Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Τρεῖς Ἱεράρχες

H ΜΥΣΤΙΚH ΔYΝΑΜΗ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΙΕΡΑΡΧΩΝ

Ἡ μυστικὴ δύναμη τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν

    .         Προβάλλονται καὶ φέτος ἀπὸ τὴν ἁγία μας Ἐκκλησία, στὸν κοινό τους ἑορτασμό, οἱ μοναδικὲς μορ­­φὲς τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν, Βασιλείου τοῦ Μεγάλου, Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, Ἰωάν­νου τοῦ Χρυσοστόμου. Οἱ φωστῆρες τῆς οἰκουμένης, οἱ κήρυκες τῆς μετανοίας, οἱ ὑπέρμαχοι τῆς Ἀληθείας, οἱ βράχοι τῆς πίστεως. Ἐξαίρετα πνεύματα, πολυδύναμες καὶ χαρισματικὲς προσωπικότητες, ποὺ συνεχίζουν νὰ λάμπουν ἀκόμη καὶ θὰ λάμπουν μέχρι τὴ συντέλεια τῶν αἰώνων.
.         Τοὺς τιμᾶμε, τοὺς θαυμάζουμε, συν­άμα καὶ ἀποροῦμε:
.         Πῶς κατάφεραν τόσα πολλά; Πῶς ἔ­φθασαν τόσο ψηλά; Πῶς διέπρεψαν σʼ ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς κοινωνικῆς ζωῆς, στὴ φιλανθρωπία, στὴν ἱεραποστολή, στὸ κήρυγμα, στὴ συγγραφή; Ποιό ἦταν τὸ μυστικό τους; Ποῦ ὀφείλεται ἡ ἐπιτυχία τους;
.         Μήπως στὴν εὐγενικὴ καταγωγή τους, στὶς γνώσεις τους, στὶς ἱκανότητές τους ἢ στὸ ἀξίωμα τῆς ἀρχιερωσύνης τους; (ΣΧ. «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»: Μᾶλλον ὀφείλεται στὸ ὅτι μελετοῦσαν πολὺ τὰ Συγγράμματα καὶ τὶς Ἑγκυκλίους τοῦ Ἐξοχωτάτου κ. Φίλη…!)
.         Ἕνα βλέμμα προσεκτικὸ στὴν ἁγία βιοτή τους θὰ μᾶς βοηθήσει νὰ καταλάβουμε πὼς μία ἦταν ἡ μυστική τους δύναμη. Ἀπὸ ’κεῖ ἀντλοῦσαν ἔμπνευση, φωτισμό, χάρη. Κι αὐτὴ ἦταν ἡ προσευχή! Ἡ ὥρα τῆς ἑνώσεώς τους μὲ τὸν Θεὸ στὶς κατανυκτικὲς μυστικὲς ἱκεσίες τους. Τὸ βεβαιώνουν οἱ ἴδιοι λέ­γοντας: «Οὐ­δὲν γλυκύτερον προσευχῆς» (Ἰωάννης Χρυσόστομος)· «προσευχῆς και­­ρὸς ἔ­στω ἅ­πας ὁ βίος» (Μέγας Βασίλειος)· «μνημονευτέον τοῦ Θεοῦ μᾶλλον ἢ ἀναπνευστέον» (Γρηγόριος Θεολόγος).
.         Καὶ οἱ τρεῖς τους γεννήθηκαν καὶ ἀνατράφηκαν μέσα σὲ οἰκογενειακὰ περιβάλλοντα ποὺ γνώριζαν τὴν προσευχή. Καθοδηγούμενοι κυρίως ἀπὸ τὶς μητέρες τους, ποὺ ἦταν ἄνθρωποι πολλῆς προσ­ευχῆς. Πλησίαζε ὁ θάνατος γιὰ τὴν ἁγία Νόννα, καὶ ἐκείνη τὸν περίμενε προσευχόμενη. Γιὰ νὰ γράψει ὁ γιός της Γρηγόριος: «Λίγη πνοὴ τῆς εἶχε ἀπομείνει, καὶ αὐτὴ τὴν ἔδινε στὸ Θεό, στὴν προσευχή».
.         Στὴν προσευχὴ στήριξαν τὶς ἀποφάσεις τους γιὰ τὸ μέλλον τῆς ζωῆς τους. Γι’ αὐτό, πρὶν ξεκινήσουν νὰ ἐργασθοῦν μέσα στὴν κοινωνία, διάλεξαν τὴν ἔρημο τῆς Συρίας, τοῦ Πόντου. Σκοπός τους ἕνας: νὰ μάθουν τὴν προσευχή, νὰ ἑνωθοῦν μὲ τὸν Θεό, νὰ ἀποκτήσουν τὴν ἐμπειρία τῆς ἑνώσεως μαζί Του καὶ ἔτσι νὰ προχωρήσουν στὴ ζωή τους.
.         Ἀφήνουν τὴν ἔρημο γιὰ νὰ διακονήσουν τὴν Ἐκκλησία κοντὰ στοὺς ἀνθρώπους σὲ μιὰ δύσκολη ἐποχή. Στάθηκαν δίπλα στὸν ἀνθρώπινο πόνο, ὑπερασπίστηκαν τοὺς ἀδικημένους, προστάτευσαν τοὺς πτωχούς. Σύμμαχός τους κανένας ἐπίγειος βασιλιάς, μόνο ὁ ἐπουράνιος Βασιλέας καὶ Πατέρας. Κατέφευγαν σʼ Αὐτὸν πάντοτε, καὶ μάλιστα στὶς πιὸ δύσκολες ὧρες τῶν διωγμῶν, τῶν συκοφαντιῶν καὶ τῆς ἐξορίας.
.         Ταυτόχρονα μέσα ἀπὸ τὴν προσευχὴ μᾶς προσέφεραν τὴ θεολογία τους. Σὲ μιὰ ἐποχὴ ποὺ ἡ αἵρεση τοῦ Ἀρειανισμοῦ κατασπάραζε τὴν Ἐκκλησία πα­ρα­σύρον­τας καὶ πολλοὺς ἐπισκόπους, ἐ­κεῖνοι στάθηκαν βράχοι στὰ μανιασμένα κύματα τῶν αἱρέσεων, προσευχόμενοι. Μὲ τὸν φωτισμὸ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἀνέλυαν βαθύτατα τὰ δόγματα τῆς Ἐκκλησίας γιὰ τὴν Τριαδικότητα τοῦ Θεοῦ καὶ τὴ θεότητα τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.
.         Ἀπαύγασμα τῶν προσευχῶν τους εἶ­ναι καὶ τὰ ἱερὰ κείμενα τῶν θείων Λειτουργιῶν, ποὺ καὶ οἱ τρεῖς ἀξιώθηκαν νὰ συγγράψουν. Μέσα ἀπὸ τὶς εὐχὲς τῆς Λει­τουργίας καταλαβαίνουμε τὸ μυστικό τους βάθος καὶ τὸν πλοῦτο τῆς διαρκῶς προσ­ευχόμενης ψυχῆς τους. Ζοῦ­σαν τὴ θεία Λειτουργία, ἐνεπνέοντο ἀπὸ αὐτὴν καὶ ἐνέπνεαν ὅσους τοὺς ἔζησαν ὡς λειτουργοὺς τοῦ ἱεροῦ Θυσιαστηρίου.
.         Αὐτοὶ ποὺ γεννήθηκαν, ἀνατράφηκαν, ἐργάσθηκαν, θεολόγησαν μὲ προσ­ευχὴ καὶ συνέγραψαν πλῆθος προσευχῶν, ἀ­ναχώρησαν ἀπὸ τὸν μάταιο αὐτὸ κόσμο μὲ λόγια προσευχῆς στὰ χείλη. Χαρακτηριστικὸ τὸ παράδει­γμα τοῦ ἱεροῦ Χρυσοστόμου, ποὺ ἐπισφραγίζει τὴν ἐπίγεια πορεία του μὲ τὰ δοξολογητικὰ λόγια: «Δόξα τῷ Θεῷ πάντων ἕνεκεν».
.         Δυστυχῶς στὴν ἐποχή μας ἡ ἑορτή τους συνεχῶς ὑποβαθμίζεται, καὶ ἐπιθυμία πολλῶν εἶναι νὰ καταρ­γηθεῖ, οἱ ἐκδηλώσεις πρὸς τιμήν τους εἶναι ἐλάχιστες κι αὐτὲς τυπικές, τὰ ὀνόματά τους δύσκολα ἀκούον­ται, καὶ τὰ πρόσωπά τους δὲν προβάλλονται πιὰ ὡς πρότυπα ζωῆς γιὰ μικροὺς καὶ μεγάλους.
.         Αὐτοὶ ὅμως παραμένουν μεγάλοι, δυ­νατοί, Ἅγιοι! Τὸ παράδειγμά τους πάν­τοτε θὰ ἐμπνέει, τὸ φῶς τους θὰ λάμπει, καὶ ἡ προσευχή τους θὰ μᾶς στηρίζει.
.         Ἂς γίνουν πρότυπα προσευχῆς γιὰ ὅ­­λους μας μὲ τὸ ἐξαίρετο παράδειγμά τους. Ν’ ἀγαπήσουμε τὴν προ­σευχὴ καὶ σʼ αὐτὴ νὰ καταφεύγουμε πάντοτε, καὶ αὐτὴ νὰ εἶναι καὶ ἡ δική μας δύναμη καὶ ζωή!

ΠΗΓΗ:osotir.org

Advertisements

Σχολιάστε

ΔΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΓΙΑΣ ΟΔΟΥ ΥΠΟΝΟΜΕΥΟΥΝ ΤΗΝ ΕΟΡΤΗ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΙΕΡΑΡΧΩΝ

Νέα «κόλπα» π τ π. Παιδείας!
Μὲ ἐγκύκλιο ὁ Νίκος Φίλης  μετέτρεψε σὲ «προαιρετικὲς»
τὶς ἑορταστικὲς ἐκδηλώσεις  γιὰ τοὺς Τρεῖς Ἱεράρχες σὲ γυμνάσια-λύκεια

Τῆς ἐφημ. «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ», 27.01.16

.               Σὲ ἀκόμη ἕνα φάουλ ὑπέπεσε ὁ ὑπουργὸς Παιδείας Νίκος Φίλης, ὁ ὁποῖος «ξαναχτύπησε» μὲ ἐγκύκλιό του, αὐτὴν τὴ φορὰ γιὰ τὸν ἑορτασμὸ τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν, στὶς 30 Ἰανουαρίου. Ὑπενθυμίζεται ὅτι ἕνα 24ωρο νωρίτερα, ὁ κ. Φίλης εἶχε προκαλέσει τὸ κοινὸ αἴσθημα μὲ ἐγκύκλιο, μὲ τὴν ὁποία ζητοῦσε νὰ πραγματοποιηθοῦν σήμερα στὰ σχολεῖα ἐκδηλώσεις καὶ κπαιδευτικς δραστηριότητες γι τν μέρα Μνήμης το λοκαυτώματος, τν ρα πο γι τ Γενοκτονία τν Ποντίων ποψή του εναι τι πρόκειται γι «αματηρ θνοκάθαρση»!
.               Χθές, λοιπόν, ὁ ὑπουργὸς Παιδείας, ποὺ δὲν ἔχει κρύψει τὴν ἐπιθυμία του νά… ἀπαλείψει ἀπὸ τὰ σχολεῖα ὁτιδήποτε ἔχει σχέση μὲ τὴ θρησκεία (σ.σ.: ἀπαλλαγὴ τῶν μαθητῶν ἀπὸ τὰ Θρησκευτικά, ἀκόμη καὶ ἔμμεση κατάργηση τοῦ μαθήματος), μὲ ἐγκύκλιό του μετέτρεψε σὲ «προαιρετικὲς» τὶς ἑορταστικὲς ἐκδηλώσεις γιὰ τοὺς Τρεῖς Ἱεράρχες στὴν Πρωτοβάθμια καὶ Δευτεροβάθμια Ἐκπαίδευση, μὲ τὴ δικαιολογία ὅτι φέτος ἡ 30ή Ἰανουαρίου πέφτει Σάββατο! Ὑπενθυμίζεται ὅτι πέρυσι εἶχε ὁριστεῖ γιὰ ὅλες τὶς σχολικὲς μονάδες τῆς Πρωτοβάθμιας καὶ τῆς Δευτεροβάθμιας Ἐκπαίδευσης ἐκκλησιασμὸς καί, στὴ συνέχεια, δραστηριότητες σχετικὰ μὲ τὴν προσφορὰ τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν στὰ γράμματα.
.               Φέτος, ὅμως, στὴ σχετικὴ ἐγκύκλιο ἀναφέρεται χαρακτηριστικὰ «γιὰ τὰ μὲν δημοτικὰ σχολεῖα, ὁ ἑορτασμὸς τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν θὰ γίνει τὶς δύο πρῶτες ὧρες τῆς παραμονῆς τῆς ἑορτῆς, δηλαδὴ τὴν Παρασκευὴ 29 Ἰανουαρίου, καὶ μετὰ τὸ πέρας τῶν ἐκδηλώσεων, ὅπου αὐτὲς προβλέπονται, σὲ ὅλες τὶς σχολικὲς μονάδες Πρωτοβάθμιας Ἐκπαίδευσης τῆς χώρας, θὰ συνεχιστεῖ τὸ ὡρολόγιο πρόγραμμα μαθημάτων». Γιὰ τὰ γυμνάσια καὶ τὰ λύκεια, ὅμως, ὑπάρχει ἐξαίρεση καὶ ὁ ἑορτασμὸς μετατρέπεται σὲ «προαιρετικός». Στὴν ἐγκύκλιο ἐπισημαίνεται πὼς «οἱ σχολικὲς μονάδες δύνανται νὰ πραγματοποιήσουν ἑορταστικὲς ἐκδηλώσεις τὴν Παρασκευὴ 29 Ἰανουαρίου, κατὰ τὶς δύο τελευταῖες διδακτικὲς ὧρες». Τὸ γεγονὸς ἔχει προκαλέσει ἔντονες ἀντιδράσεις, καθὼς γκύκλιος το κ. Φίλη πιχειρε, δι τς πλαγίας δο, τν κατάργηση το ορτασμο τν Τριν εραρχν.

