Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Φύση

Η ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΠΑΤΕΡΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ «“Ἡ ὀντολογία τοῦ προσώπου”» (ἡ δῆθεν ἐλεύθερη βούληση, αἰώνια, ἀΐδια τοῦ Πατρός) [Μητρ. Ναυπάκτου Ἱερόθεος]

Πατῆστε γιὰ νὰ “κατεβάσετε” τὸ ἐκτενὲς κείμενο: NI_ONTOLOGIA PROSWPOY-PI_FEB2016

βλ. σχετ.:

1. ΥΨΗΛΩΝ ΤΟΝΩΝ ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ ΠΕΡΓΑΜΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ καὶ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΙΕΡΟΘΕΟΥ [ΕΡΙΣ ΠΕΡΙ “ΠΡΟΑΙΡΕΣΕΩΣ” ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΚΑΙ “ΒΟΥΛΗΣΕΩΣ” ΤΗΣ ΦΥΣΕΩΣ] («Ὡς Ἐπίσκοπος ἔχω χρέος νὰ ὑπομνήσω κυρίως τί εἶπαν οἱ ἴδιοι οἱ ἅγιοι Πατέρες καὶ ὄχι πρωτίστως νὰ τοὺς μεταγράψω στὸ σήμερα»)

2. ΑΜΟΙΒΑΙΕΣ “ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ” ΜΗΤΡ. ΠΕΡΓΑΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗΤΡ. ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ

3. Η «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣΕΩΣ-ΘΕΛΗΣΕΩΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ» ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ-1

4. Η «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣΕΩΣ-ΘΕΛΗΣΕΩΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ» ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ-2 (Καὶ οἱ ἐπικίνδυνες συνέπειες τοῦ περσοναλισμοῦ στὴν ἐκκλησιαστικὴ ζωὴ)

 

ΠΗΓΗ: parembasis.gr

, , , , , , , ,

Σχολιάστε

ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΠΑΤΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ–3 «Ὁ διαχωρισμὸς σὲ πατερικὴ καὶ μεταπατερικὴ θεολογία εἶναι βόμβα στὰ θεμέλια τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς».

Σχολαστικὴ καὶ μεταπατερικὴ θεολογία
[Γ´]

Toῦ Μητροπολίτου Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου
Ἱεροθέου

Α´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/05/09/σχολαστικὴ-καὶ-μεταπατερικὴ-θεολογ/

Β´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/05/14/σχολαστικὴ-καὶ-μεταπατερικὴ-θεολογ2/

3. Ἡ σύγχρονη θεολογία, ἔκφραση τῆς μεταπατερικῆς θεολογίας

.            Μελετώντας κανεὶς τὴν δυτικὴ θεολογία καὶ στὸ βιβλίο αὐτό, ποὺ παρουσιάζεται σήμερα, ἀναγκαστικὰ σκέπτεται τὸ θέμα τῆς μεταπατερικῆς θεολογίας. Μερικοὶ σύγχρονοι θεολόγοι ὑποστηρίζουν ὅτι ἡ σχολαστικὴ θεολογία εἶναι ἀνώτερη ἀπὸ τὴν πατερικὴ θεολογία, ὅτι ἡ πατερικὴ περίοδος τελείωσε τὸν ὄγδοο αἰώνα καὶ τώρα ζοῦμε τὴν μεταπατερικὴ περίοδο.
.            Παρατηρώντας τὴν σύγχρονη θεολογία στὴν Ἑλλάδα καταλήγω στὸ συμπέρασμα ὅτι διακρίνεται ἀπὸ μερικὰ στοιχεῖα νεοσχολαστικισμοῦ, νεοηθικισμοῦ καὶ νεοπατερισμοῦ-νεοσλαβισμοῦ.
.            Ὅταν κάνω λόγο γιὰ νεοσχολαστικισμὸ ἐννοῶ ὅτι διάφορες σχολαστικὲς καὶ μετασχολαστικὲς ἀπόψεις ἔχουν ἐπηρεάσει, τουλάχιστον πρὶν λίγα χρόνια μερικοὺς μεγάλους Ἕλληνας θεολόγους, ὅπως καὶ τὶς δύο Θεολογικὲς Σχολὲς τῆς Πατρίδος μας, Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης. Ὁ νεοηθικισμὸς εἶναι ἕνα ρεῦμα ποὺ ἐκφράζει τὴν λεγόμενη βιβλικὴ μέθοδο ἐρεύνης, τὴν ὁποία καλλιεργοῦν σὲ μεγάλο βαθμὸ οἱ προτεσταντικοὶ βιβλικοὶ θεολόγοι, ποὺ ἀπέρριψαν τὴν ἡσυχαστική, ἀσκητική, πατερικὴ παράδοση καὶ στηρίζονται στὴν ἱστορία, τὴν συγκριτικὴ θρησκειολογία καὶ τὴν φιλοσοφία τῆς ἐποχῆς ποὺ γράφηκε κάθε κείμενο. Ὅταν κάνω λόγο γιὰ νεοπατερισμὸ-νεοσλαβισμὸ ἐννοῶ κυρίως τὶς ἀπόψεις τῶν Ρώσων θεολόγων μὲ κέντρο τὸ Παρίσι, ποὺ ἔχουν ὅμως ἀφετηρία τὶς ἀπόψεις τοῦ ρώσου θεολόγου Ἀλέξη Χομιακώφ, καθὼς ἐπίσης καὶ ὅσους ἔχουν ἐπηρεασθῆ ἀπὸ αὐτούς. Ἔτσι, στὴν Πατρίδα μας σήμερα ὑπάρχουν διάφορες ἐπιρροὲς ἀπὸ τὰ τρία ρεύματα ποὺ ἀνεφέρθησαν προηγουμένως.
.               Εἶναι χαρακτηριστικὸ ἕνα βιβλίο τοῦ Παπικοῦ θεολόγου Aidan Nichols μὲ τίτλο Light from the East (Φῶς ἀπὸ τὴν Ἀνατολή), ὁ ὁποῖος μελέτησε τὶς ἀπόψεις μερικῶν βασικῶν ὀρθοδόξων θεολόγων καὶ προσπάθησε νὰ ἐνημερώση τὸν δυτικὸ κόσμο γύρω ἀπὸ τὶς βασικὲς θέσεις ποὺ ἐπικρατοῦν στὴν σύγχρονη ὀρθόδοξη θεολογία. Σὲ μερικὰ σημεῖα παρατηρεῖ κανεὶς ὑπερβολὲς καὶ παρερμηνεῖες, γιατί ὁ συγγραφέας δὲν μπορεῖ, ὡς παπικός, νὰ καταλάβη πλήρως τὶς σκέψεις τῶν Ὀρθοδόξων, ἀλλὰ βασικὰ δείχνει τὶς ἐπιρροὲς ποὺ ἔχουν ὑποστὴ μεγάλοι σύγχρονοι ὀρθόδοξοι Ἕλληνες θεολόγοι ἀπὸ τὴν Δύση, ὅπως καὶ τὶς ἐπιδράσεις ποὺ δέχθηκαν οἱ δύο Θεολογικές μας Σχολὲς ἀπὸ τὴν δυτικὴ καὶ ρωσικὴ θεολογία.
.            Τὰ κεφάλαια τοῦ βιβλίου αὐτοῦ εἶναι χαρακτηριστικὰ ἤτοι: ὁ Βλαδίμηρος Λόσσκυ καὶ ὁ ἀποφατισμὸς ὁ Ἰωάννης Μέγεντορφ καὶ ὁ νεοπαλαμισμὸς ὁ Σέργιος Μπουλκάκωφ καὶ ἡ σοφιολογία ὁ Ἰωάννης Ρωμανίδης καὶ ὁ νεοφωτιανισμὸς ὁ Παναγιώτης Τρεμπέλας καὶ ἡ ὀρθόδοξη Χριστολογία ὁ Νικόλαος Ἀφανάσιεφ καὶ ἡ ἐκκλησιολογία ὁ Γεώργιος Φλωρόφσκυ καὶ ἡ ἰδέα τῆς παραδόσεως ὁ Ἀλέξανδρος Σμέμαν καὶ ἡ λειτουργικὴ θεολογία ὁ Παναγιώτης Νέλλας καὶ ἡ ἀνθρωπολογία ὁ Χρῆστος Γιανναρᾶς καὶ ἡ θεολογικὴ ἠθικὴ καὶ ὁ Παῦλος Εὐδοκίμωφ καὶ ἡ ἐσχατολογία. Ο Aidan Nichols ἐντοπίζει διάφορες ἐπιρροὲς ἀπὸ τὴν Δύση στοὺς ὀρθοδόξους θεολόγους, ὅπως καὶ τὴν ἐπιθετικότητα ἀπὸ πλευρᾶς μερικῶν θεολόγων πρὸς τὴν Δύση.
ΙΣΤ. ΔΥΤ. ΘΕΟΛ.            Θεωρῶ ὅτι τὸ βιβλίο αὐτὸ εἶναι ἀποκαλυπτικὸ καὶ ἑρμηνεύει ὅλα ὅσα συμβαίνουν στὸν ἑλλαδικὸ χῶρο τὰ τελευταῖα χρόνια καὶ παρουσιάζει τὸ πῶς βλέπουν οἱ δυτικοὶ θεολόγοι τὶς ἀπόψεις διαφόρων συγχρόνων ὀρθοδόξων θεολόγων. Ἐπίσης, δείχνει ὅτι τὸ πρόβλημα σήμερα ἐντοπίζεται σὲ θεολόγους καθηγητὲς καὶ στὶς Θεολογικὲς Σχολὲς ποὺ ἐπηρέασαν καὶ θὰ ἐπηρεάσουν τὶς μελλοντικὲς θεολογικὲς γενιές, τοὺς Κληρικοὺς καὶ τοὺς θεολόγους καὶ γι’ αὐτὸ χρειάζεται νὰ γίνη ἀντικείμενο ἰδιαίτερης προσοχῆς. Τελικά, νομίζω ὅτι θὰ πρέπει νὰ γίνη κριτικὴ ὅλων αὐτῶν τῶν συγχρόνων ρευμάτων μέσα ἀπὸ τὴν πατερικὴ θεολογία, ἡ ὁποία δὲν μπορεῖ νὰ χωρισθῆ σὲ πατερικὴ καὶ μεταπατερική. Αὐτὸς ὁ διαχωρισμὸς εἶναι βόμβα στὰ θεμέλια τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς. Πρὸς τὴν θετικὴ κατεύθυνση τῆς ἐνημερώσεως γιὰ τὸ θέμα αὐτὸ κινεῖται καὶ τὸ βιβλίο τοῦ καθηγητοῦ Γεωργίου Παναγοπούλου.
.            Θὰ δώσω μερικὰ παραδείγματα γιὰ νὰ ὑπογραμμισθῆ τὸ πρόβλημα ποὺ ὑφίσταται σήμερα στὴν ὀρθόδοξη θεολογία γενικῶς, καὶ στὴν ἑλλαδικὴ θεολογία εἰδικότερα.
.            Τὸ πρῶτο παράδειγμα εἶναι ὅτι μερικοὶ θεολόγοι συνδέουν τὴν φύση μὲ τὴν ἀνάγκη γιὰ νὰ διασφαλισθῆ ἡ ἐλευθερία καὶ ἡ βούληση τοῦ προσώπου. Ὁ Βλαδίμηρος Λόσσκυ γράφει ὅτι «ἡ ἰδέα τοῦ προσώπου περιλαμβάνει τὴν ἐλευθερίαν ἔναντί της φύσεως: τὸ πρόσωπον εἶναι ἐλεύθερον ἐκ τῆς φύσεώς του, δὲν προσδορίζεται δι’ αὐτῆς». Στὴν συνέχεια γράφει ὅτι «ἡ ἀνθρωπίνη ὑπόστασις δὲν δύναται νὰ πραγματοποιηθῆ εἰ μὴ ἐν τῇ ἀρνήσει τῆς προσωπικῆς θελήσεως, ἐν αὐτῷ τῷ ὁποίῳ προσδιορίζει ἡμᾶς καὶ ὑποτάσσει ἡμᾶς εἰς μίαν φυσικὴν ἀνάγκην». Ἐδῶ φαίνεται ὅτι ὁ Λόσσκυ συνδέει τὴν ἐλευθερία μὲ τὸ πρόσωπο, γράφει ὅτι ἡ ἀνθρώπινη ὑπόσταση πραγματοποιεῖται ἀπὸ τὴν φυσικὴ ἀνάγκη. Πολλοὶ σύγχρονοι θεολόγοι σήμερα συνδέουν τὴν φύση μὲ τὴν ἀνάγκη καὶ θεωροῦν ὅτι, ὅ,τι εἶναι ἐκ φύσεως εἶναι καὶ ἀναγκαῖο, καὶ γι’ αὐτὸ ἀναπτύσσουν τὶς θεωρίες τους περὶ τοῦ προσώπου, τὸ ὁποῖο πρόσωπο ἐκφράζεται μὲ τὴν ἐλευθερία. Διαβάζουμε αὐτὲς τὶς ἀπόψεις στὰ κείμενά τους καὶ παρουσιάζεται, δυστυχῶς, αὐτὴ ἡ διδασκαλία ὡς ὀρθόδοξη.
.            Ὅμως, οἱ Πατέρες διδάσκουν ὅτι τὸ ἐκ φύσεως δὲν σημαίνει ἐξ ἀνάγκης. Πρῶτος ὁ Ἄρειος, ἀκολουθώντας τὸν Ἀριστοτέλη, ὑποστήριζε ὅτι ἐπειδὴ τὸ κατὰ φύση εἶναι καὶ κατ’ ἀνάγκη, δηλαδὴ εἶναι ἀναγκαστικό, γι’ αὐτὸ καὶ ὁ Θεὸς-Πατέρας δὲν γέννησε τὸν Λόγο ἐκ φύσεως, γιατί αὐτὸ θὰ ἦταν ἀναγκαστικό, ἀλλὰ τὸν δημιούργησε κατὰ βούληση, ὁπότε ὁ Λόγος εἶναι κτίσμα καὶ ὄχι ἄκτιστος Θεός. Τὴν ἄποψη αὐτὴ τοῦ Ἀρείου ἀντέκρουσε ὀρθοδόξως ὁ Μέγας Ἀθανάσιος στὰ κείμενά του. Ἡ ἄποψη ὅτι τὸ κατὰ φύση εἶναι κατ’ ἀνάγκη σήμερα ὑποστηρίζεται ἀπὸ τοὺς ὑπαρξιστές, εἰδικὰ ἀπὸ τὸν Σάρτρ, ὁ ὁποῖος θέτει τὴν προτεραιότητα τῆς ὕπαρξης ἔναντι τῆς οὐσίας. Κατὰ τοὺς Πατέρας τῆς Ἐκκλησίας τὸ αὐτεξούσιο δὲν συνδέεται μὲ τὸ πρόσωπο, ἀλλὰ μὲ τὴν φύση, γι’ αὐτὸ στὸν Τριαδικὸ Θεὸ δὲν ὑπάρχουν τρεῖς ἀνεξάρτητες προσωπικὲς ἐλευθερίες, ἀλλὰ μία ἐλευθερία, ἀφοῦ μία εἶναι ἡ φύση καὶ ἕνα τὸ θέλημα τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ.
.            Τὸ δεύτερο παράδειγμα, ὡς συνέχεια τοῦ προηγουμένου, εἶναι ὅτι ἀπὸ πολλοὺς θεολόγους σήμερα συνδέεται ἡ βούληση μὲ τὸ πρόσωπο, ἀναπτύσσεται ὁ λεγόμενος βολονταρισμὸς ποὺ ἀποτελεῖ τὴν σύγχρονη μεγάλη ψευδομόρφωση γιὰ τὴν ὀρθόδοξη θεολογία, ὅπως παλαιότερα ψευδομόρφωση ἦταν ὁ σχολαστικισμός. Στὸν σχολαστικισμὸ συνδέθηκε ἡ ἐνέργεια μὲ τὴν οὐσία, ἐνῶ στὸν βολονταρισμὸ συνδέεται ἡ ἐνέργεια μὲ τὸ πρόσωπο. Ἔτσι, σήμερα γίνεται πολὺς λόγος γιὰ τὴν βούληση τοῦ προσώπου, τὴν ἐλευθερία τοῦ προσώπου κλπ.
.            Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, ὅμως, ὅπως ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής, σαφέστατα συνδέουν τὴν βούληση-θέληση μὲ τὴν φύση. Ἡ βούληση εἶναι ὄρεξη τῆς φύσεως καὶ ὄχι ἐλευθερία τοῦ προσώπου. Τὸ αὐτεξούσιο καὶ ἡ βούληση στὸν ἄνθρωπο εἶναι κίνηση τῆς φύσεως, ποὺ διακόπτεται μὲ τὴν ἐπιλογή, ἡ ὁποία γίνεται μὲ τὴν προαίρεση τοῦ ἀνθρώπου. Ἔτσι, τὸ φυσικὸ καὶ τὸ γνωμικὸ θέλημα δὲν εἶναι δύο ἀνεξάρτητα θελήματα μεταξύ τους, ἀλλὰ τὸ φυσικὸ θέλημα γίνεται γνωμικὸ θέλημα μὲ τὴν προαίρεση καὶ στὴν συνέχεια μὲ τὴν συνέργεια Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου μπορεῖ τὸ γνωμικὸ θέλημα νὰ γίνη φυσικὸ θέλημα. Ἡ βουλησιοκρατία, ὁ λεγόμενος βολονταρισμὸς προέρχεται ἀπὸ τὴν σχολαστικὴ θεολογία τοῦ Ἰωάννου Δοὺνς Σκώτους καὶ ἀναπτύχθηκε ἀπὸ τὴν νεώτερη δυτικὴ φιλοσοφία, τὸν διαφωτισμὸ καὶ τὸν ὑπαρξισμό.
.            Τὸ τρίτο παράδειγμα εἶναι ὅτι διάφοροι μοντέρνοι θεολόγοι διαφοροποιοῦν τὸ πρόσωπο ἀπὸ τὸ ἄτομο. Ἤδη αὐτὴν τὴν διάκριση τὴν ἔκανε ὁ Βλαδίμηρος Λόσσκυ, ὁ ὁποῖος ὑποστήριζε ὅτι τὸ ἄτομο καὶ τὸ πρόσωπο «ἔχουν μίαν ἀντίθετον σημασίαν», διότι, κατ’ αὐτόν, τὸ ἄτομο ἐκφράζει ἕνα μεῖγμα τοῦ προσώπου μὲ τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα ποὺ ἀνήκουν στὴν κοινὴ φύση, ἐνῶ τὸ πρόσωπο δείχνει ἀντιθέτως «ἐκεῖνο τὸ ὁποῖο διακρίνεται τῆς φύσεως». Αὐτὴν τὴν ἰδέα τὴν ἐγκολπώθηκαν ἄλλοι σλαβόφιλοι νεοπατερικοὶ ἢ καὶ μεταπατερικοὶ θεολόγοι, μὲ κέντρο τὸ Θεολογικὸ Ἰνστιτοῦτο τοῦ ἁγίου Σεργίου στὸ Παρίσι καὶ μεταφέρθηκε ἀπὸ πολλοὺς φιλοσοφοῦντας θεολόγους στὴν Ἑλλάδα. Σήμερα θεωρεῖται ὅτι τὸ πρόσωπο ἐκφράζεται ὡς ἐλευθερία καὶ ἀγάπη, ἐνῶ τὸ ἄτομο θωρεῖται ὡς ἐκεῖνο ποὺ ἀριθμεῖται ἁπλῶς βιολογικά.
.              Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας δὲν κάνουν μιὰ τέτοια διάκριση, μάλιστα δὲ ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνὸς ταυτίζει τὶς ἔννοιες πρόσωπο, ὑπόσταση καὶ ἄτομο, γράφοντας «χρὴ δὲ γινώσκειν, ὡς οἱ ἅγιοι Πατέρες ὑπόστασιν καὶ πρόσωπον καὶ ἄτομον τὸ αὐτὸ ἐκάλεσαν». Ὁ ὅρος ἄτομο ἔχει πολλὲς ἔννοιες, ἀλλὰ τελικὰ μὲ ὅλες αὐτὲς δηλώνει τὸ μὴ τεμνόμενο. Φαίνεται ὅτι ὁ ὅρος ἄτομο, ὡς μὴ τεμνόμενο, χρησιμοποιήθηκε στὴν ὀρθόδοξη θεολογία, κυρίως στὴν προσπάθεια τῶν Πατέρων νὰ θεολογήσουν γιὰ τὶς δύο φύσεις στὸν Χριστό, ποὺ ἑνώθηκαν ἀτρέπτως, ἀχωρίστως, ἀναλλοιώτως, ἀδιαιρέτως. Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, ἀντιμετωπίζοντας τοὺς νεστοριανοὺς καὶ τοὺς μονοφυσίτας θεολόγησαν ὅτι τὸ πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ, καίτοι ἀποτελεῖται ἀπὸ δύο φύσεις, ἐν τούτοις εἶναι ἕνα πρόσωπο, ἕνα ἄτομο, εἶναι δηλαδὴ μὴ τεμνόμενο, δὲν χωρίζεται τὸ ἕνα καὶ μοναδικὸ πρόσωπό Του, ἀφοῦ καὶ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ὑπόσταση εἶναι ὁ Λόγος. Ἔτσι, ἡ διάκριση μεταξὺ προσώπου καὶ ἀτόμου παραπέμπει σὲ φιλοσοφικὲς καὶ κοινωνιολογικὲς θεωρίες, ποὺ δὲν ὑποστηρίζονται ἀπὸ τοὺς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας.
.            Τὸ τέταρτο παράδειγμα εἶναι ἡ σχέση μεταξὺ φύσεως, ὑποστάσεως καὶ τρόπου ὑπάρξεως. Μερικοὶ μεταπατερικοὶ θεολόγοι στὶς ἡμέρες μας ἰσχυρίζονται ὅτι τὸ πρόσωπο εἶναι ὁ τρόπος ὑπάρξεως τῆς φύσεως. Ἐκλαμβάνουν τὴν φράση «τρόπο τῆς ὑπάρξεως» μὲ μιὰ φιλοσοφικὴ ἔννοια. Ἐπίσης, ὑποστηρίζουν ὅτι τὸ πρόσωπο προηγεῖται τῆς φύσεως-οὐσίας. Ὅμως, οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας διδάσκουν ὅτι ἡ ὑπόσταση δὲν εἶναι ὁ τρόπος ὑπάρξεως τῆς φύσεως, γιατί αὐτὸ ὑπεστήριζε ὁ Σαβέλλιος, ἀλλὰ τὸ ὑποστατικὸ ἰδίωμα εἶναι ὁ τρόπος ὑπάρξεως τῆς ὑποστάσεως. Ἔπειτα, δὲν προηγεῖται τὸ πρόσωπο τῆς φύσεως, οὔτε ἡ φύση τοῦ προσώπου, ἀλλὰ τὸ πρόσωπο ὁρίζεται ὡς οὐσία μὲ τὸ προσωπικὸ ἰδίωμα.
.            Τὰ τέσσερα αὐτὰ παραδείγματα δείχνουν ὅτι μερικοὶ νεώτεροι θεολόγοι φιλοσοφοῦν παρὰ θεολογοῦν, μεταφέρουν στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μιὰ ἄλλη θεολογία, ξένη πρὸς τὴν πατερικὴ παράδοση, καὶ αὐτὸ στὴν πράξη συνιστᾶ τὴν μεταπατερικὴ θεολογία, ἡ ὁποία ἀπορρίπτει ἢ παρερμηνεύει τὶς διδασκαλίες τοῦ ἁγίου Συμεὼν τοῦ Νέου Θεολόγου, τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, καὶ τελικὰ τοῦ ἡσυχασμοῦ, ποὺ εἶναι ἡ αὐθεντικὴ διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας. Στηρίζονται δὲ στὴν ρωσικὴ θεολογία, τὸν διαφωτισμό, τὸν γερμανικὸ ἰδεαλισμὸ καὶ τὸν δυτικὸ ὑπαρξισμό.
.            Καταλήγοντας, σημειώνω ὅτι τὸ βιβλίο τοῦ καθηγητῆ Γεωργίου Παναγοπούλου εἶναι πολὺ σημαντικὸ καὶ χρήσιμο γιὰ νὰ καταλάβουμε ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν δυτικὴ θεολογία, ἡ ὁποία ἐκφράζει καὶ σήμερα τὶς βασικὲς Ὁμολογίες ποὺ κυριαρχοῦν στὴν Δύση, ἤτοι τὸν Παπισμὸ καὶ τὸν Προτεσταντισμό, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὴν πατερικὴ θεολογία, τὴν ὁποία δέχεται ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, τὴν ὁμολογοῦμε στὸ Σύμβολο τῆς Πίστεως, τὴν διαβάζουμε στὶς ἀποφάσεις τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων καὶ τὴν ψάλλουμε στὰ τροπάρια τῆς Ἐκκλησίας.

