Ἄρθρα σημειωμένα ὡς νηπτικὴ παράδοση

ΠΟΣΟ «ΑΚΟΥΣΙΑ» ΕΙΝΑΙ ΑΡΑΓΕ ΜΙΑ ΑΚΟΥΣΙΑ ΑΜΑΡΤΙΑ; [1]

Μία κούσια μαρτία πόσο «κούσια» εναι;
[1]

Ἰωάν, Κορναράκη (†),
Καθηγ. Παν/μίου Ἀθηνῶν
«Ψυχοδυναμικὰ δρώμενα στὴν πορεία τῆς ἁγιότητος»,
ἐκδ. Τῆνος,  Ἀθῆναι 2010, σελ. 220-224

ἠλ. στοιχ. «ΧΡ. ΒΙΒΛ.»

.             Συχνὰ ἔχουμε ὅλοι οἱ ἄνθρωποι τὴν ἐμπειρία μίας ἀκούσιας ἁμαρτίας. Καὶ βέβαια κάθε ἐξομολόγος-πνευματικὸς πατέρας ἀκούει πολὺ συχνά, σχεδὸν σὲ κάθε ἐξομολόγηση, τὴ διαβεβαίωση ἢ τὸν ἰσχυρισμὸ τοῦ ἐξομολογούμενου γιὰ τὸ ἀθέλητο μιᾶς ἁμαρτίας του:
–Σᾶς διαβεβαιώνω εἰλικρινῶς. πάτερ μου, ὅτι αὐτὴ ἡ ἁμαρτία μου ἔγινε χωρὶς νὰ τὸ ἀντιληφθῶ. Ἐντελῶς ἀκούσια χωρὶς νὰ εἶναι στὴ βούλησή μου ἢ στὴν σκέψη μου νὰ τὴν κάνω.
.               Πόσο εἰλικρινὴς ἢ τουλάχιστον σίγουρη μπορεῖ νὰ εἶναι μία τέτοια διαβεβαίωση καὶ πόσο ἀληθινὸς ἕνας τέτοιος ἰσχυρισμός;
.            Ἕνα βιβλικὸ ἐπιχείρημα γιὰ τὸν ἀκούσιο χαρακτήρα πολλῶν ἁμαρτιῶν μας εἶναι ἀσφαλῶς τὸ ἕβδομο κεφάλαιο τῆς πρὸς Ρωμαίους ἐπιστολῆς τοῦ ἀποστόλου Παύλου. Ἐκεῖ ὁ ἀπόστολος τῶν ἐθνῶν ἐκθέτει σὲ ἁδρὲς γραμμὲς τὸν ἀντιφατικὸ (συγκρουσιακὸ) χαρακτήρα τῆς λειτουργίας τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς, κατὰ τὴ σχέση της, ἀφ᾽ ἑνὸς μὲν μὲ τὸ νόμο τοῦ Θεοῦ ἀφ᾽ ἑτέρου δὲ μὲ τὴν «οἰκοῦσαν» σ᾽ αὐτὴν ἁμαρτία. «ὃ γὰρ κατεργάζομαι οὐ γινώσκω· οὐ γὰρ ὃ θέλω τοῦτο πράσσω, ἀλλ᾿ ὃ μισῶ τοῦτο ποιῶ… νυνὶ δὲ οὐκέτι ἐγὼ κατεργάζομαι αὐτό, ἀλλ᾿ ἡ οἰκοῦσα ἐν ἐμοὶ ἁμαρτία… οὐ γὰρ ὃ θέλω ποιῶ ἀγαθόν, ἀλλ᾿ ὃ οὐ θέλω κακὸν τοῦτο πράσσω. εἰ δὲ ὃ οὐ θέλω ἐγὼ τοῦτο ποιῶ, οὐκέτι ἐγὼ κατεργάζομαι αὐτό, ἀλλ᾿ ἡ οἰκοῦσα ἐν ἐμοὶ ἁμαρτία» (Ρωμ. ζ´  15·17·19-20).
.           Ὁπωσδήποτε ὑπάρχουν ἀκούσιες ἁμαρτίες. Κάποιες αἰφνίδιες πειρασμικὲς προσβολὲς ἢ κάποιες ἀπρόβλεπτες καταστάσεις, στὴ ροὴ τῆς καθημερινότητας καὶ τῶν ποικίλων μορφῶν τῶν διαπροσωπικῶν σχέσεων, μπορεῖ νὰ εἶναι, τουλάχιστον φαινομενικῶς, ὑπεύθυνοι παράγοντες μιᾶς ἁμαρτίας, ἡ ὁποία διαπράττεται ἀκουσίως.
