Ἄρθρα σημειωμένα ὡς ψυχολογία

Η ΑΣΚΗΣΗ ΩΣ ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΩΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΟΣ-1

«ΔΟΣ ΑΙΜΑ ΚΑΙ ΛΑΒΕ ΠΝΕΥΜΑ»! [Α´]

† Ἰωάν. Κορναράκη,
(Ὁμοτ.) Καθηγητοῦ Θεολογικῆς Σχολῆς Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν
«Φιλοκαλικὰ θέματα ἐρημικῆς ἐσωτερικότητος»
 ἔκδ. «Ὀρθ. Κυψέλη»,
Θεσσαλονίκη 1975,  σ. 70-76

.             Ο πηρεσίες τς σύγχρονης ψυχολογίας στν βελτίωση τν ρων τς ζως το νθρώπου εναι σφαλς χι πλς ξιόλογες λλ κα παινετές. Ἡ εὐρεία διάδοση τῶν ψυχολογικῶν γνώσεων συνετέλεσε καὶ συντελεῖ στὴν κατανόηση τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο σὲ ὅλες τὶς ἐκδηλώσεις του καὶ τὶς μορφὲς ἢ τοὺς τομεῖς τῆς ζωῆς του. Ἡ συνεχῶς ἐπισωρευομένη ψυχολογικὴ ἐμπειρία, ἀπὸ τὴ μεθοδικὴ ἔρευνα ἢ τὸ αὐθόρμητο καὶ τυχαῖο ψυχολογικὸ γεγονός, τίθεται συνεχῶς στὴν ὑπηρεσία τῆς βελτιώσεως καὶ ἐξομαλύνσεως τῆς καθημερινῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἡ πορεία τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου διαποτίζεται συνεχῶς ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῆς ψυχολογίας «γιὰ ἕνα καλύτερο σήμερα»! Ὅ,τι εἶναι ψυχολογικό, εἶναι χρήσιμο σὰν δείκτης ζωῆς. Ἐνῶ κάθε «ἀψυχολόγητο» θεωρεῖται σὰν κάτι σχεδὸν … ἀπάνθρωπο!

* * *

.             τάση ατ ν «ψυχολογοποιομε» τν παρξη κα τ δράση το νθρώπου εἶναι πολὺ χρήσιμη, ἀλλά… μέχρις ἑνὸς σημείου! Πέρα ἀπὸ αὐτὸ τὸ σημεῖο ἀρχίζει ἡ κατάχρηση τοῦ πνεύματος τῆς ψυχολογίας. Οἱ ἐπιστήμονες στὴν περίπτωση αὐτὴ ὁμιλοῦν γιὰ «ψυχολογιαρχία» (Psychologismus). Σύμφωνα μὲ τὴν τάση αὐτή, στὴν περιοχὴ τῆς ἐπιστημονικῆς ψυχολογικῆς ἐρεύνης, τὰ πάντα ἀνάγονται σὲ ψυχολογικὰ αἴτια καὶ ἄγονται σὲ ψυχολογικοὺς σκοπούς.
.             Ἡ κατάχρηση τῶν ψυχολογικῶν σπουδῶν θὰ ἠμποροῦσε νὰ βεβαιωθῆ πληθωρικὰ στὴν περιοχὴ τῆς ἀγωγῆς τοῦ παιδιοῦ. Τὸ νέο ρεῦμα τῆς θεωρίας τῆς ἀγωγῆς, ποὺ ὠνομάστηκε «Νέα Ἀγωγὴ» (Education Nouvelle) καὶ ποὺ ξεκίνησε ἀπὸ τὶς ἐμπειρίες τῆς παιδαγωγικῆς ἀφυπνίσεως ποὺ προεκάλεσαν τὰ πρῶτα κτυπητὰ πορίσματα τῆς ψυχολογικῆς προόδου, τοποθέτησε τὸ παιδὶ σ’ ἕνα πολὺ ὑψηλὸ βάθρο. Μὲ παιδαγωγικὲς καὶ κυρίως ψυχολογικὲς πρωτοβουλίες ἐξωραΐστηκε τόσο ὑπέρμετρα ἢ ἄμετρα ἡ προσωπικότης τοῦ παιδιοῦ, ὥστε βρεθήκαμε μπροστὰ σὲ μία παραποιημένη ψυχολογικὰ εἰκόνα. Τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Νέα Ἀγωγὴ δὲν προχώρησε ἀνοδικὰ καὶ δὲν κατέκτησε ὅλα τὰ πεδία τῆς ἀγωγῆς, ἀλλὰ περιορίστηκε σὲ «πρότυπα» μὰ πολυδάπανα ἱδρύματα, δείχνει ὅτι οἱ ψυχολογικὲς πρωτοβουλίες παραποίησαν πράγματι τὴν προσωπικότητα τοῦ παιδιοῦ. Κυρίως ἐνόθευσαν τὸ ἀνθρώπινο πνεῦμα μὲ πολλή… ψυχολογία καὶ ἑπομένως μὲ πολλή… ἄνεση! Γιατί τὸ πνεῦμα τῆς Νέας Ἀγωγῆς ποὺ διαμορφώθηκε μὲ βάση τὶς ψυχολογικὲς θεωρίες στὸ τέλος-τέλος καθιέρωσε τὴν εὐκολία καὶ τὴν ἄνεση σὰν βασικὰ μέσα τῆς ἀγωγῆς τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἑπομένως ἐμμέσως καὶ σὰν σκοποὺς τῆς ὑπάρξεώς του.

* * *

.             Τ ψυχολογικ ατ κλίμα, σν διάσταση τς πάρξεως, πηρεάζει τὴν ζω κα το χριστιανο ποὺ εἶναι καλοπροαίρετος, ὡς πρὸς τὶς ὑποχρεώσεις του καὶ τὰ καθήκοντά του πρὸς τὴν Ἐκκλησία. Ὁ σύγχρονος χριστιανὸς θέλει κι ἐκεῖνος νὰ ζήση «ψυχολογικὰ» τὸν χριστιανισμό του. Δηλαδὴ θεωρεῖ τοὺς ψυχολογικοὺς συμβιβασμοὺς σὰν αὐτονόητα στοιχεῖα τῆς ἐξελικτικῆς πορείας τοῦ κοινωνικοῦ βίου ἀλλὰ καὶ τῆς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας μέσα στοὺς κόλπους τοῦ βίου αὐτοῦ. Ἐκτὸς ἀπὸ τὸν «κανονικὸ» ὅρο «κατ’ οἰκονομίαν», ὁ σύγχρονος χριστιανὸς γνωρίζει κι ἕνα ψυχολογικὸ ὄρο μὲ τὴν ἴδια ἐπωνυμία. Ὁ συμβιβασμὸς τοῦ συγχρόνου «καλοῦ» χριστιανοῦ μὲ τὸν κόσμο γίνεται γιὰ λόγους ψυχολογικοὺς καὶ ἑπομένως «κατ’ οἰκονομία»!
.             Ἀναμφιβόλως εἶναι γεγονὸς ὅτι δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς εὔκολα νὰ ἐκτιμήση ἀντικειμενικὰ τὰ θετικὰ στοιχεῖα τοῦ ψυχολογικοῦ «κατ’ οἰκονομίαν»! Ἡ ψυχολογία, ὅπως καὶ ἀλλοῦ ὑπογραμμίστηκε, ἔχει μία ἀξία ἀναμφισβήτητη. Ἀλλὰ μέχρις ἑνὸς ὁρίου..! Κι εἶναι ἀλήθεια, ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριά, ὅτι τὴν ὑπέρβαση τοῦ ὁρίου αὐτοῦ τὴν πραγματοποιεῖ ὁ σύγχρονος χριστιανὸς μὲ πολλὴ ἄνεση. Μὲ τὴν ἄνεση ἀκριβῶς ποὺ τοῦ δίνει ἡ ὑπερεκτίμηση τοῦ πνεύματος τῆς ψυχολογίας (κι ἂς μὴ γνωρίζει ὁ ἴδιος θεωρητικὰ τὴν ψυχολογία αὐτή!). Μὲ ὁδηγό, συνειδητὰ ἢ ἀσυνείδητα, τὸ πνεῦμα αὐτὸ τῆς ψυχολογίας προβάλλει τὰ δικαιώματά του στὴν ζωὴ καὶ τὶς ἀνέσεις της. Θέλει νὰ ζήση τὴν τεχνολογικὴ ζωή του «ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ». Κι ἐδῶ βέβαια συναντᾶ μία δυσκολία ποὺ ὅμως, ὅπως φαίνεται, τὴν ἀπωθεῖ στὸ ἀσυνείδητό του. σύγχρονος  χριστιανς «σκηνοθετε» μία ζω εσεβείας πο εναι πολ μακρι π τν αθεντικ εσέβεια, γιατί βασικς προσανατολισμός του δν χει στόχο τν οραν λλ τὴν γ. Ἡ ψυχολογικὴ ἐκτίμηση καὶ προοπτικὴ τῆς ζωῆς του τὸν κατευθύνει πρὸς τὴν βίωση τῶν τεχνολογικῶν ἀγαθῶν ποὺ δίνει… ὁ Θεός!

* * *

.             Ὅμως, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ψυχολογικὴ προσαρμογὴ στὴν ζωὴ καὶ ἡ ἀπόλαυση τῶν τεχνολογικῶν ἀγαθῶν ἔχουν μία νομιμότητα ἀναμφισβήτητη, εἶναι στοιχεῖα μίας ζωῆς ποὺ δὲν εἶναι αὐθεντικὰ πνευματική. Τὸ Εὐαγγέλιο τοῦ Χριστοῦ ὄχι μόνο δὲν ἀρνεῖται τὴν πρόοδο, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐπιβάλλει καὶ τὴν καθαγιάζει. Ἐξ ἄλλου, ὡς πρὸς τὴν ψυχολογικὴ προσαρμογή, τὴν παραδέχεται πράγματι σὰν ὅρο τῆς ζωῆς ποὺ εἶναι αὐτονόητα ἀνθρώπινη. Ἀλλά, παρ’ ὅλα αὐτά, τὸ Εὐαγγέλιο τοῦ Χριστοῦ προβάλλει στὴν ζωὴ τοῦ Κυρίου καὶ τῶν Ἀποστόλων του μία ζωὴ ἀσκήσεως καὶ αἵματος! Μία ζωὴ βέβαια χαρᾶς καὶ εὐδοκίας! Μία ζωὴ ποτισμένη μὲ τὴν αὐθεντικὴ χαρὰ ποὺ δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ἀφαιρέση ἀπὸ τὴν καρδιὰ τοῦ πνευματικοῦ ἀγωνιστοῦ. Μά, πρὶν ἀπ’ ὅλα, μία ζωὴ στολισμένη μὲ τὸ αἷμα τοῦ μαρτυρίου τῆς ἀσκήσεως σὰν βασιλικὴ πορφύρα καὶ βύσσο!
.             σιος Νικήτας Στηθάτος συμπυκνώνει σ λίγες λέξεις τν περιγραφ τς σκήσεως κα το μαρτυρίου πο βιώνουν ο αθεντικο πνευματικο νθρωποι. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, κατὰ τὸν ὅσιο πατέρα «ε γρ πόνοις αυτν καθαίρουσι τς ψυχς κα τς ντολς το Κυρίου τηροῦσι, κενοντες αυτν τ αματα πρ τς γάπης το Χριστο». Οἱ αὐθεντικοὶ πνευματικοὶ ἄνθρωποι χύνουν τὸ αἷμα τῆς ψυχῆς τους «ὑπὲρ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ». Γιατί «καθαίρουσι τὴν σάρκα νηστείαις καὶ ἀγρυπνίαις· δάκρυσι τὸ πάχος λεπτύνουσι τῆς καρδίας· κακοπαθείαις νεκροῦσι τὰ μέλη· προσευχῇ καὶ μελέτῃ τὸν νοῦν πληροῦσι φωτὸς καὶ λαμπρὸν αὐτὸν ἀπεργάζονται, τῇ ἀπαρνήσει τῶν θελημάτων χωρίζουσι τὰς ἰδίας ψυχὰς ἀπὸ τῆς τοῦ σώματος προσπαθείας καὶ ὅλοι μόνου τοῦ πνεύματος γίνονται. Διὸ καὶ πνευματικοὶ οὐ μόνον γνωρίζονται, ἀλλὰ καὶ καλοῦνται παρὰ πάντων εἰκότως»1.
.             συνοπτικ ατ περιγραφ το μαρτυρίου τς σκήσεως, πο πεικονίζει τ δραματικ ρο το αματος τς ψυχς, ποκαλύπτει συγχρόνως μία πέρβαση: τν πέρβαση το ψυχολογικο δυναμικο τῆς προσωπικότητος!
.             Ἡ ἄσκηση, σὰν μία δυναμικὴ ἐνέργεια καὶ λειτουργία τῆς προσωπικότητος, εἶναι πράγματι ὑπέρβαση τῶν ψυχολογικῶν δεδομένων καὶ γενικῶς τοῦ ψυχολογικοῦ δυναμικοῦ τῆς προσωπικότητος. σκητς δν συμμορφώνεται μ τς ψυχολογικές του νάγκες. ντιθέτως, δρ ναντίον τν ψυχολογικν διαθέσεων κα παρορμήσεων πο κφράζουν τ νθρώπινο στοιχεο τς προσωπικότητος. ρημικ σωτερικότης εναι μία ντονη κα δυναμικ σκηση τς «τομικότητος» πο κφράζεται ψυχολογικά. Οἱ ἐπιθυμίες, οἱ προθέσεις, οἱ ἀνάγκες, οἱ στερήσεις καὶ κάθε ἄλλο δυναμικὸ στοιχεῖο τῆς ψυχολογικῆς ὑποστάσεως τῆς ἀτομικότητος, δαμάζονται καὶ ἐξουδετερώνονται ἀπὸ τὸ πνευματικὸ βάθος τῆς προσωπικότητος, ἀλλὰ μὲ τρόπο βίαιο. Ἡ ἄσκηση εἶναι μία ἀντιλογία στὶς ἐπιθυμίες τῆς «σαρκὸς» καὶ ἕνα βίαιο μαστίγωμα τῶν διαθέσεων καὶ παρορμήσεων ποὺ εἶναι ντυμένες μὲ τὸν ψυχολογικὸ χιτώνα, δηλ. μνα νδυμα νθρωπίνης νομιμότητος. σκηση εναι πράγματι μία πέρβαση κα μία ρνηση τν λογικν, δηλ. ψυχολογικν δικαιωμάτων τς προσωπικότητος. σκηση εναι μία παράλογη πράξη πο μετουσιώνει δυναμικ τς ψυχολογικς μπειρίες το νθρώπου σ πνευματικ πόσταση κα ζωή. Χωρς σκηση, χωρς βία κα αμάτινη πίεση στς λαζονικς παιτήσεις τς ψυχολογικς ζως του, δν μπορε χριστιανς ννεβ τν κλίμακα τν ρετν κα ν εσέλθη στεφανωμένος στ βασιλεία το Θεο. Χωρὶς νὰ χύση αἷμα, δὲν ἠμπορεῖ νὰ λάβη πνεῦμα. Ἡ πνευματικὴ αὐτὴ βιαιοπραγία εἰς βάρος τοῦ ἑαυτοῦ του ἀπὸ τὸν ἑαυτό του, εἶναι τὸ περιζήτητο εἰσιτήριο τοῦ παραδείσου.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

ΠΗΓΗ ἀνεπεξ. ἠλ. κειμ: impantokratoros.gr

, , ,

Σχολιάστε

ΘΕΟΛΟΓΙΑ, ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΗ «Ἐκεῖ στὴν καρδιά, ὅταν ἀποσπασθῆ ἀπὸ τὴν δυναστεία τῆς λογικῆς, τῶν παθῶν καὶ τοῦ περιβάλλοντος,ἐκεῖ φανερώνεται ὁ Θεός». [Μητρ. Ναυπάκτου Ἱερόθεος]

Θεολογία, Ψυχολογία καὶ Νευροεπιστήμη

Τοῦ Μητροπολίτου Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου

(Περίληψη) 

.               Ἡ Εἰσήγηση τὴν ὁποία ἔχω ἑτοιμάσει ἔχει μεταφρασθῆ στὴν ρουμανικὴ γλώσσα καὶ ἔχει ἤδη δημοσιευθῆ σὲ βιβλίο. Περιλαμβάνει τέσσερα σημεῖα, ἤτοι: Πρῶτον, πῶς ἔφθασα νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ θέμα καὶ νὰ γράψω τὸ βιβλίο «Ὀρθόδοξη Ψυχοθεραπεία». Δεύτερον, ὁ ὅρος «ὀρθόδοξη ψυχοθεραπεία» ἔχει γίνει ἀποδεκτὸς ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴ Ψυχολογικὴ Ἑταιρεία. Τρίτον, ποιὲς εἶναι οἱ βασικὲς ἀρχὲς τῆς Ὀρθόδοξης Ψυχοθεραπείας καὶ τέταρτον, τὸ ἔργο τῆς Ἐκκλησίας ἀπὸ πλευρᾶς σύγχρονης ψυχολογίας καὶ νευροεπιστήμης.
.               Στὴν συνέχεια, θὰ τονίσω τρία ἄλλα σημεῖα, ὡς εἰσαγωγικὰ στὸ παρὸν Συνέδριο καὶ ἂν χρειασθῆ θὰ ἐπανέλθω στὴν συζήτηση καὶ θὰ ἀπαντήσω σὲ τυχὸν διευκρινιστικὲς ἐρωτήσεις.

