Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Παναγία

Η ΘΕΟΤΟΚΟΣ ΣΤΗΝ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓ. ΙΩΑΝΝΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ-1 («Ἡ ἁγία Παρθένος ἦταν, ὅπως καὶ ὅλοι οἱ ἄνθρωποι, κληρονόμος τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος τοῦ Ἀδάμ»)

περ Θεοτόκου διδασκαλία το Δαμασκηνο

ἀπὸ τὸ βιβλίο «Η ΘΕΟΤΟΚΟΣ»
(Τέσσερις Θεομητορικὲς Ὁμιλίες
τοῦ Ἁγ. Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ)

Κείμενο-Εἰσαγωγή -Σχόλια: Ἱερομ. Ἀθανάσιος Γιέφτιτς
ἐκδ. «Εὐαγὲς Ἵδρυμα “Ὅσ. Ἰωάννης ὁ Ρῶσος”»
Ἀθῆναι 1970, σελ. 22-58

1. Ὅταν πρὸς τὸ τέλος τῆς ὁμολογητικῆς ζωῆς του ἔγραφεν ὁ ἅγιος Δαμασκηνὸς τὸ βασικὸν βιβλίον του «Ἔκδοσις ἀκριβής τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεως», τὸ ἤρχισεν ὑπογραμμίζων τὴν θείαν Παράδοσιν τῆς Ὀρθοδόξου Καθολικῆς Ἐκκλησίας. Ὅ,τι γράφει περὶ Θεοῦ, περὶ Ἁγίας Τριάδος, περὶ Χριστοῦ, καὶ περὶ Παναγίας Θεοτόκου, τὸ γράφει ἀντλῶν ἀπὸ τὴν θείαν Παράδοσιν, τὴν ὁποίαν μᾶς ἀπεκάλυψε καὶ παρέδωκεν ὁ Θεὸς δι᾽ ὅλης τῆς σωτηρίου οἰκονομίας τοῦ Χριστοῦ. «Πάντα τοίνυν τὰ παραδεδομένα ἡμῖν διά τε Νόμου καὶ Προφητῶν καὶ Ἀποστόλων καὶ Εὐαγγελιστῶν δεχόμεθα καὶ γινώσκομεν καὶ σέβομεν, οὐδὲν περαιτέρω τούτων ἐπιζητοῦντες… Ταῦτα ἡμεῖς στέρξωμεν καὶ ἐν αὐτοῖς μείνωμεν, μὴ μεταίροντες ὅρια, μηδὲ ὑπερβαίνοντες τὴν θείαν Παράδοσιν» (Ἔκδ. Ι, 1). Τὸ ἴδιον εἶχε γράψει ὁ ἱερὸς Πατὴρ καὶ προηγουμένως εἰς τοὺς Λόγους περὶ τῶν ἁγίων Εἰκόνων: «Διό, ἀδελφοί, στῶμεν ἐν τῇ πέτρᾳ τῆς πίστεως καὶ τῇ παραδόσει τῆς Ἐκκλησίας, μὴ μεταίροντες ὅρια ἃ ἔθεντο οἱ Ἅγιοι Πατέρες ἡμῶν· μὴ διδόντες τόπον τοῖς βουλομένοις καινοτομεῖν καὶ καταλύειν τὴν οἰκοδομὴν τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ Καθολικῆς καὶ Ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας»25. Ἡ θεία Παράδοσις διὰ τὸν Δαμασκηνὸν εἶναι ὁλόκληρον τὸ οἰκοδόμημα καὶ τὸ σῶμα τῆς Καθολικῆς καὶ Ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας26, ἡ ὁποία ἔχει οἰκοδομηθῆ ἐπὶ τοῦ «θεμελίου Λίθου ἀκρογωνιαίου» τοῦ Παύλου (Α´ Κορ. γ´ 11· Ἐφ. β´ 20) καὶ «τῆς πέτρας τῆς θεολογίας» τοῦ Πέτρου (Ματθ. ιϛ´ 18), «ἥτις ἐστὶν ὁ Χριστὸς» (Α´ Κορ. ι´ 4)27.
.                 Ἡ πιστότης τοῦ Δαμασκηνοῦ εἰς τὴν Παράδοσιν τῆς Ἐκκλησίας ἔγκειται πρὸ παντὸς εἰς τὴν Χριστολογίαν του. Ὅπως ἡ Γραφὴ καὶ οἱ Πατέρες, οὕτω καὶ ὁ Δαμασκηνὸς βλέπει καὶ ἑρμηνεύει τὰ πάντα Χριστολογικῶς. Ὁ Σωτὴρ Χριστός, ὁ Εἷς τῆς Ἁγίας Τριάδος, ὁ ἐκ Παρθένου σαρκωθεὶς Θεὸς καὶ ἄνθρωπος, εἶναι τὸ κεντρικὸν θέμα ὅλης τῆς Γραφῆς καὶ τῆς Παραδόσεως28, ἑπομένως δὲ καὶ ὅλης τῆς θεολογίας τοῦ Δαμασκηνοῦ. Ἡ Χριστολογία καταλαμβάνει τὸ μεγαλύτερον μέρος ὅλων τῶν ἔργων του, ὄχι μόνον τῆς «Ἐκδόσεως Ὀρθοδόξου Πίστεως», ἀπὸ τὰ τέσσαρα βιβλία τῆς ὁποίας τὰ δυόμισυ περιέχουν τὴν Χριστολογίαν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς Θεομητορικάς του Ὁμιλίας κυριαρχεῖ ἡ Χριστολογία, ὅπως θὰ τὸ διαπιστώση καὶ ὁ ἀναγνώστης. Ἡ περὶ Παναγίας Θεοτόκου διδασκαλία διὰ τὸν Δαμασκηνὸν ὑπάρχει μόνον ἐντὸς τῆς Χριστολογίας καὶ ὄχι ὡς μία αὐτόνομος «Μαριολογία» ἢ ὡς μία «ἀνθρωπολογία» μὲ κέντρον τὴν ἁγίαν Παρθένον. ρθόδοξος θεολογία το Δαμασκηνο δν εναι νθρωπολογία οτε «Μαριολογία», λλ Χριστολογία ες τν ποίαν συμπεριλαμβάνεται κα νθρωπολογία κα περ Θεοτόκου διδασκαλία, διότι ὁ Χριστὸς εἶναι ὁ ἀληθινὸς καὶ τέλειος Θεὸς καὶ ὁ πρῶτος ἀληθινὸς καὶ τέλειος ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ ὅμως Εἷς Χριστός29, καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἡ Παναγία, ἡ ὁποία Τὸν ἐγέννησε εἶναι ἀληθῶς Θεοτόκος. Μόνον τὸ ὄνομα καὶ τὸ ἀξίωμα τοῦ Χριστοῦ, «Θεὸς σεσαρκωμένος καὶ ἐνανθρωπήσας», προσδίδει εἰς τὴν κατὰ σάρκα Μητέρα Του τὸ ὄνομα Θεοτόκος· καὶ ἀντιστρόφως τὸ ὄνομα Θεοτόκος «ἅπαν τὸ μυστήριον τῆς οἰκονομίας (τῆς ἐνανθρωπήσεως) συνίστησιν» (Ἔκδ. ΙΙΙ, 12), διότι ἐπιβεβαιώνει ὅτι Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐξ Αὐτῆς ἐγεννήθη, ἦτο Θεὸς καὶ ἄνθρωπος: «Εἰ γὰρ Θεοτόκος ἡ γεννήσασα, πάντως Θεὸς ὁ ἐξ αὐτῆς γεννηθείς, πάντως δὲ καὶ ἄνθρωπος» (αὐτόθι).
.                 Πιστὸς λοιπὸν εἰς τὴν Παράδοσιν τῶν μεγάλων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας, τῶν ὑπερμάχων τῆς ἁγίας Θεοτόκου, ὁ Δαμασκηνὸς κηρύττει ἀπεριφράστως τὴν Παναγίαν ὡς κυρίως καὶ ἀληθῶς Θεοτόκον καὶ μὲ τὸν «θεολογικώτατον πατέρα» του Γρηγόριον τὸν Θεολόγον ἐπαναλαμβάνει: «Εἴ τις οὐ Θεοτόκον ὁμολογεῖ τὴν Ἁγίαν Παρθένον, χωρίς ἐστι τῆς Θεότητος» (Α΄, 4). Παραμένων ὅμως πιστὸς εἰς τὴν ἰδίαν παράδοσιν τῶν ἰδίων αὐτῶν Πατέρων30, κηρύττει ἐπίσης: ἡμῖν «Θεός ἐστιν ἀληθὴς τὸ λατρευόμενον», τὴν δὲ «μητέρα Θεοῦ τιμῶμεν καὶ σέβομεν… Θεοῦ μητέρα τὴν Παρθένον ταύτην γινώσκοντες, οὐ θεὰν ταύτην φημίζομεν, ἄπαγε· τῆς ἑλληνικῆς τερθρείας τὰ τοιαῦτα μυθεύματα· ἐπεῖ καὶ θάνατον αὐτῆς καταγγέλλομεν· ἀλλὰ Θεοῦ σαρκωθέντος Θεοῦ μητέρα γινώσκομεν» (Γ´,15). Διότι ἡ Παναγία Θεοτόκος δὲν εἶναι αὐτοσκοπός, διὰ τοῦτο καὶ λέγει ὁ Δαμασκηνὸς εἰς αὐτήν: «Ἔζης γὰρ οὐ σεαυτῇ· οὐ γὰρ σεαυτῆς ἕνεκα γεγέννησαι· ὅθεν «ἔζης Θεῶ, δι᾽ ὃν εἰς τὸν βίον ἐλήλυθας· ὅπως τῇ παγκοσμίῳ ἐξυπηρετήσῃς σωτηρίᾳ, ὅπως ἡ ἀρχαία βουλὴ τοῦ Θεοῦ, τῆς τοῦ Λόγου σαρκώσεως καὶ τῆς ἡμῶν θεώσεως, διὰ σοῦ πληρωθῇ» (Α´,9)31.

2. Ἡ περὶ Παναγίας Θεοτόκου διδασκαλία τοῦ Δαμασκηνοῦ ἀναφέρεται ἀκριβῶς εἰς αὐτὴν τὴν «ἀρχαίαν καὶ ἀληθινὴν» (Β΄, 1) τοῦ Θεοῦ Βουλὴν «τῆς τοῦ Λόγου σαρκώσεως καὶ τῆς ἡμῶν θεώσεως». Εἰς τὰ «ἀνεξιχνίαστα πελάγη τῆς φιλανθρωπίας» Της (Β΄, 10) ἡ τῆς Ζωαρχικῆς Τριάδος ἑνότης, «πρὸς ἑαυτὴν ἐκκλησιάσασα τῷ ἑνιαίῳ τῆς γνώμης βουλήματι»32, ἔχει ἀποφασίσει πρὸ πάντων τῶν αἰώνων τὴν σάρκωσιν καὶ ἐνανθρώπισιν τοῦ Θεοῦ Λόγου καὶ τὴν θέωσιν τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ προαιώνιος αὐτὴ «προωρισμένη βουλὴ» (Α´,7) τοῦ Θεοῦ φανερώνει εἰς ἡμᾶς «τὸ ἄπλετον καὶ ἀχανὲς τῆς αὐτοῦ ἀγαθότητος πέλαγος»33 καὶ ἡ φανέρωσις αὕτη γίνεται διὰ τῆς Παναγίας Θεοτόκου: «Αὕτη τὴν ἄφατον τῆς τοῦ Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους ἀγάπης ἐδημοσίευσεν ἄβυσσον» (Γ΄, 16). Ὁ Θεὸς Πατήρ, λέγει ὁ Δαμασκηνός, «ὁ εὐδοκήσας» ἐν τῇ Παναγίᾳ καὶ ἐξ Αὐτῆς «τελεσθῆναι ὃ προώρισε πρὸ αἰώνων μυστήριον» (Α΄ 10), ἔχει προγνωστικῶς προορίσει αὐτὴν ὡς Μητέρα τοῦ Μονογενοῦς Υἱοῦ Του, ὁ ὁποῖος «σαρκοῦται, ὢν ἀνάρχως ἀσώματος, δι᾽ ἡμᾶς καὶ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν» (Γ΄, 15). Ὁ θεῖος αὐτὸς «προορισμὸς» τῆς Παναγίας εἶναι ἀσφαλῶς ἀκατανόητος δι᾽ ἡμᾶς, οὐχ ἧττον ὅμως συμπίπτει ἐν τῷ Θεῷ μὲ τὴν προαιώνιόν Του πρόγνωσιν τῆς ἐλευθέρας προαιρέσεως καὶ τῆς ἀξίας καὶ τῆς προσωπικῆς ἁγιότητος τῆς Παναγίας34: «Σὲ προγνοὺς ὁ τῶν ὅλων Θεὸς ἀξίαν ἠγάπησε, καὶ ἀγαπήσας προώρισε καὶ ἐπ᾽ ἐσχάτων τῶν χρόνων εἰς τὸ εἶναι παρήγαγε, καὶ Θεοτόκον Μητέρα καὶ τιθηνὸν τοῦ οἰκείου Υἱοῦ καὶ Λόγου ἀνέδειξε» (Α´ ,7). Ἡ λέξις «παρήγαγε» (διὰ τῶν γονέων) σημαίνει ἐδῶ ὅτι προέγνωσεν ὁ Θεὸς ὄχι μόνον τῆς Παναγίας τὴν ἀξίαν (Α´,7) καὶ ἀρετὴν (Α´, 9) καὶ τὴν «ἄχραντον παρθενίαν» (Γ΄, 2· Α΄, 5), ἀλλὰ καὶ τὴν δικαιοσύνην (Α´, 9) καὶ σωφροσύνην καὶ θεάρεστον πολιτείαν (Α´, 5-6· Β΄, 6) τῶν γονέων της, διὰ νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς ἕνα τόσον μεγάλον δῶρον, τὴν Κόρην, ἡ ὁποία θὰ γεννήσῃ τὸν Θεὸν καὶ τοιουτοτρόπως θὰ γίνουν οἱ ἴδιοι θεοπάτορες. Ὁ Δαμασκηνὸς λέγει χαρακτηριστικῶς διὰ τὴν Παναγίαν: «Ὄντως εὗρες χάριν, ἡ ἀξία τῆς χάριτος» (Β΄, 8). Οἱ λόγοι αὐτοὶ καθιστοῦν αὐτόδηλον τὴν ἀρχὴν τῆς συνεργασίας τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἀνθρώπου εἰς ὅλην τὴν ἱστορίαν τῆς σωτηρίου οἰκονομίας. Ἀλλὰ ἂς ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὴν ἀρχήν.
.               Ὅταν «τῆς ψευδοῦς ὀρεχθέντες θεώσεως» (Γ΄, 2) ἔπεσαν οἱ προπάτορές μας διὰ τῆς παρακοῆς (Γ΄, 3) καὶ τοὺς «δερματίνους χιτῶνας τῆς νεκρώσεως» (Α´,4· Γ΄, 2) καὶ τῆς θνητότητος καὶ παχύτητος ἐνεδύθησαν (Ἔκδ. ΙΙΙ, 1)35 καὶ ὑπέπεσαν εἰς τὸν θάνατον καὶ τὴν φθορὰν (Ἔκδ. IV, 13), καὶ ἡμεῖς ὅλοι, οἱ ἀπόγονοί τους, «ὥσπερ γεννηθέντες ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ὡμοιώθημεν αὐτῷ κληρονομήσαντες τὴν κατάραν καὶ τὴν φθορὰν» (αὐτόθι) καὶ εὑρέθημεν ἔξω τοῦ Παραδείσου γυμνοὶ τῆς χάριτος τοῦ Παναγίου Πνεύματος (Γ΄, 2), ὁ φιλάνθρωπος Θεὸς ἤδη ἀπὸ τότε ἤρχισεν νὰ «οἰκονομῇ» καὶ «παιδαγωγῇ» τὴν οἰκονομίαν τῆς σωτηρίας μας (Ἔκδ. ΙΙΙ, 1). Ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἔχομεν πέσει ἑκουσίως καὶ ἐλευθέρως καὶ «διὰ τὸ ἀβίαστον εἶναι τὸ καλὸν» (Ἔκδ. IV, 19) -«οὐκ ἀρετὴ γὰρ τὸ βίᾳ γινόμενον» (Ἔκδ. ΙΙ, 12)-, ἔπρεπε καὶ νὰ δεχθῶμεν ἐλευθέρως τὴν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ οἰκονομουμένην θεραπείαν καὶ σωτηρίαν καὶ νὰ συνεργασθῶμεν ἑκουσίως εἰς αὐτήν. Ἡ ἔκφρασις νὰ «συνεργασθῶμεν» σημαίνει ὅτι δὲν ἦταν δυνατὸν νὰ «ἐργασθοῦν» καὶ νὰ δημιουργήσουν μόνοι τους οἱ ἄνθρωποι τὴν σωτηρίαν των, διότι «πάντες ἐξέκλιναν, ἅμα ἠχρειώθησαν» (Ψαλμ. ΙΓ [13] 3· Ρωμ. γ´12· Β΄, 6). Τὴν σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων ἠδύνατο νὰ ἐργασθῇ καὶ ἐνεργήσῃ μόνον ὁ Θεός, ἡ «παντὸς ἀγαθοῦ ἀρχὴ καὶ αἰτία» καὶ ὁ «ἐνεργῶν τὰ πάντα ἐν πᾶσι» (Ἔκδ. ΙΙ, 30· Α´ Κορ. ιβ´ 6). Ὁ ἄνθρωπος ὅμως ἔπρεπε νὰ συνεργασθῇ μὲ τὸν ἐργαζόμενον Θεὸν διὰ τὴν σωτηρίαν του: «Βουλομένων γὰρ ἡ σωτηρία, οὐκ ἀναγκαζομένων», κατὰ τὴν ἔκφρασιν τῶν Πατέρων»36. Καὶ αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι τὸ νόημα ὅλης τῆς διὰ τῆς ἱστορίας οἰκονομίας τῆς σωτηρίας, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ Θεὸς καλεῖ. Εἰς τὴν κλῆσιν Του αὐτὴν ὑπακούουν καὶ ἀπαντοῦν ἐλευθέρως ὀλίγοι ἴσως ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ὅμως γίνονται τοιουτοτρόπως «ἐκλογὴ» τοῦ Θεοῦ, διὰ τῆς ὁποίας προετοιμάζει ὁ Θεὸς καὶ τὴν σωτηρίαν τῶν ἄλλων. Ἡ ἀκατάπαυστος σωστικὴ πρόνοια τοῦ Θεοῦ, καὶ ἡ ἀκούραστος σώζουσα χάρις Του εὕρισκε οὕτω πάντοτε εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς πεπτωκυίας ἀνθρωπότητος «σημεῖα στηρίξεως» – «σκεύη ἐλέους», κατὰ τὸν Ἀπ. Παῦλον (Ρωμ. θ´ 23) – διὰ τῶν ὁποίων οἰκονομεῖτο, βάσει πάντοτε τῆς ἐλευθέρας συνεργασίας37, ἡ ἱερὰ ἱστορία τῆς σωτηρίας.
.               Ἡ οἰκονομία αὐτὴ ἀπεκορυφώθη καὶ συνετελέσθη εἰς τὴν Παναγίαν, ἡ ὁποία ὡς κατ᾽ ἐξοχὴν «ἐκλελεγμένη» (Β΄, 3) καὶ «ὑπήκοος» εἰς τὸν Θεὸν (Β΄, 8· Γ΄, 3), ὑπηρέτησε (Α´,7-9) καὶ «ἐλειτούργησε τῇ Τριάδι» (Δ΄,5) καὶ συνείργησε εἰς τὴν οἰκονομίαν τῆς σωτηρίας ὡς οὐδεὶς ἄλλος ἀπ᾽ αἰῶνος. Κατ᾽ αὐτὸν τὸν τρόπον βλέπει ὁ ἅγιος Δαμασκηνὸς καὶ γενικῶς οἱ ἅγιοι Πατέρες ὅλην τὴν Παλαιὰν Διαθήκην, ὡς μίαν συνεχιζομένην διὰ τῶν γενεῶν προετοιμαστικὴν «κλῆσιν» καὶ «ἐκλογὴν» (Ρωμ. ια´ 7, 5) τοῦ Θεοῦ38, ὡς μίαν δηλαδὴ γενεαλογίαν τῆς Παναγίας, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ γεννηθῇ ὁ Σωτὴρ τοῦ κόσμου Χριστὸς (Ἔκδ. IV, 14· B´, 3), Σωτὴρ ἀσφαλῶς πρῶτον αὐτῶν τῶν «στελεχῶν» τῆς γενεαλογίας καὶ τῆς ἰδίας τῆς κορυφῆς της, τῆς Παναγίας39, καὶ δι᾽ αὐτῆς καὶ ὅλων τῶν ἀνθρώπων.

