Ἄρθρα σημειωμένα ὡς π. Νικόλαος Λουδοβίκος

KOΙΝΩΝΙΑ-ΠΑΝΔΗΜΙΑ-ΕΚΚΛΗΣΙΑ (Τὰ κρούσματα κορυφώθηκαν μὲ τὶς ἐκκλησίες κλειδωμένες. Ἡ καταναγκαστικὴ ὑπαγόρευση τῶν ἐπιτρεπόμενων ἀναγκῶν ἀπὸ τὸ κράτος, καὶ μάλιστα περιοριζόμενων στὴν στενὰ βιολογικὴ σφαίρα, εἶναι χαρακτηριστικὸ μίας νοοτροπίας ποὺ ὑπάρχει σοβαρὸς κίνδυνος νὰ ἐκβάλει, ἀργὰ ἢ γρήγορα, στὸν Ὁλοκληρωτισμό.)

Κοινωνία – πανδημία – Ἐκκλησία

Ἀποκλειστικὴ Συνέντευξη τοῦ π. Νικολάου Λουδοβίκου
στὴν Εἰρήνη Καρύδη

ΠΗΓΗ: moneyandlife.gr

Τὸ Money &Life ἐξασφάλισε Ἀποκλειστικὴ Συνέντευξη ἀπὸ τὸν πατέρα Νικόλαο Λουδοβίκο, ἡ φήμη τοῦὁποίου ἔχει ξεπεράσει τὰ σύνορα τῆς Ἑλλάδος καὶ ἔχει διαδοθεῖ σὲ Πανευρωπαϊκὸ καὶ Παγκόσμιο ἐπίπεδο.
Μὲ τὴν Συνέντευξη αὐτή, φωτίζονται ἄγνωστες πτυχὲς μίας παγκόσμιας ἐπιδημίας, ποὺ συνεχίζει νὰ σπέρνει θανάτους, ἐνῶ ἡ Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος παραμένει φοβικὴ στὴν ἀμηχανία της.
Ὁ πατέρας Νικόλαος Λουδοβίκος, γνωστὸς γιὰ τὴν εὐρυμάθειά του καὶ τὴ δύναμη σκέψης του, στοὺς κλάδους τὴν Θεολογίας καὶ τῆς Φιλοσοφίας, δίνει τὴ δική του ἀντικειμενικὴ ὀπτική, ἀνάμεσα στὸτρίπτυχο Πανδημία – Ἐκκλησία – Κοινωνία.

Ἐρώτηση: Ἡ ἐκκλησία μέχρις στιγμῆς, ἀπὸ τὴν ἐμφάνιση τῆς πανδημίας μέχρι καὶ τώρα, ἔχει δεχτεῖ ἕνα καίριο πλῆγμα. Τρεῖς μεγάλες ἐκκλησιαστικὲς γιορτές, τὸ Πάσχα, ὁ Δεκαπενταύγουστος καὶ τὰ Χριστούγεννα δὲν ἑορτάστηκαν. Θεωρεῖτε ὅτι ὑπάρχει ἕνας κατὰ μέτωπο πόλεμος ἀπὸ τὴν πολιτεία πρὸς τὴν ἐκκλησία;

 Ἀπάντηση: Ὄχι, δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει κάποιος κατὰ μέτωπο πόλεμος, ἀφοῦ ἡ ἀπαγόρευση ἰσχύει γιὰ τὶς συνάξεις ὅλων τῶν θρησκειῶν. Ὡστόσο, αὐτοῦ τοῦ εἴδους οἱ ἀπαγορεύσεις, ὅταν ἰδίως  εἶναι τόσο ἐπιθετικἀπόλυτες, τὴν στιγμὴ μάλιστα ποὺ κάποιες ἄλλες συνάξεις κατ’ οὐσίαν ἀμνηστεύονται, σημαίνουν κάτι γιὰ τὴν κοινωνία ποὺτὶς ἀνέχεται καἐκείνους ποὺ τὶς ἐπιβάλλουν.  Σημαίνουν, γιὰ τὶς πολιτικὲς αὐτές, τὴν ἐνδοϊστορικἀποκλειστικὰ αὐτο-δικαίωσή τους, χωρὶς καμμιὰ  δηλαδὴ ἀνάγκη ἐξωτερικῆς ἀναφορικότητας ποὺ θὰεἶχε, ἐξ ἴσου ἢ καὶ περισσότερο, νόημα γιὰ τὴν ζωὴ καὶ τὴν ὕπαρξη – καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἄλλωστε γενικότερη τάση τῆς νεωτερικῆς πολιτικῆς φιλοσοφίας.
Νὰ τὸ πῶ ἁπλά: Σήμερα, στὴν Θεσσαλονίκη ὅπου βρίσκομαι, μπορεῖ κανεὶς νὰ πάρει τὸν καφέ του ἀπὸχίλια διαφορετικὰ σημεῖα, νὰ βολτάρει σὲ ἀμέτρητους   δρόμους, κάποιοι ἀπὸ τοὺς ὁποίους εἶναι συνεχῶς ἀσφυκτικὰ γεμάτοι ἀπὸ ἀνθρώπους ποὺ σκουντιοῦνται κυριολεκτικὰ μεταξύ τους, νὰστοιβαχτεῖ μαζὶ μὲ  ἑκατοντάδες  ἄλλους στὰ supermarkets – ἀρκεῖ νὰ μὴν ἐπιχειρήσει μία ἐλάχιστηἔστω σύναξη μὲ νόημα ποὺ παραπέμπει σὲ κάτι ποὺ βρίσκεται πέρα καἔξω ἀπὸ τὶς ἐπιτρεπόμενες ἀπὸτὸ κράτος ἀνάγκες τοἀνθρώπου. Μεταξὺ αὐτῶν τῶν ἀναγκῶν, εὑρίσκεται καἐπίσκεψη σὲ μίαν ἐκκλησία, ὁποία ὅμως θεωρεῖται πὼς ἐξ ὁρισμοῦ μολύνει. Ἐὰν ἦταν ὅμως ἔτσι, μὲ πάντα κλειστὲς τὶς ἐκκλησίες ἐδῶ καὶ μῆνες, τὰ κρούσματα θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχαν μηδενιστεῖ. Ἀντίθετα, τὰ κρούσματα κορυφώθηκαν μὲ τὶς ἐκκλησίες κλειδωμένες. Νὰ θυμίσω ἐπιπλέον πὼς ἀπὸ ἐπιφανεῖς κοινωνιολόγους ἔχει ἐπισημανθεῖ ἀπὸ παλαιότερα (ἂς ἀναφέρω μόνον τὸν HansFreyer) πὼς αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἡ καταναγκαστικὴ ὑπαγόρευση  τῶν ἐπιτρεπόμενων ἀναγκῶν ἀπὸ τὸ κράτος, καὶ μάλιστα περιοριζόμενων  στὴν στενὰ βιολογικὴ  σφαίρα, εἶναι χαρακτηριστικὸ μίας νοοτροπίας ποὺ ὑπάρχει σοβαρὸς κίνδυνος νὰ ἐκβάλει, ἀργὰ ἢ γρήγορα, στὸν Ὁλοκληρωτισμό.
Ὅσο καὶ ἂν κάποιος ἀπὸ τοὺς κυβερνητικοὺς ἐκπροσώπους, ἀκούγοντας τὰ παραπάνω, θὰ διερρήγνυε τὰ ἱμάτιά του ἀντιτείνοντας πὼς τὰ ἐν λόγῳ μέτρα τὰ ἐπιβάλλει ἡ κατάσταση ἔκτακτης ἀνάγκης, δὲν παύουν οἱ συγκεκριμένες ἐπιλογὲς νὰ φανερώνουν καὶ ἀξιολογικὲς κλίμακες καὶ τρόπους ἑρμηνείας τῆς πραγματικότητας  ἀπὸ μέρους τῶν κοινωνιῶν καὶ τῶν πολιτικῶν.