,

Σχολιάστε

ΜΕΓΑΛΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΟΝΟ

ΜΕΓΑΛΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΟΝΟ

Τοῦ περιοδ. «ο ΣΩΤΗΡ»,

ἀρ. τ. 2103, 15.01.2015

ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ.            Οἱ «Τρεῖς μέγιστοι φωστῆρες τῆς Τρισηλίου Θεότητος», ποὺ δημιούργησαν μὲ τὴ ζωὴ καὶ τὰ ἔργα τους τὸν «χρυσοῦν αἰῶνα» τῆς ἐκκλησιαστικῆς μας ἱστορίας, διέπρεψαν σ’ ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς πνευματικῆς ζωῆς. Μορφώθηκαν μὲ ὅλη τὴ ­μόρφωση τῆς ἐποχῆς τους καὶ διέθεσαν τὴ μόρφωση αὐτὴ καὶ τὰ φυσικὰ καὶ τὰ ψυχικά τους χαρίσματα, μὲ τὰ ὁποῖα τοὺς εἶχε προικίσει ὁ Θεός, γιὰ τὴ βοήθεια τῶν συν­ανθρώπων καὶ τὴ δόξα τῆς Ἐκκλησίας.
.            Ἀναδείχθηκαν μεγάλοι κοινωνικοὶ ἐρ­γάτες μὲ τὰ συσσίτια ποὺ ὀργάνωσαν, στὰ ὁποῖα ἔτρωγαν καθημερινὰ χιλιάδες φτωχοί. Φρόντισαν γιὰ τὴ ­διάδοση τοῦ Εὐαγγελίου σὲ χῶρες μακρινὲς μὲ τὴν ὀργάνωση ἱεραποστολῶν. Ἔδιναν καθημερινοὺς ἀγῶνες γιὰ τὴν ­προστασία τῶν Ὀρθοδόξων ἀπὸ τοὺς αἱρετικούς, ἀλ­λὰ καὶ φρόν­τιζαν συνεχῶς γιὰ τὴν ψυ­χικὴ καλλιέργεια τῶν Ὀρθοδόξων πι­στῶν.
.            Πρώτευαν σὲ ὅλα. Ὅπως σημειώνει ὁ ὁμότιμος καθηγητὴς τῆς Θεολογικῆς Σχο­λῆς Ἀθηνῶν κ. Νικόλαος Μπρατσιώτης σὲ μιὰ ἐπιστημονικὴ ἐργασία του γιὰ τὸν Μέγα Βασίλειο, «ἦταν τὸ πρότυπον τῆς ὑποχωρητικότητος, τῆς καρτερίας, τῆς λιτότητος, τῆς ἐγκρατείας, τῆς σωφροσύνης, τοῦ ἀσκητισμοῦ, τῆς ἁγνότητος, τῆς κοινωνικότητος, τῆς φιλανθρωπίας, τῆς ἀγάπης, τῆς πίστεως, τῆς ὑπομονῆς, τῆς ἐλπίδος… τῆς μεγαλοψυχίας, τῆς μακροθυμίας, τῆς πρὸς ἑαυτὸν αὐστηρότητος, τῆς πρὸς τοὺς ἄλλους γλυκύτητος…».
.            Οἱ ἴδιοι ἐγκωμιαστικοὶ χαρακτηρισμοὶ θὰ μποροῦσαν νὰ λεχθοῦν καὶ γιὰ τὸν ἅ­­­γιο Γρηγόριο τὸν Ναζιανζηνὸ καὶ γιὰ τὸν ἅγιο Ἰωάννη τὸν Χρυσόστομο. Διότι καὶ οἱ τρεῖς ἦσαν «ὁμότροποι», ὅπως τοὺς χαρακτηρίζει ὁ ἐμπνευσμένος ἱερὸς ὑμνογράφος. Παρουσίαζαν δηλαδὴ παρόμοια ἁγία συμπεριφορά.
.            Στὴ συνέχεια θὰ ἀναφερθοῦμε μὲ συν­τομία ἐνδεικτικὰ καὶ στὸ πῶς πρώτευσε καθένας τους καὶ στὴν ἄρση τοῦ ἀτομικοῦ του σταυροῦ. Διότι σήκωσαν πρά­γματι βαρὺ σταυρὸ θλίψεων.
.            Ὁ Μέγας Βασίλειος γράφει σὲ ὁρισμένες ἐπιστολές του: Μὲ τὶς παραμικρὲς κινήσεις μου πονεῖ ὅλο τὸ σῶμα μου, ­πονεῖ τὸ ἧπαρ μου (ἦταν καὶ γιατρὸς καὶ καταλάβαινε), δὲν μπορῶ νὰ κοιμηθῶ ἀπὸ τοὺς πόνους, καὶ ζῶ καὶ γιὰ νὰ ­αἰσθάνομαι ὅτι πονῶ καὶ κυριεύομαι ἀπὸ «λαβρότατον (=πολὺ σφοδρό) ­πυρετόν». Παρὰ ταῦτα δὲν ἐγόγγυσε ποτέ. Ἀντιθέτως, μὲ πολλὴ ὑπομονὴ δεχόταν τὶς ἀσθένειες ποὺ ἐπέτρεπε ὁ Θεὸς νὰ ταλαιπωροῦν τὸ σῶμα του. Καὶ ­ἔβρισκε τὴν ψυχικὴ δύναμη καὶ τὴ σωματικὴ ἀντοχὴ καὶ φρόν­τιζε στὸ ­φιλανθρωπικὸ ἵδρυμα «Βασιλειάς», ποὺ ἵδρυσε ὁ ἴδιος, τοὺς πιὸ βαριὰ ἀσθενεῖς καὶ μάλιστα τοὺς λεπρούς. Καὶ ἀπεβίωσε σὲ ἡλικία μόλις 49 ἐτῶν λέγοντας πρὸς τὸν Κύριο «εἰς χεῖράς σου παρατίθεμαι τὸ πνεῦμά μου» (Λουκ. κγ΄ [23] 46).
.            Ὁ δεύτερος τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν, ὁ ἅ­­­γιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, πολεμήθη­κε πολὺ ἀπὸ τοὺς αἱρετικοὺς ποὺ εἶ­­χαν πρόσβαση καὶ στὰ ἀνάκτορα. Εἰσῆλθαν μάλιστα αἱρετικοὶ Ἀρειανοὶ μὲ ρό­παλα τὸ Πάσχα τοῦ 379 στὸ Ναὸ τῆς Ἁγίας Ἀναστασίας, ὅπου ­λειτουργοῦσε ὁ Ἅγιος, καὶ κακοποίησαν τοὺς πιστοὺς καὶ τραυμάτισαν τὸν Ἅγιο. Στὴ Β΄ Οἰκουμενικὴ Σύν­οδο, ὅπου προήδρευσε μετὰ τὸν θάνατο τοῦ Ἐπισκόπου Ἀντιοχείας ­Μελετίου, γνώρισε τὴν κακεντρέχεια ­ὁρισμένων ἐ­­πισκόπων ἐναντίον του καὶ ­παραιτήθηκε ἀμέσως, μολονότι εἶχε μὲ τὸ μέρος του τὸν αὐτοκράτορα Θεοδόσιο τὸν Μέγα. Παραι­τήθηκε μάλιστα ἀγόγγυστα λέγον­τας: «Ρίψατέ με ὡς τὸν Ἰωνᾶν εἰς τὴν θάλασσαν, διὰ νὰ κοπάσῃ ὁ ­κλύδων τῆς Ἐκ­κλησίας». Καὶ ἀνεχώρησε στὴν πατρίδα του. Σὲ ἕνα ἀπὸ τὰ ἐξαίρετα ποιήματά του (ἦταν καὶ σπουδαῖος ποιητής), γράφον­τας γιὰ τὴν ἀσθένειά του, ­ἀπευθύνεται στὸ σατανὰ καὶ λέγει: «Χτύπα τό σῶμα, ἡ ψυχὴ μένει ἀλώβητη, τὴ θεϊκὴ εἰκόνα / θὰ τὴν παρουσιάσω στὸ Χριστὸ ὅπως τὴν ἔλαβα, ἀνθρωποκτόνε. / Καὶ παλαιὰ ἔδεσες τὸν μεγάλο Ἰώβ, ἀλλὰ νικήθηκες». Καὶ ἀλλοῦ: «Ἡ δική μου δόξα εἶναι οἱ πόνοι μου… / ἄλλος Ἰὼβ εἶμαι». Καὶ ἀνεπαύθη ἐν Κυρίῳ ἐντελῶς ἐξασθενημένος, σὲ ἡλικία πιθανῶς 63 ἐτῶν.
.            Ὁ τρίτος τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, ποὺ θεωρεῖται ὡς ὁ πρύτανης τῶν χριστιανῶν ἱεροκηρύκων, πόνεσε περισσότερο ἴσως ἀπὸ τοὺς ἄλλους δύο. Σήκωσε ἀγόγγυστα τὸν βαρὺ σταυρὸ δύο ἐξοριῶν καὶ καθαιρέσεως ἀπὸ Σύνοδο Ἐπισκόπων. Τὸν καταδίωξε ἡ αὐτοκράτειρα Εὐδοξία, τὴν ὁποία ἤλεγχε γιὰ τὴ ζωή της. Ὁρισμένοι ἐπίσκοποι συμμάχησαν μαζί της καὶ τελικὰ τὸν καθήρεσαν. Ἦταν φιλάσθενος καὶ πέθανε καθηρημένος μὲ ὑψηλὸ πυρετὸ στὴν ἐξορία, στὰ βάθη τῆς ’Αρμενίας, χωρὶς νὰ βγεῖ λέξη γογγυσμοῦ ἀπὸ τὰ ἅγια χείλη του. Καὶ τὸ ὄνομά του ἐπὶ 30 χρόνια δὲν ἀναφερόταν στὰ δίπτυχα τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ τελευταία φράση τῆς ζωῆς του ἐκεῖ στὴν ἐξορία ἦταν: «Δόξα τῷ Θεῷ πάντων ἕνεκεν. Ἀμήν». Καὶ ἦταν τότε 60 ἐτῶν.
.            Ἔτσι ἀντιμετώπισαν τὸν πόνο στὴ ζωή τους οἱ Τρεῖς Ἱεράρχες. Ἂς ἦταν καχεκτικοὶ σωματικά. Εἶχαν γενναῖες ψυχὲς καὶ ὑπέμειναν μὲ καρτερία κάθε ταλαιπωρία γιὰ τὴν πίστη τοῦ Χριστοῦ. Τὸ παράδει­γμά τους ἂς ἐμπνέει καὶ μᾶς, καὶ ἂς ζητοῦμε τὶς πρεσβεῖες τους στὶς δύσκολες ὧρες μας.

Σχολιάστε

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΙΕΡΑΡΧΩΝ ΣΤΗΝ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΜΑΣ (Χαρ. Μπούσιας)

«Ἡ συμβολὴ τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν
στὴν Ὑμνογραφία τῆς Ἐκκλησίας μας»

Δρ Χαραλάμπους Μ. Μπούσια
Μεγάλου Ὑμνογράφου τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων Ἐκκλησίας

.                  Οἱ ὕμνοι τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μας ἀποτελοῦν κατὰ κοινὴ ὁμολογία ἀθάνατα μνημεῖα λόγου καὶ τέχνης ὑψηλοτάτου ἐπιπέδου. Κυρίως ὅμως ἀποτελοῦν θησαυρὸ ἀδαπάνητο καὶ πλοῦτο πνευματικὸ ὅλων αὐτῶν ποὺ ὄχι μόνο ἁπλὰ ἀγαποῦν τὴν τέχνη, τὴν ποίηση καὶ τὴ μουσική, ἀλλὰ κυρίως τὴν προσευχὴ καὶ τὴ θεολογικὴ σκέψη. Καὶ τοῦτο, γιατὶ οἱ συγγραφεῖς τῶν ὑπέροχων αὐτῶν ὕμνων ἦταν βεβαίως ρήτορες καὶ ποιητές, κατὰ κύριο λόγο ὅμως ἦταν Θεολόγοι μὲ τὴν εὐρεία ἔννοια τοῦ ὅρου καὶ ὄχι μὲ τὴ στενή, τοῦ ἀποφοίτου κάποιας θεολογικῆς ἀκαδημίας. Ἦταν ὄργανα τοῦ Παρακλήτου Πνεύματος, ἀηδόνες γλυκύφθογγες τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ, κάλαμοι καὶ γραφίδες πνευματοκίνητοι, ἀφοῦ ἦταν ἄνθρωποι προσευχῆς καὶ τὰ ὑμνολογικὰ κείμενα ποὺ συνέγραψαν εἶναι καρπὸς θεοπτίας· δηλαδὴ οἱ ἱεροὶ ὑμνογράφοι ἀξιώθηκαν νὰ δοῦν τὴ δόξα τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ βιώσουν τὴν ἄκτιστη ἐνέργειά Του, ἤτοι τὴν πρόνοια καὶ τὴν ἀγάπη Του στὰ ὅρια τῆς προσωπικῆς τους ζωῆς. Γι’ αὐτὸ καὶ ὁ ποιητικός τους λόγος κατανύσσει τὴν ψυχὴ καὶ δημιουργεῖ διάθεση γιὰ προσευχή, γιὰ πνευματικὲς ἀνατάσεις, γιὰ συνάντηση μὲ τὸ ἀκρότατο τῶν ἐφετῶν, τὸν ἴδιο τὸν Κύριο μας, τὸ Θεάνθρωπο τῆς δόξης, καὶ συζήτηση μαζί Του.
.                 Βέβαια, τὸ νὰ συνομιλεῖς μὲ τὸν Θεὸ δὲν εἶναι εὔκολο πράγμα. Γιὰ συνέχεια πατῆστε ἐδῶ: Ἡ συμβολὴ τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν στὴν Ὑμνογραφία τῆς Ἐκκλησίας μας (Χ. Μπούσια)

, ,

Σχολιάστε

ΤΟ ΜΕΓΑΛΕΙΟ ΤΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΟΣ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΙΕΡΑΡΧΩΝ

ΤΟ ΜΕΓΑΛΕΙΟ ΤΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΟΣ
ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΙΕΡΑΡΧΩΝ

 Ἀρχιμανδρίτου Χριστοφόρου Μυτιλήνη

Ὁμιλία 29.1.2014, στὸ Παράρτημα Πατρῶν τῆς Π.Ε.Θ. 

.           Δέν εἶναι ὑπερβολή ἄν ποῦμε ὅτι τά τελευταῖα χρόνια οἱ μορφές τῶν Τρι­ῶν Ἱεραρχῶν ἔπαψαν νά ἀποτελοῦν πρότυπα ζωῆς, μορφώσεως καί ἀγωγῆς σέ ἐκπαι­δευτικούς καί ἐκπαιδευομένους. Σάν νά μήν ἔφθα­ναν ὅλα αὐτά ἔρχεται καί τό ὑπουργικό ἔγγραφο, τό ὁποῖο ἀπεστάλη τόν περασμένο Ἰανουάριο πρός τούς Διευθυντές Γυμνασίων καί Λυκείων, μέ τό ὁποῖο ἡ ἑορτή τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν χαρακτηρίζεται πλέον ὡς «ἀρ­γία», μέ ἁπλή δυνα­τό­τητα «συμμετοχῆς σέ ἐκκλησιασμό» ἤ «σέ ἑορταστικές ἐκδη­λώ­σεις».
.           Γι᾽ αὐτό εἶναι ἀπόλυτα δικαιολογημένη ἡ πικρία τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἑλλαδικῆς Ἐκκλησίας, τήν ὁποία ἐκφράζει μέ τό ἐμπεριστατωμένο ἔγγραφό της (μέ τήν ὑπ’ ἀριθμ. Πρωτ. 4337/15-10-2013), τό ὁποίο ἀπέστειλε πρός τόν Ὑπουργό Παιδείας γιά τήν μετατροπή τῆς σχολικῆς ἑορτῆς τῆς 30ῆς Ἰανουαρίου ὡς ἡμέρα ἁπλῆς σχολικῆς ἀργίας. Καθίσταται σαφές μέ αὐτό τό ἔγγραφο ὅτι ἐπέρχεται πλήρη ἀλλοίωση τοῦ νοήματος τῆς ἑορτῆς τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν ὡς προστατῶν τῆς Παιδείας μας. Ἡ ἑορτή αὐτή ἀπό τό «1826 καθιερώνεται ἐπίσημα ὡς ἑορτή τῆς ἑλ­λη­νικῆς καί ἑπτανησιακῆς Παιδείας ἀρχικά γιά νά ἔλθει κατόπιν τό 1843 τό Πανε­πιστήμιο Ἀθηνῶν νά καθιερώσει γιά τό ἐλεύθερο πιά Ἑλληνικό Κράτος τήν ἑορτή τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν ὡς γιορτή τῆς Παιδείας!
.           Ἦταν τότε πού τό νεοσύστατο Ἑλληνικό Κράτος ἔψαχνε πρότυπα καί προ­στά­τες… Ἦταν τότε πού ἀντιλαμβανόταν πολύ ὀρθά ὅτι ὁ Ἑλληνισμός ἔχει μιά συνέχεια πού ξεκινᾶ ἀπό τήν ἀρχαιότητα καί συνεχίζει μέ τίς μεγάλες μορφές τῶν ἁγίων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας. Αὐτῶν πού ὄχι μόνο προήγαγαν τή γλώσ­σα καί δημιούργησαν γραμματεία ἐφάμιλλη τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς, ἀλλά κατόρ­θω­σαν νά προσλάβουν στά συγγράμματά τους ὅλα τά ἀγαθά τῆς Ἑλληνικῆς Παι­δεί­ας, ἀφοῦ προηγουμένως τήν ἀποκάθαραν ἀπό τήν κατάπτωση τῆς θρησκευ­τικῆς καί ἠθικῆς ζωῆς τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων. Ἦταν τότε πού μεσα στήν οἰκογέ­νεια ἔκαιγε ἀκοίμητο τό καντήλι -ἔστω κι ἄν τό λάδι ἦταν λιγοστό-καί τό σπίτι μοσχο­μύριζε ἀπό τό θυμίαμα πού ἡ μάνα ἔκαιγε μπρός στά εἰκονίσματα. Ἦταν τότε πού ἡ μικρή πατρίδα μας εἶχε ἱερούς πόθους, ἀνακαινιστικά ὁράματα καί σχεδια­σμούς».
.           Τότε…!! Τώρα; Τώρα ἡ φύτρα τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους, ἡ νεολαία τοῦ τόπου αὐ­τοῦ καταδικάζεται σέ πλήρη ἀποκοπή ἀπό τίς πνευματικές ρίζες. Τώρα παραδι­δό­μαστε ἕρμαια στά στυγερά χέρια τῆς παγκόσμιας διεθνιστικῆς συμμορίας πού ἀκούει στό ὄνομα «Νέα Τάξη Πραγμάτων». Γι’αὐτό ἐσχάτη ὥρα ἐστι! Νά ἐννο­ήσουν οἱ πάντες, ἀπό τόν ἁρμόδιο Ὑπουργό γιά τά θέματα τῆς Παιδείας ἕως τόν πρωτοδιόριστο ἐκπαιδευτικό αὐτό πού λέει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος: ὅτι ἡ «παιδεία μετάληψις ἁγιότητος ἐστι» 2.
.           Καί ἐμεῖς ἀπόψε συναγμένοι ἐπί τῷ αὐτῷ στή μνήμη τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν, προστατῶν τῆς Παιδείας, θά προσπαθήσουμε μέ τίς πτωχικές γραμμές πού χαρά­ξαμε νά μεταλάβουμε κάτι ἀπό τό μεγαλεῖο τῆς παιδαγωγικῆς ἱκα­νό­­τητος τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν. Νά δοῦμε τίς δικές τους παιδα­γω­γικές μεθόδους ὅπως διατυπώ­θη­καν κι ἐμφανίστηκαν σ’ἕναν κόσμο πού παρου­σίαζε παρόμοια παρακμή. Καί ἡ δι­κή τους στάση ἀποτελεῖ ἕνα ἄριστο ἔναυσμα γιά γόνιμο προβληματισμό. Δί­νει τήν εὐκαιρία σέ ὅλους μας νά κάνουμε τήν αὐτοκριτική μας· ὁ καθένας μας: ὁ γο­νιός,ὁ ἐκπαι­δευτικός, ὁ παπάς. Μᾶς βοηθᾶ νά βάλουμε τό δάκτυλο «ἐπί τόν τύπον τῶν ἥλων». Νά δοῦμε κατάματα γιατί μᾶς ἀπέρριψαν οἱ νέοι καί ἀρνιοῦνται τό δι­καί­ωμα νά εἴμαστε παιδαγωγοί τους. Καί νά ἐπιχειρήσουμε νά δώ­σου­με καί πάλι στούς νέους τά ἐφόδια ἐκεῖνα πού θά τούς βοηθήσουν ν’ ἀντέ­ξουν τήν κα­ταιγίδα πού θά ἀκολουθήσει στή δική τους γενιά. Τό ἐγχείρημα δύσκολο. Ἡ πλη­γή πολύ μεγά­λη.
.           Τά παιδιά μας σήμερα ζοῦν στόν εἰκονικό κόσμο τοῦ διαδικτύου. Δέν εἶναι κα­κό αὐτό. Κακό εἶναι ὅτι τά ἀφήνουμε νά διαχειρισθοῦν τόν κόσμο αὐτό χωρίς τήν δική μας στήριξη. Τά ἀφήνουμε μέσα σέ καταιγισμό ἐντυπώσεων καί ἐρεθι­σμῶν. Ποιός σήμερα θά προστατεύσει τήν ἀθωότητα καί τήν παιδικότητα τῶν παι­διῶν μας; Ποι­ός θά ἐνημερώσει τούς νέους ὅτι ἡ βιομηχανία τοῦ διαδι­κτύ­ου εἶναι πο­λύ ἐπι­θετική; Ὅτι θέλει νά ἐξασφαλίσει τά προσωπικά μας δεδομένα γιά νά ἐλέγχει τίς ἐπιθυμίες μας γιά νά μπορεῖ νά μᾶς πουλήσει σύμ­φω­να μέ αὐτές;
.           Ἡ κατάσταση βρίσκεται πλέον ἐκτός ἐλέγχου. Ἡ σοφή παιδαγωγική παρά­δοση καί τό ἦθος τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν μπορεῖ νά ἀποτελέσει τό ἕρμα πού θά συγκρατήσει τήν «εὐόλισθον καί εὐξαπάτητον νεότητα». Τό πνεῦμα τους νά ἀρδεύσει καί πάλι τά ἱερά νάματα τῆς Παιδείας μας…………………
.           Ἐμεῖς ἀπόψε θά περιορισθοῦμε σέ τρεῖς μόνο πτυχές τοῦ θέματος, τίς ὁποίες περιληπτικά θά πα­ρουσιάσουμε. Θά προσπαθήσουμε νά δοῦμε:

Α. Πῶς οἱ Τρεῖς Ἱεράρχες θά μιλοῦσαν στή σύγχρονη οἰκογένεια πού ἀνα­τρέφει τά νέα βλαστάρια τῆς πατρίδας μας.
 Β.Πῶς θά δίδασκαν τούς διδασκάλους τοῦ ἔθνους μας.
 Γ. Πῶς θά δίδασκαν καί θά παρέδιδαν θρησκευτικά στούς νέους.