3. Τοιουτοτρόπως ἡ Παναγία, κατὰ τὸν ἅγιον Δαμασκηνὸν καὶ τὴν Ὀρθόδοξον Πίστιν, εἶναι ἡ κορυφὴ καὶ τὸ τέλος ὅλης τῆς Π. Διαθήκης, καὶ εἰς αὐτὴν ἀναφέρονται ὄλαι αἱ προεικονίσεις καὶ προτυπώσεις καὶ προφητεῖαι τῆς Π. Διαθήκης (Β΄, 9-10). Εἶναι ἡ ἀποκορύφωσις καὶ ὁ καρπὸς ὅλης τῆς παλαιοδιαθηκικῆς «παιδαγωγικῆς» προετοιμασίας τῆς ἀνθρωπότητος διὰ τὴν ὑποδοχὴν τοῦ σαρκωθέντος Θεοῦ Σωτῆρος, καὶ διὰ τοῦτο εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ ὁ χωρισμός της ἀπὸ τὸ ἀνθρώπινον γένος τοῦ Ἀδάμ. Διὰ τοῦτο τὴν ὀνομάζει ὁ ἱερὸς Πατὴρ «θυγατέρα τοῦ Ἀδὰμ» (Γ΄, 2· Α΄, 6), ἐνῶ τὸν Δαβὶδ ὀνομάζει «προπάτορα καὶ θεοπάτορα» (Γ΄, 2), ἀπὸ τὴν ρίζαν τοῦ ὁποίου «κατ᾽ ἐπαγγελίαν» (Β΄, 7· Ἔκδ. IV, 14) ἐγεννήθη ἡ Παναγία, συνενοῦσα ἐν ἑαυτῇ τὴν ἱερατικὴν καὶ τὴν βασιλικὴν ρίζαν (Α´, 6).
.             Ἡ γέννησις αὐτὴ τῆς Παναγίας ἐκ τῆς «ρίζης τοῦ Ἰεσσαὶ» (Α´, 3) καὶ παρὰ τὴν θαυμαστὴν διὰ τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ λύσιν τῆς στειρώσεως τῆς Ἄννης (Α´, 2· Β΄, 6-7)40, δὲν ἀποτελεῖ κατὰ τὸν Δαμασκηνὸν μίαν ὑπερφυσικὴν ἐξαίρεσιν τῆς Παναγίας ἀπὸ τὸ γένος της, ἀπὸ τοὺς προπάτορας καὶ θεοπάτορας («θυγάτηρ τοῦ Δαβὶδ» Α´,9) καὶ ἀπὸ τὸν γενάρχην Ἀδὰμ («θυγάτηρ Ἀδὰμ» Α´, 6· Γ, 2). Ἡ Παναγία, κατὰ τὸν Δαμασκηνόν, εἶναι «θυγάτηρ τοῦ πάλαι Ἀδὰμ» καὶ εὑρίσκεται ὑπὸ «τὰς πατρικὰς εὐθύνας» (Γ΄, 2) καὶ ὡς πρὸς τὴν σύλληψίν της καὶ γέννησιν ἀπὸ τοὺς γονεῖς καὶ ὡς πρὸς τὸν θάνατόν της. Συνελήφθη ἐκ τοῦ σπέρματος τοῦ Ἰωακεὶμ (Α´, 2) ἐν τῇ μήτρᾳ τῆς Ἄννης, δηλαδὴ ἐκ τῆς φυσικῆς συναφείας τοῦ γάμου41 Ἰωακεὶμ καὶ Ἄννης (Α´, 2· Ἔκδ. IV, 14) καὶ «ἐκ γῆς ἔχει τὴν γένεσιν» (Α´, 3), «φθαρτὸν ἐκ τοῦ Ἀδὰμ σῶμα κληρονομήσασα» (Γ΄, 8). Ἀπέθανεν ἐπίσης θάνατον ἀνθρώπινον (Γ΄, 15)42 καὶ ὡς «θυγάτηρ Ἀδάμ… δι᾽ Ἀδὰμ τὸ σῶμα παραπέμπει τῇ γῇ» (Δ΄, 4), καὶ «φυσικῶς χωρίζεται» ἡ πανίερος καὶ μακαρία της ψυχὴ τοῦ πανολβίου καὶ ἀκηράτου της σώματος καὶ τὸ σῶμα «τῇ νομίμῳ ταφῇ παραδίδοται» (Β΄, 10). Ἑπομένως γία Παρθένος το, πως κα λοι ο νθρωποι, κληρονόμος το προπατορικο μαρτήματος το δάμ43, οὕτως ὥστε ὁ Δαμασκηνὸς νὰ ὁμιλῇ συγκεκριμένως περὶ καθάρσεως καὶ ἐξαγνισμοῦ καὶ ἐξαγιάσεώς της ἀπὸ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἐν αὐτῇ συλλήψεως τοῦ Θεοῦ Λόγου: «Ταύτην ὁ Πατὴρ μὲν προώρισε, προφῆται δὲ διὰ τοῦ Πνεύματος προεκήρυξαν, ἡ δὲ τοῦ Πνεύματος ἁγιαστικὴ δύναμις ἐπιφοιτήσασα ἐκάθηρέ τε καὶ ἡγίασε καὶ οἰονεὶ προήρδευσε» (Β΄, 4· Ἔκδ. ΙΙΙ, 2)44.
.               Αὐτὰ ὅλα ὅμως καθόλου δὲν σημαίνουν ὅτι ὁ ἅγιος Δαμασκηνὸς δὲν παραδέχεται καὶ δὲν ὁμιλεῖ διὰ τὴν ἁγιότητα τῆς Παναγίας Θεοτόκου. Τοὐναντίον μαζὶ μὲ ὅλην τὴν Ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν καὶ αὐτὸς ἐξαίρει καὶ δοξάζει πολὺ τὴν προσωπικὴν ἁγιότητα τῆς Παναγίας, ὅπως θὰ ἴδωμεν κατωτέρω, ἀλλὰ δεικνύουν μόνον τὸ πόσον μακρὰν εἶναι ὁ ὀρθόδοξος ἱερὸς Πατὴρ ἀπὸ τὴν νεωτέραν αἱρετικὴν δοξασίαν τῆς Ρωμαϊκῆς Ἐκκλησίας περὶ τῆς «ἀσπίλου συλλήψεως» τῆς Παναγίας καὶ τῆς γεννήσεώς της ἄνευ τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος45. Ἡ καινοτομία αὐτή, προϊὸν τοῦ «ἀλαθήτου» πάπα τοῦ Βατικανοῦ46, ὄχι μόνον ἀποχωρίζει τὴν Παναγίαν ἀπὸ τοὺς προγόνους της, τοὺς προπάτορας, καὶ ἀπὸ τὴν ὑπόλοιπον ἀνθρωπότητα κατὰ τρόπον τόσον αὐθαίρετον, ὥστε νὰ ἀρνῆται ὅλον τὸ νόημα τῆς προετοιμαστικῆς οἰκονομίας τῆς ἱστορίας τῆς Π. Διαθήκης, ἀλλὰ καὶ μειώνει τὴν πραγματικὴν ἀξίαν καὶ προσωπικὴν ἁγιότητα τῆς Παναγίας Παρθένου. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ τὸ «δόγμα» αὐτὸ ὑπονομεύει καὶ ὁλόκληρον τὴν πραγματικότητα καὶ τὴν ἀλήθειαν τῆς σωτηρίας μας, διότι ἀρνεῖται τὴν ἑνότητα τῆς φύσεως τοῦ ἀνθρωπίνου γένους καὶ θέτει ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τὴν πραγματικῶς σωτήριον σάρκωσιν τοῦ Χριστοῦ ἀπὸ ἕνα γνήσιον ἀντιπρόσωπον τῆς ἀνθρωπότητος47.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ: Η ΘΕΟΤΟΚΟΣ ΣΤΗΝ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓ. ΙΩΑΝΝΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ-2 («Τῆς Παναγίας ἡ ἁγιότης ἀφθαρτοποιεῖται εἰς τὴν Κοίμησιν καὶ Μετάστασίν της»)

————–
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

  1. Πρὸς τοὺς διαβάλλοντας τὰς ἁγίας Εἰκόνας, 3, 41 (96, 1356).
  2. Εἶναι πολὺ χαρακτηριστικὴ ἡ ὀρθόδοξος περὶ Ἐκκλησίας ἀντίληψις τοῦ Δαμασκηνοῦ, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὴν ὁμολογίαν του τῆς πίστεως: «Καὶ ὄμνυμι… ὑποτάσσεσθαι τῇ ἁγιωτάτῃ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ Ἐκκλησίᾳ τῆς φιλοχρίστου ἡμῶν μητροπόλεως Δαμασκοῦ» (Λίβελλος περὶ ὀρθοῦ φρονήματος, 2, PG 94, 1432 C). Περὶ αὐτῆς τῆς ἀρχαιοτάτης παραδόσεως περὶ καθολικῆς Ἐκκλησίας πρβλ.τὸ ἐξαιρετικὸν βιβλίον τοῦ Ι. Ζηζιούλα: Ἡ ἑνότης τῆς Ἐκκλησίας ἐν τῇ Θ. Εὐχαριστίᾳ καὶ τῷ Ἐπισκόπῳ κατὰ τοὺς τρεῖς πρώτους αἰῶνας, Ἀθῆναι 1965, ἰδίως σελ. 95-148.
  3. Πρβλ. Εἰς τὴν Μεταμόρφωσιν, 6 (96 556). Εἰς τὸ Ἅγιον Σάββατον, 30 (96, 632). Πρὸς τοὺς διαβάλλοντας… Λόγ. 1 (96, 1284 Α). Κανόνες τοῦ Δαμασκηνοῦ εἰς τοὺς Ἀποστόλους Πέτρον καὶ Παῦλον, 29 Ἰουνίου, ὠδὴ γ΄.
  4. Πρβλ. Μ. Ἀθανασίου: «Σκοπὸς οὗτος καὶ χαρακτὴρ τῆς Ἁγίας Γραφῆς, ὡς πολλάκις εἴπομεν, διπλῆν εἶναι τὴν περὶ τοῦ Σωτῆρος ἐπαγγελίαν ἐν αὐτῇ· ὅτι τε ἀεὶ Θεὸς ἦν καὶ Υἱός ἐστι Λόγος ὢν καὶ ἀπαύγασμα καὶ σοφία τοῦ Πατρός· καὶ ὅτι ὕστερον δι᾽ ἡμᾶς σάρκα λαβὼν ἐκ Παρθένου τῆς Θεοτόκου Μαρίας ἄνθρωπος γέγονε» (Κατὰ Ἀρειανῶν Γ΄, 29, PG 26, 385).
  5. Πρβλ. Ὁμιλ. Β΄, 4: «Εἷς Χριστός, εἶς Υἱός, Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ὁ αὐτός, Θεός τε ὁμοῦ τέλειος καὶ ἄνθρωπος τέλειος, ὅλος Θεὸς καὶ ὅλος ἄνθρωπος, μία ὑπόστασις σύνθετος, ἐκ δύο φύσεων τελείων θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος, καὶ ἐν δύο φύσεσιν τελείαις θεοτητί τε καὶ ἀνθρωπότητι· οὐ γυμνὸς Θεὸς οὐδὲ ψιλὸς ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ εἷς Υἱὸς Θεοῦ καὶ Θεὸς σεσαρκωμένος, Θεὸς ὁμοῦ τε αὐτὸς καὶ ἄνθρωπος». Πρβλ. καὶ τὸ δογματικὸν Θεοτοκίον, ποίημα Δαμασκηνοῦ, ἦχος πλ. δ΄: «Εἷς ἐστιν Υἱός, διπλοῦς τὴν φύσιν, ἀλλ᾽ οὐ τὴν ὑπόστασιν· διὸ καὶ τέλειον αὐτὸν Θεὸν καὶ τέλειον ἄνθρωπον ἀληθῶς κηρύττοντες, ὁμολογοῦμεν Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν».
  6. Καὶ μάλιστα τοῦ ὑπερμάχου τῆς Παναγίας Θεοτόκου Κυρίλλου Ἀλεξανδρείας, τοῦ ὁποίου βλ. Κατὰ τῶν Νεστορίου δυσφημιῶν, Ι, 10 (PG 76, 57B): «Τεθεοποιήκαμεν δὲ οὐδένα πώποτε τῶν τελούντων ἐν κτίσμασι· κατειθίσμεθα δὲ Θεὸν εἰδέναι, τὸν ἕνα καὶ φύσει ἀληθῶς· ἴσμεν δὲ ἄνθρωπον οὖσαν καθ᾽ ἡμᾶς τὴν μακαρίαν Παρθένον».
  7. Τὰ ἀνωτέρω ἐτονίσθησαν ὡς ἀναγκαῖα ἰδίως διὰ τὴν ἐποχήν μας, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφύονται πάλιν ὅλαι αἱ ἀρχαῖαι αἱρέσεις, μόνον ὑπὸ κάποιαν νέαν μορφήν. Οὕτως οἱ Προτεστάνται ἤδη ἀπὸ αἰῶνας ἔχουν ἀρνηθῆ τὴν Παναγίαν καὶ Ἀειπάρθενον Θεοτόκον, ἡ δὲ Ρωμαϊκὴ Ἐκκλησία, καινοτομοῦσα, ἐδημιούργησε μίαν ἀνεξάρτητον καὶ αὐτόνομον «Μαριολογίαν» στηριζομένην ἐπὶ νέων «δογμάτων», τὰ ὁποῖα παρήγαγε καὶ συνεχῶς παράγει ὁ «ἀλάθητος» πάπας εἰς τὴν Ρώμην. Καὶ ἡ «Μαριολογία» αὐτὴ παραμορφώνει τὸ ἀληθινὸν πρόσωπον τῆς Παναγίας Θεοτόκου. Ἀλλὰ καὶ οἱ πρῶτοι καὶ οἱ δεύτεροι ἔχουν ἀποκοπῆ ἀπὸ τὴν ἀληθινὴν ὀρθόδοξον καθολικὴν πίστιν καὶ παράδοσιν τῆς Μίας, Ἁγίας, Καθολικῆς καὶ Ἀποστολικῆς τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Παναγία Μήτηρ τοῦ Χριστοῦ, ἡ Θεοτόκος, εἶναι τὸ «σκῆπτρον τῆς Ὀρθοδοξίας» (Κύριλλος Ἀλεξ., Ὁμιλ. εἰς τὴν Γ΄ Οἰκουμενικὴν Σύνοδον, Mansi 4, 1253).
  8. Ἡ ἔκφρασις εἶναι τοῦ ἁγίου Φωτίου, Ὁμιλία Θ΄ εἰς τὸ Γενέσιον τῆς Θεοτόκου, 9 (ἔκδ. Β. Λαούρδα, Θεσσαλονίκη 1959, σ. 96).
  9. Εἰς τὸ Ἅγιον Σάββατον, 1 (96, 601). Πρβλ. Ὁμιλ. Γ΄. 7.
  10. Διότι, κατὰ τὸν Δαμασκηνόν, «τῆς θείας προγνωστικῆς κελεύσεως ἔργον ἐστὶν ὁ προορισμὸς» (Ἔκδ. ΙΙ, 30) καὶ ὁ Θεὸς «πάντα μὲν προγινώσκει, οὐ πάντα δὲ προορίζει» (αὐτόθι). Ἡ πρόγνωσις δὲν εἶναι ἀναγκαστικὴ ἀλλὰ προθεωρητική, κατὰ τὴν ἔκφρασιν τῶν Πατέρων. «Οὐ θέλει ὁ Θεὸς μόνος εἶναι δίκαιος, ἀλλὰ πάντας ὁμοιοῦσθαι αὐτῷ κατὰ δύναμιν» (Ἔκδ. IV, 19).
  11. Πρβλ. καὶ Εἰς τὴν ξηρανθεῖσαν συκῆν, 3 (96, 581)· Εἰς τὸ Ἅγιον Σάββατον, 24 (96, 624).
  12. Βλ. ἁγίου Μαξίμου, Πρὸς Θαλάσσιον, 54 (PG 90, 528) κ.α.
  13. Διότι κατὰ τοὺς Πατέρας, «ταυτὸν ἔστιν εἰπεῖν ἀπολέσαι τὸ αὐτεξούσιον» (=τὴν ἐλευθερίαν) καὶ ἀπολέσαι τὸν ἄνθρωπον», Ν. Καβάσιλα, Βλ. Ἡ Θεομήτωρ – Τρεῖς θεομητορικὲς ὁμιλίες τοῦ Καβάσιλα, ἔκδ. Π. Νέλλα (Ἀθῆναι 1968), μὲ ἐνδιαφέροντα σχόλια ἐπὶ τοῦ ὡς ἄνω θέματος.
  14. Βάσει τοῦ χωρίου Ρωμ. ια´ 7, 5 ὁ ἅγιος Συμεὼν ὁ Νέος Θεολόγος ἀναπτύσσει μίαν θαυμασίαν ἑρμηνείαν τῆς ἱστορίας τοῦ ἀνθρωπίνου γένους, ἡ ὁποία ἀρχίζει ἀπὸ τὴν «πλευρὰν» τοῦ πρώτου Ἀδὰμ καὶ συντελεῖται διὰ τῶν «ἐκλογῶν» καὶ τέλος τῆς Παναγίας εἰς τὸν «ἄνδρα Θεάνθρωπον», τὸν Δεύτερον Ἀδάμ, ὡς Ἐκκλησία, ἡ ὁποία εἶναι «αὐτὸς ὁ Χριστός». (Λόγος Ἠθικός, ΙΙ, 2, S.C. 122, σ. 326-338).
  15. Ὅπως ταπεινὰ τὸ ὁμολόγησεν ἡ ἴδια ἡ Παναγία: «…Καὶ ἠγαλλίασε τὸ πνεῦμά μου ἐπὶ τῷ Θεῷ τῷ Σωτῆρί μου» (Λουκ. α´ 47). Εἰς ἕνα Στιχηρὸν προεόρτιον τῶν Χριστουγέννων ψάλλει ἡ Ἐκκλησία μας: «…ὅτι ὤφθη Κύριος ἐκ Παρθένου Μητρός, ὅν περ καὶ κύψασα δουλικῶς ἡ Μήτηρ προσεκύνησε, καὶ προσεφθέγξατο τῷ ἐν ἀγκάλαις αὐτῆς· Πῶς ἐνεσπάρης μοι ἢ πῶς μοι ἐνεφύης, ὁ Λυτρωτής μου καὶ Θεός;» Ἐπίσης, μεταξὺ ἄλλων, ὁ Χρύσιππος, πρεσβύτερος Ἱεροσολύμων (Ε΄αἰών), γράφει περὶ τῆς ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ σωτηρίας τῆς Παναγίας «ἐκ τοῦ πτώματος, ἐν ᾧ κατέστησε καὶ αὐτὴν ἡ τῆς Εὔας συγγένεια» (δηλ. ἐκ τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος). Λόγος εἰς τὴν Ἁγίαν Μαρίαν τὴν Θεοτόκον, 2, P.O. XIX, 338.
  16. Παρόμοιον θαῦμα ἔκανε ὁ Θεὸς πολλάκις εἰς τὴν Π. Διαθήκην: εἰς τὴν Ἄνναν, μητέρα τοῦ προφήτου Σαμουὴλ (Α΄ Βασιλ. Α´ 19), εἰς τὴν Ἐλισάβετ, μητέρα τοῦ ἁγίου Προδρόμου, τὸν ὁποῖον ὁ Θεός, ὅπως καὶ τὸν προφήτην Ἱερεμίαν, ἡγίασεν ἤδη εἰς τὴν κοιλίαν τῆς μητρός του (Λουκ. α´ 15· Ἱερεμ. Α´ 5). Καὶ οἱ τρεῖς ὅμως αὐτοὶ Ἅγιοι τῆς Π. Διαθήκης ἐγεννήθησαν ὑπὸ τὸ προπατορικὸν ἁμάρτημα.
  17. Κατὰ τὸν ἅγιον Δαμασκηνὸν «γάμου ἔκγονα πάντες βροτοὶ μετὰ τοὺς τοῦ γένους ἀρχηγέτας» (Ἔκδ. IV, 24). Μόνον ὁ Χριστὸς ἐγεννήθη «οὐκ ἐκ συναφείας φυσικῆς» (Α´, 3), «οὐκ ἐκ συναφείας ἀνδρὸς ἢ γεννήσεως ἐνηδόνου ἐν τῇ ἀχράντῳ μήτρᾳ τῆς Παρθένου συλληφθεῖς, Ἀλλ᾽ ἐκ Πνεύματος Ἁγίου» (Ἔκδ. ΙΙΙ, 1). Ἐπίσης κατὰ τὸν ἅγιον Μάξιμον: «Πάντες οἱ ἐξ Ἀδὰμ γεννώμενοι ἐν ἀνομίαις συλλαμβάνονται (Ψαλ. Ν´[50] 7), ὑποπίπτοντες τῇ τοῦ προπάτορος καταδίκη… Ἀρχὴν ἔσχε μετὰ τὴν παράβασιν ἡ τῶν ἀνθρώπων φύσις τῆς ἰδίας γενέσεως τὴν καθ᾽ ἡδονὴν ἐκ σπορᾶς σύλληψιν καὶ τὴν κατὰ ρεῦσιν γέννησιν, καὶ τέλος τὸν κατ᾽ ὀδύνην διὰ φθορᾶς θάνατον. Ὁ δὲ Κύριος ταύτην οὐκ ἔχων ἀρχὴν τῆς κατὰ σάρκας γεννήσεως, οὔτε τῷ τέλει, τουτέστι τῷ θανάτῳ, ὑπῆρχεν ἁλωτὸς» (PG 90, 788B, 1325B). Πρβλ. τοῦ ἁγίου Ἐπιφανίου: «Οὐ μὲν ἑτέρως γεγεννημένη (ἡ Ἁγία Παρθένος) παρὰ τὴν τῶν ἀνθρώπων φύσιν, ἀλλὰ καθὼς πάντες ἐκ σπέρματος ἀνδρὸς καὶ μήτρας γυναικὸς (PG 42, 748). Πρβλ. καὶ Ταρασίου Κωνσταντινουπόλεως, Λόγος εἰς τὰ Εἰσόδια (PG 98, 1485).
  18. Πρβλ. Ἀνδρέου Κρήτης: «Καὶ γὰρ εἰ χρῆ λέγειν τἀληθῆ, καὶ μέχρις αὐτῆς ὁ φυσικὸς τῶν ἀνθρώπων ἐχώρησεν θάνατος» (Εἰς τὴν Κοίμησιν, Α΄, PG 97, 1052).
  19. Πρβλ. Μ. Ἀθανασίου: «Ἀδελφὴ γὰρ ἡμῶν ἡ Μαρία, ἐπεὶ καὶ πάντες ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐσμὲν» (PG 26, 1061B).
  20. Πρβλ. καὶ Κατὰ τῆς αἱρέσεως τῶν Νεστοριανῶν, 43 (95, 221-4) καὶ τὸν Κανόνα τοῦ Δαμασκηνοῦ εἰς τὸν Εὐαγγελισμόν, ὠδὴ ζ΄ καὶ η΄, ὅπως καὶ πολλὰ ἄλλα τροπάρια. Ἐπίσης Γρηγορίου Θεολόγου (PG 36, 633· 37, 462), Κυρίλλου Ἱεροσολύμων (PG 33, 976), Σωφρονίου Ἱεροσολύμων (PG 87, 3245-8), Ἀνδρέου Κρήτης (PG 97, 817) κ.ἄ.
  21. Καὶ παρὰ ταῦτα ὁ Μ. Jugie (S. Jean Damascène), Orientalia Christiana Analecta, 109 [1936], σ. 140 ἑξ.) καὶ ὁ P. Voulet (Introduction εἰς τὴν πρόσφατον ἐπανέκδοσιν τῶν Ὁμιλιῶν ἐν S.C. No 80, σ. 20) θέλουν νὰ ἀποδώσουν τὴν κακοδοξίαν ταύτην καὶ εἰς τὸν Δαμασκηνόν. Πρβλ. Τοὐναντίον τοὺς ὀρθοδόξους μελετητάς: Β. Ἀναγνωστοπούλου. Ἡ περὶ τῆς Θεοτόκου διδασκαλία Ι. Δαμασκηνοῦ, ἐν «Ὀρθοδοξία» 31-32 (1956-7), καὶ A. Lebedev, Raznosti Cerkvej Vostocnoj i Zapadnoj v ucenii o Presv. Djevje Marii Bogorodice, Varsava 1881, καὶ S. Bulgakov, Kupina Neopalimaja, Paris 1927, κεφ. 1-3.
  22. Βούλλα «Ineffabilis Deus» τοῦ πάπα Πίου ΙΧ, 8 Δεκεμβρίου 1854.
  23. Πρβλ. L. Lossky, Le Dogme de l᾽ Immaculée Conception, «Messager de l᾽ Exarchat du Patriarche Russe en Europe Occidentale, 20 (1955), καὶ Ἀρχιμ. Ἰουστίνου Popovic, Dogmatika Pravoslavne Crkve, II, 257-260 (Beograd 1935). Ἡ ἑνότης τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως εἶναι μία βασικὴ ἀλήθεια τῆς Ὀρθοδόξου ἀνθρωπολογίας, ἐνῶ ἔχει παραμεληθῆ εἰς τὴν ρωμαιοκαθολικὴν θεολογίαν. Ὀρθῶς ὁ π. S. Bulgakov (Kupina Neopalimaja, σ. 23) παρατηρεῖ ὅτι εἰς τὴν ρωμαιοκαθολικὴν θεολογίαν «ἀπουσιάζει γενικῶς ἡ σαφὴς ἀνθρωπολογία», τοῦτο ὅμως, παρατηροῦμεν, ἔγινε λόγῳ τῆς ἀποχωρίσεώς της καὶ ἀνεξαρτητοποιήσεως ἀπὸ τὴν Χριστολογίαν καὶ ὄχι λόγῳ τῆς ἐλλείψεως τῆς «σοφιολογίας», ὅπως νομίζει ὁ π. Μπουλγκάκωφ.

