Ἄρθρα σημειωμένα ὡς π. Ἀλέξ. Σμέμαν

ΒΑΠΤΙΣΜΑ καὶ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ-1

, ,

Σχολιάστε

ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ ΣΕ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ

  • Σημείωση «Χριστ. Βιβλιογρ.» : Τὸ κατωτέρω ἐνδεικτικὸ ἀπόσπασμα εἶναι μιὰ διεισδυτικὴ θεώρηση τῶν λειτουργιολογικῶν ἀπόψεων, ἔνας ἀναστοχασμὸς τῶν λειτουργιολογικῶν ἀναθεωρήσεων καὶ «ἀναδιατάξεων» ποὺ ἔχει εἰσηγηθεῖ ὁ πανορθοδόξως γνωστὸς μακαριστὸς π. Ἀλεξ. Schmemann(+), ὁ ὁποῖος μὲ τὴν θεολογική του κατάθεση σφράγισε τὴν ἐποχή μας. Ἂν καὶ αὐτὴ ἡ κριτικὴ ἔχει δημοσιευθεῖ πρὶν ἀπὸ 40 χρόνια, καθίσταται πάλι  ἐξαιρετικῶς ἐπίκαιρη, καθὼς ἀνατέμνει ἰδέες ποὺ σὰν ἀμετακίνητοι ὀγκόλιθοι στὴν περιοχὴ τῆς σύγχρονης θεολογίας παράγουν μιὰ σειρὰ ἀπὸ παρανοήσεις στὰ θέματα τῆς ἐκκλησιαστικῆς Λατρείας καὶ εὐνοοῦν ριψοκίνδυνους θεολογικοὺς καὶ ἐκκλησιαστικοὺς ἀκροβατισμούς (π. χ. «ἱεροκρατία», «κληρικαλισμός», «λειτουργικὴ καὶ μυστηριολογικὴ εὐσέβεια», «ἀτομικὸς ἁγιασμός», «ἐξω-χρονικότης τῆς Εὐχαριστίας», καὶ εὐθεία ἀπόρριψη τῆς Κωνσταντινείου «ψευδονίκης»). Ὁ συγγραφεύς π. Μ. Πομαζάνσκυ ἀποκωδικοποιεῖ τὸ ὑπόγειο προτεσταντικὸ ρεῦμα (καὶ πνεῦμα) ποὺ διατρέχει (καὶ διαπνέει) τὸ βιβλίο τοῦ π. Ἀλεξ. Σμέμαν ὑπὸ τὸν τίτλο «Εἰσαγωγὴ στὴν Λειτουργικὴ Θεολογία». Ἡ τεκμηριωμένη ἐπαναθεώρηση τῆς θεολογικῆς σκέψεως τοῦ π. Ἀλεξ. Σμέμαν δίνει γενικότερα μιὰ εὐκαιρία νὰ φανεῖ πὼς ὁ διαφημιζόμενος «ἀναστοχασμός» καὶ ὁ περιλάλητος «ἐπαναπροσδιορισμός» δὲν μποροῦν νὰ συνιστοῦν μονόδρομο ἢ ἀδιαφιλονίκητο προνόμιο μιᾶς θεολογικῆς ἐλίτ.

