Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Σωτηρία

ΕΙΝΑΙ ΑΡΑΓΕ ΣΩΣΤΟ ΝΑ ΛΕΜΕ «ΥΠΕΡΑΓΙΑ ΘΕΟΤΟΚΕ ΣΩΣΟΝ ΗΜΑΣ»;

Εἶναι ἆραγε σωστὸ νὰ λέμε
«Ὑπεραγία Θεοτόκε, σῶσον ἡμᾶς»;

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο
Ἀνδρέου Θεοδώρου
«Ἀπαντήσεις σὲ ἐρωτήματα δογματικὰ»
ἔκδ. «Ἀποστολικὴ Διακονία»,
ἔκδ. γ´, Ἀθῆναι 2006, σελ. 122-123
ἠλεκτρ. στοιχειοθ. «Χριστ. Βιβλιογραφία»

.               Μερικοὶ ὀρθόδοξοι πιστοὶ ἀποφεύγουν τὴν ἐπίκληση τῆς Θεοτόκου μὲ τὴν προστακτικὴ «σῶσον ἡμᾶς», ἀποκαθιστῶντες αὐτὴ μὲ τὴν προστακτικὴ «πρέσβευε ὑπὲρ ἡμῶν».
.               Μέχρις ἑνὸς ὁρίου βέβαια ἡ εὐαισθησία αὐτὴ εἶναι δικαιολογημένη. Ὑπάρχει φόβος μήπως ἡ σωτηρία, ποὺ εἶναι ἔργο μόνον τοῦ Θεοῦ, ἀποδοθεῖ στὴν Θεομήτορα. Γενικὰ ὅμως ἡ τοποθέτηση αὐτὴ δὲν εἶναι σωστή. Λέγοντας στὴν Θεοτόκο «σῶσον ἠμᾶς», δὲν τὴν θεωροῦμε ὡς πρωταρχικὴ αἰτία τῆς σωτηρίας μας. Ἁπλῶς ἀπευθυνόμαστε σὲ αὐτὴν καὶ τὴν παρακαλοῦμε μὲ τὴν πρεσβεία καὶ τὶς δεήσεις της πρὸς τὸν Υἱό της νὰ μᾶς σώσει Ατς ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ τὰ πολλὰ κακὰ ποὺ μᾶς συνέχουν. Ἡ Θεοτόκος εἶναι ἡ μεσίτρια τῶν ἀνθρώπων πρὸς τὸν Υἱό της, χωρὶς βέβαια ἡ μεσιτεία αὐτὴ νὰ προσκρούει ἢ νὰ ἐπισκιάζει τὴν πρώτη καὶ κύρια μεγάλη μεσιτεία τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς πίστεώς μας πρὸς τὸν Θεὸ ὑπὲρ ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν τῶν ἀνθρώπων, διότι ἡ μεσιτεία τῆς Παναγίας γίνεται πάντοτε ἐν ὀνόματι τῆς μεγάλης μεσιτείας τοῦ Χριστοῦ καὶ λαμβάνει τὴν δυναμή της ἀπὸ αὐτὸν καὶ πρὸς δόξαν τοῦ λυτρωτικοῦ ἔργου τοῦ Χριστοῦ. Ἄλλωστε ἡ μεσιτεία τῆς Μητέρας τοῦ Θεοῦ δὲν παύει νὰ εἶναι προσευχή, δέηση πρὸς τὸν Θεό, ἡ ὁποία εἶναι πολὺ δραστικὴ ἐνώπιον τοῦ ἀπειράνδρου Τόκου της· «πολὺ ἰσχύει δέησις μητρὸς πρὸς εὐμένειαν Δεσπότου».
.               Καμιὰ λοιπὸν ἀπόκλιση ἀπὸ τὴν ὀρθόδοξη πίστη δὲν περιλαμβάνεται στὴν δέηση αὐτή, ἀρκεῖ βέβαια νὰ διαφωτίζεται ἐπαρκῶς τὸ χριστεπώνυμο πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας.

 

Advertisements

, , ,

Σχολιάστε

ΠΤΩΣΗ καὶ ΑΝΑΣΤΑΣΗ «Προτιμοῦν τὸν θάνατο καὶ τὸν φόβο τοῦ θανάτου ἀπὸ τὸν ἀναστάντα Χριστό».

ΠΤΩΣΗ καὶ ΑΝΑΣΤΑΣΗ

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ μελέτημα
«Τὸ Προπατορικὸ Ἁμάρτημα κατὰ τὴν Ὀρθόδοξη παράδοση»
τοῦ Γ. Μαρτζέλου, καθηγ. Πανεπιστημίου
(Ἐπιστημ. Ἐπετηρίδα Τμήμ. Θεολογίας
τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς Α.Π.Θ., τ.16/ 2006)

