Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Οἰκουμενικὲς Σύνοδοι

ΟΙ ΠΑΤΕΡΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΟΔΟΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

ΟΙ ΠΑΤΕΡΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΟΔΟΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Τοῦ (†) Στυλ. Παπαδοπούλου, Καθηγ. Παν/μίου Ἀθηνῶν

.             Τὸ ἔργο τῶν Πατέρων καὶ Διδασκάλων τῆς Ἐκκλησίας εὑρίσκεται σὲ ἄμεση σχέση πρὸς τὸ ἔργο τῶν Συνόδων, εἴτε αὐτὲς εἶναι Οἰκουμενικὲς εἴτε τοπικές. Ἡ σχέση αὐτὴ παραμένει ἐν τούτοις ἀδιασάφητη καὶ ἀδιόριστη ὣς ἕνα σημεῖο. Οἱ περισσότερες φέρ᾽ εἰπεῖν οἰκουμενικὲς Σύνοδοι ἐργάσθηκαν χωρὶς τὴν παρουσία ὡς μελῶν κατ᾽ ἐξοχὴν μεγάλων Πατέρων καὶ Διδασκάλων. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι κινήθηκε ἡ θεολογικὴ διεργασία τῆς Συνόδου ἐρήμην τῆς θεολογικῆς προσφορᾶς ἑνὸς ἢ περισσοτέρων μεγάλων Πατέρων. Στὴν Α´ οἰκουμ. Σύνοδο ὁ Μ. Ἀθανάσιος ἐπέδρασε βαθύτατα καὶ ἀποφασιστικὰ χωρὶς νὰ εἶναι σύνεδρο μέλος. Κατὰ τὴν Β´ οἰκ. Σύνοδο ὁ μὲν Βασίλειος εἶχε πεθάνει, ὁ δὲ Γρηγόριος Θεολόγος ἀπουσίαζε. Ἡ θεολογία ὅμως τῆς Συνόδου αὐτῆς ἐκφράζει τὴν θεολογία τῶν δύο μεγάλων ἀνδρῶν, πράγμα τὸ ὁποῖο σημαίνει ὅτι ὁ χῶρος τῆς Συνόδου δὲν εἶναι χῶρος, ὅπου κατ᾽ ἐξοχὴν δίδεται ἡ λύση τῶν μεγάλων προβλημάτων μὲ τὸ φωτισμὸ τοῦ Πνεύματος. Ἡ Σύνοδος μὲ τὸ φωτισμὸ βεβαίως τοῦ Πνεύματος διακρίνει τὴν ἤδη ἐκφρασθεῖσα ὀρθὴ λύση (τὴν ἐμπειρία τῆς ἀληθείας ἐπὶ τοῦ προκειμένου θέματος), τὴν διατυπωθεῖσα ὀρθὴ θεολογικὴ ἄποψη, μεταξὺ ἄλλων λύσεων καὶ ἀπόψεων ποὺ ἔχουν προταθῆ. Ἡ διάκριση ὅμως, ἡ ἐπισήμανση καὶ ἡ υἱοθέτηση καὶ ἐπικύρωση καὶ ὑποστήριξη τῆς ὀρθῆς ἢ γνήσιας θεολογικῆς λύσεως ἀποτελεῖ ἐπίσης ἔργο δυσχερές, ποὺ συντελεῖται καὶ μὲ τὴν καθοδήγηση τοῦ Πνεύματος (βλ. Κυρίλλου Ἀλεξανδρείας, «Ἐπιστολὴ» 1, PG 77, 16Β ). Οἱ καθοδηγούμενοι στὴν Σύνοδο εἶναι συνήθως Πατέρες ποὺ ποιμαίνουν ὡς ἐπίσκοποι τὴν Ἐκκλησία, εἶναι συγγραφεῖς ἐκκλησιαστικοί, ὅπως κάποτε μπορεῖ νὰ εἶναι καὶ μεγάλοι Πατέρες καὶ Διδάσκαλοι. (παράδειγμα ὁ Κύριλλος Ἀλεξανδρείας, ποὺ ἦταν μέλος καὶ πρόεδρος τῆς Γ´ οἰκ. Συνόδου).
.             Ἡ θεολογία καὶ οἱ ἀποφάσεις τῶν οἰκουμενικῶν Συνόδων δὲ νοοῦνται χωρὶς τὴ θεολογικὴ προσφορὰ τῶν Πατέρων καὶ Διδασκάλων, ἡ ὁποία ἔχει προηγηθῆ κι ἔχει λίγο ἢ πολὺ προετοιμάσει τὸ ἔδαφος γιὰ τὴν ἀποδοχὴ τῆς ὀρθῆς θέσεως ἀπὸ μέρους τοῦ πληρώματος τῆς Ἐκκλησίας. Φυσικὰ ἡ ἀποδοχὴ μιᾶς πατερικῆς θεολογικῆς θέσεως δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν συμφωνία ἢ μὴ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ πληρώματος, δηλαδὴ ἀπὸ τὴν πλειοψηφία αὐτοῦ, ὅπως τόσο ἔντονα ὑποστηρίζεται. Προϋποθέσεις ὀρθοδοξίας καὶ ἀποδοχῆς μίας πατερικῆς θεολογικῆς θέσεως εἶναι δύο: α) ἡ παραδοσιακότης τῆς θέσεως, τὸ σύμφωνο δηλ. αὐτῆς πρὸς τὴν Παράδοση καὶ τὸ ἦθος τῆς Ἐκκλησίας, καὶ β) ἡ προέλευση αὐτῆς ἀπὸ φωτισμὸ τοῦ Πνεύματος. Τὸ αὐτὸ ἄλλωστε ἰσχύει γενικὰ καὶ γιὰ τὴν ἀλήθεια-θέση ποὺ ἐπικυρώνει καὶ μία οἰκουμενικὴ Σύνοδος. Τελικὸ κριτήριο δηλαδὴ τῆς πατερικῆς θεολογίας καὶ τῆς οἰκουμ. Συνόδου εἶναι ἡ ἀλήθεια, τὴν ὁποία προσφέρουν. Ὅλα τὰ λοιπὰ κριτήρια εἶναι σχετικὰ καὶ συζητήσιμα.

 

ΠΗΓΗ: myriobiblos.gr

, ,

Σχολιάστε

ΜΝΗΜΗ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΤΗΣ Ζ´ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ («Ἐνῶ φαινόταν “λογικὴ” ἡ πολεμικὴ κατὰ τῶν εἰκόνων: νὰ μὴν ξεπέσουμε σὲ εἰδωλολατρία, στὴν οὐσία ἦταν ἄρνηση τοῦ Χριστοῦ».)

ΜΝΗΜΗ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΤΗΣ Ζ´ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ

τοῦ π. Γ. Δορμπαράκη

.           «Ἡ ἁγία καὶ οἰκουμενικὴ ἑβδόμη Σύνοδος ἔγινε στὴ Νίκαια τῆς Βιθυνίας (787 μ.Χ.), γιὰ δεύτερη φορὰ (ἡ πρώτη ἔγινε τὸ 325 μ.Χ. ὅταν συνῆλθαν οἱ Πατέρες τῆς Α´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου), ἐπὶ Κωνσταντίνου βασιλέως καὶ τῆς μητέρας τοῦ Εἰρήνης, καὶ ἐπὶ Ἀδριανοῦ πάπα Ρώμης, Ταρασίου Κωνσταντινουπόλεως, Πολιτιανοῦ Ἀλεξανδρείας, Θεοδωρήτου Ἀντιοχείας καὶ Ἠλία Ἱεροσολύμων. Οἱ πατέρες ποὺ συναθροίστηκαν τότε ἦταν τριακόσιοι ἑξήντα πέντε. Αὐτοὶ ὅλοι συνῆλθαν  κατὰ τῶν εἰκονομάχων καὶ ἀναθεμάτισαν ἐγγράφως κάθε αἵρεση, ὅπως καὶ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν αἱρέσεων, ἔπειτα καὶ ὅλους τοὺς εἰκονομάχους. Ἐγγράφως ἐξέθεσαν καὶ κατέγραψαν ὅτι ὅποιος δὲν προσκυνᾶ τὶς ἅγιες εἰκόνες εἶναι ξένος πρὸς τὴν πίστη τῶν ὀρθοδόξων, ὅτι ἡ τιμὴ τῆς εἰκόνας διαβαίνει πρὸς τὸ πρωτότυπο καὶ ὅτι αὐτὸς ποὺ προσκυνᾶ καὶ τιμᾶ τὴν εἰκόνα προσκυνᾶ σ’ αὐτὴν τὴν ὑπόσταση τοῦ εἰκονιζομένου. Κι ἀφοῦ διέταξαν τὰ πράγματα μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο καὶ ἰσχυροποίησαν τὴν ὀρθόδοξη πίστη, ὁ καθένας ἀπῆλθε στὴ δική του ἐπισκοπή».
.           Θὰ πρέπει κατ᾽ ἀρχὰς νὰ ὑπενθυμίσουμε ὅτι οἱ Οἰκουμενικὲς Σύνοδοι ἀποτελοῦν τὸ ἀνώτερο καὶ σπουδαιότερο ὄργανο ποὺ διαθέτει ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ, προκειμένου νὰ ἐκφράζει καὶ νὰ διατυπώνει  τὴν πίστη καὶ τὴ ζωή της, νὰ καταδικάζει κάθε προσπάθεια ἀλλοίωσης τῆς πίστης καὶ τῆς ζωῆς αὐτῆς, δηλαδὴ τὴν αἵρεση, ὅπως βεβαίως καὶ νὰ καθορίζει τὰ πρακτικὰ πλαίσια πορείας της. Ἡ ἔκφραση τῆς πίστεως, ὅταν βεβαίως δίνεται ἡ ἀφορμὴ μὲ τὴν ἐμφάνιση μιᾶς αἵρεσης, ὁπότε τότε διακυβεύεται ἡ πίστη – κάτι ποὺ ἀποκαλύπτει ὅτι ἡ οἰκουμενικὴ σύνοδος, μολονότι θεσμικὰ κατοχυρωμένη,  συνιστᾶ ἔκτακτο καὶ χαρισματικὸ γεγονὸς –  γίνεται μὲ τοὺς ὅρους ἢ τὰ δόγματα, ἐνῶ  ὁ καθορισμὸς τῶν πρακτικῶν πλαισίων ζωῆς γίνεται μὲ τοὺς κανόνες. Μὲ ἁπλὰ λόγια μία οἰκουμενικὴ  σύνοδος συνιστᾶ τὸ στόμα τῆς Ἐκκλησίας, γι’ αὐτὸ καὶ οἱ ἀποφάσεις της εἶναι ἀπολύτως ὑποχρεωτικὲς γιὰ κάθε μέλος αὐτῆς, ποὺ σημαίνει ὅτι μὲ τὴν ὑπακοὴ τοῦ μέλους  διακρατεῖται ζωντανὴ ἡ κοινωνία του μὲ τὴν Ἐκκλησία, ἄρα περαιτέρω διακρατεῖται ζωντανὴ ἡ κοινωνία μὲ τὸν ἴδιο τὸν Χριστὸ καὶ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους Του. Διότι βεβαίως ὁ ἀγώνας τῶν Πατέρων ποὺ συγκροτοῦν τὴν οἰκουμενικὴ σύνοδο εἶναι πῶς νὰ παρουσιάσουν ὅ,τι ἡ Ἐκκλησία ζεῖ: τὸν Χριστὸ καὶ τὸ Πνεῦμα Του. Ἐκεῖ μάλιστα ποὺ ὁ πιστὸς λαὸς διαγιγνώσκει ὅτι ἡ Σύνοδος δὲν ἐξέφρασε ὅ,τι οἱ ἀπόστολοι κήρυξαν, ἐκεῖ διαμαρτύρεται καὶ ἀρνεῖται τὴν ὑπακοή, καὶ μὲ τὴν ἔννοια αὐτὴ ὁ πιστὸς λαὸς θεωρεῖται τελικῶς ὡς ὁ φύλακας τῆς ὀρθόδοξης πίστης.
.           Ὁ ὑμνογράφος  καταγράφει τὴν παραπάνω ἀλήθεια καὶ γιὰ τοὺς Πατέρες τῆς ἑβδόμης Οἰκουμενικῆς Συνόδου. «Ἀποστολικῶν παραδόσεων ἀκριβεῖς φύλακες γεγόνατε Ἅγιοι Πατέρες». Ὁ ἀγώνας τους ἦταν πῶς νὰ μείνουν στὴν ἀκρίβεια τῆς παράδοσης τῶν Ἀποστόλων καὶ τῶν πρὸ αὐτῶν Πατέρων. Καὶ γι’  αὐτό, τὸ πρῶτο ποὺ ἔκαναν στὴ σύνοδο ἦταν νὰ καταδικάσουν πρῶτα καὶ αὐτοὶ τὸν Ἄρειο, τὸν Μακεδόνιο, τὸν Νεστόριο, τὸν Εὐτυχῆ καὶ τοὺς ἄλλους προγενέστερους αἱρεσιάρχες. «Τῆς γὰρ ἁγίας Τριάδος τὸ ὁμοούσιον ὀρθοδόξως δογματίσαντες, Ἀρείου τὸ βλάσφημον συνοδικῶς κατεβάλετε. Μεθ’  ὃν καὶ Μακεδόνιον Πνευματομάχον ἀπελέγξαντες, κατεκρίνατε Νεστόριον, Εὐτυχέα καὶ Διόσκορον, Σαβέλλιόν τε καὶ Σεβῆρον, τὸν Ἀκέφαλον». Πόσο ἄμεσα φαίνεται τοῦτο ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁρισμένοι ὕμνοι εἶναι ἀκριβεῖς ἐπαναλήψεις τῆς ἀκολουθίας τῶν Πατέρων τῆς Α´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου! Νομίζει κανεὶς σὲ πρῶτο ἄκουσμα ὅτι ἔγινε κάποιο λάθος: «Ὅλην συγκροτήσαντες τὴν τῆς ψυχῆς ἐπιστήμην, καὶ τῷ θείῳ Πνεύματι συνδιασκεψάμενοι, τὸ οὐράνιον καὶ σεπτὸν Σύμβολον οἱ σεπτοὶ Πατέρες θεογράφως διεχάραξαν». Κι ὅμως! Εἶναι τέτοια ἡ πεποίθηση ὅτι οἱ τῆς Ζ΄ Συνόδου Πατέρες βρίσκονται στὴν ἴδια πορεία μὲ τοὺς τῆς Α´ Συνόδου, ὥστε σὰν νὰ «σβήνεται» τὸ παρὸν καὶ νὰ ἀκούγεται τὸ παρελθὸν ὡς παρόν. Ἡ ταυτότητα τῆς πίστεως ὅλων τῶν Πατέρων στὸ ἀπόγειό τους.
.           Ποιά ἡ αἵρεση τὴν ὁποία κατεδίκασε ἡ Ζ΄  Οἰκουμενικὴ Σύνοδος καὶ ἡ ὁποία συνόψιζε τὶς προγενέστερες αἱρέσεις; Ἡ εἰκονομαχία, ἡ ἐναντίωση στὶς εἰκόνες, ἡ ἄρνηση δηλαδὴ τῆς δυνατότητας ἐξεικονισμοῦ τοῦ Χριστοῦ. Διότι ἡ ἄρνηση αὐτὴ σήμαινε ὅτι ὁ Χριστὸς δὲν ἦταν πραγματικὸς καὶ ἀληθινὸς ἄνθρωπος, φάνηκε ὡς ἄνθρωπος, συνεπῶς ἡ εἰκονομαχία συνέχιζε καὶ διαιώνιζε μὲ ἄλλον τρόπο τὸν μονοφυσιτισμό, ἢ ἀπὸ ἄλλη ὄψη τὸν νεστοριανιασμό. Στὸ βάθος της δηλαδὴ ἡ εἰκονομαχία συνιστοῦσε χριστολογικὴ αἵρεση. Ἔτσι ν φαινόταν «λογικ» πολεμικ κατ τν εκόνων: ν μν ξεπέσουμε σ εδωλολατρία, στν οσία ταν ρνηση το Χριστο, πο σημαίνει τι ἡ ποδοχ τν εκόνων το Χριστοῦ ποτελοσε τ πι κραυγαλέο κήρυγμα πίστεως στν νανθρώπησή Του. «Διὰ τοῦτο τὴν ἀληθινὴν πίστιν κρατοῦσα ἡ Ἐκκλησία, ἀσπάζεται τὴν εἰκόνα τῆς Χριστοῦ ἐνανθρωπήσεως». Καὶ βεβαίως ἐννοεῖται ὅτι ὁ ἐξεικονισμὸς τοῦ Χριστοῦ ἀναφερόταν στὸ περιγραπτὸ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεώς Του καὶ ὄχι τῆς θεϊκῆς. Τὸ θεῖο πράγματι δὲν ἐξεικονίζεται, γι’  αὐτὸ καὶ ὅποια προσπάθεια ζωγραφικῆς ἀποδόσεως τῆς ἁγίας Τριάδος δὲν βρίσκεται μέσα σὲ ὀρθόδοξα πλαίσια. Ἡ ἁγία Σύνοδος μάλιστα μνημόνευε καὶ τὸν λόγο τοῦ Μεγάλου Βασιλείου, τὸν ὁποία χρησιμοποίησε καὶ ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός, ὁ θεολόγος τῶν εἰκόνων, ὅτι «ἡ τιμὴ τῆς εἰκόνος ἐπὶ τὸ πρωτότυπον διαβαίνει», γιὰ νὰ τονίσει δηλαδὴ ὅτι δὲν τιμᾶται τὸ ξύλο ἢ τὸ χρῶμα τῆς εἰκόνας, ἀλλὰ τὸ πρόσωπο στὸ ὁποῖο ἀναφέρεται. Κι ἐννοεῖται τέλος ὅτι οἱ εἰκόνες τῆς Παναγίας καὶ τῶν ἁγίων γίνονταν ἀποδεκτές, διότι οἱ ἅγιοι εἶναι οἱ κατ᾽ ἐξοχὴν φίλοι τοῦ Χριστοῦ, συνεπῶς τιμώντας αὐτοὺς τὸν Χριστὸ τελικῶς τιμᾶμε.

