Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Παιδιά

“ΜΕΝΟΥΜΕ ΣΠΙΤΙ” ΜΕ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΣ: ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΕΥΛΟΓΙΑ (Δ. Νατσιός)

Μένουμε σπίτι μ τ παιδιά μας: μία πραγματικ ελογία
Δημ. Νατσιός
Δάσκαλος-Κιλκίς

Τρία πράγματα μᾶς θυμίζουν τὸν χαμένο παράδεισο: τὸ ἄρωμα τῶν λουλουδιῶν, τὸ κελάιδισμα τῶν πουλιῶν καὶ τὸ γέλιο τῶν παιδιῶν. (Ντοστογιέφσκι)

.                Ὅ,τι ἀκολουθεῖ γράφεται κυρίως γιὰ παιδιὰ τοῦ Δημοτικοῦ σχολείου. Νὰ σημειώσω κατ’ ἀρχὰς αὐτὸ τὸ ὄμορφο ποὺ γράφει ὁ μέγας διδάσκαλος, ὁ ἅγιος Χρυσόστομος: τὰ παιδιὰ εἶναι χρυσὰ ἀγάλματα ποὺ στολίζουν τὸ σπίτι? «Νόμισον ἀγάλματα χρυσὰ ἔχειν ἐπὶ τῆς οἰκίας τοὺς παίδας». Τώρα βέβαια, λόγω συνθηκῶν, τὰ χρυσά μας ἀγάλματα καθηλώθηκαν «εἰς τὰς οἰκίας», τὰ σχολεῖα, τὰ φροντιστήρια ἔκλεισαν, ὅποτε τὸ κοχλάζον νεανικό τους αἷμα, ἀπαιτεῖ τιθάσευση ἢ κάπου νὰ διοχετευτεῖ.
.               Ὁ Ἀριστοτέλης στὴν «Ρητορικὴ» σημειώνει τὰ ἑξῆς, διαχρονικῶς εὔστοχα, γιὰ τὰ νιάτα:  «Οἱ μὲν οὖν νέοι…. Εὐμετάβολοι δὲ καὶ ἁψίκοροι πρὸς τὰς ἐπιθυμίας, καὶ σφόδρα μὲν ἐπιθυμοῦσι ταχέως δὲ παύονται· ὀξεῖαι γὰρ αἱ βουλήσεις καὶ οὐ μεγάλαι, ὥσπερ αἱ τῶν καμνόντων δίψαι καὶ πεῖναι. Καὶ θυμικοὶ καὶ ὀξύθυμοι καὶ οἷοι ἀκολουθεῖν τῇ ὀργῇ. Καὶ ἥττους εἰσὶ τοῦ θυμοῦ· διὰ γὰρ φιλοτιμίαν οὐκ ἀνέχονται ὀλιγωρούμενοι, ἀλλὰ ἀγανακτοῦσιν ἂν οἴωνται ἀδικεῖσθαι».  Καὶ σὲ μετάφραση: «Οἱ νέοι λοιπόν…. ἀλλάζουν εὔκολα ἐπιθυμίες καὶ τὶς χορταίνουν γρήγορα: οἱ ἐπιθυμίες τους εἶναι σφοδρές, ξεθυμαίνουν ὅμως γρήγορα· γιατί ἡ ὄρεξή τους γιὰ κάτι εἶναι ἔντονη, διαρκεῖ ὅμως λίγο, ὅπως ἀκριβῶς ἡ δίψα καὶ ἡ πείνα –κάθε λίγο καὶ λιγάκι– τῶν ἀρρώστων. Παραφέρονται εὔκολα, εἶναι εὐέξαπτοι καὶ ρέπουν στὸ νὰ ἀφήνονται νὰ παρασυρθοῦν ἀπὸ τὸ θυμό τους. Δὲν ἔχουν τὴ δύναμη νὰ ἀντισταθοῦν στὶς παρορμήσεις τους· γιατί ἡ ἀγάπη τους γιὰ τὴν τιμὴ τοὺς κάνει νὰ μὴ μποροῦν νὰ ἀνεχθοῦν τὴν περιφρόνηση, ἀλλὰ ἀγανακτοῦν, ὅταν πιστεύουν ὅτι ἀδικοῦνται».
.                     Κατ’ ἀρχὰς δὲν χρειάζεται νὰ πανικοβληθοῦν οἱ γονεῖς. Καὶ ἕνας καὶ δύο μῆνες χωρὶς σχολικὰ μαθήματα δὲν ὑπάρχει πρόβλημα, ἡ ἀπώλεια εἶναι ἀσήμαντη, ὅλα μποροῦν νὰ ἀναπληρωθοῦν. Κάθε Σεπτέμβριο, ὅταν παραλαμβάνουμε μαθητὲς μετὰ τὶς θερινὲς διακοπές, οἱ περισσότεροι δάσκαλοι ἀφιερώνουμε ἕναν καὶ δύο μῆνες σὲ ἐπαναλήψεις, σὲ ἀνατροφοδότηση τῶν γνώσεων. Ἄρα «μὴ ταρασσέσθω ὑμῶν ἡ καρδία» ἀγαπητοὶ γονεῖς. Ἀρκετὸ τρόμο ἐνσπείρουν τὰ κανάλια τῆς συμφορᾶς. Καὶ καλὸ εἶναι τὰ παιδιὰ νὰ μὴν παρακολουθοῦν τὶς μακάβριες εἰδήσεις, ὁ ὁποῖες μαυρίζουν καὶ φαρμακώνουν τὴν ψυχή τους. Ὄχι γιὰ νὰ κρυβόμαστε ὑποκριτικά, ἀλλὰ γιατί ὁ νοῦς τῶν μικρῶν παιδιῶν δὲν χωράει τὸ κακό, ὁπότε τὸ μόνο ποὺ ἀποφέρει μία τέτοια ἐνημέρωση εἶναι νὰ διαταράσσεται ἡ πνευματική τους ἰσορροπία.
.                     Εἶναι βέβαιο ὅτι τώρα μὲ τὸν ἐγκλεισμὸ ξεβράστηκε τὸ τεράστιο πρόβλημα ποὺ λέγεται διαχείριση τοῦ ἐλεύθερου χρόνου καὶ κυρίως πῶς θὰ κρατήσουμε τὸ μέτρο μὲ τὶς νέες τεχνολογίες.
.                     Εἶναι γνωστὸ ὅτι τὸ διαδίκτυο μὲ τὴν τεράστια ἀποθήκευση πληροφοριῶν δημιουργεῖ στὸ χρήστη του, ἰδίως στὶς νεότερες ἡλικίες, τὴν ὀλέθρια ψευδαίσθηση ὅτι ὁ ἴδιος κατέχει καὶ ἔχει κατακτήσει αὐτὲς τὶς γνώσεις. Τὸ θεωρεῖ, τρόπον τινά, ὡς προέκταση, ἐξάρτημα τῆς μνήμης του. Γι’ αὐτὸ ἡ μελέτη θεωρεῖται πιὰ χάσιμο χρόνου, γίνεται ἀντικείμενο χλεύης, πράγμα καταστρεπτικότατο γιὰ τὴν γλῶσσα καὶ τὴν σκέψη. Θύματα αὐτῆς τῆς ἀπώλειας εἶναι πολλὲς φορὲς καὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἐκπαιδευτικοί. Κάποτε λέγαμε «ἔχει μεταδοτικότητα», ὅταν θέλαμε νὰ ἐπαινέσουμε τὸ δάσκαλο. Ἡ μεταδοτικότητα εἶναι «τέχνη τεχνῶν», ποὺ τὰ θεμέλιά της «τρέφονται» ἀπὸ τὴν ἀγάπη πρὸς τοὺς μαθητὲς «οὐδὲν οὕτω πρὸς διδασκαλίαν ἐπαγωγὸν ὡς τὸ φιλεῖν καὶ φιλεῖσθαι», κατὰ τὸν ἅγιο Χρυσόστομο –καὶ βέβαια, τὴν βαθιὰ γνώση τοῦ ἀντικειμένου, ἀποκύημα πολλῆς μελέτης. Σήμερα λέμε πὼς εἶναι ἐπικοινωνιακός. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ μετάδοσης καὶ ἐπικοινωνίας εἶναι τεράστια. Μετάδοση σημαίνει παιδεία. Ἐπικοινωνία σημαίνει ἐντυπωσιοθηρία, ἀμάθεια. Τώρα μὲ τὴν λεγόμενη ἀσύγχρονη ἐκπαίδευση, τὴν τηλεδιδασκαλία τὸ πρόβλημα θὰ ἐνταθεῖ. Αὐτὸ ἂς προσεχθεῖ, γιατί ὁ «ἰὸς» τῆς ἐξάρτησης ἀπὸ τὶς νέες τεχνολογίες εἶναι δυσίατος καὶ ἐπιβλαβέστατος.
.                     Τί μποροῦν λοιπὸν νὰ πράξουν οἱ γονεῖς γιὰ νὰ βοηθήσουν τὰ παιδιά τους; Ἐκ πείρας 30 ἐτῶν συνεχοῦς παρουσίας στὴν τάξη γνωρίζω ὅτι τὰ σημερινὰ παιδιὰ ὑστεροῦν σὲ τρεῖς κυρίως τομεῖς. Μὲ ἁπλὰ λόγια : στὴν σωστὴ καὶ στρωτὴ ἀνάγνωση κειμένων. Στὴν ὀρθογραφία. Καὶ στὰ μαθηματικά, τὴν ἀνεπάρκεια στὶς τέσσερις πράξεις κλασμάτων καὶ δεκαδικῶν ἀριθμῶν καὶ στὴν λύση προβλημάτων.
Γιὰ τὴν ἀνάγνωση. Θυμᾶμαι εἶχα διαβάσει ἕνα βιβλίο, περὶ ὀρθοφωνίας, τοῦ ἀειμνήστου καὶ σπουδαίου ἠθοποιοῦ Δημήτρη Μυράτ. Πρότεινε στοὺς ἄπειρους συναδέλφους του νὰ διαβάζουν «φωναχτὰ» κείμενα ἀρχαίων Ἑλλήνων ἢ τὸ Εὐαγγέλιο. Τὰ παιδιὰ μποροῦν νὰ κάνουν τὸ ἴδιο μὲ βιβλία Ἑλλήνων συγγραφέων παιδικῆς λογοτεχνίας. (Θὰ ἀναφέρω ὀνόματα παρακάτω)
.                     Οἱ γονεῖς μποροῦν νὰ διαβάζουν στὰ παιδιά τους κείμενα, ὅπως Βίους ἁγίων –πάντα συγκινοῦν– μύθους τοῦ Αἰσώπου, βιογραφίες ἡρώων καὶ βιβλία κατάλληλα γιὰ τὰ παιδιά. Οἱ γονεῖς εἶναι παιδαγωγοὶ καὶ παιδαγωγούμενοι ταυτόχρονα. Τί εὐλογημένη εἰκόνα νὰ διαβάζει ὁ πατέρας, ποὺ συνήθως ἀπουσιάζει, ἕνα κείμενο γιὰ κάποιον ἥρωα, ἕνα ἀπόσπασμα βιβλίου στὰ παιδιά του. Καὶ ὁ ἴδιος καὶ τὰ παιδιά του θὰ τὸ χαροῦν καὶ δὲν θὰ τὸ ξεχάσουν….
.                     Εἶναι λαμπρὴ εὐκαιρία νὰ γίνει αὐτὸ ποὺ ἔπρεπε νὰ ὑλοποιήσει τὸ ὑπουργεῖο Παιδείας. Μαθήματα Πατριδογνωσίας. Νὰ μάθουν τὰ παιδιὰ τί σημαίνει Ἑλλάδα. Γιατί ἡ Παιδεία μας σήμερα οὔτε Παιδεία εἶναι οὔτε ἐθνική. Νὰ σημειώσω παρενθετικῶς τὰ ἑξῆς:
.                     Ἀνέκαθεν ἡ ἑλληνικὴ παιδεία εἶχε χαρακτήρα χριστοκεντρικὸ καὶ ἐθνοκεντρικό. Πρώτιστος στόχος της ἦταν ἡ πνευματικὴ καλλιέργεια τοῦ νέου, ἀποσκοποῦσε δηλαδὴ νὰ ὁδηγήσει τὸν μαθητὴ στὴν πατριδογνωσία –γλῶσσα καὶ παράδοση– στὴν αὐτογνωσία καὶ τελικὰ στὴν θεογνωσία, ποὺ εἶναι καὶ τὸ κατ’ ἐξοχὴν ζητούμενο.
.                     Σήμερα ὅμως ἡ Παιδεία ἔχει ἀλλοτριωθεῖ σὲ βαθμὸ ἐπικίνδυνο. Δεχόμενη θανάσιμα χτυπήματα μὲ τὶς ἀλλεπάλληλες «ἀλλαγές, μεταρρυθμίσεις, ἀναπτερώσεις καὶ ἀναγεννήσεις» στὰ ἐκπαιδευτικὰ προγράμματά της, ἔχει ὑποστεῖ ἀνυπολόγιστη καταστροφή, ἀφοῦ ξένα κέντρα ἐξουσίας καὶ λήψεως ἀποφάσεων καθορίζουν ἀκόμη καὶ αὐτὸ τὸ περιεχόμενο τῶν σχολικῶν. Τὰ ἰδιαίτερα χαρακτηριστικὰ τοῦ ἔθνους μας, ἡ Γλῶσσα, ἡ Ἱστορία, ἡ ὀρθόδοξη Πίστη (τὰ Θρησκευτικά), πλήττονται ἐδῶ καὶ πολλὰ χρόνια συστηματικὰ καὶ συνειδητὰ ἀπὸ φανεροὺς καὶ κυρίως «ἀόρατους» ἐχθρούς. Καὶ μὲ ἕνα ὑπουργεῖο περίπου συνένοχο.
Τί διαβάζουμε; Ὅπως προανέφερα: Συναξάρια ἁγίων καὶ ἡρώων, Πηνελόπη Δέλτα, Γαλάτεια Σουρέλη, Μυρσίνη Βιγγοπούλου, Ἀγγελικὴ Βαρελά, μύθους τοῦ Αἰσώπου.
Γιὰ τὴν ὀρθογραφία, ἀντιγραφὴ κειμένων καὶ ἐτυμολογία. Γιὰ τὴν σπουδαιότητα τῆς ἐτυμολογίας σημείωνα σὲ παλαιότερο κείμενό μου μὲ τίτλο: «Ταξίδι στὴν πάντερπνη ἐτυμολογία μας» ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΠΑΝΤΕΡΠΝΗ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΜΑΣ (Δ. Νατσιός).
.                     Πρῶτον: Θὰ κατανοοῦσαν  οἱ μαθητές  τ«ν συνέχεια τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας ὅτι «εἶναι κόρη ἀπὸ μεγάλη γενιά, εἶναι ἡ θυγατέρα τῆς γλώσσας τῶν ἀρχαίων Ἀθηναίων συγγραφέων, τὸ σόι της βαστᾶ ἀπὸ τοὺς τραγικούς, τὸν Πλάτωνα, τὸν Θουκυδίδη κι ἀπὸ τὴν Καινὴ Διαθήκη», σημειώνει  ὁ Γιῶργος Θεοτοκᾶς σὲ κείμενό του τὸ 1939. (Νὰ προσθέσουμε στὴν ἀπαρίθμηση τῶν γεννητόρων καὶ τὸν Ὅμηρο).
.                   Δεύτερον: Ἡ ἐτυμολογία καὶ ἡ διδασκαλία της προξενεῖ σεβασμὸ καὶ θαυμασμὸ στὰ παιδιὰ γιὰ τὴν γλῶσσα.
.                   Τρίτον: Πληγὴ πυορρέουσα σήμερα κατάντησε ἡ ἀνορθογραφία. Τὸ δὲ ὑπουργεῖο «φρόντισε» νὰ καταργήσει καὶ τὸ μάθημα, τὸ τετράδιο τῆς ὀρθογραφίας σὲ μία γλῶσσα ποὺ ἡ ὀμορφιὰ καὶ ἡ ἀπαράμιλλη σαφήνειά της ἑδράζονται στὶς ὀρθογραφικές της ἀποχρώσεις. Ἡ ὀρθογραφία, ἡ ὑπακοὴ στοὺς κανόνες της, εἶναι μάθημα πειθαρχιας γιὰ τὰ παιδιά, πράγμα ποὺ δὲν συνάδει μὲ τὸν ἀναρχικό… κουκουλοφλῶρο τῆς ἐποχῆς μας. («Ὅταν οἱ ἐχθροί σου θὰ ἔχουν ξεμάθει τὴν ὀρθογραφία τους, νὰ ξέρεις ὅτι ἡ νίκη πλησιάζει», ἔλεγε σοφὸς Ρῶσος  γλωσσολόγος). Ἴσως δὲν λείπει ἀπὸ τὸν νοῦ τῶν Ἑλληνομάχων καὶ ἡ καθιέρωση τῆς φωνητικῆς γραφῆς, γιὰ νὰ γίνουμε ἐπιτέλους… ἀκραιφνεῖς Εὐρωπαῖοι. Ὀρθογραφία μαθαίνεις κυρίως μέσῳ τῆς ἐτυμολογίας· τελεία καὶ παύλα. Καὶ εὐτυχῶς πολλοὶ δάσκαλοι χρησιμοποιοῦν  τετραδιο ὀρθογραφίας, κατὰ παράβασιν τῶν ἄνωθεν ἐντολῶν καὶ διασώζουν ὅ,τι μπορεῖ νὰ περισωθεῖ. (Κάποτε εἴχαμε καὶ τετράδιο καλλιγραφίας, διότι μᾶς ἐνδιέφερε καὶ ἡ φιλοκαλία, ἡ νοικοκυροσύνη, ἡ ὀμορφιά, ὁ καλλωπισμός.  Στὰ χωριά μας, στὴν Μακεδονία μας, ἀκόμη οἱ μάνες μας χρησιμοποιοῦν τὸ φουκάλι – ἡ σκούπα, τὸ σάρωθρον- καὶ φουκαλίζουν τὶς αὐλές. Καὶ ὅμως ἡ λέξη προέρχεται ἀπὸ τὸ φιλοκαλῶ, τὴν φιλοκαλία. Τὸ ἀναφέρει νομίζω καὶ ὁ σπουδαῖος Φ. Κουκουλὲς στὸ “Βυζαντινῶν βίος καὶ πολιτισμός”).
.                     «Ὦ! Γλῶσσα τῆς Ρωμηοσύνης, Ὦ! νικήτρα τοῦ θανάτου», γράφει ὁ Παλαμᾶς γιὰ τὴν πανσεβάσμιο λαλιά μας. Καὶ ὁ μεγάλος Σολωμὸς μᾶς κληροδότησε τὸ ἀειθαλὲς ρητό: “μήγαρις ἔχω ἄλλο στὸ νοῦ μου, πάρεξ ἐλευθερία καὶ γλῶσσα”. Τὸ ἕνα συντηρεῖ τὸ ἄλλο. Γιὰ νὰ ἀγαπήσουν τὴν “νικήτρα τοῦ θανάτου” γλῶσσα μας τὰ παιδιά, πρέπει νὰ ἀρωματιστοῦν ἀπὸ τὴν εὐωδιαστὴ ἐτυμολογία της.
.                   Γιὰ τὰ Μαθηματικὰ ὅσοι γονεῖς μποροῦν, καὶ σήμερα, δόξα τῷ Θεῷ, ὅλοι ξέρουν γράμματα, νὰ βάζουν τὰ παιδιά τους νὰ κάνουν τὶς τέσσερις  πράξεις τῆς ἀριθμητικῆς. Στοὺς ἀκεραίους τὰ μικρότερα, στοὺς δεκαδικοὺς καὶ τὰ κλάσματα τῶν μεγαλυτέρων τάξεων.
.                   Νὰ κλείσω μὲ μία παραίνεση. Ναί, περνᾶμε δύσκολες ὧρες. Τὰ ἀλαλάζοντα τηλεοπτικὰ κανάλια, γιὰ λόγους τηλεθέασης, τρομοκρατοῦν. Τὸ «μένουμε σπίτι», ἂν τὸ διαχειριστοῦμε σωστά, μπορεῖ νὰ ἀποβεῖ εὐλογία. (Προσωπικῶς τὸ μόνο ποὺ μοῦ λείπει εἶναι ἡ ἐκκλησία καὶ ἡ τάξη.  Ὅσοι συνάδελφοι ἀπολαμβάνουν τὴν διδασκαλία μὲ καταλαβαίνουν).
.                   Οἱ γονεῖς εἶναι οἱ ἀρχιτέκτονες τῆς οἰκογένειας. Ἂς μὴν ἀναζητοῦν τὴν τελειότητα. Ἂς ἐμπιστευτοῦν πρῶτα τὴν καρδιά τους. Ἐκεῖ θὰ συναντήσουν τὴν θερμουργὸ ἀγάπη καὶ τὴν ὄντως Ἀγάπη, τὸν Χριστό. «Τοῖς ἀγαπῶσι καὶ τὰ δύσκολα εὔκολα γίνεται». Σ’ αὐτοὺς ποὺ ἀγαποῦν καὶ τὰ δύσκολα γίνονται εὔκολα, τονίζει ὁ μέγας παιδαγωγὸς τῶν γονέων ἅγ. Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος. Ἂς κλείσουμε τὰ αὐτιά μας στὶς σειρῆνες τῆς λαλίστατης ἐποχῆς μας κι ἂς στραφοῦμε πίσω στὸ λόγο τοῦ Πλούταρχου: «Παράδειγμα τοῖς τέκνοις παρέχειν». Μὲ τὰ ἔργα μας θὰ ἀναθρέψουμε σωστὰ τὰ παιδιὰ καὶ ὄχι μὲ κούφια λόγια. Ἂς ἀντλήσουμε τὸ δροσερὸ νερὸ ἀπὸ τὴ σοφία τῶν προγόνων μας, ὅ,τι ἐκλεκτότερο ἔχει ἡ ἀνθρωπότητα. Ἂς σκύψουμε τὸ κεφάλι κάτω ἀπὸ τὸ πετραχήλι τοῦ ἀπ. Παύλου: ἀνατρέφετε τὰ παιδιὰ «ἐν νουθεσίᾳ καὶ παιδείᾳ Κυρίου». Σιχαθήκαμε, τὸ ξαναλέω, τὶς σειρηνωδίες τῶν διεφθαρμένων ἐκκλησιομάχων καὶ ἐθνομηδενιστῶν. Εἶναι «γεννήματα ἐχιδνῶν καὶ λύκοι βαρεῖς». «Ὅλα τὰ ἔθνη γιὰ νὰ προοδεύσουν πρέπει νὰ στραφοῦν ἐμπρὸς πλὴν τοῦ ἑλληνικοῦ ποὺ πρέπει νὰ στραφεῖ πίσω», ἔγραφε ὁ Δημ. Καμπούρογλου. Μεγάλη κουβέντα, ἂς τὴν φιλοσοφήσουμε λίγο, ὅπως ἔλεγαν οἱ παλιοί. Εἶναι μακρὺς ὁ δρόμος τῆς ἀνατροφῆς τῶν παιδιῶν μας, γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις. Οἱ γέροι πελαργοί, ὅταν γεράσουν, λένε πὼς τὰ νέα πουλιὰ τοὺς παίρνουν στὰ φτερά τους καὶ τοὺς βοηθοῦν στὸ πέταγμα. Ὁ Μέγας Βασίλειος ὀνομάζει αὐτὴν τὴν ἐξαίσια εἰκόνα μὲ μία ὡραιότατη φράση: «εἰς ἀντιπελάργωσιν». Οἱ γονεῖς κάνοντας τὸ χρέος τους, ἔρχεται ἡ στιγμὴ ποὺ τὰ παιδιά τους, ἀνταποδίδοντας τὴν εὐεργεσία τῆς ἀνατροφῆς, τοὺς παίρνουν στὰ φτερά τους, «εἰς ἀντιπελάργωσιν».