ΕΙΣ. ΣΧ. «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»: Σ᾽ ὅλη τὴν ἱστορία ἡ ἀνθρωπότητα ἀπασχολήθηκε ἀπὸ τὸ ζήτημα τοῦ θανάτου. Ὅλη ἡ παγκόσμια Φιλοσοφία, ὅλες οἱ θρησκεῖες, ὅλη ἡ Τέχνη, ὅλος ὁ Πολιτισμός, ὅλη ἡ τεχνολογία εἶναι μιὰ ἀνεπιτυχὴς μὲν ἀλλὰ πάντως προσπάθεια νὰ ἀπαντηθεῖ αὐτὸ τὸ Μέγα Ἐρώτημα, αὐτὸ τὸ Μέγα Αἴνιγμα, αὐτὴ ἡ Μεγίστη Πρόκληση στὴν αὐθάδεια τοῦ ἀνθρώπου.
.            Μέσα σὲ ὅλες τὶς ἀνθρώπινες προσπάθειες τῆς ἱστορίας φανερώθηκε καὶ μιὰ πρόταση ποὺ ποτὲ κανένας δὲν ἀποτόλμησε νὰ εἰσηγηθεῖ: τὴν πρόταση τῆς Ἀναστάσεως τοῦ χριστιανικοῦ Εὐαγγελίου. Μιὰ πρόταση πού, κι ἂν ἀκόμα κανένας δὲν τὴν πιστεύει, κι ἂν ἀκόμα δὲν τὴν ἀποδέχεται, ἔχει τὸ μοναδικὸ προνόμιο νὰ εἶναι ἡ μοναδικὴ ποὺ ἀποτόλμησε -στὰ πλαίσια τῆς ἀνθρώπινης πάντοτε ἐπινοητικότητος- νὰ ὑπερβεῖ τὸν κλειστὸ κύκλο τοῦ θανάτου (τῶν σωμάτων). Ὅλες οἱ ἄλλες προτάσεις πάντοτε τελοῦσαν ὑπὸ τὸ ἀξεπέραστο ὅριο τοῦ σωματικοῦ θανάτου καὶ ἀποτελοῦσαν παραλλαγὲς μιᾶς ὑπεκφυγῆς ἀπὸ τὴν ἀπειλὴ τοῦ θανάτου, μιᾶς αἰωνιότητας ἢ ἀθανασίας τῶν «ψυχῶν» (π.χ. πλατωνισμὸς, ἰνδουισμός κ.λπ).
.             Ἡ χριστιανικὴ Πρόταση ἔχει ἀκριβῶς αὐτὸ τὸ μοναδικὸ προνόμιο νὰ θραύει -ἔστω ὡς πρόταση- τὴν παντοδυναμία τοῦ θανάτου καὶ νὰ δίνει μιὰ πειστικὴ ἀπάντηση στὸ Μέγα Ἐρώτημα. «Θανάτου ἑορτάζομεν νέκρωσιν», ἐπειδὴ «Χριστὸς ἀνέστη καὶ ᾅδης ἐσκυλεύθη». Ἐπειδὴ λοιπὸν ἡ «πρόταση» αὐτὴ εἶναι ἡ «πρόταση τοῦ Εὐαγγελίου τῆς Ἐκκλησίας», ἐπειδὴ εἶναι ἡ νίκη τοῦ Χριστοῦ πάνω στὸν θάνατο καὶ στὸν ἐξουσιαστὴ τοῦ θανάτου, δηλ. στὸν διάβολο, γι᾽ αὐτὸ οἱ ἀνθρωποι προτιμοῦν ἀπὸ μίσος πρὸς τὸν Χριστό, νὰ εἶναι ὑποταγμένοι στὸν φόβο τοῦ θανάτου καὶ νὰ μὴ δέχονται κἂν νὰ ἀναρωτηθοῦν, νὰ μὴ θέλουν κἂν νὰ «φιλοσοφήσουν» τὴν πρόταση τῆς χριστιανικῆς Πίστεως. Προτιμοῦν τὸν θάνατο καὶ τὸν φόβο τοῦ θανάτου ἀπὸ τὸν ἀναστάντα Χριστό. Προτιμοῦν νὰ πεθάνουν παρὰ νὰ ζήσουν ἐν Χριστῷ.
.             Ἐνδεικτικῶς γι᾽ αὐτὴ τὴν προτίμηση προσκομίζεται τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ «πασχαλινὲς» εὐχὲς τοῦ καιροῦ μας εἶναι νεκρές, ἄψυχες. Παρακάμπτουν πονηρὰ καὶ τεχνηέντως τὸ μέγιστο περιεχόμενο τῆς Ἑορτῆς τοῦ Πάσχα, ποὺ εἶναι ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ καὶ ἡ νέκρωση τοῦ θανάτου, καὶ γεμάτες πανικὸ γαντζώνονται στὶς γνωστὲς κοινωνιολογικὲς φαιδρότητες ἢ λαογραφικὲς κενολογίες τῶν πολιτικῶν καὶ ἐπιχειρηματικῶν εὐχετηρίων καρτῶν!
.               «
Ὅ,τι καί νά κάνῃ ὁ ἀλύτρωτος ἀπό τόν θάνατο ἄνθρωπος, στό τέλος τόν περιμένει ἡ ἀπόγνωσις, γιατί ὅλα θάνατος διαδέχεται. Ὅλα ἐκμηδενίζονται καί ἀφανίζονται. Ὁ ἑνωμένος ὅμως μέ τόν Ἀναστάντα Ἰησοῦ ἄνθρωπος, ὅσα βάσανα, δοκιμασίες, ἀρρώστιες, κατατρεγμούς, θανάτους καί ἐάν περάσῃ, στό βάθος ἔχει χαρά, γιατί γνωρίζει ὅτι συμμετέχει στόν Σταυρό τοῦ Κυρίου του, συμμετέχει στήν Ἀνάστασι καί τήν αἰώνιο ζωή Του. Τώρα ἐμεῖς οἱ χριστιανοί ἠμποροῦμε νά ἀγωνιζόμαστε, νά χαιρόμαστε, νά ἑορτάζουμε, νά ἐλπίζουμε. Ὁ Κύριός μας ἔλυσε τήν ἀπόγνωσι.
Χωρίς τόν Ἀναστάντα Ἰησοῦ, οἱ ἑορτές τῶν ἀνθρώπων εἶναι πένθιμες καί γι’ αὐτό κατ’ οὐσίαν δέν εἶναι ἑορτές.  Εἶναι προσπάθειες φυγῆς ἀπό τήν μονοτονία, τήν πλῆξι, τήν μοναξιά.  Εἶναι θορυβώδεις ἐκδηλώσεις, γιά νά μή ἀκούεται ὁ τρομακτικός ἀπόηχος τοῦ μηδενός.» (Ἀρχιμ. Γεώργιος, καθηγ. Ἱ. Μ. Ὁσ. Γρηγορίου, «Ἀνάστασιν Χριστοῦ θεασάμενοι», Μήνυμα Πάσχα 1984)

