Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Παναγία

ΠΑΝΑΓΙΑ, ΒΡΟΝΤΗ ἡ ΤΟΥΣ ΕΧΘΡΟΥΣ ΚΑΤΑΠΛΗΤΤΟΥΣΑ (Χαρ. Μπούσιας)

 Παναγία, Βροντὴ ἡ τοὺς ἐχθροὺς καταπλήττουσα

Γράφει γιὰ τὴν «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»
Δρ Χαραλάμπης Μ. Μπούσιας,
Μέγας Ὑμνογράφος τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων Ἐκκλησίας

 

Παναγία ἡ Νικοποιός

.              Ἡ Παναγία Παρθένος ὑπῆρξε ἀνέκαθεν γιὰ τοὺς εὐσεβεῖς Χριστιανοὺς ἡ ἑτοίμη προστασία, ἡ παραμυθία, τὸ καταφύγιο, ἡ χαρά, ἡ θεία πρὸς τὸν Υἱό της καὶ Θεό μας πρέσβειρα. Γιὰ ἐμᾶς, τὸ εὐλογημένο γένος τῶν Ἑλλήνων ὑπῆρξε, ὑπάρχει καὶ θὰ ὑπάρχει ἡ «ἀκαταίσχυντος προστασία» ἡ «ὑπέρμαχος στρατηγός», ὁ «πύρινος στῦλος» ποὺ φώτισε καὶ φωτίζει, ποὺ ὁδήγησε καὶ ὁδηγεῖ ὅλο τὸ Ρωμαίϊκο γένος στὸ δρόμο τοῦ θριάμβου καὶ τῆς δόξης, στὸ δρόμο τῆς μέσα ἀπὸ περιπέτειες εἰρήνης καὶ προόδου, στὸ δρόμο τῆς σωτηρίας. Ἡ Παναγία μας εἶναι αὐτὴ που συνοδοιπόρησε μαζί μας στὴ διαδρομὴ τῶν αἰώνων καὶ μᾶς προστάτεψε ἀπὸ τοὺς ἐπίβουλους ἐχθρούς μας. Εἶναι ἡ «βροντὴ ἡ τοὺς ἐχθροὺς καταπλήττουσα», ἡ ἀστραπὴ καὶ ὁ κεραυνὸς ποὺ κατακεραυνώνει τοὺς ἐπιβούλους τῆς ἐλευθερίας καὶ ἀνεξαρτησίας μας, ὅλους αὐτοὺς ποὺ πολεμοῦν κάθε πιστὸ στὸ Εὐαγγέλιο τοῦ μεγαλοδύναμου Υἱοῦ της.
.         Δὲν ἐκδικεῖται τοὺς ἐχθρούς μας ἡ Παναγία μας, ἀφοῦ εἶναι γεμάτη ἀπὸ ἀγάπη. Ἡ δικαιοσύνη, ὅμως, τοῦ Υἱοῦ της ἐπιβάλλει τὴν παραδειγματική τους ταπείνωση, γιατὶ μὲ τὶς ἄνομες, τυραννικὲς καὶ πολεμικὲς τακτικές τους πολλὰ δεινὰ ἐπισώρευσαν καὶ ἐπισωρεύουν στὸ πιστὸ Ὀρθόδοξο πλήρωμα. Μὲ τὴ θεία της σκέπη ἡ Παναγία μας προστατεύει τὸ γένος μας, τὸ ταλαιπωρημένο ἀπὸ τὶς ἄγριες ἐπιθέσεις αὐτῶν ποὺ ἐπιζητοῦν τὰ τὸ ὑποδουλώσυν, νὰ τὸ ἐξαφανίσουν ἀπὸ προσώπου γῆς. Προστατεύει τὸ δίκαιο, προστατεύει τοὺς εἰρηνοποιούς, ἀφοῦ οὐδέποτε οἱ Ἕλληνες πολέμησαν μὲ ἐπεκτατικὲς βλέψεις. Ἔχοντας στὸ νοῦ τὴ ρήση τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τῆς Κλίμακος «Ἰησοῦ ὀνόματι μάστιζε πολεμίους» οἱ Ἕλληνες προβάλλοντας τὸ Σταυρὸ τοῦ Υἱοῦ τῆς Παναγίας μας, τὸ σημεῖον τοῦ «ἐν τούτῳ νίκα» καὶ ζητῶντας τὴ μεσιτεία της συντηροῦσαν και συντηροῦν τὴν ἐλευθερία τους καὶ τὴν ἐδαφική τους ἀκεραιότητα.
.         Ὁλόκληρος ὁ ἱστὸς τῆς Ρωμηοσύνης, ἔχει ὑφανθεῖ γύρω ἀπὸ τὴν προστασία καὶ σκέπη τῆς Θεοτόκου. Γι’ αὐτὸ ὁ εὐσεβὴς λαός μας δείχνει ἰδιαίτερη εὐλάβεια στὴν Ὑπέρμαχο Στρατηγό μας, τὴν Κυρὰ τῶν Αγγέλων, καὶ ἡ εὐλάβεια αὐτὴ ἐκφράζεται μὲ τὴν αὐθόρμητη ἐπίκληση τοῦ ὀνόματός της, «Παναγία μου», στὴν ὥρα τοῦ κινδύνου. Ἐκφράζεται ἐπίσης μὲ τὴν πλούσια καλλιεπῆ ὑμνολογία καὶ τὴν πλούσια εἰκονογραφία. Ἡ Ἀκολουθία τῶν Χαιρετισμῶν εἶναι ἡ πιὸ προσφιλὴς Ἀκολουθία τῶν Ρωμηῶν ποὺ τὴν παρακολουθοῦν μικροὶ καὶ μεγάλοι μὲ κατάνυξη θυμίζοντάς μας τὴ σωτηρία ἀπὸ τοὺς ἐχθροὺς τῆς Βασιλεύουσας τοῦ Βυζαντίου. Ὁ Ἑλληνικός Ὀρθόδοξος λαὸς βλέπει πάντοτε μὲ σεβασμὸ τὴ γαλήνια καὶ πονεμένη μορφὴ τῆς Παναγίας μας καὶ τὸ ὑπερύμνητο πρόσωπό Της βρίσκεται βαθύτατα ριζωμένο στὴν ἐθνικὴ καὶ πνευματική μας παράδοση. Δὲν εἶναι τυχαῖο ὅτι ὀνομάζουμε τὴν Παναγία μας «Νικοποιό», «Πολεμίστρα», «Ἐλευθερώτρια», «Ἁγία Σκέπη» καὶ «Πατριδοφιλοῦσα».
.         Ἡ τιμή ὅλων τῶν Ρωμηῶν πρὸς τὴν Θεοτόκο εἶναι πάντα συνυφασμένη μὲ τὴν ἐθνικὴ καὶ Ὀρθόδοξη ὕπαρξή μας. Σὲ αὐτὴν ἐκφράζουμε στὴ διαδρομὴ τοῦ χρόνου, στὶς δοκιμασίες καὶ στὶς πικρίες, στὴν ἀνελέητη προσφυγιά, στὴν αἱματηρὴ αἰχμαλωσία καὶ ὑποδούλωση, τὴν καρτερία καὶ τὴν ἐλπίδα.
.         Ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος εἶναι ἡ Παναγία τοῦ Γένους τῶν Ὀρθοδόξων ποὺ ἔγινε ὕμνος, δύναμή μας καὶ ἀπαντοχή, ζωντανὴ καὶ ἐνεργὴ ελπίδα. Στὶς κρίσιμες ὧρες τῆς ἱστορίας τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὅταν ὡς ἔθνος περνούσαμε ἀπὸ τὴν τροχιὰ τῶν δακρύων, τῶν συμφορῶν καὶ τοῦ πόνου, στὴν Παναγία καταφεύγαμε. Αὐτὴ φώτιζε τὴ νύχτα τῆς ἀγρυπνίας μας καὶ τῆς προσδοκίας τῆς ἀπελευθερώσεως ἀπὸ τὰ δεσμὰ τῆς πικρῆς σκλαβιᾶς. Αὐτὴ μᾶς φωτίζει καὶ σήμερα νὰ πορευόμαστε σωστὰ στὸ δρόμο τῆς ἐλευθερίας καὶ μᾶς σκεπάζει ἀπὸ τὸ πλῆθος τῶν ἐχθρῶν ποὺ μᾶς περιβάλλει.
.         Στὴν ἐθνική μας ἱστορία ἡ Παναγία ἀπέβη δύναμη συνοχῆς τοῦ Γένους καὶ πηγὴ ἐμπνεύσεώς του σὲ ὅλους τοὺς ἐθνικοὺς ἀπελευθερωτικοὺς ἀγῶνες. Εἶναι ἡ «δύναμη δι’ ἧς ἐχθροὶ καταπίπτουσι», εἶναι ἡ «βροντὴ ἡ τοὺς ἐχθροὺς καταπλήττουσα». Ἡ λατρεία μας, γράφει ὁ πεζογράφος Σπῦρος Μελᾶς, εἶναι ὑφασμένη μὲ αὐτὴ τὴν ἐθνική μας ὕπαρξη. Ἔτσι, ἀλλοίμονό μας ἂν λησμονήσουμε τὶς ἀπ’ αἰῶνος εὐεργεσίες της πρὸς τὸ γένος μας τὸ Ὀρθοδοξο, τὸ γένος τῶν Ρωμηῶν. Ἡ λησμονιὰ αὐτὴ θὰ μᾶς ὁδηγήσει στὴν ἀπομάκρυνση τῆς χάριτός της καὶ τῆς σκέπης της, ποὺ μοιραία θὰ μᾶς φέρει στὰ πρόθυρα τῆς καταστροφῆς.