 ΠΗΓΗ: «ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΝ»

, , ,

Σχολιάστε

Η ΑΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑ 7 « Τὸ συνοδικὸ πολίτευμα τῆς Ἐκκλησίας»

Ἡ ἁγία Ἐκκλησία [7]

ϛ´  Τὸ συνοδικὸ πολίτευμα τῆς Ἐκκλησίας 

Ἀπὸ τὸ βιβλίο 

«Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ, ΛΑΤΡΕΙΑ ΚΑΙ ΖΩΗ» 
(Σχεδίασμα Ὀρθοδόξου Κατηχήσεως)

Ἱ. Κουτλουμουσιανὸν Κελλίον Ἁγ. Ἰω. Θεολόγου,
Ἅγιον Ὄρος (Μάρτιος 2012)

Α´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/06/05/ἡ-ἁγία-ἐκκλησία-1/
Β´ Μέρος: 
https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/06/06/ἡ-ἁγία-ἐκκλησία-2/ 

Γ´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/06/08/ἡ-ἁγία-ἐκκλησία-3/

Δ´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/06/11/ἡ-ἁγία-ἐκκλησία-4/
Ε´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/06/14/ἡ-ἁγία-ἐκκλησία-5/

ϛ´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/06/18/ἡ-ἁγία-ἐκκλησία-6/

.         Τὸ μυστήριο τῆς θείας Εὐχαριστίας ἐκφράζει τὸ μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ὀνομάζεται ἀπὸ τοὺς ἁγίους Πατέρας σύνοδος1. Γι’ αὐτὸ καὶ τὸ πολίτευμα ποὺ διέπει τὴν ἁγία μας Ἐκκλησία, ἀπὸ τοὺς ἀποστολικοὺς ἀκόμη χρόνους, εἶναι συνοδικό.
.           Τὸ ἔτος 48 συνῆλθε στὰ Ἱεροσόλυμα ἡ Ἀποστολικὴ Σύνοδος, ἡ ὁποία ἀπεφάσισε ὅτι δὲν χρειάζεται νὰ περιτέμνωνται οἱ ἐξ ἐθνῶν χριστιανοί (θέμα ποὺ συνετάραξε τὴν Ἐκκλησία στὰ πρῶτα της βήματα). Ἡ ἀπόφαση τῆς Ἀποστολικῆς Συνόδου ἀρχίζει μὲ τὴν φράση Ἔδοξε τῷ ῾Αγίῳ Πνεύματι καὶ ἡμῖν (Πράξεις Ἀποστόλων 15, 28). Στὴν ἀποστολικὴ αὐτὴ φράση ἀνακεφαλαιώνεται ὁ θεσμὸς τοῦ συνοδικοῦ ἐκκλησιαστικοῦ πολιτεύματος.
.          Ἀργότερα, ἡ ἐμφάνιση διαφόρων αἱρέσεων ἀνάγκαζε τὴν Ἐκκλησία νὰ διατυπώνη τὴν ἀλήθεια μὲ τὰ δόγματα. Αὐτὰ ὀνομάζονται καὶ ὅροι, διότι ἀποτελοῦν τὰ ὅρια μέσα στὰ ὁποῖα πρέπει νὰ βρίσκεται ὁ πιστός, ἐφ’ ὅσον ἐπιθυμῆ τὴν ἐν Χριστῷ σωτηρία. Γιὰ νὰ διατυπωθοῦν τὰ δόγματα, συγκαλοῦνταν σύνοδοι θεοφόρων Πατέρων. Κατὰ κανόνα, ἐὰν οἱ ἅγιοι Πατέρες ἀντιπροσώπευαν ὅλες τὶς τοπικὲς Ἐκκλησίες, ἡ Σύνοδος ὀνομαζόταν Οἰκουμενική, ἀλλιῶς χαρακτηριζόταν ὡς Τοπική. Τὸ κῦρος πάντως μιᾶς Συνόδου βασίζεται στὴν εὐθυγράμμιση τῶν ἀποφάσεών της μὲ τὴν ἀλήθεια τὴν ἀποκεκαλυμμένη στοὺς Ἁγίους τῆς Ἐκκλησίας (Προφῆτες, Ἀποστόλους, Πατέρες). Οἱ ἀναγνωρισμένες Οἰκουμενικὲς Σύνοδοι τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ἑπτά:
.            Ἡ πρώτη συναθροίσθηκε στὴν Νίκαια, τὸ 325, ἐπὶ μεγάλου Κωνσταντίνου, καὶ συγκροτήθηκε ἀπὸ 318 θεοφόρους Πατέρες. Κατεδίκασε τὸν Ἄρειο καὶ διεκήρυξε τὸν Χριστὸ Υἱὸ τοῦ Θεοῦ, ὁμοούσιο καὶ συναΐδιο μὲ τὸν Πατέρα. Συνέταξε τὰ πρῶτα ἑπτὰ ἄρθρα τοῦ Συμβόλου τῆς πίστεως.
.           Ἡ δευτέρα συναθροίσθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη, τὸ 381, ἐπὶ Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου, καὶ συγκροτήθηκε ἀπὸ 150 θεοφόρους Πατέρες. Κατεδίκασε τὸν Μακεδόνιο καὶ ἄλλους Πνευματομάχους, τὸν Ἀπολλινάριο, τὸν Σαβέλλιο κ.ἄ. Διεκήρυξε τὴν Θεότητα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καὶ διατύπωσε τὸ Τριαδικὸ δόγμα. Ὁλοκλήρωσε ἐπίσης τὸ Σύμβολο τῆς πίστεως προσθέτοντας πέντε ἄρθρα.
.            Ἡ τρίτη συναθροίσθηκε στὴν Ἔφεσο, τὸ 431, ἐπὶ Θεοδοσίου τοῦ μικροῦ, καὶ συγκροτήθηκε ἀπὸ 200 θεοφόρους Πατέρες. Κατεδίκασε τὸν Νεστόριο καὶ τοὺς Πελαγιανούς, μίλησε γιὰ τὴν ἕνωση τῶν δύο φύσεων στὸν Χριστό, τῆς θείας καὶ τῆς ἀνθρωπίνης, καὶ ὁμολόγησε τὴν Παναγία Παρθένο Μαρία, Θεοτόκο.
.             Ἡ τετάρτη συναθροίσθηκε στὴν Χαλκηδόνα, τὸ 451, ἐπὶ Μαρκιανοῦ καὶ Πουλχερίας, καὶ συγκροτήθηκε ἀπὸ 630 ἁγίους Πατέρες. Κατεδίκασε τὸν Εὐτυχῆ, καὶ γενικὰ τὸ μονοφυσιτικὸ δόγμα. Ἀνέλυσε τὸν τρόπο τῆς ἑνώσεως τῶν δύο φύσεων τοῦ Χριστοῦ σὲ ἕνα πρόσωπο.
.              Ἡ πέμπτη συναθροίσθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη, τὸ 553, ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ, καὶ συγκροτήθηκε ἀπὸ 165 θεοφόρους Πατέρες. Κατεδίκασε τὸν Ὠριγένη γιὰ τὶς κακοδοξίες του (προΰπαρξη ψυχῶν, μετεμψύχωση, ἀποκατάσταση τῶν πάντων κλπ.) καθὼς καὶ τὰ λεγόμενα Τρία Κεφάλαια (συγγράμματα ποὺ εὐνοοῦσαν τὸν Νεστοριανισμό). Ἐπίσης διασαφήνισε καὶ ἐπικύρωσε ὅσα δογμάτισαν οἱ προηγούμενες Οἰκουμενικὲς Σύνοδοι.
.            Ἡ ἕκτη συναθροίσθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη, τὸ 680-1, ἐπὶ Κωνσταντίνου Δ΄ τοῦ Πωγωνάτου, καὶ συγκροτήθηκε ἀπὸ 170 θεοφόρους Πατέρες. Κατεδίκασε τὴν αἵρεση τοῦ Μονοθελητισμοῦ καὶ τοὺς ἐκπροσώπους του: Ὀνώριο, Σέργιο, Πύρρο κ.ἄ. Ἡ σύνοδος αὐτὴ διεκήρυξε ὅτι ὁ Χριστὸς ἔχει τέλειες τὶς δύο φύσεις καὶ ἑπομένως ἔχει δύο φυσικὲς ἐνέργειες καὶ δύο φυσικὲς θελήσεις, τὴν θεία καὶ τὴν ἀνθρωπίνη2. Τὸ ἀνθρώπινο θέλημά Του πάντοτε ὑποτάσσεται καὶ συμφωνεῖ μὲ τὸ θεῖο.
.              Ἡ λεγόμενη Πενθέκτη συναθροίσθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη, τὸ 691, ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ Β΄, καὶ συγκροτήθηκε ἀπὸ 211 θεοφόρους Πατέρες. Θεωρεῖται ὡς συνέχεια τῆς ἕκτης Οἰκουμενικῆς, διότι συμπλήρωσε τὸ ἔργο της (καθὼς καὶ τῆς ε΄ Οἰκουμενικῆς). Ἐξέδωσε 102 Κανόνες.
.            Ἡ ἑβδόμη συναθροίσθηκε στὴν Νίκαια, τὸ 787, ἐπὶ Κωνσταντίνου τοῦ ϲ´ καὶ Εἰρήνης, καὶ συγκροτήθηκε ἀπὸ 367 θεοφόρους Πατέρες. Κατεδίκασε τοὺς Εἰκονομάχους, καὶ κήρυξε τὴν ὀρθὴ πίστη γιὰ τὴν τιμὴ τῶν εἰκόνων. Τὸ ἔτος 843, ἔγινε ἡ ὁριστικὴ ἀναστήλωση τῶν ἱερῶν εἰκόνων ἀπὸ τὴν βασίλισσα Θεοδώρα.

