμόζοντες τὴν δεξιὰν ἐπὶ τῆς μασχάλης τοῦ βρέφους ἁβρῶς ἅμα καὶ ἀσφαλῶς, φράττοντες δὲ διὰ τῆς ἀριστερᾶς τὸ στόμα αὐτοῦ.Ἐφρόντιζον περὶ τῆς θερμοκρασίας τοῦ ὕδατος καὶ ἑκάστη κατάδυσις ἐγίνετο ἀκαριαία, τὸ δὲ διάλειμμα μεταξὺ τῶν καταδύσεων ἐγίνετο ἀρκετόν, ὥστε ν᾿ ἀναπνεύση τὸ βρέφος.
.         Τοιούτῳ τρόπῳ οὐδεὶς βαπτιζόμενος ἔπαθε ποτέ τι ἐν τῇ κολυμβήθρᾳ. Τὸ σημερινὸν ὅμως σμῆνος τῶν ἱερέων, τοὺς ὁποίους ἡ διεφθαρμένη πολιτικὴ ἐπιβάλλει πολλάκις ἀξέστους καὶ ἀκαλλιεργήτους εἰς τοὺς Σ. Σ. ἱεράρχας νὰ τοὺς χειροτονῶσιν, ἀφοῦ κακῶς ἐκτελεῖ, ἢ μᾶλλον κακῶς παραλείπει τοσούτους ἄλλους τύπους, ὀφείλει τουλάχιστον νὰ σεβασθῇ αὐτὸ τὸ θεμέλιον τῆς πίστεως ἡμῶν, τὸ ἅγιον βάπτισμα.
.         Γράφομεν ταῦτα, διότι ἔχομεν λόγους νὰ πιστεύωμεν ὅτι πολλοὶ τῶν ἱερέων, χαριζόμενοι εἰς τὴν τυφλὴν καὶ μωρὰν πολλάκις φιλοστοργίαν ἀμαθῶν καὶ προληπτικῶν γονέων, οἵτινες νομίζουν, ὅτι κάτι θὰ πάθη τὸ χαϊδευμένον νεογνόν των ἐν τῇ ἱερᾷ κολυμβήθρᾳ, ἐκτελοῦσι σχεδὸν ράντισμα, καὶ ὄχι βάπτισμα.
.         Οἱ τῆς Δυτικῆς Ἐκκλησίας εἶναι συγγνωστοί, διότι ἠγνόησαν τὴν ἔννοιαν τοῦ ἑλληνικοῦ ρήματος βαπτίζω, baptizo, ὅτι δηλ. σημαίνει βάπτω, βυθίζω, βουτῶ, οἱ Ἕλληνες ὅμως δὲν πρέπει ποτὲ νὰ τὴν ἀγνοήσωσιν. Εἶναι καιρὸς νὰ φυλαχθῆ ὁ ἱερὸς οὖτος τύπος, διότι ἂν ἐξακολουθήση ἡ ἀμάθεια τοῦ κλήρου, καὶ πληθυνθῆ ἡ ἀθεΐα καὶ ἡ ἀσέβεια, μετὰ μίαν γενεάν, ὅτε θὰ εἴμεθα μισοβαφτισμένοι ὅλοι, θὰ δεήση νὰ διαταχθῆ γενικὸς ἀναβαπτισμὸς ὅλων τῶν κατοίκων τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, ἀρρένων καὶ θηλέων. Διότι πρέπει νὰ εἴμεθα συνεπεῖς. Ἡ ἡμετέρα Ἐκκλησία εἰς μὲν τοὺς προσερχόμενους ἐκ τῶν Δυτικῶν εἰς τοὺς κόλπους της ἐπιβάλλει τὸν ἀναβαπτισμόν, τοὺς δὲ Ἀρμενίους τοὺς μυρώνει μόνον, καὶ τοῦτο διότι οὖτοι μὲν εἶναι κανονικῶς βεβαπτισμένοι διὰ τριῶν ἀναδύσεων καὶ καταδύσεων, ἐκεῖνοι δὲ ἀτελῶς μόνον διὰ ραντισμοῦ.

.         «Συντηρώμεθα χάριτι, πιστοί, καὶ σφραγῖδι, ὡς γὰρ ὄλεθρον ἐφυγον, Ἑβραῖοι, φλιᾶς πάλαι αἱμαχθείσης, οὕτω καὶ ἡμῖν ἐξόδιον τὸ θεῖον τοῦτο, τῆς παλιγγενεσίας λουτήριον ἔσται, ἕνεκεν καὶ τῆς Τριάδος, ὀψόμεθα φῶς τὸ ἄδυτον».

 

ΠΗΓΗ: agiameteora.net

, ,

Σχολιάστε

ΤΑ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος) «Σὰν σήμερα ἔσβησε τὸ ἁγιοκέρι τῶν Γραμμάτων μας».