 

,

Σχολιάστε

ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ Η ΕΟΡΤΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΥ τῆς Θεοτόκου;

Ἡ ἑορτὴ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ

Ἀπὸ τὸ βιβλίο
Γεωργίου Ν. Φίλια, καθηγ. Πανεπ. Ἀθηνῶν:
«Οἱ Θεομητορικὲς Ἑορτὲς στὴ Λατρεία τῆς Ἐκκλησίας»,
ἐκδ. «Γρηγόρη», Ἀθῆναι, 2004,
σελ. 91-99

Ἠλ. στοιχειοθ. «Χριστ. Βιβλιογρ.»

.               Ἡ ἑορτὴ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου στὶς 25 Μαρτίου εἶναι ἡ μόνη Θεομητορική, τὰ γεγονότα τῆς ὁποίας μαρτυροῦνται ἀπὸ βιβλικὸ κείμενο (Λουκ. α΄, 26-38), συγχρόνως δὲ ἀπὸ τὴν ἀπόκρυφη πηγὴ τοῦ Πρωτευαγγελίου τοῦ Ἰακώβου. Δύο παραμέτρους τῆς ἑορτῆς θὰ προσπαθήσουμε ἀρχικῶς νὰ διερευνήσουμε: τὴν ἐποχὴ συστάσεώς της καὶ τὴν αἰτία καθορισμοῦ της στὶς 25 Μαρτίου.