* * *

.        Μετὰ ἀπὸ τὶς ἑπτὰ Οἰκουμενικὲς Συνόδους συνῆλθαν ἀρκετὲς ἀκόμη Σύνοδοι. Δύο ἀπὸ αὐτές, ἂν καὶ δὲν ἔχουν ἀκόμη ἀνακηρυχθῆ ἐπισήμως ὡς Οἰκουμενικές, ἔχουν ὅλα τὰ γνωρίσματα μιᾶς Οἰκουμενικῆς Συνόδου, κυρίως «λόγῳ τῆς θεματολογίας τους καὶ τῶν ἀποφάσεών τους»3.
.          Ὡς ὀγδόη Οἰκουμενικὴ Σύνοδος θεωρεῖται ἐκείνη ποὺ συναθροίσθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη τὸ 879-80, ἐπὶ Βασιλείου τοῦ Μακεδόνος καὶ πατριάρχου Φωτίου, καὶ συγκροτήθηκε ἀπὸ 480 θεοφόρους Πατέρες, παρόντων καὶ ἐκπροσώπων τῆς Ρώμης. Κατὰ τὴν Σύνοδο αὐτὴ «ἔγινε εἰρήνη μεταξὺ τῆς δυτικῆς Ἐκκλησίας καὶ τῶν ἄλλων Πατριαρχείων. Οἱ Δυτικοὶ ὁμολόγησαν φανερὰ ὅτι “πιστεύουμε καὶ διαβάζουμε τὸ Σύμβολο τῆς πίστεως ὅπως καὶ σεῖς, χωρὶς καμμία προσθήκη,… καὶ ἐκείνους ποὺ προσθέτουν ἢ παραλείπουν τοὺς ἀναθεματίζουμε”»4. Τὰ θέματα μὲ τὰ ὁποῖα ἀσχολήθηκε ἡ Σύνοδος αὐτὴ ἦταν κυρίως τὸ πρωτεῖο τοῦ Πάπα καὶ τὸ Filioque.
.          Ὡς ἐνάτη Οἰκουμενικὴ Σύνοδος θεωροῦνται οἱ τρεῖς Σύνοδοι ποὺ συναθροίσθηκαν στὴν Κωνσταντινούπολη τὸ 1341, 1347 καὶ 1351. Οἱ Σύνοδοι αὐτές, μὲ κυριώτερη τὴν τρίτη, ἀσχολήθηκαν μὲ τὶς ἡσυχαστικὲς ἔριδες.Συνοδικὸς Τόμος «δείχνει τὴν συμφωνία τῶν ἁγίων Πατέρων… γιὰ τὸ μυστήριο τῆς ἀδιαίρετης διακρίσεως οὐσίας καὶ ἐνεργείας στὸν Θεό, γιὰ τὴν μέθεξη ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο τῆς ἀκτίστου ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ καὶ ὄχι τῆς οὐσίας Του, γιὰ τὴν θέα τοῦ ἀκτίστου Φωτός, καὶ τὴν θέωση τοῦ ἀνθρώπου»5. Ἡ Σύνοδος τοῦ 1351 ἔχει τὰ βασικὰ γνωρίσματα μιᾶς Οἰκουμενικῆς Συνόδου: «Συγκαλεῖται γιὰ θέματα σωτηρίας τοῦ ἀνθρώπου… καὶ οἱ ἀποφάσεις της ἔγιναν ἀποδεκτὲς καὶ βιώνονται ἀπὸ ὅλη τὴν Ὀρθόδοξη Καθολικὴ Ἐκκλησία»6.
.        Στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ὕψιστη αὐθεντία γιὰ ζητήματα πίστεως, ἤθους, καὶ ἐκκλησιαστικῆς εὐταξίας, εἶναι ἡ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος, καὶ οἱ ἀποφάσεις της ἔχουν δεσμευτικὸ κῦρος γιὰ ὁλόκληρη τὴν Ἐκκλησία. Εἰδικώτερα οἱ δογματικὲς ἀποφάσεις της εἶναι κείμενα θεόπνευστα, διότι ἡ ἀλήθεια περὶ Θεοῦ ἀποτελεῖ ἀποκάλυψη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

1. Ἱ. Χρυσόστομος: «Ἡ Ἐκκλησία ἔγινε… γιὰ νὰ εἴμαστε ἑνωμένοι. Καὶ αὐτὸ φανερώνει ἡ συνάθροισή μας (Τοῦτο ἡ σύνοδος δείκνυσι)». Θαυμάζει ὁ Ἅγιος: «Τίς τοιοῦτος παράδεισος ὡς ἡ σύνοδος ἡ ἡμετέρα;» (Εἰς Α΄ Κορινθίους 27, 3 καὶ Περὶ Μετανοίας 8, 1, PG 49, 336 καὶ 61, 228). Πρβλ. καὶ ἁγ. Κυρίλλου, Εἰς Ἰωάννην 12, PG 74, 725C: «Εὐλογώτατα τὰς ἁγίας συνόδους (δηλ. τὶς εὐχαριστιακὲς συνάξεις) ἐν ταῖς Ἐκκλησίαις ποιούμεθα κατὰ τὴν ὀγδόην» ἡμέρα, τὴν Κυριακή. Βλ. καὶ σελ. 159 παρόντος βιβλίου.

2. Πρβλ. ὅσιος Νικόδημος, Πηδάλιον, Ἀθήνα 61957, σελ. 218.

3. Μητροπολίτης Ναυπάκτου Ἱερόθεος, Παλαιὰ καὶ Νέα Ρώμη, Ἱ. Μονὴ Γενεθλίου τῆς Θεοτόκου 2009, σελ. 200.

4. Νεῖλος μητροπολίτης Ρόδου, Ἐν: Ράλλη Ποτλῆ, Σύνταγμα θείων καὶ ἱερῶν Κανόνων, τόμ. α΄, σελ. 392.

5. Μητροπολίτου Ναυπάκτου Ἱεροθέου, ἔνθ’ ἀνωτέρω, σελ. 209. Ὁ Συνοδικὸς Τόμος τῆς Συνόδου τοῦ 1351 στὰ βασικά του σημεῖα περιελήφθη στὸ δεύτερο μέρος τοῦ Συνοδικοῦ τῆς Ὀρθοδοξίας, τὸ ὁποῖο διαβάζεται στὴν Ἐκκλησία κατὰ τὴν Κυριακὴ τῆς Ὀρθοδοξίας.

6.  Δημ. Κουτσούρη, Σύνοδοι καὶ θεολογία γιὰ τὸν ἡσυχασμό, Ἀθήνα 1997, σελ. 305-6.

, ,

Σχολιάστε

Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΩΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ (Ἀποστολ. ἀνάγν. Κυρ. τῶν Ἁγ. Πατέρων)

,

Σχολιάστε

ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΕΙΔΗΣΗ: ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΩΝ Η´ ΚΑΙ Θ´ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΩΝ ΣΥΝΟΔΩΝ

.     Μεταξὺ τῶν ἄλλων (ὅπως π.χ πλήρωση χηρευσάσης μητροπόλεως Χίου) τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῆς Συνόδου τῆς Ἱεραρχίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, ποὺ θὰ συνέλθει ἀπὸ τὶς 4 ἕως 7 Ὀκτωβρίου, περιλαμβάνονται καὶ δύο ἐξαιρετικῆς πνοῆς Εἰσηγήσεις.

.  «Τὴν Πέμπτη, 6 Ὀκτωβρίου, ὁ Μητροπολίτης Ναυπάκτου Ἰερόθεος θὰ πραγματοποιήσει εἰσήγηση μὲ τίτλο, “Περὶ τῆς ἀναγνωρίσεως τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐν ἔτει 879/880 μ.Χ. συγκληθείσης  Συνόδου ὡς Ὀγδόης Οἰκουμενικῆς Συνόδου” καὶ ἐν συνεχείᾳ ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καὶ Μεγαλοπόλεως Ἱερεμίας θὰ εἰσηγηθεῖ τὸ θέμα, “Περὶ τῆς ἀναγνωρίσεως τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐν ἔτει 1351μ.Χ. συγκληθείσης  Συνόδου ὡς Ἐνάτης Οἰκουμενικῆς Συνόδου”». (ΠΗΓΗ: amen.gr)

ΣΧΟΛΙΟ «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ»: Εἶναι πραγματικὴ ἡ χαρὰ τῶν Ὀρθοδόξων γι᾽ αὐτὴ τὴν πρωτοβουλία τῆς ἐν Ἑλλάδι Ἐκκλησίας. Ἦρθε ἡ ὥρα νὰ γίνει τὸ πρῶτο βῆμα γιὰ τὴν ἐπίσημη καὶ οἰκουμενικὴ ἀναγνώριση τῆς θεολογίας τοῦ Μ. Φωτίου καὶ τοῦ Ἁγ. Γρηγορίου Παλαμᾶ καὶ νὰ καταδειχθεῖ περίτρανα τὸ θεολογικὸ χάσμα μὲ τὴν Δύση. Συμπίπτει δὲ ἡ εἴδηση αὐτὴ νὰ γίνεται γνωστὴ τὴν παραμονὴ τῆς Μεταμορφώσεως, δεσποτικὴ ἑορτὴ μεγάλης θεολογικῆς σημασίας, τὴν ὁποία ἰδιαιτέρως ὑπογράμμισε στὰ θεολογικά του ἔργα ὁ ἅγ. Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς.

, , , , ,

Σχολιάστε

Ο ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΛΑΜΑΣ ΠΑΤΕΡΑΣ ΤΗΣ Θ´ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ [B´]

Ο ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΛΑΜΑΣ
ΠΑΤΕΡΑΣ ΤΗΣ Θ´ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ

[B´]

τοῦ Πρωτ. Γεωργίου Μεταλληνοῦ,
ὁμοτ. καθηγ. Θεολ. Σχολῆς Ἀθηνῶν

(ἔκδ. Ἱ. Μονῆς Μεγ. Μετεώρου, 2009)

Α´ Μέρος : https://christianvivliografia.wordpress.com/2011/03/19/ὁ-ἅγ-γρηγ-παλαμᾶς-πατέρας-τῆς-θ´-οἰκ/

Ἡ Διάσταση Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως

.       Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἡ 9η Οἰκ. Σύνοδος. Εἶναι οἱ Σύνοδοι τῆς περιόδου τῆς ἐκρήξεως τοῦ προβλήματος ποὺ ἀφοροῦσε στὸν ἡσυχασμό. Δν εναι «συχαστικς ριδες», ο Φράγκοι μς μάθανε ν τς λέμε συχαστικς ριδες. Εναι κρηξη τς ντιστάσεως τν συχαστν, τν ρθοδόξων δηλαδή, πέναντι στς παπικς κα σχολαστικς προκλήσεις.
.              Εἶναι οἱ Σύνοδοι τοῦ 1341, τοῦ 1347, τοῦ 1351, μὲ κατακλεῖδα τὴν Σύνοδο ποὺ ἀνέφερα πρίν, τοῦ 1368. Ἡ ἀφορμὴ ἐδόθηκε ἀπὸ τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα δημιούργησε ἡ σύγκρουση τῶν δύο παραδόσεων, τῆς Ἀνατολῆς καὶ τῆς Δύσεως. Ἐπίσης σχολαστικοὶ τοῦ Βυζαντίου, τῆς Ρωμανίας, λατινίζοντες, ρίχνουν λάδι στὴ φωτιά. Ἐκεῖνα ὅμως τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἡγοῦνται, στὴν διασπορὰ πλανῶν εἰς τὴν Ὀρθόδοξο Ἀνατολὴ εἶναι, ὅπως ξέρετε, ὁ Βαρλαὰμ ὁ Καλαβρὸς καὶ ὁ Γρηγόριος Ἀκίνδυνος ἢ Πολυκίνδυνος, ὅπως τὸν ἔλεγαν, ὁ μαθητής του.
.        Ὁ Βαρλαὰμ καὶ ὁ Ἀκίνδυνος ἀλλὰ καὶ οἱ ἄλλοι ὀπαδοί τους, μετέφεραν τὴν δυτικὴ ἀλλοτρίωση στὴν Ἀνατολή. δη στ Δύση εχε διαμορφωθε νας λλος Χριστιανισμός, εχε λλάξει οσία το Χριστιανισμο μ τν κκοσμίκευση το Χριστιανισμο στ Δύση, ποία κκοσμίκευση σαρκώνεται κα κορυφώνεται στν δημιουργία το παπικο κράτους.
.           Ἐμες σήμερα, μ ποιόν Πάπα μιλομε; Μ τν Πάπα πίσκοπο, στω κα super πίσκοπο, πως θέλει ν νομάζεται, -γενικς πίσκοπος περάνω λων τν πισκόπων- μ τν Πάπα βασιλέα κα ατοκράτορα κα ρχηγ κράτους; Διερωτμαι ατο πο διεξάγουν τέτοιους διαλόγους, πότε θ τ συνειδητοποιήσουν; Δύο τινὰ συμβαίνουν. Ἢ δὲν μποροῦν νὰ τὰ καταλάβουν τὰ προβλήματα -κάτι ποὺ δὲν θέλω νὰ πιστέψω, γιατί διαθέτουν λογικὸ καλύτερο ἀπὸ τὸ δικό μου-, ἢ ἀδιαφοροῦν καὶ τὰ θεωροῦν ὅλα αὐτὰ ἄνευ σημασίας, ἀσχολούμενοι μὲ κοινωνικά, μὲ πολιτικὰ καὶ διπλωματικὰ θέματα.
.          Ἡ Δύση καὶ ὅλος ὁ Χριστιανισμὸς εἶχε ἀλλοτριωθεῖ σὲ σημεῖο ποὺ νὰ λέγει ὁ Ντοστογιέφσκυ, δύο φορές, εἰς τοὺς ἀδελφοὺς Καραμάζωφ καὶ εἰς τὸν Ἠλίθιον: Μὲ τὸν ἄθεο, -ἦταν ἡ ἐποχὴ τῆς ἄθεης ἰντελιγκέντσιας εἰς τὴν Ρωσία- μὲ τοὺς ἄθεους μπορῶ νὰ μιλήσω, διότι ξέρω ποὺ κινεῖται ἡ σκέψη τους καὶ ὁ λόγος τους, τί πιστεύουν καὶ τί δὲν πιστεύουν. Μ τν παπισμ δν μπορ ν μιλήσω, διότι παπισμός μου δίνει λλοτριωμένη πίστη, «μο δίνει Χριστ πο δν πάρχει, μο δίνει τν ντίχριστο». Ατ τ λέγει Φιοντόρ, Θεόδωρος, δηλαδή, Ντοστογιέφσκι.
.              Ἔτσι λοιπν Δύσις εσάγει ,τι εσάγει, χτυπώντας τν καρδι τς ρθοδοξίας πο εναι συχασμός. συχασμς ς σκηση, ς πρακτικ πνευματικότητος, συνοδεύει τν νθρωπο π τν ρχ τς Δημιουργίας. Ἡ ἐπιστροφὴ τῶν Πρωτοπλάστων γίνεται μέσῳ τῆς πνευματικῆς ζωῆς, ὅπως καὶ ἡ πτῶσις τους ἦταν καρπὸς τῆς ἀρνήσεως τῆς πνευματικῆς, τῆς ἁγιοπνευματικῆς, καλύτερα, ζωῆς. Ὁ ἡσυχασμὸς μὲ τὴν κάθαρση τῆς καρδιᾶς, τὸν φωτισμὸ τῆς καρδιᾶς ἀπὸ τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ, τὴν ἄκτιστη, καὶ μὲ τὴν θέωση, ἀνατρέπει τὴν πλάνη, τὴν ἁμαρτία μας, ἀνατρέπει τὴν τραγικότητά μας. Ἡ θεολογικὴ ταυτότητα τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, εἶναι ὁ ἡσυχασμός. Συνεχίζει κα πανεκφράζει τν πατερικότητα, λλ κυρίως γιος Γρηγόριος ντελήφθη τν λλοτρίωση τς Δύσεως. Μία Δύση ποὺ οἱ σχολαστικοὶ οἱ δικοί μας τὴν ἤθελαν καὶ τότε ὡς συνομιλητὴ καὶ συνοδοιπόρο.