.            Ἡ πτώση τοῦ Ἀδὰμ στὴν ἁμαρτία, τὴν φθορὰ καὶ τὸν θάνατο ὁδήγησε κατὰ τοὺς Ἕλληνες Πατέρες ὁλόκληρο τὸ ἀνθρώπινο γένος σ’ ἕνα φαῦλο κύκλο, ἀπ’ τὸν ὁποῖο δὲν μποροῦσε νὰ ἀπαλλαγεῖ: Ἡ προπατορικὴ ἁμαρτία ἐπέφερε στὴν ἀνθρωπότητα ὡς ἄμεση συνέπεια τὴ νοσηρὴ κατάσταση τῆς φθορᾶς καὶ τοῦ θανάτου καὶ ἡ κατάσταση αὐτὴ μὲ τὴ σειρά της γεννοῦσε καὶ πάλι τὴν ἁμαρτία, ποὺ εἶχε ὡς συνέπεια τὴ φθορὰ καὶ τὸν θάνατο κ.ο.κ. Σ’ αὐτὸ τὸν φαῦλο κύκλο συνίσταται κατὰ τοὺς Ἕλληνες Πατέρες ἡ οὐσία τῆς τραγωδίας τοῦ μεταπτωτικοῦ ἀνθρώπου.
.           Ὁ μεταπτωτικὸς ἄνθρωπος δὲν μποροῦσε νὰ πετύχει μὲ τὶς δικές του δυνάμεις τὴν ἀπαλλαγή του ἀπὸ τὴν ἁμαρτία, τὴν ἠθικοπνευματική του τελείωση καὶ τὴν ἀποκατάσταση τῆς σχέσεώς του μὲ τὸν Θεό, ὅσο βρισκόταν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς φθορᾶς καὶ τοῦ θανάτου. Ἔπρεπε νὰ καταργηθεῖ ὁ θάνατος, γιὰ νὰ μπορέσει ὁ ἄνθρωπος νὰ ἀπαλλαγεῖ ἀπὸ τὴν αἰτία τῆς ἁμαρτίας καὶ νὰ ὑπάρξει θεραπεία τῆς ἀρρωστημένης φύσεώς του. Αὐτὸ ἀκριβῶς, ὅπως τονίζουν ὁμόφωνα οἱ Ἕλληνες Πατέρες, ἀνέλαβε μὲ τὸ σωτηριῶδες ἔργο του ὁ ἐνανθρωπήσας Λόγος τοῦ Θεοῦ. Μὲ τὸν σταυρικό του θάνατο καὶ τὴν ἀνάστασή του νίκησε καὶ κατήργησε τὸν θάνατο, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν πηγὴ καὶ τὴν αἰτία τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς ἐξουσίας τοῦ διαβόλου στὴν ἀνθρωπότητα. Ὁ φόβος τοῦ θανάτου, ποὺ κρατοῦσε τοὺς ἀνθρώπους ὑποδουλωμένους στὴν ἁμαρτία καὶ τὸν διάβολο χάνει, πλέον τὴ δύναμή του μὲ τὴν ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ. Ἔτσι ἀπελευθερώνεται καὶ σώζεται πραγματικὰ ὁ ἄνθρωπος, γιατί, ὅπως παρατηρεῖ εὔστοχα ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος, «Ὁ τὸν θάνατον μὴ δεδοικὼς ἔξω τῆς τυραννίδος ἐστὶ τοῦ διαβόλου».
.             Ἀπὸ τὴν ἄποψη αὐτὴ ἡ ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ θεωρεῖται στὴν ὀρθόδοξη παράδοση ὡς τὸ κατ’ ἐξοχὴν σωτηριῶδες γεγονὸς στὴ ἱστορία τῆς Θείας Οἰκονομίας. Γι’ αὐτὸ ἄλλωστε καὶ γιορτάζεται στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μὲ ἰδιαίτερη λαμπρότητα, ὡς γεγονός, μὲ τὸ ὁποῖο ἐπιτυγχάνεται ἡ ἀπελευθέρωση τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὴ μονοκρατορία τοῦ θανάτου, καὶ ἡ ἀπαρχὴ μιᾶς καινούργιας ζωῆς ἀπαλλαγμένης ἀπὸ τὴν ἐξουσία τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ διαβόλου. «Χριστὸς ἀνέστη ἐκ νεκρῶν θανάτῳ θάνατον πατήσας καὶ τοῖς ἐν τοῖς μνήμασι ζωὴν χαρισάμενος», «Θανάτου ἑορτάζομεν νέκρωσιν, Ἅδου τὴν καθαίρεσιν, ἄλλης βιοτῆς, τῆς αἰωνίου, ἀπαρχήν», ψάλλουν οἱ πιστοὶ κατὰ τὴν ἡμέρα τοῦ Πάσχα. Πρόκειται δηλ. γιὰ ἕνα γεγονός, μὲ τὸ ὁποῖο συν­τελεῖται ἐν Χριστῷ τὸ πέρασμα (ἑβραϊκά: πάσχα) τοῦ ἀνθρώπου ἐκ τοῦ θανάτου εἰς τὴν ζωήν. Καὶ αὐτὸ τὸ πέρασμα ἐκ τοῦ θανάτου εἰς τὴν ζωὴν εἶναι ποὺ συνιστᾶ κατὰ τὴν ὀρθόδοξη παράδοση τὴν ἔννοια καὶ τὴν οὐσία τῆς σωτηρίας τοῦ ἀνθρώπου.
.             Ἡ σωτηριώδης αὐτὴ σημασία τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ δὲν περιορίζεται ἀποκλειστικὰ καὶ μόνο στὸν ἄνθρωπο, ἀλλὰ ἐπεκτείνεται διὰ μέσου αὐτοῦ σὲ ὁλόκληρη τὴν κτίση, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἀποκαθίσταται ἡ διασαλευθεῖσα μεταξύ τους σχέση. Ἄνθρωπος καὶ κτίση πλέον σχετίζονται μεταξύ τους καὶ λειτουργοῦν ἁρμονικά, ἀπαλλαγμένοι ἀπὸ τὴ φθοροποιὸ δύναμη τοῦ θανάτου μέσα στὸ φῶς τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἀκριβῶς ὑπογραμμίζει μὲ πολὺ γλαφυρὸ τρόπο ὁ ἅγ. Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός, ὅταν διακηρύττει σὲ ἕνα τροπάριο τοῦ Κανόνα του στὸ Πάσχα: «Νῦν πάντα πεπλήρωται φωτός, οὐρανός τε καὶ γῆ καὶ τὰ καταχθόνια· ἑορταζέτω γοῦν πᾶσα κτίσις τὴν ἔγερσιν Χριστοῦ, ἐν ᾗ ἐστερέωται». […] Ὁ Χριστὸς ὡς νέος Ἀδὰμ ἀνοίγει μὲ τὴν ἀνάστασή του νέες ὀντολογικὲς προοπτικὲς ὄχι μόνο γιὰ τὸ ἀνθρώπινο γένος, ἀλλὰ γιὰ ὁλόκληρη τὴν κτίση. Ἀπαλλαγμένος ἀπὸ τὴν ἐξουσία τῆς φθορᾶς καὶ τοῦ θανάτου μπορεῖ πλέον ὁ ἄνθρωπος νὰ πετύχει τὸ σκοπό, γιὰ τὸν ὁποῖο δημιουργήθηκε, νὰ κερδίσει δηλ. τὴν ἀφθαρσία, τὴν ἀθανασία καὶ τὴ θέωση. Ἐκεῖνο μόνο ποὺ χρειάζεται σὲ ἀντίθεση μὲ τὸν παλαιὸ Ἀδὰμ εἶναι νὰ ἐπιδείξει πίστη καὶ ὑπακοὴ στὸν Χριστό, τηρώντας τὶς ἐντολές του καὶ μετέχοντας ὑπαρξιακὰ στὸν θάνατο καὶ τὴν ἀνάστασή του. Καὶ ἐδῶ ἀκριβῶς ἀναδεικνύεται ἡ ἰδιαίτερη σημασία τοῦ μυστηρίου τοῦ Βαπτίσματος στὴν ὀρθόδοξη παράδοση.
.             Μὲ τὸ Βάπτισμα ὁ πιστὸς συνθάπτεται μὲ τὸν Χριστό, ἀπεκδυόμενος τὸν παλαιὸ ἄνθρωπο τῆς ἁμαρτίας, τῆς φθορᾶς καὶ τοῦ θανάτου, καὶ συνανίσταται μαζί του, ἐνδυόμενος τὸ νέο ἄνθρωπο, «τὸν ἀνακαινούμενον εἰς ἐπίγνωσιν κατ’ εἰκόνα τοῦ κτίσαντος αὐτόν». Συμμετέχοντας ἔτσι ὑπαρξιακὰ καὶ μυστηριακὰ στὸν θάνατο καὶ τὴν ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ ξαναγεννιέται πνευματικὰ σὲ μία καινούργια ζωὴ ἀπαλλαγμένη ἀπὸ τὸν φόβο τοῦ θανάτου καὶ τὴν ἐξουσία τῆς ἁμαρτίας. Τὸ Βάπτισμα ἀποτελεῖ γιὰ τὸν χριστιανὸ τὴν ἀπαρχὴ τῆς νέας ἐν Χριστῷ ζωῆς, ἡ ὁποία αὐξάνεται καὶ συντηρεῖται μὲ τὰ ἄλλα δύο σημαντικὰ μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας, τὸ Χρίσμα καὶ τὴ Θεία Εὐχαριστία. […]
.             Τὸ Βάπτισμα στὴν ὀρθόδοξη παράδοση δὲν ἀποσκοπεῖ ἁπλῶς καὶ μόνο στὴν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν. Ἐκτὸς ἀπὸ τὴν παροχὴ τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν οἱ Πατέρες ὁμόφωνα τονίζουν ὅτι μὲ τὸ Βάπτισμα ἀνακαινίζεται ὀντολογικὰ ἡ παλαιωθεῖσα ἀπὸ τὴν ἁμαρτία φύση τοῦ ἀνθρώπου καὶ ὁ χριστιανὸς καθιστάμενος μέτοχος τοῦ θανάτου καὶ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ λαμβάνει τὴ νέα ὑπόστασή του, γίνεται κοινωνὸς τῶν δωρεῶν τοῦ Ἁγ. Πνεύματος καὶ κατὰ χάριν υἱὸς καὶ κληρονόμος τοῦ Θεοῦ. Ἔτσι μόνο αἴρονται οἱ συνέπειες τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος. Μὲ ἄλλα λόγια τὸ ζήτημα γιὰ τὴν ἄρση τῶν συνεπειῶν τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος σύμφωνα μὲ τὴν ὀρθόδοξη παράδοση δὲν εἶναι ἡ ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν ἀλλὰ ἡ ἀπελευθέρωση τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸ κράτος τοῦ διαβόλου καὶ τοῦ θανάτου καὶ ἡ θεραπεία καὶ ἀνακαίνιση τῆς ἀρρωστημένης πεπτωκυίας φύσεώς του. Γενικότερα ἄλλωστε τὸ σωτηριῶδες ἔργο τοῦ Χριστοῦ δὲν κατανοεῖται στὴν ὀρθόδοξη παράδοση μὲ βάση τὸ δικανικὸ σχῆμα «ἁμαρτία – ἄφεση», ἀλλὰ μὲ βάση τὸ ὀντολογικὸ σχῆμα «θάνατος – ζωὴ» ἢ «ἀσθένεια – θεραπεία». Καὶ αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ πέρασμα ἀπὸ τὸν θάνατο στὴ ζωὴ ἢ ἀπὸ τὴν ἀρρώστια στὴ θεραπεία εἶναι ποὺ συντελεῖται μὲ τὸ Βάπτισμα.

