Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Πάγκαλος Ἰωσήφ

ΓΙΑΤΙ ΤΗΝ Μ. ΔΕΥΤΕΡΑ Η ΜΝΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΓΚΑΛΟΥ ΙΩΣΗΦ ΚΑΙ ΤΟΥ ΘΑΥΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΞΗΡΑΝΘΕΙΣΗΣ ΣΥΚΗΣ;


Μ. ΔΕΥΤΕΡΑ

ΓΙΑΤΙ ΤΗΝ Μ. ΔΕΥΤΕΡΑ Η ΜΝΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΓΚΑΛΟΥ ΙΩΣΗΦ
ΚΑΙ ΤΟΥ ΘΑΥΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΞΗΡΑΝΘΕΙΣΗΣ ΣΥΚΗΣ;

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ
Ἠλία Π. Καρυώτη
Θεολόγου 

«ΣΥΜΠΟΡΕΥΘΩΜΕΝ»
«Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα»

Ἐκδόσεις «ΤΗΝΟΣ», Ἀθῆναι 2011
Στοιχειοθεσία «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»

 


βλ.  σχετ. : «ΣΥΜΠΟΡΕΥΘΩΜΕΝ, ΙΝΑ ΣΥΖΗΣΩΜΕΝ» [Α´]

ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΟΒΔΟΜΑΔΙΑΤΙΚΗΣ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑΣ: «Καλεῖται ὁ πιστὸς νὰ ζήσῃ τὸ Θεῖο Πάθος ὡς αὐτόπτης μάρτυς καὶὄχι ὡς ἄνθρωπος τῆς Ἱστορίας».

 ΟΙ ΔΥΟ ΠΑΡΑΒΟΛΕΣ ΤΗΣ Μ. ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΙ Η ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑ

 Μ. ΠΕΜΠΤΗ: ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ Θ. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ

 ΜΥΣΤΑΓΩΓΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

[…]

.           Τό βράδυ, λοιπόν, τῆς Κυριακῆς τῶν Βαΐων τελοῦμε τόν Ὄρθρον τῆς Μ. Δευτέρας. Ἐκεῖ ἀκοῦμε νά διαβάζεται τό ἑξῆς: «Τῇ Ἁγίᾳ καί Μεγάλῃ Δευτέρᾳ μνείαν ποιούμεθα τοῦ μακαρίου Ἰωσήφ τοῦ Παγκάλου καί τῆς ὑπό τοῦ Κυρίου ξηρανθείσης συκῆς». Γιορτάζουμε λοιπόν τήν μνήμη τοῦ Ἰωσήφ τοῦ Παγκάλου, τοῦ ἀγαπημένου παιδιοῦ τοῦ Πατριάρχη Ἰακώβου, καί τό θαῦμα τῆς ξηρανθείσης συκῆς, τήν ὁποία καταράστηκε ὁ Κύριος, γιατί δέν ἔκανε καρπούς.