.           Ἐν τούτοις, ἀπὸ κάποια ἄλλη ἄποψη θεωρούμενο, τὸ ἀθέλητο καὶ ἀκούσιο μιᾶς ἁμαρτίας, φαίνεται νὰ ἀποτελεῖ ἐπικίνδυνο πρόβλημα γιὰ τὴ νηπτικὴ συνείδηση τοῦ πνευματικοῦ ἀγωνιστοῦ. Ὁ κίνδυνος, ποὺ ἐλλοχεύει στὸ πρόβλημα αὐτό, σχετίζεται ἄμεσα μὲ τὸ γεγονὸς ὅτι ἐμεῖς οἱ ἴδιοι, συχνὰ μόνοι κριτὲς τοῦ ἑαυτοῦ μας, ἀποφαινόμαστε, μὲ κάθε «εἰλικρίνεια», γιὰ τὸ ἀθέλητο μίας παρεκτροπῆς μας, μίας πτώσεώς μας, ἑνὸς ἁμαρτωλοῦ λογισμοῦ ἢ μίας ἀσυμβίβαστης, μὲ τὸ ἐπίπεδο τῆς πνευματικῆς μας ζωῆς, ἐπιθυμίας.
.           Ἐμεῖς κρίνουμε τὶς σκέψεις καὶ τὶς πράξεις τοῦ ἑαυτοῦ μας καὶ βεβαιώνουμε τὸν ἑαυτό μας γιὰ τὸ ἀκούσιο μιᾶς ἁμαρτίας μας. Ἐξ ἄλλου, ἐφ᾽ ὅσον ἐμεῖς εἴμαστε πεπεισμένοι, «καλῇ τῇ πίστει», βεβαιώνουμε, μὲ τὴ σχετικὴ ἐπιχειρηματολογία μας, καὶ τοὺς ἄλλους καὶ μάλιστα τὸν πνευματικό μας γιὰ τὸ ἀκούσιο αὐτό!
–Πάτερ μου, τί νὰ σᾶς πῶ· ἀπόρησα μὲ τὸν ἑαυτό μου! Ἦταν σὰν νὰ ἔφυγε ὁ ἑαυτός μου ἀπὸ τὰ χέρια μου καὶ ἔκανα κάτι ποὺ δὲν γνώριζα καὶ ποὺ δὲν ἦταν τῆς δικῆς μου ἐπιλογῆς, δὲν τὸ ἤθελα!
.           Ὁ Μ. Βασίλειος, σὲ τέτοιους ἰσχυρισμοὺς γιὰ τὸ ἀκούσιο μιᾶς ἁμαρτίας, θὰ παρατηρήσει· «Αὐτὸς ποὺ ὠθεῖται χωρὶς νὰ τὸ θέλει ἀπὸ κάποια ἁμαρτία, πρέπει νὰ γνωρίζει, ὅτι, μέχρι ἐκείνη τὴ στιγμή, ἦταν αἰχμάλωτος σὲ κάποια ἄλλη, προϋπάρχουσα μέσα του ἁμαρτία, στὴν ὁποία θεληματικὰ δούλευε καὶ τώρα ἀπὸ αὐτὴ τὴν προϋπάρχουσα ἁμαρτία ἕλκεται καὶ σύρεται καὶ σ᾽ αὐτὰ ποὺ δὲν θέλει» (P.G. 31, 741).
.           Ἡ παρατήρηση αὐτὴ τοῦ Μ. Βασιλείου κλονίζει τὰ θεμέλια κάθε ἰσχυρισμοῦ γιὰ τὸ ἀθέλητο μιᾶς ἁμαρτίας, ἐπειδὴ δημιουργεῖ ἀμφιβολία κατὰ πόσο μία θεωρούμενη ὡς ἀκούσια ἁμαρτία εἶναι καὶ ὄντως ἀκούσια! Ἑπομένως πῶς νὰ εἶσαι πάντοτε σίγουρος ὅτι οἱ ἀκούσιες ἁμαρτίες σου εἶναι πραγματικὰ ἀκούσιες καὶ δὲν εἶναι φυσιολογικὰ ἐκβλαστήματα προϋπαρχούσης καὶ ἤδη ἑκουσίως διαπραττόμενης ἁμαρτίας»; Ὄντως· «παραπτώματα τίς συνήσει;» (Ψαλμ. ΙΗ´ 13).