Τὰ 100 χρόνια ἀπὸ τὴν κοίμηση τοῦ Παπαδιαμάντη

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.         Ἡ 3η Ἰανουαρίου, εἶναι ἡ ἡμέρα κοίμησης τοῦ Ἀλεξάνδρου Παπαδιαμάντη. Ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος ἦταν ποὺ πρώτη, τὸ 2001, ἐπὶ μακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου Χριστοδούλου, διοργάνωσε ἐκδηλώσεις στὴ μνήμη του, γιὰ τὰ 150 χρόνια ἀπὸ τὴν γέννησή του. Ἐπίσης ὁ μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος συνέβαλε στὸ νὰ ἀναστηλωθεῖ ὁ Ναΐσκος τοῦ Ἁγίου Ἐλισαίου, στὸ Μοναστηράκι, ὅπου οἱ δύο ἐξάδελφοι Ἀλέξανδροι (Παπαδιαμάντης καὶ Μωραϊτίδης) ἔψελναν συχνά, μὲ ἱερουργὸ τὸν Ἅγιο παπα-Νικόλα Πλανᾶ.
.          Σὰν σήμερα λοιπὸν ἔσβησε τὸ ἁγιοκέρι τῶν Γραμμάτων μας, ὁ μεγάλος συγγραφέας Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης στὸ νησί του, τὴ Σκιάθο, σὲ ἡλικία 60 ἐτῶν. Τὸν Δεκέμβριο τοῦ 1910 προσεβλήθη ἀπὸ γρίππη, ἰνφλουέντσα τὴν ἔλεγαν τότε, καὶ δὲν ὑπῆρχαν τὰ ἀντιβιοτικὰ γιὰ νὰ τὸν θεραπεύσουν. Ἔτσι ταχέως τὸ ἐξασθενημένο ἀπὸ τὶς κακουχίες κορμί του δὲν ἄντεξε, ἀλλὰ ἡ διάνοιά του ἔμεινε μέχρι τέλους σὲ ἐγρήγορση καὶ ἡ ψυχή του καθαρή. Ὁ ἱερέας Γεώργιος Ρήγας γιὰ τὰ χριστιανικὰ τέλη τοῦ κὺρ Ἀλέξανδρου ἔγραψε ὅτι ὁ ἴδιος ζήτησε νὰ τὸν ἐπισκεφθεῖ ὁ ἱερέας τῆς Σκιάθου παπα-Ἀνδρέας Μπούρας καὶ οἱ ἀδελφές του ζήτησαν νὰ πάει μαζὶ καὶ ὁ γιατρὸς τοῦ νησιοῦ. Μόλις εἶδε τὸν ἰατρὸ τὸν ἐρώτησε: “Τί θέλεις ἐσὺ ἐδῶ;” – Ἦρθα νὰ σὲ ἰδῶ”, τοῦ ἀπάντησε ὁ ἰατρός. “Νὰ ἡσυχάσεις”, τοῦ εἶπε, “θὰ κάμω πρῶτα τὰ ἐκκλησιαστικὰ καὶ ὕστερα νάρθεις ἐσύ”. Τὸν ἱερέα τὸν θέλησε διὰ νὰ τὸν κοινωνήσει καὶ τοῦ ἐξήγησε: “Ξεύρεις! Μήπως ἀργότερα δὲν καταπίνω…”. Κατὰ τὸν ἐξάδελφό του, Ἀλέξανδρο Μωραϊτίδη, τοῦ Ἁγίου Βασιλείου κοινώνησε γιὰ τελευταία φορὰ καὶ τὴν παραμονὴ τοῦ θανάτου του μαθεύτηκε στὸ νησὶ ὅτι τοῦ εἶχε ἀπονεμηθεῖ τὸ παράσημο τοῦ Σταυροῦ τοῦ Σωτῆρος.
.         Τὸ ἀπόγευμα τῆς 2ας Ἰανουαρίου τοῦ 1911 εἶπε στὶς ἀδελφές του νὰ ἀνάψουν ἕνα κερὶ καὶ νὰ τοῦ φέρουν ἕνα ἐκκλησιαστικὸ βιβλίο. Τὸ κερὶ τὸ ἔφεραν καὶ τὸ ἄναψαν, ἀλλὰ νὰ διαβάσει δὲν μποροῦσε καὶ τοὺς εἶπε: «Ἀφῆστε τὸ βιβλίο. Ἀπόψε θὰ εἰπῶ ὅσα ἐνθυμοῦμαι ἀπέξω». Τὴν ὕστατη ὥρα τῆς στὴ γῆ ζωῆς του ἀπομάκρυνε τὶς ἀδελφές του καὶ τοὺς ἄλλους οἰκείους του καὶ στραφεὶς ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ἐξέπνευσε ὑποψάλλων τὸ Δοξαστικὸ τῆς Ἐνάτης Ὥρας τῶν Θεοφανείων: «Τὴν χεῖρα σου τὴν ἁψαμένην τὴν ἀκήρατον κορυφὴν τοῦ δεσπότου, μεθ᾽ ἧς καὶ δακτύλῳ ἡμῖν Αὐτὸν καθυπέδειξας, ἔπαρον ὑπὲρ ἡμῶν πρὸς αὐτόν, Βαπτιστά, ὡς παρρησίαν ἔχων πολλήν· καὶ γὰρ μείζων τῶν προφητῶν ἁπάντων ὑπ᾽ αὐτοῦ μεμαρτύρησαι. Τοὺς ὀφθαλμούς σου πάλιν δέ, τοὺς τὸ Πανάγιον Πνεῦμα κατιδόντας ὡς ἐν εἴδει περιστερᾶς κατελθόν, ἀναπέτασον πρὸς αὐτὸν Βαπτιστά, ἵλεων ἡμῖν ἀπεργασάμενος. Καὶ δεῦρο στῆθι μεθ᾽ ἡμῶν ἐπισφραγίζων τὸν ὕμνον καὶ προεξάρχων τῆς πανηγύρεως».
.        Ἦταν ἡ 2α πρωινὴ ὥρα τῆς 3ης Ἰανουαρίου 1911. Σημειωτέον ὅτι κατὰ τὸ Τυπικὸ τῆς Ἐκκλησίας μας ἀπὸ τῆς 2ας Ἰανουαρίου ἀρχίζουν τὰ προεόρτια τῆς μεγάλης ἑορτῆς τῶν Φώτων, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνουν τὴν παραμονὴ τῆς ἑορτῆς καὶ τὸ ἐν λόγῳ Δοξαστικό, τὸ ὁποῖο ὁ Ἀναγνώστης ἔρχεται στὸ μέσο τοῦ Ναοῦ καὶ τὸ ἀπαγγέλλει ὁλόκληρο κατὰ τὸ ὕφος τοῦ Εὐαγγελίου. Στὴ συνέχεια τὸ ψάλλουν ἐναλλὰξ κατὰ στίχο οἱ δύο Χοροί.
.         Ἕνα χρόνο μετὰ τὸ θάνατο τοῦ Παπαδιαμάντη, τὸ 1912, ἡ “Λογοτεχνικὴ Βιβλιοθήκη Φέξη” ἐξέδωσε τὰ “Πασχαλινὰ Διηγήματά” του, “μετὰ βιογραφίας καὶ κριτικοῦ σχολιασμοῦ τοῦ συγγραφέως Ι. Ζερβοῦ”. Ὁ ἐν λόγῳ κριτικὸς ἔγραψε μεταξὺ ἄλλων: “Χριστιανὸς ἐκ πεποιθήσεως, πιστεύων εἰς τὰ δόγματα τῆς Ὀρθοδοξίας καὶ συγκινούμενος ἀπὸ τὰς τελετὰς καὶ τοὺς τύπους αὐτῆς, ἐγνώρισε πλέον παντὸς ἄλλου νὰ μεταγγίση τὴν πίστιν καὶ τὴν συγκίνησίν του μέσα εἰς τὰ ἔργα τῆς τέχνης του, ποὺ τὰ ζωντανεύει ὅλα καὶ τὰ φωτίζει καὶ τὰ φαιδρύνει τῆς θρησκευτικῆς γαλήνης ἡ χαρά. Πολλά του διηγήματα πλέκονται εἰς παραμονὰς καὶ εἰς ἡμέρας ἑορτῶν καὶ τὰ πλεῖστα περιέχουν περιγραφὰς ἐκκλησιῶν, μοναστηρίων, ναΐσκων ἐρημωμένων. Συχνὰ πρόσωπα τῆς διηγήσεώς του εἶναι ἱερεῖς, ψάλται, καλόγηροι, γυναῖκες εὐλαβεῖς, συνήθη δὲ παρεντιθέμενα ἐπεισόδια εἶναι θρύλοι, παραδόσεις καὶ συναξάρια θρησκευτικά. Ὅλα αὐτὰ θαυμασίως συναρμολογημένα, δροσερά, ἥμερα, ὡς ἡ ἑλληνικὴ φύσις, γαλήνια, ὡς ἡ θρησκεία τῶν πατέρων μας. Κανεὶς ποτὲ ἀπὸ τοὺς παλαιοὺς χρόνους ἕως τώρα δὲν ἔφθασε νὰ περιγράψη καὶ νὰ ψάλλη τὴν Ἑλληνικὴν Ὀρθοδοξίαν ὄχι ὡς ἰδέαν ἢ ὡς δόγμα, ἀλλ᾽ ὡς κοινωνικὸν παράγοντα καὶ συντελεστὴν τοῦ λαοῦ μας καὶ τοῦ ἔθνους μας ὅσον αὐτός. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ὁ Παπαδιαμάντης εἶναι ὁ μεγάλος ραψωδὸς τῆς Ὀρθοδοξίας”.