Ἡ Θεολογία τῆς Θεώσεως

.         Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, σ᾽ αὐτὸ τὸ σημεῖο, συνεχίζει τὸν Μ. Φώτιο. πρτος πο ντελήφθη τν λλοτρίωση το Δυτικο Χριστιανισμο, –τι εναι κάτι λλο, λλ χι Χριστιανισμς τν γίων Πατέρων- ταν γιος Φώτιος, μὲ τὸ περίφημο ἔργο του «Περ τς μυσταγωγίας το γίου Πνεύματος», ποὺ εἶναι πηγὴ μέχρι σήμερα εἰς τὴν διδασκαλία καὶ στὰ συγγράμματα ὅλων τῶν θεολόγων μας περὶ Ἁγίου Πνεύματος. Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ἀνοίγει περισσότερο τὸν δρόμο. Εἶχε δὲ τὶς προκλήσεις τοῦ Καλαβροῦ Βαρλαάμ, ὥστε νὰ συλλάβει τὴν πλήρη ἀλλοτρίωση τῆς Δυτικῆς Θεολογίας. Ποιά εἶναι ἡ οὐσία τῆς διδασκαλίας τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου, ποῦ εἶναι ἡ συνέχεια τῆς πατερικότητος; Ἀνακεφαλαιώνει τοὺς Ἁγίους Πατέρες ὅλων τῶν ἐποχῶν ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς καὶ ἐπαναδιατυπώνει καὶ ἐπανεκφράζει τὴν πίστη μὲ τὰ μέσα, ποὺ τοῦ ἔδιδε ἡ ἐποχή του. Τὴν ἴδια Ὀρθοδοξία ἐκφράζει καὶ ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, μὲ τὴ δική του γλώσσα, μὲ τὸν δικό του τρόπο, μένοντας ὅμως πιστὸς στὴν θεολογικὴ ὁμολογία τῶν πατέρων τοῦ 4ου, τοῦ 5ου κ.ο.κ αἰῶνος. Δέχεται πρῶτον τὴν διάκριση οὐσίας καὶ ἐνέργειας εἰς τὸν Θεόν, τὴν ὀνομάζει «διάκρισιν θεοπρεπῆ καὶ ἀπόρρητο», ποὺ εἶναι ἡ προϋπόθεση τῆς θεώσεως.
.           Ἐὰν ρνηθομε, πως σχολαστικισμός, θεολογία το παπισμο δηλαδή, τν διάκριση οσίας κα νεργείας μένει μετέωρον τ θέμα τς θεώσεως. Πς θεούμεθα; σκοπός, πόλυτος σκοπς κα προορισμς κάθε νθρώπου, χι μόνο τν χριστιανν, εναι θέωση. Κάθε ἄνθρωπος νὰ φτάσει στὴ θέωση. «Ὁ Θεὸς πάντας ἀνθρωπους θέλει σωθῆναι καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν» (Α´ Τιμ. β´ 4). «πίγνωση τς ληθείας» εναι θέωση. Ν νωθομε μ τν κτιστη Χάρη το Θεο. Μ τν οσία το Θεο δν πάρχει δυνατότητα νώσεως. περβαίνει πάσα κατάληψη οσία το Θεο. νούμεθα μ τν κτιστη Χάρη κα νέργεια το Θεο, πότε, ν δν πάρχει ατ νέργεια, λλ νέργεια εναι κτιστή, – μεγαλύτερη βλασφημία μετ τ Filioque εναι παραδοχ κτιστς χάριτος, κτιστς νέργειας ες τν Θεόν–, δν εναι δυνατ σωτηρία.
.        Κτιστὴ ἐνέργεια σημαίνει, ἔχει ἀρχὴ καὶ τέλος. Πῶς θὰ σὲ σώσει κάτι ποὺ ἔχει ἀρχὴ καὶ τέλος; Ἡ ἐνέργεια τῆς Ἁγίας Τριάδος, οὔτε ἀρχὴ ἔχει, οὔτε τέλος. Εἶναι ἄναρχη καὶ ἀτελεύτητη, ὅπως ἡ οὐσία τοῦ Θεοῦ. Ἀφοῦ, λοιπόν, τὴν οὐσία δὲν μποροῦμε νὰ τὴν δεχτοῦμε τὴν οὐσία τοῦ Θεοῦ, δεχόμεθα τὴν ἐνέργειά Του. Χάρις, νέργεια, Βασιλεία, δύναμις, Βασιλεία τν ορανν, λα ατ σημαίνουν τν κτιστη νέργεια πο κπορεύεται π τν γία Τριάδα.
.            Σὲ κάποιο ἔργο ποὺ προέρχεται ἀπὸ τὸν ἡσυχαστικὸ κύκλο, ἐπιτρέψτε μου αὐτὴ τὴ στιγμὴ νὰ ὁμολογήσω τὴν ἀδυναμία μου νὰ πῶ ἂν εἶναι τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, ἢ ὄχι (ἀλλὰ δὲν ἔχει καμμιὰ σημασία, ἴσως ἀνήκει στὸν Ἅγιο Γρηγόριο τὸν Παλαμά), ἀποσαφηνίζεται πῶς βλέπει τὸν Θεὸ ἡ Δύση, ὁ παπισμός. Βλέπει τὸν Θεὸ ὡς ἕναν δίσκο ἡλιακό, ποὺ βρίσκεται στὸν οὐρανό, ἀλλὰ οἱ ἀκτίνες του δὲν φτάνουν στὴν γῆ. Τότε ἢ ὑπάρχει ὁ ἥλιος ἢ δὲν ὑπάρχει εἶναι τὸ ἴδιο πράγμα. Δὲν μᾶς ζεσταίνει, δὲν μᾶς ζωογονεῖ, ἀφοῦ οἱ ἀκτίνες του δὲν φτάνουν εἰς τὸν κόσμον. Ὁ Θεὸς τῆς Ὀρθοδοξίας, τῶν Ἁγίων Πατέρων, εἶναι ἕνας ἥλιος ποὺ στέλνει τὶς ἀκτίνες του καὶ ζωογονεῖ τὴ γῆ, καὶ ὅλη τὴν κτίση, ἁγιοπνευματικά. Ὁπότε ἀπὸ τὰ διάφορα ὑπόγεια, ἀπὸ τὴν ἁμαρτία μας, ἀπὸ τὴν πτώση μας, σπεύδουμε νὰ ἀνεβοῦμε στὴν ἐπιφάνεια τοῦ ἐδάφους, γιὰ νὰ δεχθοῦμε τὶς ζωογόνες ἀκτίνες, ὄχι τοῦ φυσικοῦ ἡλίου, ἀλλὰ τοῦ ὑπερφυσικοῦ Ἡλίου, τοῦ Ἡλίου τῆς Δικαιοσύνης.
.           Γι᾽ ατ φτασε Δύση π τν Deismus, στν «θάνατο το Θεο». Deismus τί σημαίνει; Θεός, Δημιουργός, λλ χι κυβερνήτης το κόσμου. Deus creator, sed non gubernator. Ατ σημαίνει τι Θες ετε πάρχει, ετε δν πάρχει, δν χει καμμία σημασία. Γι᾽ ατ σχολεται Δύση μ κοινωνικά, μ θικ προβλήματα. Ὄχι ὅτι δὲν τὰ συμμεριζόμεθα κι ἐμεῖς, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ κύρια προτεραιότητα τῆς πίστεώς μας. Αὐτοὶ ἀσχολοῦνται μὲ τὰ ἀποτελέσματα, χωρὶς νὰ ἀναζητοῦν τὶς ρίζες, τὴν οὐσία. Ἡ Δύση, λοιπόν, ἔφτασε ἀπὸ τὸν Deismus, εἰς τὸν θάνατον τοῦ Θεοῦ. Στὴν δεκαετία τοῦ 1950 στὴν Ἀμερικὴ καὶ μετὰ στὴν Εὐρώπη ὁ θεολογικὸς κόσμος μιλεῖ γιὰ τὸν «θάνατο τοῦ Θεοῦ» καὶ γιὰ τὴν θεολογία «μετὰ τὸν θάνατο τοῦ Θεοῦ». Τί σημαίνει θάνατος τοῦ Θεοῦ; Δὲν σημαίνει ὅτι ὁ Θεὸς καθ᾽ ἑαυτὸν πεθαίνει. Δὲν τοὺς ἀπασχολεῖ, γιατὶ ἢ ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει ὁ Θεὸς δὲν λέει τίποτε γι᾽ αὐτούς. Θάνατος το Θεο σημαίνει τι Θες δν χει καμμι σχέση μ τ ζωή μας. Ὁ Θεὸς δὲν μπορεῖ νὰ μᾶς σώσει. Καταλαβαίνετε, λοιπόν, ὄχι μόνο βλασφημία, πόση ἀνοησία κρύβει αὐτὴ ἡ πορεία. γιος Γρηγόριος Παλαμς, μιλώντας γι τ διάκριση οσίας κα νεργείας, πως Μ. Βασίλειος κα ο λοιπο γιοι Πατέρες, σώζει τν Πίστη κα τν δυναμική της συγχρόνως ες τν θέωση το νθρώπου. Μιλεῖ, ἐπίσης, γιὰ τὴν οὐσία τοῦ Θαβωρίου Φωτός. Στὴν συζήτηση μὲ τοὺς σχολαστικοὺς καὶ τὸν Βαρλαὰμ ἐτέθη τὸ θέμα τοῦ Θαβωρίου Φωτός. Τί φῶς εἶναι; κτιστὸ ἢ ἄκτιστο; Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος μᾶς λέγει ὅτι καὶ στὸ Σινὰ καὶ στὸ Θαβὼρ καὶ στὴν Πεντηκοστὴ ἔχουμε τὴν ἄκτιστη ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ ὡς ἄκτιστο φῶς. Ἡ αἵρεση εἶναι ποὺ προκαλεῖ ὅλα αὐτὰ τὰ προβλήματα. Ὁ Βαρλαὰμ ὁ Καλαβρὸς ἐχαρακτηρίζετο σοφός. Εἶχε σπουδάσει στὴν Ρώμη μαθηματικά, φιλοσοφία. Ἦταν οὑμανιστής, ἀνθρωπιστής. Γιὰ νὰ καταλάβετε αὐτὸ τὸ θέμα, παραπέμπω σὲ μία πρόσφατη μελέτη τοῦ ἀγαπητοῦ ἀδελφοῦ καὶ συναγωνιστοῦ, τοῦ πατρὸς Θεοδώρου Ζήση, Καθηγητοῦ στὴν Θεσσαλονίκη (εἶναι καὶ αὐτὸς τώρα ὁμότιμος ὅπως καὶ ὁ ὁμιλῶν αὐτὴ τὴ στιγμὴ) εἰς τὸν Ὀρθόδοξον Τύπον. Σὲ τρεῖς συνέχειες ἀναλύει τὸ ἂν ὁ Μέγας Φώτιος ἦταν ἀνθρωπιστής, ὅπως διάφοροι φιλοσοφοῦντες θέλουν νὰ τὸν παρουσιάσουν. Δὲν θὰ ἐπιμείνω περισσότερο γιατί θέλω νὰ ὁλοκληρώσω αὐτὲς τὶς σκέψεις.