1. Ἡ ἐποχὴ τῆς συστάσεως

.               Ὁ Εὐαγγελισμὸς ἀποτελεῖ τὸ σωτηριῶδες γεγονὸς τῆς ἀναγγελίας καὶ συλλήψεως τοῦ Κυρίου. Εἶναι σφάλμα νὰ ταυτίζουμε τὸ γεγονὸς αὐτὸ μὲ τὴν ἑορτή. Ἡ διήγηση τοῦ κατὰ Λουκᾶν εἶναι παροῦσα στὰ ἀρχαιότερα Σύμβολα τῆς πίστεως (ἤδη ἀπὸ τὸ 2ο αἰ.), καθὼς καὶ στὶς παλαιοχριστιανικὲς παραδόσεις, σὲ ἐποχή, ὅμως, κατὰ τὴν ὁποία δὲν ὑφίσταται ἑορτὴ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ. Ἀποτελεῖ, ἄλλωστε, κανόνα τῆς ἱστορίας τῶν ἑορτῶν ἡ ὕπαρξη ἑνὸς ἱεροῦ γεγονότος στὴ συνείδηση τῆς Ἐκκλησίας χωρὶς νὰ συνοδεύεται ἐξ ἀρχῆς ἀπὸ τὴν ἑορτολογικὴ θεσμοθέτηση.
.               Σύνηθες, ἐπίσης, φαινόμενο στὴν ἑορτολογία ἀποτελεῖ τὸ γεγονὸς προελεύσεως μιᾶς ἑορτῆς ἀπὸ τὴν ὕπαρξη ναοῦ σχετικοῦ μὲ τὰ γεγονότα τῆς ἑορτῆς. Γνωρίζουμε ὅτι ἡ ἁγ. Ἑλένη εἶχε ἀνεγείρει βασιλικὴ στὴ Ναζαρέτ, ἐκεῖ ὅπου κατὰ τὴν παράδοση βρισκόταν ὁ οἶκος στὸν ὁποῖο πραγματοποιήθηκε ὁ Εὐαγγελισμός. Εἶναι προφανὲς ὅτι περὶ τὸν ναὸ αὐτὸ θὰ εἶχε διαμορφωθεῖ κάποια τιμὴ πρὸς τὴν Θεοτόκο καὶ τὸ γεγονὸς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ, ἡ ὁποία (τιμὴ) ὅμως δὲν συνιστοῦσε θεσμοθετημένη ἡμερολογιακῶς ἑορτή, ὁπωσδήποτε δὲ ἡ ὕπαρξή της θὰ ἐξαντλεῖτο στὰ ὅρια τῆς πόλεως. Ἄν ὄχι γιὰ τὸν συγκεκριμένο τόπο, φαίνεται πάντως ὅτι στὴ Ναζαρὲτ ὑφίστατο τιμὴ πρὸς τὴν Θεοτόκο, ὅπως ἀπέδειξαν οἱ ἀνασκαφὲς στὰ θεμέλια τῆς βυζαντινῆς βασιλικῆς, ὅπου ἀνακαλύφθηκε στήλη, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἦσαν χαραγμένες οἱ λέξεις «χαῖρε Μαρία».
.               Ἐφ᾽ ὅσον οἱ ἐξελίξεις αὐτὲς ἐπισυμβαίνουν διαρκοῦντος τοῦ 4ου αἰ., τὸ ἐνδιαφέρον μας στρέφεται πρὸς τὴ μοναδικὴ πηγὴ τοῦ τέλους τοῦ 4ου αἰ., στὴν ὁποία καταγράφονται ἑορτὲς τῶν Ἱεροσολύμων καί, εὐρύτερον, τῆς χριστιανικῆς Παλαιστίνης: τὸ Ὁδοιπορικὸ τῆς Αἰθερίας. Ἡ προσκυνήτρια Αἰθερία καταγράφει ἀναλυτικότατα ἑορτὲς καὶ ἀκολουθίες. Ἐὰν ἡ περὶ τὴ βασιλικὴ τῆς Ναζαρὲτ τιμὴ τῆς Θεοτόκου εἶχε θεσμοθετηθεῖ ἡμερολογιακῶς, ἡ Αἰθερία θὰ ἀναφερόταν ὁπωσδήποτε. Ὅπως, ὅμως, προαναφέρθηκε, ἀπὸ τὴ διήγηση τῆς Αἰθερίας ἐλλείπει τὸ τμῆμα τῆς πρὸ τῶν Χριστουγέννων περιόδου. Θὰ μποροῦσε νὰ ὑπάρχει κατὰ τὸ ἐν λόγῳ τμῆμα κάποια ἑορτὴ τιμῆς τῆς συλλήψεως τοῦ Κυρίου; Σὲ παρόμοια ὑποψία μᾶς εἰσάγει ὁ Θεόδωρος Πέτρας, ὁ ὁποῖος βιογραφώντας περὶ τὸ 530 τὸν Θεοδόσιο Κοινοβιάρχη ἀναφέρει ὅτι, κατὰ περίοδον, ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ, τῆς Θεοτόκου μνήμην ἐπιτελοῦμεν, ἀναφερόμενος ἐμμέσως σὲ Κυριακὴ πρὸ τῶν Χριστουγέννων. Ἡ μαρτυρία αὐτὴ ὁδήγησε κάποιους νὰ ὑποστηρίξουν –ὄχι χωρὶς ἐρείσματα– ὅτι ἡ ἑορτὴ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ, ὡς τιμὴ τοῦ γεγονότος τῆς συλλήψεως τοῦ Χριστοῦ, ἦταν συνυφασμένη μὲ τὴ Γέννησή του, προφανῶς δὲ ἡ ἀπὸ τοῦ 4ου αἰ. καὶ ἐκ τῆς βασιλικῆς τῆς Ναζαρὲτ προελθοῦσα τιμὴ τῆς Θεοτόκου θὰ πρέπει νὰ συνυφαίνεται μὲ τὴν ἑορτὴ τῶν Χριστουγέννων, χωρὶς ὅμως νὰ γνωρίζουμε τὴν ἀκριβῆ ἐπιτέλεσή της (ἐὰν δηλαδὴ ἐτελεῖτο πρὸ ἢ μετὰ τὰ Χριστούγεννα).
.               Μελετώντας τὶς ἑορτὲς στὴν Ἐκκλησία τῆς Ἀντιοχείας μετὰ ἀπὸ τὸν 4ο αἰ., ὁ A. Baumstark ἀποδεικνύει ὅτι ἐκεῖ ὑφίστατο ἑορτὴ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ πρὸ τῶν Χριστουγέννων. Ἡ Ἀντιόχεια ἐδέχετο τὴν ἄμεση ἐπίδραση ἀπὸ τὰ Ἱεροσόλυμα ὡς πρὸς τὴ Λατρεία. Θὰ ἦταν, ἑπομένως, ἀπολύτως νόμιμο νὰ συμπεράνουμε ὅτι ὁ παλαιότερος ἑορτασμὸς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ στὸ περιβάλλον τῆς Παλαιστίνης τοποθετεῖται κατὰ τὴν πρὸ τῶν Χριστουγέννων περίοδο. Ὁ M. Jugie ἀπέδειξε ὅτι τὸ ἴδιο ἴσχυε στὶς ἀρχὲς τοῦ 5ου αἰ. στὴν Κωνσταντινούπολη, ἐνῶ τὸ ἴδιο διαπιστώνουμε σὲ μεταγενέστερα ἑορτολόγια τῆς Δύσεως (ὅπως τὸ Μοζαραβικὸ καὶ τὸ Ἀμβροσιανὸ), σύμφωνα μὲ τὰ ὁποῖα ἡ ἑορτὴ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τοποθετεῖται στὶς 18 Δεκεμβρίου.
.               Περὶ τοῦ θέματος ἑορτασμοῦ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ κατὰ τὴν πρὸ τῶν Χριστουγέννων περίοδο θὰ πρέπει νὰ ἀξιολογηθοῦν δύο ἀπὸ τὶς ἀρχαιότερες θεομητορικὲς Ὁμιλίες ἐκκλησιαστικῶν συγγραφέων, ἀμφότερες τοῦ 5ου αἰ.: πρόκειται περὶ τῆς Ὁμιλίας Εἰς τὴν ἁγίαν Μαρίαν τὴν Θεοτόκον τοῦ ἱεροσολυμίτη πρεσβυτέρου Χρυσίππου (†πρῶτο ἥμισυ 5ου αἰ.) καθὼς καὶ περὶ τῆς ἀντίστοιχης Εἰς τὴν ἁγίαν Μαρίαν τὴν Θεοτόκον καὶ εἰς τὴν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ γέννησιν τοῦ Θεοδότου Ἀγκύρας (†438-446). Ὁ ἐν λόγῳ Θεόδοτος ὑπῆρξε ἐξέχον μέλος τῆς Γ΄Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ἑπομένως ἐκ τῶν Πατέρων οἱ ὁποῖοι ἀγωνίστηκαν γιὰ τὴν περὶ Θεοτόκου ὀρθόδοξη διδασκαλία. Στὴν Ὁμιλία του μᾶς προϊδεάζει ἤδη ἀπὸ τὸν τίτλο περὶ συναφείας κάποιων γεγονότων περὶ τὴν «ἁγία Μαρία» (ἐπεξηγεῖ σαφῶς ὅτι πρόκειται περὶ τῶν γεγονότων τοῦ Εὐαγγελισμοῦ) καὶ τοῦ γεγονότος τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ. Χωρίς, ἑπομένως, νὰ παρέχει πληροφορίες γιὰ ἰδιαίτερη ἑορτὴ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ, ὑποδηλώνει ὅτι τὰ δύο γεγονότα (Εὐαγγελισμὸς καὶ Χριστούγεννα) ἑορτάζονταν μὲ χρονικὴ ἐγγύτητα.
.               Ἀλλὰ καὶ ὁ Χρύσιππος συνδέει τὸν ἑορτασμὸ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ μὲ τὰ Χριστούγεννα, τὰ ὁποῖα θεωρεῖ ὡς τὸν κατάλληλο χρόνο συναφείας μὲ τὰ γεγονότα τοῦ Εὐαγγελισμοῦ. Μαζὶ μὲ τὸν Θεόδοτο Ἀγκύρας ἀπηχοῦν τὴν παλαιὰ παράδοση περὶ ἑορτασμοῦ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ σὲ συνάφεια μὲ τὴν ἑορτὴ τῆς Γεννήσεως τοῦ Κυρίου. Ἡ σύλληψη τοῦ Χριστοῦ (Εὐαγγελισμὸς) καὶ ἡ Γέννησή Του εὑρίσκοντο στὸ σύνδεσμο δύο ἀλληλοδιαδόχων γεγονότων. Καὶ ἐνῶ ἡ λογικὴ θὰ ἐτοποθετοῦσε τὴ σύλληψη ἐννέα μῆνες πρὸ τῆς Γεννήσεως, αὐτὸ φαίνεται ὅτι δὲν ἴσχυε κατὰ τὰ πρῶτα στάδια ἐπιτελέσεως τῆς ἑορτῆς, ἀλλὰ ἀπετέλεσε μεταγενέστερη ἑορτολογικὴ παράμετρο.
.               Τὰ συμπεράσματα περὶ ἑνὸς ἑορτασμοῦ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ κατὰ τὴν πρὸ τῶν Χριστουγέννων περίοδο διαρκοῦντος τοῦ 4ου-5ου αἰ. ἀμφισβήτησε ὁ Dom Cabrol. Παρατηρώντας τὴν ἀναφορὰ τοῦ Ὁδοιπορικοῦ τῆς Αἰθερίας (τέλη 4ου αἰ.) σὲ τέλεση Λειτουργίας στὴ Βηθλεὲμ –καὶ συγκεκριμένως στὸ σπήλαιο τῆς Γεννήσεως– κατὰ τὸν ἑορτασμὸ τῆς Ἀναλήψεως, διετύπωσε τὴν ἄποψη ὅτι ἐπρόκειτο περὶ συνεορτασμοῦ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ, μὴ μαρτυρουμένου κατὰ τρόπο ἄμεσο ὑπὸ τῆς Αἰθερίας. Τὸ συμπέρασμα τοῦ Cabrol στερεῖται τεκμηριώσεως, πολὺ περισσότερο ἐφ᾽ ὅσον ἡ Αἰθερία δὲν συνηθίζει νὰ ἀποκρύπτει ἑορτὲς καὶ ἀκολουθίες, οἱ ὁποῖες ὑφίσταντο. Πουθενά, ἄλλωστε, κατὰ τοὺς 4ο καὶ 5ο αἰ. δὲν μαρτυρεῖται ἑορτασμὸς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τὴν περίοδο τῆς ἀνοίξεως (περίπου τότε τοποθετεῖται ἡ ἑορτὴ τῆς Ἀναλήψεως), παρὰ μόνο στὴν ἑορτολογικὴ παράδοση τῆς Ἀρμενικῆς Ἐκκλησίας, σύμφωνα μὲ τὴν ὁποία ἡ ἑορτὴ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ὀνομάζεται «Ἀβεδούκ» καὶ τελεῖται στὶς 7 Ἀπριλίου, ἐννέα μῆνες δηλαδὴ πρὸ τῶν Θεοφανείων (ἡμερομηνία ἑορτασμοῦ τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ κατὰ τὴν ἀρμενικὴ παράδοση).
.                Μικρὴ σύνοψη ὅλων τῶν παραπάνω: Μετὰ τὴν ἀνέγερση ναοῦ στὴ Ναζαρὲτ ἀπὸ τὴν ἁγ. Ἑλένη ἐνεργοποιεῖται ἡ τιμὴ τοῦ γεγονότος τοῦ Εὐαγγελισμοῦ, χωρὶς ὅμως νὰ ὑπάρχει ἀκόμα συγκεκριμένος κατ᾽ ἔτος ἑορτασμός. Ἀπὸ τὶς ἀρχὲς τοῦ 5ου αἰ. ὑπάρχουν ἐνδείξεις ὅτι παρόμοιος ἑορτασμὸς συνδυάζεται μὲ τὴν ἑορτὴ τῶν Χριστουγέννων, χωρὶς ὅμως πάλι νὰ γίνεται λόγος «expressis verbis» περὶ ἑορτῆς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ. Ὁ 51ος κανόνας τῆς Συνόδου τῆς Λαοδικείας (4ος αἰ.) ἀπαγορεύει τὴν τέλεση Θείας Λειτουργίας κατὰ τὴ Μ. Τεσσαρακοστὴ σὲ ἡμέρες ἑορτῶν, ἐκτὸς Σαββάτου καὶ Κυριακῆς). Στὶς ἑορτὲς δὲν γίνεται μνεία τοῦ Εὐαγγελισμοῦ. Σὲ ἀναλόγου περιεχομένου ὅμως κανόνα, τὸν 52ο τῆς ἐν Τρούλλῳ (692) καθορίζεται ὅτι «κατὰ τὴν ἡμέρα τοῦ Εὐαγγελισμοῦ δὲν τελεῖται Λειτουργία τῶν Προηγιασμένων». Στὸ χρονικὸ διάστημα μεταξὺ τῶν δύο Συνόδων (Λαοδικείας καὶ ἐν Τρούλλῳ) θεσμοθετεῖται ἡ ἑορτὴ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ. […]
.               Ἡ σαφὴς μαρτυρία –καὶ συγχρόνως ἡ πρώτη χρονολογικῶς– περὶ ἑορτασμοῦ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τὴν 25η Μαρτίου παρέχεται ἀπὸ τὸ Πασχάλιο Χρονικὸ (624), στὸ ὀποῖο παρέχεται ἡ πληροφορία ὅτι ἡ ἑορτὴ «συνεστήθη τὴν 25η Μαρτίου ὑπὸ τῶν ἁγίων Πατέρων». […] Γι᾿αὐτὸ εἶναι ὀρθὴ ἡ παρατήρηση τοῦ Δ. Μωραΐτη ὅτι ὑπῆρξε σταδιακὴ διαμόρφωση τῆς ἑορτῆς ἀπὸ τὰ μέσα τοῦ 5ου αἰ., γεγονὸς τὸ ὁποῖο δικαιολογεῖ τὴ μαρτυρία τοῦ Χρονικοῦ περὶ συστάσεως τῆς ἑορτῆς ἀπὸ ποικίλους ἐκκλησιαστικοὺς ἄνδρες. Ἐὰν στὰ δεδομένα αὐτὰ προσθέσουμε τὴν παρατήρηση τοῦ Ἰ. Καλογήρου ὅτι «ἡ ἑορτὴ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ σχετίζεται μὲ τὴν ἐκ τοῦ περιεχομένου αὐτῆς προέλευση τοῦ Ἀκαθίστου Ὕμνου, διὰ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ σχετικοῦ κοντακίου τοῦ Ρωμανοῦ Μελωδοῦ», θέση τὴν ὁποία ἐπιβεβαιώνει ἡ ἐξειδικευμένη μελέτη τοῦ Fletcher, θὰ πρέπει νὰ δεχθοῦμε τὴ θεσμοθέτηση τῆς ἑορτῆς κατὰ τὴν 25η Μαρτίου στὸ μεταίχμιο 6ου-7ου αἰ.