, , , , ,

Σχολιάστε

ΤΟ ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΥΔΟΚΙΑΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο
τοῦ Μητρ. Ναυπάκτου Ἱεροθέου
«ΟΙ ΘΕΟΜΗΤΟΡΙΚΕΣ ΕΟΡΤΕΣ»
– Τὰ ἱστορικὰ καὶ θεολογικὰ τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου,

ἔκδ. Ἱ. Μ. Γενεθλίου τῆς Θεοτόκου (Πελαγίας), 2016,
σελ. 122-125

Ἠλ. στοιχειοθ. «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ»

.               Ἡ ἑορτὴ τῶν Εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου στὸ ναὸ εἶναι ἡ ἀρχὴ προετοιμασίας τοῦ ἀνθρώπινου γένους γιὰ τὴν ἐνανθρώπηση τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου τοῦ Θεοῦ. Βέβαια, μὲ τὴ γέννηση τῆς Παναγίας ἀρχίζει ἡ ἀντίστροφη μέτρηση, ἀλλὰ μὲ τὴν εἴσοδό της στὸ ναὸ τὸ ἀνθρώπινο γένος εἰσέρχεται στὴν τελικὴ εὐθεία τῆς σωτηρίας του. Μετὰ ἀπὸ δώδεκα χρόνια θὰ ἀκολουθήσει τὸ γεγονὸς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου.
.             Στὸ ἀπολυτίκιο τῆς ἑορτῆς τῶν Εἰσοδίων παρατίθεται ὅλη ἡ θεολογία τῆς Ἐκκλησίας πάνω σὲ αὐτὸ τὸ μεγάλο γεγονός. «Σήμερον τῆς εὐδοκίας θεοῦ τὸ προοίμιον καὶ τῆς τῶν ἀνθρώπων σωτηρίας ἡ προκήρυξις. Ἐν ναῷ τοῦ Θεοῦ τρανῶς ἡ Παρθένος δείκνυται, καὶ τὸν Χριστὸν τοῖς πᾶσι προκαταγγέλλεται. Αὐτῇ καὶ ἡμεῖς μεγαλοφώνως βοήσωμεν· χαῖρε τῆς οἰκονομίας τοῦ κτίστου ἡ ἐκπλήρωσις».
.         Ἡ ἑορτὴ τῶν Εἰσοδίων εἶναι προοίμιο τῆς εὐδοκίας τοῦ Θεοῦ, προκήρυξη τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων καὶ ἐκπλήρωση τῆς οἰκονομίας τοῦ Κτίστου. Φαίνεται ἔντονα ὅτι ὁ ἱερὸς κειμενογράφος ὑπογραμμίζει τὴν ὅλη θεολογία τῆς ἑορτῆς.
.             Προοίμιο εἶναι ἡ ἀρχή, ὁ πρόλογος ἑνὸς βιβλίου καὶ ἀπὸ τὸν πρόλογο μποροῦμε νὰ καταλάβουμε τὸ περιεχόμενο καὶ τὴν ἀξία τοῦ βιβλίου. Ἡ Παναγία εἶναι ἡ ἀρχὴ καὶ ὁ πρόλογος τοῦ βιβλίου τῆς εὐδοκίας τοῦ Θεοῦ. Εὐδοκία εἶναι ἡ εὔνοια, ἡ εὐαρέσκεια. Ὁ Θεὸς ἀγαπᾶ τὸ ἀνθρώπινο γένος καὶ δὲν μποροῦσε νὰ τὸ βλέπη νὰ βρίσκεται στὸ σκοτάδι τῆς ἀγνωσίας, ὁπότε ἀπὸ ἀγάπη θέλησε νὰ ἐνανθρωπήση. Εὐδοκία τοῦ Θεοῦ εἶναι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, τὸ δεύτερο πρόσωπο τῆς Ἁγίας Τριάδος, διὰ τοῦ Ὁποίου πραγματοποιήθηκε ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρωπίνου γένους. Ἄλλωστε, αὐτὴ εἶναι ἡ μαρτυρία τοῦ Πατρὸς ποὺ τὴν ἔδωσε δύο φορές, ἤτοι κατὰ τὴν Βάπτιση τοῦ Υἱοῦ στὸν Ἰορδάνη ποταμὸ καὶ κατὰ τὴν Μεταμόρφωσή Του στὸ ὄρος Θαβώρ: «Οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς ἐν ᾧ εὐδόκησα» (Ματθ. γ΄,17, Μάτθ. ιζ΄, 5). Ἡ Παναγία μὲ τὴν εἴσοδό της στὸ νὰ προετοιμάζει τὴν ἔλευση τῆς πραγματικῆς εὐδοκίας τοῦ Θεοῦ στὸν κόσμο.
.               Προκήρυξη εἶναι ἡ δημόσια ἀγγελία καὶ μάλιστα ἡ ἀγγελία διὰ τοῦ κήρυκος. Οἱ προφῆτες ἀνέμεναν τὸν λυτρωτή, ἀλλὰ μὲ τὴν εἴσοδο τῆς Παναγίας στὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων ἀναγγέλλεται δημοσίως αὐτὴ ἡ ἔλευση. Εἶναι μία προκήρυξη, ποὺ ἔγινε ἀντιληπτὴ ἀπὸ μερικούς, ἀπὸ ἐκείνους ποὺ εἶχαν προφητικὴ ἐνόραση καὶ τὴν ὁδήγησαν στὰ Ἅγια τῶν Ἅγίων. Ἦταν παράδοξο πράγμα νὰ ὁδηγηθῆ μία μικρὴ κόρη μέσα στὸν ἄδυτο αὐτὸν χῶρο, ἀλλὰ αὐτὸ τὸ γεγονὸς ἔγινε μόνον μέσα ἀπὸ τὴν ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ γιὰ νὰ συναντήση τὸν μόνον ἀληθινὸ Ἀρχιερέα, τὸν Χριστό.
.               Προκήρυξη, λοιπόν, ἦταν τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων, ἡ ὁποία δὲν θὰ μποροῦσε νὰ πραγματοποιηθῆ διαφορετικὰ παρὰ μόνον μὲ τὴν εὐδοκία, τὴν ἀγάπη, τὴν φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ. Σωτηρία δὲν εἶναι ἡ ἀπελευθέρωση ἀπὸ κάτι, ἀλλὰ ἡ κοινωνία μὲ κάποιον, δηλαδὴ τὸν Χριστό. Σωτηρία δὲν εἶναι ἡ ἔξοδος ἀπὸ τὸν κόσμο, ἀλλὰ ἡ κοινωνία μὲ τὸν Χριστὸ μέσα στὴν ἱστορία. Ἡ λέξη σωτηρία προέρχεται ἀπὸ τὶς λέξεις σῶον καὶ τηρῶ, ποὺ σημαίνει ὅτι διατηρεῖται ὁλόκληρος ὁ ἄνθρωπος ποὺ ἀποτελεῖται ἀπὸ ψυχὴ καὶ σῶμα, ἀλλὰ συγχρόνως ἔχει καὶ μὲ τὸ πνεῦμα του κοινωνία μὲ τὸν Χριστό.
.           Ἡ Παρθένος εἰσέρχεται στὸν ναὸ καὶ προκαταγγέλλεται σὲ ὅλους ὁ Χριστός. Ἡ Θεοτοκολογία συνδέεται στενὰ μὲ τὴν Χριστολογία, ἀφοῦ ἡ δόξα τῆς Παναγίας εἶναι ὁ καρπὸς τῆς κοιλιᾶς της, εἶναι ἡ δόξα τοῦ Υἱοῦ της. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς πολὺ λίγοι ἄνθρωποι τὸ κατάλαβαν τὴν ἐποχὴ ἐκείνη, ἀλλὰ ἐμεῖς σήμερα, γιορτάζοντας τὸ γεγονὸς τῶν Εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου στὸ ναό, προετοιμαζόμαστε γιὰ τὴν ἔλευση τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων. Γιὰ αὐτὸ αὐτὴν τὴν ἡμέρα ψάλλονται γιὰ πρώτη φορὰ οἱ καταβασίες τῶν Χριστουγέννων, ποὺ ἀρχίζουν μὲ τὸ «Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε…».
.             Βλέποντας τὸ εὐλογημένο κοράσιο νὰ εἰσέρχεται στὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων γιὰ νὰ συναντήση τὸν ἀρχιερέα Χριστὸ κράζουμε μὲ μεγάλη φωνὴ ὅτι αὐτὸ εἶναι ἡ ἐκπλήρωση τῆς οἰκονομίας τοῦ Κτίστου. Οἰκονομία χαρακτηρίζεται ἡ ἐνανθρώπηση τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου τοῦ Θεοῦ, γιατί μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο οἰκονόμησε ὁ Θεὸς τὴν σωτηρία τῶν ἀνθρώπων. Ἡ πτώση τοῦ ἀνθρώπου ἦταν τόσο βαθιά, ὥστε μόνος του δὲν μποροῦσε νὰ ἀνυψωθῆ, ἀλλὰ ἔπρεπε ἐκεῖνος νὰ ταπεινωθῆ, νὰ κενωθῆ γιὰ νὰ ἀνεβάση τὸν ἄνθρωπο στὸ ὕψος. Βέβαια, ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου ἐπιτυγχάνεται μὲ τὴ συνέργεια Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου. Ἔτσι, γιὰ νὰ πραγματοποιηθῆ ἡ γέννηση τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου τοῦ Θεοῦ, Ἔπρεπε νὰ εὑρεθῆ τὸ κατάλληλο πρόσωπο, ποὺ νὰ διαθέτη ὅλη τὴν ψυχοσωματικὴ καθαρότητα.
.           Ἡ ἑορτὴ τῶν Εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου στὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων εἶναι προοίμιο τῆς εὐδοκίας τοῦ Θεοῦ, προκήρυξη τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων, προκαταγγελία τῆς ἐλεύσεως τοῦ Χριστοῦ καὶ ἐκπλήρωση τῆς οἰκονομίας τοῦ Κτίστου. Αὐτὸ εἶναι τὸ μεγάλο Πρόσωπο μέσα στὴν ἱστορία, ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ μεγάλο ἔργο, τὸ ὁποῖο ἐπιτέλεσε.