 

Δημήτρης Νατσιὸς

δάσκαλος-Κιλκὶς

, ,

Σχολιάστε

ΤΟ ΑΛΗΤΙΚΟ ΠΝΕΥΜΑ

Γέροντος Παϊσίου Ἁγιορείτου
Λόγοι Α´- Μὲ πόνο καὶ ἀγάπη γιὰ τὸν σύγχρονο ἄνθρωπο,
ἔκδ. Ἱ. Ἡσυχαστήριον «Εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης ὁ Θεολόγος»,
Σουρωτὴ Θεσ/νίκης 1998, σελ. 265-266

.               Ἡ Γραφὴ λέει «ἔλεγξον τὸν ἀδελφόν σου», δὲν λέει «ἔλεγξον τὸν πατέρα σου». Οἱ σημερινοὶ νέοι ἔχουν λόγο, ἔχουν τὸ ἀντάρτικο, δίχως νὰ τὸ καταλαβαίνουν. Τὴν θεωροῦν φυσιολογικὴ αὐτὴν τὴν συμπεριφορά. Μιλοῦν μὲ ἀναίδεια καὶ σοῦ λένε: «Τὸ εἶπα ἁπλά». Ἔχουν ἐπηρεασθῆ ἀπὸ αὐτὸ τὸ πνεῦμα τοῦ κόσμου τὸ ἀλήτικο, ποὺ δὲν σέβεται τίποτε. Δὲν ὑπάρχει σεβασμὸς στὴν συμπεριφορὰ τοῦ μικροῦ πρὸς τὸν μεγάλο καὶ δὲν τὸ καταλαβαίνουν πόσο κακὸ εἶναι αὐτό. Ὅταν ὁ μικρὸς λέη κατεστημένο τὸν σεβασμὸ στὸν μεγάλο, γιὰ νὰ ἔχη δῆθεν προσωπικότητα, τί περιμένεις; Χρειάζεται πολλὴ προσοχή. Τὸ κοσμικὸ πνεῦμα, τὸ σύγχρονο, λέει: «Μὴν ἀκοῦτε τοὺς γονεῖς, τοὺς δασκάλους κ.λπ.». Γι’ αὐτὸ τὰ μικρότερα παιδιὰ γίνονται χειρότερα τώρα. Μεγαλύτερη ζημιὰ παθαίνουν ἰδίως ἐκεῖνα τὰ παιδιὰ ποὺ οἱ γονεῖς τους δὲν καταλαβαίνουν τί κακὸ τὰ κάνουν μὲ τὸ νὰ τὰ θαυμάζουν καὶ νὰ τὰ θεωροῦν σπουδαῖα, ὅταν μιλοῦν μὲ ἀναίδεια.
.             Εἶχαν ἔρθει στὸ Καλύβι δυὸ ξαδελφάκια ὀκτὼ-ἐννιὰ χρονῶν μὲ τὸν πατέρα τους. Τὰ πῆρα τὸ ἕνα δεξιά, τὸ ἄλλο ἀριστερά. Ἦταν ἐκεῖ καὶ ἕνας γνωστός μου ζωγράφος, πολὺ καλὸ παιδὶ καὶ καλλιτέχνης· σὲ ἕνα λεπτό, τὰκ-τάκ, τὸν ζωγραφίζει τὸν ἄλλον. «Διονύση, τοῦ λέω, ζωγράφισε τὰ παιδιὰ ἔτσι, ὅπως καθόμαστε μαζί». «Γιὰ νὰ δοῦμε, λέει, ἂν τὰ καταφέρω, γιατί κουνιοῦνται». Ἔβγαλε μία κόλλα καὶ ἄρχισε νὰ ζωγραφίζη. Πετιέται τὸ ἕνα καὶ λέει: «Γιὰ νὰ δοῦμε, βρὲ βλάκα, τί θὰ φτιάξης!», καὶ νὰ εἶναι κόσμος μπροστά! Ὁ νέος δὲν ταράχτηκε καθόλου. «Αὐτὰ  εἶναι τὰ σημερινὰ παιδιά, Πάτερ!», μοῦ λέει καὶ συνέχισε νὰ ζωγραφίζη. μένα μο νέβηκε τ αμα στ κεφάλι. Καὶ ὁ πατέρας του σὰν νὰ μὴ συνέβαινε τίποτε! Νὰ λένε ἔτσι σὲ ἄνθρωπο τριάντα χρονῶν καὶ ὁ ἄνθρωπος νὰ κάθεται καὶ νὰ ζωγραφίζη! Ἀναίδεια, ἀσέβεια καὶ πόσα ἄλλα!… Φοβερό! Ἄντε τώρα κάποιο ἀπὸ αὐτὰ τὰ παιδιὰ νὰ θελήση νὰ γίνη καλόγερος. Πόση δουλειὰ χρειάζεται, γιὰ νὰ γίνη αὐτὸ τὸ παιδὶ σωστὸς μοναχός! ταν ο μανάδες δν τ προσέχουν, καταστρέφονται τ παιδιά. λη βάση εναι ο μανάδες. Στὴν Ρωσία, ἂν ἄλλαξε κάτι, εἶναι γιατί οἱ μανάδες κρυφὰ κράτησαν τὴν πίστη, τὴν εὐλάβεια καὶ βοήθησαν τὰ παιδιά. Εὐτυχῶς ποὺ ὑπάρχει καὶ λίγο προζύμι ἀπὸ χριστιανικὲς οἰκογένειες, ἀλλιῶς θὰ ἤμασταν χαμένοι.

, , , , ,

Σχολιάστε

ΚΑΘΕ ΣΠΙΤΙ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΑ

Κάθε σπίτι καὶ εἰκόνα!

τοῦ ἀρχιμ. Δανιήλ Ἀερἀκη

.           Ὡραῖο ἀκούγεται τὸ σύνθημα! Μὰ τὸ βαθύτερο καὶ ἱερώτερο νόημά του ἴσως νὰ μὴν τὸ ὑποψιαζώμαστε. Ἔχουμε ἀνάγκη τίς εἰκόνες; Νομίζω, ὄχι! Ἔχουμε ἀρκετές, καὶ στοὺς ναοὺς καὶ στὰ ξωκκλήσια καὶ στὰ σπίτια. Καὶ βέβαια κάθε χριστιανικὸ σπίτι ἔχει τὸ εἰκονοστάσι του. Καὶ τὸ πρέπον εἶναι στὸ κεντρικότερο μέρος τοῦ σπιτιοῦ, στὸ σαλόνι, νὰ δεσπόζει ἡ εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ.
.           Κάθε σπίτι καὶ εἰκόνα! Ναὶ, ἔτσι εἶναι. Μήπως ὄμως προτιμοῦμε τὶς ἄψυχες εἰκόνες [Σημ. «Χρ. Βιβλ.»: Οἱ ἅγιες Εἰκόνες ΔΕΝ εἶναι «ἄψυχες». Ἀλλιῶς καταλύεται ὅλη ἡ θεολογία τῆς Ζ´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου], καὶ δὲν θέλουμε τὶς ἔμψυχες; Κάθε σπίτι κάποτε, ἦταν γεμάτο ἀπό τὶς πιό ὡραῖες εἰκόνες. Καὶ ἡ πιό ὡραία εἰκόνα εἶναι τό παιδί.
.           Κάποτε τὰ σπίτια δὲν εἶχαν τηλεοπτικὴ εἰκόνα, δηλαδὴ τηλεόρασι. Δὲν εἶχαν ἠλεκτρονικὴ εἰκόνα, δηλαδὴ ἰντερνέτ. Δὲν εἶχαν ψηφιακὲς εἰκόνες, ἀπό κινητά. Εἶχαν ὄμως θεϊκὲς εἰκόνες. Εἶχαν παιδιά.
.           Κάθε σπίτι καὶ εἰκόνα! Δὲν τὴν φτύνουμε τὴν εἰκόνα, δὲν τὴν μουτζώνουμε τὴν εἰκόνα, δὲν τὴ ρίχνουμε στὸν ὑπόνομο τὴν εἰκόνα. Τὴν ὡραία εἰκόνα, ποῦ λέγεται παιδί, τὴ σεβόμαστε. Δὲν κακοποιοῦμε τὸ παιδί. Τὸ ἀγαπᾶμε. Τὸ περιποιούμαστε. Τὸ φροντίζουμε.
.           Ρώτησα ἕνα ἀντρόγυνο:
—Πόσες εἰκόνες ἔχετε στὸ σπίτι;
—Πολλές! Σχεδὸν ὅλων τῶν ἁγίων, καὶ τῶν νεοφανῶν, πού τώρα τελευταῖα ἁγιοποιήθηκαν! Καλὰ δὲν κάνουμε;…
Συνέχισα:
—Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴ συνέχεια τοῦ ἐρωτήματός μου…
Πόσα παιδιὰ ἔχετε;
—«Δύο», μοῦ ἀπαντοῦν. Καὶ ἔσπευσαν νὰ δικαιολογηθοῦν:
«Δὲν μποροῦμε, πάτερ μου! Δὲν θέλουμε ἄλλα παιδιά. Εἶναι ἄγχος τὰ παιδιά…».
Θὰ ἀποκαλύψω κάτι.
Οἱ δικοί μου οἱ γονεῖς, τρεῖς εἰκόνες εἶχαν στὸν τοῖχο. Μὰ γέμισαν τὴ φτωχική τους παράγκα μὲ ἔμψυχες εἰκόνες, μὲ παιδιά.
.           Κάθε σπίτι καὶ εἰκόνες. Κάθε σπίτι καὶ παιδιά, ἂν φυσικὰ χαρίση ὁ Θεὸς παιδιά.
.           Κάθε σπίτι καὶ εἰκόνες. Οἱ γονεῖς εἶναι οἱ καλλιτέχνες, οἱ ζωγράφοι, πού ζωγραφίζουν τὸ χαρακτῆρα τοῦ παιδιοῦ, καὶ παραμένει εἰκόνα τοῦ Θεοῦ. Ὅταν κάποτε βάρβαροι ἔμπαιναν σὲ ὀρθόδοξα ἑλληνικὰ μοναστήρια, ἡ μανία τους ξέρετε ποῦ φαινόταν; Στό ὅτι μὲ τὶς ξιφολόγχες τους πήγαιναν στὶς εἰκόνες, τὶς τοιχογραφίες, τίς τρυποῦσαν καὶ ἔβγαζαν τὰ μάτια τῶν εἰκονιζομένων ἁγίων! Σήμερα γίνεται κάτι χειρότερο: Ἀνοίξαμε ἐμεῖς τὰ σπίτια στοὺς βαρβάρους! Μπῆκαν οἱ βάρβαροι, ὄχι πιά μὲ ξίφη, ἀλλά μὲ ἠλεκτρονικά σουβλιὰ καὶ βγάζουν τὰ μάτια ἀπὸ τὶς ὡραῖες εἰκόνες μας, ἀπὸ τὰ παιδιά…
.           Κάθε σπίτι καὶ εἰκόνες. Ἱερὲς εἰκόνες εἶναι τὰ παιδιά. Μὴ μᾶς κοροϊδεύουν: Ὅσες χάρτινες ἢ ξύλινες εἰκόνες κι ἂν προσκυνήσουμε, μόνο ἡ εἰκόνα τῶν παιδιῶν θὰ μᾶς σώση.
.           Ὦ Χριστέ μου! Νὰ γινόταν νὰ γέμιζαν ξανά τὰ σπίτια ἀπὸ τὶς πανέμορφες εἰκόνες τῶν παιδιῶν!

 

, ,

Σχολιάστε

«Η ΑΓΑΠΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΥΚΟΛΙΑ. Καὶ τὰ παιδιὰ δὲν εἶναι εὐκολία. Εἶναι ἡ πιὸ ὡραία δυσκολία τῶν ἀνθρώπων».