Στὴν παρατεθεῖσα ἐδῶ περιγραφὴ τῆς Κωνσταντινείου ἐποχῆς καὶ ἐντεῦθεν, εἶναι προφανὴς ἡ Προτεσταντικὴ διαπραγμάτευσις: ἡ χρυσῆ ἐποχὴ τῆς Χριστιανικῆς ἐλευθερίας καὶ ἡ ἐποχὴ τῶν μεγάλων ἱεραρχῶν, ἡ ἐποχὴ τῆς ἀνθήσεως τῆς Χριστιανικῆς γραμματείας, ἐμφανίζεται ἀπὸ τὴν ἀρνητικὴ πλευρά – σὰν μία ὑποτιθεμένη παρείσφρυσις στὴν Ἐκκλησία παγανιστικῶν στοιχείων – παρὰ ἀπὸ τὴν θετική. Ὅμως, πότε στὴν Ἐκκλησία, ἔλαβαν πράγματι οἱ πιστοὶ τὸν καταδικαστικὸ χαρακτηρισμὸ τοῦ «ἀμυήτου»; Ἀπὸ τὶς Κατηχήσεις τοῦ ἁγίου Κυρίλλου Ἱεροσολύμων εἶναι ἀπολύτως ξεκάθαρον ὅτι αὐτὸς προειδοποιεῖ νὰ μὴν κοινολογοῦνται τὰ μυστήρια τῆς πίστεως στοὺς ἐθνικούς. Καὶ ὁ Μ. Βασίλειος γράφει περὶ αὐτοῦ: «Ἃ γὰρ οὐδὲ ἐποπτεύειν ἔξεστι τοῖς ἀμυήτοις, τούτων πῶς ἂν ἦν εἰκὸς τὴν διδασκαλίαν ἐκθριαμβεύειν ἐν γράμμασιν;» (Περὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, κζ ́ 66). Χρειάζεται νὰ παραθέσουμε τὸ πλῆθος τῶν μαρτυριῶν ἀπὸ τοὺς λόγους τοῦ ἰδίου τοῦ Κυρίου καὶ ἀπὸ τὰ συγγράμματα τῶν Ἀποστόλων, ὅσον ἀφορᾷ στὴν διαίρεσι μεταξὺ ποιμένων καὶ «ποιμνίου», τὶς προειδοποιήσεις πρὸς τοὺς ποιμένας περὶ τοῦ καθήκοντός τους, τῆς εὐθύνης τους, τῆς ὑποχρεώσεώς τους νὰ δώσουν λόγο γιὰ τὶς ψυχὲς ποὺ τοὺς ἐνεπιστεύθησαν, τὶς αὐστηρὲς ἐπιτιμήσεις τῶν ἀγγέλων τῶν Ἐκκλησιῶν, οἱ ὁποῖες εἶναι καταγεγραμμένες στὴν Ἀποκάλυψι; Δὲν μιλοῦν οἱ Πράξεις τῶν Ἀποστόλων καὶ οἱ ποιμαντικὲς Ἐπιστολὲς τοῦ Ἀποστόλου Παύλου γιὰ μίαν εἰδικὴ καθιέρωσι στοὺς ἱεραρχικοὺς βαθμοὺς διὰ τῆς ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν; Ὁ συγγραφεὺς αὐτοῦ τοῦ βιβλίου ὁμολογεῖ ὅτι ἡ κλεῖσις τοῦ ἱεροῦ ἐχώρισε τὸν κλῆρο ἀπὸ τοὺς πιστούς. Ἐκφράζει ὅμως μίαν ἐσφαλμένη ἀντίληψι περὶ τοῦ ἱεροῦ. Θὰ πρέπῃ κανεὶς νὰ γνωρίζῃ ὅτι στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τὸ ἱερὸν καὶ ἡ Ἁγία Τράπεζα χρησιμεύουν μόνον γιὰ τὴν προσφορὰ τῆς Ἀναιμάκτου Θυσίας κατὰ τὴν Λειτουργία. Οἱ ὑπόλοιπες ἱερὲς Ἀκολουθίες, συμφώνως πρὸς τὸ Τυπικόν, τελοῦνται στὸ μέσον τῆς ἐκκλησίας. Ἔνδειξις τούτου εἶναι ἡ παπικὴ λειτουργία. Ἀκόμη καὶ κατὰ τὴν τέλεσι τῆς Λειτουργίας ὁ ἐπίσκοπος εἰσέρχεται στὸ ἱερὸν μόλις στὴν «Μικρὰ Εἴσοδο», προκειμένου νὰ ἀκούσῃ τὸ Εὐαγγέλιον καὶ νὰ τελέσῃ τὸ μυστήριον τῆς Εὐχαριστίας· ὅλες τὶς λοιπὲς ἱερὲς Ἀκολουθίες ὁ ἐπίσκοπος τὶς τελεῖ στὸ μέσον τῆς ἐκκλησίας. Οἱ δεήσεις ἀπαγγέλλονται ὑπὸ τοῦ διακόνου ὅλες τὶς ἀκολουθίες, συμπεριλαμβανομένης τῆς Λειτουργίας, ἐκτὸς τοῦ ἱεροῦ· καὶ τὸ Τυπικὸν συνιστᾷ στοὺς ἱερεῖς, ποὺ τελοῦν Ἑσπερινοὺς καὶ Ὄρθρους ἄνευ διακόνου, νὰ ἀπαγγέλουν τὶς δεήσεις πρὸ τῆς Ὡραίας Πύλης. Ὅλες οἱ ἀκολουθίες τοῦ Εὐχολογίου καὶ ὅλα τὰ μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας, ἐκτὸς τῆς Εὐχαριστίας καὶ τῆς Χειροτονίας, τελοῦνται ἐκτὸς τοῦ ἱεροῦ. Μόνον γιὰ νὰ τονίσουμε τὴν ἐπισημότητα τῆς ἀκολουθίας στοὺς ἑορταστικοὺς Ἑσπερινοὺς καὶ Ὄρθρους ἐπιτρέπεται νὰ ἀνοίγουμε τὶς θύρες τοῦ ἱεροῦ γιὰ ὀλίγη ὥρα, καὶ τοῦτο μόνον χάριν τῆς ἐξόδου τῶν λειτουργούντων σὲ ἐπίσημες στιγμὲς προκειμένου νὰ ὑπάγουν στὸ μέσον τῆς ἐκκλησίας. Κατὰ τὴν διάρκεια τῶν καθημερινῶν καὶ σαρακοστιανῶν ἀκολουθιῶν τὸ ἱερόν, θὰ μποροῦσε νὰ εἰπῇ κανείς, ἀποκλείεται ἀπὸ τὴν σφαῖρα προσοχῆς τῶν πιστῶν· καὶ ἐὰν ὁ τελῶν τὴν ἀκολουθία ἀποσύρεται στὸ ἱερὸν ἀκόμη καὶ τότε, αὐτὸ συμβαίνει μᾶλλον γιὰ νὰ μὴ ἐφελκύῃ ἄνευ λόγου τὴν προσοχή, καὶ καθόλου πρὸς τονισμὸν τοῦ ἱεραρχικοῦ του κύρους.

Τὸ πλῆρες ἄρθρο (ἀπ᾽ ὅπου καὶ τὸ ἀνωτέρω ἀπόσπασμα) παρουσιάζει ἡ «ΑΛΛΗ ΟΨΙΣ». Τῆς πρέπει δίκαιος ἔπαινος γιὰ τὴν παρουσίαση. Ἀξίζει νὰ διαβασθεῖ ὁλόκληρο. Δεῖτε το ἐδῶ: http://www.alopsis.gr/alopsis/Schmeman.pdf

,

Σχολιάστε