, , , , , ,

Σχολιάστε

ΑΠΟ ΤΙ ΜΑΣ ΣΩΖΕΙ ΣΗΜΕΡΑ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ; «Αὐτὸς σώσει τὸν λαὸν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν» (Κυρ. 23.12.12)

ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ (23.12.12)

Η ΣΩΤΗΡΙΑ
«Αὐτὸς σώσει τὸν λαὸν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν»

τοῦ περιοδ. «ΖΩΗ»
ἀρ. τ. 4263, Δεκ. 2012

Στοιχειοθεσία «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»

.          Πολλοὶ ἄνθρωποι σήμερα, μπροστὰ στὶς ἐκπληκτικὲς κατακτήσεις καὶ ἐπιτυχίες στὸν τομέα τῆς ἐπιστήμης, τῆς τεχνικῆς, τῆς τεχνολογίας, εὔκολα διαλαλοῦν: Ἀπὸ τί ἔχουμε ἀνάγκη νὰ μᾶς σώση σήμερα ὁ Χριστός;
.          Πόσες φορὲς ὅμως ὁ ἄνθρωπος νιώθει τόσο ἀδύναμος καὶ μικρός! Κι ἂν ὑπερνικῶνται τὰ προβλήματα τῆς ζωῆς μας, δὲν μποροῦν νὰ κατανικηθοῦν τὰ προβλήματα τῆς ψυχῆς, ὅπως τὸ κακό, ἡ ἁμαρτία…

*   *   *

Α) Αἰχμάλωτοι τοῦ κακοῦ

.          Πόσες φορὲς δὲν νιώθουμε ἀνίσχυροι ἀπέναντι στὸ κακὸ ποὺ φωλιάζει μέσα μας; «Βλέπω ἕτερον νόμον ἐν τοῖς μέλεσί μου ἀντιστρατευόμενον τῷ νόμῳ τοῦ νοός μου καὶ αἰχμαλωτίζοντά με ἐν τῷ νόμῳ τῆς ἁμαρτίας» (Ρωμ. ζ΄ 23) ὁμολογεῖ ὁ ἀπόστολος Παῦλος.
.          Κι ἐμεῖς κυριευόμαστε συχνὰ ἀπὸ διάφορα πάθη ὅπως ἡ φιλαυτία, ὁ φθόνος, ἡ ἀνηθικότητα… Πάθη ποὺ βασανίζουν ἐμᾶς τοὺς ἴδιους, ἀλλὰ καὶ ταλαιπωροῦν τοὺς ἄλλους. Μερικοὶ προσπαθοῦν νὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ αὐτά, ἀλλὰ καταλαβαίνουν πὼς μόνοι τους, μὲ τὶς δικές τους δυνάμεις εἶναι ἀδύνατο νὰ τὸ ἐπιτύχουν. Καὶ τότε ἢ ἀπελπίζονται ἢ βυθίζονται βαθύτερα στὸ κακό.
.          Εἶναι ὅμως εὐτυχῶς καὶ ἐκεῖνοι ποὺ προσέχουν τὸ «Αὐτὸς σώσει τὸν λαὸν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν». Καρφώνουν τὰ μάτια τους στὸν μοναδικό, στὸν θεῖο Σωτήρα. Καὶ ζητοῦν ἀπὸ Αὐτὸν τὴν δύναμη, τὴν θεία Χάρη, γιὰ νὰ καταπολεμήσουν τὴν ἁμαρτία καὶ νὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ τὰ δεσμά της.

Β) Ἡ ἀπελευθέρωσή μας

.          Κάτι βασικό, λοιπόν, γιὰ τὴν ἀπαλλαγή μας ἀπὸ τὴν ἁμαρτία εἶναι νὰ νιώσουμε ὅτι εἴμαστε «κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι». Ὅτι μακριὰ ἀπὸ τὴν θεία Χάρη θὰ εἴμαστε γιὰ πάντα αἰχμάλωτοι τοῦ κακοῦ. Καὶ ὅτι μονάχα Αὐτὸς μπορεῖ νὰ μᾶς δώση τὴν δύναμη νὰ ἀγωνισθοῦμε κατὰ τοῦ κακοῦ.
.          Ἔπειτα, δὲν μᾶς ἀναγκάζει. Δὲν μᾶς προσφέρει τὴν σωτηρία μὲ τὴν βία. «Ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν» ἔχει τονίσει. Ἂν νιώθουμε τὸ βάρος τῆς ἐνοχῆς ἀπὸ τὴν ἁμαρτία, ἂς πᾶμε πρὸς τὸν Σωτήρα μας. Αὐτὸς μᾶς περιμένει μὲ ἁπλωμένα χέρια. Ἔχυσε τὸ αἷμα του γιὰ μᾶς. Ἀπὸ μᾶς τώρα ἐξαρτᾶται νὰ πλησιάσουμε τὸν Σταυρό Του καὶ νὰ μετάσχουμε στὴν λύτρωση ποὺ μᾶς προσφέρει. Νὰ οἰκειοποιηθοῦμε, νὰ δεχθοῦμε δηλαδὴ καὶ νὰ κάνουμε δική μας τὴν σωτηρία ποὺ μᾶς ἔφερε. Καὶ νὰ ἀγωνιστοῦμε γιὰ νὰ ἀποδεσμευτοῦμε ἀπὸ τὸ κακὸ καὶ νὰ ζήσουμε «ἐν καινότητι ζωῆς».

*   *   *

.          Γιορτάζουμε καὶ πάλι Χριστούγεννα. Εἶναι εὔκολο νὰ περάσουν καὶ αὐτὰ σὰν μιὰ συνηθισμένη γιορτή. Τὸ βασικὸ ὅμως, ποὺ μπορεῖ νὰ ἀλλάξη τὴν ζωή μας καὶ νὰ μᾶς χαρίση τὴν λύτρωση καὶ τὴν σωτηρία εἶναι νὰ δεχθοῦμε τὸν Κύριο ὡς Σωτήρα καὶ Λυτρωτή μας ἀπὸ τὶς ἁμαρτίες καὶ τὰ πάθη μας. Νὰ Τὸν δεχθοῦμε ὡς τὴν πηγὴ τῆς θείας δυνάμεως καὶ τῆς θείας χάριτος. Νὰ συνδεθοῦμε μαζί Του καὶ νὰ ἀγωνισθοῦμε γιὰ τὴν πνευματική μας ἀναγέννηση καὶ τὴν κατάκτηση τῆς σωτηρίας.