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ: ΠΟΣΟ «ΑΚΟΥΣΙΑ» ΕΙΝΑΙ ΑΡΑΓΕ ΜΙΑ ΑΚΟΥΣΙΑ ΑΜΑΡΤΙΑ; [2]

, ,

Σχολιάστε

ΤΟ “ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ”: «ΟΧΙ ΜΟΝΟΝ ΝΑ ΠΕΘΑΝΟΥΜΕ ΗΡΕΜΑ ΑΛΛΑ ΝΑ ΖΗΣΟΥΜΕ ΑΙΩΝΙΑ».

Μπορεῖ ἡ ὀρθόδοξη νηπτική παράδοσις νά ἀποτελέσει «ψυχοθεραπευτικό μοντέλο;»

 τοῦ Πρωτ. π. Ἰωάννου Κ. Φωτοπούλου

Μή δότε τά για τος κυσί
μηδέ βάλετε τούς μαργαρίτας
μν μπροσθεν τ
ν χοίρων
(Ματθ. ε´ 6).

ΕΙΣ. ΣΧ. «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»: Θεμιτὸς προβληματισμὸς (ἢ ἀκόμα καὶ δημόσια «ἐξαγόρευση λογισμῶν») τὸ παρὸν ἄρθρο, σχετικὸ μὲ τὴν ὁμιλία τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου κ. Ἱεροθέου στό 2ο Συμπόσιο Νοσηλευτικῆς Ὀγκολογίας στό ΓΝΑ τό φθινόπωρο τοῦ 2013 μέ θέμα «Θεραπευτικές δυνατότητες τῆς ὀρθόδοξης πνευματικότητας», ἡ ὁποία ὁμιλία ἀφήνει μερικὰ κενά.
.              Ἤδη ἡ «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.» παρουσιάζοντας ἀποσπάσματα τῆς σχετικῆς ὁμιλίας στὶς 15.01.2014
(βλ. σχετ.: ΕΝΑ ΗΡΩΑΣ 13 ΕΤΩΝ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΟΥ ΝΙΚΗΣΕ ΟΡΘΟΔΟΞΩΣ ΤΟΝ ΦΟΒΟ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ «Μόνο ὁ ἀβάσταχτος, ὁ βαθύς πόνος φέρνει τήν ἀναγέννηση, τό νέο ἄνθρωπο». καθὼς καὶ παλαιότερη ἀνάρτηση ἀπὸ 26.08.13: ΜΙΑ ΛΥΤΡΩΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ (καὶ συγκλονιστικὴ μαρτυρία) ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ «Ὁ πόνος ὁ βαθὺς εἶναι λυτρωτικός. Σὰν καυτὸ σίδερο στὰ σωθικά σου, λιώνει τὸν ἐγωϊσμό σου. Ἀποτεφρώνει ἐπιθυμίες καὶ κοσμικὰ θέλω».) προβληματισμένη ΚΑΛΟΠΡΟΑΙΡΕΤΑ παρατηροῦσε τὰ ἑξῆς: «Ἔκπληξη προκαλεῖται καὶ ἐρώτημα ἐγείρεται στὴν κατωτέρω περίπτωση γιὰ τὸ ὅτι δὲν ὑπάρχει ΚΑΜΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕΤΑΛΗΨΗ ΤΩΝ ΑΧΡΑΝΤΩΝ ΜΥΣΤΗΡΙΩΝ! Ἐνδεχομένως νὰ ἀναφέρεται στὸ ἐν λόγῳ βιβλίο (ὑπὸ τόν τίτλο «Ὑπόσχεση»), ἀλλὰ ἡ ΚΥΡΙΩΣ “θεραπευτικὴ δυνατότητα” τῆς Ἐκκλησίας δὲν εἶναι ἆραγε ὁ Χριστός;! Αὐτὸς δὲν εἶναι τὸ “περιεχόμενο” καὶ ὁ “σκοπὸς” τῆς “νηπτικῆς ἐργασίας”;».