 1. Ἡ ὀρθόδοξη ἀνθρωπολογία

.             Εἶναι σημαντικὸ νὰ ἐξετασθῆ ποιὰ εἶναι ἡ ὀρθόδοξη ἀνθρωπολογία, δηλαδὴ ποιὰ εἶναι ἡ διδασκαλία τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας γιὰ τὸν ἄνθρωπο. Ἂν δὲν ἐρευνηθῆ αὐτὸ τὸ σημεῖο, δὲν θὰ μπορέσουμε νὰ δοῦμε τὸ ποιμαντικὸ ἔργο τῆς Ἐκκλησίας γιὰ τὸν ἄνθρωπο.
.             Εἶναι σαφὴς ἡ διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι δισύνθετος, ἀποτελεῖται ἀπὸ ψυχὴ καὶ σῶμα σὲ μιὰ ἑνότητα. Ὑπάρχει δὲ μεγάλη σχέση μεταξύ τους, ὅπως δύο ἐρωτευμένοι, κατὰ τὴν εἰκόνα ποὺ χρησιμοποιοῦν οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. Εἶναι μυστήριο πῶς ἑνώθηκε ἡ ψυχὴ μὲ τὸ σῶμα κατὰ τὴν σύλληψη, ἀλλὰ εἶναι καὶ μυστήριο πῶς χωρίζεται ἡ ψυχὴ ἀπὸ τὸ σῶμα κατὰ τὸν θάνατο.
.             Ἡ ψυχὴ συνδέεται στενὰ μὲ τὴν ζωή, δηλαδὴ δὲν ὑπάρχει ζωὴ στὸ σῶμα χωρὶς τὴν ὕπαρξη τῆς ψυχῆς, καὶ ἑπομένως ἡ ψυχὴ ἐνεργεῖ σὲ ὅλο τὸ σῶμα, διαφοροτρόπως. Δὲν συγκρατεῖ τὸ σῶμα τὴν ψυχή, ἀλλὰ ἡ ψυχὴ κρατᾶ σὲ ἑνότητα τὸ σῶμα.
.             Ὁ ἄνθρωπος, ὅμως, ἀπὸ τὴν δημιουργία του ἔχει καὶ τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ, τὸ λεγόμενο «πνεῦμα». Δὲν πρόκειται γιὰ τὸ τρισύνθετο, ἀλλὰ γιὰ τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ ποὺ χαρίτωνε τοὺς Πρωτοπλάστους καὶ στὴν ψυχὴ καὶ στὸ σῶμα.
.             Συγχρόνως ὁ ἄνθρωπος, κατὰ τὴν διδασκαλία τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, εἶναι δημιουργημένος κατ’ εἰκόνα καὶ καθ’ ὁμοίωση Θεοῦ. Τὸ κατ’ εἰκόνα εἶναι τὸ λογικὸ καὶ τὸ αὐτεξούσιο, τὸ καθ’ ὁμοίωση εἶναι ἡ θέωση. Ἔτσι, ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ τὴν δημιουργία του ἔχει ὁρμὴ νὰ ὁδηγηθῆ πρὸς τὸν Θεό, νὰ γίνη θεούμενος. Ἑπομένως, δὲν ἀρκεῖ ἡ βιολογικὴ ζωή, οὔτε τὸ λογικὸ καὶ τὸ αὐτεξούσιο, ἀλλὰ ἡ κοινωνία τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεό, ἡ θέωση, ὁ ἁγιασμός, ἡ τελείωση
.             Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος κάνει λόγο στὶς Ἐπιστολὲς ποὺ ἀπέστειλε στοὺς Χριστιανοὺς τῶν Ἐκκλησιῶν τὶς ὁποῖες ἵδρυσε, γιὰ τὸν σαρκικό, ψυχικὸ καὶ πνευματικὸ ἄνθρωπο. Ὁ σαρκικὸς καὶ ψυχικὸς εἶναι αὐτὸς ποὺ ἔχει ὅλα τὰ στοιχεῖα τοῦ ἀνθρώπου, τὶς ἱκανότητες, ἀλλὰ δὲν ἔχει τὸ Ἅγιον Πνεῦμα. Ὁ πνευματικὸς ἄνθρωπος εἶναι αὐτὸς ποὺ ἔχει ψυχὴ καὶ σῶμα, ἀλλὰ καὶ τὰ δύο αὐτὰ στοιχεῖα χαριτώνονται ἀπὸ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα.
.             Ἔτσι, πνευματικὴ ἀσθένεια, γιὰ τὴν ὁποία κάνει λόγο ἡ Ὀρθόδοξη θεολογία, εἶναι ἡ στέρηση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τὸ νὰ παραμένη ὁ ἄνθρωπος στὴν φυσικὴ ἀνθρωπολογία, στὸ σῶμα καὶ τὴν ψυχή, καὶ νὰ μὴ φωτίζεται καὶ ἁγιάζεται ἀπὸ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα. Μέσα ἀπὸ αὐτὴν τὴν προοπτικὴ κάνουμε λόγο γιὰ πνευματικὲς ἀσθένειες ποὺ πρέπει νὰ θεραπευθοῦν, ὥστε νὰ ἱκανοποιηθῆ ὁ ἀπώτερος σκοπὸς τῆς δημιουργίας τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ Χριστὸς εἶναι θεραπευτής, γιατί θεραπεύει τὶς πνευματικὲς ἀσθένειες, οἱ ὁποῖες θεραπεῖες ἔχουν συνέπειες καὶ στὸ σῶμα καὶ μερικὲς φορὲς ὁ Χριστὸς θεραπεύει καὶ σωματικὲς ἀσθένειες, ὅπως τὸ βλέπουμε στὰ θαύματα ποὺ ἐπετέλεσε καὶ ἐπιτελεῖ διὰ τῶν ἁγίων.

 2. Διάκριση λογικῆς καὶ νοερᾶς ἐνεργείας

.             Ἡ ψυχή, κατὰ τὴν διδασκαλία τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, «πανταχοῦ τοῦ σώματός ἐστιν». Συγχρόνως, εἶναι ἑνιαία καὶ πολυδύναμη, δηλαδὴ ἔχει πολλὲς δυνάμεις ποὺ λειτουργοῦν παράλληλα. Μεταξὺ τῶν δυνάμεων αὐτῶν εἶναι ἡ λογικὴ ἐνέργεια καὶ ἡ νοερὰ ἐνέργεια.
.             Ἡ λογικὴ ἐνέργεια τῆς ψυχῆς λειτουργεῖ στὸν ἐγκέφαλο τοῦ ἀνθρώπου καὶ χρησιμοποιεῖ ὅλα τὰ στοιχεῖα του γιὰ νὰ ἐκφρασθῆ. Εἶναι γνωστὸν ἀπὸ τὴν σύγχρονη νευροεπιστήμη ὅτι ὁ ἐγκέφαλος τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἕνα ἐργοστάσιο παραγωγῆς ἐνέργειας καὶ χημικῶν ἑνώσεων. Ἡ ἐνέργεια παράγει χημικὲς ἑνώσεις (νευροδιαβιβαστὲς) καὶ οἱ χημικὲς ἑνώσεις παράγουν ἐνέργεια. Ἔτσι μεταδίδονται οἱ πληροφορίες στὸ κεντρικὸ νευρικὸ σύστημα, σχηματίζονται οἱ σκέψεις καὶ τὰ συναισθήματα. Οἱ νευρῶνες, οἱ συνάψεις τῶν νευρώνων καὶ ἡ ἔκκριση τῶν νευροδιαβιβαστῶν βοηθοῦν στὴν ἐκδήλωση τῆς λογικῆς ἐνέργειας τῆς ψυχῆς τοῦ ἀνθρώπου. Ὅταν καταστρέφεται τὸ ὄργανο τοῦ ἐγκεφάλου, τότε δὲν ἐκφράζεται ἡ λογικὴ ἐνέργεια, ὅπως ὅταν βλάπτεται ὁ ὀφθαλμὸς δὲν λειτουργεῖ ἡ αἴσθηση τῆς ὁράσεως, ἐνῶ ὑπάρχει τὸ ὄργανο τοῦ ὀφθαλμοῦ.
.             Στὸ θέμα αὐτὸ ἔχει πολλὰ νὰ μᾶς διδάξη ἡ σύγχρονη νευροεπιστήμη, τῆς ὁποίας μάλιστα ἕνας κλάδος τῆς ὀνομάζεται νευροψυχολογία, ἡ ὁποία ἀποδέσμευσε τὴν ψυχολογία ἀπὸ τὴν φιλοσοφία καὶ διαδοχικὰ τὴν συνέδεσε μαζί της, ὁπότε στὴν ἐποχή μας ὑπάρχει ἡ λεγόμενη γνωσιακὴ νευροεπιστήμη. Τὸ λέγω αὐτὸ γιατί σήμερα οἱ ψυχολόγοι, οἱ ψυχοθεραπευτὲς καὶ οἱ θεολόγοι πρέπει νὰ λαμβάνουν σοβαρῶς ὑπ’ ὄψη τους τὰ πορίσματα τῆς νευροεπιστήμης. Ἔχουν γίνει πολλὲς ἀνακαλύψεις στὸ θέμα αὐτὸ μὲ τὴν μέθοδο τῆς λειτουργικῆς ἀπεικόνισης τοῦ ἐγκεφάλου, ποὺ δὲν μποροῦμε νὰ ἀγνοοῦμε.
Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἡ κακὴ λειτουργία τοῦ κεντρικοῦ νευρικοῦ συστήματος ἐπηρεάζει τὴν ψυχολογία τοῦ ἀνθρώπου, καθὼς ἐπίσης καὶ ἡ κακὴ ψυχολογία τοῦ ἀνθρώπου, ἐπηρεάζει τὴν λειτουργία τοῦ ἐγκεφάλου, ἀφοῦ ὑπάρχει μιὰ ἀλληλεξάρτηση μεταξὺ γονιδίων καὶ περιβάλλοντος.
.             Ἡ νοερὰ ἐνέργεια τῆς ψυχῆς στὴν φυσική της κατάσταση πρέπει νὰ εὑρίσκεται στὴν καρδιά. Ὅταν οἱ Πατέρες κάνουν λόγο γιὰ καρδιὰ ἐννοοῦν τὴν «βαθεία καρδία» ποὺ βρίσκεται στὸ βάθος τῆς σαρκικῆς καρδιᾶς. Ὅσοι ἔχουν ἐμπειρία αὐτῆς τῆς καταστάσεως κάνουν λόγο γιὰ θερμότητα, γιὰ σκίρτημα. Φαίνεται ὅτι αὐτὴ ἡ χαρὰ καὶ ἡ ἀγάπη κάνουν καὶ τὸ σωματικὸ ὄργανο τῆς καρδιᾶς νὰ κινῆται, ὁπότε ἐκεῖ αἰσθάνονται τὴν νοερὰ ἐνέργεια.
.             Ἀπὸ τὶς μελέτες ποὺ ἔκανα στὰ κείμενα τῶν ἁγίων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας διαπίστωσα ὅτι αὐτὸ ποὺ οἱ ἅγιοι Πατέρες χαρακτηρίζουν καρδιὰ εἶναι τὸ παθητικὸ μέρος τῆς ψυχῆς, δηλαδὴ τὸ ἐπιθυμητικὸ καὶ τὸ θυμικό. Πρόκειται γιὰ μιὰ πνευματικὴ ἐμπειρία. Ἐκεῖ στὴν καρδιὰ ἐνεργεῖ ἡ νοερὰ ἐνέργεια, ὅταν ἀποσπασθῆ ἀπὸ τὴν δυναστεία τῆς λογικῆς, τῶν παθῶν καὶ τοῦ περιβάλλοντος, ἐκεῖ γίνεται ἡ ἐσωτερικὴ λεγομένη νοερὰ καὶ καρδιακὴ προσευχή, ἐκεῖ φανερώνεται ὁ Θεός.

 3. Ἡ παρὰ φύσιν καὶ ὑπὲρ φύσιν λειτουργία τῆς λογικῆς καὶ νοερᾶς ἐνεργείας

.             Κατὰ τὴν διδασκαλία τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας ὁ ἄνθρωπος δὲν εἶναι μόνος καὶ αὐτόνομος στὸν κόσμο. Ὑπάρχει ὁ Θεὸς ποὺ τὸν δημιούργησε καὶ ὁ διάβολος, ποὺ ἦταν ἀρχάγγελος-ἑωσφόρος καὶ ἐξέπεσε ἀπὸ αὐτὴν τὴν δόξα καὶ ἔγινε σκοτεινὸ πνεῦμα. Ἔτσι, ἡ Χάρη τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ ἐνέργεια τοῦ διαβόλου ἐνεργοῦν στὴν σχέση μεταξὺ ψυχῆς καὶ σώματος καὶ στὴν σχέση μεταξὺ λογικῆς καὶ νοερᾶς ἐνέργειας. Ἡ Χάρη τοῦ Θεοῦ διαπορθμεύεται ἀπὸ τὴν ψυχὴ στὸ σῶμα καὶ χαριτώνει τὴν λογικὴ ἐνέργεια, γιὰ νὰ ἔχη ἀγαθοὺς λογισμοὺς καὶ νὰ προσεύχεται λογικά, καὶ τὴν νοερὰ ἐνέργεια γιὰ νὰ προσεύχεται νοερά. Ἀλλὰ καὶ ὁ διάβολος ἐπηρεάζει τὴν ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα καὶ ἐνεργεῖ στὴν λογικὴ ἐνέργεια τοῦ ἀνθρώπου μὲ τοὺς κακοὺς λογισμούς, καὶ στὴν νοερὰ ἐνέργεια τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὴν σκότωσή της.
.             Οἱ Πατέρες διδάσκουν ὅτι ἡ ψυχὴ καὶ οἱ ἐνέργειές της λειτουργοῦν κατὰ φύσιν, παρὰ φύσιν καὶ ὑπὲρ φύσιν. Ἡ κατὰ φύσιν λειτουργία τῆς λογικῆς καὶ νοερᾶς ἐνέργειας τῆς ψυχῆς εἶναι νὰ παραμένουν στὰ φυσιολογικὰ ἐπίπεδα καὶ νὰ ἐκδηλώνωνται μὲ μιὰ συναισθηματικὴ καὶ κοινωνικὴ ἰσορροπία, καὶ νὰ ἔχουν κίνηση πρὸς τὸν Θεό. Ἡ παρὰ φύσιν λειτουργία τῆς λογικῆς καὶ νοερᾶς ἐνέργειας τῆς ψυχῆς εἶναι νὰ κινοῦνται μακρὰν τοῦ Θεοῦ καὶ μὲ ἐμπάθεια ποὺ ἐκδηλώνεται μὲ ὀργή, ἐπιθετικότητα, μίσος ἐναντίον τῶν ἀνθρώπων. Καὶ ἡ ὑπὲρ φύσιν κίνηση τῆς λογικῆς καὶ νοερᾶς ἐνέργειας τῆς ψυχῆς εἶναι ὅταν ὑπερβαίνωνται τὰ πάθη καὶ ἡ λεγόμενη φυσικὴ ἰσορροπία καὶ ἀναφέρωνται στὸν Θεό, διὰ τοῦ φωτισμοῦ καὶ τῆς θεοπτίας. Αὐτὴ ἡ ἀνάλυση ἔχει μεγάλη σημασία, γιατί ὑπάρχουν καταστάσεις ποὺ εἶναι τῆς θείας Χάριτος καὶ δὲν μποροῦν νὰ κατανοηθοῦν καὶ νὰ ἑρμηνευθοῦν ἀπὸ τὴν ἀνθρώπινη ἐπιστήμη. Ὅπως ὑπάρχουν ἐκδηλώσεις ποὺ εἶναι δαιμονικὲς καὶ διαφέρουν σαφῶς ἀπὸ τὶς ψυχολογικές.
.             Ἔτσι, πρέπει κανεὶς νὰ ἔχη διάκριση γιὰ τὸ πότε μιὰ ἀρρώστια εἶναι ψυχολογικὴ ἢ ψυχιατρική, πότε εἶναι δαιμονικὴ καὶ πότε μιὰ κατάσταση εἶναι τῆς θείας Χάριτος. Δηλαδή, πρέπει νὰ διακρίνωνται τὰ ἐνεργήματα τῆς θείας Χάριτος ἀπὸ τὶς δαιμονικὲς ἐνέργειες καὶ τὶς φυσικὲς καταστάσεις. Συγκεκριμένα, γιὰ τὶς ἀσθένειες πρέπει νὰ ξεχωρίζεται πότε εἶναι σωματικές, πότε εἶναι ψυχολογικές, πότε εἶναι δαιμονικὲς καὶ πότε, ἀλλὰ καὶ πόσο ὑφίσταται ἡ ἀλληλεπίδραση μεταξύ τους.
.             Μὲ βάση τὴν ἀνάλυση αὐτὴ μποροῦμε νὰ σχηματίσουμε τέσσερεις περιπτώσεις, ὅπως τὶς ἔχει ἐπισημάνει ὁ π. Ἰωάννης Ρωμανίδης. Στὴν πρώτη περίπτωση νὰ λειτουργῆ καλὰ ἡ λογικὴ ἐνέργεια καὶ νὰ μὴ λειτουργῆ καθόλου καλὰ ἢ νὰ ὑπολειτουργῆ ἡ νοερὰ ἐνέργεια. Στὴν δεύτερη περίπτωση νὰ μὴ λειτουργῆ καλὰ ἡ λογικὴ ἐνέργεια καὶ νὰ λειτουργῆ καλὰ ἡ νοερὰ ἐνέργεια. Στὴν τρίτη περίπτωση νὰ λειτουργοῦν καλὰ καὶ οἱ δύο ἐνέργειες, λογικὴ καὶ νοερά. Καὶ στὴν τέταρτη περίπτωση νὰ μὴ λειτουργοῦν καλὰ οἱ δύο αὐτὲς ἐνέργειες.
.          Τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι οἱ καλοὶ Πνευματικοὶ Πατέρες πρέπει νὰ γνωρίζουν τὴν ἁρμοδιότητά τους, ὅπως τὸ ἴδιο πρέπει νὰ γίνεται καὶ ἀπὸ τοὺς γιατροὺς νευρολόγους- ψυχιάτρους καὶ τοὺς ψυχολόγους-ψυχοθεραπευτές, ἀλλὰ νὰ καθορίζουν καὶ τὸν βαθμὸ καὶ τὸν τρόπο τῆς συνεργασίας τους.
.             Ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος ἔχει βαθὺ πόνο, εἶναι ὁλόκληρος μιὰ πληγή, ἡ ὁποία ἐκδηλώνεται σωματικά, ψυχολογικὰ καὶ πνευματικὰ καὶ πρέπει ὅλοι νὰ ἀγωνιζόμαστε καὶ νὰ συνεργαζόμαστε γιὰ νὰ τὸν βοηθήσουμε. Ἔχουμε χρέος ἀπέναντί του, ὄχι μόνο γιὰ νὰ ἀποκτήση σωματικὴ ὑγεία καὶ ψυχολογικὴ ἰσορροπία, ἀλλὰ νὰ ἱκανοποιήση τὴν ὁρμή του πρὸς τὸν Θεό.