, ,

Σχολιάστε

ΣΩΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ («Ὁ θάνατος τῆς ψυχῆς [ἁμαρτία, ἀπουσία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἄγνοια τοῦ Θεοῦ] ἔχει συνέπειες στὸ σῶμα καὶ σὲ ὅλη τὴν ζωή. Γι’ αὐτὸ ὁ ἁμαρτωλὸς ζῆ μὲ τὸ ἄγχος, τὴν ἀνασφάλεια, τὸν φόβο καὶ τὴν νευρικότητα».)

Σωτηρία κα θάνατος τς ψυχς 

Ἀπὸ τὸ βιβλίο
τοῦ Ἀρχιμ. Ἱεροθέου Βλάχου
(νῦν Μητρ. Ναυπάκτου)
«Ὀσμὴ Γνώσεως»
κδόσεις «Τέρτιος»,
Κατερίνη 1985, σελ. 165-168

 «Τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον ὅλον
καὶ ζημιωθῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ;»
.
 (Μάρκ. η´ 36 )

.          Οἱ λόγοι τοῦ Χριστοῦ ἔχουν ἀποκαλυπτικὸ χαρακτήρα καὶ καθολικὴ ἰσχύ. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι εἶναι ἀποκάλυψι τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ, ποὺ ἦταν ἀδύνατο νὰ ἀνακαλύψη ὁ ἄνθρωπος καὶ ἰσχύουν γιὰ κάθε ἄνθρωπο ὁπουδήποτε καὶ ὁποτεδήποτε κι ἂν ζῆ. Ἔτσι τὰ Εὐαγγέλια, ποὺ διαβάζονται κατὰ τὴν διάρκεια τῆς θείας Λειτουργίας, δὲν εἶναι μία ἁπλὴ ἱστορικὴ ἀνάμνησι τῶν λόγων τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ μυστηριακὴ ἀκρόασι τοῦ Ἴδιου τοῦ Χριστοῦ. Οἱ ἅγιοι αἰσθάνονται τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, ποὺ ὑπάρχει στὸ Εὐαγγέλιο καὶ ἐξέρχεται κατὰ τὴν ἀνάγνωσί Του.
.          Μὲ αὐτὸ τὸ πρίσμα πρέπει νὰ βλέπουμε κάθε εὐαγγελικὴ περικοπὴ καὶ ἔτσι πρέπει νὰ δοῦμε καὶ τὴν σημερινή. Θὰ ἐξετάσουμε σήμερα ποιὰ εἶναι ἡ ἔννοια τῆς λέξεως «ψυχὴ» καὶ τί εἶναι σωτηρία καὶ θάνατος τῆς ψυχῆς.

 Δύο ἔννοιες τῆς ψυχῆς

.          Στὸ σημερινὸ κείμενο, ὅπως καὶ σὲ ὅλη τὴν Ἁγία Γραφή, παρατηροῦμε ὅτι ὑπάρχουν δύο σημασίες τῆς λέξεως «ψυχή». Τὴν μία φορὰ μὲ τὴν λέξι ψυχὴ παρουσιάζεται ἡ «ἀληθινὴ ζωὴ τοῦ πνεύματος», «τὸ πνευματικὸ συστατικὸ τῆς ὑπάρξεώς μας» καὶ τὴν ἄλλη φορὰ χρησιμοποιεῖται μὲ τὴν βιβλικὴ ἔννοια τῆς ζωῆς. Ἄλλοτε δηλ. σημαίνει τὴν ψυχὴ καὶ ἄλλοτε τὴν ζωή. Αὐτὴ ἡ διπλὴ σημασία τῆς ψυχῆς φαίνεται στὴν σημερινὴ εὐαγγελικὴ περικοπὴ καθαρά: «Ὅποιος θέλει νὰ σώσει τὴν ψυχή του (τὴν ζωή του) αὐτὸς θὰ τὴν χάση. Κι ὅποιος θὰ χάση τὴν ζωή του ἐξ αἰτίας μου καὶ τοῦ Εὐαγγελίου αὐτὸς θὰ τὴν σώση. Τί θὰ ὠφελήση τὸν ἄνθρωπο, ἂν κερδίση ὅλο τὸν κόσμο καὶ χάση τὴν ψυχή του; Καὶ τί ἀντάλλαγμα θὰ δώση ὁ ἄνθρωπος γιὰ τὴν ψυχή του;». Αὐτὴ ἡ διπλῆ ἔννοια τῆς λέξεως «ψυχὴ» δείχνει ἕνα ἐσωτερικὸ σύνδεσμο μεταξὺ τῆς ψυχῆς καὶ τῆς ζωῆς. Κατὰ τοὺς ἁγίους Πατέρας τὸ κατ’ εἰκόνα τοῦ ἀνθρώπου ἀναφέρεται στὴν ψυχή, ποὺ εἶναι «λογικὴ καὶ νοερὰ» ἢ ἀκόμα ἀναφέρεται στὶς δυνάμεις τῆς ψυχῆς, ἰδιαίτερα στὸν νοῦ καὶ στὸν λόγο, ποὺ σχετίζονται περισσότερο μὲ τὸ κατ’ εἰκόνα τοῦ Θεοῦ.
.          Ἀλλὰ ἡ ψυχὴ συνδέεται στενὰ μὲ τὸ σῶμα. Ὅπως ὁ Θεὸς εἶναι πανταχοῦ παρὼν σὲ ὅλη τὴν κτίσι, ἔτσι καὶ ἡ ψυχὴ βρίσκεται σὲ ὅλο τὸ σῶμα. Καὶ ὅπως ὁ Θεὸς διὰ τοῦ Πνεύματός Του συνέχει καὶ ζωοποιεῖ τὸν κόσμο, ἔτσι καὶ ἡ ψυχὴ συνέχει καὶ ζωοποιεῖ τὸ συνημμένο σῶμα. Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς διδάσκει ὅτι τὸ κατ’ εἰκόνα τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἰσχυρότερο ἀπὸ τὸ κατ’ εἰκόνα τῶν ἀγγέλων, γιατί ζωοποιεῖ σῶμα. Γι’ αὐτὸ ὁ ἱερὸς ὑμνογράφος, βλέποντας τὸν ἄνθρωπο νεκρό, ψάλλει: «Θρηνῶ καὶ ὀδύρομαι, ὅταν ἐννοήσω τὸν θάνατον, καὶ ἴδω ἐν τοῖς τάφοις κειμένην τὴν κατ’ εἰκόνα Θεοῦ, πλασθεῖσαν ἡμῖν ὡραιότητα, ἄμορφον, ἄδοξον, μὴ ἔχουσαν εἶδος».
.          Ἔτσι ἡ ψυχή, ἀφοῦ συνδέεται μὲ τὸ σῶμα, ποὺ εἶναι μέρος τῶν αἰσθητῶν, συνδέεται μὲ τὴν ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου καὶ μὲ ὁλόκληρη τὴν φύσι. Γι’ αὐτὸ ἡ Χάρι τοῦ Θεοῦ, ποὺ ἔρχεται στὴν ψυχή, μεταβιβάζεται ἔπειτα στὸ σῶμα καὶ μεταμορφώνει τὸ σῶμα, τὴν ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου καὶ τὴν φύσι.
.          Ἡ Χάρι τοῦ Θεοῦ μεταβιβάζεται καὶ στὴν ἄλογο δημιουργία. Οἱ ὑλισταὶ κατηγοροῦν τὸν Χριστιανισμὸ ὅτι ἀσχολεῖται μὲ τὴν ψυχὴ καὶ τὴν μεταθανάτιο ζωὴ καὶ ἀδιαφορεῖ γιὰ τὴν παροῦσα ζωή. Αὐτὴ εἶναι ψευδέστατη κατηγορία, σύμφωνα μὲ αὐτὰ ποὺ ἀναφέραμε. Ὁ Χριστιανισμὸς καὶ ἐννοοῦμε κυρίως τὴν Ὀρθοδοξία, βλέπει τὸν ἄνθρωπο στὴν ὁλότητά του, ὡς ἀποτελούμενον ἀπὸ ψυχὴ καὶ σῶμα. Ἐπίσης δὲν χωρίζει στεγανὰ τὴν παροῦσα ζωὴ ἀπὸ τὴν μέλλουσα. Στὴν Ὀρθόδοξη διδασκαλία γίνεται συνεχὴς λόγος γιὰ τὸν στενὸ σύνδεσμο ποὺ ὑπάρχει μεταξὺ τῆς ἱστορίας καὶ τῆς ἐσχατολογίας. Ὁ Χριστιανισμὸς βιώνει στὸ μεταμορφωμένο παρὸν τὸ σωτηριῶδες παρελθὸν καὶ τὸ εὐφρόσυνο μέλλον. Ξεπερνᾶ τὸν χρόνο, ἀφοῦ χρωματίζεται καὶ μεταμορφώνεται ἀπὸ τὴν αἰωνιότητα.