2. Ἡ ἡμερομηνία τῆς 25ης Μαρτίου

.               Εἶναι ἀξιοσημείωτο ὅτι, ὅταν ἡ ἑορτὴ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ἐμφανίζεται στὴ Ρώμη περὶ τὸν 7ο αἰ., λαμβάνει τὸν τίτλο «Annunciatio Domini» («ἀναγγελία τοῦ Κυρίου»). Ὁ τίτλος αὐτὸς εἶναι ἐνδεικτικὸς τοῦ περιεχομένου τῆς ἑορτῆς, ὅτι δηλαδὴ ἑορτάζεται ἡ σύλληψη τοῦ Κυρίου, ἡ ἀναγγελία τῆς μετὰ ἐννεάμηνο Γεννήσεώς Του.
.               Ἐπισημάναμε τὴν παραπάνω διάσταση διότι ἀποτελεῖ τὴν αἰτία καθορισμοῦ τῆς 25ης Μαρτίου ὡς ἡμερομηνίας ἑορτασμοῦ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ. Εὔλογο εἶναι, ἑπομένως, ἕνα πρῶτο συμπέρασμα ὅτι, μετὰ τὸν κατὰ τὰ τέλη τοῦ 4ου αἰ. καθορισμὸ τῶν Χριστουγέννων τὴν 25η Δεκεμβρίου ὑπολογίστηκε ἡ κατὰ ἐννέα μῆνες ἐνωρίτερον σύλληψις τοῦ Κυρίου, δηλαδὴ ὁ Εὐαγγελισμός. Οὐδόλως, ἑπομένως, ἐκπλησσόμαστε ἀπὸ τὴ μαρτυρία τοῦ Αὐγουστίνου στὶς ἀρχὲς τοῦ 5ου αἰ. ὅτι ὁ ἑορτασμὸς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ἐτελεῖτο στὶς 8 Ἀπριλίου τοῦ Ἰουλιανοῦ ἡμερολογίου (25η Μαρτίου τοῦ Γρηγοριανοῦ). Ἀντιλαμβανόμαστε ὅτι ὁ ἡμερολογιακὸς καθορισμὸς εἶχε ἀρχίσει νὰ παγιώνεται, ἐνῶ ἀκόμα δὲν εἶχε διαδοθεῖ ὁ ἑορτασμός. Φαίνεται ὅτι ὑφίστανται τελικῶς τρία στάδια διαμορφώσεως τῆς ἑορτῆς: ἡ παλαιοχριστιανικὴ τιμὴ πρὸς τὴν Θεοτόκο καὶ τὰ γεγονότα τῆς ζωῆς της, ὁ καθορισμὸς τῆς 25ης Μαρτίου ὡς ἡμέρας συλλήψεως τοῦ Κυρίου, ἐννέα μῆνες πρὸ τῆς κατὰ τὸν 4ο αἰ. καθορισθείσας στὶς 25 Δεκεμβρίου Γεννήσεως τοῦ Κυρίου καί, τέλος, ἡ ὁριστικὴ θεσμοθέτηση καὶ διάδοση τῆς ἑορτῆς στὰ τέλη τοῦ 6ου-ἀρχὲς τοῦ 7ου αἰ.

βλ. σχετ.:

ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ Η ΕΟΡΤΗ ΤΗΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ τῆς Θεοτόκου; (παρὰ τὴν παντελῆ ἀπουσία καινοδιαθηκικῶν μαρτυριῶν)

 ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ Η ΕΟΡΤΗ ΤΗΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ τῆς Θεοτόκου; (παρὰ τὴν παντελῆ ἀπουσία καινοδιαθηκικῶν μαρτυριῶν)-2

ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ Η ΕΟΡΤΗ ΤΟΥ ΓΕΝΕΣΙΟΥ τῆς Θεοτόκου;

, , , ,

Σχολιάστε

Η ΜΗΤΕΡΑ ΤΩΝ ΛΕΛΥΤΡΩΜΕΝΩΝ

Ες τν Σύναξιν τς Κυρίας Θεοτόκου

Ἀρχιμ. Γεώργιος [Καψάνης, † 2014],
Προηγούμενος Ἱ. Μ. Ὁσίου Γρηγορίου Ἁγ. Ὄρους

synaxis.             Ὁ Κύριος τῶν ἁπάντων «ἔκλινεν οὐρανοὺς καὶ κατέβη» [Ψαλμ. ιζ´ 10] γενόμενος ἄνθρωπος «δι’ ἡμᾶς καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν». Καὶ ἡ Παναγία μας ταπεινὰ ὑπηρέτησε σ’ αὐτὸ τὸ μέγα μυστήριο. Γι’ αὐτὸ ἡ Ἐκκλησία σήμερα συνάγεται πρὸς τιμὴν τῆς Θεοτόκου.
.            Καὶ σκεπτόμεθα ὅλοι καὶ ἀναλογιζόμεθα, πόσα πολλὰ ὀφείλουμε στὴν Παναγία, διότι ἐὰν αὐτὴ δὲν εἶχε προσφέρει τὴν ἐλευθερία της στὸν Θεὸ ὁλοκληρωτικά, οὔτε ὁ Θεὸς θὰ εἶχε μπορέσει νὰ κατέβη καὶ νὰ γίνη ἄνθρωπος. Καὶ βλέπουμε εἰς ὅλο τὸ διάστημα τῆς ἐπιγείου ζωῆς της, ἀπὸ τότε ποὺ εἰσῆλθε εἰς τὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων στὸν Ναὸ τοῦ Σολομῶντος, ἀπὸ τότε ποὺ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον ἐπεφοίτησε καὶ συνέλαβε τὸν Θεάνθρωπο Χριστὸ εἰς τὴν ἁγία της κοιλία, ἀπὸ τότε ποὺ τὸν ἐγέννησε στὸ σπήλαιο τῆς Βηθλεέμ, καὶ μέχρι τῆς ἐνδόξου Μεταστάσεώς της, ὅτι ὅλη ἡ ζωή της ἦταν ζωὴ ἁγία, ἦταν ζωὴ τελείας ἀγάπης πρὸς τὸν Θεὸ καὶ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους. Ἴσως αὐτὸ τὸ «τελείας ἀγάπης» μόνο γιὰ τὴν Παναγία μποροῦμε νὰ τὸ ποῦμε. Καὶ γι’ αὐτὸ κατέστη ὄχι μόνο Μήτηρ τοῦ Λυτρωτοῦ ἀλλὰ καὶ , καὶ ἡ πρώτη τῶν λελυτρωμένων, καὶ ἡ προεξάρχουσα τῶν λελυτρωμένων. Γι’ αὐτὸ καὶ σὲ κάθε σύναξι τῆς Ἐκκλησίας ἡ Κυρία Θεοτόκος, ἡ Παναγία μας, προΐσταται τῶν λελυτρωμένων. Καὶ γι’ αὐτὸ ἐπαξίως σὲ κάθε Λειτουργία, μόλις κατέλθη τὸ Ἅγιο Πνεῦμα καὶ μεταβάλη τὸν ἄρτο καὶ τὸν οἶνο σὲ Σῶμα καὶ Αἷμα Χριστοῦ, ἐμεῖς ἐκφωνοῦμε· «ἐξαιρέτως τῆς Παναγίας ἀχράντου, ὑπερευλογημένης, ἐνδόξου Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας», καὶ οἱ ψάλται ψάλλουν τὸ «Ἄξιόν ἐστιν ὡς ἀληθῶς μακαρίζειν σε τὴν Θεοτόκον».
.              Ἔτσι λοιπὸν καὶ σήμερα ἰδιαιτέρως τὴν εὐχαριστοῦμε, τὴν εὐγνωμονοῦμε καὶ τὴν παρακαλοῦμε νὰ γίνη ἵλεως καὶ εὐσπλαγχνικὴ σὲ ὅλους μας, νὰ παραβλέψη τὴν ἀτέλειά μας, τὴν στενοχώρια, τὴν ὁποία τῆς δίνουμε κάθε τόσο, ὅταν ἁμαρτάνουμε, καὶ νὰ μᾶς ὁδηγήση ὅλους σὲ πραγματικὴ μετάνοια, σὲ πραγματικὴ καὶ εἰς βάθος ταπείνωσι, νὰ μᾶς σκεπάση μὲ τὴν Ἁγία της Σκέπη, μὲ τὴν Φωτεινή της Νεφέλη, μὲ τὸ Ἱερό της Μαφόριο. Νὰ μᾶς ἔχη πάντοτε ὑπὸ τὴν ἁγία της σκέπη καὶ μητρικὴ στοργὴ καὶ προστασία, καὶ τὴν ὥρα τοῦ θανάτου μας καὶ τὴν ὥρα τῆς κρίσεως, διότι ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι τὴν «πᾶσαν ἐλπίδα μου εἰς σὲ ἀνατίθημι Μῆτερ τοῦ Θεοῦ φύλαξον ἡμᾶς ὑπὸ τὴν Σκέπην σου».

ΠΗΓΗ: pemptousia.gr

 

, , ,

Σχολιάστε

«ΤΙ ΘΑΥΜΑΖΕΙΣ, ΜΑΡΙΑΜ;»

«Τί θαυμάζεις, Μαριάμ;»