.           Συγχαίρω τὸν συγγραφέα τοῦ σημαντικοῦ αὐτοῦ βιβλίου, καλοτυχίζω τοὺς φοιτητές του, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν ἕνα καλὸ βοήθημα γιὰ νὰ καταλάβουν τὴν ἀξία τῆς ὀρθόδοξης θεολογίας καὶ εὔχομαι στὸν συγγραφέα-καθηγητὴ νὰ συνεχίση αὐτὸ τὸ καρποφόρο ἔργο του γιὰ νὰ ρίξη φῶς στὸ ὁμιχλῶδες θεολογικὸ τοπίο τῶν ἡμερῶν μας, ποὺ ἐπηρέασε, δυστυχῶς, καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ἐπηρεάζη θεολόγους, μοναχούς, Κληρικούς, ἀκόμη καὶ Ἐπισκόπους.

ΠΗΓΗ: parembasis.gr

, , , , , , , ,

Σχολιάστε

ΥΨΗΛΩΝ ΤΟΝΩΝ ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ ΠΕΡΓΑΜΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ καὶ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΙΕΡΟΘΕΟΥ [ΕΡΙΣ ΠΕΡΙ “ΠΡΟΑΙΡΕΣΕΩΣ” ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΚΑΙ “ΒΟΥΛΗΣΕΩΣ” ΤΗΣ ΦΥΣΕΩΣ] («Ὡς Ἐπίσκοπος ἔχω χρέος νὰ ὑπομνήσω κυρίως τί εἶπαν οἱ ἴδιοι οἱ ἅγιοι Πατέρες καὶ ὄχι πρωτίστως νὰ τοὺς μεταγράψω στὸ σήμερα»)

ΕΙΣ. ΣΧ. «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»: Ἡ θεολογικὴ διαφοροποίηση τῶν δύο Ἱεραρχῶν προσέλαβε πλέον ἄμεσο ἐπιστολικὸ χαρακτήρα. Ἴσως ἔτσι δοθεῖ ἡ εὐκαιρία νὰ δοθοῦν ἑκατέρωθεν διευκρινίσεις [μὲ τὴν εὐχή: χωρὶς ἐκκλησιαστικὴ ζημία].

Σεβασμιώτατον Μητροπολίτην
Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου
Κύριον Ἱερόθεον,
Εἰς Ναύπακτον.

Ἀθῆναι,  17 Σεπτεμβρίου 2012

Σεβασμιώτατε,

.         Μὲ κατάπληξιν διεπίστωσα εἰς κείμενόν Σας ὑπὸ τὸν τίτλον «Ἡ μεταπατερικὴ θεολογία ἀπὸ ἐκκλησιαστικῆς προοπτικῆς», δημοσιευόμενον εἰς τὸν τόμον Πατερικὴ Θεολογία καὶ μεταπατερικὴ αἵρεση, ἔκδ. Ι. Μητροπόλεως Πειραιῶς, Πειραιεὺς 2012, κατάφωρον παραποίησιν ἰδικοῦ μου κειμένου, πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ Σας ὅτι εἰς τὸ κείμενόν μου αὐτὸ ἐκφράζονται θέσεις «ἀπαράδεκτες ἀπὸ πλευρᾶς Ὀρθοδόξου θεολογίας» (σ. 199).
.         Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὴν οὐσίαν τῶν ἰσχυρισμῶν Σας, ἀφοῦ ἀπεφασίσατε νὰ μᾶς διδάξετε Ὀρθόδοξον θεολογίαν, θὰ λάβετε τὴν δέουσαν ἀπάντησιν. Εἰς τὴν ἐπιστολὴν αὐτὴν περιορίζομαι εἰς τὴν ἐπισήμανσιν καὶ τὸν στιγματισμὸν τῆς μεθόδου, τὴν ὁποίαν χρησιμοποιεῖτε πρὸς ἀπόδειξιν τῶν ἰσχυρισμῶν Σας.
.         Εἰς τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος κείμενόν μου, τὸ ὁποῖον ἀπεσπάσατε ἀπὸ τὰ Μαθήματα Χριστιανικῆς Δογματικῆς (Σημειώσεις ἀπὸ τὰς Παραδόσεις μου εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης) μὲ λανθασμένην παραπομπὴν εἰς τίτλον καὶ σελίδας (ἀλλὰ αὐτὸ τὸ τελευταῖον ἀποτελεῖ συγγνωστὴν προχειρότητα καί, ἴσως, τυπογραφικὸν λάθος), καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ὁμιλῶ περὶ τῆς ἐλευθέρας παρὰ τοῦ Πατρὸς γεννήσεως τοῦ Υἱοῦ καὶ ἐκπορεύσεως τοῦ Πνεύματος, προσθέτετε μετὰ ἀπὸ ἀποσιωπητικὰ τὴν φράσιν: «Ἡ ἔννοια τῆς βουλήσεως ἔχει ἀκριβῶς τὴν ἔννοιαν τῆς ἐπιλογῆς»!
.            Ἀλλὰ τὴν τελευταίαν αὐτὴν φράσιν ποῦ τὴν εὑρήκατε; Τὴν ἐπήρατε ἀπὸ  τὴν ἐπομένην  σελίδα,  εἰς την  ὁποίαν   ἀναφέρομαι  εἰς  τὰς ἀπόψεις τῶν Ἀρειανῶν (ὄχι τὰς ἰδικάς μου) καὶ εἰς τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἀσκεῖ τὴν ἐλευθερίαν ὄχι ὁ Θεός, ἀλλὰ ὁ ἄνθρωπος (ὡς ἐπιλογήν). Διαθέτω μάλιστα ἐκεῖ περισσοτέρας τῶν τριῶν σελίδων, διὰ νὰ ἐξηγήσω ὅτι εἰς τὸν Θεὸν ἡ ἐλευθερία δὲν ἀσκεῖται ὡς ἐπιλογή, καὶ τονίζω ὅτι «κακόδοξη ἀντίληψη εἶναι ὅταν ἡ θέληση τοῦ Θεοῦ εἶναι ἀπόφαση ἐπιλογῆς» (σ. 114), δεδομένου μάλιστα ὅτι μία τοιαύτη ἀντίληψις θὰ ὁδηγοῦσε  εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ὁ Πατὴρ θὰ μποροῦσε καὶ νὰ μὴν εἶχε γεννήσει τὸν Υἱὸν καὶ ἐκπορεύσει τὸ Πνεῦμα. Αὐτὴν τὴν κακοδοξίαν, τὴν ὁποίαν καταδικάζω ρητῶς, μὲ ἐμφανίζετε διὰ τῆς μεθόδου τῶν ἀποσιωπητικῶν ὅτι τὴν ἀσπάζομαι! Καὶ ἀφοῦ, ὑποτίθεται, ἀνεγνώσατε τὰ Μαθήματα Δογματικῆς, δὲν εἴδατε ὅτι τὸ νὰ «κολλήσετε» τὴν φράσιν περὶ βουλήσεως ὡς ἐπιλογῆς εἰς ὅσα λέγω περὶ τῆς Ἁγίας Τριάδος προσκρούει εἰς τὴν ρητὴν ἐκεῖ δήλωσίν μου ὅτι «δὲν ἀσκεῖται ἡ ἐλευθερία ἀπὸ τὸν Θεὸν ὡς ἐκλογὴ» (σ. 95);
.         Διερωτῶμαι, Σεβασμιώτατε, διατὶ προέβητε εἰς αὐτὴν τὴν κατάφωρον παραποίησιν τῶν θέσεών μου. Τὸ ἐπράξατε ἐκ παραδρομῆς; Ἀλλὰ δι’ ἕνα ἔμπειρον καὶ πολυγραφώτατον συγγραφέα, ὡς ἡ Σεβασμιότης Σας, τοῦτο θὰ ἔθετεν ἐν ἀμφιβόλῳ τὴν ἀκρίβειαν καὶ ἀξιοπιστίαν καὶ τῶν λοιπῶν δημοσιευμάτων Σας. Τὸ ἐπράξατε συνειδητῶς καὶ σκοπίμως; Ἀλλὰ τοῦτο προτιμῶ οὐδὲ κἂν νὰ τὸ σκέπτωμαι.