.         Ἦρθε, λοιπόν, ὁ Βαρλαὰμ ὁ Καλαβρὸς ἀπὸ τὴ Μεγάλη Ἑλλάδα, τὴν Καλαβρία. Ἦρθε καὶ ἔγινε καθηγητὴς εἰς τὴν Κων/πολη. Δέχτηκε μεγάλες τιμές. Μάλιστα ἐξεπροσώπησε τὴν Ὀρθοδοξία σὲ μία Σύνοδο στὶς ἀρχὲς τοῦ 14ου αἰ. εἰς τὴν Avignon τῆς Γαλλίας, ὅπου οἱ πάπες μέσα στὶς συγκρούσεις τους ἦταν ἐξόριστοι. Ὁ Παλαμᾶς διέγνωσε ἀμέσως τὸν αἱρετικὸ τρόπο σκέψεως τοῦ Βαρλαάμ. Κάποιος μοναχός, γιὰ νὰ καταλάβετε τί σημαίνει Ἅγιος καὶ Πατέρας τῆς Ἐκκλησίας, κάποιος μοναχὸς ἔδωσε στὸν Ἅγιο Γρηγόριο ἕνα κείμενο περὶ Ἁγίου Πνεύματος, κατὰ τοῦ filioque, τὸ ὁποῖο εἶχε γράψει ὁ Βαρλαάμ. Καὶ ὅλοι πίστευαν ὅτι εἶναι ἡ κορυφὴ τῆς Ὀρθοδόξου πίστεως καὶ παραδόσεως. Μόλις διάβασε λίγες γραμμὲς ὁ Ἅγιος Γρηγόριος λέει «εἶναι αἱρετικὸ τὸ κείμενο». κανε τν ντιπαπικ Βαρλαάμ, λλ μέθοδος τν ποία κολουθοσε προέδιδε τν ξάρτησή του π τν πτώση το παπισμο, π τν σχολαστικ φιλοσοφία. Διότι σκέψη το στηρίζονταν σ συλλογισμος νθρωπίνους κα χι στν ποκάλυψη το Θεο δι το ησο Χριστοῦ στν Παλαι κα Καιν Διαθήκη κα στος Πατέρες τς κκλησίας. Ἡ φιλοσοφία, λοιπόν, γιὰ τὸν Βαρλαὰμ εἶχε λυτρωτικὴ σημασία, λυτρωτικὸ χαρακτήρα, καὶ ζητοῦσε οὔτε λίγο οὔτε πολὺ τὴν ἐκφιλοσόφηση τῆς πίστεως. Ἔπρεπε δηλαδή, ἔλεγε ὁ Βαρλαάμ, νὰ γίνει κανεὶς φιλόσοφος, γιὰ νὰ μπορέσει νὰ σωθεῖ. Ἕνας «ἐλιτισμὸς» στὸν χῶρο τῆς πίστεως, στὸν χῶρο τῆς σωτηριολογίας. Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ἀπαντοῦσε ὅτι ὁ Θεὸς πάντας ἀνθρώπους θέλει σωθῆναι, εἴτε ξέρουμε γράμματα, εἴτε δὲν ξέρουμε. Ἔχουμε μία ἄλλη παιδεία μέσα στὴν καρδιά μας, τὴν παιδεία καὶ τὴν νουθεσίαν τοῦ Θεοῦ. Καὶ δὲν στηριζόμαστε στὰ ἀνθρώπινα γράμματα. Τώρα κατανοεῖτε γιατί κατεδίκασα ὅλα τὰ πτυχία ποὺ μὲ τὴν χάρη τοῦ Θεοῦ μπόρεσα νὰ ἀποκτήσω. Μηδὲν καὶ κάτω τοῦ μηδενὸς εἰς τὴν σωτηρία. Ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ καὶ τὸ ἄνοιγμα τῆς καρδιᾶς σ᾽ αὐτὴ τὴ Χάρη εἶναι ἡ δυνατότητα τῆς σωτηρίας μας καὶ ὄχι τὰ γράμματα. Ὄχι ἡ ἐπίδειξη γνώσεων. Ὅλα αὐτὰ μποροῦν νὰ ὠφελήσουν σὲ πρακτικὰ θέματα, νὰ κηρύξεις καλύτερα, νὰ χρησιμοποιήσεις μία ὑψηλότερη γλώσσα, ἀλλὰ τὶς περισσότερες φορές, τὰ προσόντα αὐτὰ τὰ κοσμικὰ γίνονται ἡ ἀφορμὴ τῆς πτώσεώς μας , διότι «φυσιοῦται» ὁ ἄνθρωπος. Ἀποκτᾶ ὁ ἄνθρωπος ἔπαρση, στηριζόμενος εἰς τὶς γήινες γνώσεις του.
.          Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς στὴ συνέχεια γίνεται ὑπερασπιστὴς τοῦ μοναχισμοῦ, τοῦ μοναχισμοῦ τῆς πατερικῆς παραδόσεως, τὸν ὁποῖον πολεμοῦσε ὁ Βαρλαάμ. Ξέρετε ἡ Δύση εἶχε χάσει τὸν αὐθεντικὸ μοναχισμό, ὅπως εἶχε χάσει καὶ τὴν ἀληθινὴ θεολόγηση. Ἡ ἀληθινὴ θεολόγηση περνάει μέσα ἀπὸ τὴν ἀσκητικὴ πραγματικότητα καὶ πράξη, δηλαδὴ ἡ Θεολογία εἶναι καρπὸς ἀσκήσεως, ἀνοίγματος τοῦ ἀνθρώπου στὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ. Ἡ Θεολογία δὲν εἶναι ὑπόθεση διανοητική. Ὅταν σπούδαζα στὴ Δύση, ἔμαθα τὴν φράση «lavoro da tavolino», ἐργασία τοῦ τραπεζιοῦ, τοῦ γραφείου. Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ Θεολογία. Ἡ Θεολογία γεννιέται μέσα στὴν καρδιὰ τοῦ ἀνθρώπου, μὲ τὸν φωτισμὸ τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ. Διαφορετικὰ συντάσσουμε ὡραῖα κείμενα, τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν μποροῦν νὰ μᾶς ὁδηγήσουν στὴν Θεολογία, διότι δὲν εἶναι καρπὸς ἁγιοπνευματικὴς ἐμπειρίας.
.        Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς στὴ συνέχεια εἶναι ὁ Θεολόγος τῆς Θείας Χάριτος. Ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ, λέγει, εἶναι ἄκτιστη, δὲν εἶναι δημιουργημένη χάρις, κτιστὴ χάρις, gratia creata. Οἱ θεούμενοι εἶναι οἱ αὐθεντίες καὶ ὄχι τὰ κείμενα. Αὐτὸ τὸ εἶχε ὑποστηρίξει πρῶτον ἕνας μικρασιάτης Θεολόγος, Πατέρας τῆς Ἐκκλησίας στὸ κέντρον τῆς Εὐρώπης, στὸ Λούγδουνον, τὴν Λυών, ὁ Ἅγιος Εἰρηναῖος, τὸν 2° αἰ., ὅτι αὐθεντίες στὴν Ἐκκλησία δὲν εἶναι τὰ κείμενα, ἀλλὰ εἶναι ὁ θεούμενος, ὁ ἅγιος. Αὐτὸς εἶναι αὐθεντία. Ὁ προφήτης, ὁ Ἀπόστολος, ὁ Πατέρας καὶ ἡ Μητέρα ὅλων τῶν αἰώνων. Αὐτὸς ποὺ φτάνει στὴν θέωση. Οἱ θεολόγοι τῆς Ἐκκλησίας, λοιπόν, εἶναι οἱ θεοπτες, εἶναι οἱ προφῆτες ποὺ ὀνομάζονται στὴν Παλαιὰ Διαθήκη «Ροὲ» ἀπὸ τὸ ἑβραϊκὸ ρῆμα «ραὰ» (αὐτὸ δὲν εἶναι ἐπίδειξη, εἶναι γνωστότατο). Τὸ ρῆμα «ραὰ» σημαίνει βλέπω. Προφῆτες εἶναι οἱ βλέποντες. Τί βλέπουν; Τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ, τὴν ἄκτιστη. (Ἔχει ἕνα σπουδαῖο βιβλίο ὁ σεβαστὸς καὶ ἀγαπητὸς συναγωνιστής, ὁ π. Ἰερόθεος Βλάχος, Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ναυπάκτου: «Οἱ βλέποντες»). Ἔτσι, λοιπόν, οἱ Θεολόγοι εἶναι οἱ θεόπτες. Οἱ Θεολόγοι εἶναι αὐτοὶ ποὺ βλέπουν τὸ ἄκτιστο φῶς, αὐτοὶ ποὺ φθάνουν εἰς τὴν θεοπτίαν. Καὶ κάτι ἄλλο. Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, σὲ ἀντίθεση μὲ τὸν Βαρλαάμ, ὁ ὁποῖος ζητοῦσε τὴν ἐκφιλοσόφηση τῆς πίστεως καὶ τόνιζε ἰδιαίτερα τὶς φιλοσοφικὲς γνώσεις τοῦ ἀνθρώπου ὡς παράγοντα σωτηριολογίας, ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἱεραρχεῖ τὴν σοφία-παιδεία. Ἔχουμε, διδάσκει, τὴν θύραθεν, τὴν κοσμικὴ σοφία-παιδεία ποὺ παίρνουμε στὰ σχολεῖα, καὶ τὴν ἐσωτερικὴ σοφία-παιδεία ποὺ παίρνουμε μέσα ἀπὸ τὸν πνευματικὸ ἀγώνα. Ὁπότε, λοιπόν, αὐτὸ περνάει στὸ Συνοδικόν τῆς Ὀρθοδοξίας ἐξ ἀφορμῆς τοῦ Ἰωάννου τοῦ Ἰταλοῦ καὶ ἄλλων νοθευτῶν τῆς πίστεως. Εἶναι τὸ περίφημο ἐκεῖνο: «τοῖς τὰ ἑλληνικὰ διεξιοῦσι μαθήματα, οὐ πρὸς παίδευσιν μόνον, ἀλλὰ καὶ ταῖς ματαίαις αὐτῶν γνώμαις ἐπομένοις καὶ ὡς ἀληθέσι πιστεύουσι, ἀνάθεμα»! Τὸ ἀνάθεμα δὲν εἶναι, ὅπως νομίζουν πολλοί, κατάρα. Τὸ ἀνάθεμα σημαίνει χωρισμός. Οἱ ἀναθεματιζόμενοι δὲν ἀνήκουν στὸ Σῶμα τοῦ Χριστοῦ καὶ ὀρθὰ πρέπει νὰ ἐκφωνεῖται «πάσι τοῖς αἱρετικοῖς ἀνάθεμα». Τὰ γράμματα, δηλαδή, δὲν μᾶς σώζουν. Τὸ πρόβλημα εἶναι νὰ μελετᾶς φυσική, ἀστροφυσική, καὶ νὰ νομίζεις ὅτι αὐτὸ μπορεῖ νὰ σὲ σώσει. Ἄλλο ἡ ἐκπαίδευση τοῦ ἀνθρώπου, (αὐτὰ καθορίζονται ἀπὸ τὸν Γρηγόριον τὸν Θεολόγον τὸν 4ο αἰώνα) καὶ ἄλλο τὸ θέμα τῆς σωτηρίας, τῆς αἰωνιότητός μας. Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς διακρίνει δύο σοφίες, δύο γνώσεις. Ὅπως καὶ ὅλοι ὅσοι ἀκολουθοῦν τὴν παράδοση ἀπὸ τὸν Ἀπόστολο Παῦλο καὶ τὸν Ἰάκωβο τὸν Ἀδελφόθεο μέχρι τὸν Εὐγένιο Βούλγαρη. Δέχεται ὅτι ἡ Ἀποκάλυψις εἶναι ὑπὲρ κατάληψιν. Δέχεται ὅτι ἡ Ἀποκάλυψις τοῦ Θεοῦ εἶναι ὁ Ἀληθινὸς Λόγος τοῦ Θεοῦ. Θὰ σᾶς πῶ δὲ κάτι ποὺ κάποιους θὰ τοὺς ξενίσει. μες λέμε συνήθως Βίβλος, γία Γραφ περιέχει τ Λόγο το Θεο. Δν εναι Βίβλος Λόγος το Θεο, λλ εναι καταγραφ τς ποκαλύψεως το Θεο στν καρδι τν γίων, τν Προφητν κα τν ποστόλων. Θες δν πικοινωνε μ γλώσσα νθρώπινη. Θες δν πικοινωνε μ κείμενα. Θες πικοινωνε, εσερχόμενος δι το κτίστου Φωτός Του μέσα στν καρδι το νθρώπου, ποος φθάνει ν γίνει δεκτικός της Χάριτος το Θεο. πομένως Βίβλος δν εναι Λόγος το Θεο καθεαυτόν, εναι «λόγος περ το Λόγου το Θεο». Προηγεῖται ἡ Ἀποκάλυψη τῆς καταγραφῆς της, τοῦ γράμματος, τῆς Βίβλου. Πιστεύω νὰ ἔγινα κατανοητός.
.         Ἐκεῖ μᾶς ὁδηγεῖ ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς. Ἐμεῖς μιλοῦμε συνεχῶς γιὰ τὴν Γραφὴ ὡς τὸν Λόγον τοῦ Θεοῦ. Εἶναι «λόγος γιὰ τὸν Λόγο τοῦ Θεοῦ». Ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ εἶναι ἡ φανέρωση τῆς Χάριτος τοῦ Θεοῦ μέσα στὴν καρδιὰ τῶν Προφητῶν, τῶν Ἀποστόλων καὶ ὅλων τῶν Ἁγίων.