, , , , ,

Σχολιάστε

ΟΛΟΣ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΕΓΙΝΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΝΑΓΙΑ καὶ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΟ (Ἅγ. Νικόδημος Ἁγιορ.)

ΟΛΟΣ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΕΓΙΝΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΝΑΓΙΑ
καὶ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΟ

Ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου
«Ἀόρατος Πόλεμος»
Μέρος πρῶτον, Κεφάλαιον ΜΘ´
ἐκδ. «ΤΗΝΟΣ», Ἀθῆναι ἄ.χ., σελ. 164

.              Μὲ κάθε δίκαιον ἔχαιρε καὶ ὑπερέχαιρε πρὸ τοῦ αἰῶνος ἡ Ἁγία Τριάς, προγινώσκουσα κατὰ τὴν θεαρχικήν της ἰδέαν, τὴν ἀειπάρθενον Μαριάμ. Διότι, εἶναι γνώμη τινῶν Θεολόγων, ὅτι ἂν καθ’ ὑπόθεσιν ὅλα τὰ ἐννέα τάγματα τῶν Ἀγγέλων ἤθελαν κρημνισθοῦν ἀπὸ τοὺς οὐρανοὺς καὶ νὰ γίνουν δαίμονες· ἂν ὅλοι οἱ ἀπὸ τοῦ αἰῶνος ἄνθρωποι ἤθελαν γένουν κακοὶ καὶ ὅλοι νὰ ὑπάγουν εἰς τὴν κόλασιν χωρὶς νὰ γλυτώσῃ τινάς· ἂν ὅλα τὰ κτίσματα, οὐρανός, φωστῆρες, ἄστρα, στοιχεῖα, φυτά, ζῶα, ἤθελαν ἀποστατήσουν κατὰ τοῦ Θεοῦ, νὰ εὔγουν ἀπὸ τὴν τάξιν τῶν καὶ νὰ ὑπάγουν εἰς τὸ μὴ ὄν· μ’ ὅλον τοῦτο, ὅλες αὐτὲς οἱ κακίες τῶν κτισμάτων, συγκρινόμεναι μὲ τὸ πλήρωμα τῆς ἁγιότητος τῆς Θεοτόκου, δὲν ἠδύναντο νὰ λυπήσουν τὸν Θεόν, διατί, μόνη ἡ Κυρία Θεοτόκος ἦτον ἱκανὴ νὰ Τὸν εὐχαριστήσῃ κατὰ πάντα καὶ διὰ πάντα καὶ νὰ μὴ Τὸν ἀφήσῃ τόσον νὰ λυπηθῃ διὰ τὸν χαϊμὸν καὶ τὴν ἀπώλειαν τῶν τόσων καὶ τόσων κτισμάτων Του, ὅσον ἤθελε Τὸν κάμῃ νὰ χαίρῃ ὑπερβαλλόντως διὰ λόγου Της μόνον. Ἤγουν, διότι Αὐτὴ μόνη ἀσυγκρίτως Τὸν ἠγάπησεν ὑπὲρ πάντα· διότι Αὐτὴ μόνη ὑπὲρ πάντα ὑπήκουσεν εἰς τὸ θέλημά Του καὶ διότι Αὐτὴ μόνη ἐστάθη χωρητικὴ καὶ δεκτικὴ ὅλων ἐκείνων τῶν φυσικῶν, τῶν προαιρετικῶν καὶ τῶν ὑπερφυσικῶν χαρισμάτων, ὁποὺ ὁ Θεὸς διεμοίρασεν εἰς ὅλην τὴν κτίσιν. Ἐν συντομίᾳ, διότι Αὐτὴ ἔγινεν ἕνας ἄλλος δεύτερος κόσμος, ἀσυγκρίτως καλύτερος ἀπὸ ὅλον τὸν νοητὸν καὶ αἰσθητὸν κόσμον καὶ ἀρκετὸς μόνος νὰ δοξάζῃ αἰωνίως τὸν Ποιητὴν ἐκ τῆς καλλονῆς καὶ ποικιλίας τῶν χαρισμάτων του περισσότερον ἀπὸ ὅλην τοῦ παντὸς τὴν δημιουργίαν.
.            Συνάγεται λοιπὸν ἐκ τῶν εἰρημένων, ὅτι, ἐπειδὴ καὶ ὁ Θεὸς προώρισε τὴν Θεοτόκον κατὰ τὴν προαιώνιον Αὐτοῦ εὐδοκίαν, ἤτις εἶναι, οὐχὶ τὸ ἑπόμενον καὶ κατ’ ἐπακολούθησιν θέλημα τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ τὸ προηγούμενον καὶ κύριον Αὐτοῦ θέλημα, ὡς τὸ ἑρμηνεύει ὁ μέγας τῆς Θεσσαλονίκης Γρηγόριος [λόγῳ α´ εἰς τὰ Φῶτα καὶ λόγῳ εἰς τὴν Χριστοῦ Γέννησιν]· συνάγεται, λέγω, ἐκ τούτων, ὅτι, καθὼς τὸ περιβόλι γίνεται διὰ νὰ φυτευθῇ τὸ δένδρον καὶ πάλιν τὸ δένδρον φυτεύεται διὰ τὸν καρπόν, τοιουτοτρόπως ὅλος ὁ νοητὸς καὶ αἰσθητὸς κόσμος ἔγινε διὰ τὸ τέλος τοῦτο, ἤτοι διὰ τὴν Κυρίαν Θεοτόκον· καὶ πάλιν ἡ Κυρία Θεοτόκος, ἔγινε διὰ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν· καὶ οὕτως ἐτελειώθη ἡ ἀρχαία βουλὴ καὶ ὁ σκοπὸς ὁ πρῶτος τοῦ Θεοῦ· μὲ τὸ νὰ ἀνακεφαλαιώθησαν τὰ πάντα ἐν τῷ Χριστῷ, καὶ ἡνώθη ἡ κτίσις μὲ τὸν Κτίστην, οὐχὶ φυσικῶς, οὐχὶ προαιρετικῶς καὶ κατὰ χάριν, ἀλλὰ κατ’ αὐτὴν τὴν ὑπόστασιν· ὅστις εἶναι ὁ ἀνώτατος βαθμὸς τῆς ἑνώσεως, ὕστερα ἀπὸ τὸν ὁποῖον, ἄλλος ἀνώτερος, οὔτε εὑρέθη, οὔτε εὑρεθήσεται.

, ,

Σχολιάστε

ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΣΤΗ ΡΩΣΙΑ [Νέα ἔκδοση]

«Θαυματουργὲς εἰκόνες τῆς Παναγίας στὴ Ρωσία»

ἐκδ. Ἱ . Μονῆς Παρακλήτου ,
Ὠρωπὸς Ἀττικῆς Ἰούλιος 2018,
σελ. 256

Ἀποσπάσματα ἀπὸ τὸ Εἰσαγωγικὸ Σημείωμα

.                  Ἡ εἰκονογραφία τῆς Ἐκκλησίας μας εἶναι μιὰ ἀπὸ τὶς φανερώσεις τῆς Ἱερᾶς Παραδόσεώς της, ὅπως εἶναι ἐπίσης ὁ λόγος τῆς Ἁγίας Γραφῆς καὶ τῶν θεοφόρων Πατέρων.
.                  Οἱ ἱερὲς εἰκόνες ἑπομένως τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῆς Κυρίας Θεοτόκου, τῶν ἀγγέλων καὶ τῶν ἁγίων εἶναι ἰδιόμορφα βιβλία τῆς Ἐκκλησίας, τὰ ὁποῖα θεολογοῦν μὲ τὴν σιγή τους.
.                  Γι᾽ αὐτὸ ἡ Ἐκκλησία, μὲ ἀπόφανση τῆς Ζ´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου παραγγέλλει νὰ τοποθετοῦμε τὶς ἱερὲς εἰκόνες στοὺς ναούς, στὰ σπίτια, ἀκόμα καὶ στοὺς δρόμους, προκειμένου ν᾽ ἀντικρίζουμε τὰ πρότυπα τῆς Ἁγιότητος ἀλλὰ καὶ νὰ ἁγιαζόμαστε μὲ τὴν χάρη τους.
.                  Ἔτσι ἐξηγεῖται καὶ ἡ ἀποστολικὴ παράδοση τῆς προσκυνήσεως τῶν ἱερῶν εἰκόνων.
.                  Ἂν σ᾽ ὅλους τοὺς Ἁγίους πρέπει τιμητικὴ προσκύνηση, πολὺ περισσότερο στὴν Θεομήτορα καὶ Παρθένο Μαρία. Αὐτὴ εἶναι ἁγιότερη ἀπὸ κάθε ἅγιο, εἶναι ἡ κορυφὴ καὶ ἡ τελείωση τῶν Ἁγίων, ἀλλὰ καὶ ἡ μεγαλύτερη εὐεργέτιδα τῆς ἀνθρωπότητος, καθὼς ἔγινε ἡ αἰτία τῆς ἐνανθρωπήσεως καὶ ἑπομένως τῆς σωτηρίας μας.
.                  Ἀναρίθμητες εἰκόνες τῆς Παναγίας ὑπάρχουν σ’ ὅλον τὸν ὀρθόδοξο κόσμο καὶ πολλές ἀπ’ αὐτὲς ἔχουν τὴν χάρη τῆς θαυματουργίας. Στὴν Ρωσία, εἰδικότερα, μόνο οἱ ἐπώνυμες εἰκόνες της, μέ πολυάριθμα ἀντίγραφα ἡ καθεμιά, ὑπολογίζονται σὲ ἑπτακόσιες, ἀπὸ τὶς ὁποῖες, σύμφωνα μέ τό Ἡμερολόγιο τῆς Ρωσικῆς Ἐκκλησίας, διακόσιες ὀγδόντα περίπου εἶναι θαυματουργὲς καὶ ἑορτάζονται λειτουργικά.
.                  Ἀπέραντη εἶναι ἡ εὐλάβεια τοῦ ρωσικοῦ λαοῦ πρὸς τὶς εἰκόνες τῆς Θεοτόκου, ποὺ βρίσκονται διάσπαρτες στοὺς ναοὺς καὶ στὰ μοναστήρια τῆς ἀπέραντης χώρας του. Ὁρισμένες ἔπαιξαν σπουδαιότατο ρόλο στὸν ἐκκλησιαστικό, κοινωνικὸ καὶ ἐθνικὸ βίο τῶν Ρώσων. Μέσα ἀπὸ τὰ ἱστορικά τους συχνὰ παρελαύνουν γνωστά πρόσωπα καί σημαντικά γεγονότα τῆς ρωσικῆς ἱστορίας –ἡγεμόνες καί τσάροι, ἱεράρχες καί ἀσκητές, πολιορκίες καί μάχες, θεομηνίες καί καταστροφές. Σὲ κάθε περίπτωση, ὅλοι κινοῦνται καὶ ὅλα διαδραματίζονται γύρω ἀπό κάποιαν εἰκόνα τῆς Παναγίας, ἡ ὁποία σὲ κρίσιμες στιγμές ἐπεμβαίνει γιὰ νὰ σώσει τὸν λαὸ τοῦ Υἱοῦ της.
.                 Στὸ μικρὸ τοῦτο βιβλίο, στό ὁποῖο παρουσιάζονται τριάντα τέσσερις θαυματουργὲς εἰκόνες τῆς Παναγίας μας στὴν Ρωσία, διαπιστώνεται γι’ ἄλλη μιὰ φορὰ ἡ χάρη, ἡ δύναμη καὶ ἡ εὐεργετικότητα τῆς πανάχραντης Μητέρας τοῦ Χριστοῦ καὶ δικῆς μας Μητέρας.