.         Καὶ σὲ ἄλλο σημεῖο τοῦ κριτικοῦ του σημειώματος ὁ Ι. Ζερβὸς σημειώνει ὅτι ὁ Παπαδιαμάντης ἦταν φίλος τῶν πτωχῶν, τῶν ἁπλοϊκῶν, τῶν ἀδυνάτων, εἰρωνευτὴς τοῦ πλούτου καὶ τοῦ ἀξιώματος καὶ γνώστης τῆς ζωῆς τοῦ ἁπλοῦ λαοῦ, ποὺ ἔμενε εἴτε στὴ Σκιάθο, εἴτε στὸ Κλεινὸν Ἄστυ. Ὁ Ι. Ζερβὸς ἐπιχειρεῖ νὰ σκιαγραφήσει τὴν προσωπικότητα τοῦ Παπαδιαμάντη μὲ ρεαλισμὸ καὶ χωρὶς φτιασίδια. Γράφει λ.χ. πῶς τὸ 1880, ὅταν ὑπηρέτησε ὡς στρατιώτης, ἦταν ἐκτὸς κλίματος, γι᾽ αὐτὸ καὶ πολλὲς φορὲς τιμωρήθηκε πειθαρχικά. Φαίνεται ὅμως ὅτι οἱ ἀνώτεροί του ἀντελήφθησαν ὅτι εἶχαν νὰ κάνουν μὲ μίαν ἰδιάζουσα φυσιογνωμία καὶ τὸν τοποθέτησαν στὸ Ὑπουργεῖο τῶν Ναυτικῶν, ὅπου τὸν χρησιμοποίησαν στὴ μετάφραση τῶν διεθνῶν ναυτικῶν ὅρων… Ἔτσι ἀπηλλάγη τῶν δεσμῶν τῆς ἄλογης πειθαρχίας καὶ μέχρι τῆς ὁλοκληρώσεως τῆς θητείας του πέρασε ἤρεμα…
.         Πρὸς τοὺς ἀνθρώπους ποὺ δὲν γνώριζε καλὰ ὁ Παπαδιαμάντης ἦταν ἐπιφυλακτικὸς καὶ στενοχωριόταν ἀπὸ τὶς φιλοφρονήσεις καὶ τοὺς ἐπαίνους τους. Ὅταν στὸν κύκλο του προσερχόταν κανένας ποὺ δὲν τὸν γνώριζε γινόταν δύσθυμος καὶ σιωποῦσε. Μία συνηθισμένη στάση του ἦταν νὰ σταυρώνει τὰ χέρια λίγο κάτω ἀπὸ τὸ στῆθος του καὶ νὰ χαμηλώνει τὸ κεφάλι, μὲ κλίση πρὸς τὰ ἀριστερά. Ἄλλοτε, ὅταν ἦταν μόνος καὶ ἔψελνε σιγά, βαρὺς καὶ ἀπρόσιτος τότε, συνήθιζε νὰ ἀκουμπᾶ τὸ κεφάλι του στὸ ἀριστερό του χέρι. Κι ἐνῶ ἀπέφευγε τὶς συναναστροφὲς τοῦ καλοῦ κόσμου, ὅταν ἐρχόταν ὑποχρεωτικὰ σὲ ἐπαφὴ μαζί του ἦταν εὐγενὴς καὶ γλυκομίλητος, “χαριτωμένος ὁμιλητὴς καὶ ἀνεκδοτολόγος”, ὅπως εἶχε χαρακτηριστεῖ. Χαριτωμένη εἶναι καὶ ἡ περιγραφὴ τοῦ Ζερβοῦ, πὼς ὅταν μία μορφωμένη καὶ λογία κυρία ἀπὸ τὸ ἐξωτερικό, θαυμάστρια τοῦ Παπαδιαμάντη, «ἔτυχε» (Σημ. Ἢ ἐπιδίωξε;…) νὰ τὸν γνωρίσει καὶ τοῦ ἐξέφρασε τὴν ἐπιθυμία νὰ τὸν παντρευτεῖ, ἐκεῖνος ἂν καὶ ἔρημος τότε καὶ χωρὶς χρήματα καὶ ταλαιπωρημένος χαμογέλασε καὶ ἀρνήθηκε εὐγενῶς…
.         Τὴ ζωή του γενικὰ τὴν πέρασε ὡς κοσμοκαλόγερος. Τοῦ ἄρεσαν οἱ μακρὲς ἀκολουθίες τῆς Ἐκκλησίας μας καὶ νὰ ψέλνει ὁ ἴδιος. Μόνο ὅταν ἐργάσθηκε στὶς ἐφημερίδες τῶν Ἀθηνῶν, ὡς μεταφραστής, διηγηματογράφος καὶ χρονογράφος κέρδιζε ἀρκετὰ χρήματα, ἕως καὶ 300-400 δραχμὲς τὸν μήνα… Ὅμως καὶ τότε ζοῦσε πενιχρά, γιατί τὰ περισσότερα χρήματα τὰ ἔστελνε στὴν οἰκογένειά του, στὴ Σκιάθο καὶ κυρίως, γιατί ἦταν ἐλεήμων καὶ ἀδεξιότατος στὴν οἰκονομικὴ διαχείριση. Ὁ ἴδιος ἔγραψε ὅτι ὅταν εἶχε 15 δραχμὲς γιὰ νὰ περάσει μίαν ἑβδομάδα δαπανοῦσε τὶς 12 τὴν πρώτη ἡμέρα καὶ μὲ τὶς ἄλλες 3 ἔπρεπε νὰ περάσει τὶς ὑπόλοιπες… Λέγεται ὅτι κάποτε ὁ διευθυντής του στὴν ἐφημερίδα «Ἀκρόπολις» Βλ. Γαβριηλίδης ἀναγνωρίζοντας τὴν προσφορά του, τοῦ εἶπε ὅτι θὰ τοῦ κάνει αὔξηση στὸ μισθό του καὶ ὁ κὺρ Ἀλέξανδρος ἀρνήθηκε, λέγοντας ὅτι τὰ ὅσα παίρνει τοῦ εἶναι ἀρκετά… Καὶ ὅταν ἦταν νὰ τὸν τιμήσουν σὲ κοινωνικὴ ἐκδήλωση, ἐκεῖνος προτίμησε τὴν παρέα τοῦ μανάβη τῆς Πλάκας καὶ τῆς συζύγου του. Ὄχι ἀπὸ σνομπισμό, ἀλλὰ ἀπὸ ἀδιαφορία γιὰ τὰ πρόσκαιρα… Ἦταν γενικὰ γεμάτος καλοσύνη καὶ ἀγάπη, ἀλλὰ ἀδέξιος στὶς κοινωνικές του σχέσεις καὶ δὲν φρόντιζε ποτὲ τὴν περιβολή του. Χρειαζόταν πολλὲς φορὲς οἱ φίλοι του καὶ κυρίως ὁ συνώνυμος ἀγαπημένος του ἐξάδελφος Μωραϊτίδης, ποὺ ἦταν ἐξαιρετικὰ τακτικὸς καὶ τὸν “κηδεμόνευε” ἐπὶ πολλὰ χρόνια, νὰ τὸν πάρουν σὲ κατάστημα ἑτοίμων ἐνδυμάτων γιὰ νὰ φορέσει κάτι καινούργιο…
.         Ὁ Παπαδιαμάντης δὲν ἐπιδίωξε οὔτε φήμη, οὔτε ἀξιώματα, οὔτε θέσεις. Ἔζησε στὸ περιθώριο τῆς κοινωνικῆς, πολιτικῆς καὶ λογοτεχνικῆς (ἀμφι)λεγόμενης ἐλίτ. Ὅμως ἐνῶ τὰ πλεῖστα ἀπὸ τὰ μέλη αὐτῆς τῆς ἐλὶτ ἔχουν ξεχαστεῖ, ὁ κὺρ Ἀλέξανδρος, ἂν καὶ πέθανε πρὶν ἀπὸ 104 χρόνια, μένει πάντα στὶς ψυχὲς τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὡς γνήσιος ἐκφραστὴς τῆς ψυχῆς του, τῶν ὁραμάτων του, τῆς Παράδοσής του καὶ ἡ μνήμη του θὰ ὑπάρχει ὅσο θὰ ὑπάρχει Ἑλληνισμός. Βέβαια πολλοὶ κάνουν τὸ πᾶν νὰ ξεχαστε. Ἀπὸ καιρὸ ἔχουμε φτάσει στὸ σημεῖο νὰ χρειάζονται …μετάφραση τὰ κείμενά του καὶ οἱ νέοι ἄνθρωποι νὰ εἶναι ἀποξενωμένοι ἀπὸ τὸν πλοῦτο τοῦ ταλέντου του καὶ ἀπὸ τὴν πνευματική του ἐμπειρία. Ἀλλὰ θὑπάρχουν πάντα οἑστίες ἀντίστασης ποὺ δὲν θἐπιτρέπουν ἡ Παράδοση τοῦ Γένους νὰ σβηστεῖ, ὅσο κι ἂν αὐτὸ δὲν ἀρέσει στοὺς ὅποιους ἐξουσιαστὲς αὐτοῦ τοῦ τόπου.-  