.             Ὁ συντάκτης λοιπὸν τοῦ κατωτέρω ἄρθρου νομίμως διερωτᾶται, πῶς συμβαίνει «ἀπό τά γραφόμενα τῆς πονεμένης αὐτῆς μητέρας – καί εἶναι πόνος ἀβάσταχτος νά χάνεις τό παιδί σου– νὰ ἀπουσιάζει ὁ Χριστός, ἡ Παναγία καί οἱ Ἅγιοι, ἡ ἐπίσκεψις ἑνός ἱερέως καί ἡ μετοχή τοῦ παιδιοῦ στή Θεία Εὐχαριστία, κάποια ἀναφορά στήν αἰώνια ζωή…» καὶ συγχρόνως νὰ «πλεονάζει ὁ “ἑαυτός”, ἡ “ἀληθινή γνώση”, “ἡ προσωπική ἐνδοσκόπηση” καί τά “πνευματικά μονοπάτια”. Ὅλα αὐτά δυστυχῶς, τοὐλάχιστον ὅπως γράφονται, παραπέμπουν στήν ὁρολογία, στίς ἰδέες καί τά πιστεύματα τῆς Ν. Ἐποχῆς».
.                Ὄντως εἶναι ἠχηρὴ ἡ ἀπουσία οἱασδήποτε ἀναφορᾶς στὴν Θ. Μετάληψη. Πιθανὸν νὰ ἐξυπονοεῖται.…! Πάντως μιὰ διευκρίνηση ἐπ᾽ αὐτοῦ θὰ κρινόταν ἀναγκαία, γιὰ τὴν …«ἀνάπαυση» τῶν λογισμῶν.
.               Τὸ «ὀρθόδοξο ψυχοθεραπευτικὸ μοντέλο» θὰ μποροῦσε νὰ συνοψισθεῖ στὸ ἑξῆς, ποὺ τονίζεται στὸ κατωτέρω ἄρθρο:
«χουμε νάγκη χι νά πεθάνουμε ρεμα λλά νά ζήσουμε α
ώνια».  Πράγματι οἰ Ὀρθόδοξοι Χριστιανοὶ ζητᾶμε ἀπὸ τὸν Θεὸ «ἀνώδυνα, ἀνεπαίσχυντα καὶ εἰρηνικὰ τέλη», ἀλλὰ μαζὶ δὲν παραλείπουμε νὰ ζητήσουμε καὶ «καλὴν ἀπολογίαν τὴν ἐπὶ τοῦ φοβεροῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ»!

.             Στή σχετικῶς προσφάτως δημοσιευθεῖσα ὁμιλία τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ναυπάκτου κ. Ἱεροθέου στό 2ο Συμπόσιο Νοσηλευτικῆς Ὀγκολογίας στό ΓΝΑ τό φθινόπωρο τοῦ 2013 μέ θέμα «Θεραπευτικές δυνατότητες τῆς ὀρθόδοξης πνευματικότητας» διαβάσαμε τά ἐξῆς σχετικά μέ τό «θεραπευτικό μοντέλο τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας»: “τή φιλοκαλική ζωή πού εἶναι συνδεδεμένη μέ τή λειτουργική καί μυστηριακή ζωή τῆς Ἐκκλησίας, τήν… χαρακτήρισα ὡς ὀρθόδοξη ψυχοθεραπεία”. Κατόπιν ἐξηγεῖ μέ σαφήνεια ὅτι «ἡ νηπτική παράδοση τῆς Ἐκκλησίας δέν εἶναι μιά ξεχωριστή θεωρία, ἀλλά συνδέεται ἀπόλυτα μέ τήν ὅλη ἐκκλησιαστική ζωή.  Δηλαδή δέν μπορεῖ κανείς νά ἀναζητήση αὐτήν τή θεραπευτική θεωρία γιά νά τήν ἐφαρμόση, χωρίς νά συμμετέχει στήν ζωή τῆς Ἐκκλησίας».