ΠΗΓΗ: parembasis.gr

, , ,

Σχολιάστε

ΚΛΗΡΙΚΟΙ – ΨΥΧΟΛΟΓΟΙ («Τὸ πᾶν εἶναι ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ»)

ΚΛΗΡΙΚΟΙ – ΨΥΧΟΛΟΓΟΙ

Το Πρωτ. Διονυσίου Τάτση
ἐφημ. «Ὀρθόδοξος Τύπος», 20.07.2012

.          Πολλοί εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐντυπωσιάζονται ἀπὸ τοὺς κληρικούς, ποὺ ἔχουν σπουδάσει παράλληλα ψυχολογία, ψυχιατρικὴ ἢ ἄλλες παρεμφερεῖς ἐπιστῆμες. Θεωροῦν ὅτι εἶναι οἱ πιὸ κατάλληλοι νὰ τοὺς βοηθήσουν πνευματικὰ καὶ νὰ τοὺς δείξουν ἕνα ἄλλο δρόμο, διαφορετικὸ ἀπὸ τὸν παραδοσιακὸ καὶ ἁγιοπατερικό, ποὺ ὅλοι γνωρίζουμε καὶ διαβάζουμε στὰ ἱερὰ βιβλία τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῶν Ἁγίων Πατέρων. Τὸ θέμα εἶναι σοβαρὸ καὶ χρειάζεται προσεκτικὴ ἀντιμετώπιση. Δὲν πρέπει νὰ φτάνουμε στὴν ὑπερβολὴ πὼς τάχα μόνο οἱ ἐπιστήμονες κληρικοὶ εἶναι ἄξιοι καὶ ἀποτελεσματικοὶ πνευματικοί, ἀνεξάρτητα ἂν οἱ ἴδιοι δὲν ἔχουν πνευματικὴ ζωὴ καὶ δὲν τηροῦν τὶς ἐντολὲς τοῦ Εὐαγγελίου, ὅπως συμβαίνει μὲ τοὺς κοσμικοὺς ψυχολόγους, οἱ ὁποῖοι ἀρνοῦνται τὸn Θεό, περιφρονοῦν τὶς ἐντολὲς καὶ ἐμφανίζονται ὡς οἱ πλέον ἁρμόδιοι γιὰ τὴν λύση τῶν διαφόρων πνευματικῶν θεμάτων, ποὺ ἀντιμετωπίζουν οἱ ἄνθρωποι.
.          Ἀλίμονο σ᾽ αὐτοὺς τοὺς κληρικοὺς –ψυχολόγους, οἱ ὁποῖοι δὲν μποροῦν νὰ ἐλευθερωθοῦν ἀπὸ τὸ κοσμικὸ καὶ ἐπιστημονικὸ πνεῦμα καὶ εἶναι στερημένοι ἀπὸ κάθε πνευματικὴ ἐμπειρία. Εἶναι ἀκατάλληλοι νὰ ὁδηγήσουν τοὺς ἀνθρώπους στὴν ἐν Χριστῷ σωτηρία. Οἱ ἴδιοι δὲν δέχονται κάτι τέτοιο, γι᾽ αὐτὸ καὶ κρίνουν μὲ μεγάλη εὐκολία τοὺς πάντες καὶ ἰδιαίτερα τοὺς παραδοσιακοὺς πνευματικούς, ἐνῶ προβάλλουν καὶ ἐφαρμόζουν τὶς ψυχολογικές τους ἀπόψεις, οἱ ὁποῖες ὅμως δὲν ἔχουν σταθερὰ θεμέλια, πολὺ περισσότερο δὲν ἔχουν χριστιανικὸ ὑπόβαθρο. Οἱ ρασοφορεμένοι ψυχολόγοι θέτουν σὲ δεύτερη μοίρα τὸ ρόλο τῆς χάρης τοῦ Θεοῦ. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ εἶναι προκλητικὸ καὶ προσεγγίζει τὰ ὅρια τῆς βλασφημίας.
.          Οἱ νεώτεροι Γέροντες εἶχαν ἐπισημάνει τὸ πνευματικὸ αὐτὸ ὀλίσθημα καὶ ἦταν ἐπιφυλακτικοὶ ἀπέναντί τους. Τοὺς θεωροῦσαν ἀνθρώπους, ποὺ ὁδηγοῦν ὅλους ἐκείνους, ποὺ τοὺς ἐμπιστεύονται στὴν καταστροφὴ καὶ ὄχι στὴ σωτηρία. Εἰδικότερα ὁ Γέροντας Παΐσιος ἔλεγε ὅτι οἱ κληρικοὶ αὐτοὶ «εἶναι πνευματικὰ ἄρρωστοι καὶ ἔχουν ἀνάγκη ἀπὸ ἁγιοπατερικὲς ἐξετάσεις καί, ἀφοῦ θεραπευθοῦν, τότε θὰ διακρίνουν καὶ μόνοι τους τὸ ἄρρωστο αὐτὸ πνεῦμα καὶ θὰ γνωρίσουν παράλληλα καὶ τὴν θεία χάρη, γιὰ νὰ χρησιμοποιοῦν στὸ ἑξῆς στὶς ψυχὲς ποὺ πάσχουν τὴν θεία ἐνέργεια καὶ ὄχι τὶς ἀνθρώπινες τέχνες». Μιλοῦσε ἀκόμα καὶ γιὰ τὸ ἔργο τοῦ ἔμπειρου καὶ χαριτωμένου πνευματικοῦ, γιὰ νὰ δείξει τὴ διαφορὰ καὶ νὰ διαλύσει τὴν πλάνη, ποὺ ὑπῆρχε σὲ πολλοὺς χριστιανούς, σχετικὰ μὲ τὴν ἀποτελεσματικότητα τῶν κληρικῶν ψυχολόγων. Εἶναι ἀξιοπρόσεκτα τὰ λόγια του: «Τὸ πᾶν εἶναι ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ, καὶ τὴν ψυχὴ μπορεῖ νὰ τὴν βοηθήσει μόνο χαριτωμένος πνευματικός, μὲ πίστη, ποὺ ἀγαπάει τὴν ψυχὴ καὶ τὴν πονάει, γιατὶ γνωρίζει τὴν μεγάλη της ἀξία, τὴν βοηθάει στὴν μετάνοια, τὴν ξαλαφρώνει μὲ τὴν ἐξομολόγηση, τὴν ἐλευθερώνει ἀπὸ τὸ ἄγχος καὶ τὴν ὁδηγεῖ στὸν παράδεισο ἢ πετάει τὸν λογισμὸ μὲ τὸν ὁποῖο βασανίζει τὴν εὐαίσθητη ψυχὴ ὁ πονηρός, καὶ θεραπεύεται. Δὲν ὑπάρχει μεγαλύτερη ἀρρώστια στὸν κόσμο ἀπὸ τὸν λογισμό, ὅταν δηλαδὴ πείσει ὁ διάβολος τὸν ἄνθρωπο μὲ λογισμοὺς ὅτι δὲν εἶναι καλά. Ὅπως δὲν ὑπάρχει καὶ ἀνώτερος γιατρὸς σ᾽ αὐτὲς τὶς περιπτώσεις ἀπὸ τὸν ἔμπειρο πνευματικό, ποὺ ἐμπνέει ἐμπιστοσύνη μὲ τὴν ἁγιότητά του καὶ πετάει αὐτοὺς τοὺς λογισμοὺς ἀπὸ τὰ εὐαίσθητα πλάσματα τοῦ Θεοῦ καὶ θεραπεύει ψυχὲς καὶ σώματα δίχως φάρμακα, μὲ τὴν χάρη τοῦ Θεοῦ, καὶ τὶς ἐξασφαλίζει καὶ τὸν παράδεισο».
.          Οἱ ἐνάρετοι κληρικοὶ ἐνεργοῦν μὲ τὴν τέχνη τῆς θείας χάρης, ἐνῶ οἱ κληρικοὶ – ψυχολόγοι μὲ τὴν ἀνθρώπινη τέχνη τῆς ἐπιστήμης. Ἡ διαφορὰ εἶναι πολὺ μεγάλη καὶ δὲν πρέπει νὰ τὴν ἀμφισβητοῦμε. Οἱ πρῶτοι πιάνουν τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὸ χέρι καὶ τὸν ὁδηγοῦν στὸν οὐρανό, ἐνῶ οἱ δεύτεροι προσπαθοῦν νὰ τὸν βοηθήσουν, γιὰ νὰ ζήσει καλά, δηλαδὴ μὲ κοσμικὴ χαρά, πάνω στὴ γῆ, χωρὶς καμιὰ ἐλπίδα γιὰ τὴν αἰώνια μακαριότητα. Πόση διαφορὰ ἔχει ὁ παράδεισος ἀπὸ τὴν κόλαση!

ΠΗΓΗ: «ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ» 

, , , , ,

Σχολιάστε

Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΨΥΧΟΫΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΑ ΤΗΣ “ΠΡΟΤΕΣΤΑΝΤΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ” (Frank Schaeffer)

ΣΧ. «ΧΡ.  ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»: Τὸ κατωτέρω ἀναφερόμενο βιβλίο ἔχει κατὰ ἕνα τρόπο “κλασικοποιηθεῖ”. Στὸ παρατιθέμενο ἀπόσπασμα φαίνεται ἡ ἀλλοίωση τὴν ὁποία ἐπιφέρει στὴν ὀρθόδοξη ζωὴ καὶ αὐτοσυνειδησία ἡ ἀλόγιστη εἰσαγωγὴ καὶ σιωπηλὴ ἀφομοίωση προτεσταντικῶν ψυχοϋποκαταστάτων “πνευματικότητος”. Κι αὐτὰ κατὰ τὸ ποσοστό τους ἔχουν συμβάλει στὴν τρέχουσα κρίση.

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΕΩΣ

 Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Frank Schaeffer:
«ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ
ΣΤΟΝ ΑΙΩΝΑ ΤΩΝ ΨΕΥΤΙΚΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ»
Ἐκδ. «Μακρυγιάννης», Κοζάνη 2000
σελ. 382-388

.               Θυμᾶμαι ὅτι προσπαθοῦσα νὰ ἐξηγήσω σ᾽ ἕνα φίλο μου Προτεστάντη γιατί τὸ νὰ πάω νὰ ἐξομολογηθῶ στὸν πνευματικό μου ἱερέα ἀποτελεῖ ἀπαραίτητο μέρος τῆς πνευματικῆς αὐτοπειθαρχίας, τῆς προσπάθειας νὰ γίνω ὅμοιος μὲ τὸν Χριστό, νὰ ἀγωνιστῶ ἐναντίον τῶν ἁμαρτιῶν μου καὶ νὰ ἀκολουθήσω τὴν Ἐκκλησία. Αὐτὸς ἔδειξε ὅτι τὸ κατανόησε. Εἶχε δὲ ἀρκετοὺς φίλους ἀπὸ τὴν Νότια Ἐκκλησία τῶν Βαπτιστῶν, μὲ τοὺς ὁποίους πήγαινε μαζὶ στὸ κυνήγι. Ὅλοι αὐτοὶ εἶχαν συμφωνήσει νὰ εἶναι «ὑπεύθυνοι» ὁ ἕνας στὸν ἄλλο. Δύο φορὲς περίπου τὸν χρόνο συγκεντρώνονταν γιὰ νὰ «συναντηθοῦν φιλικά», νὰ διαλεχθοῦν καὶ «νὰ ἀνταλλάξουν σκέψεις» μέσα σὲ «μία ὁμάδα ἀμοιβαίας ὑποστήριξης». Ὁ φίλος μου τὸ εἶχε βρεῖ αὐτὸ πολὺ χρήσιμο γιὰ τὴ «χριστιανική του ζωή». Καὶ κατάλαβε ἀκριβῶς τί ἐννοοῦσα.
.               Ἡ φιλία, ἡ συνομιλία μὲ τοὺς φίλους μας, ἡ κοινωνικὴ συναναστροφή, ὅλα αὐτὰ εἶναι χωρὶς ἀμφιβολία καλὰ πράγματα, ἀλλὰ ὅλα αὐτὰ δὲν ἔχουν καμμία ἀπολύτως σχέση μὲ τὸ μυστήριο τῆς ἐξομολόγησης τῶν ἁμαρτιῶν μας σ᾽ ἕναν ἱερέα. Στὴν ἐξομολόγηση παίρνουμε τὴν ἄφεσή μας ἀπὸ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος εἶναι κατ᾽ εὐθείαν διάδοχος ἀπὸ τοὺς Ἀποστόλους καὶ τὸν Χριστό, δηλαδὴ ἀπὸ ἐκεῖνον στὸν οὐρανὸ αὐτὸ ποὺ κρατάει ἀσυγχώρητο στὴ γῆ» (Ἰω. κ´ 21-23).
.               Ἰδιαίτερα μὲ καταπλήσσει τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ κατὰ τὰ ἄλλα συντηρητικοὶ ἄνθρωποι στὶς προτεσταντικὲς Ὁμολογίες, οἱ ὁποῖοι γιὰ παράδειγμα θὰ ἦταν τρομοκρατημένοι ἀπὸ τὴν ἰδέα τῆς ἀντικατάστασης τοῦ τρόπου ζωῆς σὲ παραδοσιακὲς οἰκογένειες, ἔχουν ἀπὸ μόνοι τους ἀντικαταστήσει τὴν παραδοσιακὴ οἰκογένεια τοῦ Θεοῦ μὲ μία αὐτο-εφευρημένη, ἐναλλακτικὴ θρησκεία τῆς χαοτικῆς προσωποποιημένης ἐμπειρίας· ἐκεῖ ὅπου οἱ ἴδιοι δὲν εἶναι ὑπόλογοι σὲ κανέναν καὶ «ἐπιτελοῦν τὰ δικά τους καθήκοντα» κατὰ τὴν τέλεια παράδοσή τους, ποὺ ἔχει τὴν ἀρχή της στὴ δεκαετία τοῦ ᾽60. ν μπορον ν πιχειρηματολογον ναντίον το χάους τς σχετικότητας σ πολλς λλες περιοχς τς ζως -γι παράδειγμα ναντίον μίας προσέγγισης τς σεξουαλικότητας το τύπου «ἐὰν τ θεωρες καλό, ν τ κάνεις»- στν προσωπικ πνευματική τους ζω χουν δη ποδεχθε πολ κοσμικς ντιλήψεις σχετικ μ τν προσωπικ θικ πευθυνότητα.