.           Κατά τούς τρεῖς Ἱεράρχες ἡ ἀγωγή τῶν νέων δέν εἶναι ἀμελητέο ἔργο, ἀλλά κατά τόν ἔγκυρο λόγο τοῦ Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου εἶναι «τέχνη τε­χνῶν καὶ ἐπιστήμη ἐπιστημῶν».Κι αὐτό διότι ὁ παιδαγωγός δέν χειρίζεται κά­ποιο ἄψυχο μηχάνημα, ἀλλά χειραγωγεῖ νέους. Βασική καί προσδιοριστική σκέψη εἶναι ὅτι οἱ νέοι εἶναι ἄνθρωποι. Καί ἄνθρωπος κατά τον Ἱερό Χρυσόστομο εἶναι «τῶν ὀρωμένων ἁπάντων τιμιώτερον», ἐνῶ κατά τό Μέγα Βασίλειο «μόνον τῶν ζώων θεόπλαστον». Ὁ παιδαγωγός συνεπῶς εἴτε γονέας εἴτε διδάσκαλος καλεῖ­ται νά διαπλάσει ἄνθρωπο, μέ σῶμα καί ψυχή.Ἡ ἀγωγή μάλιστα κατά τό Μέγα Βασίλειο διαβαθμίζεται σύμφωνα μέ τόν ἡλικιακό δείκτη τῶν τριῶν ἑπτάδων ἐτῶν, τοῦ νηπίου (ἕως 7 ἐτῶν), τοῦ παιδιοῦ (ἕως 14 ἐτῶν) καί τοῦ ἐφήβου (ἕως 21 ἐτῶν).

Α. Πῶς θά μιλοῦσαν στή σύγχρονη οἰκογένεια.  Εἶναι φανερό ὅτι πρῶτος παιδαγωγός εἶναι ὁ γονέας, ὁ ὁποῖος ἔχει στή διά­θεσή του μιά ἄγραφη νηπιακή ψυχή καί καλεῖται νά ἐγγράψει σέ αὐτήν καί νά τή στολίσει μέ ὅτι ὡραιότερο καί ὠφελιμότερο ὑπάρχει στή ζωή, ὥστε νά γίνει ὄν κριτικό, ἀλλά καί ἐπιλεκτικό.
.           Ἡ ἀγωγή εἶναι πιό εὔκολη κατά τή μικρή ἡλικία, τότε πού οἱ ψυχὲς τῶν παι­διῶν, ὅπως ἀναφέρει ὁ Ἱ. Χρυσόστομος εἶναι μαλακὲς καὶ τρυφερές· ἄν τὰ καλὰ διδάγματα ἐντυπω­θοῦν στή ψυχή ἀπὸ τὴν ἀρχή, ἐνῶ ἀκόμη εἶναι ἁπαλή, κανένας δὲν θά μπορέσει κα­τόπιν νὰ τὰ ἐξα­λείψει, διότι οἱ ψυχές πλέον θά ἔχουν πάρει τό σχῆμα τους, σχῆ­μα σκληρό σὰν σφραγίδα, ὅπως συμβαίνει μὲ τὸ κερί. «Ἄν εἰς ἁπαλήν ἔτι οὖσαν τήν ψυχήν ἐντυπωθῇ τά καλά διδάγματα, οὐδείς αὐτά ἐξελεῖν δυνήσεται, ὅταν σκληρά γένηται ὡς τύπος΄ ὥσπερ καί ὁ κηρός». 3.
.           Μοιάζουν ἀκόμη οἱ ψυχὲς τῶν παιδιῶν μὲ πίνακες ζωγραφικῆς ἢ μὲ ἀγάλ­ματα. Χρειάζεται πολλὴ προσοχὴ ἐκ μέρους τῶν ζωγράφων καὶ πολλὴ ἐπιμέλεια γιὰ νὰ φιλοτεχνήσουν ἕνα πίνακα ὡραῖο. Οἱ γλύπτες πάλι μὲ πολλὴ ὑπομονὴ ἀφαι­­ροῦν τὰ περιττὰ καὶ προσθέτουν ὅ,τι πρέπει, γιὰ νὰ παρουσιάσουν τὸ ἔργο ποὺ ἐπιθυμοῦν. Δὲν ὑπάρχει θαυμασιότερο ὑλικὸ γιὰ φιλοτέχνηση ἀπὸ τὶς παι­δι­κὲς ψυχές, ἀρκεῖ αὐτὸ νὰ γίνει ἐγκαίρως. Κατασκευάζουν οἱ γονεῖς ἔμψυχες εἰκό­νες τοῦ Θεοῦ, ζωντανὰ ἀγάλματα.
.           Γι’ αὐτό ἐνῶ ἔχουν τά παιδιά κοντά τους πρίν μεταβοῦν στό σχολεῖο λέγει ὁ Μ. Βασίλειος ἄς ἀφηγοῦνται σ’αὐτά ἁγιογραφικές ἱστορίες, ἀργότερα δέ νά τούς διαβάζουν ἀπό τό ἱερό κείμενο. Αὐτό ἔκανε ἡ μητέρα τους ἡ Ἐμμέλεια, στή Μακρίνα, τήν ὁποία ἀνέθρεψε μέ τά μαθήματα τῆς θε­ο­πνεύ­στου Γραφῆς καί μάλιστα μέ τήν Σοφία Σολομῶντος καί τό Ψαλτήριο, γρά­φει ὁ Ἅγ. Γρηγόριος Νύσσης, ἀδελφός τοῦ Μ. Βασιλείου στό βίο τῆς ὁσίας Μακρί­νας4. Καί ἡ Μακρίνα τό ἴδιο ἔκανε στόν ἀδελφό της τόν Πέτρο τόν ὁποίον «ἐπί πᾶσαν τήν ὑψη­λοτέραν ἤγαγε παίδευσιν, τοῖς ἱεροῖς τῶν μαθημάτων ἐκ νηπίων αὐτόν ἐνα­­σκήσασα» 5. Νά λάβουμε δέ ὑπ’ὄψη ὅτι τότε καταλάβαιναν περισσό­τε­ρο τήν Ἁγία Γρα­φή τά παιδιά ἀπό ὅτι σήμερα.
.           Στά “Ἠθικά” του ὁ Μ. Βασίλειος στόν 76ο ὄρο καλεῖ τούς γονεῖς νά ἐκτρέ­φουν τά τέκνα τους σύμφωνα μέ ὅσα λέγει καί ὁ Ἀπ.Παῦλος στήν πρός Ἐφεσίους ἐπιστολή του: «μετά πραότητος καί μακροθυμίας, μηδεμίαν πρόφασιν τὀ ὅσον ἐπ’ αυτοῖς διδόναι ὀργής καί λύπης» 6.
.           Καί ὁ Ἱ. Χρυσόστομος ἰδιαίτερη βαρύτητα δίνει στήν παιδευτική λειτουργία τῆς οἰκογενειακῆς ἀτμόσφαιρας ἡ ὁποία δημιουργεῖται κυρίως ἀπό τήν συμπε­ρι­φο­ρά τῶν γονέων. Παρατηρεῖ: «Ἐάν λοιπόν στό σπίτι σᾶς ἄκουγαν νά μιλᾶτε πά­­ντοτε γιά πνευματικά θέματα καί νά δίνετε καλές συμβουλές, γρήγορα τά παιδιά σας θά παρουσίαζαν ἀπό τά ἀγαθά αὐτά σπέρματα ἐξαιρετικούς καρπούς».
Αὐτό πού προβάλλεται ἔντονα ἀπό τούς σοφούς Ἱεράρχες εἶναι τό πρόσωπο τῶν γονέων καί ἡ παραδειγματική τους θέση ἔναντι ὅσων διδάσκουν.
.           Γονεῖς καί δάσκαλοι δεν ἔχουν παρά νά καθρεπτίσουν τόν ἑαυτό τους μέσα στό ἐργαστήριο τῶν παρακάτω λόγων Γρηγορίου του Θεολόγου: «καθαρθῆναι δεῖ πρῶτον, εἶτα καθᾶραι, σοφισθῆναι καὶ οὕτω σοφίσαι, γενέσθαι φῶς καὶ φω­­­τίσαι, ἐγγίσαι Θεῶ καὶ προσαγαγεῖν ἄλλους, ἁγιασθῆναι καὶ ἁγιάσαι, χει­ρα­­­­γωγῆσαι μετὰ χειρῶν, συμβουλεῦσαι μετὰ συνέσεως».Τά πρότυπα συγκι­νοῦν, καθοδηγοῦν. Συνεχίζει ὁ Ἅγιος Γρηγόριος:«Ἄφωνον ἔργον κρεῖσσον ἀπρά­­κτου λόγου». Ἡ ἔννοια τοῦ προτύπου εἶναι παλαιά καί θεόσδοτη. Ὁ ἴδιος ὁ Χριστός τόνισε τήν ἔλλειψη ἀξίας, ὅταν ὑπάρχει διάσταση μεταξύ λόγων καἰ ἔρ­γων και ὅτι διδάσκει περισσότερο τό παράδειγμα παρά ὁ λόγος.
.           Σ’ αὐτό πού ἰδιαίτερα ἐπιμένουν καί οἱ τρεῖς Μεγάλοι Πατέρες στίς κατευ­θύν­σεις πού δίνουν πρός τούς γονεῖς εἶναι ἡ εὐθύνη τῶν γονέων νά ἀναθρέψουν τά παιδιά τους μέ χριστιανικές ἀρχές καί ἀξίες: μέ «φόβο Θεοῦ», μέ καλλιέργεια τῶν ἀρετῶν καί μέ παιδεία τέτοια, πού ὁ νέος νά ἀντιληφθεῖ ὅτι σκοπός τῆς ζωῆς δέν εἶναι νά πασχίζει γιά τήν ἀπόκτηση χρημά­των ἤ διαφόρων καταναλωτικῶν ἀγαθῶν καί μάταιης ἐξουσίας, ἀλλά γιά ὅ,τι συνιστᾶ τήν οὐσία τῆς ζωῆς καί γιά τίς ἀξίες πού πρέπει νά ἐμπνέουν τή ζωή του Χριστιανοῦ (σύνεση, ταπεινοφρο­σύ­νη, ἐγκράτεια, δικαιοσύνη, αὐτογνωσία).
.           Πόσο ἐπίκαιρος εἶναι καί σήμερα ὁ Ἅγ. Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, ὅταν σχο­λιάζει ποιά πρό­τυπα προέβαλαν συνήθως οἱ γονεῖς στά παιδιά τους προκειμένου νά μάθουν γράμματα. Ἡ ἐπιχειρηματολογία τους ἦταν ἀντιχριστιανική, κάτι πού καί σήμερα τό βιώνουμε: «Οἱ πατέρες παροτρύνουν τά παιδιά τους νά σπουδάσουν ρητορική, μέ κοσμικά ἐπιχειρήματα· Ὁ τάδε, ἐνῶ καταγόταν ἀπὸ πτωχὴ καὶ ἄσημη οἰκογένεια, μὲ τή ρητορική ποὺ ἔμαθε κα­τά­φερε νὰ γίνει μέγας καὶ τρανός, νὰ πάρει σπουδαῖες θέσεις, νὰ γίνει πλού­σι­ος, νὰ πάρει μιά πλούσια γυναίκα, νὰ κτίσει πολυτελέστατο σπίτι. Ἄλλος πάλι μὲ τὶς γλῶσσες ποὺ ἔμαθε πῆρε σπουδαία θέση στὰ ἀνάκτορα καὶ ρυθ­μί­ζει αὐτὸς ὅλες τὶς ὑποθέσεις. Οἱ περισσότεροι προβάλλουν σὰν παρα­δείγματα τοὺς ἐπιτυχημένους στὴ ζωή, «τοὺς ἐπὶ γῆς εὐδοκίμους». Κανένας δέ οὔτε μιά φορά δέ θυμᾶται τά οὐράνια πράγματα, κανένας δέν φρόντισε νά γίνει ὁ νέος ἐνάρετος καί εὐσεβής» 8. Ἀντίθετα μάλιστα τὶς ἀρετὲς τὶς θεω­ροῦ­σαν ἐλαττώ­μα­τα καὶ ἀδυναμίες. Ἐπικρατοῦσε μία πλήρης ἀντιστροφὴ τῶν ἀξιῶν. Οἱ κακίες πῆ­ραν τὰ ὀνόματα τῶν ἀρετῶν καὶ οἱ ἀρετὲς τὰ ὀνόματα τῶν κακιῶν. Ὁ πλουτισμός ὀνομαζόταν ἐλευθερία, ἡ αὐθά­δεια ὀνο­μα­ζόταν παρρησία, ἡ ἀδικία ἀνδρεία. Ἀντίθετα ἡ σωφροσύνη θεωροῦνταν χωρια­τιά, ἡ ἐπιείκεια δειλία, ἡ δικαιοσύνη ἀνανδρία, ἡ ἀνεξικακία ἀσθένεια καὶ ἡ ταπεί­νωση δουλοπρέπεια.
.           Ἡ ἠθικὴ ἀσυδοσία καὶ οἱ κοινωνικὲς ἀναταραχὲς ὀφείλονται κατὰ τὸν Ἅγιο Χρυσόστομο στὴν ἐσφαλμένη φροντίδα γιὰ τὰ παιδιά, στὴν παραμέληση τῆς ψυχι­κῆς τους καλλιέργειας· «Τοῦτό ἐστι, ὃ τὴν οἰκουμένην ἀνατρέπει πᾶσαν, ὅτι τῶν οἰκείων ἀμελοῦμεν παίδων, καὶ τῶν μὲν κτημάτων αὐτῶν ἐπιμελούμεθα, τῆς δὲ ψυχῆς αὐτῶν καταφρονοῦμεν». Δὲν διστάζει γι᾿ αὐτὸ νὰ ὀνομάσει ἐγκληματικὴ αὐτὴ τὴν ἀδιαφορία τῶν γονέων γιὰ τὴν καλλιέργεια τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς ψυχῆς τῶν παιδιῶν· εἶναι παιδοκτόνοι, φονεῖς τῶν παιδιῶν τους, ὅσοι τὰ ἐφοδιάζουν μέ τὸν ἔρωτα τῶν χρημάτων, τοῦ πλού­του, μέ τὸν ἔρωτα τῆς κοσμικῆς δόξας, μὲ κακίες ποὺ σκοτώνουν καὶ τυραννοῦν καθημερινῶς τὴν ψυχή τους. Ἡ διαστροφὴ τῶν νέων σ᾿ αὐτὸ ὀφείλεται ἀποκλειστικά, παρατηρεῖ ὁ μέγας παιδαγωγός, στὴ μανία γιὰ τὰ βιωτικὰ ἀγαθά· «Οὐδαμόθεν τὴν διαστροφὴν γίνεσθαι τῶν παίδων, ἀλλ᾿ ἐκ τῆς περὶ τὰ βιωτικὰ μανίας».
.           Δέν σᾶς κάνει ἐντύπωση ὅτι κατά τή συνήθεια τῆς ἐποχῆς ἐκείνης οἱ γονεῖς τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν ἔστειλαν νά σπουδάσουν τά παιδιά τους ἔφηβοι ἀκόμη σέ ἡλι­κία 15-16 χρονῶν, μικρότεροι δηλαδή τῶν σημερινῶν φοιτητῶν καί σπουδα­στῶν. Μόνοι, ἀβάπτιστοι, σέ εἰδωλολατρικές πολύβουες πόλεις, σέ φιλοσοφικές σχολές μέ ἐθνικούς διδασκάλους δηλαδή μέσα σ’ ἕνα περιβάλλον ἀντίθετο ἀπό τό κλίμα τοῦ σπιτιοῦ καί ἀπό τήν ἀτμόσφαιρα τῆς Ἐκκλησίας. Θαυμάζει ὁ Ἅγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως, καί τό προβάλλει ὡς πρότυπο: Πῶς, λέει, τόλμησαν οἱ μητέρες τῶν Τριῶν Ἁγίων Ἱεραρχῶν, νά τούς στείλουν στήν Ἀθήνα, στό κέντρο τῆς εἰδωλολατρίας καί στό κέντρο τῆς ἠθικῆς ἀσυδοσίας; Καί λέει ὁ Ἅγιος Νεκτάριος, τά ἔστειλαν γιατί γνώριζαν ὅτι οἱ ἴδιες εἶχαν κάνει σπουδαῖο ἔργο ἀγωγῆς. Εἶχαν σμιλεύσει τίς καρδιές τους μέ τήν ἀγάπη γιά τόν Χριστό.
.           Ἐπειδή τά σπίτια τους ἦταν ἑστίες ἀγάπης, πίστεως, διαλόγου καί κατανοή­σεως, δέν ὑπέστησαν τά παιδιά τους καμμιά ἀλλοίωση ἤ σύγχυση.Μπορεῖ νά ἔφυγαν ἀπό τίς πατρικές ἑστίες γιά νά σπουδάσουν τά παιδιά τους ὅμως φύλαξαν ἀκέραιη τήν παρά­δο­ση τῆς οἰκογενείας τους γιατί καί οἱ Τρεῖς ἦσαν δεμένοι μέ ἀκατάλυτους δε­σμούς ἀγάπης μέ διαυγεῖς ἀντιλήψεις πίστεως καί ἠθικῆς, μέ ἁγιότητα βίου. Κάνει ἐντύπωση τό γεγονός ὅτι ἐνῶ εἶναι πλέον ὥριμοι ἄνδρες, θεολόγοι, πρωτοπόροι καί ὁδηγοί τοῦ λαοῦ πρός τά ἄνω, δέν λησμόνησαν νά προβάλλουν μετά δακρύων τίς μητέρες τους. Εἶναι καταπληκτικά τά κείμενα τῶν Ἁγίων Τριῶν Ἱεραρχῶν πού ἀναφέρονται στούς γονεῖς τους. Ἔχει συγκινητικές ἀναφορές ὁ Ἅγι­ος Γρηγόριος Θεολόγος, μέσα στά ποιήματά του, γιά τή μητέρα του τήν Ἁγία Νόν­­να. Ὁ συναισθηματικός Γρηγόριος συντρίβεται γιά τήν ἀπώλεια τῆς Νόννας. Τόν παρηγορεῖ ὅτι πέθανε προσευχομένη παρά τήν Ἁγία Τράπεζα καί πρεσβεύει γι’αὐτόν. Ὁ Μέγας Βασίλειος λέει πώς ὅ,τι ἔργο ἔχω διασώσει μέχρι τώρα, αὐτό ὀφεί­λεται σέ σπέρματα, πού μοῦ ἔβαλε μέσα ἡ μάνα μου ἡ Ἐμμέλεια καί ἡ γιαγιά μου ἡ Μακρίνα· αὐτά τά σπέρματα αὐξήθηκαν καί μεγάλωσαν. Κλαίει πού ἔχασε τήν Ἐμμέλεια, τήν ἁρμονία καί τό ψυχικό κάλλος. Τό ἴδιο συμβαίνει καί με τη μη­τέρα τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου. Θυμόμαστε ὅλοι μας τόν θαυμασμό τοῦ Λιβανίου γι’ αὐτή τήν πλούσια γυναίκα, τήν Ἀνθοῦσα, ἡ ὁποία ἔμεινε χήρα στά εἴκοσί της, καί ἀφιερώθηκε στήν ἀνα­τρο­φή τοῦ Χρυσοστόμου. Γι’ αὐτήν εἶπε ὁ Λιβάνιος, «βαβαί, οἷαι παρά χριστιανοῖς εἰσί γυναῖκες», δέστε τί γυναῖκες ἔχουν οἱ χριστιανοί! Καί ὁ Χρυ­σορ­ρήμων θυμᾶται πάντοτε τά λόγια καί τά δάκρυα καί τή θυσία τῆς νεαρω­τάτης χήρας Ἀνθούσας, ὅταν ἀποφάσισε νά μονάσει.
.           Ἀλήθεια πόσοι γονεῖς σήμερα ἔχουν τή δυνατότητα καί τήν ἁγιότητα νά χει­ραγωγήσουν τά παιδιά τους μέσα ἀπό τίς συμπληγάδες τῶν ἰδεῶν καί πειρασμῶν καί νά ἐξοστρακίσουν τήν σύγχυση; Δυστυχῶς πολλοί λίγοι.
.           Γι’αὐτό ὁ κλῆρος πέφτει καί πάλι στούς χριστιανούς δασκάλους, στούς ἕλ­ληνες δασκάλους οἱ ὁποίοι βλέπουν περισσότερο τά παιδιά κι ἀπό τούς γονεῖς στό σπίτι κι ἀπό τούς Ἱερεῖς στήν Ἐκκλησία. Καλοῦνται λοιπόν σήμερα οἱ ἐκπαιδευ­τι­κοί πού ἔχουν ἀφιερώσει τή ζωἠ τους στή διακονία τῆς ἑλληνορθοδόξου Παρα­δόσεως καί Παιδείας νά πετύχουν τήν ἀνάταξη τῆς συγχύσεως, τό ξεκαθάρισμα στίς ψυχές τῶν παιδιῶν τῶν διαστρεβλωμένων ἰδεῶν καί φαινομένων, τό πνευ­ματικό βοτάνισμα.