.             I. Μετά πάντως ἀπό αὐτή τήν ὀρθή ἐπισήμανση  προξενεῖ ἐντύπωση ἡ θετική ἀναφορά τοῦ Σεβασμιωτάτου σέ ἄρθρο κάποιου Tony Young, πού περιλαμβάνεται στό Ἐγχειρίδιο ψυχοθεραπείας τῆς Ἀμερικανικῆς ψυχολογικῆς Ἑταιρείας. Ἐκεῖ ὁ ἐν λόγῳ ψυχοθεραπευτής γράφει ὅτι «πολλές ἀπό τίς πνευματικές πρακτικές καί πεποιθήσεις τῆς Ἀνατολικῆς Ὀρθοδοξίας μποροῦν νά ἔχουν θετικό συναισθηματικό ψυχολογικό ποτέλεσμα….»ὅτι «ἡ εὐχή τοῦ Ἰησοῦ ἐκτός ἀπό τό ὅτι ἐπικεντρώνει τό μυαλό καί τήν καρδιά στό Θεό καί ὠθεῖ τόν ἄνθρωπο νά ζῇ λεπτό πρός λεπτό στή συνειδητοποίηση τῆς παρουσίας του ἔχει καί ἕνα ρεμιστικό ποτέλεσμα. δηγε τόν νθρωπο σέ καλλίτερη πίγνωση τοῦ αυτο του καί τν παθν του καί σέ ατογνωσία».    Εἶναι ὀρθά τά ἀνωτέρω; Εἶναι περίπου ὀρθά ἄν ἀντιληφθοῦμε ὅτι ὁ Τ. Young σάν πρακτικός ἀμερικάνος θεωρεῖ τήν ἀσκητική παράδοση τῆς Ἐκκλησίας περισσότερο σάν ἕνα σύστημα πεποιθήσεων καί πρακτικῶν πού ἔχουν συναισθηματικό ἤ ψυχολογικό καί ἠρεμιστικό ἀποτέλεσμα.
.             Ὅτι ἔτσι ἔχουν τά πράγματα μᾶς πείθει ὁ πίνακας περιεχομένων τοῦ προαναφερθέντος «Ἐγχειριδίου ψυχοθεραπείας καί θρησκευτικῆς ποικιλομορφίας» (Handbook of Psychotherapy and Religious Diversity), ὁ ὁποῖος εἶναι ἀνηρτημένος στό διαδίκτυο (psycnet.apa.org). Ἐκεῖ  περιλαμβάνονται τά ψυχοθεραπευτικά μοντέλα καί ὀφέλη ἀπό κάθε θρησκεία καί θρησκευτική ὁμάδα.  Ἔτσι ὁ ἀναγνώστης θά βρεῖ ἄρθρα γιά τά «ψυχοθεραπευτικά μοντέλα» τῶν παπικῶν, τῶν προτεσταντῶν, τῶν ἀντβεντιστῶν, τῶν Μορμόνων τῶν πεντηκοστιανῶν, τῶν Ἑβραίων, τῶν μουσουλμάνων, τῶν Ἰνδουϊστῶν, τῶν Βουδιστῶν κλπ.  Ἑπομένως ἡ ἀναφορά τῆς ὀρθόδοξης ψυχοθεραπείας μέσα σ’ αὐτό τό συνονθύλευμα τῶν θρησκευτικῶν πρακτικῶν δέν πρέπει  νά μᾶς ἐνθουσιάζει οὔτε νά μᾶς δημιουργεῖ τήν ἐσφαλμένη ἐντύπωση ὅτι οἱἀμερικανοί ψυχο-επαγγελματίες ἐνδιαφέρονται γιά τήν Ὀρθοδοξία. Ἀντιθέτως πρέπει νά μᾶς ἀποτρέπει ἀπό μιά τέτοια ἀνθρωποκεντρική θεώρηση τῆς παραδόσεώς μας καί τήν ὑπαγωγή της σέ ἕνα εὐρύτερο σύνολο ἀποτελεσματικῶν πρακτικῶν καί τεχνικῶν πού στοχεύουν στήν ἐπίτευξη ἠρεμιστικῶν ἀποτελεσμάτων.