.               Καὶ ὅμως ἡ φωνὴ τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας ὑπάρχει γιὰ ὅλους ἐκείνους, ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ τὴν προσέξουν καὶ ὁμιλεῖ καθαρὰ γιὰ τὴ μοναδικὴ αὐθεντία, μὲ τὴν ὁποία εἶναι περιβεβλημένη ἡ Ἐκκλησία. Ὁ Μέγας Βασίλειος γράφει γιὰ τὴν εἰδικὴ σχέση τῶν χριστιανῶν πρὸς τοὺς ἐξομολόγους τους: «… Τὶς ἀσθένειες τοῦ σώματος δὲν τὶς ἀποκαλύπτουν οἱ ἄνθρωποι σὲ ὅλους, οὔτε στοὺς τυχόντες, ἀλλὰ σ᾽ ἐκείνους, ποὺ εἶναι ἐξασκημένοι γιὰ τὴν θεραπεία τους…» [10]
.               Ἡ Ἐκκλησία ἐπεκτείνει τὸ ἔλεος τοῦ Χριστοῦ στοὺς ἀνθρώπους της, ὑπακούοντας στὴν ἐντολὴ τοῦ Χριστοῦ πρὸς τοὺς Ἀποστόλους. Αὐτὴ ἡ ἐντολὴ μεταδόθηκε στοὺς διαδόχους τῶν Ἀποστόλων, τοὺς ἐπισκόπους. «Καθὼς ἀπέσταλκέ με ὁ Πατὴρ κἀγὼ πέμπω ὑμᾶς… Ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας ἀφίενται αὐτοῖς· ἄν τινων κρατῆτε κεκράτηνται» (Ἰω. κ´ 21-23).
.               Βασισμένη σ᾽ αὐτὴ τὴ σοφία της ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἀγνοεῖ σύγχρονες ψυχολογικὲς ἑρμηνεῖες τῆς ἁμαρτίας, πολὺ δὲ περισσότερο ἰδέες γιὰ συλλογικὴ «ἄψογη» κοινωνικὴ ἐνοχή, καὶ ἀντὶ γιὰ ὅλα αὐτὰ μᾶς διδάσκει νὰ προσευχόμαστε ὡς ἑξῆς: «Ἐξομολογοῦμαι σ᾽ ἐσένα, Πάτερ, Κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ὅλα τὰ κρυπτὰ καὶ φανερὰ ἁμαρτήματα τῆς καρδιᾶς καὶ τοῦ νοῦ μου, τὰ ὁποῖα ἔχω διαπράξει μέχρι τὴν παροῦσα ἡμέρα. Ὅθεν ζητῶ ἀπὸ ἐσένα, τὸν δίκαιο καὶ φιλεύσπλαχνο Κριτὴ ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν καὶ χάρη γιὰ νὰ μὴν ξαναμαρτήσω».
.               Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία δὲν ἐγκαταλείπει τὸ ποίμνιό της, γιὰ νὰ μείνουν οἱ πιστοὶ ὀρφανοί, ὑπεύθυνοι μόνον γιὰ τὰ εὐαίσθητα, εὐμετάβλητα συναισθήματά τους καὶ τὴν συνείδησή τους, ἀκαθοδήγητοι καὶ ἀποστερημένοι ἀπὸ τὴν ἀπαραίτητη πειθαρχία, ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ τὴν κανονικὴ τήρηση τοῦ μυστηρίου τῆς ἐξομολόγησης. Ἐὰν κάποιοι κκοσμικευμένοι «ρθόδοξοι» δν πηγαίνουν κανονικ ν ξομολογηθον, ατ συμβαίνει πειδ σκεμμένα διαλέγουν πρς βλάβη τους ν μν ξιοποιον τ προνόμιο τς μεγάλης τους κληρονομις. Κα ἐὰν μερικο «ρθόδοξοι» ερες δν πιμένουν, στε τ ποίμνιό τους ν δηγεται στν ξομολόγηση, ατ εναι να σημάδι τς δικς τους προτεσταντοποιημένης διαφθορς. Ὁ Μέγας Βασίλειος μίλησε γιὰ ὁλοκληρη τὴν Ἐκκλησία, ὅσον ἀφορᾶ στὴν παράδοση τῆς ἐξομολόγησης σὲ ἕναν ἱερέα ἢ σ᾽ ἕνα μοναχὸ πνευματικὸ πατέρα [11].
.               «Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξομολογούμαστε τὰ ἁμαρτήματα σ᾽ ἐκείνους, ποὺ ὁ Θεὸς ἐμπιστεύθηκε τὴν οἰκονομία τῶν μυστηρίων του. Διότι καὶ οἱ παλαιότεροι ποὺ μετανοοῦσαν, βλέπουμε νὰ τὸ κάνουν αὐτὸ μπροστὰ στοὺς ἁγίους. Εἶναι γραμμένο στὸ εὐαγγέλιο ὅτι αὐτοὶ ἐξομολογοῦνταν τὰ ἀμαρτήματά τους στὸν Ἰωάννη τὸν Βαπτιστή. Στὶς Πράξεις λέγεται ὅτι ἐξομολογοῦνταν στοὺς Ἀποστόλους, οἱ ὁποῖοι καὶ τοὺς βάπτιζαν ὅλους [12]».
.               Στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ὁ ἱερέας δὲν ἰσχυρίζεται ὅτι συγχωρεῖ τὶς ἁμαρτίες μὲ τὴν δική του δύναμη ἀλλ᾽ ὅτι βοηθεῖ εὐγενικὰ τὸν ἁμαρτωλὸ νὰ πλησιάσει τὸν Θεὸ καὶ νὰ ζητήσει συγχώρηση, συμφιλίωση καὶ ἕνα νέο ξεκίνημα. Ἡ ἰδιαίτερη ἐξουσία τοῦ ἱερέα βρίσκεται στὴν δυνατότητα ποὺ ἔχει νὰ ἀνακηρύξει τὸν μετανοημένο ἁμαρτωλὸ συγχωρημένο ἀπὸ τὸν Θεό. Μ᾽ αὐτὸν τὸν τρόπο ὁ πιστὸς βοηθεῖται ἐνεργητικὰ νὰ μάθει τὶς καλὲς συνήθειες καὶ νὰ ἀποφεύγει τὴν ἁμαρτία [13]. Τοῦ προσφέρεται ἡ ἐλπίδα γιὰ νὰ ξαναρχίσει ἀμέτρητες φορὲς καὶ ἡ βεβαιότητα ὅτι ἔχει σίγουρα συγχωρηθεῖ. Ἐπὶ πλέον δέχεται τὸν πλοῦτο πρακτικῶν συμβουλῶν καὶ ἀπὸ καιρὸ σὲ καιρὸ μία ἀρκετὰ συγκρατημένη θεοσεβῆ ἐπίπληξη. Ἔτσι ἦταν κατανοητὴ ἡ ἐξομολόγηση τόσο στὴν Δύση ὅσο καὶ στὴν Ἀνατολή. Ὁ ἅγιος Ἀμβρόσιος Μεδιολάνων γράφει: «Ὁ ἁμαρτωλὸς ὄχι μόνον ἐξομολογεῖται τὰ ἁμαρτήματά του ἀλλὰ καὶ τὰ ἀπαριθμεῖ καὶ παραδέχεται τὴν ἐνοχή του, διότι δὲν θέλει νὰ κρύψει τὰ σφάλματά του. Ὅπως ἀκριβῶς ὁ πυρετὸς δὲν μπορεῖ νὰ καταπραϋνθεῖ, ὅταν ξεσπᾶ, ἔτσι καὶ ἡ ἀρρώστια τῆς ἀμαρτίας φλογίζει, ὅσο εἶναι κρυμμένη, ἀλλὰ ἐξαφανίζεται, ὅταν ἀποκαλύπτεται μὲ τὴν ἐξομολόγηση» [14].
.         Πόσο πολύτιμο δῶρο εἶναι μία μυστηριακὴ ἐξομολόγηση, γίνεται πεντακάθαρα φανερὸ σὲ ἐκείνους ἀπὸ μᾶς, ποὺ ἤρθαμε στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἀπὸ περιβάλλοντα μὴ Ὀρθόδοξα. Οἱ «ἐξομολογήσεις» μας ἀποτελοῦνταν κάποτε ἀπὸ ἡμιεπίσημες, μοναχικές, μουρμουριστὲς προσευχὲς ἐπάνω στὰ μαξιλάρια μας ἢ σὲ τυχαῖες συγκεντρώσεις γιὰ ποιμαντικὲς «συμβουλὲς» μ᾽ ἕνα γιατρὸ τῆς ψυχῆς, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε οὔτε τὴν ἱκανότητα οὔτε τὴν ἐξουσία νὰ ἀποφανθεῖ.
.               Σ᾽ ὅσους μεγαλώσαμε στὶς περισσότερες προτεσταντικὲς «ἐκκλησίες» δὲν μᾶς προσφερόταν οὔτε ἱερέας οὔτε καθοδήγηση οὔτε ὑπευθυνότητα καὶ οὔτε τακτικὴ ὑπόμνηση γιὰ ἐξομολόγηση. Εἴχαμε πολὺ λίγες εὐκαιρίες ἢ τακτικὴ ἐνεργητικὴ ἐνθάρρυνση νὰ αὐξηθοῦμε, νὰ μάθουμε καὶ νὰ ξεκινήσουμε ἀνανεωμένοι. Δν εχαμε τος βίους τν γίων γι ν μς μπνεύσουν στν καθημεριν ζωή. Ἤμασταν ποστερημένοι π τ σοφ εσπλαχνία τς στορικς κκλησίας. Ἤμασταν στερημένοι π τν συσσωρευμένη ποιμαντικ σοφία τν δύο χιλιάδων χρόνων. Μόνοι κα ρημοι, μ μόνη βοήθεια τν ποιαδήποτε θεολογικ ψυχολογικ διοτροπία, ποὺ χρησιμοποιοῦσε ὁ πάστοράς μας, γιὰ νὰ ἀλλάζει «θεραπευτικὰ» τὴν συμπεριφορά μας, ἤμασταν στερημένοι ἀπὸ τὸ μυστήριο τῆς μετανοίας, τὸ ὁποῖο ὅλοι οἱ χριστιανοὶ τὸ θεωροῦσαν δεδομένο καθ᾽ ὅλη τὴν διάρκεια τῆς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας. Ἐμεῖς εἴχαμε τὴν Βίβλο νὰ μᾶς καθοδηγεῖ ἀλλὰ τὸν περισσότερο χρόνο τὸν χρησιμοποιούσαμε συζητώντας γιὰ τὸ τί σήμαινε αὐτὴ γιὰ μᾶς. Ἴσως συνέβαινε σὲ μᾶς τοὺς ὀρφανοὺς Προτεστάντες ἐκεῖνο ποὺ ἔλεγε ὁ ἅγιος Μάρκος ὁ Ἀσκητής, ὅταν ἔγραφε ὅτι «εἶναι ἐπικίνδυνο νὰ ζῆς ἀπομονωμένος καὶ ἰδιόρρυθμα, χωρὶς τὴ μαρτυρία ἄλλων καὶ μαζὶ μὲ ἀνθρώπους, ποὺ εἶναι ἄπειροι στὸν πνευματικὸ ἀγώνα» [15].

  .                Ἡ Ἱερὰ Παράδοσις διδάσκει ὅτι ὁ Χριστὸς καλεῖ τὰ παιδιά του νὰ ζοῦν μὲ ἁγιότητα. π εσπλαχνία Χριστς θεμελίωσε τν κκλησία, γι ν μς βοηθήσει ν πιτύχουμε τὸν σκοπό μας, τν προσωπικ γιασμό, πο παιτε σκληρ γώνα, φ᾽ σον εμαστε πεύθυνοι, γι ν μ στηριζόμαστε σ εσεβιστικος κανόνες, πο πινόησαν ο θεωρούμενοι Συντηρητικοί. κκλησία δν προσδοκ ν γιασθομε μ τς δικές μας φτωχς κα μεμονωμένες προσπάθειες. Ἀντίθετα μᾶς διδάσκει ὅτι δὲν μποροῦμε νὰ αὐξηθοῦμε ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ἐὰν κρύβουμε τὶς ἀνεξομολόγητες κρυφὲς ἁμαρτίες. Στὸ γεγονὸς αὐτὸ ἀναφέρεται ὁ ἅγιος Ἱερώνυμος: «Ἐὰν τὸ φίδι, δηλαδὴ ὁ διάβολος, δαγκώσει κάποιον κρυφά, τὸν μολύνει μὲ τὸ δηλητήριο τῆς ἁμαρτίας. Καὶ ἐὰν αὐτὸς ποὺ δέχθηκε τὴν δαγκωματιά, μείνει σιωπηλὸς καὶ δὲν μετανοήσει καὶ δὲν θέλει νὰ ὁμολογήσει τὸ τραῦμα του σ᾽ ἕναν ἀδελφὸ καὶ κύριό του, στὸν πνευματικό του πατέρα καὶ ἱερέα, τότε ὁ ἀδελφὸς καὶ κύριός του, ὁ ὁποῖος κατέχει τὸν Λόγο, ποὺ θὰ τὸν θεραπεύσει, δὲν μπορεῖ νὰ τὸν βοηθήσει ἀποτελεσματικά. Διότι, ἐὰν ὁ ἀσθενὴς ἄνθρωπος ντρέπεται νὰ ὁμολογήσει τὸ τραῦμα του στὸν ἰατρό, τότε τὸ φάρμακο δὲν θὰ τὸ θεραπεύσει, ἀφοῦ εἶναι ἀκατάλληλο γι᾽ αὐτὸ» [16].

.               Σήμερα προσφέρεται στος νθρώπους τ ποκατάστατο τς αθεντικς ξομολόγησης μ τ μορφ τς ψυχολογικς ποιμαντικς καθοδήγησης: Αὐτὸ τὸ κίβδηλο ὁμοίωμα τῆς ἐξομολόγησης μπορεῖ ἐπίσης νὰ πάρει τὴ μορφὴ τῆς αὐτοβοηθούμενης θεραπευτικῆς ὁμάδας, τῶν συναντήσεων προσευχῆς, τῆς κατ᾽ οἶκον Βιβλικῆς μελέτης ἢ τῶν ὡρῶν «κοινωνίας καὶ ἐπικοινωνίας». Ὅμως, ἀπὸ τὴν ἄποψη τῆς Ἐκκλησίας, αὐτὲς εἶναι λύσεις πρώτων βοηθειῶν σ᾽ ἕνα πολὺ σοβαρὸ τραῦμα-ἁμάρτημα.

.                ποτυχία τς ψυχολογίας ν βοηθήσει τος νθρώπους ν λλάξουν τ συμπεριφορά τους εναι προφανς στν βεβηλωμένο κόσμο μας, στν ποο ψυχοθεραπεία χει ντικαταστήσει τν μυστηριακ ξομολόγηση καὶ τὰ ἐκκοσμικευμένα κοινωνικὰ προγράμματα προσπάθησαν νὰ ἐπινοήσουν ἀναγκαστικούς, ὄχι ἠθικούς, συντομότερους τρόπους γιὰ μία ἐκκοσμικευμένη κοινωνικὴ οὐτοπία [17]. Ὁ Καθηγητὴς τῆς ψυχολογίας William Kilpatrick στὸ περισπούδαστο βιβλίο του, Psychological Seduction: The Failure of Modern Psychology [18], δείχνει ὅτι πρξε μία αξηση στς κοινωνικς παθολογίες -διαζύγιο, κτρώσεις, γκλημα κα ντικοινωνικ συμπεριφορς λων τν εδν-κριβς τν δια ποχ στν στορία μας, πο ψυχολογία ντικατέστησε τν θρησκευτικ ξομολόγηση κα ποβίβασε τν μαρτία σ τίποτε περισσότερο π να «ψυχολογικ πρόβλημα».

10.  Μεγάλου Βασιλείου, Ὅροι κατ᾽ ἐπιτομὴν (370 μ.Χ), Ἀπόκρισις εἰς τὴν σκθ´ ἐρώτησιν, ΕΠΕ, 274.

11. Ἕνας Ὀρθόδοξος χριστιανὸς εἶναι ἐλεύθερος νὰ διαλέξει ὁποιονδήποτε Ὀρθόδοξο ἱερέα γιὰ ἐξομολόγο του. Αὐτὸς μπορεῖ νὰ εἴναι ὁ τοπικός του ἱερέας ἢ ἕνας ἄλλος ἱερέας, συνταξιοῦχος ἱερέας, ἐπίσκοπος, ἱερομόναχος ἢ πρωτοπρεσβύτερος. Τὸ σημαντικὸ εἶναι νὰ πάει κανεὶς κατὰ κανονικὰ διαστήματα γιὰ ἐξομολόγηση στὸν ἴδιο ἱερέα ἢ ἱερομόναχο καὶ νὰ ὑπακούει σ᾽ ὅ,τι ἐκεῖνος τοῦ λέγει.