Σεβασμιώτατε,

 .         Γνωρίζετε τὴν πολεμικήν, ἡ ὁποία ἀσκεῖται τελευταίως ὑπὸ ὡρισμένων κύκλων ἐναντίον μου καὶ αὐτοῦ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου ἐξ ἀφορμῆς τοῦ γεγονότος ὅτι, ὑπείκων εἰς συνοδικὰς ἀποφάσεις ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν, προεδρεύω ἀπὸ Ὀρθοδόξου πλευρᾶς τοῦ ἐπισήμου θεολογικοῦ Διαλόγου μετὰ τῶν Ρωμαιοκαθολικῶν. Ἡ ἐμπάθεια καὶ αἱ ὕβρεις, ποὺ τὴν συνοδεύουν, καθιστοῦν ἀδύνατον καὶ ἄνευ νοήματος οἱανδήποτε ἀπάντησιν εἰς τὴν πολεμικὴν αὐτήν. Ἡ ἄμεσος ἢ ἔμμεσος ὅμως συστράτευσις ἑνὸς ἐπισκόπου της Ἐκκλησίας εἰς τὴν πολεμικὴν αὐτήν, καὶ δὴ καὶ μὲ μεθόδους παραποιήσεως τῶν θέσεών μου, ἀποτελεῖ ἰδιαιτέρως σοβαρὸν ζήτημα. Ἐλπίζω νὰ ἀνελογίσθητε, ὡς ὑπεύθυνος ἱεράρχης τῆς Ἐκκλησίας, ποὺ μᾶς ὁδηγεῖ ἡ κατάστασις αὐτή. «Εἰ γὰρ ἀλλήλους δάκνετε καὶ κατεσθίετε, βλέπετε μὴ ὑπ’ ἀλλήλων ἀναλωθῆτε» (Γαλ. 5,15).
.         Ἐπειδὴ γνωρίζω ὅτι μελετᾶτε τὸν ἅγιον Μάξιμον, τὸν Ὁμολογητήν, ἀδελφικῶς παρακαλῶ νὰ προσέξετε τὸ ἑξῆς χωρίον ἀπὸ τὰς «Πεύσεις καὶ ἀποκρίσεις» του: «Ὅστις τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ τὸν ὁμόπιστον ἄθεον καὶ εἰδωλολάτρην, ἢ αἱρετικὸν καὶ ἄπιστον καλεῖ, οὗτος λέγει “μωρόν”, καὶ τῆς γεένης δικαίως ὑπεύθυνος γίνεται»  (Πεύσ. ιδ´  PG 90, 797Α)

Μετὰ τῆς ἐν Κυρίῳ ἀγάπης,

† Ὁ Περγάμου Ἰωάννης

Υ. Γ. Ἀπηυχόμην πάντοτε τὴν δημοσίαν διένεξιν μεταξὺ ἱεραρχῶν, ἡ ὁποία βλάπτει σοβαρῶς τὴν εἰκόνα τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ἔκαμα τὸ πᾶν, διὰ νὰ ἀποφευχθῆ, ἀλλὰ ἡ Σεβασμιότης Σας ἤρξατο, δυστυχῶς, χειρῶν ἀδίκων. Κατόπιν τούτου εἶμαι ὑποχρεωμένος διὰ λόγους στοιχειώδους αὐτοπροστασίας μου νὰ δημοσιοποιήσω εὐρύτερον τὴν παροῦσαν ἐπιστολήν.

† Π. Ι.

Σημείωμα καὶ Ἀπάντηση Μητροπολίτου Ναυπάκτου
στὸν Μητροπολίτη Περγάμου
μαζὶ μὲ μιὰ παλαιότερη ἐπιστολή,
ποὺ εἶχε ἀποστείλει στὸν ἴδιο Μητροπολίτη.
(ΜΗΤΡ. ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΙΕΡΟΘΕΟΣ: «ΜΥΣΤΙΚΟΤΗΣ ΚΑΙ ΚΡΥΨΙΝΟΙΑ ΣΤΑ ΔΙΟΡΘΟΔΟΞΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ»: https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/09/26/μυστικότης-καὶ-κρυψίνοια-στὰ-διορθό/)

Ὁ Μητροπολίτης
Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου
ΙΕΡΟΘΕΟΣ

Ναύπακτος, 25 Σεπτεμβρίου 2012

.         Ἔλαβα τὴν ἀπὸ 17-9-2012 ἐπιστολὴ τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Περγάμου κ. Ἰωάννη τὴν Παρασκευὴ 21 Σεπτεμβρίου μὲ τὸ Γραφεῖο Ταχυμεταφορῶν καὶ ἀπήντησα στὸν Σεβασμιώτατο αὐθημερὸν μὲ τὸν ἴδιο τρόπο, ὥστε νὰ λάβη τὴν ἀπάντησή μου τὴν ἑπομένη ἡμέρα, ἤτοι τὸ Σάββατο 22 Σεπτεμβρίου.
.         Μετὰ τὴν (σημερινὴ) δημοσίευση τῆς ἐπιστολῆς τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Περγάμου στὸ Διαδίκτυο, εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ ἐγὼ νὰ δημοσιεύσω τὴν ἀπάντησή μου, μαζὶ μὲ τὴν ἀπὸ 7-10-2009 ἐπιστολή μου πρὸς τὸν ἴδιο, ἡ ὁποία ἀναφέρεται στὸ θέμα τῶν Διαλόγων, τὸ ὁποῖο θίγει ὁ Σεβασμιώτατος.
.         Ἁπλῶς θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω, γιὰ τὴν ἱστορία τοῦ θέματος, ὅτι ἀμέσως μετὰ –τὸν Ὀκτώβριο 2009– ἡ Διαρκὴς Ἱερὰ Σύνοδος, μὲ πρόταση τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἱερωνύμου, ἀφ᾽ ἑνὸς μὲν ἀπέστειλε σὲ ὅλους τοὺς Ἀρχιερεῖς τὰ ἕως τότε κείμενα τοῦ Διαλόγου, ἀφ᾽ ἑτέρου δὲ ἔγινε συζήτηση στὴν Ἱεραρχία γιὰ τὸ συγκεκριμένο θέμα καὶ ἐξεδόθη ἕνα πολὺ σημαντικὸ κείμενο.
.         Καὶ ἐγὼ ἀπηυχόμην τὴν δημόσια διένεξη μεταξὺ Ἱεραρχῶν, ἀλλὰ ὅμως τὰ θέματα εἶναι θεολογικὰ καὶ ὄχι προσωπικά.

+ Ὁ Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου Ἰερόθεος

Ἐπισυνάπτοται δύο ἐπιστολὲς: ἡ ἀπὸ 21 Σεπτεμβρίου 2012 (ἀκολουθεῖ κατωτέρω) καὶ ἡ ἀπὸ 7 Ὀκτωβρίου 2009 (βλ. σχετ.: https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/09/26/μυστικότης-καὶ-κρυψίνοια-στὰ-διορθό/)

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ
ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ
ΙΕΡΟΘΕΟΣ

Ναύπακτος, 21 Σεπτεμβρίου 2012

Σεβασμιώτατον
Μητροπολίτην Περγάμου
κ. Ἰωάννην,
Ἀθῆναι

Σεβασμιώτατε,

.         Ἔλαβα σήμερα μόλις τὸ ἀπὸ 17-9-2012 γράμμα σας καὶ εὐχαριστῶ γιατί ἐκφράσατε μὲ αὐτὸ τὴν ἄποψή σας. Καὶ εἶναι σημαντικὸ νὰ ὑπάρχη μεταξὺ ἐν Χριστῷ ἀδελφῶν συνεξήγηση καὶ συζήτηση γιὰ θέματα θεολογικοῦ ἐνδιαφέροντος. Γιατί, ὅπως γνωρίζετε, ἡ θεολογία εἶναι ὑπόθεση σοβαρὴ καὶ ἀπαιτεῖται ἐνδελεχὴς μελέτη.
.         Στὸ συγκεκριμένο θέμα, τὸ ὁποῖο θίγετε, ὅτι ἔγινε παραποίηση τοῦ κειμένου σας, θὰ ἤθελα νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι δὲν εἶχα καμμία πρόθεση νὰ κάνω κάτι τέτοιο. Βεβαίως, τὴν φράση ποὺ ἐπισημαίνετε, «ἡ ἔννοια τῆς βουλήσεως ἔχει ἀκριβῶς τὴν ἔννοια τῆς ἐπιλογῆς» τὴν ἀποδίδετε στοὺς ἀνθρώπους, δηλαδὴ στὴν δυνατότητα ἐπιλογῆς ποὺ γίνεται ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους. Ὅμως, στὸ συγκεκριμένο κείμενό μου μὲ ἐνδιέφερε πολὺ καὶ τὸ τονίζω ἐμφαντικά, ὅτι θέληση-βούληση τόσο στν Θεὸ σο κα στν νθρωπο συνδέεται μ τν φύση, εναι ρεξη τς φύσεως καὶ χι το προσώπου, νῶ  προαίρεση, δηλαδὴ ἡ πιλογἡ ποία δν πάρχει στν Θεό, λλ μόνο στος νθρώπουςνήκει στν πόσταση-πρόσωπο. Αὐτὸ εἶναι τὸ καίριας σημασίας θέμα, ὅτι καὶ στοὺς ἀνθρώπους ἡ βούληση δὲν εἶναι ἐπιλογή, ἀλλὰ ὄρεξη τῆς φύσεώς τους. Ἡ ἐπιλογὴ συνδέεται μὲ τὴν προαίρεση. (βλ. σχετ.: ΚΑΙΡΙΑ ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ «ΤΗΣ ΘΕΛΗΣΕΩΣ» ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΗΤΡ. ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΙΕΡΟΘΕΟ «Ἡ θέληση δὲν συνδέεται μὲ τὸ πρόσωπο, ἀλλὰ μὲ τὴν φύση»: https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/07/19/πατερικὴ-προσέγγιση-τῆς-θελήσεως-ἀπ/)
.         Ἄλλωστε, ἡ πρόταση, μὲ τὴν ὁποία ἀρχίζει ἡ συγκεκριμένη παράγραφος τοῦ κειμένου μου, ἑρμηνεύει τὰ ἑπόμενα. Γράφω ἐκεῖ: «Αὐτὸ σημαίνει ὅτι οἱ ἀπόψεις ὁρισμένων θεολόγων ὅτι δῆθεν ἡ ἐλευθερία τοῦ προσώπου ἔχει ἀξία διότι ὑπερβαίνει τὴν ἀναγκαιότητα τῆς φύσης, ὅτι ἡ φύση συνδέεται μὲ τὴν ἀνάγκη καὶ ἡ βούληση μὲ τὸ πρόσωπο, δὲν μποροῦν νὰ ἔχουν στηρίγματα στὴν πατερικὴ θεολογία». Ἐπίσης καὶ ἡ πρόταση, ἡ ὁποία κατακλείει τὴν παράγραφο αὐτή, ἑρμηνεύει τὴν πρόθεσή μου. Γράφω: «Καὶ αὐτὸ γιατί οἱ Πατέρες συνδέουν τὴν θέληση-βούληση μὲ τὴν φύση, ὁπότε ὑπάρχει μία θέληση καὶ βούληση στὸν Θεό, καθὼς ἐπίσης ἐντοπίζουν τὴν διαφορὰ μεταξὺ θέλησης-βούλησης καὶ προαίρεσης. Βεβαίως, ἄλλο εἶναι τὸ “θέλειν” καὶ ἄλλο εἶναι τὸ “πῶς θέλειν”».
.         Ἐπίσης, μελετώντας κανεὶς προσεκτικὰ τὴν ἀνάλυση, τὴν ὁποία κάνετε τοῦ συγκεκριμένου χωρίου τοῦ Μ. Ἀθανασίου, μάλιστα δὲ σὲ συνδυασμὸ μὲ ὅσα προηγοῦνται καὶ ὅσα ἕπονται αὐτοῦ τοῦ χωρίου, φαίνεται ὅτι δημιουργεῖται ἕνας προβληματισμός, γιατί ἐκτὸς τῶν ἄλλων, γράφετε: «ἕνα θέλημα εἶναι τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ γι᾽ αὐτὸ καὶ συνδέεται μὲ τὴν μία φύση Του, μὲ τὴν μία οὐσία: “καὶ ἕν ἐστι θέλημα, τὸ ἐκ Πατρὸς ἐν Υἱῷ”. Μπορεῖ νὰ εἶναι ἕνα, ἀλλὰ δὲν εἶναι χαρακτηριστικὸ τῆς οὐσίας. Μπορεῖ νὰ εἶναι χαρακτηριστικὸ τῆς οὐσίας, ἀλλὰ δὲν προέρχεται ἐκ τῆς οὐσίας» (δική μου ὑπογράμμιση).
.         Μὲ βάση τὸ παραπάνω κείμενο καὶ ἐπειδὴ θίξατε τὸ ζήτημα τῆς μεθόδου καὶ μόνον, ἀντιστοίχως ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἡ συγκεκριμένη ἑρμηνευτική σας μέθοδος ὑπερβαίνει τὰ ὅρια τοῦ πατερικοῦ πλαισίου, μὲ τὴν ἔννοια ὅτι οἱ Πατέρες δὲν ἤθελαν νὰ κατοχυρώσουν τὴν «ἐλευθερία τοῦ προσώπου ἔναντι στὴν ἀναγκαιότητα τῆς φύσεως», πράγματα τὰ ὁποῖα ἐσεῖς θεωρεῖτε πολὺ σημαντικά. Ὡστόσο, ὡς Ἐπίσκοπος ἀντιμετωπίζω τὶς συνέπειες μίας τέτοιας ἑρμηνευτικῆς μεταφορᾶς στὸ σήμερα, ἡ ὁποία ἔχει πολὺ συγκεκριμένες ποιμαντικὲς συνέπειες, οἱ ὁποῖες ἐνδεχομένως ὑπερβαίνουν τὶς προθέσεις σας. Μπορῶ νὰ ἀναφέρω ἕνα τέτοιο  χαρακτηριστικὸ παράδειγμα, δηλαδὴ τν ποτίμηση τς συχαστικς παραδόσεως, σὲ ναν βαθμό, ς κυρωτικο τς θρυλουμένης «λευθερίας το προσώπου».
.         Μπορῶ, λοιπόν, νὰ ἀγνοήσω τέτοιες θέσεις, οἱ ὁποῖες συχνὰ ἐρείδονται σὲ δικές σας ἑρμηνευτικὲς ὑπερβάσεις τοῦ πατερικοῦ ἱστορικοδογματικοῦ πλαισίου γιὰ χάρη μιᾶς ὑπαρξιακῆς μεταφορᾶς στὸ σήμερα, ἔστω καὶ ἂν αὐτὸ δὲν ἀφορᾶ τὶς δικές σας ἀφετηριακὲς προθέσεις; Δὲν νομίζετε ὅτι ς πίσκοπος χω χρέος νὰ πομνήσω κυρίως τί επαν οἱ διοι οἱ γιοι Πατέρες καὶ χι πρωτίστως ν τος μεταγράψω στ σήμερα, εἰδικὰ μάλιστα ὅταν μία τέτοια μεταγραφὴ κομίζει βλαβερὲς πνευματικὰ προεκτάσεις, ὅπως αὐτὲς ποὺ προανέφερα;
.         Πάντως, σὲ βιβλίο μου τὸ ὁποῖο θὰ δημοσιευθῆ λίαν προσεχῶς, ἐντὸς τοῦ Ὀκτωβρίου, συμπεριλαμβάνεται καὶ ἐκτενὲς κεφάλαιο, τὸ ὁποῖο ἀναφέρεται στὸ θέμα τοῦ προσώπου, τῆς θελήσεως-βουλήσεως καὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ προσώπου.
.         Ἐξ ἄλλου, ἡ παρατήρησή σας γιὰ τὴν λανθασμένη παραπομπὴ σὲ τίτλο καὶ σὲ σελίδα δὲν συνιστᾶ κάποια ἀβλεψία μου, γιατί ἔτσι ἔφθασαν στὰ χέρια μου οἱ σημειώσεις σας ἀπὸ τὶς παραδόσεις σας στὸ Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Δὲν γνωρίζω ποῦ μπορῶ νὰ τὸ ἀποδώσω.
.         Ὅσον ἀφορᾶ τὰ περὶ «τοῦ ἐπισήμου θεολογικοῦ διαλόγου μετὰ τῶν Ρωμαιοκαθολικῶν» σας ἔχω ἀποστείλει τὶς ἀπόψεις μου μὲ ἐπιστολὴ τὸν Ὀκτώβριο 2009, δὲν ἔχω λάβει ἀπάντησή σας, ἀλλὰ μπορεῖτε νὰ τὴν δημοσιοποιήσετε. Δὲν γνωρίζω, ὅμως, γιατί ἐμπλέκετε τὰ θέματα. Ἂν τὸ ἐπιθυμῆτε, ἔχετε τὴν δυνατότητα νὰ ἀπαντήσετε σὲ αὐτοὺς ποὺ θεωρεῖτε ὅτι σᾶς ἀδικοῦν.
.         Πάντως, Σεβασμιώτατε, θέλω νὰ μὲ πιστέψετε, δὲν εἶχα πρόθεση νὰ σᾶς χαρακτηρίσω αἱρετικό, ὅπως σαφῶς ὑπονοεῖτε, παραθέτοντας κείμενο τοῦ ἁγίου Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητοῦ, παρὰ τὸ ὅτι ἔχω ἐπισημάνει ἀπόψεις σας ποὺ διαφοροποιοῦνται ἀπὸ τὴν πατερικὴ διδασκαλία, καί, βεβαίως, ἀφήνω ἀσχολίαστα τὰ περὶ «μωροῦ» καὶ «γεένης», γιατί δὲν ἀνήκουν στὴν ἁρμοδιότητά μου.