.             II.  Ὁ Σεβασμιώτατος ἀναφέρει στήν ὁμιλία του ὅτι «σέ ἕνα συνέδριο στό Βανκοῦβερ τοῦ Καναδᾶ ἦρθαν ψυχοθεραπευτές καί ψυχολόγοι ἀπό μακρυά γιά νά ἀκούσουν γιά τό “θεραπευτικό μοντέλο” τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας». Γράφει ἐπίσης ὅτι «στό Βουκουρέστι, μέ πρωτοβουλία τοῦ καθηγητοῦ Pavel Chirila, οἰκοδομήθηκε μέ ἐπενδυτικό πρόγραμμα πού ἐγκρίθηκε ἀπό τήν Εὐρωπαϊκή Ἕνωση, ἕνα μεγάλο κτιριακό συγκρότημα γιά καρκινοπαθεῖς μέ σκοπό τήν “προσφορά ὀρθόδοξης ψυχοθεραπείας”». Πρέπει ἐδῶ νά εἰπωθεῖ ἐν παρενθέσει ὅτι, ὅπως πληροφορούμεθα ἀπό τό διαδίκτυο, ὁ καθηγητής Chirila ἀσκεῖ τήν ἀσυμβίβαστη πρός τήν Ὀρθόδοξη πίστη Ὁμοιοπαθητική[1]. Ἐξ αὐτοῦ μπορεῖ κάποιος νά συμπεράνει ὅτι στούς ἀσθενεῖς του δέν χορηγεῖ τήν ἀπαραίτητη ἰατρικά χημειοθεραπεία.
.             Σκοπός τοῦ κέντρου αὐτοῦ εἶναι νά μπορέσουν οἱ ἀσθενεῖς «νά ἀντιμετωπίσουν σωστά τήν προθανάτεια διαδικασία καί νά ζήσουν τά τελευταῖα χρόνια …εἰρηνικά μέ ποιότητα ζωῆς καί νά πεθάνουν ἤρεμα» ἤ νά «μάθουν πῶς ἀντιμετωπίζονται οἱ λογισμοί, πῶς ἀποκτᾶ ὁ ἄνθρωπος νόημα ζωῆς, πῶς ἀντιμετωπίζονται οἱ κρίσιμες πνευματικές  καί ψυχολογικές καταστάσεις».  Στό σημεῖο αὐτό μέ ὅλο τόν ἀμείωτο σεβασμό πρός τό πρόσωπο τοῦ Μητροπολίτου Ἱεροθέου, τοῦ ὁποίου πραγματικά ἔχω θαυμάσει τίς θεολογικές ἀναλύσεις πάνω στή νηπτική παράδοση καί τίς θέσεις του ἔναντι τῆς μεταπατερικῆς πλάνης, νομίζω ὅτι ὁ ἴδιος ἐπικροτεῖ αὐτήν τήν ψυχολογική μεταχείριση τῆς νηπτικῆς παραδόσεως.
.             Μήπως ὅμως σκοπός τῆς ὀρθοδόξου παραδόσεως τῆς νήψεως εἶναι νά ζήσουμε τά τελευταῖα χρόνια μας εἰρηνικά μέ ποιότητα ζωῆς καί νά πεθάνουμε ἤρεμα; ὄχι βέβαια! οὔτε εἶναι πάλι νά ἀποκτήσουμε κάποιο «νόημα ζωῆς» καί νά μάθουμε νά ἀντιμετωπίζουμε κρίσιμες πνευματικές καί ψυχολογικές καταστάσεις.   Ἄς κάνουμε σαφέστερα τά πράγματα ὡς πρός τόν προσδιορισμό τοῦ σκοποῦ τῆς ὀρθοδόξου νηπτικῆς παραδόσεως.