 Σωτηρία τῆς ψυχῆς

.          Ἡ σωτηρία τῆς ψυχῆς δὲν συνίσταται στὴν ἀπαλλαγὴ τῆς ψυχῆς ἀπὸ τὸ σῶμα καὶ στὴν φυγή της ἀπὸ τὴν ζωή. Ἡ θεωρία κατὰ τὴν ὁποία πρέπει κατὰ τὴν πορεία τῆς σωτηρίας νὰ φύγη ἡ ψυχὴ ἀπὸ τὸ σῶμα, «τὸ ἔξω τὸν νοῦν τοῦ σώματος ποιεῖν… δαιμόνων εὕρημα καὶ παίδευμα» (ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς). Ἡ σωτηρία τῆς ψυχῆς ἀκόμη δὲν συνίσταται σὲ μία μεταφυσικὴ ἔκστασι καὶ σὲ ἕνα διανοητικὸ στοχασμό, ἀλλὰ στὴν μεταμόρφωσι ὅλης τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως μέσα στὸ παρὸν μὲ τὴν βοήθεια τῆς θείας χάριτος.
.          Σωτηρία τῆς ψυχῆς εἶναι ἡ ἀποδέσμευσι τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὴν τυραννία ποὺ ἐξασκεῖ ὁ διάβολος, ἡ ἁμαρτία καὶ ὁ θάνατος. Εἶναι ἡ πορεία ἀπὸ τὸ κατ’ εἰκόνα στὸ καθ’ ὁμοίωσιν μὲ τὴν θέωσι. Γι’ αὐτὸ ὅταν λέμε σωτηρία τῆς ψυχῆς (ὅλου τοῦ ἀνθρώπου) δὲν ἐννοοῦμε μία ἀφηρημένη λύτρωσι ποὺ ἐπιδιώκουν ὅλα τὰ φιλοσοφικὰ καὶ θρησκευτικὰ ἀνθρώπινα συστήματα, οὔτε μία τελείωσι μὲ τὴν ἔννοια, ποὺ συνήθως δίνει ὁ κόσμος, ἀλλὰ τὴν θέωσι ὅλου του ἀνθρώπου, τὴν ἕνωσί του μὲ τὸν Θεό, τὴν ἀπόκτησι τῆς θεοποιοῦ ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ.
.          Σωτηρία λοιπὸν εἶναι ἡ ἀναχαίτισι καὶ ἡ ἀπελευθέρωσι ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ τὰ ἀποτελέσματά της (τὴν φθορὰ κλπ.) καὶ συγχρόνως ἡ ἀναγέννησι, ἡ μεταμόρφωσι καὶ ἡ ἕνωσι μὲ τὸν Θεό. Αὐτὸ ὅμως δὲν μπορεῖ μόνος του νὰ τὸ ἐπιτύχη ὁ ἄνθρωπος, παρὰ μόνον μὲ τὴν δύναμι καὶ τὴν ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ. Καὶ αὐτὴν τὴν βαθειὰ σημασία ἔχει ἡ ἐνανθρώπησι τοῦ Χριστοῦ. Ὁ Θεὸς ἔγινε ἄνθρωπος, γιὰ νὰ κάνη τὸν ἄνθρωπο Θεό. Ἔτσι ἔξω ἀπὸ τὸν Θεάνθρωπο δὲν ὑπάρχει πραγματικὸς ἄνθρωπος. Διὰ τοῦ Θεανθρώπου ἐξαγιάζεται ὁ νοῦς, τὸ σῶμα καὶ ἡ ζωή. Ὅλα παίρνουν ἕνα ἄλλο σωτηριῶδες νόημα καὶ μία ἄλλη ἀξία.

 Θάνατος τῆς ψυχῆς

.          Ὁ θάνατος τῆς ψυχῆς εἶναι ἡ πραγματικὴ ζημία τῆς ψυχῆς καὶ τῆς ζωῆς. Θὰ δοῦμε στὴν συνέχεια τρεῖς καταστάσεις θανάτου ψυχῆς, ποὺ ἔχουν ὅμως σχέσι μεταξύ τους. Πρῶτον, ζημία τῆς ψυχῆς εἶναι ἡ ἁμαρτία. Ἡ ἁμαρτία κατὰ τὴν πατερικὴ διδασκαλία δὲν ἔχει ἁπλὴ νομικὴ καὶ ἠθικὴ ἔννοια, ἀλλὰ ὀντολογική. Δηλ. ἡ ἁμαρτία εἶναι ἡ ἀπομάκρυνσι τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸν Θεό, ἡ ἀπώλεια τῆς θείας Χάριτος: «Ἁμαρτία θάνατός ἐστι τῆς ἀθανάτου». Δεύτερον. Συνέπεια τῆς ἁμαρτίας εἶναι ἡ ἀπουσία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. «Ὅποιον λόγο ἔχει ἡ λογικὴ ψυχὴ πρὸς τὸ σῶμα τὸν ἴδιο λόγο ἔχει τὸ Ἅγιο Πνεῦμα πρὸς τὴν λογικὴν ψυχὴν» (ἄγ. Μάξιμος). Ὅπως τὸ σῶμα παραμένει νεκρὸ χωρὶς τὴν ψυχή, ἔτσι καὶ ἡ ψυχὴ παραμένει νεκρὰ χωρὶς τὸ Ἅγιο Πνεῦμα. Ὅταν τὸ Τρίτο Πρόσωπο τῆς Ἁγίας Τριάδος ἀποφοιτᾶ ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο, τότε ἡ ψυχὴ χάνει τὴν μακαρία ζωὴ «οὐκ εἰς τὸ μὴ ὂν ἀναλυομένη, ἀλλὰ θανάτου παντὸς χαλεπωτέραν βιοῦσα ζωὴν» (Ἰσίδωρος ὁ Πηλουσιώτης). Τρίτον. Συνέπεια τῶν προηγουμένων εἶναι ἡ ἄγνοια τοῦ Θεοῦ ποὺ εἶναι ἡ πραγματικὴ ζημία τῆς ψυχῆς. «Θεοῦ ἄγνοια, θάνατός ἐστι ψυχῆς» (Μ. Βασίλειος). Καὶ αὐτὴ ἡ ἄγνοια ὑπάρχει στοὺς ἀβαπτίστους, στοὺς ἀδιδάκτους καὶ στοὺς ἀμετανοήτους ἁμαρτωλούς. Ὁ θάνατος τῆς ψυχῆς (ἁμαρτία, ἀπουσία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἄγνοια τοῦ Θεοῦ) ἔχει συνέπειες στὸ σῶμα καὶ σὲ ὅλη τὴν ζωή. Γι’ αὐτὸ ὁ ἁμαρτωλὸς ζῆ μὲ τὸ ἄγχος, τὴν ἀνασφάλεια, τὸν φόβο καὶ τὴν νευρικότητα. Δὲν ἔχει μεταφυσικὸ ἀγκυροβόλημα. Στερεῖται τῆς Ζωῆς.
.          Ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἡ πνευματικὴ ἐλεημοσύνη ὅλης τῆς ἀνθρωπότητος, γιατί προσφέρει ὑγεία στὴν ψυχή, στὸ σῶμα καὶ στὴν ζωή, γιατί μεταμορφώνει τὴν ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα, γιατί γεμίζει τὸ παρὸν ἀπὸ τὸ ἔνδοξο μέλλον, γιατί καταργεῖ τὸν χρόνο. Οἱ ἄπιστοι δὲν μποροῦν νὰ τὸ καταλάβουν. Οἱ πιστοὶ ὅμως τὸ βιώνουν. Μὲ τὸν Χριστὸ ὅλα εἶναι γεμᾶτα ζωή.