 Μὲ τὴν ἐν Χριστῷ ἀγάπη

†  Ὁ Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου Ἱερόθεος

(βλ. συνέχεια:  ΜΗΤΡ. ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΙΕΡΟΘΕΟΣ: «ΜΥΣΤΙΚΟΤΗΣ ΚΑΙ ΚΡΥΨΙΝΟΙΑ ΣΤΑ ΔΙΟΡΘΟΔΟΞΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ»: https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/09/26/μυστικότης-καὶ-κρυψίνοια-στὰ-διορθό/)

ΠΗΓΗ: Αmen.gr

, , , , , ,

Σχολιάστε

Ο ΘΕΟΣ, Η ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ «Ἡ ὀρθὴ στάση ἀπέναντι στὴ χρήση τοῦ κόσμου φανερώνει τὸ ἦθος ἑνὸς χριστιανοῦ.». (μον. Μωυσῆς Ἁγιορ.)

Θεός, φύση κα οἱ λλοι
Γράφει
Μοναχς Μωυσς, γιορείτης

.            Ἕνα -νομίζουμε- καλὸ ποὺ ἐπέφερε ἡ οἰκονομικὴ κρίση εἶναι ποὺ ἀνάγκασε ὁρισμένους νὰ ἐπιστρέψουν στὴν ἐπαρχία. Πῆγε ἀρκετοὺς νέους κοντὰ στὴν παραμελημένη φύση καὶ στὴν καλλιέργεια ἀγρῶν. Ἡ διατάραξη τῆς σχέσης τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸ φυσικὸ περιβάλλον ἔχει σοβαρὲς συνέπειες. Ὑπάρχει μία ἀνησυχία καὶ ἀγωνία, ἀλλὰ ὄχι κάτι τὸ περισσότερο. Φυσικὰ δὲν μιλᾶμε γιὰ μία ὀνειροπόλα ἐπιστροφὴ στὴ φύση. Ἡ οἰκολογικὴ κρίση τῶν ἄστατων καιρῶν μaς εἶναι ἀξιοσημείωτη.
.            Στὴ βάση τοῦ φαινομένου αὐτοῦ ὑπάρχει ἡ ἁμαρτία. Ὁ νθρωπος θέλει ν κινεται ντελς νεξέλεγκτα, ξουσιαστικά, καταχρηστικ κα πλεονεκτικά. Δίχως σεβασμό, μέτρο καριο δηγεται στν καταστροφή. Ἐλεύθερος, ἀνεύθυνος, ἀτομιστὴς κι ἐγωιστής, νομίζει ὅτι κερδίζει. Τὸ κέρδος, ἡ ὕλη, ἡ προσωρινότητα τὸν κυρίευσαν νοσηρά. Στενάζει ἡ φύση, παραβιάζεται, πονᾶ, ἀποτελεῖ θύμα βιασμοῦ. Τὸ ἀφύσικο θεωρεῖται φυσικό. Ἡ φύση ἀντιδρᾶ στὴν ἀνθρώπινη παραζάλη καὶ πλεονεξία. Οἱ πρωτόπλαστοι στὴ γύμνια τους, ἔξω ἀπὸ τὸν παράδεισο, δὲν ἦταν πλέον σεβαστοὶ ἀπὸ τὴν κτίση. Ἡ ἐκκλησία ἀπὸ νωρὶς ἔθεσε τὴν ἐγκράτεια στὸν ἄνθρωπο. Τὸν ὁδήγησε ὄχι στὸ ἀχαλίνωτο, ἀλλὰ στὸν ἑκούσιο αὐτοπεριορισμό, στὴν ἀπόρριψη τοῦ περιττοῦ καὶ στὴν πρόσληψη τοῦ ἀπαραίτητου, μὲ κάθε ταπεινότητα.
.            Ἡ ἀλόγιστη ὑπερκατανάλωση ὁδηγεῖ στὴν αὐτοκατανάλωση. Ἡ ἀδιαφορία σὲ βασικοὺς κανόνες φέρνει τὴν καταστροφὴ τοῦ περιβάλλοντος, τὴν ὑπερεκμετάλλευση τῶν πλούσιων ἀλλὰ ὄχι ἀνεξάντλητων φυσικῶν πόρων, τὴν μόλυνση τῶν θαλάσσιων, ποτάμιων καὶ λιμναίων ὑδάτων, τὴ φοβερὴ ρύπανση τῆς ἀτμόσφαιρας. Δίχως Θεὸ ὁ ἄνθρωπος παρασύρεται πρὸς πᾶσα κατεύθυνση. Ἡ ρθ στάση πέναντι στ χρήση το κόσμου φανερώνει τὸ θος νς χριστιανο. Ἡ παράλογη σχέση τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὴν κτίση τὸν χαρακτηρίζει φαῦλο. Οἱ ἅγιοι δὲν ἦταν ὑπερευαίσθητοι, ρομαντικοὶ οἰκολόγοι, φυσιολάτρες, ζωόφιλοι καὶ ὀνειροπόλοι. γαποσαν πρτα πολ τν Θεό, τν πονεμένο νθρωπο κα τ φύση, ς θεϊκ δημιουργία καφορμ δοξολογίας. Σύγχρονοι ἐνάρετοι γέροντες εἶχαν μία ὡραία ἀγάπη γιὰ τὴ φύση, ἀλλὰ ὄχι ἀγχωτικὴ καὶ ἀρρωστημένη. Εἶναι γεγονὸς πὼς οἱ καλὲς σχέσεις μὲ τὸν Θεὸ ὁδηγοῦν σὲ καλὲς σχέσεις μὲ τοὺς συνανθρώπους καὶ τὴ φύση.
.            Ἡ ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μὲ τὴ διδασκαλία της καὶ τὴν παράδοσή της ὁδηγεῖ σὲ μία συνεχῆ εὐχαριστία καὶ δοξολογία γιὰ ὅλα καὶ σ’ ἕνα πνεῦμα ὀλιγαρκὲς καὶ ταπεινό, ποὺ μεγάλη ἀνάγκη τὸ ἔχει ὅλος ὁ νεοελληνικὸς βίος. Ὁ Θεὸς ἔθεσε τὸν Ἀδὰμ φύλακα τοῦ κήπου τῆς Ἐδέμ, διαχειριστὴ τοῦ ἐπίγειου ἐκείνου παράδεισου. Τοῦ τὸν ἔδωσε γιὰ νὰ τὸν ἀπολαμβάνει, νὰ χαίρεται, νὰ ἀναπαύεται, νὰ τὸν χρησιμοποιεῖ. Ὅμως ἐκεῖνος σήκωσε ἀντάρτικο, αὐθαδίασε, ξεθάρρεψε, ἔκανε ἀνυπακοή. Δὲν ἤθελε κανέναν στὸ κεφάλι του, ἤθελε νὰ κάνει τοῦ κεφαλιοῦ του. Οἱ συνέπειες πικρὲς καὶ γνωστές. Ἀπὸ τότε ἄλλαξε πολὺ ὁ ρόλος του. Ἔγινε κυρίαρχος, καταχραστής, ἐκμεταλλευτής, αὐτοκαταστροφικός. Τὸ περιβάλλον ποὺ μᾶς ἐμπιστεύθηκε ὁ πανάγαθος Θεὸς χρήζει προστασίας, σεβασμοῦ, ἐνδιαφέροντος καὶ ἀξιοποιήσεως.
.            Ἐπιστρέφοντας ὁ ἄνθρωπος στὸν Θεὸ θὰ ἀναλογιστεῖ τὴν ἀλλοτρίωσή του, θὰ βοηθηθεῖ καὶ θὰ ἐνισχυθεῖ νὰ ἀπαλλαγεῖ ἀπὸ τὸ φοβερὸ ἀδιέξοδό της ἀπόγνωσης.
.            Ὁ μέχρι χθὲς νομίζοντας ὅτι εὐτυχεῖ Νεοέλληνας σήμερα συνειδητοποιεῖ τὸ βαθὺ κενό του. Χρειάζεται μὲ μεγαλύτερο σεβασμὸ νὰ δεῖ τὸν Θεό, τὸν πλησίον, τὸν ἑαυτό του καὶ τὴ φύση. Μακάρι ἡ ὀδυνηρὴ οἰκονομικὴ κρίση νὰ ὁδηγήσει σὲ ἀλλαγὴ νοοτροπίας καὶ ἀνόθευτη μετάνοια, ὥστε νὰ ἀποκτήσει νόημα ἡ ζωή. Δὲν μπορεῖ νὰ δικαιολογηθεῖ περισσότερη ἀμέλεια στὴν πνευματικὴ κατάρτιση. Ἀξίζει νὰ διατηρήσουμε τὸν κόσμο ὡς κόσμημα. Νὰ μὴ συνεργαστοῦμε μὲ ὁποιονδήποτε τρόπο γιὰ τὴν προσβολὴ καὶ κακὴ ἐκμετάλλευση τῆς φύσεως, ἀπὸ ὑπερηφάνεια καὶ συμφέρον. Ἀγαπώντας, τιμώντας καὶ προστατεύοντας τὴ φύση δὲν θέτουμε σὲ δεύτερη μοίρα τὸν ἄνθρωπο. Μερικὲς φορὲς προτιμοῦνται τὰ ζῶα ἀπὸ τὰ παιδιά. Ἄνθρωποι πεινοῦν καὶ λιποθυμοῦν ἀπὸ τὴν πείνα ἐνῶ ἀγοράζονται ἀκριβὲς τροφὲς γιὰ ζῶα καὶ γίνονται ἐπισκέψεις σὲ ἰατρούς, ὀδοντιάτρους καὶ κομμωτὲς ζώων…
.             Οἱ φτωχοί, οἱ ἀσθενεῖς, οἱ ἄστεγοι, οἱ ἄνεργοι, οἱ ἀπελπισμένοι ἀποτελοῦν σίγουρα ἕνα τραγικὸ σημερινὸ δράμα. Μέσα ἀπὸ τὸν πολὺ αὐτὸν πόνο μπορεῖ ὅμως νὰ γεννηθεῖ μία κατανόηση καὶ συμπάθεια, μία ταπεινότητα καὶ περίσκεψη, μία ἀπομάκρυνση ἀπὸ τὴν ἀλόγιστη ζωή. Λησμονήθηκε τὸ φιλότιμο, τὸ «δόξα τῷ Θεῷ», ἡ ἀγάπη στὴ φύση. Καλοῦνται ὅλοι συνειδητὰ καὶ αὐτοπροαίρετα νὰ ἐπιστρέψουν σύντομα σὲ βάσεις ζωογόνες, ποὺ τὶς εἰρωνεύτηκαν συστηματικά, τὶς περιφρόνησαν ἄσχημα καὶ τὶς ἐγκατέλειψαν βίαια. Ἡ ἑλληνικὴ ἐπαρχία, τὰ δροσοβόλα δάση, οἱ ἀνθισμένοι ἀγροί, ὁ ἔναστρος οὐρανός, οἱ κῆποι μὲ τὰ ὀπωροφόρα δέντρα καὶ τὰ λαχανικά, ἀναμένουν τοὺς κουρασμένους ἀπὸ τὴ μεγάλη ὀχλοβοὴ τῶν πόλεων, γιὰ κάτι λίγο ἀλλὰ καλὸ καὶ δικό τους.