.             Καί ὡς πρός μέν τή συκή, πρέπει νά ποῦμε γενικά, ὅτι συμβολίζει τήν παλαιά Ἰουδαϊκή Συναγωγή, πού ἔμενε πνευματικά ἄκαρπη. Εἶναι δηλαδή ὁ Ἰουδαϊσμός, πού παρερμήνευσε τήν ἀποστολή Τοῦ Μεσσίου καί γι’ αὐτό καταργήθηκε. Στή θέση τῆς Συναγωγῆς πού τελικά ὡδήγησε στή Σταύρωση τοῦ Μεσσίου Χριστοῦ, φύτρωσε τώρα ἄλλο καρπερό δένδρο. Αὐτό ποτίστηκε μέ τό αἷμα τοῦ Χριστοῦ. Εἶναι ἡ Ἐκκλησία Του, πού θά ἀποτελοῦν πλέον τά μέλη της τόν νέο Ἰσραήλ, τό νέο περιούσιο λαό τοῦ Θεοῦ.
.              Τό θαῦμα τῆς ἀποξηρανθείσης συκῆς σημαίνει, βέβαια, καί ἄλλα πολλά. Ὁδηγεῖ σέ προβληματισμούς καί γεννᾶ καί κάποια ἐρωτηματικά. Τό πρῶτο εἶναι ὁ λόγος γιά τόν ὁποῖον ὁ Κύριος χρησιμοποιεῖ αὐτό τό δένδρο ὡς σύμβολο τῆς Συναγωγῆς. Ἔπειτα, τό θαῦμα ἔγινε στίς ἀρχές Ἀπριλίου. Λίγο πρό τοῦ Πάθους τοῦ Κυρίου. Ἐποχή δηλαδή κατά τήν ὁποία δέν ὑπάρχουν φαγώσιμα σῦκα. Γιατί, λοιπόν, ὁ Κύριος προσέφυγε στή συκή, ζητώντας σῦκα γιά νά κατασιγάσῃ ὡς τέλειος ἄνθρωπος τή συγγνωστή ἀδυναμία τῆς πείνας Του; Καί ἄν ὑποτεθῇ ὅτι λειτουργεῖ τώρα ὡς ἄνθρωπος καί ὄχι ὡς Θεός, ὅμως καί οἱ ἄνθρωποι γνωρίζουν ὅτι τό μῆνα Ἀπρίλιο δέν ὑπάρχουν στό δένδρο φαγώσιμα σῦκα.
.                 Τέτοια ἐρωτηματικά διετύπωσαν πολλοί σοφοί Ἅγιοι Πατέρες, ἑρμηνευτές τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Διερεύνησαν τά ἱερά κείμενα ἐξονυχιστικά καί μέ τή φωτισμένη κρίση τους κατέληξαν σέ ἀπαντήσεις καί συμπεράσματα χρήσιμα. Ἄς σημειωθῇ ὅτι αὐτή ἡ ἐξονυχιστική ἔρευνα τῶν Θεοφόρων Πατέρων δέν ἔγινε, βέβαια, ἀπό ἁπλή περιέργεια, ἀλλά γιά νά κατανοηθῇ τό βάθος τῶν θείων συμβολισμῶν καί νά ἀποκαλυφθοῦν σωτήριες ἀλήθεις γιά τό φωτισμό τῶν πιστῶν. Παραθέτουμε μερικά ἀπό ὅσα μᾶς διέσωσαν:
.                  Ὡς πρός τήν προτίμηση τοῦ δένδρου τῆς συκῆς μᾶς λένε τά ἑξῆς: Ἡ συκή εἶναι τό δένδρο πού προσωποποιεῖ τήν ὑποκρισία καί τήν ἀπάτη. Εἶναι σύμβολο τοῦ θρησκευτικοῦ καί ἠθικοῦ ἀπατεῶνα καί ὑποκριτή. Γιατί, μέ τό πυκνό φύλλωμά της σκεπάζει τήν ἀκαρπία της καί δίνει τήν ἐντύπωση θαλεροῦ καί πολλά ὑποσχομένου δένδρου. Ἐντυπωσιάζει καί εὔκολα ἑξαπατεῖ. Αὐτή ἀκριβῶς ἦταν στά χρόνια τοῦ Χριστοῦ ἡ Συναγωγή. Ἡ Συναγωγή, ὅπως τήν κατήντησαν οἱ ραββίνοι τῆς ἐποχῆς μέ τίς παρερμηνεῖες τους. Πλούσιο φύλλωμά της ἦταν ἡ πολλή θρησκευτική προσήλωση καί ὁ Μονοθεϊστικός της χαρακτῆρας. Μέ αὐτό τό φύλλωμα φάνταζε ὡς τό μόνο φῶς μέσα στή σκοτεινή πολυθεΐα γιά τό μελλοντικό κόσμο. Ἀλλά μέ αὐτό τό φύλλωμα δέν πετύχαινε τίποτε ἄλλο, παρά νά σκεπάζῃ τήν ἀκαρπία της. Ἡ ἐπιδειξιμανία, ἡ κενοδοξία, ὁ ὅλος ἐγωϊστικός καί ὑποκριτικός παρεμβατισμός Γραμματέων, Νομικῶν, Ἀρχιερέων καί Φαρισαίων τήν κατήντησαν πηγή μίσους, φθόνου, ἄρνησης κατά τοῦ Μεσσίου Χριστοῦ, καθ’ ἥν στιγμήν ὁ ἀγλαόκαρπος ρόλος της ἔπρεπε νά εἶναι ἡ ὑποδοχή Του!
.                   Βέβαια, μέ τό θαῦμα τοῦτο ὁ Κύριος ἐπιβεβαιώνει καί τήν ὁριστική καί τελική τιμωρία τῆς ἀνθρώπινης ὑποκρισίας καί ἀπάτης, τῆς παρερμηνείας (αἱρέσεων) καί τῆς ἀκαρπίας ἔργων ἀγαθῶν, ἀλλά αὐτό τό δείχνει μέ ὀδυνηρές συνέπειες ὄχι σέ πρόσωπο ἀνθρώπων, ἀλλά σέ ἕνα ἄψυχο δένδρο. Πρός ἀνθρώπους ποτέ ὁ Κύριος δέν ἐμφανίζεται τιμωρητικός. Ἡ πρός ἀνθρώπους θαυματουργία Του κινεῖται πάντοτε στά πλαίσια τῆς Θείας εὐσπλαχνίας καί φιλανθρωπίας.
.              Αὐτόν τόν πλοῦτον θείων νοημάτων ἀποκαλύπτει τό θαῦμα τῆς ξηρανθείσης συκῆς. Τά ἐπί μέρους περιστατικά ὅπως, γιατί ζήτησε φαγώσιμα σῦκα Ἀπρίλιο μῆνα, τά περί πείνας τοῦ Θεανθρώπου καί τά ὅμοια ἀποτελοῦν ἀνθρωποπαθεῖς ἐκφράσεις γιά τήν πληρέστερη κατανόηση ἀληθειῶν καί δέν ἔχουν ἀπόλυτη ἀξία.