τοῦ περιοδ. «Ο ΣΩΤΗΡ»,
ἀρ. τ. 2145, 15.12.16

.           Καθὼς φθάνουν τὰ Χριστούγεννα, ἡ μορφὴ τῆς Ἁγίας Θεοτόκου, τῆς Παναχράντου Μητέρας τοῦ Κυρίου μας, καταλαμβάνει ξεχωριστὴ θέση στὶς καρδιὲς τῶν πιστῶν. Ἔκτακτο τὸ μεγαλεῖο της, διότι μόνην ἐκείνην ἐξέλεξε ὁ Θεὸς νὰ γίνει ἐκλεκτὸ ὄργανο, ἀπὸ τὴν ὁποία ὁ Μονογενής Του Υἱὸς θὰ προσ­ελάμβανε τὴν ἀνθρώπινη φύση καὶ θὰ ἐρχόταν μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων ὡς Σω­­­­­τήρας καὶ Λυτρωτής.
.           Ἡ ὑμνολογία τῆς Ἐκκλησίας μας τὶς ἡμέρες αὐτὲς παρουσιάζει τὸ πανάγιο πρόσωπό της, τὴν τιμητικὴ θέση της καὶ τὴ στάση της στὸ Μυστήριο τῆς Γεννήσεως.
.           Σ’ ἕνα τροπάριο – κάθισμα τοῦ Ὄρ­θρου τῶν Χριστουγέννων, ὁ ἱερὸς Ὑ­μνογράφος ἀπευθύνεται πρὸς τὴν Παν­­αγία Θεοτόκο μ’ ἕνα ἐρώτημα:
.           «Τί θαυμάζεις Μαριάμ; τί ἐκθαμβεῖσαι τὸ ἐν σοί;»· τί κοιτᾶς, θαυμάζεις καὶ ἀ­πορεῖς, Μαριάμ; Γιατί ἐκπλήττεσαι μ’ αὐ­­­­τὸ ποὺ Σοῦ συμβαίνει;
.           Τὴν ἐρωτᾶ ὁ ἱερὸς ὐμνωδός, καὶ ἐ­κείνη ἀπαντᾶ: «Ὅτι ἄχρονον Υἱόν, χρό­νῳ ἐγέννησα, τοῦ τικτομένου τὴν σύλληψιν μὴ διδαχθεῖσα». Θαυμάζω καὶ ἀ­πορῶ, διότι τὸν ἄχρονο Υἱὸ τοῦ Θεοῦ τὸν γέννησα τώρα, σὲ ὁρισμένο χρόνο ὡς ἄνθρωπο, χωρὶς νὰ καταλάβω πῶς ἔγινε ἡ σύλληψη! «Ἄνανδρός εἰμι, καὶ πῶς τέξω Υἱόν; ἄσπορον γονὴν τίς ἑώρακεν; ὅπου Θεὸς δὲ βούλεται, νικᾶται φύσεως τάξις, ὡς γέγραπται». Εἶμαι Παρθένος, δὲν ἔχω ἄνδρα. Πῶς θὰ γεν­νήσω παιδί; Ὅταν ὅμως θέλει ὁ Θεός, ἀλλάζει ἡ φυσικὴ ροὴ τῶν πραγμάτων, ἀλλάζουν οἱ φυσικοὶ νόμοι!
.           Προσπαθεῖ ὁ ἱερὸς Ὑμνογράφος στὸ τροπάριο αὐτὸ ν’ ἀποτυπώσει τὴν ἔκ­πληξη τῆς Παναγίας μας ἐνώπιον τοῦ μοναδικοῦ γεγονότος τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ. Ἀλλὰ τὸ τροπάριο αὐτό, ἐκφράζει καὶ τὴν ἔκπληξη τοῦ κάθε ἀνθρώπου μπροστὰ στὸ θεϊκὸ Μυστήριο.
.           «Τί θαυμάζεις Μαριάμ;», εἶναι καὶ ἡ δική μας ἀπορία. Πῶς ὁ Θεὸς γίνεται ἄνθρωπος, πῶς ὁ ἀχώρητος Θεὸς χωράει στὰ σπλάχνα μιᾶς Παρθένου; Θαυ­μάζεις (ἀπορεῖς) γιὰ τὴν ταπείνωση, τὴ συγκατάβαση ποὺ βλέπεις νὰ ἔχει «ὁ Βασιλεὺς τῶν βασιλευόντων καὶ Κύριος τῶν κυριευόντων»; Ἐκπλήττεσαι ἀπὸ τὴν ἄγνοια, τὴν ἀδιαφορία καὶ τὴν ψυχρότητα τῶν ἀνθρώπων;
.           Ὅσο ὅμως καὶ ἂν ὁ ἱερὸς Ὑμνογράφος προσπαθεῖ νὰ παρουσιάσει τὴν ἀπορία – ἔκπληξη τῆς Θεοτόκου καὶ νὰ δώσει ὁ ἴδιος ἀπαντήσεις, τὸ ἱερὸ Εὐαγγέλιο μᾶς πληροφορεῖ πὼς ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος ὅλο αὐτὸ τὸ γεγονὸς τὸ διῆλθε μὲ σιωπὴ καὶ «πάντα συνετήρει… ἐν τῇ καρδίᾳ αὐ­­τῆς» (Λουκ. β´ 19)· συγκρατοῦσε ὅλα αὐτὰ μέσα στὴν καρδιά της.
.           Ἡ Παναγία μας σιωπηλὴ στέκεται δίπλα καὶ ἀτενίζει τὸ θεῖο Βρέφος. Ὑπηρετεῖ τὸ σχέδιο τοῦ Θεοῦ μέσα στὴ σιωπή της. Δὲν ἐκφράζεται γιὰ τίποτε ἀπὸ ὅσα ἔζησε τὴν ὥρα τοῦ Εὐαγγελισμοῦ, τὴ στιγμὴ τῆς θείας Γεννήσεως, τῆς προσ­κυνήσεως τῶν Ποιμένων καὶ τῶν Μά­γων. Καμία λέξη στὰ χείλη της· ἕνα εἶναι τὸ φρόνημά της, πὼς αὐτὴ εἶναι δούλη τοῦ Κυρίου ἕτοιμη νὰ ἐκτελέσει τὸ θέλημά Του. Τὴν ὅποια ἔκπληξη – ἀπορία τὴν κρατᾶ μέσα της. Πιστεύει ἀκράδαντα πὼς Αὐτὸς εἶναι ὁ Μεσσίας καὶ Λυτρωτὴς τοῦ κόσμου.
.           Χριστούγεννα πλησιάζουν, καὶ ἡ σκέψη μας στρέφεται στὸ σπήλαιο τῆς Βηθλεέμ, ὅπου ὁ Χριστὸς γεννᾶται.
.           Ξεχωριστὴ ἡ θέση της Παναγίας μας. Θὰ τὴ δοῦμε κατὰ τὴ μεγάλη ἡμέρα τῶν Χριστουγέννων νὰ παραστέκει στὸν Υἱό της μέσα στὴ φτωχικὴ φάτνη Του. Σεμνὰ καὶ ταπεινὰ σκύβει ἐπάνω Του καὶ Τὸν φροντίζει. Θὰ ἀποθέσουμε εὐλαβικὸ ἀσπασμὸ στὸν Υἱό της καὶ θὰ τὴν ὑμνήσουμε. Τὸ παράδειγμα τῆς Θεοτόκου νὰ μᾶς διδάξει. Μὲ θαυμασμό, μὲ σιωπὴ νὰ πλησιάσουμε τὸ Μυστήριο, γιὰ νὰ δυναμώσει ἡ πίστη μας.
.           Ἂς ἀφήσουμε τὴ σκέψη μας νὰ ἐμβαθύνει στό μεγάλο γεγονός, ἡ καρδιά μας ἂς συγκινηθεῖ μπροστὰ στὴ Φάτνη, ἡ ζωή μας νὰ ἀλλάξει.
.           Ἂς σιωπήσουμε καὶ ἂς θαυμάσουμε. Ὁ μεγάλος θαυμασμὸς ἀφήνει ἄφωνο τὸν ἄνθρωπο, τὸν κάνει νὰ χάνει τὰ λόγια του, τὸν συγκλονίζει!
.           Μή μείνουμε ὅμως μόνο στὸ θαυμασμό· νὰ προχωρήσουμε καὶ σὲ γενναῖες ἀποφάσεις στὸν καθημερινό μας ἀγώνα. Νὰ ἀγαπήσουμε τὸν Κύριο, νὰ πιστέψουμε σ’ Αὐτόν. Αὐτὸ τὸ Βρέφος εἶ­­ναι ὁ Κύριος τῆς ἱστορίας καὶ τοῦ κόσμου. Σ’ Αὐτὸν νὰ ἀναθέσουμε τὴ ζωὴ καὶ νὰ ἀποθέσουμε τὶς ἐλπίδες μας.

 

,

Σχολιάστε

ΘΑΥΜΑ: ΜΙΛΗΣΕ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΓΟΡΓΟΫΠΗΚΟΟ!