ΠΗΓΗ: ἐφημ. «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ», 22.07.2012

, ,

Σχολιάστε

Η ΑΘΗΝΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΙΑ ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ, ΚΙ ΑΣ ΛΕΜΕ Ο,ΤΙ ΘΕΛΟΥΜΕ. Ἀπορεῖς πῶς ἀλλάξανε ὅλα μέσα σὲ λίγα χρόνια, καὶ δὲν ἔμεινε τίποτα ποὺ νὰ θυμίζη πὼς βρίσκεσαι στὴν Ἑλλάδα. (Φώτης Κόντογλου 1964!!!)

Ἡ Ἀθήνα δὲν εἶνε πιὰ μιὰ πολιτεία ἑλληνική,
κι᾿ ἂς λέμε ὅ,τι θέλουμε. (Φώτης Κόντογλου 1964!!!)

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΥΣΗ ΚΙ ΟΙ ΓΥΑΛΙΝΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ

τοῦ (†) Φώτη Κόντογλου

[ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ μοναχοῦ Θεοκλήτου Διονυσιάτου, Ὁ Φώτης Κόντογλου στὴν τρίτη διάστασή του, σελ. 134. Πρωτοδημοσιεύθηκε στὴν καθημερινὴ πολιτικοκοινωνικὴ ἐφημερίδα τῶν Ἀθηνῶν «Ἐλευθερία», τὴν Κυριακὴ 10 Μαΐου 1964, στὴ στήλη «Κυριακάτικα Θέματα»]

.            Ὕστερα ἀπὸ πολλὴ ἀπαντοχή, ἦρθε τέλος πάντων ἡ ἄνοιξη. Ἄρχισε ἡ γλυκύτητα τοῦ καλοκαιριοῦ. Ἥλιος! Χαρὰ Θεοῦ! Ὅλα εἶνε χαρούμενα, ὁ οὐρανός, ἡ στεριά, ἡ θάλασσα, τὰ βουνά, τὰ δέντρα, τὰ ζῶα, τὰ πουλιά, οἱ ἄνθρωποι. Ἀκόμα κ᾿ οἱ ἄψυχες καὶ ψυχρὲς πέτρες σὰν νὰ μιλοῦνε, σὰν νὰ τραγουδοῦνε ἀπὸ χαρά. Τώρα δὲν ὑπάρχει κανένα ἄψυχο. Εὐχαριστοῦνε τὸν ζωοδότη ποὺ τοὺς δίνει τὴ ζωή, γιὰ νὰ χαίρουνται. Εὐχαριστοῦμε κ᾿ ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι τὸν Χριστὸ ποὺ ἀναστήθηκε, γιὰ τὸ μεγάλο δῶρο τῆς ζωῆς ποὺ μᾶς χάρισε καὶ γιὰ τὴ φλέβα τῆς χαρᾶς ποὺ ἀναβρύζει μέσα στὴν καρδιά μας, κ᾿ εὐφραινόμαστε ἀπὸ τὴν θαυμαστὴ πλάση του, μαζὶ μ᾿ ὅλα τὰ πλάσματά του. Σήμερα, σὰν νὰ μεταμορφωθήκαμε ὅλοι σὲ Ἀγγέλους, καὶ δοξολογοῦμε τὸν Κύριο, ποὺ εἶπε στὸν Ἰώβ: «Τὸν καιρὸ ποὺ γινήκανε τὰ ἄστρα, μὲ ὑμνήσανε μὲ τὶς φωνές τους ὅλοι οἱ Ἄγγελοί μου». Τώρα, τὸν ὑμνοῦν ὄχι μοναχὰ οἱ Ἄγγελοι, ποὺ τότε μονάχα ἐκεῖνοι εἴχανε πλασθῆ, ἀλλὰ κ᾿ οἱ ἄνθρωποι, κι᾿ ὅσα ἄλλα πλάσματα, πλασθήκανε ὕστερα ἀπὸ τοὺς Ἀγγέλους.
.            Ὁλόκληρη ἡ κτίση δοξάζει Ἐκεῖνον πού, μὲ τὴν παντοδυναμία του, τὴν ἔβγαλε ἀπὸ τὸ χάος κι ἀπὸ τὸ σκότος τῆς ἀνυπαρξίας. Κυττάζοντας αὐτὴ τὴν ἐξαίσια κτίση, ποὺ εἶνε στὸν αἰῶνα καταστολισμένη μὲ ἀμέτρητες χάρες, ὁ νοῦς μου πηγαίνει πάλι, αὐτὲς τὶς ἁγιασμένες ἀνοιξιάτικες μέρες, στὸν Θεό, ποὺ εἶπε στὸν Ἰώβ: «Θὰ σὲ ρωτήσω, κ᾿ ἐσὺ θὰ μοῦ ἀποκριθῇς: Ποῦ ἤσουνα τὸν καιρὸ ποὺ θεμελίωνα τὴ γῆ; Πές μου το, ἂν ἔχῃς γνώση… Ἔφραξα τὴ θάλασσα μὲ καστρόπετρες, τῆς ἔβαλα σύνορα, καὶ τῆς εἶπα: Ὥς ἐδῶ θἄρθῃς καὶ δὲν θὰ πᾶς παραπέρα, καὶ μέσα στὸν ἑαυτό σου θὰ σκάζουνε τὰ κύματά σου. Ἢ μαζί σου ἔβαλα τάξη στὸ χάραγμα τῆς αὐγῆς; Κι’ ὁ αὐγερινὸς γνωρίζει τὴν τάξη του… Ἢ μήπως ξέρεις τὸ δίχτυ τῆς Πούλιας καὶ τὸν φράχτη τοῦ Ὠρίωνα, ἢ γνωρίζεις τὰ γυρίσματα τοῦ οὐρανοῦ; Ἢ θὰ φωνάξῃς τὸ σύννεφο καὶ θἄρθῃ, καὶ θὰ σοῦ ὑπακούσῃ καὶ θὰ ῥίξῃ φοβερὴ νεροποντή; Ἢ θὰ στείλῃς τ᾿ ἀστροπελέκια καὶ θὰ τρέξουνε; Ποιός ἔδωσε στὶς γυναῖκες τὴ σοφία τ᾿ ἀργαλιοῦ καὶ τὴ γνώση στὸ κέντημα; Ἢ ἀπὸ τὴ δική σου φώτιση στέκεται ἀκίνητο τὸ γεράκι καὶ πετᾶ, κυττάζοντας κατὰ τὸ νοτιά; Ἤ, μὲ τὴ δική σου προσταγὴ ψηλώνει στὸν οὐρανὸ ὁ ἀητός, κι᾿ ὁ ἁγιούπας (γύψ) κάθεται ἀπάνω στὴ φωλιά του καὶ κλωσσᾶ, ποὺ εἶνε κανωμένη στὴν ἄκρη στὸν βράχο, κι᾿ ἀπὸ κεῖ γυρεύει νὰ βρῇ τὴ θροφή του; Τὰ μάτια του ἀπὸ μακρυὰ σημαδεύουνε…».
.            Φέρνοντας στὸν λογισμό μου αὐτὰ τὰ λόγια τοῦ Θεοῦ, αἰσθάνομαι τὴ φύση, φύση ἁγιασμένη, ἱερὸ ἔργο τοῦ παντοδύναμου Θεοῦ, ποὺ δημιουργώντας την, ἔχυσε τὴν ἀγάπη του μέσα σὲ κάθε πλάσμα, στὶς φλέβες τῆς γῆς, στὶς φλέβες τῆς θάλασσας, στὶς φλέβες τῶν ζώων καὶ τῶν ἀνθρώπων.
.            Κάθουμαι στὸ μικρὸ περιβολάκι μας, καὶ μέσα στὴν ἡσυχία ποὺ εἶνε γύρω μου, νοιώθω μυριάδες πλάσματα, φωνὲς ποὺ δὲν ἀκούγονται, καὶ ποὺ ἔρχουνται ὄχι μόνο ἀπὸ τὰ ζωντανὰ ποὺ βρίσκουνται μακρυά, ἀλλὰ κι᾿ ἀπὸ τὰ χρωματιστὰ λουλούδια, ἀπὸ τὰ χλωρὰ καὶ καινούργια φύλλα τῶν δέντρων, ἀπὸ τὰ σκαθάρια, ἀπὸ τὰ μαμούδια, ἀπὸ τὰ πεταλούδια κι᾿ ἀπὸ τὰ μυγάκια ποὺ τριγυρίζουν πετώντας ἀνάμεσα στὰ δροσερὰ ἄνθια καὶ στὶς πρασινάδες. Μονάχα τὰ πουλάκια τ᾿ ἀκούγω νὰ κελαϊδοῦν μὲ τ᾿ αὐτιά μου. Ὅλα σήμερα εἶνε εὐτυχισμένα.
.           Ἡ ἀτμόσφαιρα εἶνε ζεστὴ καὶ μοσκοβολημένη, κι᾿ ὁ ἀγέρας μπαίνει δροσερὸς μέσα σου καὶ φτάνει ὥς τὴν καρδιά σου. Ἀπὸ μέσα της ἔχουνε φύγει τὰ πάθη ποὺ τὴ μολεύανε, κι᾿ ἀπόμεινε καθαρή. Κι᾿ οὔτε νὰ νοιώσῃς κἄν μπορεῖς πιὰ τί θὰ πῇ κακία. Μέσα σὲ μιὰ τέτοια βλογημένη πλάση, δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρχουνε ἄνθρωποι φθονεροί, ραδιοῦργοι, μικρολόγοι, φιλοκατήγοροι, ἀχάριστοι, αἱμοβόροι. Ἡ κακία σοῦ φαίνεται σὰν ψευτιά, σὰν ἕνας βραχνᾶς ποὺ σκόρπισε, καὶ δὲν ὑπάρχει πιὰ στὸν κόσμο.
.            Ὡστόσο, λίγο παραπέρα ἀπὸ τοῦτο τὸ μικρὸ περιβολάκι, ποὺ εἶνε τρυπωμένο ἀνάμεσα σὲ μικρὰ σπίτια καὶ σὲ μαντρότοιχους, οὐρλιάζει τὸ ἀνύσταχτο τέρας ποὺ λέγεται ζωή, κοινωνία καὶ πολιτισμός, ἡ σατανικὴ τούτη μηχανὴ ποὺ τὴν ἔκανε ἡ πονηρὴ διάνοια τ᾿ ἀνθρώπου. Τὴν ἔκανε γιὰ νὰ τὴν ἔχῃ σκλάβα του, μὰ ἐκείνη τὸν ἅρπαξε στὶς ρόδες της, τὸν μπέρδεψε στὰ γκρανάζια της, καὶ τὸν στριφογυρίζει δίχως ἔλεος. Τὸν ζάλισε σὰν τὸν σκύλο ποὺ κυνηγᾶ τὴν οὐρά του. Ὁ δυστυχὴς παραπατᾶ ζαλισμένος, λαχανιασμένος, μισοπεθαμένος, μὰ ὡστόσο, αὐτὸ τὸ κουρέλι θαρρεῖ πὼς γίνηκε θεός, τρισευτυχισμένος ἐξουσιαστὴς τῆς γῆς καὶ τ᾿ οὐρανοῦ, σκλάβος ποὺ ἔκανε ὁ ἴδιος τὶς ἁλυσίδες ποὺ εἶνε δεμένος γιὰ πάντα.Κατεβαίνω στὴ Βαβυλῶνα [=Ἀθήνα] ὅσο μπορῶ πιὸ σπάνια, κι᾿ ὅποτε κατέβω στοὺς μεγάλους δρόμους, κιντυνεύω νὰ χάσω τὸν ἑαυτό μου. Συλλογίζομαι τὴ φωλιά μου, τὸ κηπάκι μου, τὰ πουλάκια, τὶς πεταλοῦδες, τὰ μερμήγκια, τὰ μυγάκια, ὅλα αὐτὰ τὰ ξεχασμένα πλάσματα ποὺ εἶνε σὰν ἐμένα, τιποτένια καὶ βιάζουμαι νὰ γυρίσω πίσω. Στὴν πολιτεία σὰν νὰ εἶμαι ξένος καὶ ξενητεμένος, σὰν νὰ ἦρθα πρώτη φορὰ σὲ μεγαλούπολη. Οἱ φάτσες ποὺ ἔχουνε οἱ ἄνθρωποι εἶνε δίχως ἔκφραση. Μοῦ φαίνουνται τόσο ξένοι, ποὺ λὲς καὶ βρίσκουνται στὴν ἄλλη ἄκρη τοῦ κόσμου, κι᾿ ἀκόμα μακρύτερα. Μακρυά, πολὺ μακρυά! Ἄλλης φυλῆς ἄνθρωποι, ἄλλα φερσίματα. Ἄλλα μυαλά, ἄλλα αἰσθήματα, ἀπότομοι, ἀσυμπάθητοι, ἀδιάφοροι, πεθαμένοι!
.            Μαζεύουνται κοπάδια-κοπάδια στὰ σταυροδρόμια, καὶ περιμένουνε ν᾿ ἀνάψῃ τὸ πράσινο φανάρι γιὰ νὰ περάσουνε ἀντίκρυ. Στριμώχνουμαι κ᾿ ἐγὼ ἀνάμεσά τους, σὰν κανένα γίδι μέσα στὰ γίδια. Σὰν νὰ βρισκόμαστε στὴ δευτέρα Παρουσία!
.            Ἄλλα κοπάδια σπρώχνουνται μπροστὰ στὶς ἐκκλησιὲς τῆς νέας θρησκείας, στοὺς κινηματογράφους. Οἱ πόρτες, τὰ τζάμια κ᾿ οἱ τοῖχοι εἶνε γεμᾶτοι ἀπὸ γυμνὲς γυναῖκες ζωγραφισμένες. Ἕνα κορμὶ ἔδωσε ὁ Θεὸς στὸν ἄνθρωπο, καὶ μ᾿ αὐτὸ τρώγεται μέρα-νύχτα. Τὸ γυρίζει ἀπὸ δῶ, τὸ γυρίζει ἀπὸ κεῖ, τὸ μισογυμνώνει, τὸ ξεγυμνώνει ὁλότελα, ξανὰ τὸ μισοντύνει, κ᾿ ἔτσι βασανίζεται, δὲν ξέρει τί νὰ τὸ κάνῃ. Ἔ, κακορρίζικε ἄνθρωπε, τὸ ξεγύμνωσες, τὸ γύρισες ἀπὸ δῶ κι᾿ ἀπὸ κεῖ. Κ᾿ ἔπειτα, τί ἔκανες τάχα; Τὸ βρώμισες, τὸ μόλεψες, τὸ κουρέλιασες, τὸ ρεζίλεψες, κι᾿ ἀκόμα δὲν ἡσύχασες! Θεάματα, πυροτεχνήματα, ταινίες, σαρκολατρεία, ἐξαχρείωση, ζωὴ δίχως καμμιὰ οὐσία. Δὲν πᾶς ν᾿ ἀπογευτῆς λίγη ἀληθινὴ ζωή. Παρὰ κλείνεσαι μέσα στὰ σκοτεινὰ μπουντρούμια καὶ πασκίζεις νὰ ψευτοζήσῃς μὲ τοὺς ἴσκιους, μὲ τὶς φωτογραφίες! Τί καταδίκη ἔπαθες! Τί κατάντημα, καὶ δὲν τὸ κατάλαβες! «Ἄνθρωπος, ἐν τιμῇ ὢν οὐ συνῆκεν. Κατελογίσθη [τὸ ὀρθό: «παρεσυνεβλήθη»] τοῖς κτήνεσιν τοῖς ἀνοήτοις καὶ ὡμοιώθη αὐτοῖς». «Ὁ ἄνθρωπος, ἐνῷ πλάστηκε τιμημένος δὲν τὸ κατάλαβε. Λογαριάσθηκε [ὀρθότερο: ἀνακατεύτηκε] μαζὶ μὲ τὰ ζῷα τὰ ἄλογα, κ᾿ ἔγινε ἕνα μ᾿ αὐτά».
.            Ἡ Ἀθήνα δὲν εἶνε πιὰ μιὰ πολιτεία ἑλληνική, κι᾿ ἂς λέμε ὅ,τι θέλουμε. Μήτε οἱ ἄνθρωποι, μήτε τὰ χτίρια. Ὁ ἥλιος ἔλειψε. Ὁ ἀγέρας βρώμισε. Ἀπορεῖς πῶς ἀλλάξανε ὅλα μέσα σὲ λίγα χρόνια, καὶ δὲν ἔμεινε τίποτα ποὺ νὰ θυμίζη πὼς βρίσκεσαι στὴν Ἑλλάδα. Μὰ δὲν μοιάζει μήτε μὲ ἀνατολίτικη πολιτεία, ὅπως ἤτανε τὸν καιρὸ ποὺ τὴν εἴχανε οἱ Τοῦρκοι. Εἶνε ἕνα μάζεμα ἀπὸ χτίρια ξενόφερτα, ποὺ καὶ στὸν τόπο τους εἶνε ὁλότελα ἄψυχα, παγωμένα, ἀνέκφραστα, ὅπως ἀνέκφραστοι γινήκανε κ᾿ οἱ ἄνθρωποι. Ἔτσι εἶνε οἱ «διεθνεῖς πόλεις καὶ οἱ διεθνεῖς ἄνθρωποι», ποὺ εἶνε τὸ καύχημα τῆς «διεθνοῦς κοσμογονίας», π᾿ ἀνάθεμά την, ποὺ ἔχει κάνει τὴ ζωὴ ἕνα πρᾶγμα ἄνοστο, ἀμύριστο, ἀνέκφραστο, κρύο κι᾿ ἀσυμπάθιστο. Εἶνε ἡ ζωὴ ἀποστειρωμένη ἀπὸ κάθε αἴσθημα, ἀπὸ κάθε πνευματικὸ σκίρτημα, ἀπὸ κάθε ζέστα τῆς καρδιᾶς.
.            Κυττάζω τὰ διάφορα χτίρια ποὺ στέκουνται σὰν τοὺς κρατῆρες τοῦ φεγγαριοῦ, ἀσυγκίνητα, ἄπονα στὸν ἄνθρωπο ποὺ τἄφτιαξε, ἀδιάφορα, χωρὶς νὰ τὰ γλυκαίνῃ ἡ ἀγάπη. Ἔχουνε ὅλες τὶς εὐκολίες καὶ τὶς ἀναπαύσεις, εἶνε γεμᾶτα κουμπιά, μὰ εἶνε σὰν ἀρχοντικοὶ τάφοι. Μέσα τους δὲν ὑπάρχει κανενὸς εἴδους ποίηση, νὰ ζεστάνῃ τὴν καρδιὰ τ᾿ ἀνθρώπου. Εἶνε κάτι ἀδιάφορες κι᾿ ἀνέκφραστες μηχανές, ἔρημες ἀπὸ ἀγάπη. Εἶνε οἱ κατοικίες τοῦ σημερινοῦ ἀνθρώπου, ποὺ ξεπλύθηκε καὶ ξεγυμνώθηκε ἀπὸ κάθε αἴσθημα. Εἶνε οἱ κατοικίες τοῦ γυάλινου ἀνθρώπου. Τέρατα κανωμένα μὲ σίδερα καὶ μὲ τζάμια. Ψυγεῖα γιὰ νὰ συντηροῦνται μέσα σ᾿ αὐτὰ τὰ ψυχικὰ καὶ πνευματικὰ πτώματα. Κι᾿ αὐτὴ τὴ δουλειὰ τὴν κάνουνε οἱ μεγάλοι ἀρχιτέκτονες, καὶ τὴ λένε ἀρχιτεκτονική: Σίδερα, τζάμια και πάγος! Ἀπὸ αὐτὰ τὰ βουβὰ κουτιὰ λείπει κάθε ἀνθρώπινη πνοή. Μηχανὲς νεκρὲς καὶ παγωμένες. Τί συγκέντρωση μπορεῖ νἄχῃ ἕνας ἄνθρωπος στὸν ἑαυτό του, ἀφοῦ κάθεται μέσα στὰ γυαλιά, καὶ βλέπουνε ἀπ᾿ ἔξω ἀκόμα καὶ τὴν τρίχα ποὺ θὰ πέσῃ ἀπὸ τὰ μαλλιά του; Γυάλινοι ἄνθρωποι, γυάλινα σπίτια. Μὲ τὸν καιρό, θὰ γίνουνε κι᾿ οἱ ἄνθρωποι διαφανεῖς σὰν τὰ τζάμια, καὶ θὰ βλέπῃ ὁ ἕνας τί γίνεται μέσα στὸν ἄλλον, τί συλλογίζεται, τί ἔφαγε, τί ἤπιε, πῶς δουλεύουνε τὰ πνευμόνια καὶ τὸ στομάχι του, πῶς χτυπᾶ ἡ καρδιά του… Ἀλλὰ ξέχασα, πὼς δὲν θἄχῃ πιὰ καρδιά, κι οὔτε αἷμα, μήτε αἰσθήματα. Αὐτὰ θὰ εἶνε πράγματα ποὺ τὰ εἶχε ἡ παλιὰ μάρκα τοῦ ἀνθρώπου, καὶ ποὺ πάλιωσε πιὰ σήμερα.
.            Λένε πὼς ἡμεῖς ἤμαστε τοῦ παλιοῦ καιροῦ, καὶ πὼς δὲ μποροῦμε νὰ καταλάβουμε τὴ σύγχρονη ζωή. Αὐτὸ δὲν τὸ κρύβουμε, ὅπως φαίνεται ἀπὸ τοῦτα ποὺ γράφω. Ἀλλά, γι᾿ αὐτὸ ἴσια-ἴσια ἤμαστε πολὺ καλά. Πάρα πολὺ καλὰ μάλιστα!
.            Σήμερα, ὅπως φαίνεται, τελείωσε ἡ ἱστορία τοῦ ἀνθρώπου, κ᾿ ἐμεῖς δὲν θέλουμε νὰ τὸν ἀποχωριστοῦμε αὐτὸν τὸν ἀγαπημένον ἄνθρωπο. Θέλουμε νὰ σώσουμε αὐτὸ τὸ εἶδος ποὺ πάγει νὰ χαθῇ, ὅπως σβήσανε τὰ μαμούθ, οἱ πλειστόσαυροι κ᾿ οἱ πτεροδάκτυλοι. Ὁ σημερινὸς ἄνθρωπος, ποὺ εἶνε ἄνθρωπος λίγο-πολὺ μοναχὰ στὸ ἐξωτερικό του, ἂς δώσῃ στὸν ἑαυτό του ὅποιο ὄνομα θέλει, ἀφοῦ δὲν καταδέχεται νὰ λέγεται ἄνθρωπος. Γιατὶ ὅπως λέγει, τὸν ξεπέρασε τὸν ἄνθρωπο.