12. Μεγάλου Βασιλείου, Ὄροι κατ᾽ ἐπιτομὴν (370 μ.Χ), Ἀπόκρισις εἰς τὴν σπη´ ἐρώτησιν, ΕΠΕ 9,358.

13. Βλ. A Dictionary of Greek Orthodoxy, σ. 94-96.

14. St. Ambrose of Milan, On Twelve Psalms (38 1 μ.Χ), The Faith of the Early Fathers, τ. 2, σ. 150.

15. Ἁγίου Μάρκου τοῦ Ἀσκητοῦ, Ἐπιστολὴ πρὸς Νικόλαον μονάζοντα, Φιλοκαλία, τ. πρῶτος, σ. 137.

16. St. Jerome, Commentary on Ecclesiastes, Ref. 1375 (388 μ.Χ.), Τhe Faith of the Early Fathers, σ. 196-197.

17. «… Ἂν καὶ ἡ Ὀρθόδοξη ἐξομολόγηση τείνει νὰ εἶναι μία ἀναλυση τῆς ψυχῆς, δὲν εἶναι μία ἰατρικὴ ψυχανάλυση… βλέποντας ὅτι ἡ ἁμαρτία εἶναι μία ἠθικὴ ἀστοχία, ἡ ὁποία καταλήγει σὲ συναισθηματικὴ ἀναστάτωση, ἡ αὐθεντία καὶ ἡ προσφορὰ τῆς ἐξομολόγησης εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ ἀποδειχθεῖ  περισσότερο νὰ ἀποκαθιστᾶ τὴν ἐσωτερικὴ ὑγεία, παρὰ νὰ διορθώνει διαδικασίες οἱ ὁποῖες ἀπορρέουν ἀπὸ ἄλλες πηγὲς καὶ ὄχι, ἀπὸ  τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ», Α Dictionary of Greek Orthodoxy, σ.96.

18. William Kilpatrick, Psychological Seduction: The Failure of Modern Psychology (Nashville, 1983)

 ΠΗΓΗ ἠλεκτρ. Κειμένου: «Ἀντιαιρετικὸν Ἐγκόλπιον»
(egolpion.com)

, , ,

Σχολιάστε

«ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΑΡΡΩΣΤΟΙ ΙΕΡΩΜΕΝΟΙ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ ΤΙΣ ΨΥΧΕΣ» (π. Παΐσιος Ἁγιορ.)

ΣΧ. «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»: Τὸ νὰ σχολιασθοῦν τὰ λεγόμενα τοῦ ἁγιασμένου Γέροντος ἴσως νὰ συνιστᾶ θράσος. Πάντως δὲν πρόκειται γιὰ σχολιασμὸ ἀλλὰ γιὰ ὑπογράμμιση τῆς παραμέτρου ποὺ ὁ ἴδιος ἀναφέρει: «οἱ ἀνθρώπινες τέχνες» (ἡ ψυχολογία). Αὐτὲς ἔχουν εἰσβάλει στὴν χριστιανικὴ-ἐκκλησιαστικὴ ζωή. Ὅσο ὑποχωρεῖ ἡ πίστη καὶ ἡ γνησία πνευματικὴ ζωή, τόσο προχωρεῖ καὶ κερδίζει ἔδαφος ἡ ἐμπιστοσύνη στὶς ἀνθρώπινες τέχνες, στὴν ἀνθρώπινη διάνοια καὶ δύναμη, στὴν ἀνθρωποκεντρικὴ ἐπίλυση τῶν προβλημάτων, τόσο διολισθαίνουμε στὴν ὑποκατάσταση τῆς ζωῆς τῆς πίστεως μὲ τὴν ζωὴ τῆς αὐτοπεποιθήσεως. Μήπως κι αὐτὴ ἡ κατάσταση δὲν συνιστᾶ ἕνα παράγοντα τῆς Κρίσεως;

ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ
ΕΙΝΑΙ ΜΕΡΙΚΟΙ ΙΕΡΩΜΕΝΟΙ

ΠΟΥ ΣΠΟΥΔΑΖΟΥΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ, ΓΙΑ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ ΤΙΣ ΨΥΧΕΣ

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Γέροντος Παϊσίου Ἁγιορείτου
 “Ἐπιστολές”,
Ἔκδ. Ἱ. Ἡσυχαστ.  “Εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης ὁ Θεολόγος”,
Σουρωτὴ Θεσσαλονίκης, 1994, σελ. 102-103.

.          «Αὐτοὶ ποὺ δὲν εἶναι καλὰ πνευματικά, εἶναι μερικοὶ ἱερωμένοι ποὺ σπουδάζουν ψυχολογία, γιὰ νὰ βοηθήσουν τὶς ψυχὲς (μὲ ἀνθρώπινες τέχνες). Καὶ τὸ παράξενο εἶναι ποὺ οἱ δάσκαλοί τους οἱ ψυχολόγοι δὲν πιστεύουν στὸν Θεὸ καὶ δὲν παραδέχονται οὔτε ψυχή, ἢ τὴν παραδέχονται μὲ ἕνα δικό τους τρόπο (σχεδὸν ὅλοι). Ἀπὸ αὐτὴν τὴν πράξη τους οἱ κληρικοὶ αὐτοὶ φανερώνουν ὅτι πνευματικὰ εἶναι ἄρρωστοι καὶ ἔχουν ἀνάγκη ἀπὸ ἁγιοπατερικὲς ἐξετάσεις, καί, ἀφοῦ θεραπευθοῦν, τότε θὰ διακρίνουν καὶ μόνοι τους τὸ ἄρρωστο αὐτὸ πνεῦμα καὶ θὰ γνωρίσουν παράλληλα καὶ τὴν θεία Χάρη, γιὰ νὰ χρησιμοποιοῦν στὸ ἑξῆς τὶς ψυχὲς ποὺ πάσχουν τὴν θεία ἐνέργεια καὶ ὄχι τὶς ἀνθρώπινες τέχνες.
.          Ὅταν ὁ ἄνθρωπος … βοηθηθεῖ νὰ πιστέψει στὸν Θεὸ καὶ στὴν μέλλουσα ζωή, τὴν αἰώνιο – συλλάβει δηλαδὴ τὸ βαθύτερο νόημα τῆς ζωῆς – καὶ μετανοήσει, ἀλλάξει ζωή, ἔρχεται ἀμέσως ἡ θεία παρηγοριὰ μὲ τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία ἀλλοιώνει τὸν ἄνθρωπο, διώχνοντας καὶ ὅλα τὰ κληρονομικά του. Ἔτσι ἔγινε σὲ πολλοὺς ἀνθρώπους ποὺ μετανόησαν, ἀγωνίστηκαν μὲ φιλότιμο ταπεινά, χαριτώθηκαν, ἔγιναν καὶ Ἅγιοι καὶ τοὺς προσκυνᾶμε τώρα μὲ εὐλάβεια καὶ ζητᾶμε καὶ τὶς πρεσβεῖες τους, ἐνῶ πρὶν εἶχαν πολλὰ πάθη καὶ κληρονομικά.
.          Ἐπὶ παραδείγματι, ὁ Ὅσιος Μωυσῆς ὁ Αἰθίοψ, ἐνῶ πρὶν ἦταν ὁ πιὸ αἱμοβόρος ληστής, μὲ κληρονομικὴ κακία, μόλις πίστεψε στὸν Θεό, μετανόησε, ἀσκήθηκε, ἔφυγαν ὅλα τὰ πάθη, τὸν ἐπισκέφθηκε ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ καὶ ἀξιώθηκε νὰ λάβει ἀκόμα καὶ τὸ προφητικὸ χάρισμα. Πέρασε δὲ στὴν εὐαισθησία ἀκόμα καὶ τὸ Μέγα Ἀρσένιο, ὁ ὁποῖος ἦταν ἀπὸ τὴν μεγαλύτερη ἀρχοντικὴ οἰκογένεια τῆς Ρώμης, μὲ κληρονομικὲς ἀρετὲς καὶ ἐπιστημονικὴ μεγάλη μόρφωση.
.          Ἑπομένως, τ πν εναι Χάρις το Θεο κα τν ψυχ μπορε ν τν βοηθήσει μόνο χαριτωμένος Πνευματικός, μ πίστη, πο γαπάει τν ψυχ κα τν πονάει, γιατί γνωρίζει τ μεγάλη της ξία, τν βοηθάει στ μετάνοια, τὴν ξαλαφρώνει μὲ τὴν ἐξομολόγηση, τὴν ἐλευθερώνει ἀπὸ τὸ ἄγχος καὶ τὴν ὁδηγεῖ στὸν Παράδεισο πετάει τὸν λογισμό, μ τν ποο βασανίζει τν εαίσθητη ψυχ πονηρός, κα θεραπεύεται.
.          Δὲν ὑπάρχει μεγαλύτερη ἀρρώστια στὸν κόσμο ἀπὸ τὸν λογισμό, ὅταν δηλαδὴ πείσει ὁ διάβολος τὸν ἄνθρωπο μὲ λογισμοὺς ὅτι δὲν εἶναι καλά. Ὅπως δὲν ὑπάρχει καὶ ἀνώτερος γιατρὸς σ’ αὐτὲς τὶς περιπτώσεις ἀπὸ τὸν ἔμπειρο Πνευματικό, ποὺ ἐμπνέει ἐμπιστοσύνη μὲ τὴν ἁγιότητά του καὶ πετάει αὐτοὺς τοὺς λογισμοὺς ἀπὸ τὰ εὐαίσθητα πλάσματα τοῦ Θεοῦ καὶ θεραπεύει ψυχὲς καὶ σώματα δίχως φάρμακα, μὲ τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ, καὶ τὶς ἐξασφαλίζει καὶ τὸν Παράδεισο».

  • (Σ.: Ἔχει σημασία ὅτι πρόκειται γιὰ κείμενα ποὺ ὁ ἴδιος ὁ γέροντας ἔγραψε μὲ τὸ χέρι του)

ΠΗΓΗ ἠλ. κειμένου: egolpion.com

, , , , ,

Σχολιάστε

ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΣΕΙΣ (στὸν χῶρο τῶν Μυστηρίων καὶ τῆς ἱερατικῆς διακονίας)

Ψυχαναλυτικς περιπλανήσεις
στ
ὸν χρο τν Μυστηρίων κα τς ερατικς διακονίας –
Κριτική στὶς νέες ἐκδόσεις ψυχοθεολογίας

 Ἐκ τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Γλυφάδας

.        Ἡ αὐξανόμενη ἐκδοτικὴ παραγωγὴ τῶν τελευταίων ἐτῶν βιβλίων καὶ περιοδικῶν ποὺ ἐπιχειροῦν τὴν σύζευξη τῆς ψυχαναλυτικῆς φιλοσοφίας καὶ τῆς ψυχοθεραπείας μὲ τὴν ὀρθόδοξη θεολογία ἐμπνέει ἀνησυχία. Μιὰ ἀνησυχία ποὺ ὁπωσδήποτε δὲν ἔχει ὡς βάση της «τὸν φόβο, τὴν ἀνασφάλεια, ἢ τὸν φθόνο», οὔτε ὑπόκειται σὲ γνωστές, ὑποκειμενικὲς ἑρμηνεῖες ψυχαναλυτικοῦ τύπου, οἱ ὁποῖες καλύπτονται κάτω ἀπὸ τὸν μανδύα τῆς «ἐπιστήμης»· ἀλλὰ μία γνήσια ἀνησυχία γιὰ τὴν ἐπικείμενη ἀλλοίωση τοῦ ὀρθοδόξου φρονήματος, ποὺ πόρρω ἀπέχει τόσο ἀπὸ τὸν φανατισμὸ ὅσο καὶ ἀπὸ τὴν ἄκριτη ἀποδοχὴ κτιστῶν, κοσμικῶν, πεπερασμένων μεθόδων στὸν χῶρο τῆς θεραπευτικῆς τῆς Ἐκκλησίας.
.          Ἡ κριτικὴ αὐτή, προϊὸν ἐνδελεχοῦς μελέτης, δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ στραφεῖ ἐναντίον προσώπων, τὰ ὁποῖα φυσικὰ εἶναι καθ’ ὅλα σεβαστὰ καὶ ἀγαπητά, ἀλλὰ νὰ καταδείξει τεκμηριωμένα πῶς μέσα ἀπὸ τὶς ἐπιχειρούμενες προσπάθειες «διαφώτισης» τῆς Ἐκκλησίας σὲ ζητήματα ψυχικῆς ὑγείας, εἰσβάλλουν κακοδοξίες καὶ θεολογικὲς ἀστοχίες, οἱ ὁποῖες δὲν ἐντοπίζονται μόνο ἀπὸ τοὺς «φονταμενταλιστές».
.            Οἱ ἐκδόσεις τῶν τελευταίων ἐτῶν, ὅπως καὶ οἱ συναφεῖς ὁμιλίες καὶ ἡμερίδες, φαίνεται ὅτι ἔχουν, μεταξὺ ἄλλων, καὶ τοὺς ἑξῆς στόχους: α) νὰ παρουσιάσουν τὴν ψυχοθεραπευτικὴ ὡς δῆθεν ἐπιστημονικὴ καὶ τὰ ἀξιώματά της ὡς ἀντικειμενικὰ καὶ ὑπεράνω πάσης ἀμφισβητήσεως, β) νὰ πείσουν γιὰ τὴν ἀναγκαιότητα ἐφαρμογῆς τῆς ψυχοθεραπευτικῆς στὸν χῶρο τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ, στοὺς πιστοὺς καὶ τοὺς κληρικούς, οἱ ὁποῖοι φέρονται νὰ πάσχουν, σὲ μικρότερο ἢ μεγαλύτερο βαθμό, ἀπὸ ψυχοπαθολογία καὶ ἄρα χρήζουν ψυχαναλυτικῶν παρεμβάσεων, τόσο γιὰ θεραπεία ὅσο καὶ γιὰ πρόληψη, γ) νὰ ψυχολογοποιήσουν τὴν ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας, ἀντικαθιστώντας τὴν θεολογικὴ γλώσσα μὲ ψυχοθεραπευτικὴ ὁρολογία καὶ ἑρμηνεύοντας τὰ θεολογικὰ κείμενα, τοὺς Πατέρες, τὴν Λατρεία, τὴν ἱερατικὴ κλίση καὶ καθετὶ ποὺ συμβαίνει στὸν ἐκκλησιαστικὸ χῶρο, μὲ ὅρους ψυχαναλυτικούς, δ) νὰ δείξουν μὲ ψυχολογικὲς ἑρμηνεῖες ὅτι ἡ ποιμαντικὴ θεραπευτικὴ τῆς Ἐκκλησίας «ἀποτυγχάνει», ἐπειδὴ ἀπουσιάζουν οἱ κατάλληλες δεξιότητες κι ἔτσι νὰ εἰσαγάγουν στὸ Μυστήριο τῆς Μετανοίας καὶ Ἐξομολογήσεως ψυχοθεραπευτικὲς προσεγγίσεις καὶ τεχνικές, ε) νὰ παρουσιάσουν τὴν σύζευξη ψυχανάλυσης καὶ ὀρθόδοξης θεολογίας ὡς ἐφικτὴ καὶ ὠφέλιμη.

 Ἀκολουθοῦν ἐνδεικτικὰ παραδείγματα.