, , , , ,

Σχολιάστε

ΤΑ ΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΡΟΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΘΕΝΟΥ (Μητροπ. Ναυπάκτου Ἱερόθεος)

ΤΑ ΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΡΟΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΘΕΝΟΥ

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο
τοῦ Μητρ. Ναυπάκτου Ἱεροθέου
«ΟΙ ΘΕΟΜΗΤΟΡΙΚΕΣ ΕΟΡΤΕΣ»
– Τὰ ἱστορικὰ καὶ θεολογικὰ τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου,
ἔκδ. Ἱ. Μ. Γενεθλίου τῆς Θεοτόκου (Πελαγίας), 2016,
σελ. 135-137

Ἠλ. στοιχειοθ. «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ»

Βλ. σχετ.: ΤΟ ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΥΔΟΚΙΑΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ Η ΕΟΡΤΗ ΤΩΝ ΕΙΣΟΔΙΩΝ τῆς Θεοτόκου;

.         Ἡ παρθένος Μαρία ἦταν ὅ,τι ἐκλεκτότερο εἶχε νὰ παρουσιάσει τὸ ἀνθρώπινο γένος στὸν Υἱὸ καὶ Λόγο τοῦ Θεοῦ, γιὰ νὰ τὸν ἑλκύση νὰ ἐνανθρωπήση. Ἦταν τὸ ἀποκορύφωμα τῶν καθαρμῶν ὅλων τῶν δικαίων τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ποὺ ἔκανε τὸν Θεὸ νὰ τὴν ἀγαπήση καὶ νὰ λάβη ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀνθρώπινη φύση καὶ νὰ δείξη τὴν ὑπερβάλλουσα ἀγάπη του πρὸς τοὺς ἀνθρώπους. Ὁ ἱερὸς Νικόλαος Καβάσιλας ἀναφέρεται διεξοδικῶς σὲ αὐτὸ τὸ γεγονός.
.           Γράφει ὅτι οἱ Ἰουδαῖοι εἶχαν ξεχωρίσει τὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων καὶ τὰ εἶχαν ἀφιερώσει στὸν Θεό, καὶ αὐτὸ τὸν χῶρο τὸν ἔδωσαν στὴν Παρθένο, γιατί ἔπρεπε αὐτὸς ὁ χῶρος νὰ εἶναι καὶ ναὸς τοῦ Θεοῦ καὶ κατοικία τῆς Παρθένου, ὥστε ἐκεῖ νὰ λατρεύεται ὁ Θεὸς καὶ νὰ τιμᾶται ἡ Παρθένος, μᾶλλον ὁ ἴδιος οἶκος ποὺ εἶχε τὴν Παρθένο νὰ εἶναι ναὸς τοῦ Θεοῦ. Ὁ Θεὸς ποὺ τὴν γνώρισε πολὺ καλά, ὡς καρδιογνώστης ποὺ ἦταν, τὴν κόσμησε μὲ ὅ,τι ἦταν ἄξιο γι᾽ αὐτήν. Ὁ ἴδιος ὁ Θεὸς τὴν ὁδήγησε στὴν σκηνή, ποὺ δὲν ἦταν κατασκευασμένη ἀπὸ τὴν νεφέλη καὶ τὰ ἀγγελικὰ καὶ ἀρχαγγελικὰ φτερά, ἀλλὰ Αὐτὸς ὁ Ἴδιος, ποὺ εἶναι «ὁ φῶς οἰκῶν ἀπρόσιτον», «ἡ τοῦ Ὑψίστου δύναμις», ἔγινε γιὰ τὴν Παρθένο σκηνή, δηλαδὴ ἔγινε ἡ ἄκτιστη σκηνὴ ποὺ τὴν ἐπισκίασε μέσα στὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων. Ἔτσι αὐτὸς ὁ οἶκος, ποὺ εἶχε μέσα του τὴν Παρθένο, ἦταν ναὸς τοῦ Θεοῦ.
.           Δὲν τιμᾶ ὁ χῶρος αὐτός –τὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων– τὴν Παρθένο, ἀλλὰ ὁ ἄβατος αὐτὸς χῶρος σεμνύνεται γιὰ τὴν εἴσοδο τῆς Παρθένου. Ὅπως τὸ παλαιὸ Πάσχα τῶν Ἰουδαίων τιμᾶται ἀπὸ τὴν θυσία τοῦ Χριστοῦ, καὶ τὸ βάπτισμα τοῦ Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου τιμᾶται ἀπὸ τὸ βάπτισμα τοῦ Χριστοῦ, ἔτσι καὶ τὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων τιμῶνται ἀπὸ τὴν Παρθένο, γιατί αὐτὰ ὁδηγοῦσαν στὴν πάναγνη Παρθένο καὶ προορίζονταν γιὰ αὐτήν. Ἡ εἴσοδος τοἀρχιερέως στἍγια τῶν Ἁγίων καὶ μάλιστα μία φορὰ μόνο τὸν χρόνο, ἀφοῦ προηγουμένως ἴδιος εἶχε καθαρθεῖ, ὑποδήλωνε «τὴν ἀπόρρητον κυοφορίαν» τῆς Παρθένου, ὁποία ἔφερε μέσα της τὸν μόνον ἀναμάρτητον, Ἐκεῖνον ποὺ μὲ μιὰ μόνη ἱερουργία καὶ μία φορὰ στοὺς αἰῶνες ἐξάλειψε ὅλη τὴν ἁμαρτία.
.               Ὁ Ναὸς καὶ ὁ ἄβατος χῶρος, τὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων, ἦταν πολὺ σεβαστός, γιατί ἐπρόκειτο νὰ δεχθεῖ τὴν πάναγνη Παρθένο, ἀφοῦ τίποτε ἄλλο, ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ ὑπῆρχαν ἐκεῖ, δὲν μποροῦσαν νὰ τοῦ δώσουν τὴν μεγαλειώδη σεμνότητα. Ὅλα, ὅσα βρίσκονταν μέσα στὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων, ἤτοι τὸ μάννα, ἡ ράβδος τοῦ Ἀαρών, οἱ πλάκες τῆς Διαθήκης, μποροῦσαν νὰ τὰ πιάσουν μὲ τὰ χέρια τους καὶ ἄλλοι ἄνθρωποι, ἀλλὰ ἐκεῖνο ποὺ τιμοῦσε τὸν χῶρο ἐκεῖνο ἦταν οἱ προεικονίσεις τῆς Παναχράντου, τὸ ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶχαν τὴν ἀναφορά τους στὴν Παρθένο. Ὁ χῶρος ἐκεῖνος ἦταν ἀπροσπέλαστος στοὺς ἀνθρώπους, γιατί περίμενε νὰ ἔρθει ἡ Παρθένος, καὶ μόλις ἐκείνη φάνηκε, τότε ἀμέσως καταργήθηκε ὁ νόμος ποὺ ἐμπόδιζε τὸν ἄνθρωπο νὰ εἰσέλθει κι ἔγινε ἡ κατοικία τῆς Παρθένου καὶ ὁ πραγματικὸς Ναὸς τοῦ Θεοῦ.
.               Ἡ πάναγνη Μαρία ἦταν ἡ πραγματικὴ στάμνα τοῦ μάννα, ἡ πραγματικὴ ράβδος, γιατί ἀπὸ αὐτὴν προῆλθε τὸ οὐράνιο μάννα, ὁ Χριστός,  ὁ ὁποῖος τρέφει ὁλόκληρο τὸν κόσμο, ἦταν τὸ πραγματικὸ ἄνθος τῆς ζωῆς, ποὺ μοσχοβόλησε ὅλη τὴν οἰκουμένη, οἱ πραγματικὲς πλάκες τῆς Διαθήκης, πάνω στὴν ὁποία μὲ τὸ δάκτυλο τοῦ Ἁγίου Πνεύματος γράφτηκε ὁ πραγματικὸς λόγος τοῦ Θεοῦ, ἡ ἀληθινὴ σκηνὴ ποὺ διαφυλάσσει στοὺς αἰῶνες τῶν Θεάνθρωπο Χριστό, τὴν χαρὰ ὅλου τοῦ κόσμου.
.           Ἔτσι, τἍγια τῶν Ἁγίων ἦταν ἄδυτος χῶρος, γιατί περίμενε τὴν εἴσοδο τῆς παρθένου Μαρίας, ὁποία ἔγινε ὁ πραγματικὸς Ναὸς τοῦ Θεο, καὶ τὸν τίμησε περισσότερο. Δὲν ἔλαβε τιμὴ ἡ Παρθένος ἀπὸ τὸν ἄδυτο ἐκεῖνο χῶρο, ἀλλὰ αὐτὸς ὁ χῶρος τιμήθηκε μὲ τὴν εἴσοδο τῆς Παρθένου ποὺ θὰ γινόταν μητέρα τοῦ Χριστοῦ.

, , ,

Σχολιάστε

ΓΙΑΤΙ ΑΡΑΓΕ ΣΤΗΝ ΕΟΡΤΗ ΤΗΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΔΙΑΒΑΖΕΤΑΙ ΤΟ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΤΗΣ «ΚΕΝΩΣΕΩΣ» ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ;

Η ΔΟΞΑ ΤΗΣ ΚΕΝΩΣΕΩΣ
τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς Θεοτόκου

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο
τοῦ Μητρ. Ναυπάκτου Ἱεροθέου
«ΟΙ ΘΕΟΜΗΤΟΡΙΚΕΣ ΕΟΡΤΕΣ»
– Τὰ ἱστορικὰ καὶ θεολογικὰ τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου

ἔκδ. Ἱ. Μ. Γενεθλίου τῆς Θεοτόκου (Πελαγίας), 2016,
σελ. 426-430

Ἠλ. στοιχειοθ. «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ»

.                 Στὸ ἀποστολικὸ ἀνάγνωσμα τῆς θεομητορικῆς ἑορτῆς τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου γίνεται λόγος γιὰ τὸ ὅτι ὁ Χριστὸς εἶναι ἀληθινὸς Θεὸς ἀπὸ τὴν ἀΐδια γέννησή Του ἀπὸ τὸν Πατέρα, καὶ Αὐτὸς ἔγινε ἄνθρωπος, προσέλαβε τὴν μορφὴ τοῦ δούλου, ταπεινώθηκε μέχρι τὸν θάνατο καὶ μάλιστα θάνατο διὰ τοῦ Σταυροῦ. Τὴν ἐνανθρώπηση τοῦ Χριστοῦ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος τὴν χαρακτηρίζει «κένωσιν», τὴν ὁποία ἔκανε ὁ Ἴδιος: «ἑαυτὸν ἐκένωσεν μορφὴν δούλου λαβών» (Φιλ. β´ 7)
.                Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος προσδιορίζοντας τὴν κένωση λέγει ὅτι, ἐνῶ εἶναι Θεός, χωρὶς νὰ παύση νὰ εἶναι Θεός, «ἑαυτὸν ἐκένωσε μορφὴν δούλου λαβών», δηλαδὴ ἐνηνθρώπησε καὶ ἔφθασε μέχρι τὸν θάνατο. Κένωση στὴν ἀκρίβεια σημαίνει ἄδειασμα, ταπείνωση. Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος τὴν ὀνομάζει «ὕφεσιν τῆς Θεότητος».
.                 Οὐσιαστικά, κένωση εἶναι τὸ ὅτι τὸ Δεύτερο Πρόσωπο τῆς Ἁγία Τριάδος, χωρὶς νὰ παύση νὰ εἶναι Θεός, προσέλαβε καὶ τὴν ἀνθρώπινη φύση ἀπὸ τὴν Παναγία καὶ μάλιστα προσέλαβε φύση ἄκρως καθαρή, ἀλλὰ παθητὴ καὶ θνητὴ γιὰ νὰ πεθάνη στὸν Σταυρὸ καὶ ἔτσι νὰ θεραπεύση τὴν ἄρρωστη ἀνθρώπινη φύση καὶ τὸν πεπτωκότα ἄνθρωπο. Κένωση εἶναι ἡ ἐνανθρώπηση, ἡ ἔλευση τοῦ Θεοῦ Λόγου σὲ μᾶς διὰ τῆς σαρκός. Ὁ Χριστὸς ἔκανε ὑπακοὴ στὸν Πατέρα Του μέχρι σταυρικοῦ θανάτου καὶ ἔτσι τὸ ὄνομα τοῦ Θεανθρώπου ἔχει μεγάλη δόξα. Ἡ ταπείνωση εἶναι ὑψοποιός, ἡ ὑπακοὴ στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ εἶναι δόξα.
.                 Αὐτὴ ἡ κένωση τοῦ Θεοῦ Λόγου ἔγινε γιὰ μᾶς ἀνάβαση. Ὁ Χριστὸς κατέβηκε πρὸς ἐμᾶς καὶ ἐμεῖς ἀνεβήκαμε πρὸς τὸν Θεό. Ἡ κένωση τοῦ Χριστοῦ δόξασε τὴν ἀνθρώπινη φύση, γι’ αὐτὸ καὶ ὁ Θεὸς Πατὴρ Τὸν ὑπερύψωσε καὶ Τοῦ χάρισε ὄνομα, ποὺ εἶναι πάνω ἀπὸ ὅλα τὰ ὀνόματα, καὶ αὐτὸ τὸ ὄνομα θὰ προσκυνήσουν ὅλα τὰ ἐπουράνια καὶ τὰ ἐπίγεια καὶ τὰ καταχθόνια, καὶ ὅλοι θὰ ὁμολογήσουν ὅτι Αὐτὸς εἶναι ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός.
.                 Τὸ ὅτι τὸ ἀποστολικὸ ἀνάγνωσμα, ποὺ ἀναφέρεται στὴν κένωση τοῦ Χριστοῦ, διαβάζεται καὶ κατὰ τὴν ἑορτὴ τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, ἐξηγεῖται ἀπὸ τρεῖς λόγους.

.                 Ὁ πρῶτος λόγος εἶναι ὅτι ἡ κένωση, ἡ ἐνανθρώπηση τοῦ Χριστοῦ, ἔγινε διὰ τῆς Παναγίας μας. Ἀπὸ αὐτὴν ὁ Χριστὸς προσέλαβε τὴν ἀνθρώπινη φύση· μέσα στὴν κοιλία της πραγματοποιήθηκε ἡ ἕνωση θείας καὶ ἀνθρωπίνης φύσεως –ἡ κένωση–, αὐτὴ δοκίμασε πρώτη καὶ τὴν δόξα τῆς κενώσεως τοῦ Χριστοῦ. Ἡ Παναγία τιμᾶται πολύ, γιατί ἔγινε Μητέρα τοῦ Χριστοῦ, δοξάζεται γιὰ τὸν «καρπὸν τῆς κοιλίας» της. Ἡ κοιλία της γέμισε ἀπὸ τὴν θεία δόξα, ἔγινε παράδεισος ὁλοφώτεινος, κρατοῦσε τὸν Κύριο τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γής. Αὐτὸ εἶναι ἀσύλληπτο καὶ νὰ τὸ σκεφθῆ κανείς.

.                 Ὁ δεύτερος λόγος εἶναι ὅτι ἡ Παναγία συμμετεῖχε, σὲ ὅλη τὴν ζωή της, στὴν κένωση τοῦ Χριστοῦ. Καίτοι γνώριζε ἀπὸ τὴν πρώτη στιγμὴ ἀπὸ τὸν Ἀρχάγγελο Γαβριὴλ ὅτι Αὐτὸς ποὺ θὰ συλλαμβανόταν στὴν κοιλία της ἦταν ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, ἐν τούτοις Τὸν ἔβλεπε νὰ μεγαλώνη πτωχικὰ στὸ σπίτι της, Τὸν βοηθοῦσε καὶ Τὸν ἔτρεφε, ἀργότερα Τὸν ἀκολουθοῦσε στὴν δράση Του καὶ βέβαια κατὰ τὴν μεγάλη κένωση τοῦ Χριστοῦ, ποὺ ἔγινε στὸν Σταυρό, παρευρέθηκε δίπλα Του, συμμετεῖχε καὶ στὴν ἀποκαθήλωσή Του. Ἔτσι, ἔζησε σὲ ὅλο τὸ βάθος τὴν ἔνδοξη κένωση τοῦ Χριστοῦ, ἀλλὰ γνώρισε καὶ τὴν Ἀνάστασή Του καὶ τὴν Ἀνάληψή Του στοὺς οὐρανούς. Κανεὶς ἄλλος δὲν γνώρισε σὲ τέτοιο μεγάλο βάθος τὴν ἔνδοξη κένωση τοῦ Χριστοῦ ὅσο ἡ Παναγία μας, ἡ ἁγία Μητέρα τοῦ Χριστοῦ.
.                 Αὐτὸ σημαίνει ὅτι καὶ ἡ ἴδια ἡ Παναγία μας ἔζησε τὴν κένωση στὴν ζωή της. Ὑπάκουσε στὸν Θεὸ μὲ ὅλη τὴν καρδιά της. Καίτοι ἦταν μητέρα τοῦ Χριστοῦ προτίμησε νὰ ζῆ στὴν ἀφάνεια, στὴν ταπείνωση, χωρὶς νὰ ἐπιδιώκη κάποιο ἀξίωμα στὴν Ἐκκλησία, χωρὶς νὰ ζητᾶ τιμὲς ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Ὀλίγα γράφονται γι’ αὐτὴν μέσα στὴν Καινὴ Διαθήκη, καίτοι δεχόταν τὸν σεβασμὸ καὶ τὴν τιμὴ ὅλων τῶν Ἀποστόλων καὶ τῶν Χριστιανῶν. Καὶ τὸ κυριότερο εἶναι ὅτι ἔζησε καὶ ἡ ἴδια τὴν ἔνδοξη κένωση, παρόμοια μὲ τὸν Υἱό της, κατὰ τὸν χρόνο τῆς Κοιμήσεώς της.
.             Γνωρίζουμε ὅτι ἡ κένωση τοῦ Χριστοῦ ἐκδηλώθηκε κυρίως στὸν ἑαυτό Του πάνω στὸν Σταυρὸ καὶ τὴν ἔνδοξη κατάβαση τῆς ψυχῆς Του μαζὶ μὲ τὴν θεότητά Του στὸν Ἅδη, ὅπου καὶ συνέτριψε τὴν ἐξουσία του. Ὁ ἅγιος Ἀνδρέας, Ἐπίσκοπος Κρήτης, γράφει ὅτι αὐτὸ ποὺ ἔγινε στὸν Χριστὸ γίνεται κατ᾽ ἀναλογίαν καὶ στὶς ψυχὲς τῶν ἁγίων. Ἔτσι, οἱ ψυχὲς τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν ἁγίων διέρχονται μὲν τὸν «ἀειδῆ» ἐκεῖνο τόπο, δὲν κατέχονται ὅμως ἀπὸ αὐτόν, ἐκτὸς ἐκείνων τῶν ψυχῶν ποὺ ὑπέστησαν μὲ τὴν ραστώνη τους τὸν διὰ τῆς ἁμαρτίας θάνατο. Ἑπομένως, θὰ διέλθουν ἀπὸ τὶς πύλες τοῦ Ἅδου καὶ οἱ ψυχὲς τῶν ἁγίων, ὄχι γιὰ νὰ καταστραφοῦν ὁλοσχερῶς, ἀλλὰ γιὰ νὰ διερευνήσουν καὶ νὰ μυηθοῦν τὸ ξένο τῆς θείας οἰκονομίας μυστήριον, τὴν εἰς Ἅδου κάθοδο τοῦ Χριστοῦ καὶ νὰ διδαχθοῦν ὅσα ἔγιναν ἐκεῖ, δηλαδὴ τὴν νίκη τοῦ Χριστοῦ ἐναντίον τοῦ Ἅδου. Οἱ ἅγιοι, ἀφοῦ στὴν ζωή τους γνώρισαν τὸ μυστήριο τοῦ Σταυροῦ καὶ τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ, πρέπει νὰ γνωρίσουν καὶ τὸ μυστήριο τῆς νίκης τοῦ Χριστοῦ πάνω στὸν Ἅδη. Ἔτσι, καὶ ἡ ψυχὴ τῆς Παναγίας, ὅταν κοιμήθηκε, κατέβηκε στὸν Ἅδη, ὅπου μυήθηκε στὴν νίκη τοῦ Χριστοῦ πάνω στὸν θάνατο καὶ τὸν Ἅδη, καὶ στὴν συνέχεια μυήθηκε καὶ στὸ μυστήριο τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ, μὲ τὴν μετάστασή της στὸν οὐρανό.