, , ,

Σχολιάστε

… ΤΑ ΕΡΕΙΠΙΑ ΤΑ ΕΠΛΑΣΑΝ ΟΙ ΑΝΙΚΑΝΟΙ ΚΥΒΕΡΝΗΤΑΙ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Δ. Νατσιός) «Ἀντὶ νὰ ἀκούγονται τὰ θεσπέσια κάλαντά μας, νὰ βρομίζουν τὰ αὐτιά μας ἀμερικανοτσιρίδες καὶ φραγκοβελάσματα».

… τὰ ἐρείπια τὰ ἔπλασαν οἱ ἀνίκανοι κυβερνῆται τῆς Ἑλλάδος

Γράφει ὁ Δημ. Νατσιός

.             «Ἠμύνθησαν περὶ πάτρης οἱ ἄστοργοι πολιτικοί, οἱ ἐκ περιτροπῆς μητρυιοὶ τοῦ ταλαιπώρου ὠρφανισμένου Γένους, τοῦ στειρεύοντος πρίν, καὶ ἠτεκνωμένου δεινῶς σήμερον;
.             Ἄμυνα περὶ πάτρης δὲν εἶναι οἱ σπασμωδικαί, κακομελέτητοι καὶ κακοσύντακτοι ἐπιστρατεῖαι, οὐδὲ τὰ σκωριασμένης ἐπιδεικτικότητος θωρηκτά. Ἄμυνα περὶ πάτρης θὰ ἦτο ἡ εὐσυνείδητος λειτουργία τῶν θεσμῶν, ἡ ἐθνικὴ ἀγωγή, ἡ χρηστὴ διοίκησις, ἡ καταπολέμησις τοῦ ξένου ὑλισμοῦ καὶ τοῦ πιθηκισμοῦ, τοῦ διαφθείραντος τὸ φρόνημα καὶ ἐκφυλίσαντος σήμερον τὸ ἔθνος καὶ ἡ πρόληψις τῆς χρεωκοπίας.
.                Τίς ἠμύνθει περὶ πάτρης; Καὶ τί πταίει ἡ γλαῦξ, ἡ θρηνοῦσα ἐπὶ ἐρειπίων; Πταίουν οἱ πλάσαντες τὰ ἐρείπια. Καὶ τὰ ἐρείπια τὰ ἔπλασαν οἱ ἀνίκανοι κυβερνῆται τῆς Ἑλλάδος».
.           Εἶναι ἄρθρο τοῦ Ἀλέξανδρου Παπαδιαμάντη, μὲ τίτλο «οἰωνός», γραμμένο τὸ 1896, ἕνα χρόνο πρὶν ἀπὸ τὴν ὀδυνηρὴ καὶ ἐξευτελιστικὴ ἧττα στὸν πόλεμο μὲ τοὺς Τούρκους, ὁ ὁποῖος ἔμεινε στὴν ἱστορία μὲ τὸν εὐφημιστικὸ τίτλο «ὁ ἀτυχὴς πόλεμος τοῦ 1897».
.               Μαῦρα φίδια μὲ ζώνουν, ὅταν διαβάζω τὶς παπαδιαμαντικὲς διαπιστώσεις. Ἂν τὸ μεταφέρεις στὴν νεοελληνικὴ γλώσσα, διαβάζεις ἀνατομία τοῦ σήμερα. Χριστούγεννα γιορτάζουμε καὶ οἱ «ἀνίκανοι κυβερνῆται τῆς Ἑλλάδας» κοκορομαχοῦν γιὰ τὸ ποιὸς θὰ συνεχίσει τὴν ἐρήμωσή της. Σὰν νὰ κρατᾶ νυστέρι ὁ μεγάλος μας διηγηματογράφος, τέμνει μὲ παρρησία τὶς πυορρέουσες πληγές μας.
.               Ἄμυνα περὶ πάτρης, φιλοπατρία, γράφει, «θὰ ἦτο ἡ εὐσυνείδητος λειτουργία τῶν θεσμῶν». Ἡ κρίσιμη λέξη εἶναι ἡ εὐσυνειδησία. Ἡ συνείδηση εἶναι δῶρο Θεοῦ στὸν ἄνθρωπο. «Αὐτάρκη τὸν ἄνθρωπον ἐποίησε ὁ Θεὸς πρὸς τὴν τῆς ἀρετῆς αἵρεσιν καὶ τὴν τῆς κακίας φυγήν». Ὁ Θεός, λέει ὁ ἅγιος Χρυσόστομος, ἔπλασε τὸν ἄνθρωπο αὐτάρκη, ὥστε νὰ μπορεῖ ἐλεύθερα, αὐτεξούσια, νὰ ἐπιλέγει τὸ καλὸ καὶ νὰ ἀποφεύγει τὸ κακό. (Εἰς Ρωμ. ὁμιλ. Ϛ´, 5, ΕΠΕ 16Β, 454). Ὅποιον ἔχει συνείδηση μπαζωμένη, ὁ λαός μας τὸν ὀνομάζει ἀθεόφοβο.
.               «Τὸ καθαρὸ συνειδὸς παρέχει θαρρεῖν», ἡ ἔνοχη δικάζει. Θρηνοῦμε ἐπὶ ἐρειπίων, διότι ἀνίκανοι καὶ ἀθεόφοβοι καταρράκωσαν τοὺς θεσμούς.
.               Φιλοπατρία καὶ ἄμυνα ὑπὲρ τοῦ ταλαιπώρου Γένους μας εἶναι ἡ ἐθνικὴ ἀγωγή. Οὔτε ἐθνικὴ εἶναι ὅμως ἡ Παιδεία μας σήμερα οὔτε ἀγωγὴ προσφέρει. Ἡ λέξη ἐθνικὴ διαγράφτηκε ἀπὸ τὸν τίτλο τοῦ ὑπουργείου καὶ ἀντικαταστάθηκε, ἄτυπα, ἀπὸ τὸ νεοεποχίτικο λεκτικὸ ὑβρίδιο «πολυπολιτισμική». Ἡ σπουδαία καὶ εὔσημος λέξη ἀγωγὴ ἀναπαύεται στὰ ἀραχνιασμένα λεξικά. Καὶ τί θαυμάσια εἶναι καὶ τὰ ἐτυμολογικά της γενέθλια! Ἡ ἀγωγὴ παράγεται ἀπὸ τὸ ρῆμα ἄγω, ποὺ σημαίνει ὁδηγῶ. Στὸ μέλλοντα κάνει ἄξω, ἀπὸ δῶ παράγεται ἡ λέξη ἀξία. Ἄρα ἡ ἀγωγὴ πρέπει νὰ ὁδηγεῖ σὲ ἀξίες, νὰ μορφώνει ἄξιους ἀνθρώπους καὶ ὄχι χαύνους καταναλωτές, ὅπως μᾶς θέλουν οἱ ἀνάξιοι κυβερνῆτες.
.              Ἀλλὰ «τὸ κακὸ θὰ σᾶς ἔρθει ἀπὸ τοὺς διαβασμένους», μᾶς κανοναρχοῦσε ὁ Πατροκοσμᾶς.