Δν κάνουμε παιδιά, γιατί κάνουμε αυτος

Γ. Παπαδόπουλος- Τετράδης

ΠΗΓΗ: liberal.gr

Τετάρτη 06 Μαρτίου 2019

.         Θὰ στενοχωρήσω τοὺς πολιτικοὺς ἀρχηγοὺς καὶ τοὺς βουλευτές, ἀλλὰ οἱ ἄνθρωποι στὴν Ἑλλάδα δὲν σταμάτησαν νὰ κάνουν τόσα παιδιὰ ὅσα ἔκαναν ἐξ αἰτίας τῆς κρίσης καὶ τῆς οἰκονομικῆς δυσπραγίας. Εἶναι κι αὐτὸς ἕνας λόγος ἀλλὰ δὲν εἶναι ὁ κύριος. Ἑπομένως, οἱ πολιτικοὶ καλὰ κάνουν καὶ σκέφτονται οἰκονομικὲς ἐνισχύσεις, ἀλλὰ αὐτὲς δὲν θὰ λύσουν τὸ πρόβλημα τῆς ὑπογεννητικότητας.
.         Ὅπως μπορεῖ νὰ διαπιστώσει καθένας, οἱ πιὸ φτωχοὶ εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ κάνουν καὶ τὰ περισσότερα παιδιά. Ὄχι μόνο στὴν Ἑλλάδα. Παντοῦ. Ὄχι μόνο σήμερα. Καὶ παλιότερα. Ἡ ὑπογεννητικότητα χτυπάει τὴν πόρτα τῆς εὐημερούσας δυτικῆς Εὐρώπης ἐδῶ καὶ τρεῖς δεκαετίες, μὲ ἐξαίρεση τὴ Γαλλία, ὅπου οἱ οἰκογένειες μὲ περισσότερα ἀπὸ δύο παιδιὰ ἐξακολουθοῦν καὶ εἶναι πολλές. Παρὰ τὰ καὶ ἐκεῖ οἰκονομικὰ προβλήματα. Στὴ Γαλλία, ὅπως καὶ στὴν Ἀμερική, εἶναι θέμα κουλτούρας.
.         Στὴν Ἑλλάδα, ὅπως θὰ ξέρουν οἱ ἀναγνῶστες, οἱ πατεράδες μας καὶ οἱ παπποῦδες μας ἔκαναν πιὸ πολλὰ παιδιὰ παρόλο ποὺ εἶχαν πολὺ λιγότερα χρήματα. Καὶ πολὺ σκληρότερα βγαλμένα χρήματα. Συχνά, ἀβέβαια χρήματα. Σήμερα εἶχαν, αὔριο δὲν εἶχαν.
.         Τὰ παιδιὰ ἦταν παλιότερα, ἐργατικὰ χέρια. Περιουσία. Γιὰ πολλούς. Γιὰ πολλοὺς ἦταν ἀποτέλεσμα ἀνεξέλεγκτων ὁρμῶν. Ἡ πρόληψη ἦταν σχεδὸν ἀνύπαρκτη. Γιὰ πολλοὺς ἀστοὺς ἦταν οἰκογενειακὸ ἢ κοινωνικὸ καθῆκον. Καὶ γιὰ πολλοὺς ἦταν κάτι παραπάνω: Ἐπιθυμία. Γιὰ σχεδὸν ὅλους πάντως, ἦταν μία εὐθύνη. Τὴν ὁποία ἐπωμίζονταν.
.         Ἀπὸ τὴ δεκαετία τοῦ 1960 καὶ μετά, ὅσο ἡ ἑλληνικὴ οἰκογένεια ἄλλαζε μορφή, ἄρχισε νὰ περιορίζεται καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν παιδιῶν ἀνὰ ζευγάρι. Δὲν ἦταν τὰ λεφτὰ ὁ λόγος. Γιὰ τὴν ἀκρίβεια, ἦταν τὰ λεφτά, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἀνάποδη!
.         Ἡ γυναίκα ἄρχισε νὰ χειραφετεῖται καὶ νὰ μὴν εἶναι ἕρμαιο τῶν ἀντρικῶν ὁρμῶν. Εἶχε ἐπιλογὴ γιὰ τὸν ἂν θὰ τεκνοποιοῦσε ἢ ὄχι καὶ πότε. Ἡ κοινωνικὴ καὶ νομικὴ τιμωρία γιὰ τὶς ἀμβλώσεις ἔπαψε νὰ ὑπάρχει σταδιακά. Τὸ κυριότερο: Ἡ γυναίκα μπῆκε στὴ μισθωτὴ καὶ τὴν ἐργατικὴ παραγωγή, ποὺ ἀπαιτοῦσαν πολύωρη ἀπουσία ἀπὸ τὸ σπίτι. Δὲν ἦταν πιὰ στὰ χωράφια μὲ ὅλη τὴν οἰκογένεια. Κυρίως: Ἡ γυναίκα ἀπέκτησε καριέρα. Καὶ τὴ δυνατότητα νὰ ἐπιλέξει ἀπὸ πολὺ περισσότερους ἄντρες.
.         Ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά, ὁ ἄντρας ἔπαψε νὰ εἶναι ὁ ἀφέντης ποὺ ἀποφάσιζε. Ταυτόχρονα, μὲ τὴν κάμψη τοῦ συντηρητισμοῦ, ἀπέκτησε πρόσβαση σὲ πολὺ περισσότερες γυναῖκες ἀπὸ πρίν, πολὺ πιὸ εὔκολα. Δὲν ἦταν πιὰ ὑποχρεωμένος νὰ παντρευτεῖ στὰ 20 τὴ μία ἀπὸ τὶς ἐλάχιστες ποὺ γνώριζε.
.           Ταυτόχρονα μὲ ὅλα αὐτὰ ἦρθε ἡ ἀφθονία τῶν ἀγαθῶν καὶ ἡ οἰκονομικὴ εὐημερία. Ἡ εὐημερία φέρνει μαζί της τὴν ἀπέχθεια στὴ στρίμωξη. Καὶ ἡ οἰκογένεια μὲ τὰ παιδιὰ εἶναι στρίμωξη. Ἡ εὐκολία στὴν καθημερινὴ ζωὴ μαθαίνει τὸν ἄνθρωπο στὴν εὐκολία γενικότερα. οκογένεια δν εναι εκολία. Εναι εθύνη κα σκληρς διαρκς γώνας. γώνας ν συμβιώνεις ρμονικ μ τ ταίρι σου κα γώνας ν συμβιώνεις ρμονικ μ τ παιδιά σου. Πολ δύσκολα πράγματα. τέλειος σύντροφος δν πάρχει. πως δν πάρχει κα τέλειος γονιός.
.         Ἀπὸ τὴ δεκαετία τοῦ 1980 καὶ μετά, μὲ αὐξητικὴ τάση ἀπὸ τὴ δεκαετία τοῦ 1990, ὅλο καὶ λιγότερα ζευγάρια ἔκαναν πάνω ἀπὸ ἕνα παιδί. Ἐπικαλοῦνταν σχεδὸν ὅλοι τὰ ἔξοδα ἢ τὶς ἐλλείψεις τοῦ κράτους σὲ δομές, ἀλλὰ ἡ ἀλήθεια εἶναι ἀλλοῦ:
.         Ο Νεοέλληνες καλόμαθαν στ εκολα. Καλόμαθαν ν πολαμβάνουν τ γαθ τς οκονομίας γι τν τομική τους καλοπέραση. Καλόμαθαν ν λλάζουν συντρόφους, ταν προηγούμενος δν τος ταν πι ρεστός. Ὑπῆρχε προσφορὰ καὶ ζήτηση. Καλόμαθαν νὰ ἐνηλικιώνονται ὅλο καὶ πιὸ ἀργά, ὑπὸ τὴν προστασία τῆς οἰκογένειάς τους. Τὸ 1960 ἤσουν ἐνήλικος στὰ 21. Τὸ 1990, στὰ 30. Σήμερα, στὰ 35!
.         Ἀπὸ τὸ 2000 μέχρι καὶ σήμερα ἕνα μεγάλο ποσοστὸ 30χρονων μένει μὲ τοὺς γονεῖς του. Λίγοι ἀπὸ ὁλοκληρωτικὴ ἀνάγκη. Οἱ πιὸ πολλοὶ γιατί ἔτσι βολεύει. Καὶ μεῖς ὅταν φύγαμε ἀπὸ τὰ σπίτια μας, ἴσα ποὺ ζούσαμε. Δουλεύαμε γιὰ ψίχουλα. Ἀλλά, ἡ ἐπιθυμία γιὰ ἐλευθερία καὶ ἡ χαώδης ἀπόσταση ἀντιλήψεων ἀπὸ τοὺς γονεῖς μας δὲν μᾶς κρατοῦσαν στὰ πατρικά.
.         Ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία εἶναι σὲ λάθος δρόμο. Παράγει ὅλο καὶ πιὸ πολλοὺς εὐθυνόφοβους ἀπογόνους ἀπὸ ὅσους μπορεῖ νὰ θρέψει. Δὲν φταῖνε οἱ ἀπόγονοι. Οἱ γόνοι φταῖνε. Καὶ δν φταίει οκονομικ κρίση. οκονομικ κρίση εναι κοινωνικ κρίση. Πο δηγε σ οκονομικ κρίση.
.         Τ λληνικ κράτος σ᾽ ατ τν κρίση εναι πόν. Δν χει καμι δομ πο ν στηρίζει τ ργαζόμενα ζευγάρια πο χουν παιδιά. Ὁ παπποὺς καὶ ἡ γιαγιὰ δὲν εἶναι πάντα ὑπαρκτοί. Δὲν ἔχει δομὲς ποὺ νὰ στηρίζουν τὶς ὅλο καὶ αὐξανόμενες μονογονεϊκὲς οἰκογένειες. Ἄλλη πληγὴ τῆς κοινωνία τῆς ἀφθονίας σὲ ἐν δυνάμει συντρόφους. Φύγε σύ, ἔλα σύ. πιπόλαιες πιλογς π πιπόλαιους νήλικες πο δν εναι κόμα νήλικες.
.         Τὸ κράτος δὲν ἐκπαιδεύει στὰ σχολεῖα πολίτες γιὰ ἐνηλικίωση. Ἀντιθέτως, ἀναπαράγει τὶς γονεϊκὲς στρεβλώσεις τῆς ὑπερπροστασίας καὶ τῆς εὐθυνοφοβίας. Καὶ τὰ τελευταῖα δύο χρόνια ἀντὶ νὰ αὐξάνει μειώνει βρεφονηπιακοὺς σταθμοὺς καὶ ὁλοήμερες δομὲς γιὰ παιδιά.
.         Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι πάρα πολλὰ νεαρὰ ζευγάρια ἢ ἄτομα ἔχουν μεγάλα οἰκονομικὰ προβλήματα. Καὶ τὸ παιδὶ ἔχει ἀνάγκη ἀπὸ ἔξοδα. Κανεὶς δὲν τοὺς ἔχει πεῖ ὅτι τ παιδ χει νάγκη πρτα π λα π γάπη κα νοιάξιμο. Ατ γενννε να παιδί. Καὶ πολὺ λιγότερα ἔξοδα ἀπὸ ὅσα φαντάζεται μία κοινωνία ποὺ στραβοκοιτάζει ἕνα φτηνὸ καρότσι ἢ ἕνα φτηνὸ παλτουδάκι.
.         Ἡ εὐκολία εἶναι τὸ σύνθημα πάνω στὸ ὁποῖο χτίστηκε ἡ νέα μεταπολεμικὴ κοινωνία. Ἡ εὐκολία παράγει εὐκολίες. Καὶ παράγει νέες ἀπαιτήσεις γιὰ εὐκολίες. Ἡ οἰκογένεια δὲν εἶναι εὐκολία. Εἶναι δυσκολία. Γιατί γάπη δν εναι εκολία. Εναι δυσκολία. Κα τ παιδι δν εναι εκολία. Εναι πι ραία δυσκολία τν νθρώπων.
.         Οἱ πολιτικοὶ τῆς χώρας, ἀντὶ νὰ μοιράζουν λεφτὰ – ποὺ κι αὐτὰ χρειάζονται- γιὰ παιδιά, θὰ ἔκαναν καλύτερα ἂν εἶχαν ἕνα ὅραμα μίας κοινωνίας ποὺ παράγει ὑπεύθυνους πολίτες. Μὲ ἀγάπη στὴν οἰκογένεια. Μὲ δομὲς ποὺ νὰ εὐνοοῦν τὶς οἰκογένειες. Καὶ μὲ ἐργασιακὲς συνθῆκες ποὺ νὰ ὑπηρετοῦν τὴν οἰκογένεια. Ὄχι μόνο τὴν τσέπη.
.         Τὰ παιδιὰ εἶναι πλοῦτος. Ψυχικός. Ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία ἔχει χάσει τὴν ἐπαφή της μ᾽ αὐτὴ τὴν ἀλήθεια, ποὺ κάποτε, ὅταν ἦταν ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΦΤΩΧΗ ἤξερε. Τώρα βασιλεύει ὁ ἑαυτός.

ΣΧ. «ΧΡ. ΒΙΒΛ.»: Δὲν ἔχουμε μιὰ ἐπιπόλαιη ἢ λανθασμένη ἢ ἀνεπιτυχῆ πολιτκή. Ἔχουμε μιὰ ΜΕΘΟΔΕΥΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ δεκαετιῶν ΝΑ ΙΣΟΠΕΔΩΘΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ. Κάθε ἄλλη σκέψη εἶναι ἀφελής.

 

 

, ,

Σχολιάστε

«ΤΑ ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΤΑ ΠΛΗΡΩΝΟΥΝ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ» (Ἅγ. Παΐσιος)

Γέροντος Παϊσίου Ἁγιορείτου
Λόγοι Δ´- Οἱκογενειακὴ ζωή,

ἔκδ. Ἱ. Ἡσυχαστήριον «Εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης ὁ Θεολόγος»,
Σουρωτὴ Θεσ/νίκης 2005, σελ. 98-100

– Γέροντα, μιὰ μητέρα μᾶς ρώτησε τί νὰ κάνη ποὺ ἡ κόρη της βρίζει τὴν Παναγία.

– Νὰ ἐξετάση ἀπὸ ποῦ ξεκινάει τὸ κακό. Μερικὲς φορὲς σὲ τέτοιες περιπτώσεις φταῖνε οἱ γονεῖς. Ὅταν οἱ ἴδιοι δὲν συμπεριφέρωνται καλά, δὲν βοηθοῦν τὰ παιδιὰ καὶ ἐκεῖνα μιλοῦν μὲ ἀναίδεια. Τότε δέχονται μιὰ ἐπήρεια δαιμονικὴ καὶ ἀντιδροῦν ἄσχημα. Ἄλλοτε πάλι οἱ γονεῖς νομίζουν ὅτι μὲ τὸ ζόρι θὰ κάνουν καλὰ παιδιά. Μπαίνει καὶ ὁ ἐγωισμὸς καὶ τοὺς μιλοῦν μὲ ἀγανάκτηση, ἐνῶ πρέπει νὰ τοὺς φέρωνται πάντα μὲ τὸ καλό.
.                 Σήμερα μιὰ γυναίκα μὲ ἔσκασε! Ἔχει ἕνα παιδάκι καὶ τὸ δέρνει ἀλύπητα. Ἀπὸ τὴν φοβία τὸ κακόμοιρο τρέμει· δὲν μπορεῖ νὰ μιλήση· ἔπαθαν τὰ νεῦρα του. «Ἔχει δαιμόνιο», τῆς λένε καὶ αὐτὴ τὸ ἀφήνει νηστικό, γιὰ νὰ φύγη δῆθεν τὸ δαιμόνιο. «Δὲν τοῦ δίνω νὰ φάη, μοῦ εἶπε, γιὰ νὰ φύγη τὸ δαιμόνιο». «Βρέ, εἶσαι στὰ καλά σου; τῆς λέω. Δῶσε στὸ παιδὶ νὰ φάη. Κοίταξε, τὰ δικά σου δαιμόνια νὰ φύγουν. Ἐσὺ ἔγινες ἀφορμὴ καὶ σακατεύτηκε τὸ παιδί. Τὸ παιδὶ δὲν ἔχει δαιμόνιο· τρέμει, γιατὶ φοβᾶται ἐσένα ποὺ τὸ δέρνεις! Τὸ κοινωνᾶς τακτικά;». «Ὄχι», μοῦ λέει. Ἄντε νὰ συνεννοηθῆς!