, , , ,

Σχολιάστε

ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΩΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΤΕΛΕΙΟΤΗΤΑ 3 – “Σωθεῖτε, ἀδελφοί!” (Ἁγ. Ἰγν. Μπριαντσιανίνωφ)

Λόγος γιά τήν σωτηρία καὶ τὴν χριστιανικὴ τελειότητα [Γ´]
Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο 

Ἁγίου Ἰγνατίου Μπριαντσιανίνωφ

ΑΣΚΗΤΙΚΕΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ Δ´
ἔκδ. Ἱ. Μονῆς Παρακλήτου,
Ὠρωπὸς Ἀττικῆς, Ἰούνιος 2012

Α´ μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/07/06/λόγος-γιά-τήν-σωτηρία-καί-τήν-χριστιαν/
Β
´ μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/07/07/λόγος-γιά-τήν-σωτηρία-καί-τήν-χριστιαν2/

.        Σωθεῖτε, ἀδελφοί! «Σωθεῖτε ἀπό τήν καταστροφή πού ἔρχεται πάνω στή διεστραμμένη αὐτή γενιά!», ἔλεγε ὁ ἅγιος ἀπόστολος Πέτρος στούς Ἰουδαίους ἐκείνους πού ξεχώρισαν ἀπό τόν ὑπόλοιπο ἄπιστο λαό καί πίστεψαν στόν Χριστό.
.        «Θά σωθεῖ ὅποιος θελήσει νά σώσει τήν ψυχή του», ἔλεγαν οἱ παλαιοί μεγάλοι ἀσκητές γιά τούς ἀληθινούς χριστιανούς τῶν ἐσχάτων χρόνων. Γιατί τότε ἡ σωτηρία θά εἶναι πολύ δύσκολη, ἐξ αἰτίας τῆς μεγάλης αὐξήσεως τῶν πειρασμῶν καί τῆς γενικῆς ροπῆς τῶν ἀνθρώπων πρός τήν ἁμαρτία.
.        Γιά νά σωθεῖ, λοιπόν, κανείς σήμερα, ἀπαιτοῦνται ἐντατικός ἀγώνας, ἰδιαίτερη ἐπιμέλεια, προσοχή καί ἐπαγρύπνηση, σύνεση καί ὑπομονή. Μᾶς ἐνθαρρύνει, ὡστόσο, ὁ παντοδύναμος Ἀρχηγός καί Διδάσκαλός μας, ἡ Ζωή μας, ἡ Δύναμή μας, ὁ Σωτήρας μας Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, πού προεῖπε: «Ὁ κόσμος θά σᾶς κάνει νά ὑποφέρετε· ἀλλά ἐσεῖς νά ἔχετε θάρρος, γιατί ἐγώ τόν ἔχω νικήσει τόν κόσμο». «Κι ἐγώ θά εἶμαι μαζί σας παντοτινά, ὥς τή συντέλεια τοῦ κόσμου. Ἀμήν».

,

Σχολιάστε

ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΩΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΤΕΛΕΙΟΤΗΤΑ 2 – “Πιστεύω” ἢ “Νομίζω”; (Ἁγ. Ἰγν. Μπριαντσιανίνωφ)

Λόγος γιά τήν σωτηρία καὶ τὴν χριστιανικὴ τελειότητα [Β´]
Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο 

Ἁγίου Ἰγνατίου Μπριαντσιανίνωφ

ΑΣΚΗΤΙΚΕΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ Δ´
ἔκδ. Ἱ. Μονῆς Παρακλήτου,
Ὠρωπὸς Ἀττικῆς, Ἰούνιος 2012

Α´ μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/07/06/λόγος-γιά-τήν-σωτηρία-καί-τήν-χριστιαν/

.          Οἱ ἅγιοι Πατέρες ὅλων τῶν ἐποχῶν ἐκφράζουν τήν σχέση τους μέ τήν ἀποκεκαλυμμένη θεία ἀλήθεια μέ τήν λέξη “πιστεύω”. Στήν σύγχρονη κοινωνία, πού καυχιέται ὑπέρμετρα γιά τό ὑψηλό μορφωτικό της ἐπίπεδο καί τίς χριστιανικές της ἀρχές, διαρκῶς ἐξαπλώνεται ἡ χρήση τῆς λέξεως “νομίζω”. Μ’ αὐτή τή λέξη ἐκφράζουν πιά οἱ ἄνθρωποι τήν ἐσωτερική τους σχέση μέ τήν θεία ἀποκάλυψη. Ποῦ ὀφείλεται, λοιπόν, ἡ ἐμφάνιση καί ἡ ἐξάπλωση τῆς λέξεως αὐτῆς; Στήν ἄγνοια τοῦ Χριστιανισμοῦ.
.           Εἶναι θλιβερό νά βλέπεις ἕνα μέλος τῆς Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας νά διαφοροποιεῖται ἀπό τή θεία διδασκαλία της, νά ἔχει γιά τή χριστιανική πίστη ἀπόψεις αὐθαίρετες, πλανεμένες, βλάσφημες. Τέτοιες ἀπόψεις τί ἄλλο φανερώνουν παρά οὐσιαστική ἀποκοπή ἀπό τήν Ἐκκλησία καί ἀπάρνηση τοῦ Χριστιανισμοῦ;
.           Ἄς φοβηθοῦμε τήν ἀσεβῆ τόλμη μας, πού μᾶς παρασύρει στήν αἰώνια καταστροφή!
.           Ἄς ἐγκολπωθοῦμε τήν χριστιανική πίστη! Ἄς ἀγαπήσουμε τήν ὑπακοή στήν Ἐκκλησία, πού εἶναι τόσο ἀγαπητή στούς πιστούς!
.          Ἄς τηροῦμε τίς εὐαγγελικές ἐντολές μέ ἐπιμέλεια ἀλλά καί μέ πνεῦμα «ἀνάξιων δούλων», πού κάνουν ἁπλῶς ὅ,τι ὀφείλουν νά κάνουν κι αὐτό πάλι ἐσφαλμένα.
.           Ἄς καθοδηγούμαστε στά καλά ἔργα ἀπό τό Εὐαγγέλιο καί ὄχι ἀπό τόν ἑαυτό μας.
.         Ἄς μάθουμε νά καλλιεργοῦμε τίς ἀρετές μέ ταπείνωση, ὄχι μέ κενοδοξία, ὑψηλοφροσύνη καί ἐγωισμό. Ὅταν ἀποκτήσουμε τήν θεοδώρητη ταπείνωση, θά ἀντιληφθοῦμε πώς οἱ ἀρετές τῆς πεσμένης ἀνθρωπίνης φύσεως εἶναι «σάρκα καί αἷμα», πού «δέν μποροῦν νά κληρονομήσουν τήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ».

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ:  https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/07/09/λόγος-γιά-τήν-σωτηρία-καί-τήν-χριστιαν3/

βλ. ἐπίσης σχετ.:
https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/06/12/ἀσκητικές-ἐμπειρίες/

, ,

Σχολιάστε