Φ. ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ

ΠΗΓΗ ἠλ. κειμ.: olympia.gr

, , ,

Σχολιάστε

Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΚΑΙ Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΕΩΣ («Διασπείρουν μὲ ποικίλους τρόπους στὸν λαὸ τὴν ἀντιχριστιανικὴ ἀντίληψη ὅτι, τόσο αὐτὸ καθαυτὸ τὸ πασχάλιο μυστήριο τοῦ σταυροῦ καὶ τῆς ἀνάστασης τοῦ Χριστοῦ, ὅσο καὶ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖο τὸ ἑορτάζει ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μας, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἡ χριστιανικὴ ἔκδοση ἀνάλογων προχριστιανικῶν μύθων καὶ μυστηρίων»)

Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΚΑΙ Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΕΩΣ
Ἕνα παράδειγμα ἐκχριστιανισμοῦ τῶν ἐθνικῶν μυστηρίων

Ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ  π. Δημητρίου Τζέρπου, Δρ. Θ.
ἀν. καθηγ.  Παν.  Ἀθηνῶν
«ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ»
-Δοκίμια λειτουργικῆς ἀγωγῆς κλήρου καὶ λαοῦ
Ἐκδ. «ΤΗΝΟΣ»,
Ἀθῆναι 2001, σελ. 166-176

 .          1. Ὁ μακαριστὸς Μητροπολίτης Σερβίων καὶ Κοζάνης κυρὸς Διονύσιος Ψαριανός, στὴν μνήμη τοῦ ὁποίου ἀφιερώνεται μὲ υἱϊκὴ εὐγνωμοσύνη τὸ κείμενο ποὺ ἀκολουθεῖ, ἔλεγε χαρακτηριστικά, ὅτι ἕνας ἀπὸ τοὺς μεγαλύτερους κινδύνους, ποὺ ἀπειλοῦν σήμερα τὴν λειτουργικὴ ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας μας εἶναι ἡ Λαογραφία. Ἐννοοῦσε δὲ ὁ σοφὸς ἱεράρχης τὴν τάση ὁρισμένων ἐκπροσώπων τῆς ἐπιστήμης αὐτῆς νὰ παραθεωροῦν τὴν ὀργανικὴ σχέση τῆς Θείας Λατρείας πρὸς τὸ δόγμα καὶ τὸ ἦθος τῆς Ἐκκλησίας, τὰ ὁποῖα καὶ κυρίως ἐκφράζει καὶ νὰ τὴν θεωροῦν ἀδιακρίτως, μαζὶ μὲ τὶς λαϊκὲς συνήθειες, τὶς δεισιδαιμονίες, τὶς προλήψεις κ.λπ., ὡς ἕνα ἀπὸ τὰ πολλὰ ἐπιμέρους στοιχεῖα αὐτοῦ ποὺ ὀνομάζουμε γενικὰ λαϊκὸς βίος καὶ πολιτισμός.

.          Πρόκειται γιὰ μιὰ φολκλορικὴ προσέγγιση τῆς Θείας Λατρείας, τὶς ποιμαντικὲς συνέπειες τῆς ὁποίας διαπιστώνουμε ἰδιαίτερα κατ’ αὐτὲς τὶς ἡμέρες, ποὺ μέσα στὴν εὔκρατη ἀτμόσφαιρα τοῦ ἀνοιξιάτικου τοπίου καὶ τῶν ἱερῶν ἀκολουθιῶν τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδας καλούμαστε νὰ γιορτάσουμε γιὰ μιὰ ἀκόμη φορὰ τὴν ἑορτὴ τῆς καινούργιας ζωῆς, ποὺ ἔφερε ὁ Χριστὸς μὲ  τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασή του στὸν κόσμο. Διότι αὐτὲς ἀκριβῶς τὶς ἡμέρες ἐπιλέγουν καὶ διάφοροι ἄλλοι φορεῖς γιὰ νὰ διασπείρουν μὲ ποικίλους τρόπους στὸν λαὸ τὴν ἀντιχριστιανικἀντίληψη ὅτι, τόσο αὐτὸ καθαυτὸ τὸ πασχάλιο μυστήριο τοῦ σταυροῦ καὶ τῆς ἀνάστασης τοῦ Χριστοῦ, ὅσο καὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖο τἑορτάζει Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μας, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρχριστιανικἔκδοση ἀνάλογων προχριστιανικῶν μύθων καὶ μυστηρίων, διὰ μέσου τῶν ὁποίων καὶ προσπαθεἀνέκαθεν ἄνθρωπος νὰ δώσει μία ἀπάντηση στὸ μυστήριο τοῦ θανάτου ποὺ τὸν περιβάλλει.
.          Εἶναι γνωστὸ ὅτι τὸ πρόβλημα τῆς σχέσεως τῶν χριστιανικῶν μυστηρίων πρὸς τὰ ἀντίστοιχα ἐθνικὰ ἐντάσσεται στὸ εὐρύτερο πλαίσιο τῶν φυσιολογικῶν ἐξωτερικῶν ἐπιδράσεων ποὺ δέχτηκε ἡ χριστιανικὴ λατρεία κατὰ τὴn μακροχρόνια ἐξέλιξή της, ἀπὸ τὴν πολιὰ χριστιανικὴ ἀρχαιότητα ὣς τὶς ἡμέρες μας [1]. Ἡ θεολογικὴ δὲ ἔρευνα ἔδειξε μὲ σαφήνεια ὅτι ὅσο νέα καὶ διάφορη εἶναι ἡ χριστιανικὴ πίστη σὲ σχέση μὲ ὁποιαδήποτε ἄλλη προχριστιανικὴ ἢ ἐξωχριστιανικὴ θρησκευτικὴ ἀντίληψη καὶ ἰδεολογία, ἄλλο τόσο νέα καὶ διάφορη εἶναι καὶ ἡ ἐκκλησιαστικὴ λατρεία ποὺ τὴν ἐκφράζει. Ὅμως παρότι τὸ θέμα αὐτὸ εἶναι ἀπὸ ἄποψη οὐσίας λυμένο ὁριστικά, οἱ ἐχθροὶ τῆς Ἐκκλησίας δὲν ἔπαυσαν ποτὲ νὰ τὸ χρησιμοποιοῦν σὰν ὅπλο, κάθε φορὰ ποὺ ἐπιχειροῦν νὰ πλήξουν τὴν μοναδικότητα τοῦ χριστιανικοῦ εὐαγγελίου μέσα στὴν ἱστορία τοῦ κόσμου.Ἔτσι κατὰ τὸν προηγούμενο αἰώνα ἡ συγκρητιστικὴ ἐξίσωση χριστιανικῶν καὶ ἐθνικῶν μυστηρίων ἀποτέλεσε τὴν αἰχμὴ τοῦ δόρατος τῆς λεγόμενης ἀρνητικῆς κριτικῆς στὴν πολεμική της κατὰ τῆς Ἐκκλησίας [2]. Ὡς πρόσφατο δὲ παράδειγμα ἀρκεῖ νὰ ἀναφέρουμε τὴν μέσα στὰ πλαίσια τῆς ἐμφάνισης τοῦ νεοπαγανισμοῦ[3] προσπάθεια ἀναβίωσης τῶν ἀρχαίων  ἑλληνικῶν μυστηρίων, ὡς ἀντίποδα τῶν χριστιανικῶν, ἐν ὄψει μάλιστα καὶ τῶν εὐνοϊκῶν συνθηκῶν ποὺ θὰ δημιουργήσει πρὸς τοῦτο ἡ προσεχὴς διοργάνωση τῶν ὀλυμπιακῶν ἀγώνων στὴν Ἀθήνα.