Β. Πῶς θά δίδασκαν τούς διδασκάλους τοῦ ἔθνους μας.
.           Ὅπως ἀναφέραμε γιά τούς γονεῖς ὅτι πρωταρχικό ρόλο παίζει στήν ἀνα­τροφή τῶν παιδιῶν τό παράδειγμά τους, ἡ ἴδια πρωταρχική παιδαγωγική -τό πα­ρά­δειγμα- θά συντελέσει κατά τούς Μεγάλους Πατέρες καί στήν διαπαιδα­γώ­γηση τῶν μαθητῶν. «Τόν δέ παιδεύοντα, οὐ διά ρημάτων μόνον, ἀλλά διά πραγ­μά­των παιδεύειν χρή», λέει ο Ιερός Χρυσόστομος 9.Γιά τόν Ἅγιο Γρηγόριο τό πα­ρά­δειγ­μα εἶναι: «ἐπίβασις θεωρίας»,ἐνῶ ὁ Μέγας Βασίλειος διευκρίνιζε ὅτι κάθε δάσκαλος ὀφείλει νά εἶναι: «ἑαυτοῦ διδάσκαλος» καί «νόμος ἔμψυχος καί κανών ἀρετῆς» γιατί διαφορετικά «ὁ γάρ μή ποιῶν,καί διδάσκων, ἀναξιόπιστός ἐστίν εἰς ὠφέλειαν».Ἡ «πολιτεία» τοῦ δασκάλου, ἡ ζωή καί οἱ πράξεις του, τό παρά­δειγ­­μά του, ὄχι ἡ ἁπλή διδασκαλία του εἶναι αὐτή πού ὁδηγεῖ στήν ἀληθινή παι­δεί­α.
.           Δεύτερη παιδαγωγική ἀρχή εἶναι ἡ ἐπιμονή τῶν Ἁγίων Πατέρων στήν ἀγω­γή τῆς ψυχῆς, καί μάλιστα κατά Χριστόν.
.           Αὐτό βέβαια δέν σημαίνει ὅτι ὑποτιμοῦν τή σημασία τῶν γνώσεων ἤ τή σπουδαιότητα τῶν γραμμάτων. Σημαίνει διαφο­ρε­τική ἱεράρ­χη­ση τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἀνθρώπου: πρῶτα τό πνεῦμα καί μετά τό σῶμα, πρῶτα ἡ ἀγωγή και μετά η γνώση. Ὁ Ἱερός Χρυσόστομος προλαμβάνει ἐνδεχό­με­νες παρε­ξηγήσεις: «Καί μή μέ τίς νομιζέτω νομοθετεῖν ἀμαθεῖς τούς παῖδας γί­νε­σθαι…Οὐ κωλύων παιδεύειν ταῦτα λέγω, ἀλλά κωλύων ἐκείνοις μόνοις προ­σέχειν».10.
Οἱ Τρεῖς Ἱεράρχες ἐπισημαίνουν ὅτι σκοπός τῆς Παιδείας εἶναι η ἀπόκτηση της ἀρετῆς και ἡ ἀποφυγή τῆς κακίας…………..
.           Γράφουν οἱ μεγάλοι μας ποιητές, οἱ τραγικοί, οἱ μεγάλοι μας φιλόσοφοι, ὅτι χωρίς ἀρετή δέν εἶναι νοητή ἡ ἐπιστήμη! Θυμηθεῖτε τό πασίγνωστο τοῦ Πλάτωνος, «Πᾶσα ἐπι­στήμη χωριζομένη ἀρε­τῆς, πανουργία οὐ σοφία φαίνεται». Καί τοῦ Αριστο­τέ­λη τόν λόγο: «Ὦ Ἀρετά, πο­λύμοχθε γένει βροτείω, θήραμα κάλλιστον βίω, σᾶς πέρι, παρθένε, μορφάς καί θανεῖν ζαλωτός ἐν Ἑλλάδι πότμος». Ὦ ἀρετή, πού γιά σένα πασχίζουν οἱ ἄν­θρω­ποι, σπουδαίο ἀπόκτημα τῆς ζωῆς, γιά τή δική σου μορφή, Παρθένα, ὁ θάνα­τος θεωρεῖται ἀπό τούς Ἕλληνες αξιοζήλευτος καί τό νά ὑπομείνει κάποιος πό­νους σφοδρούς καί ἀβάσταχτους.
.           Γι’ αὐτό τρίτη μεγαλειώδης παιδαγωγική ἀρχή τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν εἶναι ἡ σύνθεση τῆς ἑλληνικῆς παι­δείας μέ τή χριστιανική διδασκαλία.
.           Ἔρχεται ὁ Μέγας Βασίλειος στό γνωστό του ἔργο «Πρός τούς νέους ὅπως ἄν ἐξ ἑλληνικῶν ὠφελοῖντο λόγων»11.νά διδάξει στούς νέους τῆς ἐποχῆς… ὅτι ὅλη ἡ ποίηση τοῦ Ὁμήρου καί τά ἔργα τοῦ Ἡσιόδου εἶναι «ἀρετῆς ἔπαινος». Τήν ἀρε­τή ἐπαινεῖ καί ὁ Ὅμηρος καί ὁ Ἡσίοδος. Κι ἔχει τοῦ κόσμου τά παραδείγματα μέσα στό ἔργο αὐτό. Παρουσιάζει άκόμη καί τόν μύθο τοῦ Ἡρα­κλῆ. -τόν ξέρουμε ἀπό, παλαιά-. Τότε πού βρέθηκε ὁ Ἡρακλῆς στό μεγάλο δί­λημ­μα: ποιόν δρόμο ν’ ἀκολουθήσει; Καί τοῦ παρουσιάζονται ἐκεῖ δύο γυναῖκες. Ἡ μία ἦταν ἡ Ἀρετή καί ἡ ἄλλη ἡ Κακία. Ἡ Κακία ἦταν ντυμένη μέ ἀκριβά φορέματα κλπ. Ἡ ἄλλη, ἡ Ἀρετή ἦταν σεμνά ντυμένη. Καί ποιά ἀκολούθησε ὁ Ἡρακλῆς; Ἀκολού­θησε τή σεμνή, τήν Ἀρετή, δέν ἀκολούθησε τήν Κακία· Καί οἱ Ἅγιοι Πα­τέρες θά τονίσουν ὅτι τήν στενή καί τεθλιμμένη ὁδό τοῦ Εὐαγγελίου ὀφείλουμε νά ἀκολου­θήσουμε. Δυστυχῶς δέν ἀποτελεῖ αὐτό σήμερα ἰδανικό τῆς παιδευτικῆς μας παραδόσεως.
.           Ὅταν ὁ Ἰουλιανός ὁ Παραβάτης ἐπιχείρησε νά ἀπαγορεύσει στούς χριστι­ανούς διδασκάλους να διδάσκουν στά σχολεία και ἀπαγόρευσε καί στούς χριστια­νούς μαθητές νά παρακολουθοῦν Ἕλληνες δασκάλους, ρήτορες, φιλοσόφους, γιά νά καταδικάσει σέ ἀγραμματοσύνη τούς χριστιανούς ἔρχεται ὁ Ἅγιος Γρηγόριος Θεολόγος μέ τούς δύο στηλιτευτικούς του λόγους ἐναντίον τοῦ Ἰουλιανοῦ καί κυρι­ολεκτικά τόν κονιορτοποιεῖ. Θά μᾶς ἀπαγορεύσεις νά μαθαίνουμε τήν ἑλληνική γλῶσσα; «Ἑλλάς ἐμή», ἡ Ἑλλάδα εἶναι δική μου. Γιά τόν λόγο αὐτό ὁ Ἅγιος Γρηγόριος Θεολό­γος ἔγραψε ποιήματα μέ μέτρα ἰαμβικά γιά νά διδάσκονται οἱ χριστιανοί μαθητές ποίηση ἀρχαία Ἑλληνική καί τραγωδία γραμμένα ἀπό τόν Ἅγιο Γρηγόριο Θεολόγο. Και λέει ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος «πᾶσιν ἀνωμολογῆσθαι τόν νοῦν ἐχόντων, παίδευσιν εἶναι τό μεῖζον ἀγαθῶν», ὅλοι ὁμολογοῦν ὅτι ἡ Παι­δεία εἶναι τό μεγαλύτερο ἀγαθό. «Οὐ μόνον δέ ταύτην τήν ἡμετέραν ἀλλά καί τήν θύραθεν, ἦν πολλοί χριστιανοί δια­πτύουσιν κακῶς εἰδότες», ὄχι μόνο τή δική μας, τή χριστιανική παιδεία ἀλλά καί τή θύραθεν, τήν Ἑλληνική Παιδεία, τήν ὁποία μερικοί χριστιανοί τήν ἀποφεύγουν, κακῶς ποιοῦντες, κακῶς εἰδότες.
Ὁ Ἰουλιανός θέλησε νά ξεχωρίσει τή Χριστιανική ἀπό τήν Ἑλληνική Παι­δεία καί οἱ Τρεῖς Ἱεράρχες εἶπαν, «εἶναι καί δική μας ἡ Ἑλληνική Παιδεία». Ἑπο­μέ­νως, ἡ σύζευξη Χριστιανικῆς καί Ἑλληνικῆς Παιδείας ὅπως λέει κι ὁ θεολόγος π. Γεώργιος Φλορόφσκι εἶναι ἑνωμένος ἀπό τή γέννηση τοῦ χριστιανισμοῦ.  Δέν μπο­ρεῖς νά ξεχωρίσεις χριστιανισμό καί ἑλληνισμό.  Ἄς λέγουν ὅτι θέλουν τώρα οἱ δωδεκα­θεϊ­στές και εἰδωλολάτρες.

.           Τέταρτη παιδαγωγική ἀρχή εἶναι ἡ ἀγάπη τοῦ δασκάλου πρός τούς μαθητές του. Ὁ Ἱ. Χρυσόστομος τόνιζε μέ ἔμφαση: «οὐδέν γάρ οὗτω πρός δι­δασκαλίαν ἐπαγωγόν, ὡς τό φιλεῖν καί φιλεῖσθαι» καί ἀλλοῦ συνιστοῦσε: «μα­κροθυμεῖτε πρός πάντας καί πρός τούς ἀτάκτους σφόδρα, οὐδέν γάρ τού­του φάρμακον ἴσον τῷ διδασκάλω».
Πέμπτη παιδαγωγική εἶναι ἡ ἀπόρριψη τῆς βίας καί τοῦ καταναγκασμοῦ καί ἡ χρήση τῆς πειθοῦς. Λέ­ει ὁ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος στά «Ἔπη εἰς ἑαυτόν» νά χρη­σιμοποιοῦμε τήν πειθώ στούς μαθητές καί ὄχι τόν ἐξαναγκασμό. «Οὐ γάρ κα­τείργειν ἀλλά πείθειν ἔν­νο­μον εἶναι νομίζω καί πρός ἡμῶν τι πλέον, αὐτῶν τ’ἐ­κεί­νων, οὕς Θεῷ προσά­ξομεν». (Σωστό δέν εἶναι νά ἐπιβάλλεις, μά νά πείθεις).12.Γι’ αὐτό ἀκριβῶς, οἱ τρεῖς Ἱεράρχες ἔθιγαν καί τό πρόβλημα τῶν ποινῶν στό σχολεῖο. Ἦσαν άκριβεῖς γιά τό πώς θά πρέπει ὁ παιδαγωγός νά ἐπιβάλλει τίς ποινές……… Ὁ Βασίλειος ἀναφερόταν στόν ἔλεγχο τῶν μαθητῶν πού ἀστοχοῦν, ὁ ὁποῖος πρέπει νά ἐπιχειρεῖται ἀπό τό δάσκαλο μέ πα­τρική ἀγάπη καί μέ ἐπιστημονικά ἐπιχειρήματα. Παράλληλα πρός τίς ποινές ὁ Μ. Βασίλειος ὑπογραμμίζει καί τήν σημασία τῶν ἀμοιβῶν. Πρέπει λέγει: «ἄθλα μνή­μης όνο­μάτων τε καί πραγμάτων» νά προτίθενται εἰς αὐτούς «ὥστε μετά τερπνότητος καί ἀνέσεως ἀλύπως» νά ἐπιτυγχάνεται ὁ σκοπός. 15.
.           Ἕκτη παιδαγωγική ἀρχή εἶναι ἡ ἐπιλογή τῆς ὕλης. Λέγει ὁ Μ. Βασίλειος ὅπως ὁ κηπουρός παραμερίζει τά ἀγκάθια γιά νά κόψει τά τριαντάφυλλα, ἔτσι καί ὁ σωστός δάσκαλος ὀφείλει νά προσέχει τήν προσφορά τοῦ μορφωτικοῦ ὑλικοῦ πρός τούς νέους «καθάπερ τῆς ροδωνιάς τοῦ ἄνθους δρεψάμενοι τάς ἀκάνθας ἐκκλίνομεν, οὕτω καἰ ἐπί τῶν τοιούτων λόγων ὅσον χρήσιμον καρπωσάμενοι, τό βλαβερόν φυλαξόμεθα».