Θαμα σ 18χρονο στ Δοχειαρίου!
Μίλησε γιὰ πρώτη φορὰ μπροστὰ στὴν εἰκόνα

τῆς Παναγίας τῆς Γοργοεπηκόου

 Τῆς ἐφημ. «Δημοκρατία»
14.12.2016

βλ. σχετ.: ΠΑΡΑΚΛΗΣΙ ΕΙΣ ΤΗΝ «ΓΟΡΓΟΫΠΗΚΟΟΝ» ΚΥΡΙΑΝ ΘΕΟΤΟΚΟΝ

.               Συγκίνηση καὶ δέος προκαλεῖ τὸ θαῦμα, ποὺ ἐξιστόρησε ὁ μοναχὸς Γαβριὴλ ἀπὸ τὴ Μονὴ Δοχειαρίου τοῦ Ἁγίου Ὄρους γιὰ ἕναν 18χρονο μουγκό, ὁ ὁποῖος μίλησε γιὰ πρώτη φορὰ στὴ ζωή του, μόλις βρέθηκε μπροστὰ στὴν εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς Γοργοεπηκόου! Σύμφωνα μὲ τὴ μαρτυρία, ὁ νεαρὸς εἶχε πρόβλημα ὁμιλίας, ἀλλά, ὅταν βρέθηκε στὸ Ἅγιον Ὄρος καὶ προσκύνησε τὴ θαυματουργὴ εἰκόνα τῆς Παναγίας στὴν Ἱερὰ Μονὴ Δοχειαρίου, ἄρχισε νὰ μιλάει καθαρά! Τὸ συγκλονιστικὸ γεγονὸς περιέγραψε καθηλώνοντας τοὺς πιστοὺς ὁ μοναχός, εὑρισκόμενος στὴν Καλαμαριὰ κατὰ τὴν ὑποδοχὴ τοῦ ἀντιγράφου τῆς θαυματουργῆς εἰκόνας.
.               Ὁ μοναχὸς Γαβριὴλ ἐκπροσωποῦσε τὸν ἡγούμενο τῆς μονῆς Δοχειαρίου, ἀρχιμανδρίτη Γρηγόριο, ὁ ὁποῖος ἔδωσε τὴν εὐλογία του γιὰ νὰ μεταφερθεῖ τὸ ἱερὸ ἀντίγραφο τῆς θαυματουργῆς εἰκόνας στὴν Καλαμαριὰ στὶς ἀρχὲς Δεκεμβρίου. Μέσα στὸν κατάμεστο ναὸ ὁ γέροντας μίλησε γιὰ τὴ θαυματουργὴ εἰκόνα καὶ περιέγραψε ἕνα θαυμαστὸ γεγονός.
.               Σύμφωνα μὲ ὅσα εἶπε, ὁ 18χρονος Σκοπιανὸς ἀπὸ τὴν πόλη Στρώμνιτσα, ποὺ ἀντιμετώπιζε πρόβλημα ὁμιλίας, ἔμαθε γιὰ τὴν Ἱερὰ Μονὴ Δοχειαρίου καὶ θέλησε νὰ τὴν ἐπισκεφθεῖ γιὰ νὰ προσκυνήσει τὴ θαυματουργὴ εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς Γοργοεπηκόου. Αὐτὸς, ποὺ τοῦ μίλησε γιὰ τὴν εἰκόνα, ἦταν ἕνας γνωστὸς τῆς οἰκογένειάς του ἀπὸ τὴ Θεσσαλονίκη, ὁ ὁποῖος τὸν βοήθησε νὰ φτάσει στὸ περιβόλι τῆς Παναγιᾶς. Συνοδευόμενος ἀπὸ τὸν πατέρα του, ὁ νεαρός, ποὺ δὲν εἶχε μιλήσει ποτὲ στὴ ζωή του καὶ ἔβγαζε μόνο ἄναρθρες κραυγές, ἔφτασε στὸ μοναστήρι στὰ τέλη Νοεμβρίου.
.               «Ἐκεῖ τὸν ὑποδέχθηκε ὁ μοναχὸς Γαβριήλ, ὁ ὁποῖος εἶναι προσμονάριος, δηλαδὴ ἔχει τὸ διακόνημα νὰ ὑποδέχεται προσκυνητὲς καὶ νὰ κάνει παρακλήσεις στὴν Παναγία, ὅταν τοῦ τὸ ζητοῦν. Ὁ μοναχὸς δέχθηκε τὸν πατέρα καὶ τὸν γιό του, ὁ ὁποῖος δὲν μιλοῦσε καθόλου. Ὅση ὥρα ἔκανε παράκληση ὁ Γαβριήλ, ὁ πατέρας τοῦ νεαροῦ ἔκλαιγε. Μόλις τελείωσε ὁ μοναχός, ὁ γιὸς κοίταξε τὸν πατέρα του καὶ τοῦ εἶπε μὲ καθαρὴ φωνή: “Πατέρα, μὴν κλαῖς”! Ἂν καὶ δὲν μιλοῦσε πρὶν φτάσει στὸ μοναστήρι, στὴ συνέχισε ἄρχισε νὰ ὁμιλεῖ κανονικά!» περιέγραψε συγκλονισμένος ὁ μητροπολίτης Νέας Κρήνης καὶ Καλαμαριᾶς κ. Ἰουστίνος, ὁ ὁποῖος ἦταν παρὼν στὴν ὑποδοχὴ τῆς εἰκόνας καὶ ἄκουσε τὸ κήρυγμα τοῦ μοναχοῦ Γαβριήλ.
.               Τὴν ἐξιστόρηση τοῦ θαύματος ἄκουσαν καὶ οἱ ἑκατοντάδες πιστοὶ ποὺ ὑποδέχθηκαν τὴν ἱερὴ εἰκόνα στὴν κεντρικὴ πλατεία τῆς πόλης καὶ τὴ συνόδευσαν μὲ πομπὴ στὸν Καθεδρικὸ Ναὸ τοῦ Ἁγίου Νικολάου στὴν Ἀρετσού, ὅπου ἐνθρονίστηκε ἀπὸ τὸν μητροπολίτη Νέας Κρήνης καὶ Καλαμαριᾶς. Ὅπως ἀναφέρουν ἐκκλησιαστικοὶ κύκλοι, ἡ εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς Γοργοεπηκόου ἔχει κάνει πολλὰ θαύματα, ὡστόσο τὰ περισσότερα βλέπουν σπάνια τὸ φῶς τῆς δημοσιότητας, καθὼς δὲν εἶναι στὶς προθέσεις τῆς ἐκκλησίας νὰ τὰ δημοσιοποιεῖ.

Ἀπὸ τὸ 1563 «ἀκούει γρήγορα τοὺς πιστοὺς»

.               Ἡ τοιχογραφία τῆς Παναγίας τῆς Γοργοεπηκόου (ὀνομάζεται ἔτσι ἐπειδὴ «ἀκούει γρήγορα τοὺς πιστούς»), ποὺ φυλάσσεται ἀπὸ τὸ 1563 στὴ Μονὴ Δοχειαρίου, εἶναι ἡ γνωστότερη θαυματουργὴ εἰκόνα τοῦ Ἁγίου Ὄρους ἀμέσως μετὰ τὴν Παναγία τὴν Πορταΐτισσα τῆς Μονῆς Ἰβήρων καὶ τὴν Παναγία «Ἄξιόν Ἐστι».
.               Τὸ 1646 ἕνας μοναχός, ὀνόματι Νεῖλος, περνοῦσε μπροστὰ ἀπὸ τὴν εἰκόνα κρατώντας ἀναμμένα δαδιά. Μία βραδιὰ ἄκουσε μία φωνὴ νὰ τοῦ λέει: «Μὴν περνᾶς ἀπὸ ἐδῶ καὶ μαυρίζεις τὸν τόπο μὲ καπνό»! Ὁ μοναχὸς δὲν ἔδωσε σημασία, ὕστερα ὅμως ἀπὸ λίγες ἡμέρες, ὅταν ξαναπέρασε μὲ ἀναμμένα δαδιά, ἄκουσε πάλι τὴ φωνή: «Ὦ, μοναχὲ ἀμόναχε, ἕως πότε θὰ συνεχίζεις νὰ καπνίζεις τὴ μορφή μου καὶ νὰ μὲ μαυρίζεις χωρὶς νὰ μὲ τιμᾶς;»
.           Ἡ τιμωρία γιὰ τὴν ἀνυπακοή του ἦταν νὰ χάσει τὸ φῶς του. Ὁ μοναχὸς κατασκεύασε ἕνα στασίδι μπροστὰ στὴν εἰκόνα τῆς Παναγίας καὶ τὴν παρακαλοῦσε συνεχῶς νὰ τοῦ συγχωρέσει τὸ ἐξ ἀπροσεξίας ἁμάρτημα. Καὶ ἡ Θεοτόκος εἰσάκουσε τὴν προσευχή του.

[…]

Ἡ μονὴ ποὺ κτίστηκε ἀπὸ τὸν ὑποτακτικό τοῦ ἁγίου Ἀθανασίου

.               Ἡ Ἱερὰ Μονὴ Δοχειαρίου εἶναι ἡ πρώτη ποὺ ὑποδέχεται ἀπὸ τὰ δυτικά τοὺς προσκυνητὲς στὸ Περιβόλι τῆς Παναγίας. Ἀρχικὰ χτίστηκε τὸν 11ο αἰώνα στὴν περιοχὴ τῆς Δάφνης ἀπὸ τὸν ὑποτακτικὸ τοῦ ἁγίου Ἀθανασίου, τὸν Εὐθύμιο Δοχειάρη (ἀποθηκάριος), καὶ ἀφιερώθηκε στὸν ἅγιο Νικόλαο. Πειρατὲς κατέστρεψαν τὸ μοναστήρι, τὸ ὁποῖο ξαναχτίστηκε τὸ 1578 στὸν σημερινὸ χῶρο ὅπου βρίσκεται ἡ Μονὴ Δοχειαρίου.
.               Ὕστερα ἀπὸ ἕνα θαῦμα τῶν ἁγίων Ἀρχαγγέλων, χάρη στὸ ὁποῖο σώθηκε ἕνα παιδί, τὸ μοναστήρι ἑορτάζει κάθε χρόνο στὶς 8 Νοεμβρίου. Τὸν 17ο καὶ τὸν 18ο αἰώνα χτίστηκαν νέες πτέρυγες καὶ τὸ καμπαναριό. Τὸ 1783 κατασκευάστηκαν τὸ ἀξιόλογο τέμπλο καὶ τὸ περίφημο ξυλόγλυπτο κιβώριο τῆς ἁγίας τράπεζας.
.               Σήμερα ἡ μονὴ ἔχει 10 παρεκκλήσια, πολλὰ ἀπὸ τὰ ὁποῖα εἶναι τοιχογραφημένα. Τὸ ὑψηλὸ καθολικὸ τῆς μονῆς τοιχογραφήθηκε τὸ 1568 ἀπὸ τὸν Τζώρτζη καὶ οἱ τοιχογραφίες εἶναι θαυμάσιες. Τὸ τέμπλο καὶ τὸ κιβώριο, ποὺ εἶναι ξυλόγλυπτα, πλούσια σὲ σχήματα καὶ φυτικὸ διάκοσμο, θεωροῦνται τὰ ὡραιότερα τοῦ Ἁγίου Ὄρους.
.               Στὴ Μονὴ Δοχειαρίου ὑπάρχει ἡ θαυματουργὴ εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς Γοργοεπηκόου, μία τοιχογραφία ποὺ βρίσκεται ἔξω ἀπὸ τὴν τράπεζα σὲ ἰδιαίτερο παρεκκλήσι, στὸ ὁποῖο καθημερινὰ ἕνας ἱερομόναχος ψάλλει παράκληση πρὸς τὴ Θεοτόκο, ζητώντας βοήθεια γιὰ τοὺς χριστιανούς.