.         Πρῶτο παράδειγμα: τὸ περιοδικὸ «Ψυχῆς Δρόμοι», τὸ ὁποῖο ἐμφανίστηκε τὸ καλοκαίρι (σ. «ΧΡ. ΒΙΒΛ.»: καλοκαίρι τοῦ 2011). Στὸ πρῶτο τεῦχος δηλώνονται τὰ ἐνδιαφέροντα τοῦ περιοδικοῦ: «ψυχολογικὴ κατανόηση τῶν παθῶν, παθολογικὲς μορφὲς θρησκευτικότητας, ψυχολογικὲς ἀρχὲς ποιμαντικοῦ διαλόγου, ψυχολογία τῆς μετανοίας καὶ τῶν ἐπιτιμίων, ψυχολογικὲς προϋποθέσεις πνευματικοῦ, τυπολογία του, ἀντιμεταβίβασή του, ψυχολογία τῆς ἱερατικῆς κλίσης, ψυχολογία ἐκκλησιαστικοῦ ὀργανισμοῦ, ψυχολογία ἡγεσίας, ψυχολογία τῆς λατρείας, ψυχολογία τῆς κατάνυξης, ψυχολογικὴ ἀνάγνωση πατερικῶν καὶ βιβλικῶν κειμένων[1]» καὶ ἄλλα ποὺ ἐπιβεβαιώνουν τοὺς προαναφερθέντες στόχους. Ἡ συμβουλευτικὴ ὁμάδα τοῦ περιοδικοῦ ἀποτελεῖται ὄχι ἁπλὰ ἀπὸ ψυχιάτρους –ὡς γνωστόν, ἡ ψυχιατρικὴ ἀποτελεῖ ἐπιστήμη, ὅταν βέβαια κινεῖται ἐντὸς τῶν ἰατρικῶν τῆς ὁρίων– ἀλλὰ ἀπὸ ἰατρούς, ψυχολόγους καὶ θεολόγους οἱ ὁποῖοι ἔχουν καὶ τὴν πρόσθετη ἰδιότητα τοῦ ψυχαναλυτῆ ἢ ψυχοθεραπευτῆ. Στὸ «Ψυχῆς Δρόμοι» ἀρθρογραφοῦν ὀρθόδοξοι, ρωμαιοκαθολικοὶ καὶ προτεστάντες, ἐνῶ στοὺς συνεργάτες τοῦ περιοδικοῦ ἀνήκουν καὶ ψυχοθεραπευτὲς ποὺ προωθοῦν τὶς ἐναλλακτικὲς ψευδοθεραπεῖες, τὴ γιόγκα, τὸν διαλογισμὸ κ.ἄ.
.          Τ βασικ πρόβλημα το περιοδικο, λλ κα λλων συναφν κδόσεων, εναι τι παρουσιάζουν κάθε ψυχολογικ ποψη πόθεση κα κάθε φιλοσοφικ τοποθέτηση ς πιστήμη, τν ποία καλεται ν νσωματώσει ρθόδοξη θεολογία. Νὰ ὑπενθυμίσουμε ἐδῶ ὅτι ὑπάρχει διαθέσιμη μία τεράστια διεθνς βιβλιογραφία πο καταρρίπτει τὸν μύθο το πιστημονικο χαρακτήρα τς ψυχοθεραπευτικς καὶ αὐτὴ στηρίζεται σὲ ἔγκυρες ἰατρικὲς καὶ ψυχολογικὲς μελέτες. Δηλαδή, ἡ ἀπόρριψη τῆς ψυχανάλυσης καὶ γενικὰ τῆς ψυχοθεραπευτικῆς προέρχεται ἀπὸ τοὺς ἴδιους τοὺς ἐπιστήμονες. Στὸ «Ψυχῆς Δρόμοι» ἡ ψυχοθεραπεία χαρακτηρίζεται «κλινικὴ θεολογία»[2], τὸ ἰατρικὸ μοντέλο κρίνεται ἀνεπαρκές, ἀφοῦ «δὲν μπορεῖ νὰ ἑρμηνεύσει τὰ δεδομένα τῶν μελετῶν ἔκβασης τῆς ψυχοθεραπείας»[3], ὁ Χριστιανισμὸς δὲν εἶναι «ψυχοθεραπεία, ἀλλὰ ἀγαπητικὴ σχέση»[4] καὶ «ἡ συμβουλευτικὴ εἶναι ποιμαντικὴ»[5], σὲ τέτοιο βαθμό, ὥστε νὰ μεταδίδεται ἡ Θεία Χάρις καὶ νὰ παρέχεται θεραπεία καὶ ἀπὸ λαϊκοὺς συμβούλους καὶ ἐπαγγελματίες ψυχικῆς ὑγείας. «Πῶς ἡ ἄκτιστη θεϊκὴ ἐνέργεια, ἡ ὁποία εἶναι παροῦσα καὶ ἐνεργεῖ μέσα ἀπὸ τὰ Ἱερὰ Μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας καὶ τὶς σχετικὲς ἐνέργειες τοῦ ἱερέα ποὺ ἐπικαλεῖται τὴn Χάρη τοῦ Θεοῦ, σχετίζεται μὲ τὴn Χάρη τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία χορηγεῖται στοὺς λαϊκοὺς ἐκείνους ποὺ φροντίζουν τὴν ψυχικὴ ὑγεία καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι χειροτονημένοι, ἀλλὰ ὅμως προσφέρουν ποιμαντικὴ φροντίδα καὶ συμβουλευτικὴ σὲ ἀνθρώπους ποὺ ὑποφέρουν; … Ὅταν ἡ μετάδοση τῆς Θείας Χάριτος στοὺς ἀνθρώπους γίνεται ἀπὸ χειροτονημένους ἱερεῖς, σὲ τί διαφέρει ἀπὸ τὴν Χάρη ποὺ προσφέρεται ἀπὸ χριστιανοὺς ὀρθόδοξους συμβούλους καὶ ἐπαγγελματίες ψυχικῆς ὑγείας οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι κληρικοί»[6]; Νὰ συνδέσουμε αὐτὰ τὰ ἀπίστευτα γιὰ ἕνα περιοδικὸ ποὺ προβάλλεται ὡς ὀρθόδοξο μὲ τὰ λεχθέντα καὶ γραφέντα ἀπὸ τὸν συντάκτη τοῦ περιοδικοῦ σὲ παλαιότερο βιβλίο «ἂν καὶ ὅταν τὰ ψήγματα ἐλευθερίας τοῦ προσώπου ὁδηγήσουν τὰ βήματά του στὴν ἐξομολόγηση ἢ στὴν ψυχοθεραπεία, καὶ ἂν τὸ πρόσωπο συνεργήσει στὴν θεραπεία του στὰ δύο αὐτὰ πλαίσια… ἡ ὕπαρξη ἐξέρχεται ἀπὸ τὴ νομοτέλεια τῆς φθορᾶς καὶ ἀπολαμβάνει περισσότερη ἐλευθερία. Ἂν θέλη, μπορεῖ νὰ τὴν στρέψη πρὸς τὸν Θεό, ἐξ οὗ καὶ ὁ σωστικὸς χαρακτήρας τῆς ἐξομολογήσεως. Ἂν δὲν θέλη, μπορεῖ ἁπλῶς νὰ χαρῆ τὴν ἐλευθερία της, τὸ ὕψιστο στοιχεῖο τοῦ «κατ’ εἰκόνα», γεγονὸς ὄχι λιγότερο χαρμόσυνο. Νὰ γιατί μέσα στοὺς χαμηλόφωνους ἢ ἀγωνιώδεις τόνους τῆς ψυχοθεραπευτικῆς συνεδρίας συντελεῖται μία διαδικασία, ὄχι ἄμεσα λυτρωτικοῦ χαρακτήρα, ὅπως ἡ ἐξομολόγηση, ἀλλὰ πάντως μὲ συνέπειες ὀντολογικῆς τάξεως»[7]!
.         Στὸ «Ψυχῆς Δρόμοι» διαβάσαμε, ἀκόμη, γιὰ τὴν «φανατική, τυπικὴ μέριμνα γιὰ τὴν τέλεση τῆς Λειτουργίας μὲ ἀκρίβεια, [ποὺ] ἐξαφανίζει τὸν διάλογο μεταξὺ ἱερέα, ἀνθρώπων καὶ Θεοῦ»[8], γιὰ τὴν «ἀπόλυτη ἐμπιστοσύνη στὸ κύρος τῆς αἰώνιας Ἐκκλησίας καὶ στὴν ἀκαθόριστη “Πατερικὴ ὁμοφωνία” ἢ “τὸ πνεῦμα τῶν Πατέρων”», ποὺ «ἀποτελεῖ δικαιολογία γιὰ νὰ ἀρνηθεῖ κανεὶς τὴν ἐκπαίδευση στὴν ἐπιστήμη μόνο καὶ μόνο γιὰ νὰ ἀφοσιωθεῖ στὴν προσευχὴ»[9]. Ποιά ἐπιστήμη; Ἡ ἀπάντηση δίδεται λίγο πιὸ κάτω. «Φαίνεται ξεκάθαρα ἡ ἀνάγκη γιὰ τὴν ἐκπαίδευση τῶν ὀρθοδόξων ἱερέων καὶ συμβούλων, ὥστε νὰ γίνουν σωστοὶ πνευματικοὶ ἰατροί. Σὲ αὐτὴν θὰ περιλαμβάνεται … ἡ συναισθηματικὴ εὐφυία, ἡ διαισθητικὴ τέχνη καὶ ἡ ἱκανότητα γιὰ σύναψη διαπροσωπικῶν σχέσεων»[10]. Ἀπὸ τὴν ἄλλη, οἱ ψυχοθεραπευτὲς-σύμβουλοι γίνονται πνευματικοὶ ἰατροί, ἀφοῦ «ἡ ἀπάντηση στὸ ἐρώτημα “τί εἶναι αὐτὸ ποὺ κάνει τὴν συμβουλευτικὴ ποιμαντική”, εἶναι: ὁ λυτρωτικός της χαρακτήρας»[11]! Τὰ σχόλια περιττεύουν.
.          Καὶ συνεχίζει ὁ πρώην προτεστάντης κληρικὸς καὶ νῦν ὀρθόδοξος (ἔχει ἀποβάλει ἄραγε τὶς καταβολὲς τοῦ προτεσταντισμοῦ;) ψυχοθεραπευτής: «Καθὼς ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ξεκινᾶ ἕναν ἀγώνα νὰ ἀναγνωριστῆ ἡ ἀξία τῆς ποιμαντικῆς συμβουλευτικῆς [ἐννοεῖ τὴν ψυχοθεολογικὴ συμβουλευτικὴ ποὺ ξεκίνησε ἀπὸ τὸν χῶρο τοῦ προτεσταντισμοῦ] καὶ ἀπὸ ἄλλους, μὴ χειροτονημένους κληρικούς, ἔχει τὴν εὐκαιρία νὰ ἀπευθύνει μὲ σύγχρονο σκεπτικὸ ἐρωτήματα τοῦ 21οῦ αἰώνα σχετικὰ μὲ τὴν βιοηθική, τὸ φύλο, τὴν σεξουαλικότητα, τὴν οἰκολογία καὶ τὸ ἀνθρώπινο δυναμικὸ»[12]. Τὰ λέει αὐτὰ ὡς μέλος τοῦ Ἀμερικανικοῦ Συνδέσμου Ποιμαντικῶν Συμβούλων[13], «ἑνὸς διαθρησκειακοῦ ὀργανισμοῦ ποὺ ἀντιπροσωπεύει στὴν ποιμαντικὴ συμβουλευτικὴ περισσότερες ἀπὸ 80 θρησκευτικὲς ὁμάδες, συμπεριλαμβανομένων Προτεσταντῶν, Ρωμαιοκαθολικῶν καὶ Ἑβραίων»[14]. «Ἡ ποιμαντικὴ συμβουλευτικὴ εἶναι μία ξεχωριστὴ μορφὴ ψυχοθεραπείας ποὺ χρησιμοποιεῖ πνευματικὲς πηγὲς μαζὶ μὲ τὴν ψυχολογικὴ ἐπίγνωση γιὰ θεραπεία καὶ ἀνάπτυξη»[15]. Αὐτὴ ἡ σύζευξη θρησκείας καὶ ψυχολογίας στὴν ψυχοθεραπεία ξεκίνησε τὴν δεκαετία τοῦ 1930 στὴν Ἀμερικὴ ἀπὸ τὸν Norman Vincent Peale, γνωστὸ προτεστάντη πάστορα ποὺ κήρυττε καὶ ἔγραφε γιὰ τὴ «θετικὴ σκέψη». Στὴν συνέχεια, καὶ μὲ τὴν ἐπιρροὴ τοῦ Carl Jung, τοῦ Abraham Maslow καὶ τοῦ Scott Peck, ἡ ποιμαντικὴ ψυχοθεραπεία ἀναπτύχθηκε κυρίως ἀπὸ Προτεστάντες καὶ Ρωμαιοκαθολικούς οἱ ὁποῖοι, ἐν τῇ ἀπουσίᾳ τοῦ ὄντως Μυστηρίου τῆς Ἐξομολόγησης, ἐνσωμάτωσαν στὴν θεολογία τους τὴν ψυχολογία.

.            Τί δουλειὰ ἄραγε ἔχει αὐτὴ ἡ ψυχοθεολογία στὸν χῶρο τῆς ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας; Πς μπορον ν εσέλθουν κτιστς μεθοδολογίες στ Μυστήριο τς ξομολόγησης; «Ὁ πνευματικὸς πρέπει νὰ ἐξομολογεῖ ἐλεύθερος ἀπὸ προσχηματισμένες ἀντιλήψεις καὶ ψυχολογικὰ ἑρμηνευτικὰ μοντέλα, προσευχόμενος καὶ παρακαλώντας τὸν Θεὸ νὰ τὸν φωτίσει καὶ νὰ τοῦ ἀποκαλύψει τὴν σωστὴ λύση καὶ στάση στὸ πρόβλημα ποὺ καλεῖται νὰ ἀντιμετωπίσει». Ἡ ψυχανάλυση, ἀντίθετα, εἶναι ἀνθρωποκεντρικὴ καὶ «ἀποτελεῖ μία μέθοδο ἔρευνας τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς»[16], ἐνῶ σύμφωνα μὲ τοὺς Πατέρες «ἡ κάθε μορφὴ ἐνδοστρέφειας καὶ αὐτοσυνειδησίας θωρεῖται κακό. Ὄχι μόνο δὲν θεραπεύει, ἀλλὰ ἐνισχύει τὴν φιλαυτία…εἶναι ἐπικίνδυνο πράγμα γιὰ τὴ θεραπεία, ἡ ἐνασχόληση μὲ τὸν ἑαυτό μας καὶ μὲ τὰ βάθη τῆς συνειδήσεώς μας…Θεραπεία εἶναι ἡ ὀντολογικὴ μεταμόρφωση τοῦ ἀνθρώπου…Δὲν μπορεῖ νὰ ἀφορᾶ στὴν φύση ἢ στὴν ἐνέργεια, ἀλλὰ μόνο στὸ πρόσωπο».[17] Φυσικά, «ὁρισμένη τεχνικὴ δὲν ἔχει ἡ Ἐκκλησία, οὔτε πρέπει νὰ ἔχει…Ἡ Ἐκκλησία δὲν θεραπεύει τόσο μὲ αὐτὰ ποὺ ἔχει, ὅσο μὲ αὐτὸ ποὺ εἶναι. Τὸ σημεῖο αὐτὸ εἶναι σοβαρότατο. … Ἀναζητεῖται ὁ τέλειος πνευματικός, ἡ τέλεια μέθοδος ἐξομολογήσεως κλπ, καὶ λησμονεῖται ὅτι ὁ πνευματικὸς δὲν θεραπεύει».[18] Γι’ αὐτὸ καὶ ἄτοπες οἱ κατηγορίες τῶν ψυχοθεραπευτῶν-κληρικῶν ὅτι ὅσοι πνευματικοὶ ἀρνοῦνται τὸν ἐναγκαλισμὸ μὲ τὴν ψυχοθεραπεία διακατέχονται δῆθεν ἀπὸ «ὑπερηφάνεια». Ἡ ψυχὴ θεραπεύεται διὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.
.         Μήπως, ἀντίθετα, ὅσοι μιλοῦν περὶ ὑπερηφανείας, διακατέχονται οἱ ἴδιοι ἀπὸ ὑπερηφάνεια, τὴν ὁποία προβάλλουν στοὺς ἄλλους; Μήπως διακατέχονται ἀπὸ τὴν ὑπερηφάνεια τῆς κοσμικῆς γνώσεως; Μήπως πίστεψαν ὅτι «ποιμαίνοντες μετ’ ἐπιστήμης», ἀσκοῦν καλύτερη ποιμαντική; Καὶ τί ἐπιστήμη εἶναι αὐτὴ ποὺ ἑρμηνεύει π.χ. τὴν διαφύλαξη τῆς Παράδοσης ὡς «κάλυψη τῶν δικῶν μας ἐνδοψυχικῶν ἀναγκῶν»;[19] Τί ἐπιστήμη εἶναι αὐτὴ ποὺ «διαγιγνώσκει» ὅτι «ἡ ἑλλαδικὴ Ἐκκλησία παρέχει εἰκόνα καταθλίψεως, μὲ αὐστηρὰ ψυχοδυναμικὴ ἔννοια»[20]; Τί ἐπιστήμη εἶναι αὐτὴ ποὺ χαρακτηρίζει τὸν ἐκκλησιαστικό μας ὀργανισμὸ ἕναν «βραδυκίνητο δεινόσαυρο»[21]; Τί ἐπιστήμη εἶναι αὐτὴ ποὺ βλέπει τὴ Μητέρα μας Ἐκκλησία «νὰ μεταβάλλεται σὲ Κρόνο ποὺ τρώει τὰ παιδιά του»;[22] Πόσο ἀντικειμενικὰ καὶ ἀληθινὰ μπορεῖ νὰ εἶναι ὅλα αὐτά;