.           Ὁ Χρυσόστομος ἐπισήμαινε ὅτι ὁ δάσκαλος δέν πρέπει νά διδάσκει ὅσο αὐ­τός θέλει, ἀλλά ὅσα μποροῦν, θέλουν καί συμφέρει νά μάθουν οἱ μαθητές. Καί ὁ Μ. Βασίλειος λέει στήν ὁμιλία του «Εἰς τήν ἀρχή τῶν Παροιμιῶν»13ὅτι ὁ δά­σκα­λος πρέπει νά εἶναι σαφής καί σύντομος ὄχι ὅμως τόσο, ὥστε νά μή προλά­βουν νά συγκρατήσουν οἱ μαθητές αυτά πού λέει. Νά μή καταπιάνεται μέ πολλά, νά ἐπα­ναλαμβάνει αὐτά πού λέει, νά χρη­σι­μο­ποιεῖ πολλά παραδείγματα καί γενικά νά διδάσκει ἐποπτικά, δεδομένου ὅτι τά πράγ­ματα εἶναι τῶν ὀνομάτων ἰσχυρότερα.14.

.           Ἐπίσης ὁ ἅγιος Γρηγόριος ἐπισήμαινε ὅτι εἶναι ἴδιον τοῦ διορατικοῦ δασκά­λου νά διακρίνει ἔγκαιρα τίς κλίσεις τῶν μαθητῶν του καί αὐτές νά καλλιεργεῖ μέ τίς κατάλ­ληλες ὑποδείξεις πού θά κάνει.

.           Ἀλλά ἄς δοῦμε τέλος μπροστά στή μεγάλη πολεμική κατά τῆς διδασκαλίας τοῦ μαθήματος τῶν Θρησκευτικῶν πού γίνεται στήν ἐποχή μας:

Γ. Πῶς οἱ Ἅγιοι Πατέρες θά δίδασκαν καί θά παρέδιδαν θρησκευτικά στούς νέους.

.           Τό πρόβλημα εἶναι φλέγον, ἄν λάβει μάλιστα κανείς ὑπόψιν τήν κατάσταση πού ἐπικρατεῖ στά σημερινά σχολεῖα τῆς πατρίδος μας. Διότι οἱ σημερινοί μαθητές δυστυχῶς γνωρίζουν ἐλάχιστα πράγματα γιά τήν πίστη τους. Εἶναι θρησκευτικά ἀκατήχητοι, ἀλειτούργητοι, ἀδιάφοροι. Τό μάθημα τῶν θρησκευτικῶν τείνει νά με­τατραπεῖ σ’ ἕνα ἄνοστο, ἀνούσιο συχνά ἀποστεωμένο καί σχολαστικό μάθημα θρησκειο­λογίας ἤ ἔχει συμπιεσθεῖ καί στριμωχθεῖ κάπου μέσα στό σχολικό πρόγραμμα μέ προοπτική τήν συνεχή συρρίκνωση.

.           Οἱ σχολικοί ἐκ­κλη­σιασμοί ὑποβαθμίζονται, καί τά νέα παιδιά ζοῦν σ’ ἕνα χῶρο «ἀγωγῆς» ὅπου οὐσιαστικά δέν γνωρίζουν τήν Ἱστορία τους καί τήν πίστη τους, δέν μαθαίνουν γιατί ζοῦν καί ποῦ πηγαίνουν. Ἀγωγή χωρίς ἰδανικά, ἑορτές χωρίς οὐσία, προσευ­χή παρωδία, ἐκκλησιασμός γιά τούς ἐλάχιστους, θρησκευτικά χωρίς πίστη.
.           Μάθαμε νὰ ἀπομνημονεύν πληροφορίες, ἀλλὰ ὄχι νὰ σκέπτονται. Νὰ δίνουν ἐξετάσεις ἀλλὰ ὄχι νὰ μορφώνονται∙ νὰ ζητοῦν καὶ νὰ διεκδικοῦν, ἀλλὰ ὄχι νὰ δημιουργοῦν∙ νὰ ἀντιδροῦν, νὰ ἀγανακτοῦν, νά καταστρέφουν ἀλλὰ νὰ μήν εἶναι  ἐλεύθεροι.
.           Καί τώρα δώσαμε τό δικαίωμα στούς μαθητές τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ μαθήματος τῶν θρησκευτικῶν μέ μιά ἁπλή δήλωσή τους. Ἀλλά «Παιδεία οὐ τήν ὑδρίαν πληρῶσαι, ἀλλά ἀνάψαι αὐτήν», ἀνάβει τήν ψυχή ἡ Παιδεία λέει ὁ Πλάτωνας καί ὄχι γέμισμα ἄδειου δοχείου μέ σκόρπιες καί ἄχρη­στες πληροφορίες.
.           Καί οἱ Ἅγιοι Τρεῖς Ἱεράρχες πιστεύουν ὅτι ἡ διδασκαλία τοῦ μαθήματος τῶν θρησκευτικῶν δέν προσφέρει γνώσεις ἀλλά τή γνώση τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ καί κατ’ἐπέκταση τήν ἐφαρμογή τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ.Μόνο ἔτσι θά ὁδηγηθοῦν οἱ νέοι στήν ἠθική καί πνευματική ἀνύψωση.
Ἄχ, νά εἴχαμε δασκάλους σάν τούς τρεῖς Ἱεράρχες, σάν τόν πατρο-Κοσμᾶ τόν Αἰτωλό, σάν τή ἡρωΐδα Ἐλένη Φωκᾶ πού γιά 23 ὁλόκληρα χρόνια στό κατεχόμενο Ριζοκάρπασο τῆς Βορείου Κύπρου πρόσφερε μόρφωση στά λιγοστά ἐγκλωβισμένα Κυπριόπουλα και ἔδινε κουράγιο στούς χιλιοταλαιπωρημένους συγχωριανούς της, σάν τούς παλαιούς καλούς δασκάλους μας πού μετέδιδαν φλόγα πίστεως. Πῶς μπορῶ νά ξεχάσω τήν καθηγήτριά μου στό Γυμνάσιο,-νά σημειώσω ἦταν μαθηματικός ὄχι θεολόγος-, ἡ ὁποία στή σχολική Θ. Λειτουργία πού εἴχαμε καθώς ἑτοιμασμένοι προσερχόμαστε νά κοινωνήσουμε τήν εἴδαμε καί αὐτή ἀνάμεσά μας νά προσέρχεται νά κοινωνήσει. Δυνατά βιώματα μιᾶς ἄλλης ἐποχῆς;
.           Ὄχι καί τώρα μποροῦμε. Νά κηρύξουμε μετάνοια πρῶτα στόν ἑαυτό μας ἐπαναλαμβάνοντας τό «ἡμάρτομεν, ἠνομήσαμεν ἐνώπιόν Σου Κύριε» καί μετά στούς μαθητές μας. Οἱ ἐκπαιδευτικοί νά γίνουν ὅλο φωτιά πού θά πυρπολήσουν τίς ἀθῶες ψυχές τῶν παιδιῶν μάλιστα ἀπό τή νηπιακή τους ἡλικία. Αὐτό πρέσβευαν καί οἱ φωστῆρες οἱ Τρισήλιοι γι’αὐτό συνιστοῦσαν τά θρησκευτικά να διδάσκονται ἀπό τά παιδικά χρόνια στό σχολεῖο γιά νά ἀποτυπώνονται στίς ἁπαλές ψυχές τους. Λέγει ὁ Ἱ Χρυσόστομος: «δῶμεν αὐτοῖς ὑπό­δειγ­μα ἐκ πρώτης ἡλικίας τῇ τῶν Γραφῶν ἀναγνώσει ποιοῦντες αὐτούς σχολά­ζειν»17.
Σ’αὐτή τή περίοδο τῆς πρωτοφανοῦς κρίσης πού κανεὶς δὲν ξέρει ποῦ βαδίζουμε μέ τίς ἀνυπολόγιστες καὶ ἀπρόβλεπτες ἀλλαγές μέσα στόν παγκόσμιο πανικό ἐμεῖς νά τούς ἀντιπροτείνουμε τὴν καθαρὴ καὶ ἐλεύθερη σχέση μὲ τὸν ἀληθινὸ Θεό. Νά τούς δείξουμε τήν Ἁγία Γραφή, “τόν ἐκ τῶν διττῶν Διαθη­κῶν πλοῦτον μέγαν»16.  κατά τόν Ἱ. Χρυσόστομο. Τί ὄμορφο καί ὠφέλιμο εἶναι νά ἀφηγοῦνται οἱ ἐκπαιδευτικοί ἱστορίες ἀπό τά βιβλία τῆς Παλαιᾶς καί Καινῆς Διαθήκης, ὅπως τήν ἱστορία τοῦ Κάϊν καί τοῦ Ἄβελ, ἤ τοῦ Ἠσαῦ καί Ἰακώβ προτρέπει ο Γρηγόριος ο Θεολόγος.
.           Νά τούς μυήσουμε στήν ὀμορφιά τῆς τέχνης, τῶν εὐλογημένων ἐθίμων καἰ παραδόσεων, τῶν συναξαριστῶν, τῶν εὐλογημένων συνηθειῶν αὐτοῦ τοῦ τόπου πού ὅταν σκάβεις βαθειά στή γῆ τήν ἑλληνική δέν βγάζεις παρά Αἷμα μαρτυρικό. Αἷμα ἁγίων καί ἡρώων. Οἱ ἅγιοι νά κανοναρχοῦν τή ζωή μας.

.           Ἐλᾶτε καλοί μου θεολόγοι, εὐλογημένοι διδάσκαλοι νά δώσουμε Αὐτὸν ποὺ ἀγνοοῦν οἱ νέοι μας. Τόν Χριστό, τήν ἀρετή, τήν εὐσέβεια. Διότι «…ἄνθρωπος γάρ ἐστιν, οὐχ ὅστις ἁπλῶς χεῖρας καί πόδας ἔχει ἀνθρώπου, οὐδ’ ὅστις ἐστί λογικός μόνον, ἀλλ’ ὅστις εὐσεβείαν καί ἀρετήν μετά παρρησίας ἀσκεῖ». Ἱ. Χρυσόστομος.

.           Μᾶς τό ζητοῦν τά παιδιά μας, μᾶς τό λέγουν σέ ὧρες εἰλικρινοῦς ἐξομολογήσεως καί συζητήσεως. Τί μᾶς ζητοῦν;
«δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, τὸν ἐκ βρέφους ὡς ξένον ξενωθέντα ἐν κόσμῳ·
δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, ὃν ξενίζομαι βλέπειν τοῦ θανάτου τὸ ξένον·
δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, ὅστις οἶδεν ξενίζειν τοὺς πτωχούς τε καὶ ξένους·
δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, ὃν Ἑβραῖοι τῷ φθόνῳ ἀπεξένωσαν κόσμῳ·
δός μοι τοῦτον τὸν ξένον..», γιά νά τόν κρύψω ὄχι στόν τάφο τοῦ Ἰωσήφ ἀλλά στή καρδιά μου, τήν ἀθώα καρδιά πού  ἐσεῖς μοῦ βιάσατε μέ τήν ἐμπάθεια, μέ τήν τυπολατρία μέ τήν ἀδράνεια μέ τό ψέμα, τήν ἰδιοτέλεια,τόν ρατσισμό, τήν πονηριά, τήν ἀνηθικότητα, τήν ἐκμετάλλευση, τήν ἀσέβεια.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

.           Κάθε χρόνο στήν μακρυνή Ἀφρική στή Κανάγκα τοῦ Κογκό ὅπου ἡ ἀγάπη τοῦ συνταξιούχου τότε Ἱεροκήρυκος Πατρῶν ἀειμν. π. Χαρίτωνος Πνευματικάκη τόν ἔκανε νά ἀφουγκραστεῖ τήν πρόσκληση τοῦ φίλου του Ἀρχιμ. Χρυσοστόμου Παπασαραντοπούλου, καί νά ξεκινήσει ἕνα τεράστιο ἱεραποστολικό ἔργο πού τό στήριξε καί τό στηρίζει ὁ Ἱεραποστολικός Σύλλογος «ΠΡΩΤΟΚΛΗΤΟΣ» καί ἄλλοι (Ἀδελφότητες, Σύλλογοι Ἱ. Μητροπόλεις) γιορτάζουν τούς προστάτες τῆς Παιδείας. Ἀπό βραδύς γίνεται ὁ Ἑσπερινός μέ ἱκανοποιητική προσέλευση μαθητῶν καί ἄλλων πιστῶν. Τήν ἑπομένη τελεῖται ἡ Θ. Λειτουργία μέ τή συμμετοχή ὅλων τῶν σχολείων τῆς Ἱεραποστολῆς. Οἱ μαθητές μέ τίς ἐπίσημες στολές τους μέσα καί ἔξω ἀπό τόν Ναό. Μέ τίς μελωδικές φωνές τῆς χορωδίας τῶν μαθητῶν ἀποδίδουν θαυμάσια τούς ὕμνους στούς Τρεῖς Ἱεράρχες. Ἀργότερα στήν μεγάλη αἴθουσα γίνετια ἑορταστική ἐκδήλωση ὅπου παρουσιάζονται κάποιες πλευρές ἀπό τίς τρεῖς πολυεδρικές προσωπικότητες τῶν Ἁγίων Ἱεραρχῶν. Μέ σεμνότητα καί σοβαρότητα γίνονται ἀναφορές γιά τούς μεγάλους Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, πού μέ τή ζωή, τό ἔργο καί τή θεολογία τους δόξασαν τόν Τριαδικό Θεό καί δοξάσθηκαν ἀπό Αὐτόν ἀξιώθηκαν νά κερδίσουν τήν Βασιλεία τῶν οὐρανῶν καί γι’αὐτό τό λόγο ἀποτελοῦν ὑποδείγματα τῆς ἁγίας ζωῆς τους καί  φωτεινά παραδείγματα πρός μίμηση. Αἰσθάνεται κανείς τέτοια συγκίνηση γιά τόν πραγματικό ἑορτασμό πού γίνεται στή χώρα αὐτή……
.           Ἀφοῦ τελείωσαν οἱ ἐκδηλώσεις λέει τήν ἄλλη μέρα ἕνας μαθητής στόν ἱεραπόστολο: «γιατί ἐμεῖς ἐδῶ στό Κογκό δέν ἔχουμε μεγάλους Πατέρες; Γιατί δέν ἔχουμε, ἁγίους; Γιατί ἐσεῖς ἔχετε Παρθενώνα καί ἁγιά Σοφιά;
-Γιά νά γίνεται ἐσεῖς ἅγιοι, τοῦ ἀπαντᾶ! Γιά νά χτίσετε ἐσεῖς τόν δικό σας πολιτισμό.  Γι’ αὐτό ἦρθαν οἱ ἱεραπόστολοι ἐδῶ.
.           Ἀλλά ἄς ἀναλογισθοῦμε ἀδελφοί, αὐτόν τόν θησαυρό πού ζηλεύουν ἄλλοι λαοί, πόσο τόν ἔχουμε ἐκτιμήσει; Ἡ σημερινή ἐκπαιδευτική πραγματικότητα, εἶναι τελείως ξένη πρός τίς ἀξίες πού δίδαξαν οἱ Τρεῖς Ἱεράρχες . Μέ ὅσα εἴπαμε φάνηκε ὅτι οἱ Τρεῖς Ἱεράρχες συνδύασαν μέ τόν καλλίτερο τρόπο τόν ἀκρογωνιαῖο λίθο τοῦ πολιτισμοῦ μας, τήν Ἑλληνική Παιδεία καί τήν Ὀρθοδοξία. Οἱ Τρεῖς Ἱεράρχες ἀφομοίωσαν ὅ,τι καλλίτερο εἶχε νά προσφέρει στήν ἐποχή τους ἡ ἀρχαία ἑλληνική διανόηση μέ τή βίωση τῆς χριστιανικῆς πίστεως. Καί αὐτό τόν πλοῦτο τόν δίδαξαν ὥς ἄριστοι παιδαγωγοί μέ τήν παιδαγωγική τους μέθοδο. Τούς εὐχαριστοῦμε. Μέ τρόπο θεοπρεπῆ προσέφεραν ἕνα τρόπο ζωῆς. Μᾶς ἔδωσαν τό μήνυμα ὅτι μποροῦμε νά ἐπιβιώσουμε καί σήμερα στήν παγκοσμιοποιημένη ἐποχή ἀρκεῖ νά μιμούμαστε τό ἦθος, τήν ἀγωνιστικότητά τους, τόν ἅγιο βίο τους. Εἶναι ὀδυνηρό στίς χῶρες τῆς Ἱεραποστολῆς νά γίνεται λόγος γιά τήν οἰκουμενική τους προσφορά καί ἐμεῖς νά τούς βγάζουμε στό περιθώριο. Αὐτή εἶναι ἡ πραγματική φτώχεια μας. Ὄχι ἡ κρίση ἡ οἰκονομική. Εἶναι ἡ ἀπουσία τῶν προτύπων. Τῶν Ἁγίων. Κατ’ἐξοχή πνευματική φτώχεια.
.           Γι’ αὐτό σ’αὐτή τήν ἀποδόμηση τῆς παιδείας τοῦ ἔθνους μας, σ’αὐτή τήν καταστροφική μανία τά πάντα νά ἰσοπεδωθοῦν ὡς μοναδική λύση καί διέξοδος  στό δρᾶμα τῆς καθημερινότητος ποὺ ζοῦμε εἶναι νά συνεχίσουμε νὰ τιμοῦμε τούς Τρεῖς θεοφόρους Πατέρες, νά προβάλουμε τίς ἀθάνατες μορφές τους, νά φανερώνουμε τόν ἀνθρωποπλαστικό καί δημιουργικό ρόλο πού ὁραματίστηκαν νά ἀναβαπτιζόμαστε μέσα στά ἀθάνατα κείμενά τους, νά μαθητεύουμε στίς δικές τους ἐμπειρίες, νά ζητοῦμε τίς πρεσβεῖες τους.
.           Αὐτό ἐπιχειρήσαμε ἀπόψε νά κάνουμε –δέν ξέρω ἄν τό καταφέραμε-νά φύγουμε ἀπό ἐδῶ μέ συγκεκριμένους στόχους καί προοπικές μέ πρακτική ἐφαρμογή κάτι νά πράξουμε παρακινούμενοι ἀπό τόν χρυσοστομικό λόγο: «τιμή μάρτυρος μίμησις μαρτυρος». Εὐχηθεῖτε ὅλοι νά τό καταλάβουμε.