.             Τήν ἴδια μέρα «μνείαν ποιούμεθα τοῦ μακαρίου Ἰωσήφ τοῦ Παγκάλου». Τοῦ Ἰωσήφ τοῦ ἀγαπημένου υἱοῦ τοῦ Ἰακώβου. Χαρακτηρίζεται ἀπό τήν Ἐκκλησία ὡς Πάγκαλος. Καλός δηλαδή κατά πάντα. Καί δέν εἶναι χαριστική ἡ προσωνυμία. Ἀνταποκρίνεται στή σπάνια γιά τά χρόνια ἐκεῖνα ἀρετή του. Ζεῖ πρό Χριστοῦ τήν ἀρετή τοῦ Χριστοῦ, διότι ὅλη ἡ παρουσία του εἰκονίζει τόν Χριστό. Ἔχει ἀγάπη μέχρις αὐτοθυσίας πρός τόν πατέρα καί τά ἀδέλφια του. Ἔχει ἀνεκτικότητα καί συγχωρητικότητα γιά ὅσους τόν συκοφαντοῦσαν σάν καί τόν κατέτρεχαν. Ἔχει ὑπομονή στούς ἀναίτιους διωγμούς καί εὐεργετεῖ αὐτούς πού τόν κατεδίωκαν. Ἔχει πίστη ζῶσα στήν παρουσία τοῦ Θεοῦ, τήν ἁπανταχοῦ παρουσία τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ, καί γι’ αὐτό ὅταν τόν καλεῖ προκλητικά τόν πανέμορφο νέο Ἰωσήφ στή σαρκική ἁμαρτία ἡ φιλήδονη καί ἀκόλαστη Αἰγυπτία, ἐκεῖνος φεύγει μακριά φωνάζοντας τὀ: «πῶς ποιήσω τό ρῆμα τοῦτο τό πονηρόν ἐνώπιον Κυρίου τοῦ Θεοῦ μου»! Γι’ αὐτό, ὅπως ἀκοῦμε στό Κοντάκιο τῆς ἡμέρας, «τῆς Αἰγυπτίας γάρ τότε ταῖς ἡδοναῖς μή δουλεύσας, ἀντεδοξάζετο παρά τοῦ βλέποντος τάς τῶν ἀνθρώπων καρδίας καί νέμοντας στέφος ἄφθαρτον. Ἡ ἀρετή του αὐτή βραβεύτηκε, ὅπως ξέρουμε ἀπό τήν ἱστορίαν του, μέ θρόνο βασιλικό. Μέ στεφάνι δόξης ἄφθαρτο στούς αἰῶνες. Πάγκαλος καί πανάριστος καί πανάρετος καί πανσέβαστος ὑπῆρξε. Ἔτσι τόν ἐξυμνεῖ, τόν τιμᾶ καί τόν δοξάζει ἡ Ἐκκλησία.
.            Ἡ τοποθέτηση ὅμως τῆς Ἁγίας μνήμης του στήν πρώτη ἡμέρα τῆς Μ. Ἑβδομάδας σχετίζεται μέ τό Πάθος τοῦ Κυρίου. Διότι ὁ Ἰωσήφ εἶναι προφητικός τύπος τοῦ Χριστοῦ. Μέ τήν ζωή του καί τά περιστατικά της προφητεύει ὅλη τή ζωή τοῦ Μεσσίου Χριστοῦ, ἰδιαίτερα δέ τό Θεῖο Πάθος.
.             Ἄς δοῦμε μερικές ἀναλογίες ἀνάμεσα στόν Ἰωσήφ καί τόν Χριστό, ὅπως αὐτές ὑπογραμμίζονται ἀπό τούς αὐθεντικούς ἑρμηνευτές Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. Εἶναι, φυσικά, ἀπαραίτητο νά ἀναπολήσουμε τήν περιπετειώδη, ὅσο καί τερπνή, ἱστορία τῆς ζωῆς τοῦ Ἰωσήφ, ὅπως μᾶς τήν παρουσιάζει τό Θεόπνευστο κείμενο τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Εἶναι ἄλλωστε πασίγνωστη. Τήν διηγοῦνται οἱ εὐσεβεῖς γονεῖς στά παιδιά τους κατά τήν προσχολική ἡλικία καί ἐκπαιδεύονται ὕστερα στό σχολεῖο στό μάθημα τῶν θρησκευτικῶν.