.             Στὸ πρῶτο τεῦχος τοῦ περιοδικοῦ «Ψυχῆς Δρόμοι» διαβάσαμε ἀκόμη πῶς μποροῦμε νὰ ἀποκτήσουμε διεκδικητικότητα, ὄντας μέλη Χριστοῦ, ἀφοῦ «τὰ τελευταῖα χρόνια ἡ διεκδικητικότητα ἔχει κερδίσει τὴν προσοχὴ τῆς Ψυχολογίας».[23] Ἔτσι, «ὅσοι ἐργάζονται στὸ χῶρο τῆς Ἐκκλησίας μποροῦν νὰ ἀσκοῦνται στὴ διεκδικητικότητα μεταξύ τους, οἱ λαϊκοὶ μὲ τοὺς κληρικούς, οἱ ἱερεῖς μὲ τοὺς ἐπισκόπους κ.ο.κ»[24]. Μὲ ἔκπληξη ἐπίσης διαβάσαμε ἰσχυρισμοὺς σεβαστοῦ προσώπου ὅτι κατὰ τὴν φοιτητική του ζωὴ εἶδε «ὅτι χωρὶς νὰ χρησιμοποιεῖ τὴν Ψυχολογία γιὰ τὴν αὐτογνωσία του ἐμπόδιζε τὴν Χάρη νὰ ἐργασθῆ μέσα του, ἐνῶ μὲ τὴν Ψυχολογία ἄφηνε τὴν Χάρη νὰ ἐργασθῆ μέσα του[25]». Αὐτὴ ἡ δήλωση, ὅπως καὶ ὁ παλαιότερος ἰσχυρισμὸς ὅτι ὁποιαδήποτε ψυχοπαθολογία «ἐμποδίζει τὴν δράση τῆς Χάριτος[26]», μᾶς ἀφήνουν σκεπτικούς. Στὴν πραγματικότητα, συνήθως συμβαίνει τὸ ἀντίθετο. «Ἡ δύναμίς μου ἐν ἀσθενείαις τελειοῦται».
.             Στὸ δεύτερο τεῦχος τοῦ περιοδικοῦ «Ψυχῆς Δρόμοι» διαβάσαμε ὅτι «ἡ θρησκεία μπορεῖ νὰ περιορίση τὴν ἀνοικτότητα τοῦ ἀνθρώπου πρὸς τὴν πραγματικότητα, πάνω ἀπ’ ὅλα τὴν πραγματικότητα ποὺ εἶναι ὁ ἴδιος… ἡ θρησκεία μπορεῖ νὰ προστατέψη καὶ νὰ θρέψη μία δυνάμει νευρωτικὴ κατάσταση. Αὐτοὺς τοὺς κινδύνους πρέπει νὰ τοὺς ἀντιληφθῆ ὁ ἱερωμένος καὶ νὰ τοὺς ἀντιμετωπίση μὲ τὴ βοήθεια τοῦ γιατροῦ καὶ τοῦ ψυχοθεραπευτῆ»[27]. Μάλιστα, τονίζεται, «ὁ ἱερωμένος μπορεῖ νὰ εἶναι ἕνας θεραπευτὴς [ἐννοεῖ ψυχοθεραπευτὴς] καὶ ὁ ψυχοθεραπευτὴς ἕνας ἱερωμένος»[28]! Σὲ ἑπόμενες σελίδες διαβάσαμε ψυχαναλυτικὴ προσέγγιση ἀπέναντι στὴ θρησκεία καὶ τὸ «ἐμπόδιό» της ποὺ εἶναι τὸ «“ναρκισσιστικὸ ὀπλοστάσιο” (οἱ πρωτόγονες ἄμυνες…) τῆς ὀργανωμένης θρησκείας, ὅταν ἡ τελευταία λειτουργεῖ στὸ ἐπίπεδο τῆς παρανοειδοῦς-σχιζοειδοῦς θέσεως. Χρειάζεται μία ἀλλαγὴ στὸν πυρήνα τῶν ἐκπροσώπων τῆς ἐκκλησίας, διότι διαφορετικὰ δὲν μπορεῖ νὰ γίνει χρήση τοῦ θρησκευτικοῦ χώρου μὲ τρόπο ποὺ ὡριμάζει τὸν ἄνθρωπο. Ἡ ἀλλαγὴ αὐτὴ βιώνεται ὡς καταστροφικὴ καὶ μὲ κάθε μέσο οἱ ἐκπρόσωποι τῆς ἐκκλησίας τὴν ἀποφεύγουν»[29]. Καὶ ἐπειδὴ οὔτε «ἡ συνοδικότητα δὲν λειτουργεῖ σήμερα στὴν Ἐκκλησία μὲ πληρότητα σὲ κανένα θέμα[30]», κατατίθενται προβληματισμοὶ γιὰ «ψυχολογικοὺς ὅρους καὶ βοηθήματα ποὺ θὰ μποροῦσαν νὰ βελτιώσουν καὶ νὰ ἐξυγιάνουν τὴν αὐτοσυνειδησία τῆς Ἐκκλησίας»[31].
.             Ἡ ὕλη συμπληρώνεται μὲ ἄρθρο ποὺ φέρει τὸν τίτλο «Μία συστημικὴ θεώρηση τῆς Ἐκκλησίας». Τὸ ἄρθρο μᾶς πληροφορεῖ ὅτι «θὰ αὐξάνεται συνεχῶς ἡ προσοχὴ ποὺ θὰ δίνεται στὴ θεωρία τῆς [ψυχο]θεραπείας οἰκογενείας ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται νὰ συνδυάσουν τὴν διδασκαλία τῆς Ἁγίας Γραφῆς μὲ τὴν ψυχολογικὴ σπουδή». Ἡ Ἐκκλησία παρουσιάζεται ἐδῶ ὡς σύστημα, τὸ ὁποῖο πρέπει νὰ προσαρμόζεται, ἀφοῦ «ὅλοι μας γνωρίζουμε περιπτώσεις ἐκκλησιῶν οἱ ὁποῖες ἔχουν κυριολεκτικὰ διαλυθεῖ, ἐπειδὴ δὲν εἶχαν τὴν ἱκανότητα νὰ προσαρμοστοῦν στὴν ἀλλαγὴ[32]». Στὴ συνέχεια ἐκφράζεται ἡ ἐλπίδα ὅτι «στὸ μέλλον θὰ δοθεῖ περισσότερη προσοχὴ στὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ἐκκλησία λειτουργεῖ ὡς σύστημα» καὶ ἐπισημαίνεται ὅτι «χρειάζονται ἔρευνες, γιὰ νὰ γνωρίσουμε ποιὲς εἶναι οἱ ἀνάγκες τῆς ἐκκλησίας καὶ νὰ ἀναζητήσουμε τοὺς κατάλληλους ἀνθρώπους γιὰ τὴν ἐκπλήρωση αὐτῶν τῶν ἀναγκῶν». Καὶ ὅλα αὐτά, γιὰ νὰ καταλήξουν στὸ συμπέρασμα: «Οἱ χριστιανοὶ ψυχολόγοι ἔχουν τὴν εὐκαιρία νὰ ἐμπλουτίσουν τὴν ἐκκλησία χρησιμοποιώντας τὶς ἐπαγγελματικές τους δεξιότητες, γιὰ νὰ ἀναγνωρίσουν καὶ νὰ ἐνθαρρύνουν ὑγιεῖς συμπεριφορὲς καὶ στάσεις μέσα στὸ χῶρο τῆς ἐκκλησίας… [Ἔτσι] ἡ ἐκκλησία θὰ ἐπωφεληθεῖ[33].» Αὐτὴ τὴν αἴσθηση ὅτι ὠφελοῦν τὴν Ἐκκλησία ἔχουν καὶ ἄλλοι Ἕλληνες ψυχοθεραπευτές: «εὐεργετοῦμε ὁλόκληρη τὴν Ἐκκλησία[34]».
.             Τὸ πόσο εὐεργετεῖται ἢ βλάπτεται ἡ Ἐκκλησία θὰ τὸ κρίνει Ἄλλος. Εὐεργετεῖται ἡ Ἐκκλησία μὲ τὴν ἔκδοση τοῦ ἐν λόγῳ περιοδικοῦ καὶ ἄλλων συναφῶν βιβλίων; Εὐεργετεῖται ἡ Ἐκκλησία μὲ δηλώσεις ὅπως «εἶναι γνωστὸ πῶς οἱ περισσότεροι ἱερεῖς δὲν κοινωνοῦσαν συχνὰ πρὶν χειροτονηθοῦν… Εἶναι κατ’ ἀρχὴν κοινὸ μυστικὸ ὅτι σημαντικὸς ἀριθμὸς κληρικῶν δὲν ἐξομολογεῖται[35]»! Ποῦ τὰ στηρίζουν αὐτά; Αὐτὰ εἶναι αὐθαίρετα συμπεράσματα χωρὶς βάση καὶ ὑπόσταση ποὺ βλάπτουν τρομερά τοὺς πιστοὺς καὶ τὴν Ἐκκλησία.
.             Εἶναι, τελικά, οἱ ὀρθόδοξοι ψυχοθεραπευτὲς ἡ σωτηρία τῆς Ἐκκλησίας; Ἀποκαλυπτικὰ τὰ ὅσα γράφει σχετικά, ὁ καθηγητὴς κ. Ἰωάννης Κορναράκης σὲ ἄρθρο του μὲ τίτλο «Ὀρθόδοξοι Ψυχοθεραπευτὲς καὶ μετανεωτερικότητα»[36]. Τὸ μόνο ποὺ ἔχουμε νὰ προσθέσουμε εἶναι ὅτι μέσα ἀπὸ τὶς σελίδες τοῦ περιοδικοῦ «Ψυχῆς Δρόμοι» διαφημίζονται καὶ τὰ διεθνῆ συνέδρια Ὀρθόδοξων Ψυχοθεραπευτῶν. Ἀνακοινώνεται, μάλιστα, ὅτι τὸ ἑπόμενο θὰ λάβει χώρα στὴν Ἑλλάδα τὸ 2012. Νὰ τονιστεῖ ὅτι στὸ τελευταῖο συνέδριο Ὀρθόδοξων Ψυχοθεραπευτῶν ποὺ ἔγινε στὸ Σικάγο, ὑπῆρξε εἰσήγηση ποὺ προσπαθοῦσε νὰ ἀποδείξει τὸ κοινὸ γνωστῆς ἀποκρυφιστικῆς μεθόδου[37] μὲ τὴν Ὀρθοδοξία.