.             ΙΙΙ. Ὀρθόδοξη φιλοκαλική παράδοση δέν εἶναι τίποτε ἄλλο ἀπό τήν ὀρθόδοξη πατερική, ἐμπειρική διδασκαλία περί τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς σέ ὅλες τίς ἐκφάνσεις της.  Τί ζητεῖ ἀπό μᾶς ὁ Χριστός; Νά τόν ἀγαπήσουμε «ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς καί ἐξ ὅλης τῆς καρδίας, ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος, ἐξ ὅλης τῆς διανοίας» καί  ἐπίσης τόν πλησίον μας  «ὡς σεαυτόν».  Γιατί; Γιά νά μᾶς χαρίσει τήν αἰώνια ζωή, τήν κοινωνία μετ΄Αὐτοῦ.  Πῶς ἀγαπᾶμε τόν Κύριο; Μᾶς τό λέει ὁ Ἴδιος: «ὁ τηρῶν τάς ἐντολάς αὐτός ἐστίν ὁ ἀγαπῶν με». Ἔχοντας δεχθεῖ τή Χάρη τοῦ ἁγίου Βαπτίσματος, μελετώντας τά εὐαγγέλιο, προσευχόμενοι, ταπεινούμενοι, νηστεύοντες, ἐξαγορευόμενοι τίς ἁμαρτίες καί τούς λογισμούς μας, προσέχουμε νά τηροῦμε τίς ἐντολές τοῦ Χριστοῦ, ἐπικουρούμενοι άπό τή θεοφώτιστη διδασκαλία τῶν ἁγίων ἀποστόλων καί τῶν θεοφόρων Πατέρων. Ἀνάλογα μέ τήν προαίρεσή μας, τό ὀρθόδοξο καί ἀσκητικό φρόνημά μας, τήν ἀγωνιστικότητά μας καί τή θεία πρόνοια λαμβάνουμε τήν Χάρη τοῦ ἁγίου Πνεύματος καί προκόπτουμε στήν ἐν Χριστῷ ζωή.  Αὐτό δέν σημαίνει καί  σίγουρη ἀπαλλαγή ἀπό τά ποικίλα ψυχολογικά προβλήματα, ἀπό τά ὁποῖα ἀπαλλάσσεται ὁ ἄνθρωπος ἄν καί ὅποτε ὁ Κύριος εὐδοκήσει. Εἶναι ἡ ἐν Χριστῷ ζωή ἕνας ἐπίμοχθος δρόμος καί δύσβατος γεμᾶτος πειρασμούς.  Αὐτή ἡ ὁδός, ὅπως γράφει ὁ ἅγιος Ἰσαάκ ὁ Σῦρος, εἶναι ἡ «εὐθεῖα τρίβος ἡ πατουμένη ὑπό  τῶν μοχθηρῶν (=πολυμόχθων) ποδῶν τῶν ἁγίων» (ΜϚ´ 191).  Γράφει πάλι ὁ πρύτανις τῶν ἡσυχαστῶν Ἀββᾶς Ἰσαάκ ὅτι καί «οἱ τῇ ὁράσει ὑγιαίνοντες καί πεπληρωμένοι φωτός…καί αὐτοί ἐν κινδύνῳ εἰσί νυκτός καί ἡμέρας» (Λ´ 130).