ΠΗΓΗ: dimokratianews.gr

 

, , ,

Σχολιάστε

ΤΟ ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΥΔΟΚΙΑΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο
τοῦ Μητρ. Ναυπάκτου Ἱεροθέου
«ΟΙ ΘΕΟΜΗΤΟΡΙΚΕΣ ΕΟΡΤΕΣ»
– Τὰ ἱστορικὰ καὶ θεολογικὰ τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου,

ἔκδ. Ἱ. Μ. Γενεθλίου τῆς Θεοτόκου (Πελαγίας), 2016,
σελ. 122-125

Ἠλ. στοιχειοθ. «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ»

.               Ἡ ἑορτὴ τῶν Εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου στὸ ναὸ εἶναι ἡ ἀρχὴ προετοιμασίας τοῦ ἀνθρώπινου γένους γιὰ τὴν ἐνανθρώπηση τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου τοῦ Θεοῦ. Βέβαια, μὲ τὴ γέννηση τῆς Παναγίας ἀρχίζει ἡ ἀντίστροφη μέτρηση, ἀλλὰ μὲ τὴν εἴσοδό της στὸ ναὸ τὸ ἀνθρώπινο γένος εἰσέρχεται στὴν τελικὴ εὐθεία τῆς σωτηρίας του. Μετὰ ἀπὸ δώδεκα χρόνια θὰ ἀκολουθήσει τὸ γεγονὸς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου.
.             Στὸ ἀπολυτίκιο τῆς ἑορτῆς τῶν Εἰσοδίων παρατίθεται ὅλη ἡ θεολογία τῆς Ἐκκλησίας πάνω σὲ αὐτὸ τὸ μεγάλο γεγονός. «Σήμερον τῆς εὐδοκίας θεοῦ τὸ προοίμιον καὶ τῆς τῶν ἀνθρώπων σωτηρίας ἡ προκήρυξις. Ἐν ναῷ τοῦ Θεοῦ τρανῶς ἡ Παρθένος δείκνυται, καὶ τὸν Χριστὸν τοῖς πᾶσι προκαταγγέλλεται. Αὐτῇ καὶ ἡμεῖς μεγαλοφώνως βοήσωμεν· χαῖρε τῆς οἰκονομίας τοῦ κτίστου ἡ ἐκπλήρωσις».
.         Ἡ ἑορτὴ τῶν Εἰσοδίων εἶναι προοίμιο τῆς εὐδοκίας τοῦ Θεοῦ, προκήρυξη τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων καὶ ἐκπλήρωση τῆς οἰκονομίας τοῦ Κτίστου. Φαίνεται ἔντονα ὅτι ὁ ἱερὸς κειμενογράφος ὑπογραμμίζει τὴν ὅλη θεολογία τῆς ἑορτῆς.
.             Προοίμιο εἶναι ἡ ἀρχή, ὁ πρόλογος ἑνὸς βιβλίου καὶ ἀπὸ τὸν πρόλογο μποροῦμε νὰ καταλάβουμε τὸ περιεχόμενο καὶ τὴν ἀξία τοῦ βιβλίου. Ἡ Παναγία εἶναι ἡ ἀρχὴ καὶ ὁ πρόλογος τοῦ βιβλίου τῆς εὐδοκίας τοῦ Θεοῦ. Εὐδοκία εἶναι ἡ εὔνοια, ἡ εὐαρέσκεια. Ὁ Θεὸς ἀγαπᾶ τὸ ἀνθρώπινο γένος καὶ δὲν μποροῦσε νὰ τὸ βλέπη νὰ βρίσκεται στὸ σκοτάδι τῆς ἀγνωσίας, ὁπότε ἀπὸ ἀγάπη θέλησε νὰ ἐνανθρωπήση. Εὐδοκία τοῦ Θεοῦ εἶναι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, τὸ δεύτερο πρόσωπο τῆς Ἁγίας Τριάδος, διὰ τοῦ Ὁποίου πραγματοποιήθηκε ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρωπίνου γένους. Ἄλλωστε, αὐτὴ εἶναι ἡ μαρτυρία τοῦ Πατρὸς ποὺ τὴν ἔδωσε δύο φορές, ἤτοι κατὰ τὴν Βάπτιση τοῦ Υἱοῦ στὸν Ἰορδάνη ποταμὸ καὶ κατὰ τὴν Μεταμόρφωσή Του στὸ ὄρος Θαβώρ: «Οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς ἐν ᾧ εὐδόκησα» (Ματθ. γ΄,17, Μάτθ. ιζ΄, 5). Ἡ Παναγία μὲ τὴν εἴσοδό της στὸ νὰ προετοιμάζει τὴν ἔλευση τῆς πραγματικῆς εὐδοκίας τοῦ Θεοῦ στὸν κόσμο.
.               Προκήρυξη εἶναι ἡ δημόσια ἀγγελία καὶ μάλιστα ἡ ἀγγελία διὰ τοῦ κήρυκος. Οἱ προφῆτες ἀνέμεναν τὸν λυτρωτή, ἀλλὰ μὲ τὴν εἴσοδο τῆς Παναγίας στὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων ἀναγγέλλεται δημοσίως αὐτὴ ἡ ἔλευση. Εἶναι μία προκήρυξη, ποὺ ἔγινε ἀντιληπτὴ ἀπὸ μερικούς, ἀπὸ ἐκείνους ποὺ εἶχαν προφητικὴ ἐνόραση καὶ τὴν ὁδήγησαν στὰ Ἅγια τῶν Ἅγίων. Ἦταν παράδοξο πράγμα νὰ ὁδηγηθῆ μία μικρὴ κόρη μέσα στὸν ἄδυτο αὐτὸν χῶρο, ἀλλὰ αὐτὸ τὸ γεγονὸς ἔγινε μόνον μέσα ἀπὸ τὴν ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ γιὰ νὰ συναντήση τὸν μόνον ἀληθινὸ Ἀρχιερέα, τὸν Χριστό.
.               Προκήρυξη, λοιπόν, ἦταν τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων, ἡ ὁποία δὲν θὰ μποροῦσε νὰ πραγματοποιηθῆ διαφορετικὰ παρὰ μόνον μὲ τὴν εὐδοκία, τὴν ἀγάπη, τὴν φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ. Σωτηρία δὲν εἶναι ἡ ἀπελευθέρωση ἀπὸ κάτι, ἀλλὰ ἡ κοινωνία μὲ κάποιον, δηλαδὴ τὸν Χριστό. Σωτηρία δὲν εἶναι ἡ ἔξοδος ἀπὸ τὸν κόσμο, ἀλλὰ ἡ κοινωνία μὲ τὸν Χριστὸ μέσα στὴν ἱστορία. Ἡ λέξη σωτηρία προέρχεται ἀπὸ τὶς λέξεις σῶον καὶ τηρῶ, ποὺ σημαίνει ὅτι διατηρεῖται ὁλόκληρος ὁ ἄνθρωπος ποὺ ἀποτελεῖται ἀπὸ ψυχὴ καὶ σῶμα, ἀλλὰ συγχρόνως ἔχει καὶ μὲ τὸ πνεῦμα του κοινωνία μὲ τὸν Χριστό.
.           Ἡ Παρθένος εἰσέρχεται στὸν ναὸ καὶ προκαταγγέλλεται σὲ ὅλους ὁ Χριστός. Ἡ Θεοτοκολογία συνδέεται στενὰ μὲ τὴν Χριστολογία, ἀφοῦ ἡ δόξα τῆς Παναγίας εἶναι ὁ καρπὸς τῆς κοιλιᾶς της, εἶναι ἡ δόξα τοῦ Υἱοῦ της. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς πολὺ λίγοι ἄνθρωποι τὸ κατάλαβαν τὴν ἐποχὴ ἐκείνη, ἀλλὰ ἐμεῖς σήμερα, γιορτάζοντας τὸ γεγονὸς τῶν Εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου στὸ ναό, προετοιμαζόμαστε γιὰ τὴν ἔλευση τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων. Γιὰ αὐτὸ αὐτὴν τὴν ἡμέρα ψάλλονται γιὰ πρώτη φορὰ οἱ καταβασίες τῶν Χριστουγέννων, ποὺ ἀρχίζουν μὲ τὸ «Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε…».
.             Βλέποντας τὸ εὐλογημένο κοράσιο νὰ εἰσέρχεται στὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων γιὰ νὰ συναντήση τὸν ἀρχιερέα Χριστὸ κράζουμε μὲ μεγάλη φωνὴ ὅτι αὐτὸ εἶναι ἡ ἐκπλήρωση τῆς οἰκονομίας τοῦ Κτίστου. Οἰκονομία χαρακτηρίζεται ἡ ἐνανθρώπηση τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου τοῦ Θεοῦ, γιατί μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο οἰκονόμησε ὁ Θεὸς τὴν σωτηρία τῶν ἀνθρώπων. Ἡ πτώση τοῦ ἀνθρώπου ἦταν τόσο βαθιά, ὥστε μόνος του δὲν μποροῦσε νὰ ἀνυψωθῆ, ἀλλὰ ἔπρεπε ἐκεῖνος νὰ ταπεινωθῆ, νὰ κενωθῆ γιὰ νὰ ἀνεβάση τὸν ἄνθρωπο στὸ ὕψος. Βέβαια, ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου ἐπιτυγχάνεται μὲ τὴ συνέργεια Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου. Ἔτσι, γιὰ νὰ πραγματοποιηθῆ ἡ γέννηση τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου τοῦ Θεοῦ, Ἔπρεπε νὰ εὑρεθῆ τὸ κατάλληλο πρόσωπο, ποὺ νὰ διαθέτη ὅλη τὴν ψυχοσωματικὴ καθαρότητα.
.           Ἡ ἑορτὴ τῶν Εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου στὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων εἶναι προοίμιο τῆς εὐδοκίας τοῦ Θεοῦ, προκήρυξη τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων, προκαταγγελία τῆς ἐλεύσεως τοῦ Χριστοῦ καὶ ἐκπλήρωση τῆς οἰκονομίας τοῦ Κτίστου. Αὐτὸ εἶναι τὸ μεγάλο Πρόσωπο μέσα στὴν ἱστορία, ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ μεγάλο ἔργο, τὸ ὁποῖο ἐπιτέλεσε.