 .             Δεύτερο Παράδειγμα. Στὴν ἴδια κατεύθυνση δυστυχῶς κινεῖται καὶ τὸ νέο βιβλίο «Θησαυρὸς σὲ πήλινα σκεύη: Ἡ ψυχοσωματικὴ ἐπιβάρυνση τῶν κληρικῶν μας καὶ τῶν συζύγων τους».[38] Τὸ βιβλίο πραγματεύεται τὴ λεγόμενη «ἐπαγγελματικὴ ἐξουθένωση» (burnout), ἡ ὁποία θεωρεῖται ὅτι ἐμφανίζεται ὡς ἀποτέλεσμα τοῦ στρές. Κατ᾽ ἀρχάς, γίνεται ἡ ἀφετηριακὴ διαπίστωση ὅτι «οἱ κληρικοὶ ἀνήκουν σὲ ὁμάδα ὑψηλοῦ κινδύνου[39]» καὶ οἱ τυχὸν ἀντίθετες γνῶμες, ὅτι δηλαδὴ τὸ στρὲς δὲν εἶναι παρὸν μεταξὺ τῶν περισσοτέρων ὀρθοδόξων κληρικῶν, ἀπορρίπτονται μὲ τὴν ψυχολογικὴ ἐξήγηση τοῦ μηχανισμοῦ τῆς «ἀρνήσεως». Τὸ στρές, ἰσχυρίζονται, «ὑπάρχει καὶ χρειάζεται νὰ ἔλθει στὸ φῶς καὶ νὰ κατανοηθῆ. Πρῶτον, ἐπειδὴ φέρνει πόνο ποὺ μπορεῖ νὰ ἀνακουφισθῆ καί, δεύτερον, ἐπειδὴ ἔχει ὡς συνέπεια οἱ κληρικοί, καὶ ἡ ἴδια ἡ Ἐκκλησία, νὰ λειτουργοῦν σὲ βαθμὸ κατώτερο τοῦ δυναμικοῦ τους[40].» Ἢ ἀλλιῶς, μὲ μία ψυχοθεραπεία θὰ ἁπαλυνθεῖ τὸ πρόβλημα καὶ ἱερεῖς καὶ Ἐκκλησία θὰ ἀξιοποιήσουν τὸ δυναμικό τους στὸ μέγιστο. Τὰ λόγια αὐτά, ποὺ δὲν εἶναι τοῦ συγγραφέως, μᾶς παραπέμπουν στὸ χῶρο τῶν ἀνατολικοθρησκευτικῶν δοξασιῶν.
.             Τὸ βιβλίο ἐπικαλεῖται πολὺ συχνὰ ἔρευνες, οἱ ὁποῖες ἔγιναν σὲ κληρικοὺς διαφόρων ὁμολογιῶν. Αὐτὸ ἀπὸ μόνο του ἀποτελεῖ μία μεθοδολογικὴ ἀδυναμία. Ἔχουν οἱ ἑτερόδοξοι κληρικοὶ ἱερωσύνη; Οἱ ἔρευνες, λοιπόν, στὸ ἐξωτερικὸ ἔδειξαν ὅτι οἱ ἑτερόδοξοι κληρικοὶ «δὲν ἦταν τόσο ἱκανοποιημένοι ἀπὸ τὶς σχέσεις τους μὲ τοὺς ἄλλους κληρικούς, ἀπὸ τὶς εὐκαιρίες γιὰ ἐπιμόρφωση, ἀπὸ τὴ στήριξη ἀπὸ τοὺς ὑπευθύνους, ἀπὸ τὴν πνευματική τους ζωή. Τὸ χειρότερο, δὲν ἦταν ἱκανοποιημένοι ἀπὸ τὴν ποιμαντικὴ ἀποτελεσματικότητά τους».[41] Μάλιστα, τὸ 20% τῶν Ἀγγλικανῶν κληρικῶν «αἰσθάνονταν ματαιωμένοι»[42], μὲ ψυχαναλυτικὴ ὁρολογία καὶ ἑρμηνευτική. Ἄλλη ἔρευνα μεταξὺ προτεσταντῶν κληρικῶν «ἔδειξε ὅτι γιὰ τοὺς κληρικοὺς τὸ πόσο σύχναζαν στὴ λατρεία δὲν ἐπηρέαζε εὐνοϊκὰ τὴν [ψυχικὴ] ὑγεία τους».[43] Τί μς πασχολον μς ατά; Εναι συγκρίσιμα τ μεγέθη;
.           Καὶ ἐπειδὴ οἱ νέες «ἐξελίξεις ἀποτελοῦν δυνητικὰ στρεσσογόνους παράγοντες»[44], Ἰταλοὶ ψυχοθεραπευτὲς συμπεραίνουν ὅτι «εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ μάθουν [οἱ κληρικοὶ] νὰ διαχειρίζονται τὰ συναισθήματά τους»[45]. Ἔτσι, μὲ βάση τὶς προαναφερθεῖσες ἔρευνες, ποὺ χρησιμοποιοῦν στατιστικές, ἀλλὰ ὑποκειμενικὲς ἑρμηνεῖες τῶν ἀποτελεσμάτων, συμπεραίνεται αὐθαίρετα καὶ γιὰ τὸν ὀρθόδοξο κληρικὸ ὅτι, λόγῳ τοῦ ψυχολογικοῦ μηχανισμοῦ τῆς «ἀντίστασης», ὁ κληρικὸς ἀδυνατεῖ «νὰ αἰσθανθῆ κἂν τὴν κρίση ποὺ ξεδιπλώνεται μέσα του, διότι ἔσπευσε νὰ τὴν φιμώσει…Ἔτσι προσποιεῖται πὼς δὲν ὑπάρχει πρόβλημα… Ἐνδέχεται ἐπίσης νὰ καταφύγει σὲ σκλήρυνση τῶν θέσεών του μὲ ἀποτέλεσμα νὰ γίνει φανατικὸς καὶ τυπολάτρης, ἢ νὰ στρέφεται σὲ ὑπερβολὲς γύρω ἀπὸ θαύματα»[46].
.             Καὶ παρατίθεται τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ ψυχοσωματικὴ ἐξάντληση «βρίσκει εὐνοϊκὸ ἔδαφος σὲ τελειομανεῖς καὶ ψυχαναγκαστικοὺς κληρικούς, μὲ χαμηλὴ αὐτοεκτίμηση καὶ προσωπικότητα τύπου Α»[47], ὁπότε καὶ ἐπεξηγεῖται ὅτι «ἡ προσωπικότητα τύπου Α εἶναι ὁ χαρακτήρας ἐκεῖνος ὁ ἔντονα δυναμικὸς καὶ ἐνεργητικός, ὁ ὁποῖος παρουσιάζει στοιχεῖα ἀνταγωνισμοῦ καὶ φιλοδοξίας». Τὸ ἀπίστευτο εἶναι ὅτι στὴ συνέχεια ἀκολουθεῖ ἀτεκμηρίωτη ἐπισήμανση: στὶς προσωπικότητες τύπου Α «ἀνήκουν οἱ μισοὶ κληρικοί»! Οἱ ὑποκειμενισμοὶ συνεχίζουν μὲ τὴν ἀναπόδεικτη παρατήρηση ὅτι «συχνὰ στὸ βάθος τῆς προσωπικότητας τοῦ κληρικοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐπιρρεπὴς στὴν ὑπερπροσπάθεια καὶ στὴν κόπωση, ἐνυπάρχει κάποιο τραυματικὸ γεγονὸς ἢ ἔστω ψυχικὸ ἔλλειμμα»[48]. Μὲ λίγα λόγια, καὶ ἂν διαβάσει κανεὶς προσεκτικὰ τὸ βιβλίο, θὰ διαπιστώσει ὅτι ὑπάρχει διάχυτη προσπάθεια ν ποδειχθε τι προσωπικότητα το κληρικο χει πρόβλημα. Κα δν χει μόνο πρόβλημα προσωπικότητα το κληρικο, λλ κα κκλησιαστικς ργανισμός, ἰσχυρίζονται, χαρακτηρίζεται ἀπὸ «παθολογία καὶ νοσηρότητα» [49]. Ἀλλὰ «τὸ θέμα αὐτὸ προορίζεται νὰ ἀποτελέσει ἀντικείμενο ἄλλης μελέτης»[50]!
.             Κατόπιν, ἀκολουθεῖ ἡ στοχοποίηση τῆς πρεσβυτέρας, ἡ ὁποία «εἰσέρχεται στὸν χῶρο τῶν ψυχικῶν συγκρούσεων ποὺ μπορεῖ νὰ φτάσουν σὲ αἴσθημα ἀδιεξόδου[51]», καὶ ἀναλύεται καὶ τὸ δικό της πρόβλημα. «Ἡ πίεση ποὺ δέχεται ἡ σύζυγος τοῦ κληρικοῦ αὐξάνεται ὑπέρμετρα ἐπειδὴ δὲν τῆς ἀναγνωρίζεται τὸ δικαίωμα τῆς διαμαρτυρίας»! [52] Ἐπίσης, κινδυνεύει καὶ ἀπὸ τὴν «ἐπίδραση τῆς ἐξάντλησης τοῦ κληρικοῦ συζύγου της πάνω σὲ αὐτήν».[53] Μὲ αὐτοὺς τοὺς «ἐνθαρρυντικοὺς» λόγους πρὸς τὶς κοπέλες ποὺ θὰ ἤθελαν νὰ γίνουν πρεσβυτέρες, ἀνοίγει τὸ κεφάλαιο «Τρόποι πρόληψης καὶ θεραπείας».
.             Ἐπισημαίνεται γιὰ ἄλλη μία φορὰ ὅτι «ἡ ἱερωσύνη εἶναι στρεσσογόνος» καὶ ἀκολουθοῦν «παραινετικοὶ» λόγοι πρὸς τοὺς ὑποψηφίους κληρικούς: «κατὰ τὴν προετοιμασία τοῦ κληρικοῦ χρειάζεται νὰ ἐνημερώνονται οἱ ἐνδοστρεφεῖς καὶ οἱ ἄλλοι εὐπαθεῖς χαρακτῆρες πὼς ἡ προσωπικότητά τους συνδέεται μὲ αὐξημένο κίνδυνο ἐξάντλησης»[54]. Στὴ συνέχεια προτείνεται στὸν κληρικὸ «μία γνωσιακὴ ἀναδόμηση. Αὐτὴ θὰ μποροῦσε νὰ περιλαμβάνει ἀναθεώρηση τῶν στόχων, ἀποβολὴ κεκτημένων ἀλλὰ ἐσφαλμένων αὐτονοήτων, καλλιέργεια τῆς ἱκανότητας νὰ λέει κανεὶς “ὄχι”, ἐπίγνωση τῶν χαρισμάτων ἀλλὰ καὶ τῶν ὁρίων… Φυσικά τοὺς στόχους αὐτοὺς δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ τοὺς ἐπιτύχει μόνος του. Θὰ χρειαστεῖ ἕνα σύμβουλο ἢ ψυχοθεραπευτὴ[55]». «Ἔχουν προταθῆ ἐπίσης…ὁμάδες στήριξης κληρικῶν, ψυχοθεραπεία …. ἀνανέωση τῆς πεποίθησης στὴν κλήση».[56] «Ἐπειδὴ καὶ ὁ κληρικὸς πρέπει νὰ ποιμανθῆ ἀλλὰ καὶ ἐπειδὴ βασικὴ ἀρχὴ τῆς ποιμαντικῆς εἶναι ἡ ἐξατομίκευση, χρειάζεται ἐδῶ νὰ τονισθῆ ἡ σημασία τοῦ προσωπικοῦ συμβούλου[57]»! Γι’ αὐτὸ γράφτηκε τὸ ἐν λόγῳ βιβλίο; Γιὰ νὰ μᾶς πείσει ὅτι ὁ κάθε παπὰς χρειάζεται καὶ τὸν ψυχοθεραπευτή του; «Δυστυχῶς, [διαβάζουμε πιὸ κάτω] μία τέτοια ὑπηρεσία στὸν τόπο μας λογίζεται ὡς πολυτέλεια». Εναι θλιβερ τι γι τς παρκτς δυσκολίες πο τυχν ναφύονται στν ερατικ διακονία, δν γίνεται οτε μία κουβέντα περνίκησής τους μ πνευματικ μέσα. Τ βιβλίο πευθύνεται σ λαϊκος πο βρίσκονται κτὸς τῆς κκλησίας; Μὲ μεγάλη ἔκπληξη διαβάσαμε καὶ ἄλλη «θεραπευτικὴ» λύση. «Προτείνεται καὶ διακοπὴ τῶν ἐφημεριακῶν καθηκόντων γιὰ 1 ἔτος ἀνὰ διαστήματα (σαββατιαῖο ἔτος) κατὰ τὸ πρότυπο τῶν πανεπιστημίων»! [58] «Ὁ “ἀλκοολισμὸς τῆς ἐργασίας“ [!] δὲν εἶναι δῶρο τοῦ Ἁγίου Πνεύματος … Καλλιεργῆστε τὸν διάλογο μὲ ἄλλες ὁμολογίες γιὰ νὰ μάθετε πῶς ἀντεπεξέρχονται στὶς πιέσεις τῆς ποιμαντικῆς διακονίας[59]».
.             Τὸ βιβλίο κλείνει μὲ ἔρευνα μεταξὺ κληρικῶν τῆς Ἑλλάδας καὶ τῆς Ἀμερικῆς, ἀπὸ τὴν ὁποία συμπεραίνεται ὅτι οἱ ὀρθόδοξοι κληρικοὶ ποὺ συμμετεῖχαν στὴν ἔρευνα ἐμφανίζουν ὑψηλὰ ἐπίπεδα στρὲς καὶ ψυχοσωματικῶν παθήσεων. Πρὸς τὸ τέλος τοῦ βιβλίου παρατίθενται δημόσιες ἐξομολογήσεις κληρικῶν, οἱ ὁποῖες, ὅπως καὶ κάθε δημόσια ἐξομολόγηση, βλάπτουν παρὰ ὠφελοῦν. Λυπούμεθα πάρα πολὺ γιὰ τὶς θέσεις ποὺ περνᾶ καὶ αὐτὸ τὸ βιβλίο, θέσεις ποὺ φανερώνουν ὅτι δὲν ἔχουμε κατανοήσει ὅτι ἡ ἱερωσύνη δὲν εἶναι ἐπάγγελμα, ὑποκείμενο σὲ burnout. Ἡ ἱερωσύνη, ὅπως βιώνεται στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, εἶναι διακόνημα, μυστήριο καὶ εὐλογία ποὺ φέρνει χάρη καὶ χαρά. Ἂν δὲν τὴ βιώνουμε ἔτσι, ἂς φροντίσουμε τὴν πνευματική μας ἀνάπτυξη καὶ τότε θὰ ἐξαλειφθεῖ ἡ πίστη στὴν ἀναγκαιότητα προσωπικοῦ ψυχοθεραπευτῆ καὶ ψυχοθεραπευτικῶν παρεμβάσεων.

.             Λυπούμεθα πάρα πολὺ ποὺ ἀναγκαστήκαμε νὰ προβοῦμε σὲ αὐτὴ τὴν κριτική, τὴν ὁποία περιορίσαμε στὰ πιὸ ἔντονα προβλήματα. Παρὰ τὶς ὅποιες καλὲς προθέσεις, οἱ ἐν λόγῳ ἐκδόσεις πάσχουν στὴ βάση καὶ τὴν ἀφετηρία τους. Γιὰ τὴν ψυχανάλυση «δὲν ὑπάρχει κανεὶς ἀπολύτως φυσιολογικὸς[60]» καὶ ὅλοι χρήζουν τῆς «βοηθείας» της. Σὲ αὐτὴ τὴν παγίδα φαίνεται ὅτι ἔπεσαν καὶ οἱ συγγραφεῖς καὶ ἀρθρογράφοι ποὺ προαναφέραμε. Ξέχασαν, μᾶλλον, ὅτι ἡ ψυχανάλυση ἔχει χαρακτηριστεῖ καὶ ὡς «μυθολογία»[61] καὶ ὅτι ἡ θέση της εἶναι μεταξὺ τῶν 400 ψυχοθεραπευτικῶν μεθόδων, ποὺ φάσκουν, ἀντιφάσκουν καὶ ἀλληλοαναιροῦνται. Ἐμεῖς δὲν ξεχνοῦμε ὅτι γιὰ τὴν ἀσθένεια τοῦ σώματος καὶ τὰ σωματικὰ συμπτώματά μας προσφεύγουμε στὸν ἰατρὸ καὶ στὸν ψυχίατρο καὶ λαμβάνουμε, ἂν χρειάζεται, φαρμακευτικὴ ἀγωγή. Ὅπως καὶ δὲν ξεχνοῦμε ὅτι γιὰ τὴν θεραπεία τῆς ψυχῆς μας προσφεύγουμε στὴν Ἐκκλησία, τὸ ἕνα καὶ μοναδικὸ θεραπευτήριο. Ἡ ἔλλειψη ἐμπιστοσύνης στὴν ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι διενεργούμενη θεραπεία τοῦ ὅλου ἀνθρώπου φανερώνει ἀλλοίωση τοῦ Ὀρθοδόξου Χριστιανικοῦ φρονήματος.

[1]. «Ψυχῆς Δρόμοι», τεῦχος 1, Ἰούνιος 2011, σελ. 7.

[2]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 39

[3]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 48

[4]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 42

[5]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 49

[6]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 44

[7]. π. Βασίλειος Θερμός, Πρὸς μία θεολογικὴ κατανόηση τῆς ψυχοπαθολογίας καὶ τῆς θεραπείας, Θεολογία καὶ Ψυχιατρικὴ σὲ διάλογο, Ἀποστολικὴ Διακονία, 1999, σ. 123-124

[8]. «Ψυχῆς Δρόμοι», ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 55

[9]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 47

[10]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 51

[11]. Αὐτόθι

[12]. «Ψυχῆς Δρόμοι», ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 41

[13]. American Association of Pastoral Counselors

[14]. https://aapc.org/node/4

[15]. http://aapc.org/content/about-pastoral-counseling

[16]. Δημήτριος Κυριαζής, Προλεγόμενα σὲ μία θεραπεία τῆς ψυχῆς, Θεολογία καὶ Ψυχιατρικὴ σὲ διάλογο, Ἀποστολικὴ Διακονία, 1999, σ. 59

[17]. Σεβασμ. Περγάμου, Θεολογία καὶ Ψυχιατρικὴ σὲ διάλογο, ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 164-165

[18]. Σεβασμ. Περγάμου, ἔνθ. ἀνωτ. 163, 149.

[19]. π. Βασίλειος Θερμός, Ποιμαίνοντες μετ’ ἐπιστήμης, Ἁρμός, 1996, σελ. 56

[20]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 93

[21]. π Β. Θερμός, Ἦλθε ἡ σειρά μας; Οἱ προειδοποιήσεις ποὺ δὲν ἀκούσαμε http://amen.gr/index.php?mod=news&op=article&aid=6281

[22]. π. Β. Θερμός, Ὁμοιοπαθεῖς Ἄνθρωποι, Ἀποστολικὴ Διακονία, 1996, σελ. 68.

[23]. «Ψυχῆς Δρόμοι», ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 59.

[24]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 66

[25]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 141

[26]. π. Β. Θερμός, Πρὸς μία θεολογικὴ κατανόηση τῆς ψυχοπαθολογίας καὶ τῆς θεραπείας, ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 115, 174

[27]. «Ψυχῆς Δρόμοι», τεῦχος 2, Νοέμβριος 2011, σελ. 12.

[28]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 15.

[29]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 80

[30]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 116

[31]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 117

[32]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 86

[33]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 88.

[34]. π. Β. Θερμός, Θησαυρὸς σὲ πήλινα σκεύη : Ἡ ψυχοσωματικὴ ἐπιβάρυνση τῶν κληρικῶν μας καὶ τῶν συζύγων τους, Ἁρμὸς 2011, σελ. 218

[35]. π. Β. Θερμός, Ὁμοιοπαθεῖς ἄνθρωποι, ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 60-61

[36]. http://www.im-glyfadas.gr/01/04/01040013.asp

[37]. Πρόκειται γιὰ τὸ «Ἐννεάγραμμα», μέθοδο βασισμένη στὶς διδασκαλίες τοῦ Γκουρτζίεφ.

[38]. π. Β. Θερμός, Θησαυρὸς σὲ πήλινα σκεύη: Ἡ ψυχοσωματικὴ ἐπιβάρυνση τῶν κληρικῶν μας καὶ τῶν συζύγων τους, Ἁρμός, 2011

[39]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 35

[40]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 33

[41]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 39

[42]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 40

[43]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 42

[44]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 52

[45]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 54

[46]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 55

[47]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 57

[48]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 61

[49]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 69-84

[50]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 81-82

[51]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 86

[52]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 87

[53]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 90

[54]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 91

[55]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 93

[56]. αὐτόθι

[57]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 94

[58]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 93

[59]. ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 97

[60]. π. Β. Θερμός, Ἄνθρωπος στὸν Ὁρίζοντα, Γρηγόρη, 2006,σελ. 81

[61]. Wittgenstein, Szasz

ΠΗΓΗ: http://www.im-glyfadas.gr

Σχολιάστε

“ΠΑΡΑΠΛΕΥΡΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ”… ΤΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΘΑΥΜΑΤΩΝ

Μ ψυχολογικ προβλήματα 45 κατ. μερικανο

Ἕνας στοὺς πέντε Ἀμερικανοὺς κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ περασμένου ἔτους ὑπέφερε ἀπὸ κάποιου εἴδους ψυχολογικὸ πρόβλημα, σύμφωνα μὲ ἔρευνα κυβερνητικῶν ὑπηρεσιῶν ποὺ δημοσιεύθηκε σήμερα. Ὅπως ἀναφέρεται στὴν ἔκθεση τῆς Ἀμερικανικῆς Ὑπηρεσίας γιὰ τὴν ἀντιμετώπιση τῆς κατάχρησης οὐσιῶν καὶ ψυχολογικῶν προβλημάτων, 45 ἑκατομμύρια Ἀμερικανοὶ ἀντιμετώπισαν κάποιου εἴδους ψυχολογικὸ πρόβλημα μέσα στὸ 2009, ὅπως κατάθλιψη, ἀκόμη καὶ τάσεις αὐτοκτονίας.Ἐπίσης τονίζεται ὅτι σὲ λιγότερους ἀπὸ 4 στοὺς 10 ἀσθενεῖς χορηγήθηκε κάποιου εἴδους φαρμακευτικὴ ἀγωγή. Σύμφωνα μὲ τὴν ἔρευνα διαπιστώθηκε στενὴ σχέση στὰ ψυχολογικὰ προβλήματα ποὺ ἀντιμετώπιζαν μὲ τὴν κατάχρηση ἀλκοὸλ καὶ ναρκωτικῶν. Οἱ ἄνεργοι,οἱ νέοι ἐνήλικες καὶ οἱ γυναῖκες ἦταν οἱ ὁμάδες ἐκεῖνες στὶς ὁποῖες ἐντοπίστηκαν τὰ σοβαρότερα προβλήματα. Ἐπίσης περισσότεροι ἀπὸ 8 ἑκατομμύρια Ἀμερικανοὶ πολίτες σκέφτηκαν σοβαρὰ τὸ ἐνδεχόμενο τῆς αὐτοκτονίας καὶ ἕνα ἑκατομμύριο προσπάθησε νὰ θέσει τέλος στὴ ζωή του.

ΠΗΓΗ: ἐφημ. «ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ» (enet.gr)

 

 

 

Σχολιάστε