.         2.  Ὅλα αὐτὰ σημαίνουν ὅτι δὲν ἀρκεῖ ἡ ἐπίλυση τῶν θεολογικῶν προβλημάτων σὲ ἀκαδημαϊκὸ μόνο ἐπίπεδο, ἀλλὰ παραμένει πάντοτε σὲ διαρκῆ ἐκκρεμότητα καὶ ἡ ποιμαντικὴ καὶ ἱεραποστολική τους ἀντιμετώπιση. Σὲ σχέση δὲ μὲ τὸ θέμα ποὺ μᾶς ἀπασχολεῖ ἐδῶ εἶναι χρήσιμη γιὰ τὴ σύγχρονη προσέγγισή του ἡ γνώση τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖο τὸ ἀντιμετώπισε πρώτη ἡ ἀρχαία Ἐκκλησία. Συνοψίζεται δὲ αὐτὸς στὰ ἑξῆς δύο βασικὰ σημεῖα:

   α) Ἀπὸ τὴν πρώτη στιγμὴ τῆς ἐμφάνισής της στὸν κόσμο ἡ Ἐκκλησία εἶχε τὴν βεβαιότητα ὅτι ἡ ἐκ νεκρῶν ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ ἀποτελεῖ τὴν μοναδικὴ ἀπάντηση στὸ μεγαλύτερο πρόβλημα τῆς ἐπὶ γῆς βιοτῆς τοῦ ἀνθρώπου, ποὺ εἶναι ὁ θάνατος. Σύμφωνα δὲ μὲ τὴν πίστη της αὐτὴ ὑπαρξιακὸς ἀπεγκλωβισμὸς τοἀνθρώπου ἀπὸ τοὺς ὅρους καὶ τὅρια τοῦ παρόντος θνητοῦ κόσμου δὲν μπορεῖ νὰ γίνει ἀλλιῶς παρὰ μόνο μέσα ἀπὸ τἱερὰ μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας, ὡς ἐπὶ μέρους τρόπους ἐν Χριστἴασης τῆς ἀνθρώπινης φύσης ἀπὸ τὴν θανατηφόρο ἀσθένεια τῆς ἁμαρτίας καὶ κατὰ χάριν ἕνωσή της μὲ τὸν Θεό, ποὺ εἶναι ἡ πηγὴ τῆς λύτρωσης καὶ τῆς αἰώνιας ζωῆς καὶ εὐδαιμονίας. Ἡ χριστοκεντρικότητα αὐτὴ τῶν μυστηρίων τῆς Ἐκκλησίας[4], ὅπως καὶ ἡ ἐχθρικότητα τοῦ περιβάλλοντος μέσα στὸ ὁποῖο γενικὰ ζοῦσε, εἶναι οἱ δύο κύριοι λόγοι, ποὺ ἐξηγοῦν τὴν σφοδρὴ πολεμικὴ μὲ τὴν ὁποία ἡ Ἐκκλησία ἀντιμετώπισε τὰ ἐθνικὰ μυστήρια κατὰ τοὺς τρεῖς πρώτους αἰῶνες. Διότι τὰ λεγόμενα αὐτὰ μυστήρια δὲν ἦσαν τίποτε ἄλλο παρὰ συνέχεια τῆς λατρείας τῶν ἀρχαίων γεωργικῶν λαῶν[5]. Γι᾽ αὐτὸ καὶ εἶχαν ὡς πρώτη καὶ κύρια πηγὴ ἔμπνευσή τους τὸ φυσικὸ φαινόμενο τῆς κατὰ τὴν ἄνοιξη ζωοποιήσεως τῆς φύσεως, ἀπὸ τὴν προηγηθεῖσα χειμέρια νέκρωσή της, μὲ τὴν ἀκμὴ τῆς ἀνθοφορίας καὶ τῆς καρποφορίας τῶν δένδρων καὶ τῶν ἄλλων βλαστῶν τῆς γῆς[6]. Πάνω σ’ αὐτὴ τὴν φυσιολατρικὴ-πανθεϊστικὴ βάση, οἱ πάτρωνες θεοὶ τῶν μυστηρίων αὐτῶν καὶ οἱ μυθολογούμενες νεκραναστάσεις τους, δὲν ἦσαν τίποτε ἄλλο παρὰ μία προσωποποίηση αὐτῆς τῆς αἰώνια νοσταλγούμενης ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο νίκης τῆς ζωῆς πάνω στὸν θάνατο. Ὅμως ἡ ἔλλειψη μιᾶς σταθερῆς καὶ συγκροτημένης διδασκαλίας ἀπὸ τὰ μυστήρια αὐτὰ εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα ὄχι μόνο τὴν συνεχῆ μετατροπὴ καὶ προσαρμογὴ τῶν τελουμένων πρὸς τὶς ἀπαιτήσεις τοῦ ἑκάστοτε δραματοποιουμένου μύθου, ἀλλὰ καὶ τὸν ὑπερτονισμὸ τοῦ τελετουργικοῦ στοιχείου ἔναντι τοῦ ἴδιου τοῦ μύθου[7]. Ἔτσι ἡ μύηση σ’ αὐτὰ δὲν ἀπαιτοῦσε ἀπὸ τὸν μύστη τήρηση ὁρισμένων θρησκευτικῶν κανόνων γιὰ τὴν ἀνάβασή του σ’ ἕνα ὑψηλότερο ἐπίπεδο ἠθικῆς ζωῆς, ἀλλ’ ἁπλὴ ἐξωτερικὴ συμμετοχὴ στὴν τελετουργικὴ ἀναπαράσταση τῆς ἱστορίας τοῦ θνήσκοντος καὶ ἀνισταμένου Θεοῦ, πρὸς τὴν ὁποία ὁ μύστης ἐπεδίωκε νὰ ἐξομοιωθεῖ μὲ τὴν ἔννοια τῆς ὁμοιοπαθητικῆς-πραγματιστικῆς μαγείας[8]. Τὸ γεγονὸς εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα νὰ παραμένει οὐσιαστικὰ ἀγεφύρωτη ἡ μεταξὺ ἀνθρώπου καὶ σώζοντος θείου ἀπόσταση καὶ ἡ προσδοκώμενη ἀπὸ τὴν ζεύξη αὐτὴ λύτρωση νὰ βιώνεται τελικὰ μόνο σὰν μία ἀνεκπλήρωτη ἐπιθυμία καὶ νοσταλγία.

     β) Σὲ ἀντίθεση τώρα μὲ τὴν προηγούμενη περίοδο ἡ μετὰ τὴν κατάπαυση τῶν  διωγμῶν ἔκλειψη τῶν ἐξωτερικῶν κινδύνων, ἡ ἀνάπτυξη τῆς χριστιανικῆς θεολογίας καὶ ἰδιαίτερα ἡ ἀνάγκη ποιμαντικῆς ἀντιμετώπισης τοῦ μεγάλου προβλήματος τῶν εἰδωλολατρικῶν συνηθειῶν καὶ ἀντιλήψεων, ποὺ ἀναπόφευκτα ἔφερναν μαζί τους οἱ μαζικὰ πλέον μεταστρεφόμενοι  στὸν χριστιανισμὸ ἐθνικοὶ διαμόρφωσαν προϋποθέσεις, ποὺ ἐπέβαλλαν στὴν Ἐκκλησία μιὰ καινούργια θεώρηση τοῦ θέματος αὐτοῦ. Προσπάθησε, δηλαδή, ὅπου καὶ ὅταν αὐτὸ ἦταν δυνατὸν νὰ ἀξιοποιήσει ἱεραποστολικὰ τὶς μεταξύ τους εἰδολογικὲς προσομοιότητες καὶ νὰ διακηρύξει μέσα καὶ ἀπ’ αὐτὲς τὸ σχέδιο τοῦ Θεοῦ γιὰ τὴν ἐν Χριστῷ σωτηρία ὅλου τοῦ κόσμου. [9] Καὶ τὸ πέτυχε αὐτὸ ἀπόλυτα θεωρώντας ὅτι τὰ ἐθνικὰ μυστήρια- μαζὺ μὲ τὴν ἑλληνικὴ φιλοσοφία – ἔπαιξαν γιὰ τοὺς ἄλλους προχριστιανικοὺς λαοὺς τὸν ἴδιο παιδαγωγικὸ ρόλο ποὺ  ἔπαιξε γιὰ τοὺς Ἰουδαίους ὁ μωσαϊκὸς νόμος καὶ ἡ λατρεία τῆς συναγωγῆς. Καλλιέργησαν, δηλαδή, μέσα στὶς ψυχὲς τῶν εἰδωλολατρῶν τὴ νοσταλγία γιὰ τὴν μετὰ τοῦ Θεοῦ κοινωνία καὶ τοὺς προπαρασκεύασαν πνευματικὰ γιὰ νὰ δεχθοῦν στὸ πλήρωμά τους τὴν ἐν Χριστῷ ἀληθινὴ ψυχικὴ λύτρωση καὶ θεογνωσία[10]. Ἀντιπροσωπευτικὸ δὲ πρὸς τοῦτο παράδειγμα ἀποτελεῖ ἡ κατὰ τὴν ἄνοιξη καθιέρωση τῆς ἑορτῆς τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου μὲ τὴν ὁποία ὄχι μόνο ἐκχριστιανίζονται οἱ διάφορες ἐπὶ μέρους ἐθνικὲς ἡ ἰουδαϊκὲς ἀγροτικὲς ἑορτὲς τῆς ἀνοίξεως, ἀλλὰ καὶ ἀνακεφαλαιώνεται οὐσιαστικὰ ὁλόκληρη ἡ φυσικὴ  καὶ θρησκευτικὴ ἱστορία τοῦ κόσμου. Γράφει χαρακτηριστικὰ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος: «Τὰ πάντα συντρέχουν στὴν ὀμορφιὰ καὶ στὴ χαρὰ τῆς γιορτῆς. Ἡ βασίλισσα τῶν ἐποχῶν γιορτάζει τὴ βασίλισσα τῶν ἡμερῶν καὶ τῆς προσφέρει ὅ,τι πιὸ ὡραῖο καὶ πιὸ τερπνὸ ἔχει. Ὁ οὐρανὸς εἶναι πιὸ καθαρός, ὁ ἥλιος πιὸ ψηλὰ καὶ πιὸ φωτεινός. Ἡ τροχιὰ τῆς σελήνης λαμπρότερη καὶ ἡ συνοδεία τῶν ἄστρων πιὸ καθαρὴ καὶ πιὸ ἁγνή. Οἱ πηγὲς ρέουν πεντακάθαρες, οἱ ποταμοὶ ἀφθονότεροι, ἐλεύθεροι πιὰ ἀπὸ τὰ ἐμπόδια του πάγου. Τὰ λειβάδια μοσχοβολοῦν, ἡ βλάστηση ἀφθονεῖ καὶ τὰ πρόβατα χοροπηδοῦν στὰ πράσινα βοσκοτόπια[11]. Τὸν ἴδιο συλλογισμὸ συνεχίζει ὁ ἅγιος Κυριλλος Ἀλεξανδρείας λέγοντας: Ἀλλὰ αὐτὸ ποὺ εἶναι ἀπὸ ὄλα πιὸ ἀξιοσημείωτο εἶναι τὸ ὅτι μαζὶ μὲ τὰ χόρτα καὶ τὰ φυτὰ ἀναζωογονήθηκε τὸ πλάσμα ποὺ κυριαρχεῖ σὲ ὅ,τι ὑπάρχει πάνω στὴν γῆ, δηλαδή, ὁ ἄνθρωπος. Πράγματι ἡ ἐποχὴ τῆς ἄνοιξης, φέρνει τὴν ἀνάσταση τοῦ Σωτήρα, μὲ τὴν ὁποία ὅλα ἀναμορφώθηκαν στὴν κοινότητα τῆς ζωῆς, διαφεύγοντας ἔτσι τὴ ξένη φθορὰ τοῦ θανάτου. Θὰ ἦταν πραγματικὰ ἀκατανόητο τὰ εἴδη τῶν φυτῶν νὰ ξανάβρουν τὴ πρώτη τους μορφή, μὲ τὴ δύναμη τοῦ Θεοῦ, ὁ ὁποῖος ζωογονεῖ τὰ πάντα  καὶ νὰ μείνει  χωρὶς πνοή, χωρὶς καμμιὰ βοήθεια  ἀπὸ ψηλά, αὐτός, χάρη τοῦ ὁποίου δημιουργήθηκε ὁ φυσικὸς κόσμος, δηλαδή, ὁ ἄνθρωπος[12]. Καὶ συμπεραίνει ὁ Εὐσέβιος Καισαρείας: «Ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα βρίσκουν τὴν ἐκπλήρωσή τους στὴ γιορτὴ τῆς σωτηρίας. Ὁ Χριστὸς ἦταν ὁ ἀμνὸς τοῦ ὁποίου τὸ σῶμα τεντώθηκε ἐπάνω στὸν σταυρό. Ἀλλὰ ἦταν ὁ ἴδιος ἐπίσης ὁ ἥλιος τῆς δικαιοσύνης, ὅταν ἡ θεία ἄνοιξη καὶ ἡ σωτήρια ἀλλαγὴ ἔκανε νὰ περάσει ἡ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων ἀπὸ τὸ κακὸ στὸ καλό. Τὰ πνεύματα ποὺ ὁδηγοῦν στὴν ἀπώλεια τοὺς λαοὺς ἔπαυσαν νὰ δροῦν μαζὺ μὲ τὰ κακά του χειμώνα καὶ ἡ ἀφθονία τῶν νέων καρπῶν στεφανώνει τὴν Ἐκκλησία μὲ τὰ χαρίσματα τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Οἱ ἀγροί, τοὺς ὁποίους ὁ Λόγος καλλιέργησε μὲ πνευματικὴ ἐργασία, φέρνουν τὰ ὡραῖα ἄνθη τῆς ἁγιότητας καὶ ἀπελευθερωμένοι πιὰ ἀπὸ τὴν συμφορὰ τοῦ σκότους, γίναμε ἀντάξιοι τοῦ φωτὸς τῆς γνώσεως τῆς ἡμέρας τοῦ Κυρίου»[13].