.               Καὶ ποιοί εἶναι οἱ «διαβασμένοι»; Διαβάζω ἀπὸ ἕνα ἄρθρο μίας βρετανίδας λογοτέχνιδος μὲ τίτλο «Μορφωμένοι βάρβαροι»: «Ἕνα νέο εἶδος ἀνθρώπου ἔχει ἀναδυθεῖ τὸν τελευταῖο καιρό: ὁ μορφωμένος βάρβαρος -ποὺ ἔχει σπουδάσει εἴκοσι χρόνια, ἔχει ἀποκατασταθεῖ θαυμάσια ἐπαγγελματικά, ἀλλὰ δὲν ἔχει διαβάσει τίποτα, δὲν ξέρει ἱστορία καὶ ἀγνοεῖ ὁτιδήποτε βρίσκεται ἐκτὸς τῆς εἰδικότητάς του… Μερικοὶ τυχαίνει νὰ εἶναι καὶ δάσκαλοι. Δὲν διαβάζουν τίποτε ἐκτὸς ἀπὸ τὰ βιβλία ποὺ πρέπει νὰ διδάξουν, δὲν ἔχουν νιώσει ποτὲ τὴν ἀπόλαυση τῆς ἀνάγνωσης, καὶ δὲν μποροῦν νὰ μεταγγίσουν ἐνθουσιασμό, γιὰ νὰ μὴν πῶ ἀγάπη γιὰ τὸ ἀντικείμενό τους». (Σ. Γουνελᾶ, «Ὁ ἀντιχριστιανισμός», ἔκδ. «Ἁρμός», σελ. 34-35). Ὁ Ἕλληνας δάσκαλος ἐπιπροσθέτως, ἂν θέλει νὰ λέγεται δάσκαλος, ὀφείλει τὴν τωρινὴ ἐποχὴ ποὺ κυριαρχοῦν «οἱ τροπαιοῦχοι του ἄδειου λόγου» (Παλαμᾶς), νὰ μεταγγίζει στοὺς μαθητές του τὰ τιμαλφῆ τοῦ Γένους, μ’ ἕνα λόγο «ψυχὴ καὶ Χριστό». Δὲν τὸ πράξαμε, γι’ αὐτὸ θρηνοῦμε ἐπὶ ἐρειπίων.
.         Ἄμυνα περὶ πάτρης εἶναι «ἡ χρηστὴ διοίκησις». Χρηστή; Τί εἶναι αὐτό; Τρώγεται; Πόσοι Ἕλληνες, κάτω ἀπὸ τὰ σαράντα, γνωρίζουν τί σημαίνει ἡ λέξη; (Βαθμολογητὴς διαγωνισμοῦ ΑΣΕΠ μοῦ ἔλεγε, παλαιότερα, ὅτι ὑποψήφιος ἐκπαιδευτικὸς ἐτυμολόγησε τὴν λέξη παγκόσμιος, ἀπὸ τὸ πάγκος+οσμη. Ἀλλὰ τί φταῖνε τὰ μῆλα, ὅταν στὰ πανεπιζήμια-παιδαγωγικὰ τμήματα, τοὺς διδάσκουν «σάπιες μηλιές»;).
.         Ἔγραφε ὁ Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος σ’ ἐκεῖνο τὸ ἐξαιρετικό, ὀλιγοσέλιδο βιβλίο του «Ἐρήμην τῶν Ἑλλήνων» γιὰ τὸν «δημόσιο ὑπάλληλο»: «Ὁ δημόσιος ὑπάλληλος εἴτε εἶναι ὁ ἀνίκανος νὰ σταδιοδρομήσει ἀλλοῦ εἴτε εἶναι ὁ ἱκανός, ἀλλ’ ἄτυχος στὶς ἐπιδιώξεις του, ποὺ ἡ ἔλλειψη τῶν προμνημονευμένων εὐκαιριῶν τὸν ἀναγκάζει ν’ ἀκολουθήσει δρόμους ποὺ δὲν τοὺς ἐπιθυμεῖ καὶ ποὺ δὲν τοὺς εἶχε προβλέψει. Καὶ ἔτσι διατηρεῖ μέσα του τὴν θλίψη τοῦ αἰώνια ἀποτυχημένου καὶ τὴν ἀγανάκτηση τοῦ ξεστρατισμένου, ποὺ εἶναι ὑποχρεωμένος ν’ ἀσκεῖ λειτούργημα ξένο πρὸς τὶς προσωπικὲς προτιμήσεις του.
.         Δὲν εἶναι καθόλου παράδοξο, ὕστερ’ ἀπὸ τοῦτα ποὺ δὲν προσφέρει τίποτε ἀπὸ τὸν πραγματικὸ ἐσωτερικό του κόσμο στὸ λειτούργημά του, ἔξω ἀπὸ μερικὲς ὧρες τῆς μέρας του ἄδροσες, τυπικές, μὲ τὰ μάτια στὸ ρολόγι ποὺ προχωρεῖ μὲ τόσο ἀπελπιστικὴ βραδύτητα». (ἐκδ. «Οἱ ἐκδόσεις τῶν φίλων», σελ. 52, Ἀθήνα 1974). Πατριωτισμὸς εἶναι «ἡ καταπολέμησις τοῦ ξένου ὑλισμοῦ καὶ πιθηκισμοῦ». Σήμερα, θὰ ἔγραφε ὁ Παπαδιαμάντης, τοῦ ἐξευρωπαϊσμοῦ μας. Ὅ,τι γυαλίζει σὲ κάθε κομπλεξικό, τὸ βαφτίζει προοδευτικὸ καί… διαφθορὰ καὶ ἐκφυλισμὸς τοῦ ἔθνους.
.              «Τὸ χάσιμο τοῦ προσανατολισμοῦ μας, τὸ μαράζωμα τῆς νεολαίας, ἡ ἐξόγκωση τοῦ παρασιτικοῦ πληθυσμοῦ τῶν μεγαλουπόλεων, μὲ τὴν ξενολατρείαν του, αὐτὰ ἀποτελοῦν κίνδυνον θανάτου διὰ τὸ ἔθνος. Προώρου μάλιστα θανάτου, διότι τὸ ἔθνος, μετὰ τὴν ἀναγέννησίν του δὲν ἐνηλικιώθη ἀκόμη διὰ νὰ παρακμάσει. Ὁ κίνδυνος εἶναι μεγαλύτερος τῆς πτώσεως τοῦ Βυζαντίου καὶ τῆς Μικρασιατικῆς καταστροφῆς, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀντιληπτός, διότι βαδίζει ὑπούλως καὶ ὑπονομευτικῶς ἐν μέσῳ χλιδῆς καὶ κραιπάλης, μὲ ξένον χρῆμα». (Β. Περσείδη, «τὸ ἐθνικό μας τραγούδι», σελ. 142, Ἀθήνα 1983).
.         Φθάσαμε στὸ σημεῖο, στὰ σχολεῖα, ἀντὶ νὰ ἀκούγονται τὰ θεσπέσια κάλαντά μας, νὰ βρομίζουν τὰ αὐτιά μας ἀμερικανοτσιρίδες καὶ φραγκοβελάσματα. Τί νὰ πεῖ κανείς;
.         Ξεφύλλιζα τὸν Παπαδιαμάντη αὐτὲς τὶς ἡμέρες, γιὰ νὰ γράψω κάτι ἀπὸ τά, περιφρονημένα ἀπὸ τὴν «ἀντεθνικὴ ἀγωγὴ» καὶ τὰ κουρελουργήματα, ποὺ τὰ λένε βιβλία Γλώσσας, ἀριστουργήματά του, ἀλλὰ σκόνταψα στὸ προλογικὸ κείμενό του. Οἱ ἀνίκανοι κυβερνῆτες, ἀφοῦ «ἔπλασαν τὰ ἐρείπια» μὲ τὴν ἀφιλοπατρία τους, μᾶς ὁδηγοῦν σὲ καταστροφὲς τύπου 1897. Μόνη παρηγορία καὶ ἐλπίδα, ἐν μέσῳ τῆς παράνοιας ποὺ ζοῦμε, ἡ γέννηση τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ.
.                  Τὸ φῶς τῆς ἡλιόλουστης Ὀρθοδοξίας μας διαλύει τὰ σκοτάδια! Χριστὸς ἐτέχθη!