Ἡ Μέλλουσα Πανορθόδοξος Σύνοδος

.          Ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, οἱ Σύνοδοι τοῦ 14ου αἰῶνος διατυπώνουν τὴν θεολογία περὶ τῆς Θείας Χάριτος. Ἡ Ὀρθόδοξη Παράδοση δέχεται αὐτὲς τὶς Συνόδους ὡς 9η Οἰκουμενικὴ καὶ πανορθόδοξα γίνεται αὐτὸ ἀποδεκτὸ ἀπὸ γνωστοὺς Θεολόγους. Διότι καὶ ἡ Σύνοδος αὐτή, ὅπως καὶ ἡ 8η τὸ 879, διαφοροποιοῦν ριζικὰ τὴν ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, στὴν πατερικὴ συνέχειά της, ἀπὸ τὸν χριστιανισμὸ τῆς Δύσεως. Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, λοιπόν, μὲ τὴν θεολογία του, καρπὸ τῆς παρουσίας τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μέσα στὴν φωτισμένη ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα καρδιά του, εἶναι ὁ Πατέρας τῆς 9ης Οἰκουμενικῆς Συνόδου.
.        να πίκαιρο ρώτημα εναι: μέλλουσα ν συνέλθει πανορθόδοξος Σύνοδος τί θ κάνει; τοιμάζεται ατ Σύνοδος, γι ν μς δηγήσει, πως διαβάζουμε κα πως βλέπουμε, στν ποδοχ το παπισμο κα το Προτεσταντισμο ς αθεντικν χριστιανισμν. Ατ εναι τ τραγικό. Εχομαι ν μ γίνει ποτέ. λλ κε δηγονται τ πράγματα. άν, λοιπόν, συνέλθει Πανορθόδοξος Σύνοδος, πο θ χει τν χαρακτήρα γι μς Οκουμενικς Συνόδου, ἐὰν συνέλθει κα δν δεχθε μεταξ τν Οκουμενικν Συνόδων τν 8η κα τν 9η, θ εναι ψευδοσύνοδος. πως Σύνοδος Φεράρας-Φλωρεντίας. Καὶ τότε ἐπεβλήθη ἀπὸ κάποιους δεσποτάδες Ἀνατολικοὺς καὶ Δυτικούς, ἐπεβλήθη ἡ Σύνοδος Φεράρας-Φλωρεντίας, ἀλλὰ ἦταν ἀρκετὴ ἡ ἀντίσταση ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι κάποιων κορυφῶν τῆς παραδόσεώς μας, ὅπως ὁ Ἅγιος Μάρκος ὁ Εὐγενικός, ὥστε τελικὰ νὰ χαρακτηριστεῖ ψευδοσύνοδος. Αἱρετικὴ Σύνοδος, ἀποτυχημένη Σύνοδος, ἡ Σύνοδος Φεράρας-Φλωρεντίας.
.         Ἡ μέλλουσα νὰ συνέλθει, λοιπόν, Πανορθόδοξος Σύνοδος θὰ κριθεῖ σ᾽ αὐτὸ τὸ σημεῖο. Ἐὰν παρακάμψει αὐτὲς τὶς δύο Συνόδους ποὺ τοποθετοῦν τὴν ὀρθοδοξία ἀπέναντι στὸν Δυτικὸ χριστιανισμό. Ἐκεῖ εἶναι τὸ κρίσιμο ἐρώτημα. Αὐτοὶ θέλουν νὰ παρουσιάσουν τὴν ἑνότητα, ὅτι ὁ Δυτικὸς Χριστιανισμὸς εἶναι παράλληλη μορφὴ τῆς Ὀρθοδοξίας τῶν Ἁγίων Πατέρων. Ἐκεῖ κάποιοι ἐργάζονται, πρὸς τὰ ἐκεῖ κάποιοι θέλουν νὰ ὁδηγήσουν. Ὁ Θεὸς ὅμως εἶναι πάνω ἀπὸ ὅλους μας.
.          να ψευδοεπιχείρημα, λοιπόν, πο κυκλοφορεται στ χρο τς δικς μας Θεολογίας, τς καδημαϊκς Θεολογίας, εναι τι οδεμία Οκουμενικ Σύνοδος κατεδίκασε τν Δυτικ Χριστιανισμό. Κα μως χουμε δύο Οκουμενικς Συνόδους, το 879 κα κείνης το 14ου αἰῶνος, πο διαφοροποιον τν ρθοδοξία π τν Δυτικ Χριστιανισμό.
.          Εἶναι τραγικό! Δὲν ἐπιχαίρω, οὔτε θριαμβολογῶ. Ἡ ἐπιθυμία ὅλων μας πρέπει νὰ εἶναι νὰ συναντηθοῦμε στὴν ἑνότητα τῶν Προφητῶν, τῶν Ἀποστόλων καὶ τῶν Πατέρων ὅλων τῶν αἰώνων. Διαφορετικὰ κάθε ἕνωση θὰ εἶναι ψευδένωσις καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ θὰ καταστρέφει καὶ θὰ διαστρέφει κάθε προσπάθεια, εἰλικρινῆ προσπάθεια, ποὺ θέλει νὰ ὁδηγηθεῖ στὸ θέμα τῆς σωτηρίας. Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἐλέγχει τὴν σημερινὴ κατάσταση τῆς Ὀρθοδοξίας. Ὑπάρχει σύγχυση. Σχετικοποίηση τῆς πίστεως, πολιτικοὶ συμβιβασμοί. Οἱ διάλογοι οἱ ἐκκλησιαστικοὶ εἶναι ἀπομίμηση τῶν πολιτικῶν συζητήσεων. Ἔτσι, ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς γι᾽ αὐτὸ δὲν γίνεται εὐχάριστα δεκτός ἐμπνέει διάθεση ὁμολογίας καὶ μαρτυρίου ἀκόμη, ἂν ὁ Θεὸς τὸ ἐπιτρέψει, στὴν ἐποχή μας. Βοηθεῖ, ἐπίσης, στὴ συνέχεια τῆς Ὀρθοδοξίας, τῆς Ὀρθοδόξου Παραδόσεως. πανέκφραση τς Πίστεως μ τ μέσα κάθε ποχς δν χει τίποτε τ κοιν μ τν ναζητούμενη π δικούς μας θεολόγους Οκουμενιστς «πανερμηνεία» τς πίστεως. Δν εναι θέμα πανερμηνείας, πς θ κατανοήσουμε λ.χ. τ παπικ πρωτεο. Συγγνώμη γι τν φράση, κα σκύλος χορτάτος κα πίτα φάγωτη! Μ εναι ατ σοβαρ πράγματα, ταν παίζουμε «ν ο παικτος»; ταν παίζουμε μ τ σωτηρία; ταν παίζουμε μ τν αωνιότητα; Διαγράφουμε λους τους γίους ν νόματι τν γίων. Διότι τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον κυριαρχεῖ, εἶναι νὰ ἐκθειάζουμε τοὺς Ἁγίους. Κι ὅπως, μακαρίτης τώρα, Ἀρχιεπίσκοπος ἔλεγε: «Δεχόμεθα τὸν Μάρκο τὸν Εὐγενικὸ καὶ τὸν τιμᾶμε. Ἐκεῖνος ἔτσι ἔπρεπε νὰ μιλήσει στὴν ἐποχή του, ἐμεῖς μιλοῦμε μὲ τὸν δικό μας τρόπο στὴν δική μας ἐποχή». Κάτι παρόμοιο ἐλέχθη. Ὁ Χριστὸς ὅμως εἶναι πάντα ὁ αὐτὸς «παρατεινόμενος εἰς τοὺς αἰῶνες». Καὶ ἡ πίστη ποὺ σώζει εἶναι μία συνταγή, ἕνα φάρμακο ποὺ δὲν ἀλλοιώνεται, δὲν δέχεται ἀλλαγές. Εἶναι μία καὶ ἑνιαία ἡ πίστις. Ἡ ἀποδοχὴ τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τὴν ἐμπειρία τῶν Ἁγίων, γιὰ νὰ γίνει καὶ δική μας ἐμπειρία.
.           Ἡ κατανόηση, λοιπόν, τῶν Ἁγίων, ὅπως ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, θέτει τὸ πρόβλημα τῆς ἀποδοχῆς τῆς γλώσσας τῶν Ἁγίων. Ἡ γλώσσα τῶν Ἁγίων εἶναι ἡ ἔκφραση τῆς Ὀρθοδόξου Παραδόσεως. Μὲ αὐτὴ τὴ σκέψη καταλήγω κι εὔχομαι ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς νὰ συνοδεύει τὴ ζωή μας. Καλὸν τὸ ὑπόλοιπον Στάδιον τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς καὶ Καλὴ Ἀνάσταση!

 

, , , , , , , , , , , , , , , , ,

Σχολιάστε

Ο ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΛΑΜΑΣ ΠΑΤΕΡΑΣ ΤΗΣ Θ´ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ [Α´]

Ο ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΛΑΜΑΣ ΠΑΤΕΡΑΣ ΤΗΣ Θ´ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ
[Α´]

τοῦ Πρωτ. Γεωργίου Μεταλληνοῦ,
ὁμοτ. καθηγ. Θεολ. Σχολῆς Ἀθηνῶν

ἔκδ. Ἱ. Μονῆς Μεγ. Μετεώρου, 2009

.        Σεβαστοὶ πατέρες, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί! Ἡ μνήμη τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ συμπίπτει μὲ τὴν 14η Νοεμβρίου. Ἡ Σύνοδος ὅμως τοῦ 1368, ἡ ὁποία διακήρυξε εἰς τὸν κόσμο τὴν ἁγιότητα τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, λόγῳ τῶν θαυμάτων τὰ ὁποῖα ἐποίει καὶ ὄχι λόγῳ τῆς παιδείας του, οὔτε λόγῳ τῶν συγγραμμάτων του, ποὺ εἶναι τὸ ὑψηλότερο στὴν ἐποχή του ἐπίτευγμα, ἀλλὰ καὶ στὴν κορυφὴ συγχρόνως τῆς ἁγιοπατερικῆς θεολογικῆς παραδόσεως, μετέφερε τὴν μνήμη τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ εἰς τὴν Β´ Κυριακὴ τῶν Νηστειῶν. Εἶναι μία πράξις συμβολικὴ καὶ ἀποφασιστική, διότι ἡ σημερινὴ ἡμέρα τιμᾶται ἀπὸ τοὺς Ὀρθοδόξους ὅλου του κόσμου ὡς ἐπέκταση καὶ προέκταση τῆς Κυριακῆς της Ὀρθοδοξίας. Εναι συνέχεια τς νίκης τς κκλησίας ς σώματος Χριστο κα ν Χριστ κοινωνίας ναντίον τς πλάνης. Δν εναι νίκη προσώπων ναντίον λλων προσώπων, δν εναι νίκη παρατάξεων ναντίον λλης παρατάξεως λλων παρατάξεων, λλ εναι νίκη τς Πίστεως. Ὁ θρίαμβος τῆς Πίστεως ὡς τρόπου σκέψεως, ὡς τρόπου ζωῆς καὶ ἐμπειρίας ἁγιοπνευματικῆς, ποὺ μπορεῖ νὰ ὁδηγήσει τὸν ἄνθρωπο εἰς τὴν θέωση. Εἶναι νίκη δηλαδὴ τῆς σωτηρίας, τὴν ὁποία εἰσήγαγε στὴν ἱστορία ὁ Κύριος ἠμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ἄσαρκος εἰς τὴν Παλαιὰ Διαθήκη καὶ ἔνσαρκος εἰς τὴν Καινὴ Διαθήκη.
.        Γιὰ νὰ κατανοήσουμε τὴ σημασία τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, τὸν ὁποῖο εἰς τὸν τίτλο τῆς ἀποψινῆς ὁμιλίας ὀνομάζουμε Πατέρα τῆς 9ης Οἰκουμενικῆς Συνόδου, θὰ ἤθελα νὰ ὁριοθετήσουμε τὰ συστατικὰ τοῦ τίτλου αὐτοῦ.