.               Ὁ τρίτος λόγος εἶναι ὅτι ἡ κένωση τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἡ δόξα Του, ποὺ σημαίνει ὅτι καὶ ἡ κένωση τῆς Παναγίας εἶναι δόξα της. Ἡ δόξα καὶ ἡ τιμὴ τῆς Παναγίας μας συνδέεται ἀναπόσπαστα μὲ τὴν δόξα τοῦ Χριστοῦ. Ἡ Παναγία δὲν ἦταν ἁπλῶς ἕνας καλὸς ἄνθρωπος, μιὰ ἐνάρετη γυναίκα, ὅπως ὑπῆρχαν πολλὲς ἐνάρετες γυναῖκες στὴν Παλαιὰ Διαθήκη, ἀλλὰ ἡ Μητέρα τοῦ Χριστοῦ, ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος. Ἄλλωστε, αὐτὸ ψάλλουμε στὸν θεομητορικὸ ὕμνο: «Εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξὶ καὶ εὐλογημένος ὁ καρπὸς τῆς κοιλίας σου, ὅτι σωτῆρα ἔτεκες τῶν ψυχῶν ἡμῶν». Ὅλα μέσα στὴν Ἐκκλησία ἀναφέρονται στὸν Χριστὸ καὶ ἡ δόξα ποὺ ἀπολαμβάνει ἡ Παναγία ὀφείλεται στὸν «καρπὸ τῆς κοιλίας» της, ἀφοῦ αὐτὴ γέννησε τὸν Χριστό.
.               Αὐτὸ σημαίνει ὅτι τὸ μυστήριο τῆς κενώσεως-ταπεινώσεως τοῦ Χριστοῦ, τηρουμένων τῶν ἀναλογιῶν, βίωσε καὶ ἡ Παναγία μας. Γι᾽ αὐτὸ καὶ ὁ Θεὸς τὴν δόξασε καὶ τῆς ἔδωσε τὴν Χάρη καὶ τὴν δυνατότητα νὰ προσεύχεται γιὰ τὸ ἀνθρώπινο γένος. Κύριος εἶναι ὁ Θεός, Κυρία καὶ ἡ Παναγία. Ὅπως ἡ δόξα τοῦ Χριστοῦ φάνηκε στὸν Σταυρὸ καὶ τὴν Ἀνάστασή Του, ἔτσι καὶ ἡ δόξα τῆς Παναγίας φάνηκε ἔντονα κατὰ τὴν Κοίμησή Της, ποὺ λέγεται ἔνδοξη, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀνάληψη-μετάσταση τοῦ σώματός της στοὺς οὐρανούς.
.                   Ὅλα αὐτὰ δείχνουν ὅτι ἡ δόξα συνδέεται μὲ τὴν ταπείνωση καὶ ἡ τιμὴ προέρχεται ἀπὸ τὴν ὑπακοὴ στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Πολλοὶ ἄνθρωποι σήμερα ζητοῦν δόξα ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, ἐπιδιώκουν νὰ ἀπολαύσουν τιμὲς μὲ ἀνθρώπινα μέσα καὶ ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ εἶναι ἀνικανοποίητοι. Γιατί ἡ ἀνθρώπινη δόξα λέγεται κενοδοξία, δηλαδὴ κενή, κούφια δόξα, δὲν μπορεῖ νὰ ἀναπαύση τὴν ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου, ποὺ ζητᾶ κάτι αὐθεντικό, ὁλοκληρωμένο, αἰώνιο.

.                 Ἡ Παναγία μὲ τὴν ταπείνωση καὶ τὴν ἁπλότητα, μὲ τὴν ὑπακοὴ καὶ τὴν ἀγάπη, μὲ τὴν θυσία καὶ τὴν προσφορά, μετὰ τὸν Χριστό, εἶναι τὸ πρότυπο γιὰ ὅλους μας. Ὅσες δόξες καὶ τιμὲς καὶ νὰ μᾶς προσφέρουν οἱ ἄνθρωποι, ὅσα ἀξιώματα καὶ ἐὰν ἀποκτήσουμε, ὅσες ὧρες καὶ ἂν διασκεδάσουμε, ὅλα ἔρχονται καὶ παρέρχονται, ἐξανεμίζονται, ἀφανίζονται, ὅπως τὰ ὄνειρα τῆς νύκτας κι ὅπως ὁ καπνὸς διαλύεται στὴν ἀτμόσφαιρα. Μάλιστα πολλὲς φορὲς ἀφήνουν πίκρα, θλίψη καὶ πόνο. Αὐτὸ ποὺ μένει εἶναι ἡ ὑπακοὴ στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, ἡ ταπείνωση καὶ ἡ ἀγάπη, ἡ ἤρεμη χριστιανικὴ ζωή.
.               Ὡς Χριστιανοὶ πρέπει νὰ πορευόμαστε τὴν ὁδὸ τοῦ Χριστοῦ, δηλαδὴ τὴν ὁδὸ τῶν παθημάτων τοῦ Σταυροῦ, τοῦ θανάτου, τοῦ Ἅδου καὶ τῆς Ἀναστάσεως. Ἀκολουθοῦμε τὸν Χριστὸ σὲ ὅλους τοὺς σταθμοὺς τῆς θείας οἰκονομίας, ὁπότε πρέπει νὰ ζοῦμε τὴν κένωσή Του. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι πρέπει νὰ τηροῦμε τὶς ἐντολές Του, νὰ σηκώνουμε τὸν σταυρὸ τῶν πειρασμῶν, νὰ ὑπομένουμε τὶς συκοφαντίες τῶν ἀνθρώπων, νὰ κατεβαίνουμε μὲ θάρρος καὶ πίστη σὲ κάθε προσωπικὸ ἅδη, σὲ κάθε πειρασμικὴ κόλαση, νὰ ἀντέχουμε τὶς πύρινες δοκιμασίες μὲ μετάνοια, νὰ μὴ φοβόμαστε τὸν θάνατο, δηλαδὴ νὰ συμμετέχουμε στὴν κένωση τοῦ Χριστοῦ καὶ τὴν κένωση τῆς Παναγίας. Πρέπει νὰ γνωρίζουμε ὅτι σο μεγάλη εναι κένωσή μας μαζ μ τν Χριστό, τόσο νδοξη εναι θέωσή μας.
.                 Ἡ Παναγία τὰ ἔζησε ὅλα αὐτὰ στὴν ζωή της καὶ θὰ πρέπει νὰ ζητᾶμε τὶς πρεσβεῖες της. Ἔτσι αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ χαρά μας, ἡ Μητέρα μας, ἡ ἀναψυχή μας, ἡ παρηγοριά μας. Δὲν θὰ φοβόμαστε τὶς δυσκολίες τῆς ζωῆς μας, ἀλλὰ θὰ τὶς ἀντιμετωπίζουμε μὲ πίστη καὶ ἀγάπη, καὶ αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ δόξα μας.

 

 

, , ,

Σχολιάστε

ΕΙΝΑΙ ΑΡΑΓΕ ΣΩΣΤΟ ΝΑ ΛΕΜΕ «ΥΠΕΡΑΓΙΑ ΘΕΟΤΟΚΕ ΣΩΣΟΝ ΗΜΑΣ»;

Εἶναι ἆραγε σωστὸ νὰ λέμε
«Ὑπεραγία Θεοτόκε, σῶσον ἡμᾶς»;

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο
Ἀνδρέου Θεοδώρου
«Ἀπαντήσεις σὲ ἐρωτήματα δογματικὰ»
ἔκδ. «Ἀποστολικὴ Διακονία»,
ἔκδ. γ´, Ἀθῆναι 2006, σελ. 122-123
ἠλεκτρ. στοιχειοθ. «Χριστ. Βιβλιογραφία»

.               Μερικοὶ ὀρθόδοξοι πιστοὶ ἀποφεύγουν τὴν ἐπίκληση τῆς Θεοτόκου μὲ τὴν προστακτικὴ «σῶσον ἡμᾶς», ἀποκαθιστῶντες αὐτὴ μὲ τὴν προστακτικὴ «πρέσβευε ὑπὲρ ἡμῶν».
.               Μέχρις ἑνὸς ὁρίου βέβαια ἡ εὐαισθησία αὐτὴ εἶναι δικαιολογημένη. Ὑπάρχει φόβος μήπως ἡ σωτηρία, ποὺ εἶναι ἔργο μόνον τοῦ Θεοῦ, ἀποδοθεῖ στὴν Θεομήτορα. Γενικὰ ὅμως ἡ τοποθέτηση αὐτὴ δὲν εἶναι σωστή. Λέγοντας στὴν Θεοτόκο «σῶσον ἠμᾶς», δὲν τὴν θεωροῦμε ὡς πρωταρχικὴ αἰτία τῆς σωτηρίας μας. Ἁπλῶς ἀπευθυνόμαστε σὲ αὐτὴν καὶ τὴν παρακαλοῦμε μὲ τὴν πρεσβεία καὶ τὶς δεήσεις της πρὸς τὸν Υἱό της νὰ μᾶς σώσει Ατς ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ τὰ πολλὰ κακὰ ποὺ μᾶς συνέχουν. Ἡ Θεοτόκος εἶναι ἡ μεσίτρια τῶν ἀνθρώπων πρὸς τὸν Υἱό της, χωρὶς βέβαια ἡ μεσιτεία αὐτὴ νὰ προσκρούει ἢ νὰ ἐπισκιάζει τὴν πρώτη καὶ κύρια μεγάλη μεσιτεία τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς πίστεώς μας πρὸς τὸν Θεὸ ὑπὲρ ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν τῶν ἀνθρώπων, διότι ἡ μεσιτεία τῆς Παναγίας γίνεται πάντοτε ἐν ὀνόματι τῆς μεγάλης μεσιτείας τοῦ Χριστοῦ καὶ λαμβάνει τὴν δυναμή της ἀπὸ αὐτὸν καὶ πρὸς δόξαν τοῦ λυτρωτικοῦ ἔργου τοῦ Χριστοῦ. Ἄλλωστε ἡ μεσιτεία τῆς Μητέρας τοῦ Θεοῦ δὲν παύει νὰ εἶναι προσευχή, δέηση πρὸς τὸν Θεό, ἡ ὁποία εἶναι πολὺ δραστικὴ ἐνώπιον τοῦ ἀπειράνδρου Τόκου της· «πολὺ ἰσχύει δέησις μητρὸς πρὸς εὐμένειαν Δεσπότου».
.               Καμιὰ λοιπὸν ἀπόκλιση ἀπὸ τὴν ὀρθόδοξη πίστη δὲν περιλαμβάνεται στὴν δέηση αὐτή, ἀρκεῖ βέβαια νὰ διαφωτίζεται ἐπαρκῶς τὸ χριστεπώνυμο πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας.

 

, , ,

Σχολιάστε

ΣΤΗΝ ΠΑΝΑΓΙΑ ΠΡΟΣΤΡΕΧΟΥΜΕ ΜΕ ΘΑΡΡΟΣ, ὅπως στὴ μητέρα μας (Χαρ. Μπούσιας)

Στὴν Παναγία προστρέχουμε μὲ θάρρος,
ὅπως στὴ μητέρα μας.

Γράφει γιὰ τὴν «ΧΡΙΣΤ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»
Δρ Χαραλάμπης Μ. Μπούσιας,
Μέγας Ὑμνογράφος τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων Ἐκκλησίας

.         «Καί ποῦ λοιπόν ἄλλην εὑρήσω ἀντίληψιν; ποῦ προσφύγω; ποῦ δὲ καὶ σωθήσομαι; τίνα θερμήν ἕξω βοηθόν;… Εἰς σὲ μόνην ἐλπίζω, καὶ θαῤῥῶ καὶ καυχῶμαι καὶ προστρέχω τῇ σκέπῃ σου· σῶσόν με». Μέσα στὴν ἐπίγνωση τῆς ἀναξιότητάς μας μαζὶ μὲ τὸν ὑμνωδό, πιστὸ βασιλέα, μοναχὸ Θεόδωρο, ποιητὴ τοῦ Μεγάλου Κανόνος, καταφεύγουμε ὅλοι μας, ὅλοι οἱ ἐμπερίστατοι καὶ κατατρυχόμενοι ἀπὸ τὰ βιοτικὰ βάσανα πιστοί, στὴν πρεσβεία τῆς Κυρίας μας Θεοτόκου πρὸς τὸν Υἱὸ καὶ Θεό της. Καὶ τοῦτο γιατὶ γνωρίζουμε, ὅτι ἡ Παναγία συνδέεται μὲ μιὰ εἰδικὴ σχέση μὲ τὸν Χριστό, τὸν Θεὸ καὶ Σωτήρα τοῦ κόσμου, τὴ σχέση τῆς μητρότητος. Τὴν ὁμολογοῦμε ὡς «ἀληθῆ Θεοτόκον», καταφάσκοντες, ἔτσι, τὸ σχετικὸ δόγμα τῆς Τρίτης καὶ Τετάρτης Οἰκουμενικῆς Συνόδου, δηλαδὴ μητέρα τοῦ Θεοῦ ποὺ μπορεῖ καὶ τὸ θέλει ἀπὸ ἀμέτρητη συμπάθεια, νὰ μεσιτεύει στὸν εὔσπλαγχνο Υἱό της γιὰ ὅλους μας.
.         Ἡ Παναγία μας εἶναι ἡ μόνη ἐλπίδα ποὺ ἔχουμε στὶς δυσκολίες καὶ τὸ ἀδιάσειστο στήριγμα στὶς στιγμὲς ἀδυναμίας καὶ ἀπογοητεύσεων τῆς ζωῆς. Σὲ αὐτὴν καταφεύγουμε μὲ παρρησία λέγοντάς της «Μῆτερ τοῦ Θεοῦ, τὴν πᾶσαν ἐλπίδα σου εἰς σὲ ἀνατίθημι». Αὐτὴν τὴν παρρησία πρὸς Ἐκείνη, αὐτὸ τὸ θάρρος νὰ τὶς ἀπευθυνόμαστε ἄμεσα, τὸ ἀποκτοῦμε, γιατὶ νοιώθουμε τὴν Παναγία μας, τὴ μεγάλη Μάνα μας, νὰ εἶναι ἕτοιμη κάθε φορὰ ποὺ τῆς τὸ ζητοῦμε, νὰ ἀνοίγει τὴν ἀγκαλιά της καὶ φιλόστοργα νὰ μᾶς δέχεται, ὅπως ἡ κλῶσσα τὰ νοσσία της. Ὅταν τὴν παρακαλοῦμε ψάλλοντας «εἰς σὲ μόνην ἐλπίζω καὶ θαῤῥῶ καὶ καυχῶμαι» τῆς δείχνουμε τὴν οἰκειότητα ποὺ αἰσθανόμαστε ἀπέναντί της. Ὅταν πάλι τῆς λέμε: «Πρὸς τίνα καταφύγω ἄλλην, ἁγνή; Εἰς σὲ μόνην ἐλπίζω, εἰς σὲ μόνην καυχῶμαι καὶ ἐπὶ σὲ θαῤῥῶν κατέφυγον» τῆς ὁμολογοῦμε ὅτι εἶναι ἡ μόνη μας καταφυγὴ καὶ σκέπη καὶ προστασία καὶ ἀντίληψις καὶ βοήθεια.
.         Ὅταν λέμε ὅτι ἔχουμε θάρρος σὲ κάποιον, ἐννοοῦμε ὅτι αἰσθανόμαστε οἰκεῖοι του, φίλοι του. Στοὺς οἰκείους καὶ στοὺς φίλους μας ἐκμυστηρευόμαστε κάθε μας πρόβλημα, κάθε ἀντιξοότητα τῆς ζωῆς. Σὲ αὐτοὺς ἔχουμε θάρρος, ἂν καὶ πολλὲς φορὲς ἀπογοητευόμαστε ἀπὸ τὴ συμπεριφορά τους. Στὴ μητέρα μας ἔχουμε περισσότερο θάρρος γνωρίζοντες τὴ μητρική της, τὴ θυσιαστικὴ ἀγάπη. Στὴν Παναγία μας ἔχουμε κάτι παραπάνω ἀπὸ τὴ σαρκική μας μητέρα, ἔχουμε ἀπόλυτο θάρρος νὰ τὶς ἐκφράσουμε τὶς ἀνησυχίες μας, τὶς θλίψεις μας, τὶς καθημερινές μας ἀνάγκες γνωρίζοντες ἐκ τῶν προτέρων ὅτι θὰ τὶς θεραπεύσει. Δὲν εἶναι μόνο δυὸ φορὲς μητέρα ἡ Παναγία μας, εἶναι ἡ οὐράνια μητέρα ποὺ καὶ νὰ τὴν στενοχωρήσουμε δὲν ἀποκάμνει, ἀλλὰ σπεύδει νὰ μᾶς βοηθήσει νὰ μᾶς ἱκανοποιήσει κάθε μας σωτήρια ἐπθυμία. Καὶ σκέπτομαι. Ποιά μητέρα, ὅταν τῆς ζητάει κάτι τὸ παιδί της δὲν σπεύδει νὰ τὸ ἱκανοποιήσει; Ποιά μητέρα ὅταν τὸ παιδί της πεινάει δὲν τοῦ δίνει τροφή; Ποιά μητέρα ὅταν τὸ παιδί της πονάει δὲν τὸ παίρνει στὴν ἀγκαλιά της νὰ τὸ ἀνακουφίσει; Ποιά μητέρα δὲν δακρύζει μπροστὰ στὸ ἄρρωστο παιδί της περιμένοντας μὲ ἀγωνία τὴ γνωμάτευση τοῦ γιατροῦ; Ἂν ἡ μητέρα εἶναι ἡ προσωποποίηση τῆς ἀγάπης, ἡ Παναγία εἶναι ἡ προσωποποίηση αὐτῆς στὸν ὑπέρτατο βαθμό.
.         Τὸ θάρρος νὰ ἀπευθυνόμαστε στὴν Παναγία μας, ὅταν ἔχουμε ἀναγκες μᾶς τὸ ἔχει δώσει ἡ ἴδια μὲ τὴν καθημερινή της μέριμνα γιὰ ἐμᾶς. Εἴμαστε τὰ παιδιά της, καὶ ὅπως τῆς φυσικῆς μας μητέρας τὸ βλέμμα μᾶς ἀκολουθεῖ, γιὰ νὰ μᾶς προστατεύσει, ἔτσι καὶ τὸ ἄγρυπνο βλέμμα τῆς Παναγίας μας δὲν μᾶς ἀφήνει νὰ χαθοῦμε στὴ δίνη τῆς ἁμαρτίας, τῶν θλίψεων, τῶν ἀσθενειῶν, τῶν προβλημάτων μας. Γιὰ τὴν Παναγία μας δὲν ὑπάρχει ἄλυτο πρόβλημα, ἀνίατη ἀσθένεια, βρώμικη ψυχή. Τρέχει παντοῦ νὰ μᾶς γιατρέψει, νὰ μᾶς βοηθήσει, νὰ μᾶς πλύνει μὲ τὰ φιλόστοργα δάκρυά της τὸ ρύπο τοῦ ἐνδύματος τῆς ψυχῆς. Καὶ ἐνῶ οἱ φίλοι μας καὶ οἱ οἰκεῖοι μας ποὺ τοὺς ἐμπιστευόμαστε πολλὲς φορὲς μᾶς ἀπογοητεύουν, ἡ Παναγία μας οὐδέποτε μᾶς ἀπογοητεύει, οὐδέποτε μᾶς ἐγκαταλείπει. Ἡ προστασία της εἶναι «ἀκαταίσχυντος». Γι’ αὐτὸ τῆς ψάλλουμε: «Οὐδεὶς προστρέχων ἐπὶ σοὶ κατῃσχυμένος ἀπὸ σοῦ ἐκπορεύεται, ἁγνὴ Παρθένε, Θεοτόκε».
.         Ἔχουμε θάρρος νὰ ἀπευθυνόμαστε στὴν Παναγία μας, γιατὶ καὶ αὐτὴ ἔχει τὸ θάρρος, ἔχει τὴ μητρικὴ παρρησία, νὰ ἀπευθύνεται στὸν εὔσπλαγχνο Υἱὸ καὶ Θεό της, γιὰ ὅλους μας. Ὡς Μητέρα γνωρίζει πολὺ καλὰ τὴ φιλανθρωπία τοῦ Υἱοῦ της, γνωρίζει καλὰ ὅτι αὐτὸς «οὐκ εἰς τέλος ὀργισθήσεται, οὐδὲ εἰς τὸν αἰῶνα μηνιεῖ» ( Ψαλμ. 102, 9), ἀφοῦ γιὰ αὐτοὺς ποὺ τὸν σέβονται, μᾶς λέει καὶ ὁ ἱερὸς Ψαμωδός, «κατὰ τὸ ὕψος τοῦ οὐρανοῦ ἀπὸ τῆς γῆς ἐκραταίωσε Κύριος τὸ ἔλεος Αὐτοῦ ἐπὶ τοὺ φοβουμένους Αὐτόν» (Ψαλμ. ΡΒ´ [102] 11).
.         Ἔχουμε τὸ θάρρος νὰ ἀπευθυνόμαστε στὴν Παναγία μας, τὸ τελειότερο πλάσμα τοῦ Θεοῦ ἐπὶ τῆς γῆς, γιατὶ εἶναι ἡ μόνη ἀπὸ τὶς γυναῖκες ποὺ ἐπέλεξε ὁ Θεός μας, γιὰ νὰ γεννήσει τὸν σαρκωθέντα Λόγο Του. Περίμενε πολλοὺς αἰῶνες, γιὰ νὰ ἔλθει τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, νὰ βρεθεῖ ἡ Παναγία μας, ἡ μόνη ἀμόλυντος, γιὰ νὰ στείλει ὁ Θεὸς ἀπὸ τὸν οὐρανὸ στὴ γῆ τὸν Υἱό Του τὸν ἀγαπημένο, ὥστε νὰ ἑλκύσει μέσῳ Αὐτοῦ ὅλους ἐμᾶς τοὺς ἀποδήμους ἀνθρώπους τῆς χάριτός Του ἀπὸ τὴ γῆ στὸν οὐρανό. Ἔχουμε θάρρος νὰ ἀπευθυνόμαστε στὴν Παναγία μας, γιατὶ ὡς ἄνθρωπος, ἂν καὶ πανάσπιλος, καὶ ὑπεράμωμος καὶ «καθαρωτέρα λαμπηδόνων ἡλιακῶν», γνωρίζει τὸ εὐόλισθο τῆς φύσεώς μας καὶ μᾶς συμπαθεῖ. Γι’ αὐτὸ καταφεύγουμε πάντοτε στὴ δική της βοήθεια, ὅλοι μας, οἱ ὀφειλέτες μυρίων ταλάντων, ἐμεῖς ποὺ σπαταλοῦμε τὴν πατρικὴ περιουσία μὲ ἄσωτη ζωή, ἐμεῖς ποὺ συμπεριφερόμαστε χειρότερα ἀπὸ τὴν πόρνη, τὸ ληστή, τὸν τελώνη, ποὺ παρανομοῦμε πιὸ πολὺ ἀπὸ τὸν Μανασσῆ, ποὺ εἴμαστε πιὸ ἄσπλαγχνοι ἀπὸ τὸν πλούσιο τῆς παραβολῆς, ποὺ εἴμαστε λαίμαργοι δοῦλοι, δοχεῖα πονηρῶν καὶ ἀκαθάρτων λογισμῶν, ξένοι κάθε ἀγαθοῦ ἔργου.
.         Ἔχουμε θάρρος, ὅταν διαθέτουμε ταπεινὸ φρόνημα, νὰ φωνάζουμε στὴν Παναγία μας:

.         Ἐλέησέ μας τὴν ταπείνωση καὶ λυπήσου μας τὴν ἀσθένεια. Σὺ μόνο ἔχεις τόση παρρησία πρὸς τὸν «ἐκ σοῦ τεχθέντα», ὅση κανεὶς ἄλλος. Τὰ πάντα μπορεῖς ὡς Μητέρα τοῦ Θεοῦ. Γι’ αὐτὸ σοῦ γράφει ὁ Ἅγιος Νεκτάριος «πάντα ὅσα βούλεσαι, ὡς Θεομήτωρ δύνασαι». Γιὰ ὅλα ἔχεις τὴν ἰσχὺ ὡς ὑπερέχουσα ὅλων τῶν κτισμάτων. Τίποτα δὲν σοῦ εἶναι ἀδύνατο, ἀρκεῖ νὰ τὸ θελήσεις. Μή, λοιπόν, παραβλέψεις τὰ δάκρυά μας, μὴν ἀηδιάσεις τὸ στεναγμό μας, μὴν ἀποστραφεῖς τὸν πόνο τῆς καρδιᾶς μας, μὴ καταισχύνεις τὴν προσδοκία μας, ἀλλὰ ἀξίωσέ μας μὲ τὴ μεσιτεία σου νὰ ξαναβροῦμε τὸ ἀρχαῖο προπτωτικὸ κάλλος ἀποβάλλοντας τὴν ἀσχήμια τῶν παθῶν μας. Συνοδοιπόρησε μαζί μας στὴ γήϊνη πορεία μας, παραμύθησέ μας στὶς θλίψεις, θεράπευσε τὶς ἀσθένειές μας, λύτρωσέ μας ἀπὸ ἀδικίες καὶ συκοφαντίες. Παιδαγώγησε τὴ νεότητα, φύλαξέ μας τὶς αἰσθήσεις ἀπὸ τὶς προσβολὲς τοῦ ἐχθροῦ καὶ δῶσε μας καιρὸ μετανοίας.
.         Μὲ θάρρος, Παναγία μου, ἀπεθύνθηκε σὲ σένα καὶ ὁ ἀσκητὴς τοῦ ὁποίου πέθανε ὁ ὑποτακτικὸς ποὺ διαρκῶς ἔπεφτε σὲ ἁμαρτίες. Καὶ πέτυχε τοῦ ἐπιθυμητοῦ. Σὲ παρακάλεσε νὰ τοῦ φανερώσεις ποῦ βρίσκεται ἡ ψυχή του. Καὶ τοῦ τὸ ἔδειξες.
.         Μετὰ μερικὲς ἡμέρες ἦλθε σὲ ἔκσταση καὶ εἶδε τὸν ὑποτακτικό του ἀμίλητο νὰ βαστάζεται ἀπὸ δύο ἀγνώστους καὶ νὰ ἀγωνιᾶ. Λυπήθηκε πολὺ ὁ Γέροντας καὶ ἄρχισε ἐλεημοσύνες γιὰ τὴν ψυχή του καὶ μνημονεύσεις συνεχεῖς στὶς Θεῖες Λειτουργίες. Ταυτόχρονα κοπίαζε πολὺ στὴν ἄσκηση, στὴν ξηροφαγία καὶ στὶς μετάνοιες ὥσπου τοῦ παρουσιάσθηκε ἡ Παναγία καὶ τοῦ εἶπε:
-Γιατί λυπεῖσαι καὶ ἀδημονεῖς, Γέροντα;
.         Ὁ Γέροντας τῆς ἐξήγησε τὸ ὅραμα καὶ μὲ θάρρος ἀπὸ τὴν ἀνταπόκρισή της τὴν παρακάλεσε πιὸ θερμὰ νὰ μεσιτεύσει γιὰ τὴν ψυχή του.
.         Τὴν ἑπομένη ἡμέρα εἶδε πάλι τὸν ὑποτακτικό του νὰ ἔρχεται πρὸς αὐτὸν γελώντας καὶ νὰ τοῦ λέει:
-Οἱ πρεσβεῖες σου, Γέροντα, ἔκαμψαν τὴν Παναγία μας, γιατὶ σὲ ἀγαπάει ὑπερβολικά, καὶ παρακάλεσε τὸν Σωτήρα μας νὰ μοῦ λύσει τὰ δεσμά, ἀφοῦ ἤμουν περιφραγμένος μὲ τὰ σχοινιὰ τῶν ἁμαρτιῶν μου.
.         Ὅταν ἄκουσε αὐτὰ τὰ λόγια ὁ Γέροντας γέμισε ἀπὸ χαρὰ καὶ εὐγνωμοσύνη πρὸς τὴν Παναγία μας, τὴν ταχινὴ ἀρωγό μας, ἡ ὁποία ἀμέσως πάλι τοῦ παρουσιάσθηκε καὶ τὸν ρώτησε;
-Ἔλαβες πληροφορία, Γέροντα;
Καὶ ἐκεῖνος ἀποκρίθηκε:
-Ναί, Δέσποινά μου, καὶ χάρηκα ποὺ τὸν εἶδα σὲ πλήρη ἄνεση. Καὶ ἐκείνη τοῦ ἀπάντησε:
-Πήγαινε, καὶ νὰ θυμᾶσαι πάντοτε τὸν ὑποτακτικό σου μὲ προσευχές, ἐλεημοσύνες καὶ θεῖες λειτουργίες.
.         Τὸ θάρρος μας πρὸς τὴν Παναγία μας, θάρρος παιδιοῦ πρὸς μητέρα, ἂς τὸ χρησιμοποιοῦμε πάντοτε, ὄχι μόνο γιὰ ἐπίτευξη προσωπικῶν στόχων ἀλλὰ καὶ πρὸς ὠφέλεια ὅλων τῶν ἄλλων ποὺ μᾶς παρακαλοῦν νὰ εὐχόμαστε γιὰ αὐτούς, ἰδιαίτερα γιὰ ὅσους δὲν ἔχουν θάρρος, δὲν ἔχουν παρρησία νὰ προσευχηθοῦν λόθῳ ἀκάθαρτης ζωῆς, γιὰ ὅλους, «τοὺς ἐντειλαμένους ἡμῖν εὔχεσθε ὑπὲρ αὐτῶν». Καὶ νὰ εἴμαστε κάτι περισσότερο ἀπὸ βέβαιοι ὅτι ἡ ἐπέμβαση τῆς Παναγίας μας θὰ εἶναι ἄμεση.

 

Δρ Χαραλάμπης Μ. Μπούσιας,

Μέγας Ὑμνογράφος τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων Ἐκκλησίας

, , ,

Σχολιάστε

ΟΙ ΧΙΛΙΕΣ ΕΠΩΝΥΜΙΕΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Οἱ χίλιες ἐπωνυμίες τῆς Παναγίας

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.                      Μία σαφὴς ἔνδειξη τοῦ πόσο οἰκεῖο πρόσωπο εἶναι γιὰ τοὺς Ἕλληνες ἡ Παναγία εἶναι πὼς κάθε τόπος καὶ σχεδὸν κάθε εἰκόνα ἔχει μία ἐπωνυμία. Ὁ Ἕλληνας δίνοντάς Της τὴν ἐπωνυμία Τὴν δείχνει ὅτι Τὴ θεωρεῖ δική του, ὅτι εἶναι κοντά του, ὅτι τὸν προστατεύει. Πρὶν ἀπὸ πέντε χρόνια ἔγραψα ἄρθρο μὲ τὶς «300 ἐπωνυμίες τῆς Παναγίας». Ὅμως ἀναζητώντας ἔκτοτε περισσότερες ἐπωνυμίες Της βρέθηκα πρὸ εὐχάριστης ἐκπλήξεως. Σὲ ὅλη τὴν Ὀρθοδοξία ξεπερνοῦν τὶς χίλιες ποὺ ἔχουν ἀποδοθεῖ στὴν Παναγία. Ἕλληνες, Ρῶσοι, Οὐκρανοί, Βούλγαροι, Σέρβοι, Πολωνοί, Ρουμάνοι, Ἀλβανοί, Τσέχοι, Σλοβάκοι, ὅλοι ἔχουν δώσει ὀνόματα στὴν Παναγία. Σὲ ὅλη τὴν Ὀρθοδοξία κάθε ἐρευνητὴς ὅλο καὶ νομίζει ὅτι ὁλοκλήρωσε τὸν κατάλογο καὶ ὅλο κάποια νέα ἐπωνυμία προκύπτει. Τόση εἶναι ἡ ἀγάπη, ἡ γόνιμη σκέψη καὶ ἡ ἐφευρετικότητα ὄχι μόνο τῶν καλλιτεχνῶν καὶ τῶν λογίων, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἁπλοῦ πιστοῦ λαοῦ, ποὺ γεννᾶ συνεχῶς καὶ νέα ἐπίθετα στὴν Παναγία. Αὐτὰ μποροῦν νὰ χωριστοῦν σὲ ὀκτὼ κατηγορίες.

  • Ἀπὸ τὴν παράσταση τῆς Παναγίας στὴν εἰκόνα. Τέτοια ἐπίθετα εἶναι ἡ Βρεφοκρατοῦσα, ἡ Γλυκοφιλοῦσα, ἡ Γαλακτοτροφοῦσα, ἡ Πλατυτέρα τῶν Οὐρανῶν, ἡ Ὁδηγήτρια καὶ ἄλλα. Εἶναι ἀκόμη τὸ ἐπίθετο “Δεξιοκρατοῦσα”, ἢ “Δεξιά”, ὅταν κρατάει τὸν Χριστὸ στὸ δεξί της χέρι καὶ ὄχι πρὸς τὸ μέρος τῆς καρδιᾶς της. Ἀκόμη “Μεγαλομάτα”, ὅταν ἔχει μεγάλα μάτια. Ὑπάρχουν καὶ ὀνόματα ποὺ συνδυάζονται μὲ μίαν ἱερὴ ἱστορία. Λ.χ. Τὸ ὄνομα τῆς Εἰκόνας “Ἄξιόν Ἐστι”, ποὺ εἶναι θησαυρισμένη στὸ Ναὸ τοῦ Πρωτάτου, στὶς Καρυὲς τοῦ Ἁγίου Ὄρους, πῆρε τὸ ὄνομα ἀπὸ τὸ θαῦμα ποὺ ἐπιτελέσθηκε ἀπὸ τὸν Ἀρχάγγελο Γαβριήλ, μπροστά της, ὅταν βρισκόταν σὲ κελὶ τοῦ Ἁγίου Ὄρους. Κατὰ τὴν Παράδοση ὁ Ἀρχάγγελος ἔψαλε τὸν γνωστὸ ὕμνο “Ἄξιον ἐστίν..” σὲ πλάκα καὶ ἔγινε ἄφαντος. Ἐπίσης τὸ ἐπίθετο “Τριχεροῦσα” τὸ πῆρε ἡ εἰκόνα τῆς Παναγίας ἀπὸ τὸ ὅτι ὑπάρχει σ’ αὐτὴν ἕνα τρίτο χέρι, ποὺ συμβολίζει τὸ θαῦμα ποὺ συνέβη στὸν ὑμνητὴ καὶ δογματίσαντα γιὰ τὴν Παναγία Ἅγιο Ἰωάννη τὸν Δαμασκηνό. Τὸ δεξὶ χέρι τοῦ τὸ ἔκοψαν Μουσουλμάνοι καὶ θαυματουργικὰ ἀποκαταστάθηκε. Ἡ Παναγία ἡ “Ἐσφαγμένη” ὀνομάστηκε ἔτσι γιατί κατὰ τὴν Παράδοση μοναχὸς θύμωσε μαζί της καὶ μὲ μαχαίρι κτύπησε τὴν εἰκόνα τῆς Παναγίας στὸ πρόσωπο. Τότε ἀπὸ τὴν εἰκόνα ἄρχισε νὰ τρέχει αἷμα, ἐνῶ ὁ μοναχὸς τυφλώθηκε καὶ ἔκανε ὡς τρελός. Ὁ μοναχὸς ζήτησε συγγνώμη καὶ συγχωρήθηκε, ἀλλὰ τὸ χέρι ποὺ κτύπησε τὴν Παναγία τιμωρήθηκε, ἀφοῦ ἔμεινε ἄλυωτο μετὰ τὸν θάνατο τοῦ μοναχοῦ. Ὑπάρχει ἀκόμη ἡ Παναγία ἡ “Πυροβοληθεῖσα”, στὴ Μονὴ Βατοπεδίου, ἀφοῦ τὴν εἰκόνα τῆς τὴν κτύπησαν μὲ ὅπλο Τοῦρκοι. “Σφαγμένη” εἶναι καὶ ἡ εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς Πορταΐτισσας, τῆς Μονῆς Ἰβήρων, ποὺ ὀνομάστηκε ἔτσι μὲ τὸ θαῦμα ποὺ ἔκανε ἡ Παναγία, νὰ φανερώσει τὴ θέλησή της νὰ παραμείνει στὴν εἴσοδο τῆς Μονῆς ὡς θυρωρός, γιὰ νὰ τὴν προστατεύει… Ἡ «Ἀκαθή» στὴ Σχοινοῦσα, ὅπου ὁ Χριστὸς εἶναι ὄρθιος (ἀκάθιστος) καὶ ὄχι στὴν ἀγκαλιὰ τῆς Παναγίας…

  • Ἀπὸ τὸν τόπο της. Ἔτσι ὑπάρχει ἡ Παναγία ἡ Ἱεροσολυμίτισσα, στοὺς Ἁγίους Τόπους, ἡ Παναγία Σουμελᾶ, ἀπὸ τὴν ὁμώνυμη Μονὴ στό (Σου) ὅρος Μελᾶ τοῦ Πόντου, ἡ Ἀθηνιώτισσα, ἡ Καστριώτισσα, ἡ Κάμπου, ἡ Πυργιανή, ἡ Ἐγκλειστριανὴ ( ἀπὸ τὴ Μονὴ τοῦ Ὁσίου Νεοφύτου τοῦ Ἐγκλείστου), ἡ Σπηλιανή, ἡ Μεγαλοσπηλαιώτισσα (Τοῦ Μεγάλου Σπηλαίου Καλαβρύτων), ἡ Τουρλιανή, ἡ Θαλασσινή, ἡ Καλαμοῦ, ἡ Καμινιώτισσα, ἡ Βλαχερνίτισσα, ἡ Ὀλυμπιώτισσα, ἡ Σουμελιώτισσα, ἡ Πλατανιώτισσα, ἡ Καταπολιανή, ἡ Χοζοβιώτισσα στὴν Ἀμοργὸ (ἀπὸ τὴ Μονὴ Χοζεβὰ τῶν Ἁγίων Τόπων), ἡ Παμμακάριστος (ἀπὸ Μονὴ τῆς Κωνσταντινούπολης), ἡ Ἁγία Σιών, ἡ Εἰκοσιφοίνισσα, ἡ Ἕλωνα, ἡ Τροοδίτισσα, ἡ Κυκκώτισσα, ἡ Μαλεβὴ (ἀπὸ τὸ ὅρος Πάρνων, ποὺ λέγεται καὶ Μαλεβός), ἡ Καλαμιώτισσα (ἀπὸ τὸ ὅρος Κάλαμος τῆς Ἀνάφης), ἡ Ἀμπελακιώτισσα, ἀπὸ τὸ ὁμώνυμο χωριὸ στὴ Ναυπακτία, ἡ Βουρλιώτισσα, ἀπὸ τὰ Βουρλὰ τῆς Ἰωνίας.

  • Ἀπὸ τὴν τεχνοτροπία τοῦ Ναοῦ της. Τέτοια ἐπίθετα εἶναι ἡ Ἑκατονταπυλιανή, ἡ Θολοσκέπαστη, ἡ Μολυβδοσκέπαστη, ἡ Πελεκητή, ἡ Κρεμαστή, ἡ Μαρμαριώτισσα.