.           Ὑστερόγραφο ἐπὶ προσωπικοῦ: δὲν προσχώρησα σὲ κανένα «κόμμα Μπαλτάκου», ποὺ ἀκόμη δὲν ἔχει ἱδρυθεῖ. Ὑπέγραψα μία διακήρυξη ἰδεῶν, σύμφωνη μὲ τὰ πιστεύω μου, κάτω ἀπὸ τὰ ὀνόματα τοῦ Μητροπολίτη Πειραιῶς καὶ τοῦ ἀρχιεπισκόπου Σινᾶ. Γιὰ κάποιους ἐν Χριστῷ… ἀδελφοφάδες, ποὺ μὲ ἐγκαλοῦν γιά…πτώση, ἀπαντῶ μὲ τὸ πατερικό: «ὁ ταπεινὸς οὐδέποτε πίπτει. Πόθεν γὰρ πεσεῖν ἔχει ὑποκάτω πάντων ὧν;». Τὸ μόνο βέβαιο εἶναι ὅτι θὰ συνεχίσουν νὰ μπαίνουν στὴ Βουλὴ κόμματα ὅπως ἡ ΔΗΜΑΡ καὶ τὰ «ποτάμια» καὶ ὁ πατριωτικὸς λεγόμενος χῶρος, θὰ παρακολουθεῖ ἀδρανὴς τὴν δήωση τῆς πατρίδας μας.