Ἐρώτηση: Ὑπάρχει γενικότερα αὐτὸ ποὺ ἀκούγεται ὡς «ἀντιεκκλησιαστικὸ μένος»; Γιὰ παράδειγμα εἴδαμε τὶς ἀστυνομικὲς ἀρχὲς νὰ ἐπιδίδουν πρόστιμα καὶ νὰ συλλαμβάνουν ἱερεῖς, ἐπειδὴ ἡ πόρτα τοῦ ναοῦ δὲν ἦταν κλειδωμένη κατὰ τὴν διάρκεια τελέσεως τῆς Θείας Λειτουργίας. Ἀλλὰ καὶ πρὶν τὴν πανδημία, στὸν τομέα τῆς παιδείας γιὰ παράδειγμα, οἱ ἑβδομαδιαῖοι ἐκκλησιασμοὶ καταργήθηκαν καὶ ὑπάρχουν καὶ τώρα προσπάθειες, πέραν ἀπὸ τὴν ἀπαλλαγὴ στὸ μάθημα τῶν θρησκευτικῶν, νὰ ἰσχύσει ἀκόμα καὶ ἡ κατάργησή του.

Ἀπάντηση: Ὑπάρχει ἕνα τραγικὸ τραῦμα πίσω ἀπὸ τὸν ἀνάπηρο καὶ σχεδὸν μανιοκαταθλιπτικὸΝεοελληνικὸ  ἐκσυγχρονισμό, τὸ ὁποῖο προσπαθῶ νὰ περιγράψω, μεταξὺ ἄλλων, στὸ τελευταῖο μου βιβλίο μὲ τίτλο «Ἡ Ἀνοικτὴ Ἱστορία καὶ οἱ Ἐχθροί της: Ἡ Ἄνοδος τοῦ Βελούδινου Ὁλοκληρωτισμοῦ», ποὺ βγῆκε πρόσφατα ἀπὸ τὶς ἐκδόσεις “Ἁρμός”. Ἕνα σημαντικὸ μέρος τῶν διανοουμένων καὶ τῶν δημοσιογράφων  στὸν τόπο αὐτὸ , στὰ πλαίσια αὐτῆς τῆς γενικευμένης αὐτο-καθαίρεσης  ποὺ στὴν Ἑλλάδα καλεῖται ἐκσυγχρονισμός, μὲ τὴν βαθύτατα μεταπρατικὴ καὶ νεο-ἀποικιακή τους κουλτούρα, βγάζουν ἕνα πραγματικὸ μένος γιὰ τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία,  τὴν ὁποία, ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὰγραφόμενά τους, γνωρίζουν  ὅσο περίπου γνωρίζουν τὸν Σιντοϊσμὸ ἢ τὴν θρησκεία τῶν Αὐστραλῶν Ἀβοριγίνων – ἂν καὶ γι’ αὐτὸ τὸ τελευταῖο φταίει καὶ ἡ σχετικὴ ἀφασία κάποιων ἐπισήμων ἐκπροσώπων τῆς Ἐκκλησίας.

Ἐρώτηση: Πῶς κρίνετε μέχρι τώρα τὴν στάση τῆς ἐκκλησίας (τοῦ κλήρου); Παρατηροῦμε μία δυσαρμονία στὶς ἀπόψεις τοῦ κλήρου, ὅταν συναντᾶμε ἀπὸ τὴν μία ἐνέργειες ἀντίθετες τῶν μέτρων καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη παθητικὴ στάση. Ποιά πιστεύετε ὅτι θὰ ἦταν ἡ ὀρθὴ στάση;

Ἀπάντηση: Θεωρῶ γενικά, πὼς ἡ Ἐκκλησία ἔχασε ἄλλη μία ἱστορικὴ εὐκαιρία νὰ προσφέρει στὴν δημόσια συζήτηση ὁρίζοντες πνευματικοὺς καὶ ὑπαρξιακούς, μὲ ἀφορμὴ τὰ ὁριακὰ ἐρωτήματα γιὰ τὸ νόημα καὶ τὸν σκοπὸ τῆς ζωῆς ποὺ ἀναπόφευκτα γεννᾶ ἡ πανδημία.
Ἀπὸ τὴν μιὰ λοιπὸν εἴδαμε μία ἀνόητη ἄρνηση τῆς πραγματικότητας τοῦ κορονοϊοῦ, μαζὶ μὲ μία ἀδιάκριτη πεποίθηση στὴν ἀναγκαστικὴ βοήθεια τοῦ Θεοῦ, χωρὶς καμιὰ δική μας συν-ἐργητικὴ προφύλαξη (ἂν καὶ οἱ ἀρνητὲς ἔχουν ποικίλη ἰδεολογικὴ προέλευση καὶ δὲν ἀνήκουν, οἱ περισσότεροι ἴσως, στὸν ἐκκλησιαστικὸ χῶρο) καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη, ἱερεῖς, θεολόγους καὶ ἱεράρχες νὰ ὑπερμαχοῦν κάποιων  ὑπερβολικῶν κυβερνητικῶν ἀπαγορεύσεων, ἐξ ἴσου  ἀκρίτως ὠρυόμενοι ἐνάντια  στὴν ἀπολύτως φυσιολογικὴ ἀνάγκη τῶν Χριστιανῶν γιὰ κάποια στοιχειώδη ἔστω ἐπαφὴ μὲ τὰ ἐκκλησιαστικὰ Μυστήρια, θεωρώντας τους ὅλους συλλήβδην ὡς φονταμενταλιστὲς καὶ ἀπειθεῖς, καὶ μάλιστα  (ἄκουσον, ἄκουσον!) ὡς καὶ «ἀτομιστές», ὅταν εὕρισκαν τρόπον ἅπαξ νὰ κοινωνήσουν.
.                     Ἡ πανδημία ἀφήνει πίσω της ἀποκαλυπτικὰ σημεῖα λαλίστατης  ἀθεολογησίας  ποὺ θὰ πρέπει νὰ μᾶς προβληματίσουν.