– Γέροντα, μήπως, ἐπειδὴ μερικὲς φορὲς βρίζει, γι᾿ αὐτὸ λένε ὅτι ἔχει δαιμόνιο;

– Βρίζει! Ὅταν μὲ τὸ ζόρισμα ποὺ τοῦ κάνει ἡ μάνα πάη νὰ τὸ πνίξη, δὲν ξέρει κι ἐκεῖνο τί κάνει μετά. Κρίμα τὸ καημένο! Δαιμονισμένη εἶναι ἡ μάνα του, δὲν εἶναι τὸ παιδί.
.                Πάντως θὰ δοῦμε παράξενα πράγματα τὴν ἡμέρα τῆς Κρίσεως! Στὰ χρόνια τῆς εἰδωλολατρίας οἱ μητέρες ἔκαιγαν τὰ παιδιά τους μπροστὰ στὸ ἄγαλμα τοῦ Μολόχ, γιὰ νὰ συμμετάσχουν στὴν δοξολογία πρὸς τὸν Θεό! Ἂν γνώριζαν τὸν πραγματικὸ Θεό, τί θυσίες θὰ ἔκαναν! Αὐτὲς θὰ ἔχουν ἐλαφρυντικὰ τὴν ἡμέρα τῆς Κρίσεως, γιατὶ παρασύρθηκαν. Οἱ σημερινὲς ὅμως μητέρες μὲ τὴν ἀδιαφορία ποὺ ἔχουν γιὰ τὰ παιδιά τους τί ἐλαφρυντικὰ θὰ ἔχουν; Θὰ τὶς πῆ ὁ Θεός: «Ἐσεῖς γνωρίζατε τὸν ἀληθινὸ Θεό, βαπτιστήκατε, τόσα ἀκούσατε, τόσα μάθατε, ὁ Ἴδιος ὁ Θεὸς σταυρώθηκε γιὰ νὰ σᾶς σώση, καὶ τί κάνατε; Βαριόσασταν νὰ πᾶτε τὰ παιδιά σας νὰ τὰ κοινωνήσετε στὴν ἐκκλησία! Ἐκεῖνες νόμιζαν ὅτι ὁ Μολὸχ εἶναι ὁ ἀληθινὸς Θεὸς καὶ πρόσφεραν θυσία ἀκόμη καὶ τὰ παιδιά τους. Ἐσεῖς τί κάνατε;».
.             Τὰ σφάλματα τῶν γονέων τὰ πληρώνουν τὰ παιδιά! Μερικοὶ γονεῖς καταστρέφουν τὰ παιδιά τους, ἀλλὰ ὁ Θεὸς δὲν εἶναι ἄδικος· ἔχει μεγάλη καὶ ἰδιαίτερη ἀγάπη γιὰ τὰ παιδιὰ ποὺ ἔχουν ἀδικηθῆ στὸν κόσμο αὐτὸν εἴτε ἀπὸ τοὺς γονεῖς τους εἴτε ἀπὸ ἄλλους ἀνθρώπους. Ὅταν οἱ γονεῖς γίνωνται αἰτία νὰ πάρη τὸ παιδὶ στραβὸ δρόμο, ὁ Θεὸς δὲν θὰ τὸ ἀφήση, γιατὶ δικαιοῦται τὴν θεία βοήθεια. Θὰ οἰκονομήση ἔτσι τὰ πράγματα, ὥστε νὰ βοηθηθῆ. Νά, βλέπουμε μερικοὺς νέους, ἀλλὰ καὶ ἡλικιωμένους ἀκόμη, πῶς κάποια στιγμὴ παίρνουν ἀπότομα μιὰ καλὴ στροφή. Θυμᾶμαι μιὰ περίπτωση: Σὲ μιὰ οἰκογένεια μὲ δυὸ παιδιά, ὁ πατέρας, ἡ μάνα καὶ ἡ κόρη ἦταν ἄθεοι. Τὸ ἀγόρι ἔμπλεξε πρῶτα μὲ τὸν μαρξισμό. Δὲν ἀναπαύθηκε, πῆγε στὸν Ἰνδουισμό. Δὲν ἀναπαύθηκε κι ἐκεῖ, καὶ ἦρθε στὸ Ἅγιον Ὄρος. Ἐρχόταν συχνὰ στὸ Καλύβι, πήγαινε καὶ σὲ ἄλλα Κελλιά. Οἱ γονεῖς του ὅλον αὐτὸν τὸν καιρὸ «Χριστέ μου, Παναγία μου, φύλαξε τὸ παιδί μας», ἔλεγαν. Ἀφοῦ κάθησε ἕνα διάστημα στὸ Ὄρος καὶ κάπως συνῆλθε καὶ δυνάμωσε πνευματικά, γύρισε στὸ σπίτι του – γιατὶ δὲν ἦταν γιὰ τὸν Μοναχισμό ‐, καὶ βοήθησε πνευματικὰ καὶ τὸν πατέρα καὶ τὴν μάνα του. Τώρα, βλέπω, ὁ πατέρας του πρῶτος‐πρῶτος στέκεται στὴν ἀγρυπνία. Λέει τὸν Προοιμιακὸ στὴν ἐκκλησία, διαβάζει στὸ σπίτι τὸν ἑσπερινό, τὸ ἀπόδειπνο, τὴν παράκληση. Πῶς τὰ οἰκονόμησε ὁ Θεός! Πῆγε ὁ διάβολος νὰ κάνη κακό, ἀλλὰ ὁ Θεὸς τὰ ᾿φερε ἀπὸ ᾿δῶ‐ἀπὸ ᾿κεῖ καὶ τοὺς ἔφερε ὅλους σὲ λογαριασμό.

– Καὶ τὸ κορίτσι, Γέροντα;

– Κι αὐτὸ σιγὰ‐σιγὰ ἔρχεται σὲ λογαριασμό. Δίνει εὐκαιρίες ὁ Θεός.

– Γέροντα, μερικοὶ γονεῖς ποὺ ἀρχίζουν νὰ ζοῦν πνευματικὰ σὲ μεγάλη ἡλικία στενοχωριοῦνται ποὺ δὲν ἔδωσαν χριστιανικὴ ἀγωγὴ στὰ παιδιά τους, ὅταν ἦταν μικρά.

– Ἂν ἔχουν εἰλικρινῆ μετάνοια καὶ παρακαλέσουν τὸν Θεὸ νὰ βοηθήση τὰ παιδιά τους, ὁ Θεὸς κάτι θὰ κάνη γι᾿ αὐτά· θὰ τοὺς ρίξη κανένα σωσίβιο, γιὰ νὰ σωθοῦν ἀπὸ τὴν φουρτούνα στὴν ὁποία βρίσκονται. Ἀκόμη καὶ ἂν δὲν παρουσιασθοῦν ἄνθρωποι, γιὰ νὰ τὰ βοηθήσουν, μπορεῖ καὶ κάτι ποὺ θὰ δοῦν νὰ συντελέση, ὥστε νὰ πάρουν μιὰ καλὴ στροφή. Νὰ ξέρετε, αὐτοὶ οἱ γονεῖς εἶχαν καλὴ διάθεση, ἀλλὰ δὲν βοηθήθηκαν μικροὶ ἀπὸ τὴν οἰκογένειά τους καὶ δικαιοῦνται τὴν θεία βοήθεια.

, ,

Σχολιάστε

ΜΑΚΡYΣ Ο ΔΡOΜΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦHΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ (Δ. Νατσιός)

Μακρὺς ὁ δρόμος τῆς ἀνατροφῆς τῶν παιδιῶν

Γράφει ὁ Δημ. Νατσιός
Δάσκαλος-Κιλκίς

.                 Ὁ μεγάλος μας ποιητὴς Κωνσταντῖνος Καβάφης στὸ περίφημο ποίημά του «Ἰθάκη» σημείωνε τοῦτα τὰ σπουδαῖα:

«Πάντα στὸ νοῦ σου νά ᾽χεις τὴν Ἰθάκη
τὸ φθάσιμο ἐκεῖ εἶν’ ὁ προορισμός σου.
Ἀλλὰ μὴ βιάζεις τὸ ταξίδι διόλου
καλύτερα χρόνια πολλὰ νὰ διαρκέσει·
Καὶ γέρος πιὰ ν’ ἀράξεις στὸ νησί,
Πλούσιος μὲ ὅσα κέρδισες στὸν δρόμο».

.                 Ἕνα ταξίδι ὡραῖο εἶναι ὁ γονικὸς ρόλος. Ἕνα ταξίδι, πάνω σὲ μία σχεδία, ποὺ περιπλανᾶται ἐδῶ κι ἐκεῖ, ποὺ συναντᾶ τοὺς Λαιστρυγόνες, τοὺς Κύκλωπες καὶ τὸν ἄγριο Ποσειδώνα, ἀναλαμβάνουν οἱ γονεῖς. Ὁ πηγαιμὸς εἶναι τὸ μεγάλωμα τῶν παιδιῶν, στὸν πηγαιμὸ αὐτὸν ἀποκτᾶς πείρα καὶ σοφία, φτάνεις γέρος πιὰ στὴν Ἰθάκη. Εἶναι τὸ ταξίδι αὐτὸ γεμάτο χαρές, προκλήσεις, θύελλες, λύπες, ὅλα ὅμως τὰ λησμονεῖ ὁ γονέας, ὅταν φτάσει στὴν Ἰθάκη του. Ὅταν ἀντικρίσει τὰ παιδιά του, ν’ ἀνοίγουν τὰ δικά τους φτερά, νὰ ἑτοιμάζονται γιὰ τὸν δικό τους γοητευτικὸ πηγαιμό.
.                 Οἱ περισσότεροι γονεῖς σκεφτόμαστε πῶς θὰ κάνουμε αὐτὸ τὸ συναρπαστικὸ καὶ συνάμα δύσκολο ταξίδι μὲ ἐπιτυχία, ἀνατρέφοντας σωστὰ τὰ παιδιά μας.
.                 Οἱ περισσότεροι αἰσθανόμαστε ὅτι δὲν εἴμαστε καλοὶ πλοηγοὶ καὶ κυβερνῆτες, αἰσθανόμαστε ἐνοχές, δὲν ἀνατρέφουμε ὀρθὰ τὰ παιδιά μας. Ἀναζητοῦμε κανόνες, μαγικὲς συνταγές, συμβουλές. Δὲν ὑπάρχουν δυστυχῶς. Γιατί; Γιατί κάθε παιδὶ εἶναι διαφορετικό. Ὑπάρχει ὁ δικός του δρόμος, ὁ δικός του τρόπος, ἡ δική του στιγμή, ὁ δικός του χαρακτήρας. Ὅπως δὲν ὑπάρχουν δύο ἴδια δακτυλικὰ ἀποτυπώματα, ἔτσι δὲν ὑπάρχουν δύο ἴδια παιδιά. Τί ἀπομένει λοιπὸν στὸν γονέα; Τί μπορεῖ νὰ κάνει; Εἶναι ἄοπλος, ἕρμαιο τῆς τύχης του. Ὄχι. Ἔχει στὰ χέρια του δύο ἰσχυρὰ ὄπλα. Τὸ πρῶτο εἶναι ἡ ἀγάπη. Αὐτὸ τὸ μυστήριο, ἡ μοναδική, ἡ ἀσύγκριτη ἀγάπη. «περ φύσις ο δύναται, γάπη δύναται». Αὐτὸ ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ πετύχει ἡ φύση, ὁ ἄνθρωπος, δηλαδή, μὲ τὶς φυσικές του δυνάμεις, τὸ κατορθώνει ἡ ἀγάπη, σημειώνει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος.
.                 Τὸ δεύτερο εἶναι ἡ ἴδια ἡ ζωή μας, τὸ παράδειγμά μας. Αὐτὴ διδάσκει, ἡ ζωή μας, καὶ ὄχι τὰ λόγια, τὰ «πρέπει». Ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ μπαίνει τὸ πρέπει, τὸ παιδὶ γίνεται ἀρνητικό. Νὰ πιάσω τὸ πρέπει ἀπὸ τὸ «ι» καὶ νὰ τὸ γδάρω μέχρι τὸ πί», ἔλεγε ὁ ποιητής μας, ὁ Ἐλύτης. «Οὐ γὰρ ὁ λόγος τοσοῦτον, ὅσον ὁ βίος στὴν ἀρετὴ ἄγει». Δὲν ὁδηγοῦν τὰ λόγια, ἡ ἴδια ἡ ζωὴ στὴν ἀρετή, θὰ σημειώσει καὶ ὁ ἀρχαῖος φιλόσοφος Πλούταρχος.
.           Ὑπάρχει ὅμως κι ἕνα τρίτο ὅπλο ποὺ ἔχει στὰ χέρια του ὁ Ἕλληνας γονέας. Εἶναι ἡ παράδοσή μας. Τὸ χρυσοφόρο αὐτὸ κοίτασμα ποὺ ἔπλασαν τόσες γενεὲς προγόνων, ἀπὸ τὸ ὁποῖο μποροῦμε νὰ ἀντλοῦμε καὶ νὰ ξεδιψοῦμε. Νὰ δανειζόμαστε τιμαλφεῖς ἀξίες καὶ ἀξιοθαύμαστα πρότυπα καὶ νὰ διδασκόμαστε. Τὸ εἶχε πεῖ μὲ τὸ δικό του ἄφθαστο τρόπο ὁ Παλαμᾶς.

«Δὲν θέλω ᾽γὼ καινούργια ἢ ξένα δῶρα
παλιὰ δικά μου πλούτη σου ζητῶ».

.                 Θὰ ταξιδέψω λοιπόν, σήμερα μαζί σας, πίσω στὸ χρόνο. Θὰ σκάψω στὴν παράδοσή μας. Θὰ ἀποκαλύψω, κατὰ τὸν δυνατόν, τὸν χρυσὸ τῶν προγόνων μας, ποὺ καλύφθηκε ἀπὸ τὴν κρούστα τῆς λήθης καὶ μπαζώθηκε ἀπὸ τὶς τσιρίδες τῶν φραγκογραικύλων τῆς σήμερον. Θὰ ξεκινήσω ἀπὸ τὸν παππού μας, τὴν ἀρχαία Ἑλλάδα, θὰ ἀνηφορίσω στὶς ἀτραποὺς τῆς ἱστορίας καὶ θὰ συναντήσω τὸν πατέρα μας, τὸ Βυζάντιο, τὴν ἀειθαλῆ Ρωμανία – πάντα ἀνθεῖ καὶ μᾶς φέρνει κι ἄλλα τζιβαϊρικά. Θὰ καταλήξω στὴν νεότερη, στὴν σύγχρονη ἐποχή, σὲ μᾶς τοὺς γιούς, τὰ ἐγγόνια, ποὺ ἀλλοιωθήκαμε ἀπὸ τὸν θαυμαστό, καινούργιο κόσμο μας. Στὸ τέλος θὰ προσπαθήσω νὰ συνταιριάσω τὴν παράδοση καὶ τὸ σύγχρονο. Νὰ διαπιστώσουμε τί εἴχαμε, τί χάσαμε καὶ τί μᾶς πρέπει. « Ἄρξομαι δὲ ἀπὸ τῶν προγόνων πρῶτον»….