Ἀρχιμανδρίτης Χριστοφόρος Μυτιλήνης

ΠΗΓΗ: kataskinosi-agkyra.blogspot.gr

,

Σχολιάστε

ΣΤΟΥΣ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ τί νὰ πρωτοθαυμάση κανείς; Τῆς ψυχῆς τους τὴν καθαρότητα; Τοῦ σώματος τὸν ἁγιασμό; Τὴν χρηστότητα τῶν τρόπων; Τὴν λαμπρότητα τοῦ βίου; Τὴν εὐκοσμία τῶν ἠθῶν; Τὴν ἄσαρκον πολιτείαν; Τοὺς ὑπὲρ τῶν ὀρθῶν δογμάτων ἀγῶνας καὶ ἱδρῶτας; Τοὺς διωγμούς; Τοὺς πολέμους; Τοὺς κινδύνους; Τὸν θάνατον;

Ὁμιλία
τοῦ Πανοσιολ. Ἀρχιμανδρίτου κ. Ναθαναήλ,
Καθηγουμένου τῆς Ἱ. Μ. Ἰβήρων Ἁγίου Ὄρους,
κατὰ τὴν ἑορτὴν τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν
(Πάνσεπτος Πατριαρχικὸς Ναός, 30 Ἰανουαρίου 2012).

            Παναγιώτατε Πάτερ καὶ Δέσποτα,

σεπτὴ τῶν Ἱεραρχῶν χορεία,
σεβαστοὶ Πατέρες,
ἀγαπητοὶ ἐν Χριστῷ ἀδελφοί,
ἐλλόγιμοι ἐκπαιδευτικοί,
ἀγαπητοὶ μαθητὲς καὶ μαθήτριες,
«Τοὺς Ἱεράρχας τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν Πατέρων κλέος, τῆς Πίστεως τοὺς πύργους καὶ τῶν πιστῶν Διδασκάλους καὶ φύλακας, συνελθόντες, ὦ φιλέορτοι, ᾀσματικοῖς ἐγκωμίοις ὑμνήσωμεν».

.             Μὲ αὐτὸ τὸ τροπάριο μᾶς καλεῖ σήμερα ἡ Ἐκκλησία νὰ τιμήσωμε τοὺς Τρεῖς Μεγάλους Οἰκουμενικοὺς Διδασκάλους, Βασίλειον τὸν Μέγαν, Γρηγόριον τὸν Θεολόγον καὶ Ἰωάννην τὸν Χρυσόστομον. Νὰ πανηγυρίσωμεν τὴν μνήμην τους ὅπως αὐτοὶ ὁρίζουν: διὰ τοῦ «πνευματικῶς ἑορτάζειν».
.             Τὸ νὰ μιλήση κανεὶς γιὰ τοὺς Τρεῖς Μεγίστους Φωστῆρας τῆς Τρισηλίου Θεότητος τὸ τόλμημα εἶναι μεγάλο, γιατὶ ἡ παρουσία τους στὴν γῆ ἦταν μιὰ Θεοφάνεια, ἕνα θαῦμα· καὶ ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος λέγει «σιγῇ τιμάσθω τὸ θαῦμα»· καὶ ἴσως μὲ τὴν σιγὴ τὴν δική μου θὰ ἐτιμῶντο σήμερα καλύτερα οἱ Ἅγιοι. Ὅμως κάνοντας ὑπακοὴ στὴν σεπτὴ πατριαρχικὴ ἐντολὴ θὰ τολμήσω νὰ προφέρω ἐλαχίστους ἀπὸ καρδίας λόγους.
.             Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης Εὐχαΐτων ἐγκωμιάζοντας τοὺς Τρεῖς Ἱεράρχες λέγει: «Μία μὲν γὰρ δόξα τοῖς τρισίν, ἡ Τριάς, εἷς δὲ σκοπὸς ἡ ἀρετή· εἷς δὲ ἀγών, κλονουμένην στηρίξαι καὶ κατασφαλίσασθαι τὴν εὐσέβειαν, ἓν δὲ ἔργον ἄληκτον, ψυχῶν σωτηρία, ἔργοις πᾶσι καὶ λόγοις καὶ τρόποις σπουδαζομένη. Τούτους ἔχομεν ἄνθρωποι μετὰ τὸν Σωτῆρα σωτῆρας, μετὰ τὸν Πλάστην δημιουργούς, μετὰ Θεὸν εὐεργέτας καὶ φύλακας τῶν ἡμετέρων ψυχῶν.»
.             Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος στὸν Ἀπολογητικό του λόγο ἀναφέρει: «Τίποτα δὲν ποθοῦσα περισσότερο ἀπὸ τὸ νὰ κλείσω τὴν θύρα τῶν αἰσθήσεων, νὰ ἐξέλθω τῆς σαρκὸς καὶ τοῦ κόσμου, νὰ συγκεντρωθῶ εἰς ἑαυτόν, νὰ συνδιαλεχθῶ μεθ’ ἑαυτοῡ καὶ μετὰ τοῦ Θεοῦ. Νὰ καταστῶ ἀληθινὰ καὶ συνεχῶς νὰ καθίσταμαι ἀληθής, ἀκηλίδωτος καθρέπτης τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν οὐρανίων, ἀπολαμβάνοντας ἤδη ἀπὸ τὸν παρόντα βίο τὴν ἐλπίδα τῶν ἀγαθῶν τῆς μελλούσης ζωῆς».
.             Καὶ ὅσο ὁ ἴδιος ἀπέφευγε τὴν δόξα τῶν ἀνθρώπων, τόσο ὁ Θεὸς τὸν ἐδόξαζε. Ὑπακούοντας στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ ἀφήνει τὴν ἀγαπημένη του ἡσυχία καὶ τὴν συναναστροφὴ μὲ τὸν Μέγα Βασίλειο καὶ γίνεται ὑπόδειγμα μερίμνης ποιμαντικῆς καὶ στοργῆς πρὸς τὸν βασανισμένο ἀπὸ τὶς αἱρέσεις λαὸ τοῦ Θεοῦ. Ἐμφανίζεται ὡς κανόνας πίστεως καὶ θεολόγος μέγιστος, ὡς εἰκόνα πραότητος καὶ ἐγκρατείας διδάσκαλος. Δὲν διστάζει νὰ ἀφήση γιὰ τὴν ἑνότητα καὶ τὴν εἰρήνη τῆς Ἐκκλησίας τὸν πατριαρχικὸ θρόνο· καὶ προστρέχει στὴν προτέρα του ἄσκησι καὶ ἡσυχία, γιὰ νὰ συνεχίση τὸ ἔργο του ἀθόρυβα, δίνοντας μυστικὴ μαρτυρία τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ σὲ ὅλους.
.             Ὁ Μέγας Βασίλειος, οἰκουμενικὸς διδάσκαλος καὶ φωστῆρας τῆς Ὀρθοδόξου πίστεως, πατέρας τοῦ μοναχισμοῦ, προστάτης τῶν πενήτων, προνοητὴς ὅλων ὅσοι ἐλπίζουν στὸν Θεό, ὑπῆρξε τὸ τέλειο πρότυπο τοῦ Ἐπισκόπου, ζῶσα Εἰκὼν τοῦ Χριστοῦ, γινόμενος τὰ πάντα τοῖς πᾶσι. Ὑπέμεινε συκοφαντίες καὶ κάθε λογῆς θλίψι. Ἔφερε πάνω του τὰ στίγματα τῆς κατὰ Θεὸν ζωῆς. Ἔλεγε στὸν Ἔπαρχο Μόδεστο ποὺ τὸν ἀπειλοῦσε (μὲ θάνατο). «Ὅσο γιὰ τὸν θάνατο, θὰ τὸν δεχόμουν ὡς εὐεργεσία, διότι θὰ μὲ ἔφερνε κοντὰ στὸν Θεό. Γι’ Αὐτὸν ζῶ, γι’ Αὐτὸν ἐνεργῶ, γι’ Αὐτὸν εἶμαι ὡς νεκρὸς καὶ Αὐτὸν ποθῶ ἀπὸ καιρό.» Ἐκοιμήθη προφέροντας τὶς λέξεις: «εἰς χεῖρας Σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά μου». Καὶ γίνεται ὁ Βασίλειος μέτοχος τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ τὴν ὁποία ἐπόθησε. «Πάντας ἡμᾶς πρόσδεξαι εἰς τὴν Βασιλείαν Σου, υἱοὺς φωτὸς καὶ υἱοὺς ἡμέρας ἀναδείξας, τὴν σὴν εἰρήνην καὶ τὴν σὴν ἀγάπην χάρισαι ἡμῖν.» Ὅπως χαρακτηριστικὰ λέγει στὴν Θεία Λειτουργία ποὺ συνέταξε.
.             Ὁ Ἅγιος Ἰωννης ὁ Χρυσόστομος, «ὁ κήρυκας τοῦ ἐλέους», «ὁ φωτισμένος ὀφθαλμὸς τῆς μετανοίας», ὅπως τὸν ἀποκαλοῦσαν, ὁ τέλειος ὑποτακτικὸς, ποὺ ἔζησε ὑπὸ τὴν καθοδήγησι ἑνὸς Σύρου ἀσκητοῦ στὴν ὑπακοή, στὴν ἀπόλυτη πτωχεία, τὴν νηστεία καὶ τὴν προσευχὴ γιὰ τέσσερα χρόνια. Ἀργότερα ἀποσύρθηκε σὲ μιὰ σπηλιὰ, μόνος μόνῳ Θεῷ, ἀφιερωμένος στὴν ἄσκησι καὶ στὴ μελέτη τῶν γραφῶν. Ὅταν ἐκλήθη νὰ γίνη Πατριάρχης στὴν Βασιλεύουσα, μετέφερε αὐτὴν τὴν μοναχική του ἐμπειρία καὶ ζοῦσε ὡς ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος, μακρυὰ ἀπὸ τὰ τοῦ κόσμου καὶ ταυτόχρονα μετέχοντας στὸν πόνο, στὸν ἀγῶνα καὶ στὶς ἀγωνίες τοῦ κόσμου, νουθετῶντας, στηρίζοντας, ὁδηγῶντας σὲ μετάνοια τοὺς ἁμαρτωλούς. Ἐμφορούμενος ἀπὸ τὸ ἀσκητικὸ αὐτὸ πνεῦμα συνέταξε τὴ Θεία Λειτουργία ποὺ τελοῦμε καθημερινὰ «ὑπὲρ τῆς οἰκουμένης, ὑπὲρ τῆς Ἁγίας Καθολικῆς καὶ Ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας… εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν, εἰς κοινωνίαν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, εἰς βασιλείας οὐρανῶν πλήρωμα». Μετὰ ἀπὸ διωγμούς, ἐξορίες, συκοφαντίες, ἀσθένειες καὶ μεγάλη περιφρόνησι τελειώνει δηλαδὴ ἀρχίζει τὴν ζωή του λέγοντας: «Δόξα τῷ Θεῷ πάντων ἕνεκεν». Καὶ φθάνει σὲ αὐτὸ τὸ σημεῖο, ἐπειδὴ ἐναπέθεσε τὸν ἑαυτό του στὴν πρόνοια τοῦ Θεοῦ. «Σοὶ παρακατατιθέμεθα τὴν ζωὴν ἡμῶν ἅπασαν καὶ τὴν ἐλπίδα».
.             Οἱ Ἅγιοι Τρεῖς Ἱεράρχες ἔλαμψαν καὶ λάμπουν ὡς ἀστέρες πολύφωτοι στὸ στερέωμα τῆς Ἐκκλησίας μὲ τὴν ζωή τους, μὲ τὸν λόγο τους καὶ μὲ τὴν σιωπή τους. Ἔζησαν κατ’ ἀρχὴν στὴν ἄσκησι, στὴν μελέτη, στὴν προσευχὴ, παραδομένοι ὁλοκληρωτικὰ στὸν Θεὸ. Καὶ ὄντας μόνοι, ἦσαν μαζὶ μὲ ὅλους. Ἤθελαν νὰ χαθοῦν, νὰ ἐξαφανισθοῦν, νὰ μὴν ὑπάρχουν. Εἶχαν διαγράψει τὸν ἑαυτό τους. Ὁ Θεὸς ὅμως, ὁ πάντα ποιῶν εἰς εὐεργεσίαν τῆς ζωῆς ἡμῶν, ἐνήργησε διαφορετικά. Τοὺς στέλνει στὸν κόσμο γιὰ νὰ ποιμάνουν τὸν βασανισμένο ἀπὸ τὶς αἱρέσεις καὶ πονεμένο ἀπὸ τὰ πάθη καὶ τὶς ἀδυναμίες λαὸ τοῦ Θεοῦ· νὰ στηρίξουν τὴν νεότητα παιδαγωγῶντας την. Καὶ ἐνῶ ζοῦσαν στὸν κόσμο, δὲν ἔφυγαν ποτὲ ἀπὸ τὴν ἔρημο. Τί νὰ πρωτοθαυμάση κανείς; Τῆς ψυχῆς τους τὴν καθαρότητα; Τοῦ σώματος τὸν ἁγιασμό; Τὴν χρηστότητα τῶν τρόπων; Τὴν λαμπρότητα τοῦ βίου; Τὴν εὐκοσμία τῶν ἠθῶν; Τὴν ἄσαρκον πολιτείαν; Τοὺς ὑπὲρ τῶν ὀρθῶν δογμάτων ἀγῶνας καὶ ἱδρῶτας; Τοὺς διωγμούς; Τοὺς πολέμους; Τοὺς κινδύνους; Τὸν θάνατον;
.             Ἔγιναν τὰ πάντα τοῖς πᾶσι. Ὁ Θεὸς τοὺς ἐθαυμάστωσε μὲ οὐράνια χαρίσματα, μὲ κατορθώματα ποὺ ξεπερνοῦν τὰ ἀνθρώπινα. Χαρίτωσε τὰ ἅγια Λείψανά τους. Καὶ γίνονται πρέσβεις πρὸς τὸν Θεὸ γιὰ ὅλους μας. Γίνονται εἰδικὰ οἱ προστάτες τῶν γραμμάτων, προστάτες τῶν διδασκόντων καὶ διδασκομένων.
.             Παναγιώτατε, εἶναι μεγάλη εὐλογία γιὰ τὴν Ἐκκλησία ἡ μεταφορὰ τῶν ἱερῶν Λειψάνων τῶν ἁγίων ἐκ τῶν προκατόχων Σας,  Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου καὶ Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, ἀπὸ τὴν Δύσι στὴν Βασιλεύουσα Πόλι μερίμνῃ τῆς Ὑμετέρας Παναγιότητος. Καὶ σήμερα πρόκεινται εἰς προσκύνησιν καὶ ἁγιασμὸν τῶν πιστῶν ἐν τῷ πανσέπτῳ πατριαρχικῷ ναῷ ὁμοῦ μετὰ τοῦ ἱεροῦ Λειψάνου τοῦ ὁμόφρονός των Βασιλείου τοῦ Μεγάλου.
.             Ὁ Μέγας Βασίλειος, στὴν Λειτουργία ποὺ συνέταξε, παρακαλεῖ τὸν Θεόν: «τὰ νήπια ἔκθρεψον, τὴν νεότητα παιδαγώγησον». Βλέπει κανεὶς τὴν φροντίδα, τὸν πόνο καὶ τὴν προσευχὴ τῆς Ἐκκλησίας γιὰ τὴν νεότητα. Ἕνας μαθητὴς τῶν Μεγάλων Ἱεραρχῶν ἀρκετοὺς αἰῶνες ἀργότερα, ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλὸς, ἀπὸ τὸ σκαμνί του, ποὺ εἶναι ὁ τάφος του, ὅπως ὁ ἴδιος χαρακτηριστικὰ λέγει, καὶ μιλάει ὁ νεκρὸς ἑαυτός του (καὶ ἐπειδὴ εἶναι νεκρὸς καὶ ἅγιος τὰ λόγια του εἶναι διαχρονικά), προέτρεπε τοὺς ἀνθρώπους λέγοντας: «Τὸ σχολεῖον ἀνοίγει τὲς ἐκκλησίες, τὸ σχολεῖον ἀνοίγει τὰ μοναστήρια. Ἀπὸ τὸ σχολεῖον μανθάνομεν τὸ κατὰ δύναμιν τί εἶναι Θεός, τί εἶναι ἁγία Τριάς, τί εἶναι ἄγγελοι, ἀρχάγγελοι, τί εἶναι δαίμονες. Τί εἶναι Παράδεισος, τί εἶναι κόλασις, τί εἶναι ἁμαρτία, ἀρετή. Τί εἶναι Βάπτισμα, τί εἶναι τὸ ἅγιον Εὐχέλαιον, ὁ τίμιος γάμος, τί εἶναι ψυχή, τί εἶναι κορμί. Ἀνίσως καὶ δὲν ἤτανε σχολεῖα, ποῦ ἤθελα ἐγὼ νὰ μάθω νὰ σᾶς διδάσκω; Τὰ πάντα ἀπὸ τὸ σχολεῖον τὰ μανθάνομεν καὶ χωρὶς αὐτὸ περιπατοῦμεν εἰς τὸ σκότος». Ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς μιλάει ἁπλᾶ, προσωπικὰ καὶ ταυτόχρονα νοιώθεις ὅτι μιλάει ὁ Θεὸς δι’ αὐτοῦ, ἐπειδὴ πονάει γιὰ τὸν λαὸ τοῦ Θεοῦ, γιὰ τὰ νέα παιδιά.
.             Σήμερα ποὺ κλονίζονται οἱ ἀξίες, κλονίζονται τὰ πάντα καὶ ὑπάρχει αὐτὴ ἡ εὐδαιμονία, ἡ ἄνεσι καὶ ἡ εὔκολη ροπὴ πρὸς τὸ κακό, ἡ προσευχὴ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας «τὴν νεότητα παιδαγώγησον» γίνεται πιὸ ἔντονη. Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία εἶναι ἡ πνευματικὴ μήτρα ὅπου ἀναπτύσσεται καὶ ζωογονεῖται ὁ ἄνθρωπος· γιατὶ αἰσθάνεται ὅτι ὁ Κύριος εἶναι ἡ βοήθεια τῶν ἀβοηθήτων, ἡ ἐλπὶς τῶν ἀπηλπισμένων, ὁ σωτὴρ τῶν χειμαζομένων, ὁ ἰατρὸς τῶν ψυχῶν καὶ τῶν σωμάτων. Μέσα στὴν Ἐκκλησία ὁ εὐαίσθητος καὶ πονεμένος νέος ποὺ ἀναζητεῖ, ὄντας κουρασμένος ἀπὸ τὶς κοσμικὲς ἐπιθυμίες, ἀπὸ τὸν φόρτο τῶν μαθημάτων καὶ ἐνίοτε ἀπὸ τὶς πιέσεις καὶ τὶς συνεχεῖς συμβουλὲς τῶν μεγάλων, βρίσκει μιὰ ἀνάπαυσι ποὺ τοῦ γεμίζει τὴν ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα. Ἀκούει μυστικὰ τὴν φωνὴ τοῦ Κυρίου: «Δεῦτε πρός με  πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς». Αἰσθάνεται ὅτι ἡ ἐμπιστοσύνη στὸν Θεὸ δίνει τὴν ἀπόλυτη ἀσφάλεια. Γεμίζει ἀπὸ φῶς ὅλη του ἡ ὕπαρξι, ἔχει δεχθῆ τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ «ποὺ ἀνιστᾶ τοὺς νεκροὺς καὶ ἀνορθοῖ τοὺς κατερραγμένους». Παίρνει μιὰ ἄλλη δύναμι ζωοποιό, σηκώνει τὸν προσωπικό του σταυρὸ καὶ συνεχίζει τὸν ἀγῶνα του δοξάζοντας γιὰ ὅλα τὸν Θεό. Τελικὰ οἱ δοκιμασίες καὶ οἱ ἀποτυχίες ποὺ πέρασε γίνονται μεγάλες εὐλογίες καὶ ἐπιτυχίες. Ἡ Ἐκκλησία σέβεται τὸν ἄνθρωπο.
.             Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος στὴν εὐχὴ τῆς Ἁγίας Ἀναφορᾶς λέγει: «Εὐχαριστοῦμέν σοι ὑπὲρ πάντων, ὧν ἴσμεν καὶ ὧν οὐκ ἴσμεν, τῶν φανερῶν καὶ ἀφανῶν εὐεργεσιῶν τῶν εἰς ἡμᾶς γεγενημένων.» Οἱ ἀφανεῖς εὐεργεσίες, ποὺ δὲν τὶς γνωρίζομε, εἶναι πολὺ περισσότερες ἀπὸ τὶς φανερὲς καὶ μπορεῖ νὰ εἶναι δοκιμασίες διὰ τῶν ὁποίων μᾶς ἐπισκέπτεται ὁ Θεός.
.             Ἕνας ἄλλος γνήσιος ὑποτακτικὸς τῶν μεγάλων ἱεραρχῶν, ἕνα ἀμάραντο ἄνθος τῆς Ἁγιορειτικῆς ἐρήμου, ποὺ μεταφυτεύθηκε θείᾳ ἐπινεύσει στὸ κέντρο τῆς Ἀθήνας, ἕνας ἄριστος σύγχρονος παιδαγωγός, ὁ μακαριστὸς Γέροντας Πορφύριος, ποὺ ἀνάλωσε τὸν ἑαυτό του γιὰ νὰ στηρίξη κουρασμένους καὶ πονεμένους ἀνθρώπους, εἰδικὰ νέους, ἔλεγε: «Νὰ βλέπωμε τὸν Θεὸ στὸ πρόσωπο τῶν παιδιῶν καὶ νὰ δώσωμε τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ στὰ παιδιά. Ἡ ἁγιότητα τῶν γονέων εἶναι ἡ καλύτερη ἐν Κυρίῳ ἀγωγή. Μὲ τὴν προσευχὴ καὶ τὴν ἁγιωσύνη τῶν γονέων καὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν μποροῦν νὰ βοηθηθοῦν τὰ παιδιὰ στὸ σχολεῖο. Μὲ ἀνθρώπινους τρόπους δὲν διορθώνονται οἱ κακὲς καταστάσεις. Μόνο μὲ τὴν προσευχὴ φέρνετε ἀποτέλεσμα. Νὰ μπῆ ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ στὴν ψυχή τους καὶ νὰ τὰ ἀλλοιώ¬ση».