Ἐρώτηση: Ἡ Ἐκκλησία παρέχει κοινωνικὸ ἔργο  σὲ πολλοὺς τομεῖς, ὅπως εἶναι τὰ συσσίτια τῶν ἐνοριῶν. Τώρα ποὺ ἔκλεισαν οἱ ναοὶ τί ἔχουν ἀπογίνει οἱ ἄνθρωποι ποὺ σιτίζονταν ἀπὸ τὰ συσσίτια, ἔχει βρεθεῖ κάποια λύση;

Ἀπάντηση: Ἀπὸ ὅ,τι γνωρίζω ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα ἔχουν σχεδὸν διακοπεῖ μέσα στὸν γενικὸ τρόμο – ἂν κάπου συνεχίζονται, αὐτὸ θὰ ἦταν ἀληθινὸς ἡρωισμός.

Ἐρώτηση: Μία σημαντικότατη προσφορὰ τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ἡ ἐξομολόγηση καὶ ἡ πνευματικὴ στήριξη τῶν ἀσθενῶν στὰ νοσοκομεῖα. Ἡ δραστηριότητα αὐτὴ ἔχει διακοπεῖ. Πῶς τὸ σχολιάζετε, τί θὰ ἔπρεπε νὰ γίνει, πόσο ἀπαραίτητη εἶναι μία τέτοια δράση;

Ἀπάντηση: Αὐτὴν τὴ στιγμὴ οἱ πάσχοντες ἀπὸ κορονοϊὸ στεροῦνται παντελῶς τοῦ συνταγματικοῦ τους δικαιώματος γιὰ ἕναν ἀνθρώπινο θάνατο, δηλαδὴ  πνευματικῆς  βοήθειας καθὼς καὶ τῶν Μυστηρίων τῆς Ἐκκλησίας, τὰ ὁποῖα διακαῶς ἀποζητοῦν στὴ δύσκολη κατάσταση ποὺ εὑρίσκονται. Ἀλλὰ καὶ χιλιάδες ἄλλοι ἄνθρωποι στεροῦνται τῆς ἄμεσης πνευματικῆς στήριξης τῆς Ἐκκλησίας τὴν ὁποία  ἐπίσης ἀποζητοῦν – εὐτυχῶς ποὺ τὰ ἠλεκτρονικὰ μέσα ἐπιλύουν ἕνα μέρος τοῦ προβλήματος.
.                 Ἀρκετοὶ πολιτικοί μας, ἐν παρενθέσει, φαίνεται σὰν νὰ ἔχουν γιὰ τὴν Ἐκκλησία, τὴν ἀνόητη  ἄποψη τῶν ἀρχῶν τοῦ (ἀφελοῦς) Διαφωτισμοῦ – μαγικὲς τελετουργίες, αὐθαίρετος νομικισμὸς καὶ φαντασιώδης μεταφυσική, ἐνῶ τίποτε ἀπὸ αὐτὰ δὲν ἐκπροσωπεῖ τὸ ἐκκλησιαστικὸ γεγονὸς – καὶ δὲν γνωρίζουν συνήθως τίποτε οὔτε γιὰ τὴν πραγματικὴ θεολογία καὶ ἀνθρωπολογία της, οὔτε γιὰ τὸ τεράστιο πνευματικὸ ἔργο ποὺ συνολικὰ ἐπιτελεῖ.

Ἐρώτηση: Ἕνα ἀπὸ τὰ μείζονα θέματα ποὺ ἀνέκυψαν εἶναι ὁ ἐνδεχόμενος κίνδυνος μετάδοσης τοῦ ἰοῦ ἀπὸ τὴν Θεία Κοινωνία. Μέχρι στιγμῆς, πιστοὶ καὶ ἄπιστοι, ἔχουν ἐκφράσει τὴν ἄποψή τους. Χρησιμοποιήθηκαν μάλιστα ἱστορικὰ παραδείγματα, ὅπως ἡ ἐπιδημία πανώλης, στὴν ὁποία ἀναφέρεται ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης. Ποιά εἶναι ἡ ἀλήθεια τελικά;