Ἡ Προσωπικότητα τοῦ Ἁγίου

.      Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος γεννήθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη τὸ 1296 καὶ σπούδασε φιλοσοφία, κυρίως ἀριστοτελική, σὲ τέτοιο βαθμό, ὥστε ὅταν ἔδινε δεκαεξαετὴς τὶς ἐξετάσεις του εἰς τὸ Πανεπιστήμιο τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ὁ μεγάλος λόγιος ὁ Θεόδωρος Μετοχίτης ἐνθουσιασμένος νὰ τοῦ πεῖ: «Παιδί μου, οὔτε ὁ ἴδιος ὁ Ἀριστοτέλης θὰ μποροῦσε νὰ ἐκφραστεῖ κατὰ καλύτερο τρόπο».
.        Θεολογία ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ἐσπούδασε εἰς τὴν Θεολογικὴ Σχολὴ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Δὲν ἦταν κάποιο ἵδρυμα κρατικό, διότι ἡ Θεολογικὴ Σχολὴ εἶναι τὸ μοναστήρι, εἶναι τὸ (κοινοβιακὸ) μοναστήρι. Μέσα στὸ μοναστήρι ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ἔγινε Θεολόγος. Μέσα ἀπὸ τὴν ἄσκηση καὶ τὴν πνευματικὴ ζωή. Εἰς τὸ Παπίκιον Ὅρος, μεταξὺ Μακεδονίας καὶ Θράκης, στὸ Ἅγιον Ὅρος καὶ στὴν Βέροια, μὲ τὴν αὐστηροτάτη ἄσκησή του. Πέντε ἡμέρες τῆς ἑβδομάδος ἦταν ἀπομονωμένος εἰς τὴν ἀναχωρητικὴ ἄσκηση, τὴν βαρεία ἄσκησή του, καὶ δύο ἠμέρες κατέβαινε γιὰ νὰ συζητήσει μὲ τὸ μοναστικὸ σῶμα τὰ προβλήματα, νὰ μετάσχει δηλαδὴ στὴν κοινωνικὴ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι ζωὴ τῶν συμμοναστῶν του.
.      Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ἀναδείχθηκε σὲ μέγα Θεολόγο τῆς Ἐκκλησίας, διότι εἶχε τὶς κατάλληλες προϋποθέσεις. Ἦταν ὁ Θεολόγος τῆς ἀσκήσεως, τῆς μετανοίας, καὶ ὄχι ὁ Θεολόγος τῶν πτυχίων καὶ τῶν πανεπιστημιακῶν τίτλων. Ἐπιτρέψτε μου νὰ τὸ πῶ. Μὲ ἀξίωσε ὁ Θεός, τὸ λέγω γιατί τώρα βρίσκομαι στὸ τελευταῖο στάδιο τῆς ζωῆς μου, δὲν ξέρω πόσο ὁ Θεὸς θὰ μ᾽ ἀφήσει στὸν κόσμο, ἀγγίζω τὰ ἑβδομήντα. Λέγω συνήθως, ὅσα πτυχία καὶ νὰ ἔχουμε δὲν μᾶς καταξιώνουν ὡς Θεολόγους. Μὲ τὴ Χάρη τοῦ Θεοῦ ἔχω πέντε πανεπιστημιακὰ διπλώματα, τρία πτυχία καὶ δύο «Ντοκτορά», διδακτορικοὺς τίτλους, διδακτορικὸ Θεολογίας καὶ Φιλοσοφίας – Ἱστορίας, αὐτὰ σὲ ξένο Πανεπιστήμιο. Γιατί τὰ εἶπα αὐτά; Γιὰ νὰ ἐπαναλάβω αὐτὸ ποὺ ἀρέσκομαι νὰ λέγω συνήθως, ὅτι ὅλα αὐτά, οἱ τίτλοι καὶ τὰ πτυχία εἶναι μηδὲν καὶ κάτω τοῦ μηδενός, μηδὲν καὶ κάτω τοῦ μηδενός, ἕνα τίποτα. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖο χρειάζομαι καὶ μάλιστα ὡς Κληρικός, εἶναι μία ἀχτίδα τῆς Χάριτος τοῦ Θεοῦ. Λίγη Χάρη Θεοῦ χρειάζομαι, γιὰ νὰ ἀνταποκριθῶ εἰς τὶς ἀπαιτήσεις τοῦ διακονήματος καὶ λειτουργήματός μου, καὶ σ᾽ αὐτὸ πιστεύω ὅτι θὰ συμφωνοῦν ὅλοι οἱ σεβαστοὶ συνάδελφοι ἐν Χριστῷ, ποὺ εἶναι στὸ Ἅγιον Βῆμα.
.      Ἔγινε, λοιπόν, μ᾽ αὐτὴν τὴν Θεολογία συνεχιστὴς τῶν Ἁγίων Πατέρων, ὡς Θεολόγος κατ᾽ ἐξοχὴν τῆς παραδόσεως. Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἐντάχθηκε σὲ μία σκυταλοδρομία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἡ ὁποία ἀρχίζει μὲ τοὺς Ἀποστόλους, τοὺς Ἀποστολικοὺς Πατέρες, μὲ πρῶτον τὸν Ἅγιο Ἰγνάτιο Ἀντιοχείας, συνεχίζεται μὲ τὸν Ἅγιο Εἰρηναῖο, μὲ τὸν Ἅγιο Κυπριανό, φθάνει στὸ Μέγα Ἀθανάσιο, τοὺς Καππαδόκες Πατέρες, τοὺς Κυρίλλους, τῶν Ἱεροσολύμων καὶ τῆς Ἀλεξανδρείας, καὶ συνεχίζεται αὐτὴ ἡ σκυταλοδρομία μὲ τὸν Μάξιμο τὸν Ὁμολογητή, τὸν Μέγα Φώτιο τὸν 9ο αἰώνα, γιὰ νὰ κορυφωθεῖ τὸν 14ο αἰώνα στὸν Ἅγιο Γρηγόριο τὸν Παλαμὰ καὶ ἐν συνεχείᾳ στοὺς ἁγίους Κολλυβάδες Πατέρες, τοὺς ἡσυχαστὲς τοῦ 18ου αἰώνα.
.          Ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά, Φώτιος, Γρηγόριος Παλαμᾶς καὶ Μάρκος Εὐγενικὸς εἶναι στὴν εὐθεία γραμμὴ τῆς παραδόσεως, ἡ ὁποία προέβαλε τοὺς ἁγίους Πατέρες, τὴν σκέψη τους καὶ τὴν βιοτή τους ἀπέναντι στὴν ἀλλοτριωμένη καὶ διεστραμμένη Δυτικὴ Χριστιανοσύνη. Παρ᾽ ὅλα αὐτά, ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς -ὁ Θεὸς τὸ ἐπέτρεψε, γιὰ νὰ τὸν δυναμώσει περισσότερο- ἔγινε καὶ ὁμολογητὴς τῆς πίστεως. Κατηγορήθηκε ὡς καινοτόμος καὶ μάλιστα ὡς αἱρετικός. Αὐτὴ ἤτανε ἡ κρίση τοῦ 14ου αἰῶνος.
.        Μετὰ τὴν Πενθέκτη Οἰκουμενικὴ Σύνοδο (691/2) ἔχουμε τέτοια παραδείγματα μέσα στὴ ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας, ἀπὸ τὰ τέλη τοῦ 7ου αἰῶνος καὶ ἑξῆς. Οἱ Ἅγιοι νὰ θεωροῦνται ὡς καινοτόμοι, οἱ Ἅγιοι νὰ θεωροῦνται ὡς αἱρετικοί, διότι δὲν συμφωνοῦσαν μὲ μία πολιτικὴ Θεολογία, ἡ ὁποία εἶχε διαδοθεῖ, μὲ Ἱεράρχες καὶ Θεολόγους, οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦσαν νὰ τὰ ἔχουν καλὰ μὲ τὴν ἐξουσία, γιὰ νὰ καρποῦνται ὀφέλη γήινα καὶ προσωρινά. Τὸ 1343 ἐφυλακίσθη ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς στὴ φυλακὴ τῶν ἀνακτόρων καὶ τὸ 1344 καταδικάσθηκε σὲ ἀκοινωνησία! Σύνοδοι εἶχαν καταδικάσει παλαιότερα τὸν Ἱερὸ Χρυσόστομο, (σκεφτεῖτε τὸν ἱερὸ Χρυσόστομο!) δύο φορὲς σὲ ἐξορία, ὥστε νὰ πεθάνει στὴν ἐξορία. Ἀνάλογες Σύνοδοι κατεδίκασαν τὸν Ἅγιο Γρηγόριο τὸν Παλαμά, γιατί δὲν ἦταν πρόθυμος νὰ ὑπηρετήσει τὰ συμφέροντα τῶν ἰσχυρῶν τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ χώρου καὶ τῆς πολιτείας. Δὲν εἶναι σπάνιο τὸ φαινόμενο, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, Σύνοδοι ποὺ θεωροῦνται Ὀρθόδοξοι, νὰ ἀθωώνουν τοὺς ἐνόχους καὶ νὰ καταδικάζουν τοὺς Ἁγίους. Αὐτὸ τὸ φαινόμενο, ποὺ σημαίνει διαστροφὴ τῆς Παραδόσεως ἐκ μέρους των, ποὺ ἀποκαλύπτει τὴν ἐκκοσμίκευση τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ χώρου, θὰ συνεχίζεται ὅσο ὑπάρχει ἡ ἁμαρτία, καὶ φοβερὰ ἀποστασία, μέσα στὸ ράσο. Ἔτσι, λοιπόν, -θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε παρενθετικὰ- νὰ προσθέσω κάτι: Συνήθως λέγουν κάποιοι, καὶ δὲν εἶναι ἄστοχο τὸ ἐρώτημα, γιατί δὲν συμμετέχουν καὶ οἱ λαϊκοί, μέλη καὶ αὐτοὶ τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ, εἰς τὰς Συνόδους τῆς Ἐκκλησίας. Οἱ Ἅγιοι Πατέρες τὰ ἔχουν διατάξει κατὰ τέτοιο τρόπο, ὥστε δὲν χρειάζεται οὔτε ἐμεῖς οἱ πρεσβύτεροι, οὔτε οἱ λαϊκοὶ νὰ συμμετέχουμε στὶς Συνόδους. Διότι τότε θὰ ἀρχίσει τὸ ἐρώτημα: γιατί αὐτὸς καὶ ὄχι ἐγώ!
.        Ὁ Ἐπίσκοπος μετέχει στὴ Σύνοδο, μεταφέροντας σ᾽ αὐτὴν αὐτούσια τὴ γνώμη τοῦ ποιμνίου του. Ὅταν, λοιπόν, κάθε Ἐπίσκοπος μέσα στὴ Σύνοδο ἐκφράζει τὴν γνώμη τῆς τοπικῆς του ἐκκλησίας, τότε συμμετέχει σ᾽ αὐτήν, ἔμμεσα, καὶ τὸ πλήρωμά της. Φτάσαμε ὅμως σὲ καταστάσεις, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, ποὺ ἄλλη εἶναι ἡ γνώμη τοῦ λαοῦ, ἄλλη εἶναι ἡ γνώμη τῶν πρεσβυτέρων, τοῦ κλήρου τοῦ εὐρυτέρου, ἄλλη εἶναι ἡ γνώμη τῶν Ἐπισκόπων καὶ τελικὰ ἄλλα ἀποφασίζουν οἱ Σύνοδοι. Αὐτὴ εἶναι ἡ κακοτυχία, ἡ ὁποία μᾶς δέρνει. Καὶ θὰ μοῦ ἐπιτραπεῖ ταπεινὰ νὰ ὑποβάλω γονυπετής, τὴν παράκλησή μου στὴν Ἱερὰ Σύνοδο. Ἂς πνεύσει καὶ σ᾽ αὐτὴν ἕνας ἀέρας Πατερικός.
.          Ἂς γίνει καὶ στὴ Σύνοδό μας μία ἀναγέννηση, Πατερικὴ ὅμως καὶ Ἀποστολικὴ καὶ Προφητική. Κι ἂς ἀκούει τὴ φωνὴ τοῦ ποιμνίου -ἡ Σύνοδος-, διότι θὰ ἔλθει ἐποχή, ὅπου οἱ ἀταξίες ποὺ συμβαίνουν στὸ πεζοδρόμιο καθημερινά, θὰ εἰσέλθουν καὶ μέσα στὴν Ἐκκλησία. Μόλις λοκληρωθε σχεδιαζόμενος χωρισμς κκλησίας-Πολιτείας, μ τν πλέον ρνητικ ννοια το ρου, τότε θ καταντήσουμε χειρότερα π τος Παλαιοημερολογίτες. Καὶ ἂν δὲν θελήσουμε μὲ πρώτους τοὺς Ἐπισκόπους μας, τοὺς ὁποίους σέβομαι ἀπόλυτα, ἐὰν δὲν θελήσουμε νὰ σωφρονισθοῦμε καὶ νὰ μὴν προκαλοῦμε τὸν λαὸ τοῦ Θεοῦ, θὰ φθάσουμε σὲ φοβερὲς καταστάσεις στὸ χῶρο τὸν ἐκκλησιαστικό. Δὲν εἶμαι προφήτης, ἀλλὰ ὁ Θεὸς μοῦ ἐπέτρεψε νὰ ἀσχολοῦμαι μὲ τὴν ἐπιστήμη τῆς Ἱστορίας. Ὁ ἱστορικὸς ἐργάζεται πάνω σὲ νομοτέλειες. Ὄχι λοιπὸν μὲ τὴν διαίσθηση Προφήτου, διότι εἶμαι ἀκάθαρτος καὶ ἀσήμαντος, ἀλλὰ μὲ τὴν διαίσθηση ποὺ μοῦ δίνει ὁ χῶρος τῆς Ἱστορίας, προβλέπω ὅτι ἐκεῖ θὰ καταλήξουμε. Κλείνω τὴν παρένθεση.
.          Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ἀπελευθερώθηκε τὸ 1343 καὶ ἀπὸ τὸ 1347 μέχρι τὸ 1359, μέχρι τὴν κοίμησή του, διετέλεσε Ἀρχιεπίσκοπος Θεσ/κης. Τὸ 1368, ὅπως εἶπα, ἡ Σύνοδος τοῦ Πατριαρχείου γιὰ πρώτη φορὰ στὴν ἱστορία ἐπεμβαίνει γιὰ νὰ διακηρύξει, ὄχι νὰ ἁγιοποιήσει, -αὐτὰ εἶναι φράγκικα, δὲν ἔχουμε ἁγιοποίηση- ἀλλὰ ἐπεμβαίνει ἡ Σύνοδος νὰ διακηρύξει τὴν ἁγιότητά του, τὴν ὑπάρχουσα καὶ ἀποδεικνυομένη, ὄχι ἀπὸ τὰ βιβλία του, ἀλλὰ ἀπὸ τὰ θαύματά του.