, , , , , ,

Σχολιάστε

ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ Η ΕΟΡΤΗ ΤΩΝ ΕΙΣΟΔΙΩΝ τῆς Θεοτόκου;

Ἡ ἑορτὴ τῶν Εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου

Ἀπὸ τὸ βιβλίο
Γεωργίου Ν. Φίλια, καθηγ. Πανεπ. Ἀθηνῶν:
«Οἱ Θεομητορικὲς Ἑορτὲς στὴ Λατρεία τῆς Ἐκκλησίας»,
ἐκδ. «Γρηγόρη», Ἀθῆναι, 2002, σελ. 59-63

Ἡ δημιουργία τῆς ἑορτῆς

.               Τὸ κατὰ τὴν 21η Νοεμβρίου ἑορταζόμενο γεγονὸς τῶν Εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου στὸ ναὸ ἀποτελεῖ μία ἀκόμα θεομητορικὴ ἑορτή, ἡ ὁποία ἐμφανίστηκε σταδιακῶς καὶ δι᾽ ὁρισμένων συγκυριῶν. Τὰ γεγονότα τῆς ἑορτῆς δὲν μαρτυροῦνται στὰ Εὐαγγέλια, μνημονεύει δὲ αὐτὰ τὸ Πρωτευαγγέλιο τοῦ Ἰακώβου, στὸ ὁποῖο περιγράφεται πῶς ἡ Παρθένος ὁδηγήθηκε ἀπὸ τὸ τρίτο ἔτος τῆς ἡλικίας της στὸ ναό, ὅπου καὶ ἔμεινε ἕως τὸ δωδέκατο ἔτος. […] Ὅπως διαπιστώθηκε καὶ περὶ τῶν ὑπολοίπων θεομητορικῶν ἑορτῶν, τὰ Εἰσόδια ἦσαν γνωστὰ ὡς γεγονὸς στὴν ἐκκλησιαστικὴ παράδοση προφανῶς ἀπὸ τοὺς ἀποστολικοὺς χρόνους, ἑορτὴ ὅμως εἰς ἀνάμνηση τοῦ γεγονότος αὐτοῦ δὲν μαρτυρεῖται κατὰ τοὺς πέντε πρώτους αἰῶνες.
.               Μία σειρὰ γεγονότων συνεργοῦν στὴ διαμόρφωση τῆς ἑορτῆς. Τὸ πρῶτο καὶ βασικὸ γεγονὸς εἶναι ἡ ἀνέγερση ἀπὸ τὸν Ἰουστινιανὸ Α΄ (527-565) στὰ Ἱεροσόλυμα μιᾶς μεγαλοπρεποῦς βασιλικῆς, ἡ ὁποία ἐπονομάστηκε «Νέα Ἐκκλησία» ἤ «Ἁγία Μαρία ἡ Νέα». Ὁ ναὸς αὐτὸς κτίστηκε στὴ νότια πλευρὰ τοῦ ναοῦ τῶν Ἱεροσολύμων, πάνω στὴν κορυφὴ τοῦ λόφου «Μορία». Γνωρίζουμε ὅτι στὶς 20 Νοεμβρίου τοῦ 543 ἐγκαινιάστηκε ἡ «Νέα Ἐκκλησία». Δὲν πρέπει νὰ παραθεωρεῖται τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ἱεροσολυμιτικὴ Ἐκκλησία ἀπέκτησε ἰδιαίτερη αἴγλη μετὰ τὴν ἀνακήρυξη τῶν Ἱεροσολύμων σὲ Πατριαρχεῖο τὸ 455. Τὴν ἴδια ἐποχὴ ἀκμάζει ὁ παλαιστινὸς μοναχισμὸς (ἅγ. Σάββας, Θεοδόσιος ὁ Κοινοβιάρχης, Μέγας Εὐθύμιος), ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἀναπτύχθηκε ἰδιαίτερη τιμὴ πρὸς τὸ πρόσωπο τῆς Θεοτόκου. Οἱ παράμετροι αὐτὲς εἶναι σημαντικὲς γιὰ νὰ κατανοήσουμε τὸ γεγονὸς ἐμφανίσεως τῆς ἑορτῆς τῶν Εἰσοδίων.
.               Ἀρκετοὶ μελετητὲς πιστεύουν ὅτι ἡ ἡμερομηνία τῶν ἐγκαινίων τοῦ ναοῦ ὑπῆρξε ἡ ἀφορμὴ γιὰ τὸν καθορισμὸ τῆς ἑορτῆς τῶν Εἰσοδίων, δεδομένης τῆς γειτνιάσεως τῆς «Νέας Ἐκκλησίας» μὲ τὸ ναὸ τῶν Ἱεροσολύμων, ὅπου ἔλαβαν χώρα τὰ γεγονότα τῶν Εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου. […] Πότε ὅμως ἡ ἡμερομηνία τῶν ἐγκαινίων ἀπετέλεσε τὸ ἔναυσμα καθορισμοῦ τῆς ἡμερομηνίας τῶν Εἰσοδίων; Ὑπῆρξε συνεορτασμὸς τῶν δύο γεγονότων, ἢ ἡ ἑορτὴ τῶν Εἰσοδίων διαδέχθηκε καὶ ὑπεκατέστησε τὴν ἑορταστικὴ ἀνάμνηση τῶν ἐγκαινίων; Στὰ ἐρωτήματα αὐτὰ δὲν ὑπάρχει σαφὴς ἀπάντηση. […]
.               Γνωρίζουμε ὅτι ὁ ναὸς τῶν Ἱεροσολύμων μετατράπηκε σὲ μουσουλμανικὸ τέμενος ἀπὸ τοὺς Ἄραβες τὸ 638. Ἄς θεωρηθεῖ νόμιμο νὰ συμπεράνουμε ὅτι, ὅταν πλέον παύει νὰ ὑφίσταται κάποιος ναός, τότε χάνεται καὶ ἡ ἀνάμνηση τῶν ἐγκαινίων του. Ἐὰν τὸ ὅλο σκεπτικὸ εὐσταθεῖ, μετὰ τὸ 638 ἐπισυμβαίνει ἡ ὑποκατάσταση τῆς ἑορτῆς τῶν ἐγκαινίων μὲ τὴν ἑορτὴ τῶν Εἰσοδίων, τὰ ὁποῖα (Εἰσόδια) καθορίζονται μία ἡμέρα μετὰ τὴν ἡμερομηνία τῶν ἐγκαινίων, ἑπομένως στὶς 21 Νοεμβρίου. Πρέπει ἑπομένως νὰ συμπεράνουμε ὅτι ἡ ἑορτὴ τῶν Εἰσοδίων ὑφίσταται στὰ Ἱεροσόλυμα τὸ 685, ὅταν ὁ Ἀνδρέας Κρήτης ἐγκαταλείπει τὴν πόλη γιὰ νὰ ἐγκατασταθεῖ στὴν Κωνσταντινούπολη. Εὔλογο, ἐπίσης, εἶναι τὸ συμπέρασμα ὅτι ὁ Ἀνδρέας Κρήτης ὑπῆρξε ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἑορτῆς στὴν Κωνσταντινούπολη, μὲ δεδομένη μάλιστα τὴν ἐπισήμανση τοῦ Γερμανοῦ Κωνσταντινουπόλεως (ἀρχὲς τοῦ 8ου αἰ.) ὅτι ἡ ἑορτὴ τῶν Εἰσοδίων ἦταν «ἀρτιύμνητη», δηλαδὴ νεοσύστατη»[…]
.               Ἡ θεσμοθέτηση μιᾶς ἑορτῆς δὲν συνεπάγεται ταυτοχρόνως καὶ τὴ διάδοση καὶ παγίωσή της στὴν ἑορτολογικὴ συνείδηση τῆς Ἐκκλησίας. Τὸ ἴδιο συνέβη καὶ μὲ τὴν ἑορτὴ τῶν Εἰσοδίων: ἡ περαιτέρω ἀνάπτυξή της σημειώνεται μετὰ τὸν 9ο αἰ., ἡ δὲ ὁριστικὴ καὶ καθολικὴ ἐπικράτησή της ἐπισυμβαίνει τὸν 12ο αἰ., ὅταν ὁ αὐτοκράτορας Μανουὴλ Α´ Κομνηνὸς (1143- 1180) τὴν καθιερώνει ὡς ἡμέρα ἀργίας. […]
.             Στὴν Δύση ἡ θεσμοθέτηση τῆς ἑορτῆς καθυστέρησε ἀκόμα περισσότερο σὲ σχέση μὲ τὴν Ἀνατολή. Ἐμφανίστηκε μὲν μεμονωμένα κατὰ τὸ 10ο καὶ 11ο αἰ., ἡ εἰσαγωγή της ὅμως στὸ ἑορτολόγιο τῆς δυτικῆς Ἐκκλησίας πραγματοποιήθηκε τὸ 14ο αἰ. […] Τὸ 1372 ἑορτάστηκαν ἐπισήμως γιὰ πρώτη φορὰ στὴν δυτικὴ «ἐκκλησία» τὰ Εἰσόδια τῆς Θεοτόκου.

[…]

, , ,

Σχολιάστε