Ἰδού λοιπόν οἱ ἀναλογίες:

.         Ὅπως ὁ Ἰωσήφ ἦταν τό πιό ἀγαπημένο παιδί τοῦ Ἰακώβ, ἔτσι καί ὁ Χριστός εἶναι ὁ ἀγαπητός Υἱός τοῦ Θεοῦ Πατρός.
.      Ὅπως ὁ Ἰωσήφ συκοφαντήθηκε καί φθονήθηκε ἀπό τά ἀδέλφια του καί καταδιώχθηκε μέ σκληρότητα, ἔτσι καί ὁ Χριστός φθονήθηκε καί μισήθηκε δωρεάν –«ἐμίσησάν με δωρεάν» ἀναφέρεται στή σχετική προφητεία. Μισήθηκε δηλαδή ἀναιτίως ἀπό τούς ὁμοεθνεῖς ἀδελφούς του Ἰουδαίους.
.           Ὅπως ὁ Ἰωσήφ πουλήθηκε ἄσπλαχνα ὡς δοῦλος ἀντί ἐλαχίστων νομισμάτων ἀπό τά ἀδέλφια του, ἔτσι καί ὁ Χριστός προδόθηκε ἀπό τόν μαθητή Του ἀντί τριάκοντα ἀργυρίων.
.          Ὅπως ὁ Ἰωσήφ ὡδηγήθηκε σέ φρικτή δουλεία στό σπίτι τοῦ αὐλικοῦ Πετεφρῆ καί στή συνέχεια σέ σκοτεινή φυλακή, ἔτσι καί ὁ Χριστός ὡδηγήθηκε στήν ἔσχατη ταπείνωση τοῦ ἀτιμωτικοῦ σταυρικοῦ θανάτου.
.           Ὅπως ὁ Ἰωσήφ, ἀπό δοῦλος καί φυλακισμένος δοξάστηκε μέ βασιλικό στέμμα καί βασιλική ἐξουσία στό πανίσχυρο κράτος τῆς Αἰγύπτου, ἔτσι καί ὁ Χριστός δοξάστηκε μέ τή λαμπροφόρο Ἀνάστασή Του.
.          Καί τέλος, ὅπως ὁ Ἰωσήφ ἔγινε «σιτοδότης» καί εὐεργέτησε τά ἀδέρφια του πού μηχανεύθηκαν τόν ἀφανισμό του, ἔτσι καί ὁ Χριστός, πού προτυπώνεται μέ τή λαμπρή προφητική παρουσία Τοῦ Παγκάλου Ἰωσήφ, σκορπίζει ἄφεση καί πρός τούς ἐχθρούς Του, καί μετά τό θρίαμβο τῆς Ἀναστάσεώς Του γίνεται ἐλευθερωτής καί εὐεργέτης καί Σωτῆρας νεκρῶν καί ζώντων.
.            Τώρα κατανοεῖται πληρέστερα ἡ θέση τῆς μνήμης τοῦ Παγκάλου Ἰωσήφ στήν ἐναρκτήριο Ἀκολουθία τῶν Παθῶν. Ἡ μνήμη του εἶναι καί μνήμη τοῦ Θείου Πάθους!
.              Οἱ συμβολισμοί, ὁ προφητικός λόγος, οἱ προρρήσεις καί οἱ προτυπώσεις τοῦ σεπτοῦ Πάθους συντελοῦν στή βαθύτερη κατανόηση τοῦ Θείου Δράματος καί μᾶς ὁδηγοῦν σταθερότερα στή σῴζουσα τοῦ Χριστοῦ ἀλήθεια.

, ,

Σχολιάστε