Ἀπάντηση: Στὸ βιβλίο μου, ποὺ ἀνέφερα παραπάνω, ὑπάρχει, ὡς παράρτημα, ἕνα κεφάλαιο γιὰ τὴν θεολογία τῆς Ἐκκλησίας περὶ τῆς Θείας Κοινωνίας καὶ εἶναι ἀδύνατο νὰ μεταφέρω τὰ θεολογικὰ ἐπιχειρήματα ἐδῶ  – καὶ πάλι ἡ εὐτυχὴς ἀγνωσία πολλῶν εἶπε διάφορα.
Ἐν συντομίᾳ, ἡ θεολογία καὶ ἡ ἐμπειρία τῆς Ἐκκλησίας, καθὼς καὶ ὅλων τῶν ἱερέων της, ἐμοῦ συμπεριλαμβανομένου, εἶναι πὼς ἡ παροῦσα  ἄκτιστη καὶ θεία χάρη τῆς μεταβολῆς τῶν δώρων σὲ σῶμα καὶ αἷμα Χριστοῦ δὲν ἐπιτρέπει στοὺς πάσης φύσεως ἰοὺς κ.λ.π, παρὰ τὸ ὅτι πιθανῶς, μετὰ τὴν μετάληψη ἀσθενῶν, εὑρίσκονται μέσα στὸ Ἅγιο Ποτήριο, νὰ δράσουν βλαπτικὰ γιὰ τοὺς ἐν συνεχείᾳ κοινωνοῦντες.
Εἶναι παράδοξο πῶς μία τέτοια συλλογικὴ δήλωση τόσων χιλιάδων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι μάλιστα ἀποδεικνύουν τὴν πεποίθησή τους αὐτὴ μὲ τὴν καθημερινὴ πρακτική τους, ἐξοβελίζεται πανεύκολα  ἀπὸ αὐτοὺς ποὺ ἔχουν δεκαετίες νὰ κοινωνήσουν.
Τοὺς κατανοῶ κάπως, διότι καὶ ἐγὼ κάποτε, ὅταν εὑρισκόμουν ἐκτὸς Ἐκκλησίας, ὡς ἄθεος, εἶχα τὴν ἴδια ἐντύπωση, ἀλλὰ πρέπει νὰ προσεγγίσουν τὴν πείρα τῆς Ἐκκλησίας γιὰ νὰ ἔχουν ἔγκυρη γνώμη. Μὲ ἀνοικτὲς τὶς ἐκκλησίες ἀπὸ τὶς 17 Μαΐου, ὁπότε καὶ προσῆλθαν χιλιάδες γιὰ νὰ κοινωνήσουν γιὰ τὸ Πάσχα, τὰ κρούσματα θὰ εἶχαν φθάσει τὶς δεκάδες χιλιάδες μέχρι τὸ τέλος Ὀκτωβρίου. Παρὰ ταῦτα, τὰ κρούσματα ἀνῆλθαν κατακόρυφα, ὅταν ἡ Θεία Κοινωνία εἶχε, ἑβδομάδες πρίν, ἀπαγορευθεῖ.  Ἂς μὴν ξεχνοῦμε, ἐπιπλέον,  πὼς  ὅταν ὁ Χριστός, ἱδρύοντας τὸ μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας  κατὰ τὸ Μυστικὸ λεγόμενο Δεῖπνο, μετέδωσε τὸ Ποτήριο τοῦ οἴνου εὐλογώντας το στοὺς Μαθητές, δὲν ἔχυσε ἀπὸ αὐτὸ στὰ ὑπάρχοντα ἐνώπιόν τους ποτήρια τοῦ καθενός, (καὶ τότε ὑπῆρχαν μολυσματικὲς ἀσθένειες!), ἀλλὰ ἐπέμενε νὰ πιοῦν ὅλοι ἀπὸ τὸ δικό του, κάτι ποὺ ἔχει τὴν ἐκκλησιολογικὴ σημασία του.
Αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν πρακτική, ἀκολούθησε καὶ ἡ Ἐκκλησία τουλάχιστον γιὰ δέκα αἰῶνες, καὶ τὴν συνέχισε, μὲ ἀνάλογο  τρόπο, μὲ τὴν χρήση τῆς λαβίδας, παρὰ τὸ γεγονὸς πὼς ἡ μετάδοση ἀσθενειῶν μέσῳ τοῦ σιέλου ἦταν κάτι γνωστὸ ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Ἱπποκράτη.
Ἄραγε, τὸ ἔκανε αὐτὸ ἀπὸ  ἀνόητη ἀδιαφορία γιὰ τὴν ἐπιστήμη ἢ ἀπὸ ἐμπειρία ἑνὸς συνεχιζόμενου θαύματος, ἑνὸς δηλαδὴ γεγονότος πραγματικῆς σχέσης  μὲ τὸν Χριστό, μὲ τοὺς δικούς του ὅρους;
Ἐπιτρέπεται ὅμως πιὰ σήμερα, ἀπὸ τὸ σύγχρονο lifestyle, στὸν Χριστὸ νὰ σχετίζεται μὲ τὸν ἄνθρωπο καὶ τὴν κτίση μὲ τοὺς δικούς του ὅρους (καὶ ὄχι μὲ τοὺς ὅρους μίας a lacarte ἄπρακτης ψευδο-πνευματικότητας)  καὶ νὰ μεταβάλλει τὸ πραγματικὸ κατὰ βούληση;

Ἐρώτηση: Γνωρίζω ὅτι ἔχετε ἐπαφὴ μὲ τὸ ἐξωτερικό. Ποιά εἶναι ἡ στάση τῶν ἐκεῖ τοπικῶν ἐκκλησιῶν ἀπέναντι στὴν πανδημία καὶ πῶς ἀντιμετωπίζονται ἀπὸ τὴν πολιτεία;

Ἀπάντηση: Καὶ στὴ Ἀμερικὴ καὶ στὴν Εὐρώπη, μετὰ μάλιστα ἀπὸ παρεμβάσεις δικαστικές, τηρεῖται σήμερα ἡ ἀρχὴ τῆς ἀναλογικότητας ὡς πρὸς τὴν προσέλευση τῶν πιστῶν στὶς ἐκκλησίες.
Στὴν Ἀμερικὴ οἱ ἐκκλησίες ἐπιτρέπεται νὰ φιλοξενοῦν καθημερινῶς (καὶ ὄχι μόνον τὰ Χριστούγεννα) μέχρι τὸ 25% τῆς χωρητικότητάς τους, ἐνῶ στὴν Εὐρώπη ἀκόμη περισσότερους, ἀναλογικὰ πάντοτε.
Ἡ αἰτία γιὰ τὴν στάση αὐτὴ εἰκάζω ὅτι εἶναι πιθανῶς σὺν τοῖς ἄλλοις καὶ τὸ ὅτι  ἀπὸ πολλοὺς στὴ Δύση σήμερα εἶναι κατανοητὸ πὼς ἡ πίστη, καθαιρώντας τὸ στρὲς καὶ ἐνισχύοντας τὸ ἀνοσοποιητικό, εἶναι στὴν κυριολεξία  καὶ παράγοντας ὑγείας – ὄχι ὑπὸ τὴν ἔννοια κάποιας μαγικῆς ἀνοσίας φυσικά, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν ἔννοια μίας πολύτιμης βοήθειας πρὸς τὴν κατεύθυνση τῆς ἀνάρρωσης, ἢ καὶ τῆς βοήθειάς της, κάποτε, πρὸς μὴ νόσηση.
Ἡ Ἑλλάδα τηρεῖ τὴν πιὸ ἀπαγορευτικὴ  στάση –  τὸ παράδοξο εἶναι πὼς ἡ ἰθύνουσα Ἐκκλησία δὲν φαίνεται νὰ ἐνοχλεῖται καὶ πολύ.