 Παναγιώτατε Πάτερ καὶ Δέσποτα,

 .             «τοῖς τῶν μεγάλων ἱεραρχῶν ῥήμασι καὶ ἴχνεσι ἑπόμενος» αἴρετε καὶ Ἐσεῖς τὸν σταυρὸ τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας, ἡ ὁποία ζῆ μέσα στοὺς αἰῶνες ὡς μηδὲν ἔχουσα καὶ τὰ πάντα κατέχουσα· μὲ προσευχή, καρτερία, σιωπή, μὲ εὐγένεια καὶ πολλὴ ὑπομονὴ, ὑπακούοντας στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, ἀντλῶντας δύναμι ἀπὸ τὴν Θεία Λειτουργία, ὅπου ὁ Κύριος ἀεὶ σφαγιάζεται ἁγιάζων τοὺς μετέχοντας εἰς Αὐτόν. Παίρνετε δύναμι προσκυνῶντας τὰ ἱερὰ καὶ ὅσια τῆς πίστεώς μας. Ἀναπαύεσθε μὲ τὸ νὰ κουράζεσθε γιὰ τοὺς ἄλλους. Δὲν εἶναι ἄνευ σημασίας ὅτι πρὶν ἀρχίσετε τὴν εἰρηνική σας πορεία ἀνὰ τὴν οἰκουμένη ἤλθατε πρῶτα στὸ Ἅγιον Ὄρος, στὸν τόπο τῆς προσευχῆς καὶ τῆς ἡσυχίας, γιὰ νὰ πάρετε τὴν εὐλογία τῆς Παναγίας, γιὰ νὰ προσευχηθῆτε. Καὶ τώρα ποὺ ἀρχίσατε νὰ διανύετε τὴν τρίτη δεκαετία τῆς πατριαρχικῆς Σας διακονίας, πάλι ἀπὸ τὸ Περιβόλι τῆς Παναγίας ξεκινήσατε. Τὸ τοῦ Μεγάλου Βασιλείου «τὴν νεότητα παιδαγώγησον» εἶναι ἡ προσευχὴ καὶ ἡ μέριμνά Σας. Ἀγωνίζεσθε γιὰ τὴν ἐπαναλειτουργία τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τῆς Χάλκης, ἀγωνίζεσθε γιὰ τὴν Μεγάλη τοῦ Γένους Σχολή, γιὰ τὰ Ἐκπαιδευτήρια καὶ γιὰ τὰ παιδιὰ τῆς ὁμογένειας, ἀκόμη γιὰ τὴν Ἀθωνιάδα Σχολή. Ἀγωνίζεσθε γιὰ ὅλους. Ἡ χαρὰ καὶ ἡ συγκίνησί Σας ὅταν ἔρχωνται νέοι καὶ νέες, μαθητὲς καὶ μαθήτριες στὴν Βασιλεύουσα, εἶναι μεγάλη. Καὶ αὐτοὶ κοντά Σας βλέπουν τὸν Πατέρα ποὺ θὰ τοὺς ἀκούση καὶ θὰ σταλάξη βάλσαμο στὶς εὐαίσθητες ψυχές τους, θὰ τοὺς μεταδώση τὸ μήνυμα τῆς Ἀναστάσεως, τῆς χαρᾶς ποὺ ἔρχεται ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ διὰ τῆς ἄρσεως τοῦ προσωπικοῦ τους σταυροῦ· θὰ τοὺς μεταδώση φῶς ἀπὸ τὴν ἀκοίμητη κανδήλα τοῦ Φαναρίου, τὸ φῶς τῶν Ἱερῶν Παραδόσεών μας, τὸ φῶς τῆς Ὀρθοδοξίας, τὸ φῶς τῆς Εὐαγγελικῆς ἀληθείας, ποὺ οἱ Ἅγιοι Τρεῖς Μεγάλοι Ἱεράρχες καὶ ὅλοι οἱ Ἅγιοι Πατέρες, ἐπώνυμοι καὶ ἀνώνυμοι, «παρέδωκαν τῇ Ἐκκλησίᾳ».
.             Ὧν ταῖς ἁγίαις πρεσβείαις καὶ Ὑμετέραις θεοπειθέσι Πατριαρχικαῖς εὐχαῖς, Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, ἐν ὁμονοίᾳ καὶ εἰρηνικῇ καταστάσει ἡμᾶς διαφυλάξαι καὶ τῆς οὐρανίου Αὐτοῦ Βασιλείας ἀξιώσαι. Ἀμήν.

ΠΗΓΗ: ec-patr.org

, ,

Σχολιάστε

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ Ἀναφορά στόν βίο καί στό ἔργο τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν, τῶν φωτεινῶν ὁροσήμων τοῦ παγκοσμίου πολιτισμοῦ.

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ

Ἀναφορά στόν βίο καί στό ἔργο τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν,
τῶν φωτεινῶν ὁροσήμων τοῦ παγκοσμίου πολιτισμοῦ.
Τοῦ Λάμπρου Κ. Σκόντζου, Θεολόγου – Καθηγητοῦ.