.                 Σὲ κάθε σπίτι, σὲ κάθε σχολὴ στὴν ἀρχαία Ἑλλάδα ὑπῆρχε ὁ Ὅμηρος. «Τὴν Ἑλλάδα ὅλην πεπαίδευκεν οὗτος ὁ ἀνὴρ», θὰ πεῖ ὁ Πλάτων. Οἱ γονεῖς ἀναθρέφουν τὰ παιδιά τους γιὰ νὰ γίνουν καλοὶ κἀγαθοὶ πολίτες. Σκοπός τους ν’ ἀποκτήσουν τὰ παιδιὰ τὴν ἀρετή, λέξη ποὺ δὲν ἐξηγεῖται, ἀλλὰ βιώνεται. «Οὐκ ἔστιν ἀρετῆς νόημα τιμιώτερον». Δὲν ὑπάρχει τίποτε πιὸ πολύτιμο ἀπὸ τὴν ἀρετή. Ὅ,τι κι ἂν γίνουν τὰ παιδιά, πρέπει νὰ τὰ διακρίνει ἡ ἀρετή, γιατί «πᾶσα ἐπιστήμη (τέχνη) χωριζομένη ἀρετῆς πανουργία τις καὶ οὐ σοφία φαίνεται», λέει ὁ Πλάτων στὸ πασίγνωστο ρητό του. Ἀρετὴ μᾶλλον ἐννοοῦσαν οἱ ἀρχαῖοι τὴν ὑστεροφημία. Τὸ νὰ φεύγει κάποιος ἀπ’ αὐτὴ τὴ ζωὴ καὶ ν’ ἀφήνει πίσω του μία λαμπρὴ ἀνάμνηση. «Ἡ δὲ ἀρετὴ καὶ θανῶσι λάμπει». Ἡ ἀρετὴ λάμπει ἀκόμη καὶ μετὰ τὸ θάνατο τῶν ἐναρέτων ἀνθρώπων. Πῶς ὅμως παίδευαν οἱ γονεῖς ἐναρέτους ἀνθρώπους; Στὸ ἔργο του «περὶ παίδων ἀγωγῆς» ὁ Πλούταρχος ἀνθολογεῖ, γύρω στὸ 50 μ.Χ., ὅλα τὴν προηγούμενη σοφία. Ἀντιγράφω λίγα θαυμάσια σπαράγματα: «Οἱ γονεῖς», γράφει, «νὰ μὴν παινεύουν ὑπερβολικὰ καὶ φουσκώνουν τὰ παιδιὰ μὲ ἐγκώμια, γιατί μὲ τὶς ὑπερβολὲς τῶν ἐπαίνων γίνονται ματαιόδοξα καὶ κακομαθημένα».
.                 «Νὰ ὁδηγοῦμε», συνεχίζει, «τὰ παιδιὰ πρὸς τὶς σωστὲς ἐνασχολήσεις μὲ συμβουλὲς καὶ λόγους καὶ ὄχι μὲ ξυλοδαρμοὺς καὶ κακοποίηση. Ἀκόμη νὰ μὴν τὰ ὑποβάλλουμε σὲ ὑπέρμετρους κόπους» – σήμερα θὰ λέγαμε φροντιστήρια, ὠδεῖα, γυμναστήρια –«ὅπου ἀπαυδοῦν καὶ διακόπτουν ἢ δὲν δέχονται τὴ μάθηση μὲ ἀνταπόκριση. Ὅπως δηλαδὴ τὰ φυτὰ τρέφονται μὲ λιγοστὸ νερό, ἀλλὰ μὲ πολὺ πνίγονται κατὰ τὸν ἴδιο τρόπο ἡ παιδικὴ ψυχὴ ἀπὸ τοὺς ὑπερβολικοὺς κόπους καταποντίζεται». Σημειώνει παρακάτω ὁ παπποὺς Πλούταρχος κάτι πολὺ σημαντικό, ἀπευθυνόμενος στοὺς πατέρες. «Νὰ παρακολουθοῦν τὴν πορεία μάθησης τῶν παιδιῶν τους, νὰ πληροφοροῦνται οἱ ἴδιοι, τὴν ἐξέλιξη τῶν παιδιῶν τους ἀπὸ τὸν δάσκαλο». Σήμερα οἱ πατέρες εἶναι ἀπόντες ἀπὸ τὸ σχολεῖο. Εἶναι ὅμως πλάνη γιὰ τὸν ἄντρα νὰ πιστεύει ὅτι μπορεῖ, χωρὶς συνέπειες, νὰ διοχετεύει ὅλη του τὴν ἐνέργεια στὴν δουλειά του, ὅπως εἶναι πλάνη γιὰ τὴ γυναίκα νὰ πιστεύει ὅτι μπορεῖ νὰ μεγαλώσει μόνη της τὰ παιδιά της. Στὸ τέλος καταλήγουν καὶ οἱ δύο μὲ ἄδεια χέρια. Ἰδιαίτερη σημασία δίνει ὁ Πλούταρχος στὸ ψέμα. «Νὰ συνηθίζουμε», τονίζει, «τὰ παιδιά μας νὰ λένε τὴν ἀλήθεια. Τὸ ψέμα εἶναι δουλοπρέπεια καὶ ὅλοι οἱ ἄνθρωποι τὸ ἀπεχθάνονται». Ὅταν τὰ παιδιὰ βρίσκονται στὴν ἐφηβικὴ ἡλικία οἱ ἐχέφρονες γονεῖς, πρέπει «νὰ προσέχουν, νὰ ἐπαγρυπνοῦν καὶ νὰ συνετίζουν τοὺς νεαροὺς διδάσκοντας, ἀπειλώντας καὶ παρακαλώντας τους, παρουσιάζοντας παραδείγματα ἀνθρώπων ποὺ ἐξ αἰτίας τῆς ἀγάπης τους γιὰ τὶς ἀπολαύσεις ἔπεσαν σὲ συμφορές. Νὰ ἐμποδίζουν τὰ παιδιὰ ἀπὸ τοῦ νὰ συναναστρέφονται φαύλους ἀνθρώπους, γιατί παίρνουν μέρος στὶς κακίες τους». Ὁ λαὸς σήμερα λέει «πές μου τὸν φίλο σου νὰ σοῦ πῶ ποιὸς εἶσαι». Πολλοὶ νέοι παρασύρθηκαν ἐξ αἰτίας τῆς κακῆς παρέας, ὅπως συνηθίζουμε νὰ λέμε. Στὴν περίπτωση αὐτὴ ὁ γονέας ἐπεμβαίνει δραστικά, χωρὶς τύψεις καὶ ἐνδοιασμούς, πρὶν νὰ εἶναι πολὺ ἀργά. Ὁ γονέας νὰ εἶναι ὑπομονετικός, συνιστᾶ ὁ Πλούταρχος. Νὰ μὴν ἐλέγχει καὶ παρατηρεῖ τὸ παραμικρό. «Ὑπομένουμε», γράφει, «τὰ παραπτώματα τῶν φίλων μας τί τὸ παράδοξο, ἂν ὑπομείνουμε καὶ τῶν παιδιῶν μας;». Τελειώνει ὁ Πλούταρχος τὴν πραγματεία του μὲ κάτι ποὺ θεωρεῖ τὴν κορωνίδα τῆς σωστῆς ἀγωγῆς εἶναι τὸ δεύτερο, μετὰ τὴν ἀγάπη, ὅπως προεῖπα, ὅπλο τοῦ γονέα. «Περισσότερο ἀπ’ ὁτιδήποτε ὀφείλουν οἱ γονεῖς νὰ μὴν πέφτουν σὲ σοβαρὰ σφάλματα, ἀλλὰ νὰ κάνουν ὅλα ὅσα πρέπει, προσφέροντας τοὺς ἑαυτούς τους παράδειγμα στὰ παιδιά τους, ὥστε ν’ ἀποτρέπονται ἀπὸ ἄσχημα λόγια καὶ ἔργα». «Παράδειγμα τοῖς τέκνοις παρέχειν», αὐτὴ εἶναι ἡ βασιλικὴ ὁδὸς γιὰ μία σωστὴ ἀνατροφή. Αὐτὸ προβάλλει ἡ ἀρχαία παράδοσή μας. Πολλοὶ παραστρατημένοι νέοι εἶναι συνήθως ἄνθρωποι ποὺ πρῶτα ἀπογοητεύτηκαν ἀπὸ τοὺς γονεῖς τους καὶ ὕστερα ἀπὸ τὴν κοινωνία. Ἀφήνουμε τὸν παππού μας, τὸν πολιὸ ἀρχαῖο Ἕλληνα καὶ ἀκοῦμε τὸν πατέρα μας, τὸν Ρωμιό, τὸν πονεμένο…

.                 Στὸ Βυζάντιο ἡ ἀνατροφὴ τῶν παιδιῶν κατέχει κυρίαρχο ρόλο. Στόχος πλέον δὲν εἶναι μόνον ὁ καλὸς κἀγαθὸς πολίτης, ἀλλὰ ὁ πολίτης τοῦ οὐρανοῦ, ὁ οὐρανοπολίτης, ὁ ἅγιος. Ἡ ἀνατροφὴ εἶναι ἡ ὑψηλοτέρα τέχνη. «Τῷ ὄντι γὰρ αὕτη μοι φαίνεται τέχνη τις εἶναι τεχνῶν καὶ ἐπιστήμη ἐπιστημῶν, ἄνθρωπον ἄγειν, τὸ πολυτροπώτατον καὶ ποικιλώτατον ὄν», λέει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος. Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας κατανοώντας τὶς δυσκολίες ἀνατροφῆς τῶν παιδιῶν γράφουν πλῆθος συγγραμμάτων, ὅπου παιδαγωγοῦν, συμβουλεύουν, νουθετοῦν γονεῖς καὶ παιδιά. Ἡ δροσιὰ καὶ ἡ ἐπικαιρότητα τῶν παρατηρήσεών τους εἶναι ἐκπληκτική. Θὰ περιοριστοῦμε ἐδῶ σὲ λίγα χρυσὰ ρήματα τοῦ ἁγίου Ἰωάννη τοῦ Χρυσόστομου, τοῦ «θεμελίου λίθου τοῦ καινοῦ Ἑλληνισμοῦ» κατὰ τὸν ἱστορικὸ τοῦ 19ου αἰώνα Σπ. Ζαμπέλιο. Στὸ ἔργο του «πῶς πρέπει οἱ γονεῖς ν’ ἀναθρέφουν τὰ παιδιά τους» γράφει τὰ ἑξῆς θαυμάσια. Ξεκινᾶ μὲ μία μεγάλη ἀλήθεια: «Δὲν κάνει τὸν ἄνθρωπο γονέα – πατέρα ἢ μητέρα – τὸ γεγονὸς καὶ μόνο ὅτι συνετέλεσε νὰ γεννηθεῖ παιδί, ἀλλὰ νὰ τὸ διαπαιδαγωγήσει σωστά». Τὰ παιδιὰ δὲν εἶναι κτῆμα μας νὰ τὰ κάνουμε ὅ,τι θέλουμε ἢ νὰ βγάζουμε τὶς δικές μας ἀπωθημένες ἐπιδιώξεις. Τὸ μόνο ποὺ μᾶς ἀνήκει εἶναι ἡ διαπαιδαγώγησή τους. Ἡ διαπαιδαγώγηση εἶναι ὅμως δύσκολο πράγμα. Οἱ γονεῖς ἀγχώνονται. Θέλουν νὰ εἶναι τέλειοι. Τέτοιοι δὲν ὑπάρχουν. Πολλὲς φορὲς ὁ γονέας (ἢ ὁ δάσκαλος) πέφτει σὲ σφάλματα ἢ κάνει λάθη ἀπέναντι στὰ παιδιά. Ζητᾶμε συγγνώμη. Ἡ συγγνώμη ἀπὸ τὰ παιδιὰ τὰ διδάσκει τρία πολύτιμα μαθήματα:

Πρῶτον. Ἡ ὁμολογία τοῦ γονέα ὅτι ἔκανε λάθος δίνει στὸ παιδὶ τὴν δυνατότητα νὰ διαπιστώσει ὅτι κανεὶς δὲν εἶναι ἀλάθητος. (Πλὴν τοῦ πάπα τῆς Ρώμης. Παναίρεση ἀλάνθαστη ὄντως).

Δεύτερον. Ὅταν οἱ γονεῖς ἔχουν τὴν δυνατότητα νὰ ζητήσουν συγνώμη ἀπὸ τὰ παιδιά τους, τότε ἐκεῖνα ἀρχίζουν νὰ μαθαίνουν ὅτι ἡ συγγνώμη εἶναι τὸ ὑφάδι τῆς ζωῆς ποὺ συνέχει τοὺς ἀνθρώπους. Μαθαίνουν ὅτι ἕνα λάθος δὲν εἶναι τὸ τέλος μίας σχέσης καὶ ὅτι μπορεῖ νὰ ξεπεραστεῖ καὶ νὰ ἀπαλειφθεῖ μὲ τὴν συγγνώμη καὶ τὴν συμφιλίωση.

Τρίτον. Ἡ συγγνώμη τῶν γονέων ἐνισχύει τὴν δυνατότητα τῶν παιδιῶν νὰ διακρίνουν τὸ καλὸ ἀπὸ τὸ κακό.

.               Στηλιτεύει παρακάτω ὁ ἅγιος τὴν ἀδικαιολόγητη ἀνοχὴ τῶν γονέων στὰ παραπτώματα τῶν παιδιῶν. «Πολλοὶ γονεῖς», γράφει, «ἐπειδὴ δὲν θέλουν νὰ μαλώσουν ἢ νὰ λυπήσουν τὰ παιδιά τους, γιὰ τὴν ἄτακτη ἢ ἀπρεπῆ συμπεριφορά τους, τὰ εἶδαν ἀργότερα πολλὲς φορὲς νὰ συλλαμβάνονται ἐπειδὴ ὑπέπεσαν σὲ μεγάλα ἐγκλήματα».
.                 Δυστυχῶς σήμερα οἱ πιὸ πολλὲς οἰκογένειες ἔχουν σὰν κέντρο τῆς ζωῆς τους τὶς ἐπιθυμίες καὶ τὰ κέφια τοῦ παιδιοῦ. Ἱκανοποιοῦν κάθε του ἐπιθυμία. Γίνεται τὸ παιδὶ ἕνας κακομαθημένος τυραννίσκος, γιατί δὲν τὸ παιδαγωγοῦν οἱ γονεῖς του.
.                 Χαρακτηριστικὸ εἶναι τὸ παρακάτω ἀνέκδοτο. Τὸ γεγονὸς συνέβη στὴν Ἀμερική. Ἕνας πιτσιρίκος πηγαίνει μὲ τὴν μαμά του σ’ ἕνα πολυκατάστημα. Ψωνίζει ἐκείνη κάτι εὐτελὲς καὶ χρειαζούμενο, μὰ ὁ μικρὸς ἔχει χωθεῖ σ’ ἕνα αὐτοκινητάκι καὶ ἀρνεῖται νὰ βγεῖ ἀπ’ αὐτό. Μὲ γοερὲς κραυγὲς καὶ τσιρίδες ἀπαιτεῖ νὰ τοῦ τὸ ἀγοράσουν. Ἡ μάνα δὲν ἔχει τόσα χρήματα. Τρέμει ἀκόμη μήπως ἡ ἄρνησή της δημιουργήσει στὸ παιδὶ τραύματα, ψυχικές, ἀνεπανόρθωτες ζημιές, ποὺ ἴσως γίνουν κάποτε ἡ αἰτία γιὰ νὰ γίνει τὸ παιδὶ κομπλεξικὸ ἤ… Ἂλ Καπόνε. Τὸ πολυκατάστημα ὅμως ἔχει παιδοψυχολόγο, ὅπως ὅλα τὰ καλὰ πολυκαταστήματα παιδικῶν εἰδῶν στὴν Ἀμερική. Ἡ μαμὰ καταφεύγει ἀπελπισμένη σ’ αὐτόν. Γιατρέ, τοῦ ἐξηγεῖ, καὶ τρέμει ἡ φωνή της, τοῦ μίλησα λογικά, τοῦ ἐξήγησα πὼς δὲν ἔχω χρήματα, τὸ παρακάλεσα, τοῦ ἔταξα λαγοὺς μὲ πετραχήλια. Μὰ τίποτε, δὲν σηκώνεται ἀπὸ τὸ παιχνίδι. Μπορεῖτε νὰ βοηθήσετε; Ὁ ψυχολόγος πρόθυμα πῆγε δίπλα στὸν μικρό, τοῦ ψιθύρισε κάτι στὸ αὐτὶ καὶ ἀμέσως – ὢ τοῦ θαύματος– ὁ μικρὸς ἀκολούθησε σὰν ἀρνάκι τὴν μητέρα του. Ἡ μαμὰ συγκινήθηκε, θαύμασε τὴν παιδαγωγικὴ κατάρτιση τοῦ γιατροῦ. «Αὐτὸ θὰ πεῖ μοντέρνα ἀντίληψη παιδαγωγικῆς», κραύγασε. «Τί εἴπατε στὸ παιδί μου, γιατρέ, καὶ πείστηκε», ρωτᾶ νὰ μάθει. Ὁ ψυχολόγος χαμογέλασε: – Τοῦ εἶπα: «κατέβα ἀμέσως γιατί θὰ φᾶς δύο σφαλιάρες ποὺ θὰ δεῖς τὸν οὐρανὸ σφοντύλι». Ἐδῶ τελειώνει τὸ ἀνέκδοτο. Λέγεται πὼς ὁ γιατρὸς ἦταν Ἕλληνας…
.                 Στὴν Ἀμερικὴ ὁ μεγαλύτερος παιδαγωγὸς Σπὸκ ζήτησε συγγνώμη ἀπὸ τὸν ἀμερικανικὸ λαὸ γιατί, ὅπως εἶπε, κατέστρεψε μία ὁλόκληρη γενιὰ ποὺ μεγάλωσε μὲ τὴν παιδαγωγική του, ποὺ συμπυκνώνεται στὴ φράση. «Ἄσε τὸ παιδὶ νὰ κάνει ὅ,τι θέλει γιὰ νὰ ἐκτονωθεῖ, νὰ βγάλει τὰ ἀπωθημένα ποὺ ἔχει μέσα του». Συγκλονίστηκε καὶ ἀφυπνίστηκε ὁ Σπόκ, ὅταν ὁ γιός του πέθανε ἀπὸ ναρκωτικά.
.                 Θίγει ἀκόμη ὁ ἅγιος ἕνα ἰδιαίτερο σοβαρὸ θέμα: Γράφει: «Γιὰ τὰ κτήματα ποὺ ἔχουν δοθεῖ στὰ παιδιὰ φροντίζουμε, ὄχι ὅμως καὶ γιὰ τὰ παιδιά. Βλέπεις γονέα τὴν ἀνοησία; Ἄσκησε τὴν ψυχὴ τοῦ παιδιοῦ σου πρῶτα καὶ κατόπιν θὰ ἔλθουν ὅλα τὰ ἄλλα: Ὅταν ἡ ψυχὴ τοῦ παιδιοῦ δὲν εἶναι ἐνάρετη, καθόλου δὲν τὸ ὠφελοῦν τὰ χρήματα καὶ ὅταν εἶναι, καθόλου δὲν τὸ βλάπτει ἡ φτώχεια. Θέλεις νὰ τὸ ἀφήσεις πλούσιο, μάθε το νὰ εἶναι σωστὸς ἄνθρωπος». Οἱ παρατηρήσεις αὐτὲς εἶναι πολὺ ἐπίκαιρες. Ἡ μεγάλη πλειοψηφία τῶν γονέων σήμερα φροντίζει νὰ προσφέρει στὰ παιδιά, ὑλικὲς ἀνέσεις καὶ ἀγαθὰ καὶ συχνά, γιὰ νὰ τὸ ἐπιτύχει αὐτό, στερεῖ ἀπὸ τὰ παιδιά της, αὐτὸ ποὺ ἐκεῖνα χρειάζονται περισσότερο ἀπ’ ὁτιδήποτε ἄλλο, δηλαδὴ αὐτοὺς τοὺς ἴδιους τοὺς γονεῖς τους. Στὴ συνέχεια οἱ γονεῖς προσπαθοῦν νὰ τὰ ἀποζημιώσουν μὲ ἐξωφρενικὲς παροχές. Τὰ δωροδοκοῦν, δηλαδή, γιὰ νὰ ἀγοράσουν τὸ ἐνδιαφέρον καὶ τὴν ἀγάπη τους. Ἢ δείχνουν αὐτὴν τὴν ἀποπνικτικὴ ἀγάπη, κυρίως οἱ μάνες, ποὺ ὀνομάστηκε προσφυῶς, «σύνδρομο τῆς κλώσας». Ἔτσι δὲν μεγαλώνουμε ἐλεύθερους ἀνθρώπους, ἀλλὰ ἄβουλα ὄντα.
.                 Θίγει ἀκόμη ὁ ἅγιος ἕνα πολὺ σημαντικὸ θέμα. Αὐτὸ τῆς γλώσσας: «Ρήματα παιδεύοντες τὸ παιδίον φθέγγεσθαι σεμνὰ καὶ εὐσεβῆ», νὰ μαθαίνουμε στὸ παιδὶ νὰ χρησιμοποιεῖ λέξεις ὡραῖες. Ἢ τουλάχιστον νὰ μὴν ἀκούει αἰσχρολογίες. Δυστυχῶς σήμερα καὶ στὰ δημοτικὰ ἀκόμη σχολεῖα ἀκοῦμε μαθητὲς στὰ διαλείμματα νὰ βωμολοχοῦν. Ποιός φταίει; «Ὅταν τὰ μῆλα εἶναι ξινά, ποιὸν πρέπει νὰ κατηγορήσουμε τὰ μῆλα ἢ τὴ μηλιά;», ἔλεγε ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός. «Ὁ ἄνθρωπος εἶναι τὸ μιμητικότατον τῶν ὄντων», ἔλεγε ὁ Ἀριστοτέλης. Τὸ παιδὶ μιμεῖται ὅ,τι βλέπει καὶ ὅ,τι ἀκούει. Σ’ αὐτὸν τὸν τομέα περισσότερη προσοχὴ χρειάζονται οἱ πατεράδες, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν νοσηρὴ ἐντύπωση πὼς ἀποτελεῖ χρέος τους ἡ διδασκαλία καὶ ἡ ἀποκάλυψη στὸν νεαρὸ γιό τους κάποιων «ἀντρικῶν» μυστικῶν ἢ ἡ ἐκμάθηση βρισιῶν ποὺ ἁρμόζει σὲ πραγματικοὺς ἄντρες. Ἀποαθωποιοῦνται ἔτσι τὰ παιδιὰ σὲ πολὺ ἀκατάλληλη ἡλικία καὶ ὁδηγοῦνται πολλὲς φορὲς στὴ διαφθορά, γιατί «φθείρουσι ἤθη χρηστὰ ὁμιλίαι κακαί». Καταστρέφονται χρηστὰ ἤθη ἀπὸ κακὲς συναναστροφὲς καὶ ὁμιλίες, σημειώνει ὁ Μέγας Βασίλειος. Τὰ παιδιὰ πολὺ συχνὰ γνωρίζουν, πόσο τὰ βαρύνουν τὰ λάθη καὶ οἱ ἁμαρτίες τῶν γονέων. Τὰ ἀκόλουθα ἀποτελοῦν μία πολὺ εὔγλωττη μαρτυρία. Σὲ μία πρόσφατη σχετικὰ ἔρευνα σὲ παιδιὰ τοῦ Δημοτικοῦ μὲ θέμα «πῶς θὰ θέλατε τοὺς γονεῖς σας», ἕνα παιδὶ Δ´ Δημοτικοῦ ἔγραψε: «Ἐγὼ θέλω τοὺς γονεῖς μου νὰ εἶναι καλοί, νὰ μὴν λένε κακὰ λόγια, γιατί ἀλλιῶς θὰ μάθουν καὶ σὲ μᾶς τὰ λόγια αὐτά». Ἕνα ἄλλο Ε´ τάξης ἔγραψε: «Ἐγὼ θέλω τοὺς γονεῖς μου νὰ εἶναι καλοί, εὐγενικοὶ καὶ νὰ μὴν μαλώνουν μεταξύ τους».
.                 Μίλησε τὸ δεύτερο παιδὶ γιὰ τὴν συζυγικὴ ἀγάπη. Αὐτὴ ἡ εὐλογημένη ἀγάπη εἶναι ἀληθινὴ εὐεργεσία γιὰ τὰ παιδιά, τὸ ὡραιότερο μάθημα. Ὅλοι οἱ τόμοι τῆς παιδαγωγικῆς ἐπιστήμης ὠχριοῦν μπροστὰ στὸ ἀνεπανάληπτο μάθημα ποὺ λέγεται συζυγικὴ ἀγάπη. Αὐτὴ ἀρωματίζει τὰ παιδιά, ὥστε νὰ μοσχοβολοῦν κι αὐτὰ στὴ ζωή τους. Τελειώνοντας μὲ τὸ Βυζάντιο θὰ ἀναφέρουμε τὴν κορωνίδα τῶν παιδαγωγικῶν συμβουλῶν τῆς ρωμέηκης παράδοσής μας, ἡ ὁποία ἐπαναλαμβάνει τὴν ἀρχαία ἑλληνική: «Δὲν θὰ χρειάζονταν λόγια στὰ παιδιά μας, ἂν ἔλαμπε ἀληθινὰ ἡ ζωή μας, δὲν θὰ ἦταν ἀπαραίτητοι οἱ δάσκαλοι τῆς ἀρετῆς, ἂν παρουσιάζαμε ἐμεῖς οἱ ἴδιοι στὰ παιδιά μας ἔργα ἀρετῆς». Ἡ ἀξία τοῦ παραδείγματος εἶναι ἀνεπανάληπτη. Εἶναι ἡ βασιλικὴ ὁδὸς γιὰ μία ὑγιῆ ἀνατροφὴ τῶν παιδιῶν μας.