Ἐρώτηση: Πατέρα Νικόλαε, εἶστε καθηγητὴς τῆς Ὀρθόδοξης Δογματικῆς καὶ συγχρόνως ἕνας ἄνθρωπος ποὺ εἶχε τὴν τύχη νὰ μαθητεύσει κοντὰ σὲ σύγχρονους Ἁγίους ὅπως ὁ Ἅγιος Παίσιος ὁ Ἁγιορείτης καὶ ὁ Ἅγιος Πορφύριος ὁ Καυσοκαλυβίτης. Ἂν οἱ Ἅγιοι αὐτοὶ ζοῦσαν σήμερα, τί θὰ ἔλεγαν στοὺς πιστούς; Ποιὸν τρόπο θὰ πρότειναν προκειμένου νὰ ἀντιμετωπίσουμε ὅλα ὅσα μᾶς προξενεῖ ἡ πανδημία;

 Ἀπάντηση: Θὰ μᾶς ἔλεγαν ἴσως πώς, καταρχάς, καὶ ἡ ὑγεία  ἀλλὰ καὶ ἡ ἀσθένεια καὶ ὁ ἴδιος ὁ θάνατος  μποροῦν νὰ μεταβληθοῦν σὲ αἰώνια γιορτὴ  ἐν Χριστῷ. Θὰ μᾶς  ἔλεγαν ἴσως  ἐπίσης  πὼς ἐν Θεῶ δὲν ὑπάρχει τραγωδία, ἀλλὰ ὑπάρχει μόνον ἡ βαθιὰ λογικότητα τῆς προσωπικῆς σχέσης μαζί του, ποὺ ἐξομαλύνει τὰ πάντα πρὸς τὸ πνευματικὸ συμφέρον τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ὁποῖο εἶναι ἡ πρόοδός του στὸν ἁγιασμὸ καὶ τὴν μετοχὴ στὴ σοφία τοῦ Θεοῦ.
Δὲν νομίζω πὼς θὰ μᾶς ἀπέτρεπαν ἀπὸ τὶς προφυλάξεις, ἀλλὰ θὰ μᾶς ὑπεδείκνυαν πὼς ἡ ἀνθρώπινη ζωὴ εἶναι ἐν τέλει στὰ χέρια τοῦ Θεοῦ καὶ πὼς σκοπός της εἶναι ἡ ἀφθαρσία τῆς ἕνωσης μαζί του, μία ἕνωση ποὺ ἀρχίζει ἀπὸ τὴν ζωὴ αὐτή.
Εἶναι ἄλλωστε ἀκριβῶς, γιὰ τὸν λόγο αὐτὸ ποὺ ἡ ψυχοβιολογικὴ αὐτὴ ζωὴ ἔχει ἤδη ἀξία καὶ ἀξίζει νὰ παρατείνεται: ἐπειδὴ δηλαδή, κατὰ τὸν λόγο τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, τὸ σῶμα ἔχει πνευματικότητα, ἔχει δηλαδὴ «ἐνσημαινομέναςπνευματικας διαθέσεις» καὶ συνεπῶς  ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ  καὶ ποθεῖ νὰ μετάσχει στὴ ζωὴ καὶ τὴν ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ ἤδη ἀπὸ τώρα,  «μὲ μία ψυχὴ καὶ ἕνα σῶμα», κατὰ τὸν λόγο τοῦ Ρεμπώ, ἄνευ τοῦ ὁποίου σώματος «ἄνθρωπος οὐ καλεῖται».
Σκεφθεῖτε, πὼς ἐὰν ἤμασταν Πλατωνικοὶ ἢ Ἰνδουϊστές, ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὸ σῶμα μὲ τὸν θάνατο θὰ θεωροῦνταν περίπου ὡς εὐεργεσία…

Βιογραφικό:

Μὲ σπουδὲς Ψυχολογίας, Παιδαγωγικῆς, Θεολογίας καὶ Φιλοσοφίας  στὴν Ἀθήνα, τὴν Θεσσαλονίκη, τὸ Παρίσι καὶ τὸ Cambridge, ὁ π. Νικόλαος Λουδοβίκος εἶναι σήμερα Καθηγητὴς  τῆς  Δογματικῆς καὶ τῆς Φιλοσοφίας στὴν Ἀνώτατη Ἐκκλησιαστικὴ Ἀκαδημία Θεσσαλονίκης, Ἐπισκέπτης Καθηγητὴς στὸ Ὀρθόδοξο Ἰνστιτοῦτο τοῦ Cambridge, καθὼς καὶ στὸ Πανεπιστήμιο τοῦ Balamand στὸν Λίβανο καὶ ἐρευνητὴς στὸ Πανεπιστήμιο τοῦ Winchester (UK).
Εἶναι συγγραφέας δεκαεπτὰ βιβλίων καὶ πολλῶν ἄρθρων ποὺ ἔχουν μεταφραστεῖ σὲ δέκα γλῶσσες καὶ Διευθυντὴς τοῦ ἀγγλόφωνου διεθνοῦς ἀκαδημαϊκοῦ περιοδικοῦ θεολογίας καὶ φιλοσοφίας Analogia.

 

,

Σχολιάστε

Θ. ΚΟΙΝΩΝΙΑ : ΘΑΥΜΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ, «ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΜΑΣ», ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΠΟΥ ΕΠΑΛΗΘΕΥΕΤΑΙ ΔΙΑΡΚΩΣ.

, ,

Σχολιάστε

ΤΟ «ΠΡΟΣΩΠΟ» ΣΤΗΝ Θ. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ

ΤΟ «ΠΡΟΣΩΠΟ» ΣΤΗΝ Θ. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο
τοῦ π. Νικολ. Λουδοβίκου
«Ἡ εὐχαριστιακὴ ὀντολογία»,
ἐκδ. “Δόμος”, Ἀθῆναι 1992, σελ. 211-213
ἠλ. στοιχειοθ. «Χριστιαν. Βιβλιογραφία»