.               Ἡ ἑλληνικὴ παιδεία καὶ ὁ πολιτισμὸς ἔχουν τὴ δική τους ἑορτή. Στὶς 30 Ἰανουαρίου ἑορτάζουν μαζὶ μὲ τὴν Ἐκκλησία μας τὴ μνήμη τριῶν ξεχωριστῶν προσωπικοτήτων τῆς παγκόσμιας ἱστορίας, τῶν ἰσαρίθμων Ἱεραρχῶν, τοῦ Μεγάλου Βασιλείου, τοῦ Γρηγορίου τοῦ Ναζιανζηνοῦ καὶ τοῦ Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου. Τιμώντας ἐκείνους, τιμᾶμε μαζὶ ὅλα τὰ εὐγενῆ ἀνθρώπινα ἐπιτεύγματα καὶ τὸν πολιτισμό, διότι αὐτοὶ τὰ βίωσαν καὶ τὰ καλλιέργησαν στὸ ἔπακρο καὶ γι’ αὐτὸ δικαίως καθιερώθηκαν προστάτες τους.
.               Ὁ Μέγας Βασίλειος γεννήθηκε στὴν Καισαρεία τῆς Καππαδοκίας τὸ 330. Οἱ γονεῖς του Βασίλειος καὶ Ἐμμέλεια, μαζὶ μὲ τὴ γιαγιά του Μακρίνα, φρόντισαν νὰ γεμίσουν τὴν ψυχή του μὲ εὐσέβεια καὶ ἀγάπη γιὰ τὴν Ἐκκλησία. Σπούδασε στὶς πιὸ ὀνομαστὲς σχολὲς τῆς ἐποχῆς του, μὲ ἀποκορύφωμα τὶς φιλοσοφικὲς σχολὲς τῶν Ἀθηνῶν. Ἐκεῖ, μαζὶ μὲ τὸ φίλο του Γρηγόριο τὸ Ναζιανζηνό, σπούδασε τέσσερα χρόνια (351- 355) φιλοσοφία, νομικά, ρητορική, γεωμετρία, ἀστρονομία, μουσικὴ καὶ ἰατρική. Ὅταν ὁλοκλήρωσε τὶς σπουδές του ἐπέστρεψε στὴν πατρίδα του καὶ ἐργάστηκε ὡς δικηγόρος καὶ δάσκαλος τῆς ρητορικῆς. Παράλληλα ἐπισκέφτηκε διάφορα ὀνομαστὰ μοναστικὰ κέντρα προκειμένου νὰ γνωρίσει τὴν μοναχικὴ ζωή. Τὸ 360 ἀποσύρθηκε μαζὶ μὲ τὸ φίλο του Γρηγόριο σὲ ἐρημικὴ τοποθεσία, κοντὰ στὸνἼρη ποταμὸ τοῦ Πόντου, ὅπου μόνασε ὣς τὸ 363 μελετώντας καὶ συγγράφοντας. Τὸ 363 χειροτονήθηκε πρεσβύτερος στὴν Καισαρεία, ἀναπτύσσοντας τεράστια φιλανθρωπικὴ δράση.
.               Τὸ 370 ἐξελέγη ἀρχιεπίσκοπος Καισαρείας τῆς Καππαδοκίας. Τότε ἀρχίζει ἕνα καταπληκτικὸ κοινωνικὸ ἔργο. Ἵδρυσε τὴν περίφημη «Βασιλειάδα», ἕνα τεράστιο συγκρότημα εὐποιΐας, τὸ ὁποῖο περιελάμβανε νοσοκομεῖο, ὀρφανοτροφεῖο, πτωχοκομεῖο, ἐπαγγελματικὲς σχολές, κ.λ.π. Μέσα σὲ αὐτὸ ἔβρισκαν καταφύγιο καὶ βοήθεια χιλιάδες ἄνθρωποι. Κατὰ τὸν φοβερὸ λιμὸ τοῦ 367 – 368 ἔσωσε ἀπὸ βέβαιο θάνατο ὅλους τοὺς φτωχοὺς τῆς εὐρύτερης περιοχῆς τῆς Καισάρειας. Ταυτόχρονα ἀνέπτυξε τεράστια ποιμαντικὴ καὶ συγγραφικὴ δράση. Ὑπῆρξε δεινὸς θεολόγος, μέγας συγγραφέας, τοῦ ὁποίου τὸ ἔργο εἶναι μέχρι σήμερα πρωτοπόρο. Ἐξαιτίας τοῦ φιλάσθενου ὀργανισμοῦ του καὶ τοῦ ἀφάνταστου κόπου τοῦ ἔργου του πέθανε νέος 49 ἐτῶν στὶς 31 Δεκεμβρίου τοῦ 378. Ἡ κηδεία του ἔγινε τὴν 1η Ἰανουαρίου τοῦ 379 μὲ πρωτοφανεῖς ἐκδηλώσεις σεβασμοῦ καὶ τιμῆς ἀπὸ ἐχθροὺς καὶ φίλους. Ἡ Ἐκκλησία μας τὴν ἡμέρα αὐτὴ τιμᾶ τὴν μνήμη του.
.               Ὁ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος γεννήθηκε τὸ 329 στὴν Ναζιανζὸ τῆς Καππαδοκίας. Ὁ πατέρας του Γρηγόριος καὶ ἡ μητέρα του Νόννα, εὔποροι ὄντες, ἔδωσαν μεγάλη μόρφωση μὰ καὶ εὐσέβεια στὸ παιδί τους. Φοίτησε στὶς ὀνομαστὲς σχολὲς τῆς Καισαρείας τῆς Καππαδοκίας, τῆς Καισαρείας τῆς Παλαιστίνης, τῆς Ἀλεξανδρείας καὶ τῶν Ἀθηνῶν. Ὅπως ἀναφέραμε, ἐκεῖ γνωρίστηκε μὲ τὸν Βασίλειο. Ὅταν ὁλοκλήρωσε τὶς σπουδές του γύρισε στὴν Ναζιανζὸ καὶ προτίμησε νὰ ἀφιερωθεῖ στὴν ὑπηρεσία τῆς Ἐκκλησίας. Μόνασε γιὰ ἕνα χρόνο μαζὶ μὲ τὸ Βασίλειο στὸνἼρη ποταμὸ τοῦ Πόντου καὶ στὴ συνέχεια χειροτονήθηκε ἐπίσκοπος Σασίμων. Τὸ 379 σύνοδος ἐπισκόπων τῆς Ἀντιοχείας ἀποφάσισε νὰ μεταβεῖ ὁ Γρηγόριος στὴν Κωνσταντινούπολη προκειμένου νὰ ἀντιμετωπισθεῖ ἡ ἀρειανικὴ λαίλαπα στὴν Βασιλεύουσα. Μὲ ὁρμητήριο ἕνα μικρὸ ναὸ κήρυττε στὰ πλήθη καὶ σὲ μικρὸ χρονικὸ διάστημα κατόρθωσε νὰ ἀναχαιτίσει τὴν αἵρεση. Τὸ 380 ἀναδείχτηκε ἀρχιεπίσκοπος τῆς Κωνσταντινούπολης χωρὶς οὐσιαστικὰ νὰ τὸ ἐπιθυμεῖ. Ὅταν κάποιοι ἀμφισβήτησαν τὴν ἐκλογή του γιὰ τυπικοὺς λόγους παραιτήθηκε καὶ ἐπέστρεψε στὴν Καππαδοκία, ζώντας τὸ ὑπόλοιπο τοῦ βίου του μὲ προσευχή, ἄσκηση, φιλανθρωπία καὶ ἡσυχία. Συνέγραψε τεράστιο θεολογικὸ καὶ ποιητικὸ ἔργο. Πέθανε στὶς 25 Ἰανουαρίου τοῦ 390. Τὴν ἡμέρα αὐτὴ τιμᾶ ἡ Ἐκκλησία τὴ μνήμη του.
.               Ὁ Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος γεννήθηκε στὴν Ἀντιόχεια τὸ 354. Ὁ πατέρας του ἦταν εἰδωλολάτρης, τὸν ὁποῖο μετέστρεψε στὸν Χριστιανισμὸ ἡ σύζυγός του καὶ μητέρα τοῦ Ἰωάννη ὑπέροχη Ἀνθοῦσα. Ἀφοῦ ὁλοκλήρωσε τὴν ἐγκύκλιο μόρφωσή του, προσκολλήθηκε στὸν ὀνομαστὸ εἰδωλολάτρη Λιβάνιο ὥστε νὰ συμπληρώσει τὶς σπουδές του στὴ ρητορικὴ καὶ στὴ φιλοσοφία. Ἡ ἐπίδοσή του ἦταν τέτοια ὥστε ὁ Λιβάνιος τὸν προόριζε γιὰ διάδοχό του στὴ Σχολή! Ἀμέσως μετὰ σπούδασε Θεολογία στὴν ὀνομαστὴ Θεολογικὴ Σχολὴ τῆς Ἀντιόχειας. Ἄσκησε γιὰ λίγο χρόνο τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ρήτορα, στὸ ὁποῖο σημείωσε μεγάλη ἐπιτυχία. Ὅμως πολὺ γρήγορα ἐγκατέλειψε τὴν κοσμικὴ δόξα, τὸ προσοδοφόρο ἐπάγγελμα καὶ τὶς ἰαχὲς τοῦ πλήθους καὶ ἀφιερώθηκε στὴν ὑπηρεσία τῆς ἐκκλησίας. Τὸ 380 χειροτονήθηκε διάκονος καὶ τὸ 385 πρεσβύτερος στὴν Ἀντιόχεια. Γιὰ δεκατρία ὁλόκληρα χρόνια ἐργάστηκε δραστήρια καὶ ἀναδείχθηκε πρότυπο ποιμένα, διδασκάλου καὶ κοινωνικοῦ ἐργάτη. Πλῆθος ἀναξιοπαθούντων ἔβρισκαν κοντά του πνευματικὴ καὶ ὑλικὴ στήριξη. Τὸ 398 ὁδηγήθηκε παρὰ τὴ θέλησή του νὰ ἀναλάβει τὸ θρόνο τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ὡς Ἀρχιεπίσκοπος τῆς Βασιλεύουσας ἀνέλαβε ἕναν τιτάνιο ἀγώνα κατὰ τῆς διαφθορᾶς καὶ τῆς ἀκολασίας ποὺ εἶχε ἐπικρατήσει στὴν πλούσια πρωτεύουσα τοῦ κράτους. Ξεκίνησε τὸ ξεκαθάρισμα ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία καὶ ἔφτασε μέχρι τὰ ἀνάκτορα καὶ ἰδιαίτερα στηλίτευσε τὴν διεφθαρμένη αὐτοκράτειρα Εὐδοξία. Ἦρθε σὲ ρήξη μὲ τοὺς ἰσχυροὺς τοῦ χρήματος καὶ τῆς κρατικῆς ἐξουσίας. Ὅλοι αὐτοὶ κατόρθωσαν ἀκόμα καὶ μὲ ἀπόφαση ψευδοσυνόδου ( Ἱέρειας τοῦ 407) νὰ ἐξοριστεῖ δυὸ φορὲς στὸν Πόντο. Στὶς 14 Σεπτεμβρίου τοῦ 407 δὲν ἄντεξε τὶς κακουχίες καὶ πέθανε καθ’ ὁδὸν στὰ βάθη τῆς Ἀρμενίας.
.               Τὸ ἔργο τοῦ Ἰωάννη ὑπῆρξε τεράστιο. Τὸ συγγραφικό του ἔργο κολοσσιαῖο. Ἡ κοινωνική του προσφορὰ ἀνεκτίμητη. Ἡ Ἐκκλησία μας τοῦ προσέδωσε τὸν τίτλο Χρυσόστομος, διότι ὑπῆρξε πραγματικὰ ὁ μεγαλύτερος Πατέρας ρήτορας, τὸ γλυκόλαλο ἀηδόνι τῆς Ἐκκλησίας, ὅπως παρατηρεῖ σύγχρονος στοχαστής. Ἡ μνήμη του ἑορτάζεται στὶς 13 Νοεμβρίου.
.               Ἡ τριάδα τῶν κορυφαίων αὐτῶν ἱεραρχῶν τῆς Ἐκκλησίας μας, ἔχει καθιερωθεῖ στὴ συνείδηση τῶν πιστῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀνθρώπινης ἱστορίας, ὡς οἱ φωτεινὲς ἐκεῖνες προσωπικότητες οἱ ὁποῖες ἔπαιξαν καθοριστικὸ ρόλο στὴ διαμόρφωση τοῦ παγκοσμίου πολιτισμοῦ. Εἶναι οἱ ἐκπρόσωποι μιᾶς πλειάδας φωτόμορφων πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνο διέσωσαν ὅ,τι πολύτιμο εἶχε δημιουργήσει ἡ ἀνθρώπινη διάνοια ὣς τότε, κυρίως τῶν Ἑλλήνων, ἀλλὰ μέσα στὸ πνεῦμα τοῦ φωτός, τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς ἀγάπης τῆς ἀπαράμιλλης διδασκαλίας τοῦ Χριστοῦ, συνέθεσαν τὸν νέο πολιτισμὸ τοῦ κόσμου, τὸν ἑλληνοχριστιανικό. Οἱ τρεῖς ἱεράρχες ἔχουν καθιερωθεῖ ὡς οἱ προστάτες τῶν γραμμάτων καὶ τοῦ πολιτισμοῦ ἀπὸ τὸν 10ο κιόλας αἰώνα ἀπὸ τὸν φωτισμένο ἐπίσκοπο Εὐχαΐτων Ἰωάννη Μαυρόποδα. Ἐκεῖνος εἶχε βάλει τέλος στὴν ἱερὴ διαμάχη στοὺς κόλπους τῆς Ἐκκλησίας γιὰ τὸ ποιός ἀπὸ τοὺς τρεῖς Ἱεράρχες ὑπῆρξε ὁ πιὸ σπουδαῖος. Τέτοια ἦταν ἡ ἐπίδραση τῶν μεγάλων αὐτῶν προσωπικοτήτων στὴ συνείδηση τῶν πιστῶν! Ἔτσι ἀπὸ τότε στὴν ἱερὴ κοινὴ μνήμη τους (30 Ἰανουαρίου) μαζὶ μὲ αὐτοὺς τιμῶνται τὰ γράμματα καὶ ἑορτάζουν οἱ παράγοντες τῆς παιδείας, διδάσκοντες καὶ διδασκόμενοι.
.               Οἱ ὑπέροχες φωτεινὲς αὐτὲς προσωπικότητες ἀποτελοῦν τὴν ἠχηρὴ ἀπάντηση σὲ ὅσους εἴτε ἀπὸ ἄγνοια, εἴτε ἀπὸ σκόπιμη ἐμπάθεια συκοφαντοῦν τὸν Χριστιανισμὸ ὡς δῆθεν σκοταδιστικὸ σύστημα, τὸ ὁποῖο κατάστρεψε τὸν ἀρχαῖο πολιτισμὸ καὶ ὁδήγησε τὴν ἀνθρωπότητα στὸ σκοτεινὸ μεσαίωνα. Οἱ τρεῖς Ἱεράρχες, καὶ τὸ σύνολο σχεδὸν τῶν πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας, ὑπῆρξαν φορεῖς ὑψηλῆς μορφωτικῆς στάθμης. Ὁ Μέγας Βασίλειος κατεῖχε ὅλη σχεδὸν τὴ γνώση τῆς ἐποχῆς του, ἦταν θεολόγος, φιλόλογος, ἰατρός, γεωμέτρης, φυσιοδίφης, νομικός, ρήτορας, μουσικὸς κ.λ.π. Ὁ Γρηγόριος ὑπῆρξε μέγας θεολόγος, ἀπαράμιλλος ποιητὴς ἀρχαϊκῶν στίχων, ρήτορας καὶ φιλόσοφος. Χάρη στὴν κολοσσιαία μόρφωσή του διετέλεσε καθηγητὴς τῶν ὀνομαστῶν φιλοσοφικῶν σχολῶν τῶν Ἀθηνῶν! Ὁ Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ὑπῆρξε ὀνομαστὸς ρήτορας, νομικός, θεολόγος, ἄριστος φιλόλογος καὶ ἀπαράμιλλος χειριστὴς τοῦ λόγου, γι’ αὐτὸ ὀνομάστηκε καὶ Χρυσόστομος. Ὁ ὀνομαστὸς ἐθνικὸς δάσκαλός του Λιβάνιος εἶχε πεῖ μὲ πίκρα πὼς τὸν ὑπέροχο αὐτὸ μαθητή του τὸν κέρδισε ὁ Χριστιανισμὸς καὶ ἔτσι ὁ ἐθνισμὸς ἔχασε μία σπάνια πνευματικὴ προσωπικότητα!
.               Ἡ συγκεκριμένη ἱστορικὴ περίοδος ποὺ ἔζησαν ἦταν ἐποχὴ μεταβατική, ἔντονων πνευματικῶν συγκρούσεων. Ὁ ἀρχαῖος κόσμος ἔδυε κάτω ἀπὸ τὴν ἱστορικὴ ἀναγκαιότητα καὶ μία νέα πραγματικότητα ἔπαιρνε τὴ θέση του στὸ πνευματικὸ στερέωμα, ὁ Χριστιανισμός. Αὐτὴ ἡ μετάβαση δὲν ἔγινε χωρὶς συγκρούσεις καὶ τριβές. Ὁ θνήσκων ἐθνισμὸς ἀνθίστατο μὲ ὅσες δυνάμεις τοῦ εἶχαν ἀπομείνει. Ἡ θλιβερὴ περίπτωση τοῦ ψευτορομαντικοῦ Ἰουλιανοῦ (361-363) νὰ νεκραναστήσει τὴν εἰδωλολατρία μὲ τὴ βία καὶ τοὺς διωγμοὺς κατὰ τοῦ Χριστιανισμοῦ, χωρὶς φυσικὰ ἀποτέλεσμα, ἀποτελεῖ μία φανερὴ πτυχὴ τῆς ταραγμένης ἐκείνης ἐποχῆς. Οἱ ἐν λόγῳ πατέρες ὅμως ὄχι μόνο εἶδαν τήν, χωρὶς πισωγύρισμα, ροὴ τῶν ἱστορικῶν πραγμάτων ἀλλὰ συνέβαλαν θετικὰ σ’ αὐτό. Παράλληλα κράτησαν συνετὴ στάση μπροστὰ στὶς βαρβαρότητες τοῦ ἐθνισμοῦ. Εἶναι χαρακτηριστικὴ ἡ ἐπιστολὴ τοῦ Γρηγορίου πρὸς τὸν φίλο του καὶ πρώην συμμαθητή του Ἰουλιανό. Προέτρεπε τὸν φανατικὸ αὐτοκράτορα νὰ μελετήσει καλλίτερα τὸν ἑλληνισμὸ ὥστε νὰ διδαχθεῖ μέσα ἀπὸ αὐτὸν ὅτι δὲν δικαιολογοῦνται διωγμοὶ καὶ κακουργίες στὸ ὄνομα αὐτοῦ. «Τὸ ἑλληνίζειν ἐστὶ πολυσή μαντον», τόνιζε ὁ σοφὸς ἱεράρχης. Μετὰ τὴν ἐπιστολὴ αὐτὴ ὁ θηριώδης αὐτοκράτορας ἄρχισε νὰ ἀλλάζει στάση κατὰ τῶν Χρισιανῶν.
.               Οἱ τρεῖς Ἱεράρχες δὲν ἦταν μόνο θιασῶτες τοῦ λόγου, ἀλλὰ καὶ ἀκάματοι ἐργάτες τοῦ ἔργου. Μιὰ σύντομη ματιὰ στὸ βίο τους, μᾶς βεβαιώνει γιὰ τὸ πολύπλευρο ποιμαντικό, κοινωνικὸ καὶ πνευματικό τους ἔργο. Ὅπως προαναφέραμε ἡ περίφημη καὶ μοναδικὴ «Βασιλειάδα» τοῦ Μ. Βασιλείου στὴν Καισάρεια τῆς Καππαδοκίας, οἱ τιτάνιοι ἀγῶνες κατὰ τῶν ἀρειανῶν τῆς Κωνσταντινούπολης τοῦ Γρηγορίου καὶ τὸ θαυμαστὸ φιλανθρωπικὸ ἔργο τοῦ Χρυσοστόμου στὴν Ἀντιόχεια καὶ μετὰ στὴν Κωνσταντινούπολη, εἶναι κάποιες ἀπὸ τὶς δραστηριότητές τους. Παράλληλα μᾶς ἄφησαν ἕνα ἀπέραντο συγγραφικὸ ἔργο, στὸ ὁποῖο διασώζεται ὄχι μόνο ὁ μοναδικὸς ἑλληνικὸς λόγος ἀλλὰ καὶ ὅ,τι καλὸ εἶχε δημιουργήσει ἡ ἀρχαιότητα. Ἀναφέρω γιὰ παράδειγμα τοὺς 17.000 ποιητικοὺς στίχους τοῦ Γρηγορίου, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐφάμιλλοι τῶν ἔργων τῶν μεγάλων ποιητῶν τῆς ἑλληνικῆς ἀρχαιότητας. Ἀναφέρω ἀκόμα καὶ τὶς προτροπὲς τοῦ Βασιλείου, ὥστε νὰ ὠφεληθοῦν οἱ νέοι μελετώντας ἐπιλεκτικὰ τοὺς Ἕλληνες σοφοὺς καὶ συγγραφεῖς.
.               Οἱ μεγάλοι αὐτοὶ πατέρες δὲν καλλιέργησαν στὰ πρόσωπά τους μόνο τὸ πνεῦμα ἀλλὰ καὶ τὴν ἀρετή. Τὰ ἱερὰ συναξάριά τους ἀναφέρονται μὲ λεπτομέρειες στὴν καλλιέργεια καὶ τὴ βίωση τῶν ἀρετῶν στὴν καθημερινή τους ζωή. Παροιμιώδης ὑπῆρξε, γιὰ παράδειγμα, ἡ ἀκτημοσύνη τοῦ Βασιλείου, ἡ γλυκύτητα καὶ ἡ εὐγένεια τοῦ χαρακτήρα τοῦ Γρηγορίου καὶ ἡ συμπόνια πρὸς τοὺς ἐνδεεῖς τοῦ Χρυσοστόμου. Τὰ γνήσια ἀνθρώπινα πρότυπα, ποὺ σκιαγραφοῦσαν στὰ συγγράμματά τους, μιμοῦνταν πρῶτοι αὐτοί.
.               Οἱ τρεῖς αὐτοὶ μεγάλοι «φωστῆρες τῆς τρισηλίου Θεότητος» πρέπει νὰ εἶναι καὶ στὶς ἀσέληνες σκοτεινὲς μέρες μας φωτεινὰ ὁρόσημα καὶ πνευματικοὶ δεῖκτες τόσο ὅλων τῶν παραγόντων τῆς παιδείας ὅσο καὶ ὅλων τῶν σκεπτόμενων ἀνθρώπων. Ὁ πνευματικὸς ἀποπροσανατολισμὸς καὶ ἡ πολιτιστικὴ πενία τῆς ἐποχῆς μας ἐπιβάλλει νὰ στραφοῦμε στὶς καθάριες πνευματικὲς πηγὲς τῶν προγόνων μας, νὰ ἐνστερνιστοῦμε τὶς διαχρονικὲς ἰδέες τους ὅπως αὐτὲς καλλιεργήθηκαν μέσα στὴν ἑλληνορθόδοξη παράδοσή μας, ὥστε νὰ μπορέσουμε νὰ βγοῦμε ἀπὸ τὸ πνευματικὸ τέλμα ποὺ μᾶς ἐγκλώβισε ἡ σύγχρονη ἀπολυτοποίηση τῆς τεχνολογίας σὲ βάρος τοῦ πνευματικοῦ πολιτισμοῦ.

ΠΗΓΗ: immspartis.gr 

,

Σχολιάστε