, , ,

1 Σχόλιο

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ, ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος) «Γράφουν γιὰ τὰ Χριστούγεννα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀπουσιάζει ὁ Χριστός».

Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιὰ καὶ λογοτεχνία

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.           Οἱ ἐκδότες καὶ τὰ βιβλιοπωλεῖα τὶς ἡμέρες αὐτὲς προσφέρουν πολλὰ βιβλία, ποὺ ἔχουν ἐπίκαιρους τίτλους γιὰ τὰ Χριστούγεννα καὶ τὴν Πρωτοχρονιά, ποὺ ὅμως δὲν ἔχουν καμία οὐσιαστικὴ σχέση μὲ τὶς δύο αὐτὲς χριστιανικὲς ἑορτές. Γράφουν γι τ Χριστούγεννα, π τ ποῖα πουσιάζει Χριστς καὶ γιὰ τοῦ Ἁγίου Βασιλείου καὶ τὸ χριστιανικὸ Νέο Ἔτος – μὴν ξεχνᾶμε ὅτι ἡ χρονολόγηση εἶναι ἀπὸ τὴ Γέννηση τοῦ Χριστοῦ καὶ οἱ ἄλλες θρησκεῖες ἄλλοτε ἔχουν πρωτοχρονιὲς – χωρὶς σκέψη γιὰ τὸ χρόνο καὶ τὴ σωστὴ διαχείρισή του, σὲ σχέση μὲ τὴν αἰωνιότητα.
.           Ἕνας ἀπὸ τοὺς μεγάλους λογοτέχνες, ποὺ ἔγραψαν γιὰ τὰ Χριστούγεννα ἔχοντας βιώσει τὸ Μυστήριο τῆς ἐνανθρώπησης τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, εἶναι ὁ Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Ὁ ἰδιοφυὴς ποιητὴς καὶ στοχαστὴς Γιῶργος Σαραντάρης, τὸν Ἰανουάριο τοῦ 1938, ἔγραψε σχετικὰ στὸ περιοδικὸ «Μακεδονικὲς Ἡμέρες»: «Ὕστερα ἀπὸ τὸν Παπαδιαμάντη δὲν φανερώθηκε μήτε ἕνας σοβαρὸς θρησκευτικὸς πεζογράφος». Ὁ Παπαδιαμάντης ἔγραψε δεκατέσσερα χριστουγεννιάτικα διηγήματα. Ὅλα εἶναι δημοσιευμένα ἀπὸ τὸ 1887 ἕως τὸ 1906, ἀνήμερα τὰ Χριστούγεννα σὲ ἐφημερίδες, πλὴν ἑνός, τῆς «Χτυπημένης», ποὺ ἡ πρώτη του δημοσίευση ἦταν τὰ Χριστούγεννα τοῦ 1890 στὸ περιοδικὸ «Ἀττικὸν Μουσεῖον».
.           Μὲ τὸν Παπαδιαμάντη καὶ τὸ ἔργο του καὶ μὲ τὰ ὅσα γράφει γι’ αὐτὸν ὁ Γιῶργος Σαραντάρης, γεννιέται τὸ ἐρώτημα ποιὸς εἶναι «ὁ θρησκευτικὸς πεζογράφος»; Ὁ Σαραντάρης θεωρεῖ ὅτι εἶναι αὐτὸς ποὺ ἔχει βιώσει τὸ Λόγο τοῦ Θεανθρώπου Ἰησοῦ καὶ τὸ βίωμα αὐτὸ τὸ ἐκφράζει στὸ ἔργο του, βοηθώντας τὸν ἀναγνώστη του στὴν πορεία τῆς ζωῆς του. Ἀντίθετα, ὁ Σαραντάρης πιστεύει πὼς στὸν ἄνθρωπο δὲν προσφέρει τίποτε οὐσιαστικὸ ἡ χοϊκὴ λογοτεχνία, ὅσο ὑψηλοῦ αἰσθητικοῦ ἐπιπέδου κι ἂν εἶναι καὶ ὅσο κι ἂν σ’ αὐτὴν περιέχονται ἀποστάγματα σοφίας καὶ ἐμπειρίας ἀπὸ τὴν ἀνθρώπινη ζωή. Ὡς παράδειγμα διαφορᾶς μεταξύ τῆς πνευματικῆς καὶ τῆς ὑλιστικῆς λογοτεχνίας ὁ Σαραντάρης φέρνει τοὺς «ἡδονιστὲς» μεγάλους συγγραφεῖς Γκαῖτε καὶ Σαίξπηρ ἀπὸ τὴ μία πλευρὰ καὶ τὸν μεγάλο ἐπίσης χριστιανὸ συγγραφέα Ντοστογιέφσκι ἀπὸ τὴν ἄλλη. Οἱ δύο πρῶτοι ἔχουν ἕνα σημαντικὸ πλάτος καὶ ὕψος δημιουργίας, ἀλλά, κατὰ τὴν ἄποψή του, μήτε ὁ ἕνας, μήτε ὁ ἄλλος «προσθέτουν κάτι τὸ ἀναγκαῖο στὴν ἀνησυχία τοῦ σύγχρονου ἀνθρώπου».