.                     Στὸν βαθμὸ πoὺ ὁ ἄνθρωπος προσχωρεῖ, μ τν σκητικ πακοή του, στ θέλημα το Θεο, πως τ φανερώνει Χριστς νεργούμενο μέσα στν καθολικότητα το κκλησιαστικo Του Σώματος, νσωματώνεται στ Κυριακ Σμα κα πολαμβάνει κατ χάριν τν πρoσωπικ κοινωνία μ τν Θε Λόγο, πο τν καθιστ πρόσωπο, μέσα σὲ μία σχέση ἀληθινῆς ἀγαπητικῆς ἀμoιβαιότητας. Διότι ὁ Χριστὸς παρέχει στὸν πιστὸ κατὰ χάριν τὸν δικό Του τρόπο ὑπάρξεως, μέσῳ τοῦ μυστηρίου τῆς ὑποστατικῆς Του ἑνώσεως, ὅπως αὐτὸ ἐπεκτείνεται, διὰ τῆς Ἐκκλησίας κατὰ χάριν, στὸν ἄνθρωπο καὶ τὴν κτίση.
.                     Ἡ προσωποποίηση τοῦ ἀνθρώπου ἔγκειται λοιπὸν στὸ γεγονὸς ὅτι καθίσταται μ τ σειρά του καθ᾽ μοίωσιν το Χριστο, τόπος κα τρόπος τς κοινωνίας τν ντων, δηλαδ παρξη προσωπική. Αὐτὸ ξεκινᾶ βεβαίως μὲ τὸ βάπτισμα, τὸ μυστήριο τῆς νέας γεννήσεως, τῆς υἱοθεσίας δηλαδὴ τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸν Θεό, ποὺ τοῦ παρέχει μία νέα ὑπόσταση, ἀνεξάρτητη ἀπὸ τὴν ἀναγκαιότητα τῆς βιολογικῆς του φύσεως, ὡς ἐνσωμάτωση πρoσωπικὴ στὸ Σῶμα τοῦ Κυρίου. Ἔτσι ὁ ἄνθρωπος μετέχει χαρισματικὰ στὸν πρoσωπικὸ τρόπο ὑπάρξεως τοῦ Θεοῦ Λόγου. Ἡ κατὰ χάριν μετοχή του αὐτὴ στὸν τρόπο ὑπάρξεως τῆς ἀνθρώπινης φύσης τοῦ σαρκωθέντος Λόγου κάνει τὸν ἄνθρωπο τόπο, στὸν ὁποῖο «τὰ πολλὰ ἀλλήλων κατὰ τὴν φύσιν διεστηκότα περὶ τὴν μίαν τοῦ ἀνθρώπου φύσιν ἀλλήλοις συννεύουσι». Ὡς ἐλεύθερη καὶ αὐτεξούσια ἀποδοχή, ἔκφραση καὶ διαφύλαξη ὅμως τῆς πρoσωπικῆς του αὐτῆς ὑπάρξεως χρειάζεται στὸν ἄνθρωπο ἡ μετοχή του στὴ θυσιαστικὴ πρoσωπικὴ ἀγάπη τοῦ Κυρίου, ποὺ γεννᾶται μὲ τὴν ὁριστικὴ νίκη πάνω στὴ φιλαυτία, καὶ τὴν προσχώρησή του στὸν κενωτικὸ τρόπο ὑπάρξεως τοῦ Χριστοῦ. Ἔτσι ὁλοκληρώνεται, κατὰ χάριν, μετoχ το πιστο στν προσωπικ τρόπο πάρξεως το Χριστο, ναδεικνύοντάς τον σ παρξη πρoσωπική, δηλαδ κκλησιαστική, τόπo κα τρόπο αθεντικς πάρξεως το σύμπαντος κόσμου, ερoυργ τς βαθις κοινωνίας το κτιστο μ τν Θεό, τν ποία γκαινίασε Χριστός. Ὁ ἄνθρωπος ἐργάζεται τότε τὸ ἔργο τοῦ Χριστοῦ στὸν κόσμο, τὸ ὁποῖο συντελεῖται «τοῦ ἁγίου Πνεύματος οὐσιωδῶς τήν τε τοῦ Πατρὸς ἐπὶ πᾶσαν εὐδοκίαν καὶ τὴν αὐτουργίαν τοῦ Υἱoῦ συμπληρoῦντος». Μετέχει δηλαδὴ ἀσκητικὰ στὴν εὐχαριστιακὴ ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ, καθιστάμενος πρόσωπο μὲ τὴν κατὰ χάριν μετοχή, ἐν Πνεύματι ἁγίῳ, στὴν τρόπο ὑπάρξεως Ἐκείνου.
.                     Τὸ γεγονὸς τοῦ προσώπου εἶναι καὶ θὰ παραμείνει στοὺς αἰῶνες ἐντελῶς ἀνεξιχνίαστο φιλοσοφικά, ὅσο κι ἂν ὑπῆρξαν κατὰ καιροὺς στὴν ἱστορία τῆς ἀνθρώπινης σκέψεως μεγαλοφυεῖς προαισθήσεις του. Εἶναι γεγονς βαθύτατα κκλησιαστικό, σχατολογικό, εχαριστιακό. Δὲν μπορεῖ νὰ παραχθεῖ λoιπὸν μία φιλοσοφία περὶ προσώπου, μιὰ χριστιανικὴ (λίγο ἢ πολὺ μεταφυσικὴ) προσωποκρατία. Τ πρόσωπο εναι προσιτ μόνον στν μπειρία τς μετοχς στν εχαριστιακ γάπη το Χριστο, δηλαδ στν σχατoλoγικ κοινωνία το γίου Πνεύματος· μόνο θεία γάπη το Χριστο, πως σώζεται μέσα στ γνήσια κκλησιαστικ μπειρία, μπορε ν᾽ ποκαλύψει τν πραγματικότητά Toυ. Τ πρόσωπο πάρχει λοιπν μέσα στν εχαριστιακ σύναξη καὶ ἀποτελεῖ τὸ πνευματικὸ γεγονὸς κατὰ τὸ ὁποῖο οἱ λόγοι τῶν ὄντων καθίστανται «δῶρα» τοῦ ἀνθρώπου πρὸς τὸν Θεὸ καὶ «δόματα» τοῦ Θεοῦ στὸν ἄνθρωπο, καὶ τὰ ὄντα ἐκπληρώνουν ἔτσι τὴν κατὰ φύσιν λειτουργικότητά τους, τὸν αὐθεντικό τους «τρόπο ὑπάρξεως. Αὐτὴ ἀκριβῶς εἶναι καὶ ἡ καθολικὴ προσωπο-ποίηση τοῦ κόσμου, ἐντὸς τῆς ἐκκλησιαστικῆς-εὐχαριστιακῆς ἐμπειρίας.

 

, , , ,

Σχολιάστε

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ (Δ. Νατσιός-π. Ν. Λουδοβίκος)

, , , , , , ,

Σχολιάστε

ΑΔΙΑΝΟΗΤΟ ΤΟ ΤΙΠΟΤΑ !