  • Ἀπὸ τὸ ὄνομα τοῦ κτίτορα τοῦ Ναοῦ ἢ τῆς Μονῆς της. Τέτοια ἐπίθετα εἶναι Παναγία ἡ Παχειά, ἡ Γλυκειὰ (ἀπὸ τὸ ἐπίθετο Γλυκύς), ἡ Περλιγκού, ἡ Λυκοδήμου, ἡ Κοροβιλιά.

  • Ἀπὸ τὸν μήνα ποὺ ἑορτάζεται ἡ Παναγία: Σοτομπριανή, Βρεχοῦσα, Αὐγουστιανὴ καὶ Δεκαπεντοῦσα, Τριτιανή, Μεσοσπορίτισσα, Βροντοῦ, Ἀκαθή (ἀπὸ τὸν Ἀκάθιστο Ὕμνο).

  • Ἀπὸ τὰ θαύματα τῆς Παναγίας: Γοργοϋπήκοος, Ἐλεοῦσα, Ἐλεήστρα, Γιάτρισσα, Θεραπεία, Γαιματοῦσα ( σταματᾶ τὴν αἱμορραγία), Ὑγεία, Ὑπακοή, Ψυχοσώστρα, Παραμυθία, Παρηγορήτρα, Παυσολύπη, Φανερωμένη, Μυροβλύτισσα, Γερόντισσα.

  • Ἐγκωμιαστικὰ ἀπὸ τὴν ἔξαρση τῆς ἀγάπης τῶν πιστῶν. Συνήθως χρησιμοποιεῖται ἐπίθετο μὲ πρῶτο συνθετικὸ τὸν χρυσό: Χρυσοκελλαριά, Χρυσοσπηλιώτισσα, Χρυσοπηγή, Χρυσογαλοῦσα, Χρυσοποδαρίτισσα, Χρυσοχεριά… Ὑπάρχουν ὅμως καὶ ἄλλα, ὅπως Ἀγγελόκτιστη, Ἀερινή, Ἀναφωνήτρα, Ἐπίσκεψις, Παντάνασσα, Τρανή, Χιλιαρμενίτισσα.

  • Αὐτὰ ποὺ τὶς ἔδωσαν οἱ Ὑμνογράφοι τῆς Ἐκκλησίας. Κυρίως προέρχονται ἀπὸ τὸν Ἀκάθιστο Ὕμνο: Ἀμόλυντος, Ὑψηλοτέρα, Καθέδρα, Κλίμαξ, Σκέπη, Πόλη, Παράκλησις, Ἐπίσκεψις, Καταφυγή, Κεχαριτωμένη, Χώρα τοῦ Ἀχώρητου, Ὅρος Ἀλατόμητον.

Τὰ μεγάλα προσκυνήματα στὴν Ἑλλάδα

  • Πλήθη πιστῶν προστρέχουν στὰ μεγάλα -πανελλαδικά-, καὶ στὰ τοπικὰ προσκυνήματα τῆς Παναγίας σὲ ὅλη τὴ χώρα τὶς ἡμέρες αὐτὲς τοῦ “Πάσχα τοῦ καλοκαιριοῦ”, ὅπως χαρακτηρίζεται ἡ ἑορτὴ τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου. Τὸ πρῶτο σὲ προσέλευση πιστῶν εἶναι τῆς Μεγαλόχαρης τῆς Τήνου, μὲ περίπου 1.000.000 προσκυνητὲς ἐτησίως, τῆς Σουμελᾶ, στὸ Βέρμιο, μὲ 1000 προσκυνητὲς ἐτησίως καὶ τῆς Ἐκαντοταπυλιανῆς Πάρου, μὲ 300.000 πιστούς.

Μεγάλα τοπικὰ προσκυνήματα τῆς Παναγίας εἶναι:

Στὴ Θράκη:

  • Στὶς Φέρρες ἡ Παναγία ἡ Κοσμοσώτειρα καὶ στὴ Σαμοθράκη ἡ Παναγία ἡ Κρημνιώτισσα.

  • Στὴν Κομοτηνὴ ἡ Κοίμηση τῆς Θεοτόκου καὶ ἡ Μονὴ τῆς Παναγίας τῆς Φανερωμένης.

  • Στὴν Ξάνθη ἡ Παναγία ἡ Ἀρχαγγελιώτισσα καὶ ἡ Παναγία ἡ Καλαμοῦ.

Στὴ Μακεδονία:

  • Στὴ Δράμα ἡ Εἰκοσιφοίνισσα.

  • Στὸ Κιλκὶς ἡ Παναγία ἡ Φιλαδελφειώτισσα.

  • Στὴ Μηχανιώνα ἡ Παναγία ἡ Φανερωμένη

  • Στὴν Καστοριὰ ἡ Παναγία ἡ Μαυριώτισσα

  • Στὴ Θεσσαλονίκη ἡ Παναγία ἡ Δεξιά, ἡ Παναγία ἡ Ἐλεοῦσα, ἡ Παναγία ἡ Φανερωμένη, ἡ Παναγία ἡ Γοργοϋπήκοος, ἡ Παναγία ἡ Βρεφοκρατοῦσα.

  • Στὶς Πρέσπες ἡ Παναγία ἡ Πορφυρὰ

Στὴν Ἤπειρο

  • Στὴν Ἄρτα εἰκόνες περιπυστες εἶναι τῆς Παναγίας Ροβελίστης, Κυρίας Πεφανερωμένης, Παναγίας Γεροντίσσης, Βρεφοκρατούσης, καὶ Σκουληκαριᾶς.

  • Στὴν Παραμυθιὰ ἡ Κοίμηση Θεοτόκου τῶν Παγανιῶν καὶ τοῦ Γηρομερίου.

Στὰ Ἰόνια Νησιὰ

  • Στὴν Κέρκυρα τῆς Μυρτιδιωτίσσης, τῆς Παλαιοκαστριτίσσης, τῆς Πλατυτέρας, τῆς Κυρᾶς τῶν Ἀγγέλων.

  • Στοὺς Παξοὺς στὸ Νησάκι τῆς Παναγίας.

  • Στὴν Κεφαλληνία Ὑπεραγίας Θεοτόκου Ἄτρου, Ἀγριλίων, Θεμάτων, Κηπουραίων, καὶ Παλαιοχέρσου.

  • Στὴ Λευκάδα ἡ Φανερωμένη.

  • Στὴ Ζάκυνθο εἰκόνες περίπυστες τῆς Ἀναφωνήτριας, τῆς Σκοπιωτίσσης, τῆς Χρυσοπηγῆς, τῆς Λαουρένταινας, τῆς Γαλανούσας, τῆς Μυρτιδιωτίσσης, τῆς Παναγούλας, τῆς Σπηλούλας, τῆς Βιγλατσούρας, τῆς Σγουροπουλιᾶς.

  • Στὰ Κύθηρα ἡ Μυρτιδιώτισσα.

Στὴ Θεσσαλία

  • Στὴ Μαγνησία ἡ Παναγία ἡ Ξενιά.

  • Στὴν Καλαμπάκα ἡ Κοίμηση Θεοτόκου Σταγιάδων καὶ ἡ Κοίμηση Θεοτόκου Βυτουμᾶ..

  • Στὰ Τρίκαλα ἡ Κοίμηση Λαγκαδιᾶς

  • Στὰ Φάρσαλα Παναγία ἡ Δεμερλιώτισσα.

  • Στὴ Σκιάθο ἡ Παναγία ἡ Εἰκονίστρα

Στὴ Στερεὰ Ἑλλάδα

  • Στὸ Καρπενήσι ἡ Παναγία ἡ Προυσοὺ καὶ ἡ Παναγία Τατάρνης.

  • Στὸ Μεσολόγγι ἡ Ἁγία Ἐλεοῦσα.

  • Στὴ Ναύπακτο ἡ Παναγία ἡ Ἀμπελακιώτισσα.

  • Στὴ Θήβα ἡ Μεγάλη Παναγιὰ καὶ ἡ Παναγία ἡ Σκριποὺ Ὀρχομενοῦ.

  • Στὴν Ἀθήνα ἡ Κοίμηση Θεοτόκου Πεντέλης, Ρόμβης, καὶ Παντανάσσης (Μοναστηράκι).

  • Στὴ Φθιώτιδα οἱ Μονὲς Ἀγάθωνος καὶ Δαμάστας

  • Στὴ Φωκίδα ἡ Παναγία τῆς Βαρνακόβης.

  • Στὴ Χαλκίδα εἰκόνες περίπυστες Παναγίας τῆς Φανερωμένης Ἀρτάκης, τῆς Χιλιαδούς, τῆς Ντινιοὺς στὴν Ἰστιαία, τῆς Κοιμήσεως Θεοτόκου Μάτζαρη Ὀξυλίθου.

Στὴν Πελοπόννησο

  • Στὴν Κόρινθο ἡ Παναγία ἡ Φανερωμένη Χιλιομοδίου.

  • Στὰ Καλάβρυτα τῆς Μονῆς Μεγάλου Σπηλαίου. Ἐπίσης περιπυστες εἰκόνες Παναγίας τῆς Τρυπητῆς, τῆς Μακελλαριᾶς καὶ τὸ Προσκύνημα τῆς Παναγίας τῆς Πλατανιώτισσας.

  • Στὴν Πάτρα ἡ Κοίμηση τοῦ Γηροκομείου.

  • Στὴν Ἠλεία ἡ Κοίμηση Θεοτόκου Κρυονερίου Ἁγίας Ἐλεούσης Βαρθολομιοῦ καὶ Χρυσοπηγῆς Δίβρης.

  • Στὴ Μεσσηνία ἡ Κοίμηση τῆς Θεοτόκου Μονῆς Βουλκάνου.

  • Στὴ Λακωνία ἡ Παναγία ἡ Χρυσαφίτισσα στὴ Μονεμβασία καὶ ἡ Παναγία ἡ Παντάνασσα στὸν Μυστρά.

  • Στὴν Ἀρκαδία ἡ Παναγία τῆς Ἔλωνας, τῆς Ἀρτοκωστᾶς, τῆς Παλαιοπαναγιᾶς, τῆς Μαλεβῆς. Ἐπίσης ἡ Κοίμηση Θεοτόκου Κερνίτσης καὶ Μπούρα.

Στὰ Νησιὰ τοῦ Αἰγαίου

  • Στὴν Τῆνο ἡ Παναγία ἡ Εὐαγγελίστρια.

  • Στὴν Πάρο ἡ Ἑκατονταπυλιανή.

  • Στὴ Σαντορίνη ἡ Παναγία Ἐπισκοπῆς

  • Στὴν Ἀμοργὸ ἡ Χοζοβιώτισσα

  • Στὴν Ἀνάφη ἡ Παναγία ἡ Καλαμιώτισσα

  • Στὴν Ἴο ἡ Κοίμηση

  • Στὴν Ἄνδρο ἡ Θεοσκέπαστη

  • Στὴν Σάμο ἡ Παναγία Καρλοβάσου.

  • Στὴ Μυτιλήνη ἡ Παναγία Ἁγιάσου.

  • Στὴ Χίο εἰκόνα περίπυστη τῆς Παναγίας τῆς Βρεφοκρατούσας.

Στὴ Δωδεκάνησο

  • Στὴ Νίσυρο Παναγία ἡ Σπηλιανὴ

  • Στὴ Ρόδο ἡ Παναγία τῆς Φιλερήμου, ἡ Παραμυθία, τῆς Τσαμπίκας καὶ ἡ Φανερωμένη Ἰξιᾶς

  • Στὴ Λέρο Παναγία τοῦ Κάστρου

  • Στὴν Ἀστυπάλαια Παναγία ἡ Πορταΐτισσα.

  • Στὴν Κάρπαθο ἡ Παναγία ἡ Λαρνιώτισσα

Στὴν Κρήτη

  • Στὸ Ἡράκλειο ἡ Κοίμηση Θεοτόκου Ἀγκαράθου, Καλυβιανῆς καὶ Παληανής.

  • Στὴν Ἱεράπετρα ἡ Παναγία ἡ Φανερωμένη.

  • Στὴ Νεάπολη ἡ “Μεγάλη Παναγιά”.

  • Στὸν Κίσσαμο Παναγία ἡ Κυρὰ τῶν Ἀγγέλων καὶ ἡ Παναγία ἡ Χρυσοσκαλίτισσα.

,

Σχολιάστε

ΣΤΗΝ ΘΕΟΜΑΝΑ ΜΑΣ ΝA ΣΤΡΑΦΟYΝ ΚΑI ΠAΛΙ ΟI ΕΛΠIΔΕΣ ΜΑΣ. H ΘΕΟΤOΚΟΣ ΕIΝΑΙ EΛΛΗΝΟΣΩΤΕΙΡΑ

Στήν Θεομάνα μας νά στραφοῦν καί πάλι  οἱ ελπίδες μας.
Ἡ Θεοτόκος εἶναι Ἑλληνοσώτειρα

 γράφει ὁ Δημήτρης Νατσιός
δάσκαλος-Κιλκίς

 

«Ἡμεῖς νικῶμεν, νικώντων τῶν ἄλλων»
ἅγιος Νκόλαος Καβάσιλας

.                 Παραπέμπω, ἐν πρώτοις, σ’ ἕνα  ἔξοχο  κείμενο  τοῦ  τροπαιούχου  νομπελίστα μας ποιητῆ Γιώργου Σεφερη. Ἔλεγε τὸ 1936: «Ὅσο προχωρεῖ ὁ καιρὸς καὶ τὰ γεγονότα, ζῶ ὁλοένα μὲ τὸ ἐντονότερο συναίσθημα, πὼς δὲν εἴμαστε στὴν Ἑλλάδα, πὼς αὐτὸ τὸ κατασκεύασμα, ποὺ τόσο σπουδαῖοι καὶ ποικίλοι ἀπεικονίζουν καθημερινά, δὲν εἶναι ὁ τόπος μας, ἀλλὰ ἕνας ἐφιάλτης μὲ ἐλάχιστα φωτεινὰ διαλείμματα, γεμάτα μὲ μία πολὺ βαρειὰ νοσταλγία. Νὰ νοσταλγεῖς τὸν τόπο σου, ζώντας στὸν τόπο σου, τίποτε δὲν εἶναι πιὸ πικρό». Κι ἂν αὐτὰ λέγονται λίγο πρὶν ἀπὸ τὸ ἔνδοξο ’40, ὅπου οἱ Ἕλληνες μποροῦσαν ἀκόμη νὰ «μεθύσουν» ἀπὸ «τὸ ἀθάνατο κρασὶ τοῦ Εἰκοσιένα», τί νὰ ποῦμε γιὰ τὸ σήμερα;
.                 Σήμερα  ἡ νοσταλγία  ἔγινε  θλίψη  ἀνείπωτη, θρηνωδία ἀσίγαστη γιὰ  τὸν ξεσπεσμὸ τῆς  Πατρίδας μας.
.                 Ὅμως  «τὸ  πιὸ  πυκνὸ  σκοτάδι, εἶναι  λίγο πρὶν ξημερώσει  ὁ Θεός», ἔλεγε  ὁ Κολοκοτρωνης. «Τὸ  Γένος μας  καὶ  ἄλλες  φορὲς  σταυρώθηκε, ἀλλὰ  ἰδοὺ  ζῶμεν». Ὅταν ἔπεσε ἡ βασιλεύουσα Πόλη,  «ἡ χαρὰ καὶ ἐλπίδα τῶν Ἑλλήνων», ὁ λαός μας δὲν ζητεῖ παρηγοριὰ ἀπὸ τὴ Θεομάνα μας, τὴν Παναγία, ἀλλὰ σπεύδει καὶ τὴν παρηγορεῖ, ρίχνοντας συγχρόνως καὶ τὸν σπόρον τῆς ἀνάστασης τοῦ Γένους.
.                 «Σώπασε κυρα-Δέσποινα καὶ μὴν πολυδακρύζεις, πάλι μὲ χρόνους μὲ καιροὺς πάλι δικά σου θἆναι».
.                 Καὶ σήμερα αὐτὸ πρέπει νὰ κάνουμε, γιὰ νὰ ξεπεράσουμε  τὴ στενωπὸ τῆς  κρίσης, νὰ στραφοῦμε  πίσω «Ὅλα τὰ ἔθνη γιὰ νὰ προοδεύσουν πρέπει νὰ βαδίσουν ἐμπρός, πλὴν τοῦ  ἑλληνικοῦ ποὺ πρέπει νὰ στραφεῖ  πίσω», ἔλεγε ὁ ἀθηναιογράφος Δημήτρης Καμπουρόγλου (1852-1942).
.                 Πόλεμοι, ἀστυφιλία, φτώχεια, μανιῶδες  κυνήγι τοῦ εὔκολου  καὶ ἄκοπου πλουτισμοῦ ἀπομάκρυναν  τὸν λαό μας ἀπὸ τὰ εὐλογημένα χωριά μας. Συνωστιζόμαστε στὶς τσιμεντουπόλεις, τὶς ἀπρόσωπες καὶ ἀπάνθρωπες, γεγονὸς μὲ τραγικὲς συνέπειες στὸ ἦθος κὰ τὸν χαρακτήρα μας.
.                 Μακριὰ ἀπὸ  τὴ φύση, τὴ γῆ, τὸ «λίαν καλὸ»  ἔργο τοῦ Δημιουργοῦ, θαμπωθήκαμε  ἀπὸ τὰ πρόσκαιρα  καὶ μηδαμινὰ ἔργα τῶν  χειρῶν μας, τὶς πολύχρωμες βιτρίνες καὶ ξεχάσαμε τὸν Κτίστη, πέσαμε σὲ ἀπιστία. Μὰ «οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ».
.                 Κλείσαμε, κλειδώσαμε καὶ τὰ παιδιά μας στὰ πανέμορφα  παιδικὰ δωμάτια τους, στερώντας  τα ἀπὸ τὸ σημαντικότερο πράγμα γιὰ  τὴν ὑγιῆ ἀνατροφή τους τὸ παιχνίδι. («Τὸ σπουδαιότερο  πράγμα ποὺ κάνει ἕνα παιδὶ  εἶναι τὸ παιχνίδι» ἔλεγε ὁ Ἐλύτης)
.                 Ἀντί νὰ ἀνατρέφουμε  αὐτούς, ποὺ θὰ πετοῦν ψηλὰ καὶ θὰ ἀγναντεύουν τὸ πέλαγος, φυλακίσαμε τὰ παιδιὰ σὲ «χρυσὰ κλουβιά».
.                 Τὰ παιδιά, ὅμως γιὰ νὰ «ἀνθίσουν», θέλουν γῆ, χῶμα, νὰ ἀπολαύσουν καὶ νὰ χαροῦν τὸ ἀτίμητο  δῶρο τοῦ Θεοῦ, τὴν ἐλευθερία. Αὐτὸ ἰσχύει γιὰ ὅλους μας. Ἂς μὴν μᾶς διαφεύγει τὸ γεγονὸς πὼς ἡ κατοχὴ γῆς- ἰδιοκτησίας τονώνει ἀκόμη ἀκόμη τὸ ἐθνικὸ αἴσθημα λόγῳ προσωπικοῦ γοήτρου καὶ ἀλληλεγγύης πρὸς τὴν Πατρίδα. Τροφοδοτεῖ δεσμούς, ποὺ κινοῦν τὰ ζωτικὰ νεῦρα τῆς ἀνθρώπινης ὑποστάσεως, σὲ ἀντίθεση μὲ τὴν «πολυκατοικημένη» συνοίκηση, ὅπου ἀνθεῖ ἡ δυσαρέσκεια, ἡ νευρικότητα, μειώνεται, ἐν τέλει, καὶ ἡ ἀγάπη πρὸς τὴν Πατρίδα. Καὶ ἀκόμη «αὐτὸς ποὺ δὲν ἔχει ἔδαφος κάτω ἀπὸ τὰ πόδια του, δὲν ἔχει μήτε Θεό, κι ὅποιοι ἀρνεῖται τὴν Πατρίδα του, ἀρνεῖται τὸν Θεό» γράφει ὁ Ντοστογιέφσκι.
.                 Καὶ αὐτὸ ἰσχύει περισσότερο γιὰ ἐμᾶς τοὺς Ἕλληνες, γιὰ τοῦτο τὸ «ἔνδοξο καλυβακι», ποὺ μᾶς δώρισε ὁ Θεός. Ἡ συχνότατη  ἐπωδὸς τοῦ Μακρυγιάννη «πίστη καὶ  Πατρίδα μου», ἦταν  γιὰ ὅλους  ἐκείνους, ποὺ μᾶς παρέδωσαν αὐτὸ τὸν τόπο, ὡς «τζιβαϊρικὸν πολυτίμητο» ἕνα δίδυμο, ἀλλὰ ἀδιαίρετο χρέος ἱστορικῆς ὑπάρξεως.
.                 Ἡ κρίση, ποὺ  ταλανίζει τοὺς λαούς μας, εἶναι ἀπότοκος καὶ τῆς  ἀπομάκρυνσής μας  ἀπὸ τὴν πατρῶα γῆ. Διασώζει ἡ ἑλληνικὴ μυθολογία μιᾶς βαθειᾶς ἔννοιας  καὶ λεπτότητας ἀλληγορία: Τὸν γιὸ τοῦ Ποσειδώνα καὶ τῆς Γῆς, τὸν τρομερὸ καὶ δυσπολέμητο γίγαντα Ἀνταῖο, ποὺ ἀντλοῦσε τὴ δύναμή του ἀπὸ τὴν γῆ. Ὅσο  τὴν πατοῦσε ἦταν ἀνίκητος. Τὸν φόνευσε ὁ Ἡρακλῆς ἀνασηκώνοντάς τον ἀπὸ τὸ χῶμα «Πάρτε μαζί σας νερό, τὸ μέλλον θὰ ἔχει  πολλὴ ξηρασία», μᾶς προτρέπει ὁ ποιητὴς Μ.Κατσαρός. Καὶ αὐτὸ τὸ νερὸ εἶναι ἡ παράδοση. Οἱ νέοι πρέπει νὰ μάθουν, ὅτι δὲν εἴμαστε χθεσινοί, ὅτι ἐρχόμαστε ἀπὸ πολὺ μακριὰ καὶ ἔχουμε χρέος νὰ πᾶμε πιὸ μακριά. Καὶ αὐτὴ ἡ ἐθνικὴ αὐτογνωσία γίνεται μὲ τὴν ἐπιστροφὴ στὸ σπίτι, ὅπου γεννηθήκαμε.

«Τὸ σπίτι ποὺ  γεννήθηκα
κι ἄς τὸ πατοῦν οἱ ξένοι
στοιχεῖο εἶναι  καὶ μὲ προσκαλεῖ
ψυχὴ καὶ μὲ προσμένει», γράφει ὡραιότατα  ὁ Παλαμᾶς.
.                 Οἱ μπαζωμένες πόλεις κουράστηκαν. Τὰ «ρόδινα ἀκρογιάλια τῆς Πατρίδας μας», τὰ ἄγρια καὶ τὰ ἥμερα τοῦ  βουνοῦ καὶ τοῦ λόγγου» περιμένουν τοὺς ἀνθρώπους τους. Ὁ ἄνθρωπος, ὅταν τὰ ποτίζει μὲ τὸν τίμιο ἰδρώτα  του, τὰ ἡμερώνει. Ἔγραφε μὲ πίκρα ὁ Φώτης Κόντογλου γιὰ «τὴ ζάλη καὶ τὴν ἀηδία», ποὺ τὸν ἔπιανε στὶς γυάλινες πολιτεῖες μὲ τοὺς γυάλινους ἀνθρώπους: «Θαρρῶ πὼς βρίσκομαι σὲ καμμιὰ βρώμικη φυλακή, χάνω τὸ κέφι μου καὶ θέλω γρήγορα νὰ φύγω μακρυά, ν’ ἀπομείνω μὲ τὸν ἑαυτό μου. Συζητήσεις ἀτελείωτες καὶ μπερδεμένες, δουλειές, ἐπιχειρήσεις, θέατρα, βιβλία, πολιτικὴ ἀγωνία, ἀδιαντροπιά, λεφτά, λεφτά…Ὁ ἱδρώτας τρέχει ἀπὸ πάνω μου. Μηχανὲς λογῆς-λογῆς μουγκρίζουνε γύρω μου. Οἱ ἄνθρωποι τρέχουνε σὰν νἆναι στὸ φρενοκομεῖο.
.                 Φεύγω μακριά. Τρέχω, σὰν νὰ ξέφυγα ἀπὸ ληστές.
.                 Δὲν πιστεύω  τὰ μάτια μου πὼς βρίσκουμαι μακρυὰ ἀπὸ τὴν κολαση! Ἡσυχία! Κάθομαι σὲ μία πέτρα. Κοιτάζω τὰ βουνά, τὰ δέντρα, τὸ χῶμα, τὰ σύννεφα, κι ἀναστενάζω. Βλογημένη πλάση τοῦ Θεοῦ. Ἀγαπημένο καταφύγιο…» (Μυστικὰ Ἄνθη, σελ. 223).
.                 Αὐτὸ τὸ εὐλογημένο καταφύγιο, τὴν γῆ μας, τὴν ἰθαγένειά  μας, νὰ ξαναβροῦμε.
.                 Τὴν ταπεινὴ  ὀμορφιὰ τοῦ τόπου μας, τὰ πρόσωπα τῶν ἐν Χριστῷ ἀδελφῶν μας, τὰ ἀρώματα, τὶς γεύσεις τῆς Πατρίδας μας, νὰ ζεσταθεῖ πάλι ἡ καρδιά μας, ποὺ εἶναι ξυλιασμένη ἀπὸ τὴν παγωνιὰ τῆς «μεθυσμένης» πολιτείας.
.                 Καὶ ἄς ἀνοίξουμε  τὸ στόμα μας γιὰ νὰ ποῦμε αὐτὸ ποὺ ἔλεγαν οἱ παλιοί, οἱ Ρωμηοί,  ὅταν τοὺς ὅρισκαν «περιστάσεις καὶ θλίψεις καὶ συμφοραί τοῦ βίου».
.                 «Τὴν πᾶσαν  ἐλπίδα μας εἰς  σὲ ἀνατίθεμεν Μῆτερ  τοῦ Θεοῦ φύλαξον μας  ὑπὸ τὴν  σκέπη σου». Στήν Θεομάνα μας νά στραφούν καί πάλι  οἱ ελπίδες μας. Ἡ Θεοτόκος εἶναι ελληνοσώτειρα.
.                 Ἤμασταν 400-500 χρόνια σκλάβοι, κάτω ἀπὸ τὴν πιὸ φρικτὴ καὶ βάρβαρη δουλεία ποὺ γνώρισε ποτὲ ὁ κόσμος. Καὶ ὅμως «ἰδοὺ ζῶμεν» Ἀλλὰ πῶς; Στὰ μέσα τοῦ 17ου αἰ. ἕνας Γάλλος Ἰησουίτης ὀνόματι Ρισάρντ, περιηγεῖται τὴν σκλαβωμένη Ἑλλάδα. Ἐπιστρέφοντας στὴ χώρα του ἔγραψε ἕνα βιβλίο. Ἀποσπῶ μία ἐντύπωσή του.
.                 «Πολλὲς φορὲς ἀπορῶ πῶς κατόρθωσε νὰ ἐπιβιώση ἡ χριστιανικὴ πίστη στὴν Τουρκία καὶ πῶς ὑπάρχουν στὴν Ἑλλάδα 1.200.000 Ὀρθόδοξοι. Καὶ νὰ σκεφτῆ κανεὶς ὅτι οὐδέποτε ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Νέρωνος, τοῦ Δομητιανοῦ καὶ τοῦ Διοκλητιανοῦ ἔχει ὑποστῆ ὁ Χριστιανισμὸς διωγμοὺς σκληρότερους ἀπὸ αὐτούς, ποὺ ἀντιμετωπίζει σήμερα ἡ ἀνατολικὴ Ἐκκλησία… Καὶ ὅμως οἱ Ἕλληνες εἶναι εὐτυχισμένοι ποὺ παραμένουν Χριστιανοί. Νομίζω πὼς αὐτὸὀφείλεται στὴν λατρεία ποὺ τρέφουν στὴν Παναγία… Σὲ ὅλα τὰ σπίτια βλέπεις εἰκόνες τῆς Παναγίας. Εἶναι ὁ φρουρὸς ἢ καλύτερα ἡ νοικοκυρὰ τοῦ σπιτιοῦ. Σ’ αὐτὴν τὴν εἰκόνα στρέφουν τὸ βλέμμα, ὅταν τοὺς συμβῆ κάτι κακό, ἱκετεύοντας τὴν βοήθειά της. Σ’ αὐτὴν ἀπευθύνονται γιὰ νὰ εὐχαριστήσουν τὸν Θεό, ἂν μὲ τὴ δική της μεσολάβηση ἔλθη κάτι καλὸ στὸ σπιτικό τους…Ὁ ἴδιος διαπίστωσα μὲ πόση φυσικότητα, μὲ πόση εὐγλωττία καὶ συγκίνηση μιλοῦν στὶς οἰκογενειακές τους κουβέντες γι’ αὐτὴ τὴ βασίλισσα τῶν Οὐρανῶν».
.                  Θαῦμα τῆς Παναγίας μας ἦταν ἡ σωτηρία τοῦ Γένους. Ταῖς πρεσβείας τῆς Θεοτόκου Σῶτερ σῶσον ἡμᾶς, ἔψαλλαν οἱ ἡρωικοὶ ραγιάδες. Μόνο αὐτὸ τὸ ρουσφέτι μᾶς ἐπιτρέπεται. “Καλή Παναγία”  ἀδελφοί…

Δημήτρης Νατσιός

δάσκαλος-Κιλκίς

,

Σχολιάστε

ΠΑΝΑΓΙΑ, ΒΡΟΝΤΗ ἡ ΤΟΥΣ ΕΧΘΡΟΥΣ ΚΑΤΑΠΛΗΤΤΟΥΣΑ (Χαρ. Μπούσιας)

 Παναγία, Βροντὴ ἡ τοὺς ἐχθροὺς καταπλήττουσα

Γράφει γιὰ τὴν «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»
Δρ Χαραλάμπης Μ. Μπούσιας,
Μέγας Ὑμνογράφος τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων Ἐκκλησίας

 

Παναγία ἡ Νικοποιός

.              Ἡ Παναγία Παρθένος ὑπῆρξε ἀνέκαθεν γιὰ τοὺς εὐσεβεῖς Χριστιανοὺς ἡ ἑτοίμη προστασία, ἡ παραμυθία, τὸ καταφύγιο, ἡ χαρά, ἡ θεία πρὸς τὸν Υἱό της καὶ Θεό μας πρέσβειρα. Γιὰ ἐμᾶς, τὸ εὐλογημένο γένος τῶν Ἑλλήνων ὑπῆρξε, ὑπάρχει καὶ θὰ ὑπάρχει ἡ «ἀκαταίσχυντος προστασία» ἡ «ὑπέρμαχος στρατηγός», ὁ «πύρινος στῦλος» ποὺ φώτισε καὶ φωτίζει, ποὺ ὁδήγησε καὶ ὁδηγεῖ ὅλο τὸ Ρωμαίϊκο γένος στὸ δρόμο τοῦ θριάμβου καὶ τῆς δόξης, στὸ δρόμο τῆς μέσα ἀπὸ περιπέτειες εἰρήνης καὶ προόδου, στὸ δρόμο τῆς σωτηρίας. Ἡ Παναγία μας εἶναι αὐτὴ που συνοδοιπόρησε μαζί μας στὴ διαδρομὴ τῶν αἰώνων καὶ μᾶς προστάτεψε ἀπὸ τοὺς ἐπίβουλους ἐχθρούς μας. Εἶναι ἡ «βροντὴ ἡ τοὺς ἐχθροὺς καταπλήττουσα», ἡ ἀστραπὴ καὶ ὁ κεραυνὸς ποὺ κατακεραυνώνει τοὺς ἐπιβούλους τῆς ἐλευθερίας καὶ ἀνεξαρτησίας μας, ὅλους αὐτοὺς ποὺ πολεμοῦν κάθε πιστὸ στὸ Εὐαγγέλιο τοῦ μεγαλοδύναμου Υἱοῦ της.
.         Δὲν ἐκδικεῖται τοὺς ἐχθρούς μας ἡ Παναγία μας, ἀφοῦ εἶναι γεμάτη ἀπὸ ἀγάπη. Ἡ δικαιοσύνη, ὅμως, τοῦ Υἱοῦ της ἐπιβάλλει τὴν παραδειγματική τους ταπείνωση, γιατὶ μὲ τὶς ἄνομες, τυραννικὲς καὶ πολεμικὲς τακτικές τους πολλὰ δεινὰ ἐπισώρευσαν καὶ ἐπισωρεύουν στὸ πιστὸ Ὀρθόδοξο πλήρωμα. Μὲ τὴ θεία της σκέπη ἡ Παναγία μας προστατεύει τὸ γένος μας, τὸ ταλαιπωρημένο ἀπὸ τὶς ἄγριες ἐπιθέσεις αὐτῶν ποὺ ἐπιζητοῦν τὰ τὸ ὑποδουλώσυν, νὰ τὸ ἐξαφανίσουν ἀπὸ προσώπου γῆς. Προστατεύει τὸ δίκαιο, προστατεύει τοὺς εἰρηνοποιούς, ἀφοῦ οὐδέποτε οἱ Ἕλληνες πολέμησαν μὲ ἐπεκτατικὲς βλέψεις. Ἔχοντας στὸ νοῦ τὴ ρήση τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τῆς Κλίμακος «Ἰησοῦ ὀνόματι μάστιζε πολεμίους» οἱ Ἕλληνες προβάλλοντας τὸ Σταυρὸ τοῦ Υἱοῦ τῆς Παναγίας μας, τὸ σημεῖον τοῦ «ἐν τούτῳ νίκα» καὶ ζητῶντας τὴ μεσιτεία της συντηροῦσαν και συντηροῦν τὴν ἐλευθερία τους καὶ τὴν ἐδαφική τους ἀκεραιότητα.
.         Ὁλόκληρος ὁ ἱστὸς τῆς Ρωμηοσύνης, ἔχει ὑφανθεῖ γύρω ἀπὸ τὴν προστασία καὶ σκέπη τῆς Θεοτόκου. Γι’ αὐτὸ ὁ εὐσεβὴς λαός μας δείχνει ἰδιαίτερη εὐλάβεια στὴν Ὑπέρμαχο Στρατηγό μας, τὴν Κυρὰ τῶν Αγγέλων, καὶ ἡ εὐλάβεια αὐτὴ ἐκφράζεται μὲ τὴν αὐθόρμητη ἐπίκληση τοῦ ὀνόματός της, «Παναγία μου», στὴν ὥρα τοῦ κινδύνου. Ἐκφράζεται ἐπίσης μὲ τὴν πλούσια καλλιεπῆ ὑμνολογία καὶ τὴν πλούσια εἰκονογραφία. Ἡ Ἀκολουθία τῶν Χαιρετισμῶν εἶναι ἡ πιὸ προσφιλὴς Ἀκολουθία τῶν Ρωμηῶν ποὺ τὴν παρακολουθοῦν μικροὶ καὶ μεγάλοι μὲ κατάνυξη θυμίζοντάς μας τὴ σωτηρία ἀπὸ τοὺς ἐχθροὺς τῆς Βασιλεύουσας τοῦ Βυζαντίου. Ὁ Ἑλληνικός Ὀρθόδοξος λαὸς βλέπει πάντοτε μὲ σεβασμὸ τὴ γαλήνια καὶ πονεμένη μορφὴ τῆς Παναγίας μας καὶ τὸ ὑπερύμνητο πρόσωπό Της βρίσκεται βαθύτατα ριζωμένο στὴν ἐθνικὴ καὶ πνευματική μας παράδοση. Δὲν εἶναι τυχαῖο ὅτι ὀνομάζουμε τὴν Παναγία μας «Νικοποιό», «Πολεμίστρα», «Ἐλευθερώτρια», «Ἁγία Σκέπη» καὶ «Πατριδοφιλοῦσα».
.         Ἡ τιμή ὅλων τῶν Ρωμηῶν πρὸς τὴν Θεοτόκο εἶναι πάντα συνυφασμένη μὲ τὴν ἐθνικὴ καὶ Ὀρθόδοξη ὕπαρξή μας. Σὲ αὐτὴν ἐκφράζουμε στὴ διαδρομὴ τοῦ χρόνου, στὶς δοκιμασίες καὶ στὶς πικρίες, στὴν ἀνελέητη προσφυγιά, στὴν αἱματηρὴ αἰχμαλωσία καὶ ὑποδούλωση, τὴν καρτερία καὶ τὴν ἐλπίδα.
.         Ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος εἶναι ἡ Παναγία τοῦ Γένους τῶν Ὀρθοδόξων ποὺ ἔγινε ὕμνος, δύναμή μας καὶ ἀπαντοχή, ζωντανὴ καὶ ἐνεργὴ ελπίδα. Στὶς κρίσιμες ὧρες τῆς ἱστορίας τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὅταν ὡς ἔθνος περνούσαμε ἀπὸ τὴν τροχιὰ τῶν δακρύων, τῶν συμφορῶν καὶ τοῦ πόνου, στὴν Παναγία καταφεύγαμε. Αὐτὴ φώτιζε τὴ νύχτα τῆς ἀγρυπνίας μας καὶ τῆς προσδοκίας τῆς ἀπελευθερώσεως ἀπὸ τὰ δεσμὰ τῆς πικρῆς σκλαβιᾶς. Αὐτὴ μᾶς φωτίζει καὶ σήμερα νὰ πορευόμαστε σωστὰ στὸ δρόμο τῆς ἐλευθερίας καὶ μᾶς σκεπάζει ἀπὸ τὸ πλῆθος τῶν ἐχθρῶν ποὺ μᾶς περιβάλλει.
.         Στὴν ἐθνική μας ἱστορία ἡ Παναγία ἀπέβη δύναμη συνοχῆς τοῦ Γένους καὶ πηγὴ ἐμπνεύσεώς του σὲ ὅλους τοὺς ἐθνικοὺς ἀπελευθερωτικοὺς ἀγῶνες. Εἶναι ἡ «δύναμη δι’ ἧς ἐχθροὶ καταπίπτουσι», εἶναι ἡ «βροντὴ ἡ τοὺς ἐχθροὺς καταπλήττουσα». Ἡ λατρεία μας, γράφει ὁ πεζογράφος Σπῦρος Μελᾶς, εἶναι ὑφασμένη μὲ αὐτὴ τὴν ἐθνική μας ὕπαρξη. Ἔτσι, ἀλλοίμονό μας ἂν λησμονήσουμε τὶς ἀπ’ αἰῶνος εὐεργεσίες της πρὸς τὸ γένος μας τὸ Ὀρθοδοξο, τὸ γένος τῶν Ρωμηῶν. Ἡ λησμονιὰ αὐτὴ θὰ μᾶς ὁδηγήσει στὴν ἀπομάκρυνση τῆς χάριτός της καὶ τῆς σκέπης της, ποὺ μοιραία θὰ μᾶς φέρει στὰ πρόθυρα τῆς καταστροφῆς.

 

,

Σχολιάστε