.             Ἐρχόμαστε τώρα στὴν σύγχρονη ἐποχή, στὴν νεότερη Ἑλλάδα, ὅπου εἴχαμε κοσμογονικὲς ἀλλαγές. Μία κλειστὴ κοινωνία ὅπως ἦταν, ἔρχεται σὲ ἐπαφὴ μὲ τὴν Δύση. Θαμπώνεται, γοητεύεται, ξιπάζεται, προσπαθεῖ μὲ τὶς εὐλογίες τῆς φωταδιστικῆς- κοραϊκῆς διανόησης νὰ γίνει καὶ αὐτὴ «πεπολιτισμένο» ἔθνος τῆς Εὐρώπης. Τὸ Βυζάντιο ἀμαυρώνεται, εἶναι σκοταδισμός, ἀνούσιες διενέξεις παπάδων καὶ διεφθαρμένων αὐτοκρατόρων. Οἱ μεγάλοι παιδαγωγοί του, οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, περιφρονοῦνται. Ἡ ἀρχαία Ἑλλάδα ἀσκεῖ γοητεία. Παραμορφωμένη ὅμως, μὲ ρομαντικὸ πνεῦμα, σὰν ἕνα καλὸ παραμύθι. Ἡ ἐξέλιξη τῆς τεχνικῆς καὶ τῆς ἐπιστήμης, ὁδηγεῖ σὲ οὐτοπίες καὶ παραλογισμούς. Ὅλα θὰ τὰ λύσει ἡ τεχνική. Ὁ ἄνθρωπος περιθωριοποιεῖται. Ἀξίζει μόνο ὁ ἐγκέφαλός του, ψυχὴ δὲν ὑπάρχει, «ὁ Θεὸς πέθανε». Ἡ ἐξέλιξη τῆς ἐπιστήμης θὰ τὰ λύσει ὅλα. Πείνα, ἀρρώστιες, πόλεμοι ἀκόμη κι ὁ θάνατος, θὰ νικηθοῦν. Ἀπὸ κοντὰ καὶ οἱ παιδαγωγικὲς ἐπιστῆμες διαγράφουν τὴν πολυαίωνη πείρα καὶ ἀναζητοῦν «μοντέρνες» μεθόδους ἀνατροφῆς τῶν παιδιῶν. Τὰ παιδιὰ πλέον δὲν εἶναι παιδιά, ποὺ ἀνθίζουν καὶ βγάζουν τὸ καθένα τὸν δικό του μοναδικὸ καὶ ἀνεπανάληπτο ἀνθό. Εἶναι μικρογραφίες τῶν μεγάλων. Δὲν ἔχουν δικό τους χαρακτήρα, εἶναι ὅλα ἴδια. Ἂν τὰ ἐκπαιδεύσουμε στρατιωτικά, μὲ σιδερένια πειθαρχία, θὰ γίνουν καλοὶ μεγάλοι. Ἄριστοι πολίτες, ἄριστοι στρατιῶτες. Ἔτσι φτάσαμε στὸν Χίτλερ. Μετὰ τὸν πόλεμο πέρασε ἡ Δύση στὸ ἄλλο ἄκρο. Κανένας περιορισμός, καμμιὰ ἄρνηση, ἀφῆστε τὰ παιδιὰ νὰ κάνουν ὅ,τι θέλουν, γιὰ νὰ μὴν φτάσουμε στὸν Χίτλερ. Τὰ παιδιὰ ἔγιναν παιδιὰ τῶν λουλουδιῶν. Ἀπὸ τοὺς φασισμοὺς καταλήξαμε στὰ ναρκωτικά. Ἀφοῦ δὲν μποροῦμε νὰ σκοτώσουμε τὸν πλησίον, ἂς σκοτώσουμε τὸν ἑαυτό μας. Καὶ στὶς δύο περιπτώσεις οἱ γονεῖς ἀπόντες. Περιφρονήθηκε ἡ πρωτόθρονος ἀξία τοῦ γονεϊκοῦ ρόλου, τῆς ἀγάπης, τοῦ παραδείγματος καὶ καταλήξαμε σὲ παγκόσμιες τραγωδίες. Χωρὶς τὸ ἀπαραίτητο λίπασμα τῆς ἀγάπης τοῦ γονέα, ἀνατράφηκαν γενεές, δολοφόνων καὶ ἐγκληματιῶν, γενεὲς ποὺ ἀναζήτησαν τὴν ἀγάπη καὶ τὴν παρηγοριὰ στὶς οὐσίες. Χωρὶς τὸ παράδειγμα τοῦ γονέα, χωρὶς φραγμὸ καὶ ἰδανικά, χωρὶς πρότυπα, μπούκωσαν ἀπὸ τὶς ἀπολαύσεις καὶ ἀναζήτησαν τὴν τελειότητα, τὴν ἀρετή, τὴν ἡδονὴ στὴν παραίσθηση, στὴν ἀπόδραση ἀπὸ τὴν σκληρὴ πραγματικότητα, στὸν λευκὸ θάνατο. Σήμερα ἡ Δύση, ἀπὸ τὴν ὁποία εἰσάγουμε ἄκριτα προϊόντα καὶ ἰδέες, βιώνει τὸ τρίτο στάδιο τῆς ἀποχαλίνωσής της. Ὀνομάζεται μεταμοντέρνο. Τὰ πάντα «ἀποδομοῦνται», κατεδαφίζονται ἀξίες, πατρίδες, παραδόσεις, θρησκεῖες, ὅλα ἀναθεωροῦνται. Μοναδικὴ ἀξία τὸ χρῆμα. Σκοπὸς ἡ πάσῃ θυσίᾳ καλοπέραση, ἡ εὐδαιμονοθηρία καὶ ἡ κατανάλωση. Ἀπὸ τὸν homo sapiens περάσαμε στὸν ἄνθρωπο καταναλωτή. Ὁτιδήποτε ἀντιστέκεται στὸν καταναλωτισμὸ πρέπει νὰ χτυπηθεῖ. Ἡ Οἰκουμένη ἑξαμερικανίζεται. «Φάγωμεν, πίωμεν, αὔριο γὰρ ἀποθνήσκομεν», «νὰ εἶσαι ὁ ἐαυτός σου». Ἰδοὺ τὰ συνθήματα τῆς Νέας Ἐποχῆς. Αὐτὸ ὀνομάζεται παγκοσμιοποίηση. Ὄνειρό της νὰ περιοριστεῖ ὁ ἄνθρωπος σὲ δύο ἀντανακλαστικὲς κινήσεις. Νὰ παρακολουθεῖ τὶς διαφημίσεις τῶν προϊόντων στὴν τηλεόραση καὶ στὴ συνέχεια νὰ πηγαίνει στὸ ψυγεῖο καὶ νὰ καταναλώνει τὰ διαφημιζόμενα προϊόντα. Ψυγεῖο καὶ τηλεόραση, ἰδοὺ τὰ σύμβολα τῆς Νέας Ἐποχῆς. Θύματα ἀθῶα αὐτὴ τῆς ὕπουλης πολιορκίας καὶ μᾶλλον ἅλωσης, τὰ πλέον ἀνώριμα καὶ ἀνυπεράσπιστα μέλη τῆς κοινωνίας, τὰ παιδιά. Νὰ σημειώσω ἐδῶ, παρενθετικά, αὐτὸ ποὺ ἔγραψε ὁ μεγάλος μας ζωγράφος Γιάννης Τσαρούχης. «Παρατηρῆστε πῶς τρώει τὸ Ἑλληνόπουλο. Τρώει τὸ πρωὶ στὸ σπίτι του. Παίρνει χρήματα γιὰ νὰ φάει στὸ διάλειμμα τοῦ σχολείου. Φεύγει σχολώντας καὶ πηγαίνει στὸ περίπτερο νὰ φάει τὰ ἀπαγορευμένα στὸ σπίτι διαφημιζόμενα ἐδέσματα. Φτάνει στὸ σπίτι καὶ ξανατρώει. Τρώει ὅπως οἱ πεινασμένοι Σουλιῶτες ἢ οἱ Μεσολογγίτες, εἰς μνήμην αὐτῶν. Τρώει ἀναδρομικῶς». Σήμερα οἱ στατιστικὲς λένε πὼς τὰ Ἑλληνόπουλα εἶναι τὰ πιὸ παχύσαρκα παιδιὰ στὴν Εὐρώπη.