  • Σχόλιο «Χρ. Βιβλ.»: «Ὅλα τὰ στραβὰ καρβέλια, τά ᾽χει ἡ νύφη καμωμένα».
    Πόση ἀθυμία προξενεῖ ἡ ἀλλαγὴ τῶν “καιρικῶν φαινομένων”! Εἰδικότερα ὅταν ἦταν ἀδιανόητη…
(…)Ὅπως ἐξηγεῖ ὁ Ράμφος στὴν συνέντευξή του στὴν «Ἐλευθεροτυπία» (22/5/2010), μὲ ἀφορμὴ τὴν ἔκδοση τοῦ βιβλίου του «Τὸ ἀδιανόητο τίποτα», ἡ σημερινὴ ἑλληνικὴ κοινωνικὴ συνείδηση εἶναι ἕνα «ξεχειλωμένο θέλω», ἕνας διακαὴς πόθος, μιὰ ἀέναη προσδοκία, χωρίς ὡστόσο ἐκεῖνα τὰ θεμέλια ποὺ θὰ γείωναν μιὰ τέτοια ἐπιθυμία. Τὴν κρατάει αὐτὴ τὴν συνείδηση δέσμια στὸν παιδισμό της ἕνα παρελθὸν ποὺ δὲν λέει νὰ παρέλθει, ἡ θάλασσα τοῦ συναισθήματος ποὺ δὲν συνοδεύεται ἀπὸ τὴν λογική. Ἡ ἀχαλίνωτη ἔκρηξη τοῦ συναισθήματος, συνεχίζει ὁ Ράμφος, ὀφείλεται κυρίως στὴν ἐπίδραση τοῦ ὀρθόδοξου χριστιανικοῦ πολιτισμοῦ πού, στρέφοντας τὸν ἄνθρωπο πρὸς τὸν Θεό, τὸν ἀπομακρύνει ἀπὸ τὸν ἑαυτό του. Αὐτὴ ἡ προνεωτερικὴ καθήλωση τῆς συνείδησης ματαιώνει τὴν ἐνδοσκόπηση, τὴν αὐτοσυνείδηση, συνεπῶς οἱ ἀντιδράσεις αὐτῆς τῆς συνειδήσεως εἶναι ἄμορφες, συχνά μηδενιστικές. (http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=167378)
Η ΦΙΛΟΚΑΛΙΑ, Ο ΜΗΔΕΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΣΗ
(τοῦ π. Νικολάου Λουδοβίκου)
Σὲ περιόδους μεγάλων κρίσεων στοὺς λαούς, ἡ κύρια ἐργασία τοῦ διανοουμένου ὀφείλει νὰ εἶναι ἡ ἀνάδειξη ἐκείνων τῶν στοιχείων τοῦ πολιτισμοῦ καὶ τῶν παραδόσεων ποὺ μποροῦν νὰ βοηθήσουν στὴν ἀνάταξη τῆς συλλογικῆς κατάθλιψης καὶ τὴν ἀναζωπύρωση τῶν ἑστιῶν δημιουργικῆς δράσης.
Αὐτὸ ἀκριβῶς ἔκαναν αἴφνης ἄνθρωποι σὰν τὸν Χέγκελ ἢ τὸν Γιάσπερς σὲ ἀντίστοιχα πολὺ δύσκολες στιγμὲς τοῦ ἔθνους τους. Ἄλλωστε τὸ νὰ κατηγορεῖ ἡ Ἰνδία τὸν ἰνδουισμὸ ἢ τὸ Ἰρὰκ τὸν μουσουλμανισμὸ γιὰ τὶς κακοτυχίες τους, αὐτὸ μόνο σὲ βαθύτερη παρακμή, λόγω ἀπελπισίας, θὰ μποροῦσε νὰ ὁδηγήσει. Σὲ στιγμὲς κρίσης, λοιπόν, ἀναζητοῦμε κατ᾽ ἀρχὴν τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα ποὺ ἐπιτρέπουν τὴν ἀναγέννηση καὶ τὴν ἐλπίδα. Ἄραγε αὐτὸ εἶναι ποὺ κάνει ὁ Στέλιος Ράμφος μὲ τὸ τελευταῖο του βιβλίο, ὅσο καὶ μὲ τὸ μπαρὰζ τῶν συνεντεύξεων ποὺ ἀκολούθησε;
Στὴν εἰκοσαετία ποὺ διδάσκω στὴν τριτοβάθμια θεολογικὴ ἐκπαίδευση, στὴν Ἑλλάδα καὶ στὸ ἐξωτερικό, ἔχω συναντήσει μόλις δυὸ ἢ τρεῖς ἀνθρώπους ποὺ ἔχουν διαβάσει ὁλόκληρη τὴ Φιλοκαλία. Τὸ βιβλίο αὐτό, ποὺ δημιουργήθηκε ἀπὸ μοναχοὺς γιὰ μοναχούς, ἐκδόθηκε μετὰ τὸ ’60 στὴν Ἑλλάδα καὶ διαβάστηκε γενικῶς ἐλάχιστα. Τὸ πρόβλημα ὡστόσο εἶναι πὼς τὸ περιεχόμενό του ἐλάχιστα ταυτίζεται μὲ αὐτὸ ποὺ προτείνει ὁ Ράμφος.
Κατ᾽ ἀρχὴν ἡ Φιλοκαλία δὲν περιέχει μόνο μιὰ ἀνθρωπολογία, ἀλλὰ σειρὰ ἀνθρωπολογιῶν, μὲ σημαντικὲς διαφορὲς μεταξύ τους, οἱ ὁποῖες ἀνταποκρίνονται στὴ μακρὰ ἐξέλιξη δεκατεσσάρων αἰώνων: εἶναι ἐντελῶς διαφορετικὴ ἡ Πλατωνίζουσα καὶ καθαρὰ νοησιαρχικὴ ἀνθρωπολογία καὶ γνωσιολογία τοῦ συγγραφέα τῶν ἀπόψεων τοῦ Ἀντωνίου ἢ τοῦ Εὐαγρίου (Νεῖλος ὁ Ἀσκητής), ἀπὸ τὴ μυστηριοκεντρικὴ ἀνθρωπολογία τοῦ Μάρκου τοῦ Ἀσκητῆ, ἢ τὸν ἐσωτερισμὸ τοῦ Μακαρίου, ἢ ἀκόμα, φυσικά, ἀπὸ τὸν μοντέρνο ψυχοσωματικὸ ὁλισμὸ τοῦ Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητῆ καὶ τὴν ἱερὴ σωματοκεντρικότητα τοῦ Γρηγορίου Παλαμᾶ. Εἶναι ἐντελῶς παράδοξη ἄλλωστε ἡ θέση τοῦ Ράμφου πὼς ὁ ἀνατολικὸς χριστιανισμὸς δὲν διαθέτει καν ἀνθρωπολογία: ἡ ἀπόλυτη ἰσότητα καὶ ἀκεραιότητα τῶν δύο φύσεων τοῦ Χριστοῦ στὴ Δ’ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, καθὼς καὶ ὁ μακρὺς ἀντι-μονοφυσιτικὸς ἀγώνας, ποὺ κατέληξε στὴ λαμπρὴ διατύπωση τῆς ἀπόλυτης ἐλευθερίας τῆς ἀνθρώπινης βούλησης, γιὰ πρώτη φορὰ στὴν Ἱστορία, στὸν Μάξιμο τὸν Ὁμολογητὴ καὶ τὴ Στ’ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, ἐνάντια στὴν παθητικότητα τῆς βουδιστικῆς Ἀνατολῆς, θὰ ἀρκοῦσαν γιὰ νὰ τὸ ἀποδείξουν αὐτό. Ὑπάρχει μιὰ διαδικασία ὡρίμανσης τῆς ὀρθόδοξης ἀνθρωπολογίας, τῆς ὁποίας τὰ ἴχνη φαίνονται καὶ στὴ Φιλοκαλία καὶ πρὸς τὴν ὁποία σήμερα στρέφεται τὸ ἐνδιαφέρον πολλῶν εἰδικῶν στὴ Δύση.
Πέραν αὐτῶν καμιὰ πρωτοκαθεδρία τοῦ αἰσθήματος δὲν ἐπιτρέπει ἡ Φιλοκαλία. Τόσο τὸ αἴσθημα ὅσο καὶ ὁ νοῦς περιορίζονται, στὴ διαδικασία τῆς προσευχῆς, τόσο ὅσο χρειάζεται γιὰ νὰ ἀποφευχθεῖ ἡ πιθανὴ εἰδωλοποιητική τους λειτουργία – κυρίως μάλιστα τοῦ αἰσθήματος! Παραμένει βεβαίως παράδοξη ἡ θέση τοῦ Ράμφου πὼς μηδενιστὴς εἶναι ὁ ἄνθρωπος τοῦ αἰσθήματος· κατὰ τὸν Χάιντεγκερ (στὸ ἔργο του γιὰ τὸν Νίτσε) αἰτία τοῦ μηδενισμοῦ εἶναι μᾶλλον, ἀντιθέτως, ἡ αὐτοτοποθέτηση τοῦ σκεπτόμενου ὑποκειμένου ὡς προϋπόθεση κάθε ἀντικειμενικῆς μεταφυσικῆς του Εἶναι – καὶ ἡ βούληση γιὰ δύναμη ποὺ ἀκολουθεῖ. Ὁ ἄνθρωπος τοῦ αἰσθήματος δὲν εἶναι μηδενιστής, ἀντίθετα πιστεύει σὲ ἀξίες. Γίνεται μηδενιστὴς ὅμως ὅταν γίνει φίλαυτος, ὅταν χάσει δηλαδὴ τὴν κοινότητα. Ἀλλὰ αὐτὸς ὁ «θερμὸς» μηδενισμὸς θεραπεύεται μᾶλλον πιὸ εὔκολα ἀπὸ τὸν «ψυχρὸ» μηδενισμὸ τοῦ λογικισμοῦ.
Τὸ μεγαλύτερο ὅμως σφάλμα εἶναι τὸ νὰ ταυτίζει κανεὶς τὴ Φιλοκαλία μὲ τὸν ὀρθόδοξο χριστιανισμὸ ἐν γένει, ἢ ἀκόμα μὲ τὸν τρόπο βίωσης τῆς εὐχαριστιακῆς κοινότητας ἀπὸ μέρους τῶν πιστῶν ἀνὰ τοὺς αἰῶνες. Ὑπάρχει σχέση ἀλλὰ ὄχι ταύτιση. Πέραν αὐτοῦ, ἄλλωστε, γιὰ νὰ μείνουμε στὸ θέμα μας, ἡ Ἑλλάδα κατὰ τὸν τελευταῖο αἰώνα ὑπέφερε πολὺ περισσότερο ἀπὸ τὸν ἠθικισμό, τὸν εὐσεβισμὸ καὶ τὸν νομικισμὸ ποὺ ἔφεραν κάποιες ὀργανώσεις, παρὰ ἀπὸ τὴ Φιλοκαλία, ποὺ ἀγνοεῖ ὅλα τὰ παραπάνω!
Ποιά εἶναι τὰ στοιχεῖα τῆς Φιλοκαλίας ὅμως ποὺ θὰ μποροῦσαν νὰ βοηθήσουν μιὰ σύγχρονη ἀνθρωπολογία, ἡ ὁποία θὰ μποροῦσε ἐπίσης νὰ ὁδηγήσει καὶ σὲ ἱστορικὴ ἀνάπτυξη; Ἀναφέρω μερικὰ ἐπιγραμματικά: ἡ ἔμφασή της στὴν ἀνάγκη ρεαλιστικῆς αὐτογνωσίας (κάτι στὸ ὁποῖο περιλαμβάνεται καὶ τὸ ἀσυνείδητο), ἡ ἔμφαση στὴν ἀνάγκη κοινωνικοποίησης τοῦ φίλαυτου θελήματος, ὁ τελικὸς τονισμὸς τῆς ψυχοσωματικῆς ὑφῆς τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἡ ἀνάγκη ψυχοσωματικῆς μετοχῆς/συναλήθευσης τοῦ ἀνθρώπινου ὅλου, ἡ ἀποφασιστικὴ συναίρεση ἀτομισμοῦ-κοινωνικότητας καὶ σὺν-εὐθύνης ὅλων γιὰ ὅλα καὶ ὅλους. Δὲν εἶναι καλύτερα νὰ ἀρχίσουμε νὰ συζητοῦμε αὐτὰ παρὰ ὁτιδήποτε ἄλλο;
(Ὁ π. Νικόλαος εἶναι ἀναπληρωτὴς καθηγητὴς στὴν Ἀνωτάτη Ἐκκλησιαστικὴ Ἀκαδημία Θεσσαλονίκης, ἐπικ. καθ. στὸ Ὀρθόδοξο Ἰνστιτοῦτο τοῦ Καίμπριτζ,
ἐπίκ. καθ. στὸ Παν/μιο Οὐαλίας)
(Πηγή: “Ἐλευθεροτυπία” 3/7/2010)

, ,

Σχολιάστε