.           Ἀντίθετα πρὸς τὸν Σαραντάρη ὁ Παν. Κανελλόπουλος εἶχε μεγάλο θαυμασμὸ στὸν Γκαῖτε. Στὴν κριτική του σὲ φιλοσοφικὸ δοκίμιο τοῦ Γ. Σαραντάρη ἐκφράζει τὴ διαφωνία του στὴ γνώμη τοῦ Σαραντάρη γιὰ τὸν μεγάλο Γερμανὸ συγγραφέα καθὼς καὶ γιὰ τὸν Σαίξπηρ καὶ σημειώνει μεταξὺ τῶν ἄλλων: «…Οἱ συμβολικοὶ τύποι ἑνὸς Ἀμλέτου κι ἑνὸς Φάουστ –ὅπως ἐπίσης ἑνὸς Ἀλιόσα Καραμάζωφ– εἶναι ἰσότιμοι μ’ ἕναν Προμηθέα καὶ μ’ ἕναν Οἰδίποδα… Κι αὐτὸ μονάχα τὸ γεγονὸς τῆς δημιουργίας ἑνὸς Φάουστ –τοῦ Φάουστ ὅπως τὸν ἔπλασε ὁ Γκαῖτε κι ὄχι ὅπως τὸν παρέλαβε ἀπὸ τὸν παλαιὸ μύθο– φθάνει γιὰ νὰ ἀνεβάσει τὸν Γκαῖτε στὸ ὕψος τὸ ἀληθινὰ ὀλύμπιο». Ὁ Παν. Κανελλόπουλος ἐκφράζει τὸ θαυμασμό του στὸν Γκαῖτε καὶ βάζει δίπλα στὸν Ἀλιόσα τὸν Φάουστ καὶ τὸν Ἄμλετ… Ἐπίσης ἐκτιμᾶ τοὺς Σαίξπηρ καὶ Γκαῖτε ὡς ἰσότιμους πρὸς τοὺς Αἰσχύλο καὶ Σοφοκλῆ, χωρὶς νὰ ἀναφέρεται στὴν πρωτοτυπία τοῦ ἔργου τῶν μεγάλων ἀρχαίων τραγικῶν καὶ στὴν τεράστια χρονικὴ ἀπόσταση ποὺ τοὺς χωρίζει, στὸ διάστημα τῆς ὁποίας ὑπῆρξε ἡ καθοριστικὴ γιὰ τὴν πορεία τῆς ἀνθρωπότητας παρουσία τοῦ Ἀναστημένου Θεανθρώπου Ἰησοῦ Χριστοῦ.
.           Στὴν κριτικὴ τοῦ Παν. Κανελλόπουλου στὸ φιλοσοφικό του δοκίμιο ὁ Γ. Σαραντάρης ἀπάντησε ἐπιμένοντας στὸν διαχωρισμὸ τοῦ «ἡδονιστῆ» ἀπὸ τὸν χριστιανὸ συγγραφέα. Γράφει μεταξὺ τῶν ἄλλων:
.           «Ὁ Φάουστ – ὅπως μὲ ὀξυδέρκεια παρατηρεῖ ὁ Κίρκεγκωρντ κάπου – εἶναι ἕνας ποὺ ἀμφιβάλλει, ἕνας παραβάτης τοῦ πνεύματος, ποὺ παίρνει τὸ δρόμο τῆς σάρκας. Ἐγὼ λέω χωρὶς ἄλλο, ὁ Φάουστ εἶναι ἕνας ἠδονιστής. Καὶ ὁ Γκαῖτε πίσω ἀπὸ αὐτόν. Καὶ ὅσοι ἀκολουθοῦν τὸν Γκαῖτε στὸ μυθώδη βίο του, ὅσοι τὴν εὐτυχία τοῦ Γκαῖτε θεωροῦν ἰδανικό. Νομίζω ὅτι τόσο ὁ Γκαῖτε ὅσον καὶ ὁ Σαίξπηρ ἀπομακρύνθηκαν ἀπὸ τὴν πηγὴ τοῦ Χριστιανισμοῦ, λησμόνησαν τὴν ἀνάγκη τῆς πίστης, κ’ ἔτσι τὸ ἔργο τοὺς οὐσιαστικὰ δὲ μᾶς βοηθάει ν’ ἀνακαλύψουμε ἐκεῖνο τὸν ἑαυτό μας ποὺ περισσότερο ποθοῦμε, ἐκεῖνο τὸν ἑαυτό μας ποὺ μόνος, γι’ αὐτὸ εἴμαστε βέβαιοι, μπορεῖ νὰ σώσει ἀπὸ τὴν καταστροφὴ καὶ νὰ στηρίξει ἕναν κόσμο». Κατὰ τὸν Σαραντάρη «Ὁ Ντοστογιέφσκι εἶναι ἡ ἄρνηση τοῦ Γκαῖτε καὶ τοῦ Σαίξπηρ καὶ ὅποιος παραδέχεται σοβαρὰ τὸν Ντοστογιέφσκι δὲν μπορεῖ νὰ παραδεχτεῖ τὸν Γκαῖτε καὶ τὸν Σαίξπηρ, ὅπως ὅποιος παραδέχεται τὴν ἀλήθεια τοῦ Χριστοῦ δὲν μπορεῖ νὰ παραδεχτεῖ ἄλλην ἀλήθεια».
.           Οἱ Ἕλληνες συγγραφεῖς, κατὰ τὸν Σαραντάρη, πλὴν ὀλίγων ἐξαιρέσεων, εἶναι πιὸ κοντὰ στὴν ἡδονιστικὴ Δύση, παρὰ στὸν «ἐπικὸ ποιητὴ τῆς χριστιανικῆς πίστης» Ντοστογιέφσκι καὶ στὴν παράδοση τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Γράφει σχετικὰ τὸ 1939:
.           «Στοὺς σύγχρονους πεζογράφους μᾶς πιστοποιῶ μίαν ἀδιαφορία πρὸς ἐκεῖνο τὸ μέρος τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ποὺ δημιούργησε χτὲς τὴν ἱστορία μας, ποὺ θὰ δημιουργήσει αὔριο τὴ μελλοντική μας ἱστορία. Σὰ νὰ μὴν ἔχουνε κάτω ἀπὸ τὰ μάτια ἕνα τέτοιο λαό, σὰ νὰ μὴν τὸν εἴδανε πουθενὰ ἢ νὰ τὸν λησμονήσανε… Μὲ Κηφισιές, τέϊα καὶ σαχλαμάρες οἱ περισσότεροι πεζογράφοι μας φιλοδοξοῦν νὰ φτάσουν στὸ ὕψος ἑνὸς Ζὶντ ἢ μίας Βούλφ, σὰ νὰ μὴ μπορεῖ ἄλλο ὄνειρο νὰ τοὺς θρέψει, παρὰ ἐκεῖνο ποὺ πηγάζει ἀπὸ τὴ λιγότερο ἢ περισσότερο σάπια λογοτεχνία τῶν ξένων, τῶν δυτικῶν λαῶν…».

.           Δυστυχῶς στὶς ἡμέρες μας ἔχει ἐνταθεῖ ἡ χοϊκὴ καὶ ἡδονιστικὴ λογοτεχνία καὶ λίγες εἶναι οἱ ἐπιλογὲς ὅσων ἐπιθυμοῦν κάτι τὸ ποιοτικὸ καὶ οὐσιαστικὸ γιὰ τὴ ζωὴ τοὺς ποίημα ἢ πεζογράφημα.-

, , , , ,

Σχολιάστε