.         3. Σήμερα ὑπάρχουν μερικοὶ ποὺ θὰ ἤθελαν νὰ ἀποκαθάρουν τὸν χριστιανισμὸ ἀπὸ κάθε εἴδους τέτοια ἐθνικὰ ἢ ἰουδαϊκὰ κατάλοιπα καὶ νὰ πετάξουν στὴν φωτιὰ  μαζὶ μὲ τὸ χριστουγεννιάτικο δένδρο καὶ τὰ κόκκινα πασχαλινὰ αὐγά. Ἀλλὰ τὸ πρῶτο ποὺ θὰ ἐπετύγχαναν μὲ τὴν πράξη τους αὐτὴ θὰ ἦταν νὰ ἀδικήσουν καὶ νὰ ἀπογοητεύσουν τὰ παιδιά[14]. Διότι ὅπως γιὰ τοὺς πρωτογόνους λαούς, ἔτσι καὶ γιὰ τὰ παιδιὰ  ἡ φύση καὶ ὅσα συμβαίνουν μέσα σ’ αὐτὴν εἶναι τὸ προπαιδευτικὸ ἐκεῖνο σχολεῖο, διὰ μέσου τοῦ ὁποίου καὶ ἀνάγονται προοδευτικὰ στὴν ἔννοια τοῦ δημιουργοῦ καὶ λυτρωτὴ Θεοῦ. Ὅπως προκύπτει καὶ ἀπὸ τὴν ἐτυμολογία τοῦ ὀνόματός της ἡ ἀρχαία θέα Δήμητρα ἀποτελοῦσε εἰκόνα καὶ προσωποποίηση τῆς μητέρας γῆς (Γῆ+μήτηρ=Γημήτηρ, Δημήτηρ, Δήμητρα). Ὅμως καρποὶ αὐτῆς τῆς ἴδιας μητέρας γῆς εἶναι καὶ ὁ ἄρτος καὶ ὁ οἶνος, ποὺ μεταβάλλονται κατὰ τὴν Θεία Λειτουργία σὲ σῶμα καὶ αἷμα Χριστοῦ καὶ ποὺ οἱ χριστιανοὶ προσφέρουν μετ’ εὐχαριστίας (Α´ Τιμ. δ´ 3) πρὸς τὸν Θεό, ὡς ἔκφραση τῆς εὐγνωμοσύνης τους γιὰ ὅλες τὶς δωρεὲς ποὺ τοὺς χαρίζει. Πλεῖστα δὲ ἀκόμη φυσικὰ στοιχεῖα, ὅπως τὸ νερὸ καὶ τὸ ἔλαιο, τὸ φῶς καὶ οἱ φυσικὲς μονάδες μέτρησης τοῦ χρόνου χρησιμοποιοῦνται γιὰ νὰ διερμηνεύσουν μὲ τὴν φυσικὴ ἐκφραστική τους δύναμη τὴν θρησκευτικὴ πραγματικότητα τῆς ἐν Χριστῷ σωτηρίας. Γιὰ τὸν συνδυασμὸ δὲ αὐτῶν τῶν χριστιανικῶν καὶ φυσιολατρικῶν στοιχείων στὴν ἔκφραση τῆς μεγάλης χαρᾶς τῆς Λαμπρῆς εἶναι ἐνδεικτικὴ ἡ παρατήρηση τοῦ λαογράφου καθηγητῆ Δ. Λουκάτου[15]: «Ἡ ἴδια ἡ βλάστηση καὶ ἡ ἔξοδος τῶν πανηγυριστῶν στὸ ὕπαιθρο πλαισιώνει τὸ χριστιανικὸ γεγονὸς τῆς Ἀνάστασης μὲ τὸ φυσικὸ τῆς Ἄνοιξης. ἡ ἀνθοφορία τοῦ Λαζάρου, τῶν Βαΐων καὶ τοῦ Ἐπιταφίου εἶναι προανάκρουσμα τῆς Ἀνάστασης τοῦ Χριστοῦ, ἀλλὰ καὶ τῆς πλάσης. Ἀναβλαστικὰ εἶναι καὶ μερικὰ ἔθιμα λαϊκῶν (παιδικῶν) παραστάσεων μὲ νεκραναστάσεις καὶ ὅλοι οἱ τελκλετουργικοὶ χοροὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ Πάσχα καὶ τοῦ Ἅϊ –Γιωργιοῦ. Τὰ κόκκινα αὐγὰ ἔχουν ἐπίσης συμβολικὴ ἔννοια. Κατ᾽ ἐξοχὴν ζωϊκὰ προϊόντα γίνονται ἐξαίρετα σύμβολα τάφου, ἀπ᾽ ὅπου ξαναπηδᾶ ἠ ζωή, βαμμένα μάλιστα μὲ τὸ χρῶμα τοῦ αἵματος, πρώτιστου στοιχείου ζωῆς καὶ ὑγείας…».
.          Προέκταση καὶ περαιτέρω ἐφαρμογὴ αὐτῆς τῆς νέας θεώρησης εἶναι καὶ ἡ μέσα στὰ πλαίσια τῆς ἀναπαραστατικῆς λατρείας[16] δραματοποίηση τοῦ θείου πάθους, μὲ τὶς κατανυκτικὲς ἀκολουθίες τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδας, διὰ μέσου τῶν ὁποίων καὶ ἐκκλησιοποιήθηκε  τὸ θρησκευτικὸ θέατρο τῶν βυζαντινῶν[17]. σο δ κα ν λλοχεύει δ κίνδυνος διολίσθησης ατς τς μυστηριολογικο τύπου πνευματικότητας πρς μία ξωτερικ θρησκευτικότητα, ο ερο μνογράφοι δν διστάζουν ν καλέσουν ατς τς μέρες κα τν πεπτωκυῖα φύση ν συμμετάσχει μ τν ναστεναγμό της (Ρωμ. η´ 22) στὸ θεῖο πάθος[18]. Διότι γνωρίζουν ὅτι τὸ δόγμα τῆς ἐν χρόνῳ ἐνανθρώπησης τοῦ Θεοῦ καὶ τὸ ἀναστάσιμο ἦθος αὐτῶν ποὺ συμμετέχουν στὸ ἀπολυτρωτικό του ἔργο εἶναι ἐκεῖνα, πάνω στὰ ὁποῖα ἑδράζεται ἡ βεβαιότητα τῆς Ἐκκλησίας γιὰ τὴν σωτηριολογικὴ  σημασία τῆς παλαιοχριστιανικῆς πρόσκλησης, ποὺ ἀπευθύνει διαχρονικὰ πρὸς κάθε καλοπραίρετο ἀναζητητὴ τῆς ἀλήθειας: «Ἔλθετε πρὸς ἠμᾶς· ἠμεῖς ἔχομεν τὰ ἀληθῆ μυστήρια»[19].

_______

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] Βλ. σχετικὰ ΕΥ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, Μαθήματα Λειτουργικῆς Α´, Ἀθῆναι 1975 , σ.  314 -325 . ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ, Τὸ ζήτημα τῶν ἐθνικῶν ἐπιδράσεων ἐπὶ τῆς χριστιανικῆς λατρείας. ΘΕΟΛΟΓΙΑ 53 (1982), σ. 833-849.

[2] Βλ. ἰδιαίτερα P.M.S. LAGRANGE, Introduction a l’ etude du  Nouveau Testament, IV, Critique Historique 1, Les mysteres: l’ Orphisme. Paris, Lecotte- Gabalda, 1937. Πρβλ. ΑΛ. ΣΜΕΜΑΝ , Ἡ Ἐκκλησία προσευχομένη. Εἰσαγωγὴ στὴ Λειτουργικὴ Θεολογία (Ἀπόδοση ἀπὸ τὰ Ἀγγλικὰ π. Δημήτριος Τζέρπος), Ἀκρίτας 1991, σ. 120-127.

[3] Γιὰ τὴν ἐμφάνιση τοῦ νεοπαγανισμοῦ στὴν Ἑλλάδα τὰ τελευταία χρόνια βλ. ἰδιαίτερα Β. ΞΥΔΙΑΣ , Οἱ Ἕλληνες ξανάρχονται, Περιοδικὸ «Σύναξη», τ. 69 (1999), σ. 5-2.

[4] Βλ. σχετικὰ Β. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, Ὁ μυστικισμὸς τοῦ Ἀποστόλου Παύλου καὶ αἱ θρησκευτικαὶ ἰδέαι καὶ τάσεις τῶν ἑλληνιστικῶν χρόνων, Ἀθῆναι 1936, σ. 83 ἐξ.

[5] Λ. ΦΙΛΙΠΠΙΔΗΣ, Πρωτογόνων θρησκευτικὴ ζωή, Ἀθῆναι 1964, σ. 80.

[6] Π. ΤΡΕΜΠΕΛΑΣ, Μυστηριακαὶ Θρησκεῖαι καὶ Χριστιανισμός, Ἀδελφότης Θεολόγων «Ἡ Ζωή», Ἀθῆναι 1932, σ. 25. Λ. ΦΙΛΙΠΠΙΔΗΣ, Ἱστορία τῆς Ἐποχῆς τῆς Καινῆς Διαθήκης ἐξ ἐπόψεως παγκοσμίου καὶ πανθρησκειακῆς, Ἀθῆναι 1958, σ. 194-205.

[7] ΤΡΕΜΠΕΛΑΣ, μν. ἔργ., σ. 23. ΑΛ.ΣΜΕΜΑΝ, μν. ἔργ.,  σ. 1241-125.

[8]  ΦΙΛΙΠΠΙΔΗΣ, Πρωτογόνων θρησκευτικὴ ζωή, σ. 60-65.

[9] Bλ. H RAHNER, Griechische Mythen in christlicher Deutung, Zurich 1945, σελ. 141 -149

[10] ΦΙΛΙΠΠΙΔΗΣ, Ἱστορία τῆς ἐποχῆς τῆς Καινῆς Διαθήκης, ὄπ. πάρ.

[11] Εἰς τὴν καινὴν Κυριακήν. ΒΕΠΕΣ 60,184. Πρβλ. J.DANIELOU, Ἁγία Γραφὴ καὶ λειτουργία. Ἡ βιβλικὴ θεολογία τῶν μυστηρίων καὶ τῶν ἑορτῶν κατὰ τοὺς πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, Κέντρο βιβλικῶν μελετῶν Ἄρτος Ζωῆς, Ἀθῆναι 1981, σ. 306, ἀπ’ ὅπου καὶ ἡ μετάφραση τοῦ χωρίου.

[12] PG  LXX , 581 D. Πρβλ. J.DANIELOU, Ἁγία Γραφὴ καὶ λειτουργία, σ. 307.

[13] PG ΧΧΙΙΙ, 697 BC.

[14] I. DANIELOU, Mythes paiens mystere chretien. Fayard (Je sais – Je crois), Paris  1966, σ. 22-25. Πρβλ. Θ. ΖΗΣΗΣ, (Πρωτοπρεσβύτερος), Τὸ χριστουγεννιάτικο δένδρο, ξενόφερτο καὶ ἀντιχριστιανικό, Θεοδρομία 3 (1999), σ. 66-81.

[15] Εἰσαγωγή στήν ἑλληνική Λαογραφία. Μορφωτικὸ Ἵδρυμα Ἐθνικῆς Τραπέζης, Ἀθῆναι 1978, σελ. 263-264.

[16] Βλ. σχετικὰ ΑΛ. ΣΜΕΜΑΝ, μν. ἔργ., σ. 127 ἐξ.

[17] ΑΛ. ΣΟΛΩΜΟΣ, Ὁ ἅγιος Βάκχος ἢ τὰ ἄγνωστα χρόνια τοῦ ἑλληνικοῦ Θεάτρου, ἐκδ. Κεραμεικός, Ἀθῆναι 1964, σελ. 143-196.

[18] Πρβλ. τοὺς γνωστοὺς ὕμνους τῆς Μ. Ἑβδομάδας : Ὦ γλυκύ μου ἔαρ… – : Ὦ βουνοὶ καὶ νάπαι… – Πᾶσα ἡ κτίσις ἠλλοιοῦτο φόβῳ….

[19] J. A. JUNGMAN,Liturgie der chrislichen Fruhzeit bis auf Gregor den Grossen, Freiburg 1967, σελ. 142, 145. Πρβλ. ΕΥΑΓ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, τὸ ζήτημα τῶν ἐθνικῶν ἐπιδράσεων, σελ. 843.

 

, , , , , ,

Σχολιάστε

Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΔΕΝ ΘΕΛΕΙ ΧΟΝΤΡΟΚΟΜΜΕΝΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ

Ὁ Χριστὸς δὲν θέλει κοντά του χοντροκομμένους ἀνθρώπους

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Γ. Κρουσταλάκη,
Καθηγ. Παν/μίου Ἀθηνῶν
«Γέρων Πορφύριος,
ὁ Πνευματικὸς Πατέρας καὶ Παιδαγωγός»
 (σελ. 163-164)

.          Ὁ σεβάσμιος Γέρων δὲν ἦταν μόνο διδάσκαλος τοῦ Εὐαγγελίου, παιδαγωγὸς τῶν νέων ἀνθρώπων καὶ φωτισμένος ἀπὸ τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ σύμβουλος τῆς οἰκογένειας. Ἦταν ἐπιπλέον καὶ μία εὐαίσθητη, λεπτὴ καὶ ποιητικὴ φύση. Ἀγαποῦσε τὰ πουλιά, ἀγαποῦσε τὰ ἄνθη, τὸν συγκινοῦσε ἡ φύση.
.          Τοῦ ἄρεσε νὰ ξυπνᾶ τὰ πρωινὰ καὶ νὰ βλέπει τὸν ἥλιο νὰ ἀναδύεται μέσα ἀπὸ τὸ πέλαγος. Περνοῦσε ἕνα μεγάλο διάστημα τοῦ χρόνου, χειμώνα καὶ καλοκαίρι, στὴν περιοχὴ τῆς Ἀχλαδερῆς, δίπλα στὸ ἐξωκκλήσι τοῦ Ἁγίου Ἀντωνίου, στὴν Εὔβοια. Ἀπὸ κεῖ ἀγνάντευε τὸ πέλαγος, προσευχόταν καὶ στοχαζόταν.
.          Συχνὰ τὸν ἀκούγαμε νὰ λέει: “Εἶχα βγεῖ ἔξω πρωὶ-πρωί, γιὰ νὰ δῶ τὸ Αἰγαῖον πέλαγος καὶ νὰ μοῦ ἔρθει τὸ ἄρωμα τῆς θαλάσσης…”. Εἶναι ὁ ἴδιος ἀκριβῶς περίπατος, ποὺ ἔκανε τὴν ἴδια ὥρα μιὰ ἄλλη ὁσιακὴ φυσιογνωμία, ὁ μακαριστὸς Γέρων Φιλόθεος Ζερβάκος, στὰ Θαψανὰ τῆς Πάρου.
.          Πολλὲς φορὲς ὁ Γέρων ἔλεγε: “Ὁ Χριστὸς δὲν θέλει κοντά του χοντροκομμένους ἀνθρώπους, ἀλλὰ λεπτούς… Οἱ Ἅγιοι εἶναι ποιητές… Πόση πράγματι ποιητικότητα ὑπάρχει στὴν θέα, στὴν διδασκαλία, στὸ ἔργο τοῦ Κυρίου, στὴν θάλασσα τῆς Τιβεριάδας!”.
.          “Διαβάστε τὸ Ψαλτήρι”, συμβούλευε. “Γλυκαίνει τὴν ψυχή”.
.          “Ἀγαπῆστε τὴ φύση. Ξυπνῆστε τὸ πρωί”, προέτρεπε τὰ πνευματικά του παιδιά, “νὰ δεῖτε τὸν βασιλιὰ ἥλιο νὰ βγαίνει ὁλοπόρφυρος ἀπὸ τὸ πέλαγος”. Τοὺς παρακινοῦσε ἐπίσης νὰ κάθονται μπροστὰ στὴν θάλασσα καὶ νὰ στοχάζονται, νὰ προσεύχονται, νὰ ἀφουγκράζονται τὶς μυστικὲς φωνὲς τῆς φύσης, νὰ ἠρεμοῦν, νὰ κάνουν ἐκδρομές, νὰ ἀνεβαίνουν στὰ βουνά, νὰ θαυμάζουν τὸν ἔναστρο οὐρανό, νὰ χαίρονται τοὺς ἀγρούς, τὰ λουλούδια, τὰ δέντρα, τὴν ἄνοιξη, τὸ χειμώνα, τὸ χιόνι.
.          Αὐτὴ ἡ εὐαισθησία πίστευε πὼς συντελεῖ στὴν πνευματικὴ καὶ ψυχικὴ ὡρίμανση τοῦ ἀνθρώπου, πὼς δρομολογεῖ μία βαθύτερη κοινωνία μὲ τὸν Θεό, πὼς εἶναι ἡ ἀρχὴ μιᾶς δοξολογίας γιὰ τὸ ἀτελεύτητο μεγαλεῖο Του.

 ΠΗΓΗ: hristospanagia3.blogspot.com
(ἀπὸ porphyrios.net)

,

Σχολιάστε