.                 Ἡ μεγαλύτερη ὅμως ἀλλαγὴ ποὺ συνέβη τὶς τελευταῖες δεκαετίες στὴν ἑλληνικὴ κοινωνία εἶναι στὸ ρόλο τῆς μητέρας καὶ γενικότερα στὴν γυναίκα τοῦ τόπου μας. Τὸ φεμινιστικὸ κίνημα καὶ οἱ μεγάλοι πόλεμοι ἀσκοῦν ἰσχυρὴ ἐπίδραση. Κατὰ τὴν διάρκεια τῶν πολέμων οἱ ἐμπόλεμες χῶρες χρησιμοποίησαν τὴν γυναίκα σὲ ὅλες ἀνεξαιρέτως τὶς δραστηριότητες καὶ τὰ ἐπαγγέλματα, ἀντὶ τῶν ἀνδρῶν ποὺ ἦταν στὸ μέτωπο καὶ διαπιστώνουν, ἔκπληκτοι οἱ πάντες, ὅτι οἱ γυναῖκες εἶναι ἱκανὲς γιὰ ἐπιτυχῆ δράση σὲ ὅλους τοὺς τομεῖς. Ἐγκαταλείπει, λοιπόν, ἡ γυναίκα τὸ σπίτι καὶ ἐργάζεται. Ξεκινᾶ μία ἀδυσώπητη ἐπαγγελματικὴ ἀναμέτρηση μὲ τὸν ἄνδρα. Σήμερα εἶναι ἀναγκασμένη νὰ ἐργαστεῖ, γιατί ἀλλιῶς τὸ σπίτι δὲν τὰ βγάζει πέρα. Τὰ ὡράρια ἐργασίας ἐπιμηκύνονται. Τὸ ἀστικὸ μοντέλο ζωῆς ἐπικρατεῖ. Τὰ χωριὰ ἐρημώνουν καὶ οἱ πόλεις γιγαντώνονται ἀπάνθρωπα. Ἕνα διαμέρισμα ὑποθηκευμένο στὴν τράπεζα, καθημερινὸ λαχάνιασμα γιὰ νὰ προφθάσει τὰ πάντα, ἄγχος, κούραση. Αὐτὰ χαρακτηρίζουν τὴν σύγχρονη Ἑλληνίδα μάνα. Καὶ τὰ παιδιά; Τὰ παιδιὰ φυλακισμένα στὸ θαυμάσιο παιδικό τους δωμάτιο, μὲ τὰ ἄφθονα, φανταχτερὰ παιχνίδια, μὲ τὴν τηλεόραση, τὸ κινητό τους, μὲ τὰ φροντιστήρια, τὰ ὠδεῖα, τὰ γυμναστήρια, τὰ πάντα. Ἀπὸ ἐνοχὲς τὰ προσφέρουμε τὰ πάντα. Τὴν ἀγάπη ὅμως ποὺ θέλει χρόνο, νὰ παίξεις μαζί τους, νὰ ἀστειευτεῖς, νὰ διαβάσεις μαζί τους, τοὺς τὴν ἀποστεροῦμε. Ἐξ ἄλλου σήμερα τὰ παιδιὰ δὲν παίζουν, δὲν ἔχουν οὔτε χρόνο στὸ σπίτι – οὔτε χῶρο στὸ σχολεῖο. «Ἡ πιὸ σοβαρὴ πράξη ἑνὸς παιδιοῦ δὲν εἶναι ἡ μελέτη, εἶναι τὸ παιχνίδι», ἔλεγε ὁ Ἐλύτης. Σήμερα λίγος χρόνος μᾶς ἀπομένει τὸ βράδυ μόνο γιὰ νὰ τὰ φιλήσουμε καὶ νὰ τὰ ποῦμε καληνύχτα. Ἦρθαν καὶ κάποιοι διαφωτισμένοι εἰς τὰς Εὐρώπας παιδαγωγοὶ – φορτωμένοι καὶ μὲ master. Εἶναι γνωστὸ πὼς καὶ κρετίνος νὰ εἶσαι πληρώνοντας τὸ ἐξασφαλίζεις ἀπὸ κάποιο ἀμερικανικὸ ἀνθυποκολέγιο – ποὺ ἔμαθαν στὶς ταλαίπωρες κυρα-Κατίνες τῆς συνοικίας πὼς πρέπει νὰ ἀφήνουν τὰ παιδιά τους νὰ κάνουν ὅ,τι θέλουν, γιὰ νὰ μὴν γίνουν κομπλεξικὰ καὶ ἡ κατάσταση ἐπιδεινώθηκε. Ἄκουσαν καὶ κάποιους ἄλλους νὰ τοὺς λένε πὼς πρέπει νὰ εἴμαστε φίλοι μὲ τὰ παιδιά μας καὶ γίναμε μεταμοντέρνοι. Ἐξηγῶ τὸ τελευταῖο πρὸς ἄρσιν παρεξηγήσεων. Ὁ γονέας ποὺ λέει στὸ παιδί του «μὴ μὲ βλέπεις σὰν πατέρα, ἐγὼ θέλω νὰ εἶμαι φίλος σου» εἶναι ὁ ἴδιος ἕνα ἀνώριμο παιδὶ ποὺ παραιτεῖται ἀπὸ τὴν πατρική του εὐθύνη καὶ δημιουργεῖ στὸ παιδί του αἴσθημα ἀνασφάλειας ποὺ θὰ φθάσει ὣς τὸν πανικό. Τὰ παιδιὰ θὰ βροῦν εὐκαιρίες στὴ ζωή τους νὰ ἀποκτήσουν φίλους, ἄλλο ὅμως πατέρα δὲν πρόκειται νὰ ξαναβροῦν. Εἴμαστε πάνω ἀπ᾽ ὅλα γονεῖς, ποὺ τοὺς σέβονται τὰ παιδιά τους καὶ τὰ σεβόμαστε κι ἐμεῖς. Ἡ γονικὴ σχέση εἶναι μοναδική, ἀνεπανάληπτη καὶ αἰώνια, εἶναι ἀνώτερη ἀπ᾽ ὅλες.
.                 Ὁ νέος τρόπος ζωῆς ἐπέβαλλε στὸ σπίτι κι ἕναν ἀκόμη γονέα, ἀκαταγώνιστο, ἑλκυστικὸ καὶ ἐπικίνδυνο, τὸν τρίτο γονέα, ὅπως προσφυῶς ὀνομάστηκε, τὴν τηλεόραση. Ὡς ἐκπαιδευτικὸς ποτὲ δὲν ἄκουσα μέσα στὴν τάξη νὰ μεταφέρει κάποιος μαθητὴς ἐξωσχολικὲς γνώσεις, χωρὶς νὰ ἀρχίζει τὸν λόγο του μὲ τὴν ἑξῆς στερεότυπη φράση: «Κύριε εἶδα στὴν τηλεόραση». Ποτὲ δὲν ἄκουσα νὰ λένε, τὸ διάβασα ἤ μοῦ τὸ διηγήθηκε ὁ πατέρας ἢ ἡ μητέρα μου ἢ ἡ γιαγιά μου. Ἴσως δὲν ἔχουμε ἀντιληφθεῖ σὲ ὅλο της τὸ μέγεθος τὴν καταστρεπτικὴ ἐπίδραση τῆς ἄθλιας- ὅπως εἶναι σήμερα -τηλεόρασης στὰ παιδιά. Ἀφήσαμε τὰ παιδιὰ μόνα τους μπροστὰ στὴν τηλεόραση καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ πιὸ ἐπικίνδυνο. Μία σειρὰ τελευταίων ἐρευνῶν ἔδειξαν ὅτι γιὰ τὰ παιδιὰ 8-12 ἐτῶν τὸ μεγαλύτερο μέρος τοῦ φόβου τους πηγάζει ἀπὸ τὴν τηλεοπτικὴ ὀθόνη καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν πραγματικὴ ζωή, ὅπως συνέβαινε ἄλλοτε. Ὑπολογίστηκε ὅτι κατὰ μέσο ὅρο ἕνα παιδὶ μέχρι νὰ τελειώσει τὸ Λύκειο ἔχει ἀφιερώσει στὴ λατρεία τῆς μικρῆς ὀθόνης 18.000 ὧρες. Ποὺ σημαίνει 750 μέρες ἢ χονδρικότερα 2,5 χρόνια τηλεοπτικῆς αἰχμαλωσίας. Ἔχει ἀκόμη ὑπολογιστεῖ στὴν Ἀμερικὴ – εἶναι γνωστὴ ἡ ρήση πὼς ἂν θὲς νὰ δεῖς τὴν Ἑλλάδα τοῦ μέλλοντος, ταξίδεψε στὴν σημερινὴ Ἀμερικὴ – πὼς ἕνα παιδί, μετέχει ἐτησίως σὲ 10.000 φόνους! Ὅταν κάποτε οἱ κάμερες τῆς τηλοψίας στράφηκαν ἀδηφάγες στὸ πρόσωπο ἑνὸς νεαροῦ ἐγκληματία ὁ σκυλευτὴς δημοσιογράφος τὸν ρώτησε:
– Ἐσὺ τὸ ἔκανες τὸ ἔγκλημα;
– Ὄχι, ἐσεῖς, ἀποκρίθηκε ὁ νεαρός.
.                 Ἡ ἀπάντηση δείχνει κι ἐμᾶς. Τὸ παιδὶ ἔρχεται στὸν κόσμο χωρὶς τηλεόραση. Τὴν τηλεόραση τὴν προσφέρει ὁ γονιός. Τὰ παιδιὰ μὲ ἀδιαμόρφωτη ἀκόμη προσωπικότητα βομβαρδίζονται ἀπὸ μία ἐμπειρία, ποὺ σχεδὸν καταργεῖ τὰ ὅρια τοῦ πραγματικοῦ καὶ τοῦ μὴ πραγματικοῦ. Οἱ ἀντικοινωνικὲς πράξεις εἶναι πολλὲς φορὲς ἀντιγραφὴ τῆς τηλεοπτικῆς βίας. Τὰ παιδιὰ ὁδηγοῦνται νὰ μεταχειρίζονται τοὺς πραγματικοὺς ἀνθρώπους, σὰν νὰ ἦταν στὴν τηλεοπτικὴ ὀθόνη. Ἔχουμε ἀποκοίμιση τῶν ἠθικῶν τους ἀνακλαστικῶν, τὸ ὑπονοούμενο σὲ κάθε περίπτωση εἶναι σαφές: Ἀπολαῦστε, ψυχαγωγηθεῖτε μὲ τοὺς φόνους καὶ τὶς ἀδικίες. Ἡ τηλεόραση δυστυχῶς χρησιμοποιεῖται ἀπὸ πολλοὺς γονεῖς σὰν ἠρεμιστικὸ γιὰ τὰ παιδιά. Ὁ γονέας μπορεῖ νὰ ξεκουράζεται ἀπὸ τὴν ἀνησυχία τοῦ παιδιοῦ, αὐτὸ ὅμως ἀνυπεράσπιστο γεύεται τὰ τηλεοπτικὰ ἀποφάγια. Ἐπειδὴ ὅμως εἶναι ἀδύνατον νὰ πετάξουμε τὶς συσκευές, γιατί καὶ ἐμεῖς οἱ γονεῖς εἴμαστε ἐθισμένοι καὶ οἱ φραστικὲς παραινέσεις στὰ παιδιὰ δὲν ἔχουν ἀποτέλεσμα, κάποιες πρακτικὲς λύσεις εἶναι ἀναγκαῖες. Ὅπως τὸ νὰ παρακολουθοῦμε μαζὶ μὲ τὰ παιδιὰ ἐπιλεγμένα ἀπὸ πρὶν προγράμματα. Νὰ σχολιάζουμε, νὰ συζητοῦμε μὲ τὰ παιδιὰ τὶς περίεργες σκηνές, τονίζοντας τὴν ἀρνητικὴ πλευρά τους. (Οἱ συμβουλὲς θὰ εἶναι τὸ τελευταῖο στάδιο μίας συζήτησης). Ἀμφισβητοῦμε τὶς διαφημίσεις καὶ τὴν χρησιμότητά τους. Ἔχει ὑπολογιστεῖ πὼς κάθε μέρα ἐκπέμπονται ἀπὸ τὰ ΜΜΕ 5.000 διαφημίσεις, μία πραγματικὴ πλύση ἐγκεφάλου. Νὰ γνωρίζουμε πὼς ἡ ἀπαγόρευση εἶναι πόλος ἕλξης, γι’ αὐτὸ χρειάζεται λεπτότητα καὶ συνεχὴς προσπάθεια. Νὰ μᾶς δοῦν τὰ παιδιὰ κάποτε καὶ μὲ ἕνα βιβλίο στὸ χέρι. Ἂς συζητήσουμε κάποτε καὶ γιὰ τὸ περιεχόμενο ἑνὸς καλοῦ βιβλίου καὶ ὄχι μόνο γιὰ τὰ βδελυρὰ περιεχόμενα τῆς τηλοψίας. Ἔτσι θὰ φιλοτιμηθεῖ κι αὐτό. Νὰ μὴν μάθει τὸ παιδὶ πὼς μπορεῖ νὰ μαθαίνει βλέποντας μόνο τηλεόραση. Τὰ παιδιὰ ρουφοῦν σὰν σφουγγάρι αὐτὸ ποὺ εἴμαστε ἐμεῖς καὶ ὄχι αὐτὸ ποὺ θέλουμε νὰ δείξουμε ἢ νὰ ποῦμε.

.                 Τὸ θέμα τῆς ἀνατροφῆς τῶν παιδιῶν εἶναι τεράστιο καὶ δὲν ἐξαντλεῖται σὲ μία εἰσήγηση. Προσπάθησα νὰ καταδείξω πὼς ἡ ἀναζήτηση τῆς τελειότητας εἶναι μάταιο πράγμα. Μπορεῖ ὅμως ὁ γονέας νὰ προσφέρει ἁπλόχερα στὰ παιδιά του τρία πράγματα. Τὴν ἀγάπη, ποὺ τὰ πάντα ὑπομένει, τὰ πάντα στέγει καὶ πάντοτε ἐλπίζει, τὸ ζωντανό του παράδειγμα ποὺ εἶναι τὸ ὡραιότερο μάθημα καὶ ν’ ἀντλήσει ἀπὸ τὴν παράδοσή μας, τὴν ἐκλεκτὴ πείρα τῶν προγόνων μας. Νὰ πῶ ἕνα ἁπλὸ παράδειγμα. Οἱ παραδοσιακοὶ ἄνθρωποι, οἱ παπποῦδες μας ποτὲ δὲν διανοήθηκαν νὰ κρύψουν ἀπὸ τὸν ἑαυτό τους ἢ ἀπὸ τὰ παιδιὰ τοὺς τὶς ὑλικὲς στερήσεις ποὺ ἀντιμετώπιζαν. Ἀντίθετα μάλιστα μιλοῦσαν συνέχεια γι’ αὐτές, μπροστὰ στὰ παιδιά, καὶ καμάρωναν πὼς παρὰ τὶς στενάχωρες συνθῆκες κατόρθωναν νὰ ἐξασφαλίσουν τὰ ἀπαραίτητα. Ὁ Παπαδιαμάντης καμάρωνε γιὰ τὴν «ἔντιμον πτωχείαν» του. Σήμερα ἀρνούμαστε νὰ ὁμολογήσουμε μὲ γενναιότητα τὴν κατάστασή μας, ἐπιδιδόμαστε σ’ ἕνα μανιῶδες κυνήγι πλουτισμοῦ, καὶ περνᾶμε στὰ παιδιά μας, ἐκτός τοῦ σπάταλου ἤθους καὶ «μίαν ἀρρωστιάρικη ἀνησυχία γιὰ τὸ πῶς θὰ βγάλουν τὸ ψωμί τους μονάχα». Ἕνα χαρούμενο γεγονός, μία συναρπαστικὴ ἐμπειρία, ἕνα θαυμάσιο ταξίδι, τὴν ἀνατροφὴ τῶν παιδιῶν μας τὴν μεταβάλλουμε σὲ μία νευρωτική, ἀγχώδη δουλεία. Θὰ ἀναφέρω ἕνα παράδειγμα σύγχρονης ἡρωίδας μάνας πρὸς παραδειγματισμὸ τῶν νεαρῶν μητέρων ποὺ λιποψυχοῦν, ὅταν βλέπουν τὸ θερμόμετρο λίγες γραμμὲς ἀνεβασμένο ἀπὸ τὸν πυρετὸ τοῦ παιδιοῦ τους.
.             Τὸ γεγονὸς εἶναι πραγματικό, συνέβη στὶς μέρες μας, σ’ ἕνα χωριὸ τῶν Γρεβενῶν. Τὸ διάβασα καὶ σᾶς τὸ μεταφέρω: ἡ ἁπλοϊκὴ κ. Στέλλα ἀφοῦ πάντρεψε τὰ τέσσερα παιδιά της ἔχασε τὸν ἄνδρα της ἀπὸ τὴν νόσο «χορεία Χάντιγκτον», ποὺ φέρνει καθολικὴ παράλυση καὶ ἀργὸ θάνατο καὶ εἶναι κληρονομική. Ὁ Θεὸς λοιπὸν παραχώρησε νὰ προσβληθοῦν ὅλα τὰ παιδιά της ἀπὸ τὴν νόσο. Καθένα, ποὺ ἀρρώσταινε, τὸ οἰκογενειακό του περιβάλλον τὸ ἀπέβαλλε, τὸ ἔδιωχνε. Τὸ ἔστελναν στὴν ταλαίπωρη μητέρα νὰ τὸ φροντίζει. Ἔτσι ἡ κ. Στέλλα γιὰ χρόνια εἶχε τρία μαζὶ παράλυτα παιδιά. Κάλυπτε τὰ ἔξοδά τους μὲ τὴν δική της πενιχρὴ σύνταξη τοῦ ΟΓΑ καὶ τὶς συντάξεις ἀναπηρίας τῶν παιδιῶν της τὶς ἔστελνε στὶς οἰκογένειές τους. Στὸ μεταξὺ πεθαίνει τὸ παιδὶ τῆς πρώτης κόρης της ἀπὸ καρκίνο καὶ σὲ λίγους μῆνες καὶ ἡ ἴδια ἡ κόρη της. Μετὰ ἀπὸ αὐτὸ πέθαναν καὶ τὰ ἄλλα δύο παιδιά της. Στὸ μεταξὺ ἔφτασε στὸ σπιτικό τῆς κ. Στέλλας τὸ τέταρτο παιδί της, προσβεβλημένο ἀπὸ τὴν ἴδια ἀρρώστια. Τώρα περιορίστηκε νὰ φροντίζει μόνο αὐτὸ καὶ νὰ ἀνάβει σιωπηλὰ τὰ καντήλια στοὺς τάφους τῶν παιδιῶν της. Ὕστερα ἀπ’ ὅλα αὐτὰ δὲν ἔχασε τὰ λογικά της, δὲν γόγγυσε κατὰ τοῦ Θεοῦ, δὲν παρέλυσε ἡ ψυχή της. Ζοῦμε σήμερα σὲ περίεργους καιρούς. Τὸ ἄγχος, ἡ ἀνασφάλεια, ὁ φόβος γιὰ τὰ μελλούμενα, κυριεύουν τὶς καρδιὲς ὅλων μας. Οἱ κίνδυνοι γιὰ τὰ παιδιά μας περίσσεψαν. Ἔσχατη γραμμὴ ἄμυνας, τὸ εὐλογημένο αὐτὸ καταφύγιο ποὺ ὀνομάζεται οἰκογένεια. Οἱ γονεῖς εἶναι οἱ ἀρχιτέκτονες τῆς οἰκογένειας. Ἂς μὴν ἀναζητοῦν τὴν τελειότητα. Ἂς ἐμπιστευτοῦν πρῶτα τὴν καρδιά τους. Ἐκεῖ θὰ συναντήσουν τὴν θερμουργὸ ἀγάπη καὶ τὴν Ἀγάπη. «Τοῖς ἀγαπῶσι καὶ τὰ δύσκολα εὔκολα γίνεται». Σ’ αὐτοὺς ποὺ ἀγαποῦν καὶ τὰ δύσκολα γίνονται εὔκολα, τονίζει ὁ μέγας παιδαγωγὸς τῶν γονέων ἅγ. Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος. Ἂς κλείσουμε τὰ αὐτιά μας στὶς σειρῆνες τῆς λαλίστατης ἐποχῆς μας κι ἂς στραφοῦμε πίσω στὸ λόγο τοῦ Πλούταρχου: «Παράδειγμα τοῖς τέκνοις παρέχειν». Μ τ ργα μας θ ναθρέψουμε σωστ τ παιδι κα χι μ κούφια λόγια. Ἂς ἀντλήσουμε τὸ δροσερὸ νερὸ ἀπὸ τὴ σοφία τῶν προγόνων μας, ὅ,τι ἐκλεκτότερο ἔχει ἡ ἀνθρωπότητα. Ἂς σκύψουμε τὸ κεφάλι κάτω ἀπὸ τὸ πετραχήλι τοῦ ἀπ. Παύλου: ἀνατρέφετε τὰ παιδιὰ «ἐν νουθεσίᾳ καὶ παιδείᾳ Κυρίου». Σιχαθήκαμε, τὸ ξαναλέω, τὶς σειρηνωδίες τῶν διεφθαρμένων ἐκκλησιομάχων καὶ ἐθνομηδενιστῶν. Εἶναι «γεννήματα ἐχιδνῶν καὶ λύκοι βαρεῖς». «Ὅλα τὰ ἔθνη γιὰ νὰ προοδεύσουν πρέπει νὰ στραφοῦν ἐμπρὸς πλὴν τοῦ ἑλληνικοῦ ποὺ πρέπει νὰ στραφεῖ πίσω», ἔγραφε ὁ Δημ. Καμπούρογλου. Μεγάλη κουβέντα, ἂς τὴν φιλοσοφήσουμε λίγο, ὅπως ἔλεγαν οἱ παλιοί.