Θεσμς τν Οκουμενικν Συνοδν

.        Μιλήσαμε ὅμως στὸν τίτλο γιὰ 9η Οἰκουμενικὴ Σύνοδο. Ποιά εἶναι ἡ 9η Οἰκουμενικὴ Σύνοδος, μὲ τὴν ὁποία θὰ συνδέσουμε τὴν παρουσία τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ; Εἶναι γνωστὸ ἀπὸ τὴν Ἱστορία, ὅτι ἔχουμε ἐπίσημα ἑπτὰ Οἰκουμενικὲς Συνόδους. Ἡ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος εἶναι τὸ ἀνώτερο κριτήριο τῆς ἐκκλησιαστικότητος. Γιὰ μᾶς τοὺς ὀρθοδόξους ὑψίστη μορφὴ ἐκκλησιαστικοῦ πολιτεύματος εἶναι ἡ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος. Κορυφή μας δὲν εἶναι ἕνας ἄνθρωπος, ἕνας Πάπας -ἐδῶ εἶναι οὐσιαστικὴ ἡ διαφορά μας μὲ τὸν παπισμό. Οἱ Προτεστάντες τὰ κατήργησαν ὅλα, καὶ εἶναι πιὸ ἔντιμοι ἀπὸ τοὺς παπικούς. Εἶναι πιὸ ἔντιμοι, γιατί δὲν θέλησαν νὰ κρατήσουν τίποτε ἀπὸ τὴν παράδοση τῆς Ἐκκλησίας καὶ νὰ τὸ διαστρεβλώνουν. Ὁ Παπισμὸς ὅμως ὑποκατέστησε τὴν Οἰκουμενικὴ Σύνοδο μὲ τὸν Πάπα καὶ τὴν ἔκανε ὄργανο τοῦ παπισμοῦ τὴν Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, θεραπαινίδα τῶν παπικῶν σχεδίων.
.      Στὴν Ὀρθοδοξία ὑπάρχει καὶ θὰ ὑπάρχει μέχρι τέλους τῆς ἱστορίας, ὡς ὕψιστος θεσμὸς εἰς τὴν ζωήν της, ἡ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος. Ἡ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος –οἰκουμενικὴ σημαίνει Σύνοδος ὅλου τοῦ κράτους. Κατὰ τὸν ὅρο τοῦ Ξενοφῶντος καὶ στὸ Ἑλληνικὸ Βυζάντιο, στὴν Ἑλληνική, δηλαδή, Ρωμανία, ἡ λέξη “Οἰκουμένη” σημαίνει κατ᾽ οὐσίαν τὸ κράτος, οἰκουμενικὸς διδάσκαλος, οἰκουμενικοὶ πατέρες κ.ο.κ.– ἡ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος, λοιπόν, εἶναι ἡ Σύνοδος ὅλου τοῦ κράτους καὶ ἀντιμετωπίζει τὰ μεγάλα προβλήματα τῆς πίστεως καὶ τάξεως τῆς Ἐκκλησίας. Ο Οκουμενικς Σύνοδοι προϋποθέτουν κρίσεις ες τ σμα τς κκλησίας, πο σημαίνει τι πειλεται σωτηρία. Καὶ τότε ἔρχεται ὡς στόμα τῆς Ἐκκλησίας ἡ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος, γιὰ νὰ διακηρύξει, σὲ κάθε περίπτωση, τὴν σώζουσα Ἀλήθεια, σύμφωνα μὲ τοὺς Πατέρες, τοὺς Ἀποστόλους, τοὺς Προφῆτες καὶ τὶς Μητέρες ὅλων τῶν αἰώνων. Ἔχουμε ἐπὶ παραδείγματι τὴν 1η καὶ τὴν 2α Οἰκ. Σύνοδο, 325 καὶ 381, οἱ ὁποῖες ἀσχολήθηκαν μὲ τὸ πρόβλημα, τὴ μάστιγα καλύτερα, τοῦ Ἀρειανισμοῦ καὶ τὸ Τριαδολογικὸ πρόβλημα. Ἔχουμε, λοιπόν, τὸ 381 τὴν ὁμολογία τῆς πίστεως ποὺ εἶναι τὸ «Πιστεύω», τὸ ὁποῖο ἀπαγγέλλουμε στὴν Θ. Λειτουργία καὶ σὲ πολλὲς ἄλλες ἀκολουθίες. Τὸ «Πιστεύω» εἶναι ἡ ὁμολογία τῆς πίστεως ποὺ σώζει, ποὺ ὁδηγεῖ στὴ θέωση, μὲ βάση τὶς αἱρέσεις ποὺ προέκυψαν ἀπὸ τὸν Ἀρειανισμό. Δὲν εἶναι ὁλόκληρη ἡ πίστις τῆς Ἐκκλησίας.
.       Τὴν περασμένη Κυριακὴ -πιστεύω ὅτι κι ἐδῶ, ὅπως καὶ σὲ ὅλη τὴν Ὀρθοδοξία- ἀνεγνώσθη ἕνα μέρος τοῦ Συνοδικο τῆς ρθοδοξίας. Τ Συνοδικν εναι συνέχεια το Συμβόλου τς Πίστεως. ρχισε ν συντάσσεται στν Σύνοδο το 843, πο γινε ναστήλωση τν γίων Εκόνων, κα λοκληρώθηκε τν 14ον α., στν ποχ το γ. Γρηγορίου το Παλαμ, περιλαμβάνοντας κα λες τς μεταγενέστερες, μετ τ 843, αρέσεις. Τ Συνοδικν τῆς ρθοδοξίας εναι προέκταση, πέκταση το Συμβόλου τς Πίστεως. Ὁ μακαρίτης ὁ Κοραής, ὁ ὁποῖος θέλησε νὰ διαμορφώσει ὅλον τὸν ἑλληνικὸ βίο, ἔλεγε: «Δέχομαι τὸ Σύμβολο τῆς Πίστεως, ἄρα εἶμαι Ὀρθόδοξος»! Ἀλλὰ καὶ οἱ Προτεστάντες καὶ οἱ παπικοί, ἔστω μὲ τὴν μικρὴ ἀλλαγή, ποὺ ἔχει μεγάλη σημασία βέβαια, τοῦ Filioque, τὸ ἴδιο Σύμβολο δέχονται. Ἐκεῖνο ποὺ χαρακτηρίζει τὴν Ὀρθοδοξία εἶναι ἡ συνέχεια τοῦ Συμβόλου τῆς Πίστεως, καὶ σ᾽ αὐτὴν ἀνήκει τὸ κείμενο τοῦ Συνοδικοῦ τῆς Ὀρθοδοξίας.
.      Ἀπὸ τὴν 3η μέχρι τὴν 7η Οἰκ. Σύνοδο, μέχρι τὸ 787, ἔχουμε ἀντιμετώπιση ἀπὸ τοὺς Ἁγίους μας τοῦ Χριστολογικοῦ προβλήματος. Εἶναι οἱ σχέσεις τῶν δύο φύσεων, ἀνθρωπίνης καὶ θείας εἰς Χριστόν, τῶν δύο ἐνεργειῶν, θείας καὶ ἀνθρωπίνης καὶ τῶν δύο θελήσεων, μὲ κορύφωση εἰς τὸ πρόβλημα τοῦ εἰκονισμοῦ τοῦ Θείου Λόγου. Ἂν εἶναι δυνατὸν ὁ Θεὸς Λόγος, ποὺ ἐσαρκώθη «δι᾽ ἠμᾶς τοὺς ἀνθρώπους καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν», ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰκονισθεῖ. Ἔχουμε μία σύγκρουση μεταξύ τοῦ ἑλληνικοῦ πνεύματος ποὺ δέχεται τὸν εἰκονισμό, καὶ τοῦ ἀσιατικοῦ πνεύματος, μὲ ὅλα τὰ παρακλάδια του ποὺ ἀρνεῖται αὐτὸν τὸν εἰκονισμό, ἤδη στὴν Παλαιὰ Διαθήκη. Καὶ ἡ ἀπόφαση, ἡ διακήρυξη καλύτερα τῶν Ἁγίων Πατέρων (7η Οἰκ. Σύνοδος καὶ Σύνοδος τοῦ 843) εἶναι ὅτι, ἀφοῦ ὁ Θεὸς Λόγος προσέλαβε τὸν ἄνθρωπο ὁλόκληρο, ψυχὴ καὶ σῶμα, καὶ ἔχουμε ἐν Χριστῷ τέλειον ἄνθρωπον καὶ τέλειον Θεόν, εἰκονίζεται ὁ Θεῖος Λόγος, κατὰ τὴν ἀνθρώπινη φύση Του. Καὶ ἔτσι μποροῦμε νὰ ἔχουμε τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν σὲ εἰκόνες καὶ νὰ προσκυνοῦμε διὰ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, τὴν θεότητα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Αὐτὸ εἶναι τεράστιο ἐπίτευγμα τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἑλληνικοῦ πνεύματος, τὸ ὁποῖο προσέφερε καὶ αὐτὸ τὴν παράδοσή του, γιὰ νὰ ἐκφρασθεῖ, νὰ ἐνισχυθεῖ καὶ νὰ κηρυχθεῖ σὲ ὅλο τὸν κόσμο ἡ Ὀρθοδοξία.
.      Ἐὰν εἴχαμε τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν σήμερα, (βέβαια Ἐκεῖνος ἐπέλεξε τὸ πότε θὰ ἤρχετο μέσα στὴν Ἱστορία ὡς Θεάνθρωπος), ἐὰν ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς κυκλοφοροῦσε ἀνάμεσά μας σήμερα, θὰ μπορούσαμε μὲ μία κινηματογραφικὴ μηχανὴ ἢ μὲ μία φωτογραφικὴ μηχανὴ νὰ ἀποτυπώσουμε τὴν μορφή του, ὅπως θὰ φαινόταν ὁ ἴδιος ἀνάμεσά μας. Αὐτὸ εἶναι τεράστια νίκη, ἐπαναλαμβάνω, τῆς Ὀρθοδοξίας καὶ ἡ λύσις τοῦ Χριστολογικοῦ προβλήματος.
.     Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἡ 8η Οἰκ. Σύνοδος. Εἶναι ἡ Σύνοδος τοῦ 879, ἐπὶ Μ. Φωτίου. Ὁ γνωστὸς δογματολόγος καὶ δάσκαλός μας, ὁ Ἰωάννης Καρμίρης, στὴν Θεολογικὴ Σχολὴ Ἀθηνῶν, ἔλεγε ὅτι ἡ Σύνοδος τοῦ 879 ἐπὶ Μ. Φωτίου, εἶναι ἡ τελευταία πρὸ τοῦ Σχίσματος Γενικὴ Σύνοδος τῆς Ἀρχαίας Ἐκκλησίας, μὲ ὅλα τὰ γνωρίσματα Οἰκ. Συνόδου. Σύνοδος ατ καταδικάζει τν δυτικ λλοτρίωση ες τν διατύπωση το Filioque, τῆς ἐκπορεύσεως δηλαδὴ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ὄχι μόνο ἀπὸ τὸν Πατέρα, ὅπως ὁ Χριστός μας τὸ λέει στὸ ιε´ 26 τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου -«ὃ παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύεται»- ἀλλὰ καὶ «ἐκ τοῦ Υἱοῦ».
.       Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε, μιλώντας γιὰ θεολογικὰ θέματα νὰ πῶ ὅτι εἶναι ὑπόθεση ὄχι ἐπαγγελματιῶν τῆς Θεολογίας, ἀλλὰ εἶναι ὑπόθεση ὅλου τοῦ Σώματος, ὅπως ἡ πίστις μας τὸν 19ο αἰ. ἦταν ὑπόθεση καὶ τοῦ ἀγραμμάτου -σχολικὰ- Μακρυγιάννη. Χριστιανὸς Ὀρθόδοξος, ὁ ὁποῖος δὲν ζητεῖ νὰ ἐνημερωθεῖ καὶ νὰ κατανοήσει τὰ προβλήματα τῆς πίστεως, δὲν εἶναι Ὀρθόδοξος. Γι᾽ αὐτὸ διάφοροι χῶροι ποὺ παρουσιάζονται ὡς Ὀρθόδοξοι ἀπὸ τὸν 19ο αἰ. μέχρι σήμερα, ἀσχολοῦνται μὲ ἠθικολογικά, μὲ ἠθικιστικὰ προβλήματα καὶ νομίζουν ὅτι ἡ ἐνασχόληση μὲ τὰ δογματικά, -λόγῳ τῶν σφαλμάτων τοῦ Μακράκη- θὰ ὁδηγήσει σὲ παρεκτροπές. Ὄχι ἀδελφοί μου, μὲ ταπείνωση, μὲ φόβο Θεοῦ καὶ μὲ τὴν στήριξη τῶν Γερόντων, τῶν πνευματικῶν μας, πρέπει νὰ ἐπιδιώκουμε νὰ κατανοήσουμε τὰ θεολογικὰ προβλήματα καὶ τὴ σημασία τους. Γιατί τὰ λέω αὐτά;
.        Κάποτε ἕνας καθηγητὴς στὸ Πανεπιστήμιο τῆς Θεσσαλονίκης, τὸ 1981 σὲ ἕνα συνέδριο (αἰωνία του ἡ μνήμη) μοῦ λέει: «Μὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐρίζουμε, νὰ φιλονικοῦμε μὲ τοὺς Δυτικοὺς χριστιανοὺς γιὰ μία λεξούλα; (γιὰ τὸ Filioque). Καὶ τότε ὁ πάπα-Γιώργης -ὁ Θεὸς φώτισε- τοῦ εἶπα ἕνα ἐπιχείρημα ποὺ τὸ κηρύσσω μέχρι σήμερα. Λέω, πὼς ὑπάρχει μία φρασούλα ποὺ λέγεται βλασφημία. Βλασφημοῦμε τὸν Θεόν, τὸν Χριστόν μας, τὴν Παναγία καὶ πολλὰ ἄλλα πρόσωπα τῆς ἐκκλησιαστικῆς μας πίστεως. Ὁ αἱρετικός, ἔστω καὶ μὲ μία φράση, ἐκτοξεύει συνεχῶς βλασφημία κατὰ τοῦ Θεοῦ. Πῶς εἶναι δυνατόν, λοιπόν, ἔστω καὶ σὲ ἀτελεῖς Θ. Λειτουργίες νὰ μετέχουμε μὲ τοὺς αἱρετικούς, ὅταν αὐτὸ ποῦ λέγουν, αὐτὸ ποῦ διδάσκουν, ὁ παπισμός, τὸ πρωτεῖον, τὸ ἀλάθητον, εἶναι ἐκτόξευση «κατὰ ριπὰς» βλασφημιῶν ἐναντίον τοῦ Θεοῦ; Ἐμεῖς μὲ τοὺς λόγους τῶν Ἁγίων μας, χωρὶς νὰ ἰσχυρίζομαι ὅτι ἐμεῖς εἴμαστε καλύτεροι ὡς ἄνθρωποι, ἀλλὰ μὲ τοὺς λόγους τῶν Ἁγίων μας ὑμνοῦμε θεαρέστως τὸν Θεόν. Ἐκεῖνοι μὲ τὰ λόγια τῶν Παπῶν καὶ τῶν ψευδοσυνόδων τους βλασφημοῦν συνεχῶς τὸν Θεό. Πῶς εἶναι δυνατόν, λοιπόν, νὰ ὑπάρξει κοινωνία; Καταλαβαίνετε τὴ σημασία καὶ μίας μικρῆς λέξεως ἀκόμη. Ἂν τὸ σκεφθεῖτε ἔτσι, ὅτι κάθε αρετικ παρέκκλιση εναι βλασφημία κατ το Θεο, θ καταλάβετε, γιατί ο γιοι Πατέρες τρέμουν κυριολεκτικά, ταν κονε τ λόγια τν αρετικν. μες χουμε φθάσει, μιλ γι τν αυτό μου, σ τέτοια ναισθησία, στε κομε συνεχς ν βλασφημεται Θες κα δ μς νδιαφέρει καθόλου. Εναι θάνατος πνευματικός, νάρκωση πνευματική!
.      Ἡ 8η Οἰκ. Σύνοδος εἶναι ἡ σύνοδος τοῦ 879, ἡ ὁποία καταδικάζει τὸ Filioque, τὴν προσθήκη τῆς φράσεως αὐτῆς εἰς τὸ Σύμβολον καὶ κυρίως ἐκείνους ποὺ εἰσήγαγαν στὸ Σύμβολον αὐτὴ τὴν προσθήκη, δηλαδὴ τὸν φραγκικὸ κόσμο καὶ τὴν ἡγεσία του.

Ἡ διάσταση Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως

συνεχίζεται

, , , , , , , ,

Σχολιάστε

ΑΓΙΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΟΥ ΠΟΠΟΒΙΤΣ ΣΤΙΓΜΑ

  • Σήμερα γιὰ πρώτη φορὰ ἑορτάζεται ἡ μνήμη τοῦ νεοκαταταγέντος Ἁγ. Ἰουστίνου Πόποβιτς. Ἕνα ἀπόσπασμα ἀπὸ δυσεύρετο τευχίδιο (ὑπὸ τὸν τίτλο: «Ἐπικίνδυνος ἡ σύγκλησις Οἰκουμενικῆς Συνόδου», Ἀθῆναι 1971), ποὺ περιέχει ἐπιστολή του πρὸς τὴν Ἱ. Σύνοδο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Σερβίας, παρατίθεται κατωτέρω.

Αἱ Ἅγιαι Ἑπτὰ Οἰκουµενικαὶ Σύνοδοι

Εἰς τὸν θεανθρώπινον ὀργανισµὸν τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας ὅλα εἶναι ὀργανικῶς συνδεδεµένα. Ἐγγίζων τις οἱονδήποτε πρόβληµα τῆς Ἐκκλησίας, ἐγγίζει αὐτὸ τοῦτο τὸ θεανθρώπινον Πρόσωπον τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ. Ἡ ἀπόδειξις τούτου; Καὶ αἱ Ἑπτὰ Οἰκουµενικαὶ Σύνοδοι ! Ὅλαι αὐταὶ λύουν εἰς τὴν πραγµατικότητα ἓν πρόβληµα, ἓν παμπρόβληµα τοῦ πλανήτου τούτου καὶ τοῦ ἐπ᾽ αὐτοῦ ἀνθρωπίνου γένους: τὸ πρόβληµα τοῦ θεανθρώπου Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ὄχι ἁπλῶς ἡ µέριµνά των, ἀλλὰ ἡ πᾶσα µέριµνά των εἶναι: νά φυλάξουν ἄθικτον καὶ ἀπαραµόρφωτον τὸ Πανάγιον θεανθρώπινον Πρόσωπον τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ καὶ ὅλα τὰ ἄφθαρτα ἀγαθά, τὰ ὁποῖα Αὐτὸς ἔφερεν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ – τῷ Σώµατι Αὐτοῦ – καὶ ἐκεῖ ἐθησαύρισε δι᾽ ὅλας τὰς ἐποχὰς καὶ δι᾽ ὅλην τὴν αἰωνιότητα. Εἶναι φανερὸν εἰς τοὺς ἀνθρώπους ὅλων τῶν Ἐποχῶν τὸ ἑξῆς κύριον δίδαγµα τῶν Ἑπτὰ Οἰκουµενικῶν Συνόδων: Μὲ τὴν λύσιν τοῦ προβλήµατος τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ – τῆς Ἀποστολικῆς καὶ Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας Του – λύονται ἀµέσως καὶ ἐµµέσως ὅλα τὰ σπουδαιότερα προβλήµατα τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς. Πᾶσα  νέα Οἰκουµενικὴ Σύνοδος δὲν θὰ εἶναι οὔτε Ἁγία οὔτε Οἰκουµενικὴ οὔτε ὀγδόη,  ἐὰν πρωτίστως δὲν δεχθῇ τὰς προγενεστέρας Οἰκουµενικὰς καὶ ἀσαλεύτους ἀποφάσεις των.
Εἰς τὴν πραγματικότητα ἡ νέα Οἰκουμενικὴ Σύνοδος πρέπει νὰ εἶναι συνέχεια τῶν προγενεστέρων Ἑπτὰ Οἰκουμενικῶν Συνόδων, διὰ νὰ εἶναι Ὀρθόδοξος καὶ Οἰκουμενική.

, , , ,

Σχολιάστε