.                 Εἶναι μακρὺς ὁ δρόμος τῆς ἀνατροφῆς τῶν παιδιῶν μας, γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις, γιὰ νὰ θυμηθοῦμε τὸν Καβάφη. Οἱ γέροι πελαργοί, ὅταν γεράσουν, λένε πὼς τὰ νέα πουλιὰ τοὺς παίρνουν στὰ φτερά τους καὶ τοὺς βοηθοῦν στὸ πέταγμα. Ὁ Μέγας Βασίλειος ὀνομάζει αὐτὴν τὴν ἐξαίσια εἰκόνα μὲ μία ὡραιότατη φράση: «εἰς ἀντιπελάργωσιν». Οἱ γονεῖς κάνοντας τὸ χρέος τους, ἔρχεται ἡ στιγμὴ ποὺ τὰ παιδιά τους, ἀνταποδίδοντας τὴν εὐεργεσία τῆς ἀνατροφῆς, τοὺς παίρνουν στὰ φτερά τους, «εἰς ἀντιπελάργωσιν». Καὶ τί πιὸ ὄμορφο νὰ κλείσουν τὰ φτερὰ καὶ τὰ μάτια τοῦ γονέα στὴν ἀγκαλιὰ τῶν εὐγνωμονούντων παιδιῶν του. «Τὸν ἀγῶνα τὸν καλὸν ἠγωνίσαντο, τὸν δρόμον τετελεύκασι»…

, , , ,

Σχολιάστε

ΓΙΑΤΙ ΑΓΡΙΕΨΑΝ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΣ; (Δ. Νατσιός)

Γιατί ἀγρίεψαν τὰ παιδιά μας;

Γράφει ὁ Δημ. Νατσιός
Δάσκαλος-Κιλκίς

«Δὲν βλέπετε ὅτι ἀγρίωσε τὸ Γένος μας ἀπὸ τὴν ἀμάθειαν καὶ ἐγίναμεν ὡσὰν θηρία;» (ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλὸς)

.                 Παραφράζοντας κάπως τὴν φράση τοῦ Πατροκοσμᾶ θὰ λέγαμε σήμερα «δὲν βλέπετε ὅτι ἀγρίωσαν τὰ παιδιά μας καὶ ἐγίνανε ὡσὰν θηρία»;
.            Συνέβη τὸ κακὸ μὲ τὸν σπουδαστὴ ἀπὸ τὴν Κρήτη καί, κατὰ τὰ εἰωθότα, ἔπεσε ἡ νεοελληνικὴ κοινωνία ἀπὸ τὰ σύννεφα, σύμφωνα μὲ τὴν κοινότυπη, τηλεοπτικὴ φρασεολογία. «Μυρίστηκαν αἷμα» οἱ τηλε-ὕαινες καὶ συντηροῦν τὸ γεγονός, μέχρι νὰ ἀντιληφθοῦν οἱ διαφημιστὲς ὅτι ξεθυμαίνει ἡ τηλεθέαση ἢ νὰ ἐπισκιαστεῖ ἀπὸ ἄλλο αἱματηρὸ συμβάν, ὅπως καὶ συνέβη μὲ τὸ τραγικὸ ἀεροπλάνο.
.               Κανείς, ὅμως δὲν μπαίνει στὸν κόπο νὰ ἑρμηνεύσει τὰ αἴτια. Γιατί ἀγρίεψαν τὰ παιδιά μας; Τί εἶναι αὐτὸ ποὺ ὁδηγεῖ τοὺς νέους νὰ φέρονται βίαια, χωρὶς ἀγκυλώσεις ἐσωτερικές, ἀνενδοίαστα πρίν, δίχως τύψεις μετά;
.                 Κι ἕνα ἀκόμη ἐρώτημα, ἐπιρρωστικὸ τῶν προηγουμένων: ποῦ ἐντοπίζεται τὸ λάθος ἢ καλύτερα τὸ ἔγκλημα: στὴν ἀνατροφὴ τῶν παιδιῶν στὴν οἰκογένεια ἢ στὴν παρεχόμενη στὸ σχολεῖο ἐκπαίδευση; Γιὰ τὴν πολιτεία δὲν ὁμιλῶ. Τοὺς πολιτικούς, ὡς γνωστόν, πλὴν τῶν τιμητικῶν ἐξαιρέσεων, τὶς τελευταῖες δεκαετίες, τὸ ζήτημα ποὺ τοὺς ἀπασχολοῦσε δὲν ἦταν πλέον ἂν πρέπει νὰ ἐξαπατήσει κανεὶς ἢ νὰ καταχραστεῖ –τέτοια διλήμματα τὶς μπαζωμένες συνειδήσεις δὲν τὶς ἐνοχλοῦν– ἀλλὰ πῶς νὰ τὸ κάνουν ἐπιτυχῶς.
.                 «Τίς πταίει», λοιπόν, καὶ ἔγιναν οἱ πολιτεῖες μας λημέρι τῆς βίας καὶ καταντήσαμε «τῶν Εὐρωπαίων περίγελα καὶ τῶν ἀρχαίων παλιάτσοι», γιὰ νὰ θυμηθοῦμε καὶ τὸν Παλαμά; (Ἀμαύρωσαν κυριολεκτικὰ τὸ πρόσωπο τοῦ ἀγάλματος τοῦ ἐθνικοῦ ποιητῆ οἱ… κουκουλοφλῶροι. Κάποτε, κάποιοι ἄλλοι νέοι, ἔσπευδαν στὸν ποιητὴ πρὸς παρηγορίαν καὶ παραμυθίαν καὶ ἐκεῖνος τοὺς συμβούλευε «μεθύστε μὲ τ’ ἀθάνατο κρασὶ τοῦ Εἰκοσιένα». Καὶ ἔκρυβαν βαθιὰ στὴν ψυχή τους τὴν ἐθνικὴ προτροπὴ τοῦ πολιοῦ γέροντα καὶ νικοῦσαν ψηλὰ στὶς ἀετοράχες τῆς Πίνδου). Ξαναγράφω: «τίς πταίει;»
.                 Πρῶτον: «Πάρε τὶς λέξεις μου καὶ δῶσ’ μου τὸ χέρι σου», γράφει χαριτωμένα ὁ ποιητικὸς λόγος. «Οἱ νέοι κάνουν διάλογο, ἐπικοινωνοῦν, ἀλλὰ μὲ λόγια τοῦ ἀέρα. Τοὺς δώσαμε τὸν λόγο, χωρὶς νὰ τοὺς δώσουμε τὶς λέξεις», ἔλεγε σοφὸς καθηγητής. Ὅταν δὲν συνομιλεῖς, δὲν συν-ζητᾶς, τότε ἀναλαμβάνουν τὰ χέρια ἢ οἱ ὕβρεις νὰ λύσουν τὶς διαφορές. Καταφεύγουν οἱ νέοι -καὶ ὄχι μόνο- σὲ πράξεις βίας, οἱ ὁποῖες θὰ μποροῦσαν νὰ ἀποφευχθοῦν μόνο μὲ τὸν λόγο. Ὑπάρχουν πολλοὶ λόγοι γιὰ τὴν γλωσσικὴ ἀποπτώχευση, ἡ ὁποία ἐπιτείνει τὸν σχολικὸ ἐκφοβισμό. (bulling).
.             Ἔχουμε ἀναφερθεῖ πολλὲς φορὲς στὰ ἐπικίνδυνα βιβλία Γλώσσας, ὅλων τῶν βαθμίδων τῆς Ἐκπαίδευσης, τὰ ὁποῖα συντελοῦν μὲ τὸ περιεχόμενό τους, στὴν περιρρέουσα ἀμάθεια. Ὑπάρχουν ὅμως, καὶ κείμενα ποὺ ἀπροκάλυπτα «διδάσκουν» τὴν βία. Στὸ βιβλίο Γλώσσας τῆς Ε´ Δημοτικοῦ, γ´ τεῦχος συναντοῦμε κείμενο μὲ τίτλο «Καὶ τὰ παιδιὰ ἀθλοῦνται» (σελ. 67) ὅπου διαβάζουμε: «…Στὴν ὁμάδα τοῦ Γκοφρουὰ τὰ πράγματα ἦταν πιὸ εὔκολα, γιατί ὁ Ἒντ μοίρασε ἕνα σωρὸ γροθιὲς στὶς μύτες καὶ οἱ παῖκτες πήρανε τὶς θέσεις τους χωρὶς πολλὲς διαμαρτυρίες…. Εἶναι βλέπετε πολὺ δυνατὰ τὰ χτυπήματα τοῦ Ἔντ… Ὁ Γκοφρουὰ ὅμως εἶπε: “Δὲν εἶστε ἐντάξει μᾶς ἔχει στραβώσει ὁ ἥλιος…”. Ἐγὼ τοῦ ἀπάντησα πῶς ἂν τὸν ἐνοχλοῦσε ὁ ἥλιος, δὲν εἶχε παρὰ νὰ κλείσει τὰ μάτια… Πιαστήκαμε στὸ ξύλο… Ἔ, παιδιά! φώναξε ὁ Ἀλσὲρτ ἀπ’ τὸ τέρμα του. Ἀλλὰ κανεὶς δὲν τοῦ ἔδωσε σημασία. Ἐγὼ συνέχιζα νὰ παίζω ξύλο μὲ τὸν Γκοφρουά, τοῦ εἶχα σκίσει τὸ φανελάκι του, ποὺ ἦταν ὁλοκαίνουργιο κι εἶχε κόκκινο χρῶμα… αὐτὸς μοῦ ἔδινε κλοτσιὲς στὸ καλάμι… Ὁ Ρούφους κυνηγοῦσε τὸν Ἀνιάν… Ὁ Ἒντ ἄρχισε νὰ μοιράζει γροθιὲς στὶς μύτες ποὺ βρίσκονταν πιὸ κοντά του, δηλαδὴ στοὺς συμπαῖκτες του. Ὅλοι φωνάζανε, τρέχανε. Διασκεδάζαμε πολύ, ἦταν ἀπίθανο!…».
.                     Αὐτὰ σὲ 10χρονα παιδιά. Οἱ μπουνιὲς καὶ οἱ κλοτσιὲς εἶναι ἀπίθανο, πολὺ διασκεδαστικὸ πράγμα! Τὸ μήνυμα σαφές: προχωρῆστε ἔτσι καὶ στὴν ζωή σας, ἡ βία εἶναι ἐκτονωτικὴ διασκέδαση. Homo homini lupus (Ὁ ἄνθρωπος γιὰ τὸν ἄνθρωπο, λύκος). Καὶ βέβαια ὁ χῶρος ὅπου τὰ παιδιὰ πραγματώνουν τὶς «παιδαγωγικότατες» αὐτὲς συμβουλὲς εἶναι τὸ γήπεδο.
.               Δεύτερον: Ἡ καταστρεπτικὴ ἐπίδραση τῆς εἰκόνας, τῆς τηλεόρασης, τοῦ διαδικτύου, μάστιγες τῆς ἐποχῆς μας. Γι’ αὐτὴν τὴν ἐπιβλαβῆ ἔκθεση εὐθύνονται κυρίως οἱ γονεῖς, ποὺ πολλὲς φορὲς κληροδοτοῦν τὴν προσωπική τους ἐξάρτηση καὶ στὰ παιδιά. Ἡ τωρινὴ τηλεόραση –μεῖγμα λάσπης, σπέρματος καὶ αἵματος– κονιορτοποιεῖ προσωπικότητες καὶ ἐξαθλιώνει ψυχικὰ μικροὺς καὶ μεγάλους.
.             Ἀλλὰ ἐδῶ ἀπαιτεῖται μία μικρὴ ἀναδρομὴ καὶ ἐξήγηση. Εἶναι γνωστὸ ὅτι ὅταν ἄνοιξαν οἱ πρῶτοι κινηματογράφοι γιὰ τὸ κοινὸ στὶς ΗΠΑ, ἀπὸ τὶς πρῶτες σκηνὲς ποὺ προβλήθηκαν ἦταν ἡ διαδρομὴ ἑνὸς τραίνου. Ἡ λήψη τῆς σκηνῆς ἔγινε ἀπὸ κάμερα ποὺ βρισκόταν πάνω στὶς γραμμὲς τοῦ τραίνου καὶ μπροστὰ ἀπὸ τὴν ἁμαξοστοιχία, ποὺ ἐκινεῖτο πρὸς τὴν κάμερα. Ἡ ἀντίδραση τοῦ κοινοῦ ἦταν ἀναμενόμενη: προσπάθησε νὰ γλιτώσει ἀπὸ τὸ τραῖνο τρέχοντας πανικόβλητο πρὸς τὶς ἐξόδους. Ἀπὸ τότε πέρασαν 120 χρόνια καὶ σ’ αὐτὸ τὸ διάστημα ὁ θεατὴς ἔμαθε νὰ ἀποστασιοποιεῖται ἀπὸ τὸ ὀπτικὸ θέαμα, νὰ παρακολουθεῖ ἀπαθὴς τὶς ἀναθυμιάσεις.
.                 Τί σημαίνει ὅμως γιὰ τὸν ἀνθρώπινο ψυχισμὸ αὐτὴ ἡ ἀποστασιοποίηση; Θεάματα ὅλων τῶν εἰδῶν παρελαύνουν μπροστά μας. Φόνοι, ἐγκλήματα εἰδεχθῆ (περίπου 10.000 φόνους ἐτησίως παρακολουθεῖ ἕνα μέσο ἀμερικανάκι. «Ἂν θέλεις νὰ δεῖς τὴν Ἑλλάδα τοῦ μέλλοντος ἐπισκέψου τὴν σημερινὴ Ἀμερικὴ», λέει ἕνα εὐφυὲς ρητό), ἀδικίες, μαγεῖες, πράξεις ποὺ ἡ ἠθικὴ καὶ ἡ συνείδηση ἀποστρέφονται. Στὴν πραγματικὴ ὅμως, ζωή, ἕνας ἠθικὸς ἄνθρωπος, ὅταν βλέπει τὸ κακό, ἐπιζητεῖ τὴν θεραπεία του. Μὲ τὴν μεσολάβηση τῆς ὀθόνης αὐτὸ ἀκυρώνεται. Οὔτε νὰ ταΐσεις ἕνα παιδί, ποὺ πεθαίνει τῆς πείνας, μπορεῖς οὔτε νὰ βοηθήσεις ἕναν ἀθῶο. Τὰ μικρὰ παιδιά, βέβαια, διασκεδάζουν «σκοτώνοντας» ἀντιπάλους στὰ ἠλεκτρονικά τους παιχνίδια καὶ εἰσπνέουν ἀποσβολωμένα παντοειδεῖς ἀκαθαρσίες (φόνοι, μαγεῖες, καρυκευμένες πορνογραφίες καὶ λοιπὲς διαστροφές). Μοιραία, λοιπόν, τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ἡ σκλήρυνση τοῦ ἀνθρώπου μπροστὰ στὴν ὀθόνη, ἡ ἀποκοίμιση τῶν ἠθικῶν του ἀνακλαστικῶν. Ἡ δὲ παρακολούθηση τοῦ κοπροθεάματος συνυφαίνεται μὲ ἕναν ἀναπαυτικὸ καναπὲ καὶ μίαν ἄνετη καθιστικὴ στάση. Τὸ ὑπονοούμενο εἶναι σαφές: τὸ θέμα εἶναι πλαστὸ καὶ ψυχαγωγικὸ καὶ παρακολουθῆστε το χωρὶς ἄγχος. Γι’ αὐτὸ ὁ ὠχαδερφισμός, ἡ ἀδιαφορία γιὰ τὸν πλησίον. Γι’ αὐτὸ καὶ τὰ ἀθῶα θύματα αὐτῆς τῆς φρίκης, τὰ παιδιά, ἐθισμένα στὴν τηλεοπτικὴ βία, τὴν μιμοῦνται, διασκεδάζουν μὲ μπουνιὲς καὶ κλοτσιές. Τὰ ὅρια μεταξὺ εἰκόνας καὶ ζωῆς τους εἶναι δυσδιάκριτα.
.               Τρίτον: Τὰ παιδιὰ δὲν παίζουν κι αὐτὸ «ἀνεπαισθήτως» τὰ ἐξοργίζει. Παραπέμπω ὅμως σ’ ἕνα θαυμάσιο κείμενο τοῦ δασκάλου μας Σ. Καργάκου, ἀπὸ ἄρθρο του στὶς 24-1-2014 στὴν «ΕΣΤΙΑ». «Ὁ φιλόσοφος Ἀναξαγόρας ὁ Κλαζομένιος, ὁ δάσκαλος τοῦ Περικλῆ, ὁ καλούμενος ἀπὸ τοὺς συγχρόνους του “Νοῦς”, διότι ἔθετε τὸν νοῦν ἄξονα τῶν πάντων, διωγμένος ἀπὸ τὴν Ἀθήνα, κατέφυγε στὴ Λάμψακο, ἀποικία τῶν Φωκαέων στὸν Ἑλλήσποντο. Οἱ “ἐν τέλει” τῆς πόλεως, δηλαδὴ οἱ ἄρχοντες τῆς Λαμψάκου τὸ θεώρησαν μεγάλη τιμὴ ποὺ ἕνας τέτοιος σοφὸς πῆρε τὴν ἀπόφαση νὰ περάσει τὰ στερνὰ τοῦ βίου του στὴ δική τους γῆ. Κι ἔκαναν τὸ πᾶν γιὰ νὰ τὸν εὐχαριστήσουν. Τὸν ἐρώτησαν κάποτε ποιὰ θὰ ἦταν ἡ πιὸ μεγάλη -ἴσως ἡ τελευταία του- ἐπιθυμία ποὺ θὰ ἤθελε νὰ ἱκανοποιήσουν. Καὶ ὁ φιλόσοφος τοὺς ἀποκρίθηκε: “Τοὺς παῖδας ἐν ᾧ ἂν ἀποθάνω μηνὶ κατ᾽ ἔτος παίζειν συγχωρεῖν” (= Ν᾽ ἀφήνετε τὰ παιδιὰ νὰ παίζουν κάθε χρόνο τὸ μήνα ποὺ θὰ πεθάνω). Οἱ Λαμψακινοὶ τήρησαν τὴν ὑπόσχεσή τους ἐπὶ αἰῶνες. Ὅπως διαβάζουμε σὲ κείμενο τοῦ 3ου μ.Χ., δηλαδὴ σὲ κείμενο ποὺ γράφτηκε 600 καὶ πλέον χρόνια μετὰ τὸ θάνατο τοῦ Ἀναξαγόρα, “ἐφυλάττετο τὸ ἔθος καὶ νῦν”. Διότι εἶχαν κατανοήσει πὼς ὅταν τὸ παιδὶ δὲν παίξει, δὲν “παιδιαρίσει”, θὰ ἀρχίσει νὰ παιδιαρίζει, ὅταν θὰ πρέπει ν᾽ ἀρχίσει τὸ ὡρίμασμά του…». Καὶ αὐτὸ εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνο…

 

, , ,

Σχολιάστε