.             IV.  Πῶς μποροῦμε λοιπόν νά μιλᾶμε γιά «ἀποτελέσματα», οἱαδήποτε κι ἄν εἶναι αὐτά, ὅταν ἀκόμη καί οἱ πεπληρωμένοι φωτός ἅγιοι βρίσκονται σέ κίνδυνο πνευματικό;  Εἶναι μυστήριο μέγα ἡ ἐν Χριστῷ ζωή γιά νά μπορέσει νά ὑπαχθεῖ σέ  λογικές πρακτικῶν, τεχνικῶν καί μοντέλων.
.             Πολύ περισσότερο κανείς δέν μπορεῖ νά χρησιμοποιήσει τήν εὐχή τοῦ Ἰησοῦ, τό, «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ ἐλέησόν με» καί τήν ἐξομολόγηση σάν πρακτική γιά νά ἠρεμήσει καί νά ἀνακουφιστεῖ.  Ἄν ὑπάρχει πίστη καί μετάνοια ἤ ἔστω λίγη ταπείνωση ὄντως εἰρηνεύει ὁ ἄνθρωπος μετά τήν προσευχή καί τήν ἐξαγόρευση.  Ἀλλά πολλές φορές καί αὐτό δέν συμβαίνει κατά θεία παραχώρηση εἴτε γιατί δέν ὑπάρχει εἰλικρίνεια εἴτε ταπείνωση εἴτε γιά τούς λόγους πού γνωρίζει ὁ «ἐτάζων καρδίας καί νεφρούς».
.             Ὑπάρχει καί κάτι καίριο ἐδῶ.  Ἡ εἰρήνη, ἡ χαρά, τά ὁποῖα προσφέρονται στούς Χριστιανούς ἔχουν νόημα ἐσχατολογικό δηλ. ἀνήκουν στά δῶρα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καί ἀπέχουν ἀπό τά ἀντίστοιχα κτιστά, ἀνθρώπινα αἰσθήματα ὅσο ὁ οὐρανός ἀπό τή γῆ. Γι’ αὐτό προσφέρονται μόνο στούς βαπτισμένους καί ἀγωνιζομένους ὀρθοδόξους Χριστιανούς, ἐνῷ εἶναι ἀδιανόητη ὁποιαδήποτε ἐνέργεια τῆς θείας Χάριτος στήν καρδιά τοῦ βαπτίστου ἀνθρώπου καί τό λιγότερο μάταιη προσφορά  στόν κάθε τυχόντα το «ψυχοθεραπευτικοῦ λικο πού διαθέτει ἡ ρθόδοξη κκλησία».

.             V.  Στή συνέχεια τῆς ὁμιλίας του ὁ Σεβασμιώτατος ἀναφέρεται στήν περίπτωση ἑνός καρκινοπαθοῦς παιδιοῦ πού ἐκοιμήθη μετά ἀπό 5 χρόνια ἀσθενείας. Διαβάζει ἀποσπάσματα ἀπό ἕνα βιβλίο πού ἔγραψε ἡ πολύπαθη μητέρα του μετά τήν κοίμηση τοῦ παιδιοῦ της.  Ὅσα ἀκολουθοῦν ἀμέσως δέν εἶναι σέ εἰσαγωγικά δηλ. εἶναι λόγια τοῦ Σεβασμιωτάτου: «Ὅταν τό παιδί ἀρρώστησε στήν ἡλικία τῶν 13 ἐτῶν ἄρχισε μιά συναρπαστική περιπέτεια.  Ἀπό τή μιά μεριά ἔπρεπε νά ἀντιμετωπισθῆἡ ασθένεια, χρησιμοποιώντας ὅλες τίς μεθόδους, ἰατρικές θεραπεῖες, ναλλακτικές θεραπεες, ψυχολογικές, διαλογισμός, ἀπό τήν ἄλλη μεριά ἔπρεπε νά ἀντιμετωπισθεῖὁ ψυχικός πόνος καί τῶν δύο [σημ. δική μου: «τῶν δύο» δηλ. τῆς μητέρας καί τοῦ παιδιοῦ], άλλά κυρίως τό πρόβλημα τοῦ θανάτου πού ἐμφανίστηκε μπροστά τους». Πιθανότατα ὅσοι πληκτρολόγησαν τό κείμενο τῆς ὁμιλίας τοῦ Μητροπολίτου Ναυπάκτου νά παρέλειψαν νά βάλουν εἰσαγωγικά στά λόγια αὐτά, ὥστε νά φανεῖ ὅτι ἀνήκουν στή μητέρα-συγγραφέα τοῦ βιβλίου.  Πάντως αὐτά εἰπώθηκαν ἀπό τόν Σεβασμιώτατο, ὁ ὁποῖος τά ἄφησε ἀσχολίαστα. Ὑπάρχει καί πιό κάτω στό κείμενο τῆς ὁμιλίας καί ἄλλη παράγραφος ἐκτός εἰσαγωγικῶν: «Ἡ οἰκογένεια χρησιμοποιώντας τή δυνατότητα πού δίνει ἡ ἰατρική ἐπιστήμη καί οἱ ναλλακτικές θεραπεες ἔδωσε τή δυνατότητα νά γίνουν διάφορες ἐσωτερικές διεργασίες».  Ἐδῶ πλέον ἔχουμε ἕνα σοβαρό πρόβλημα.
.             Ἡ νάμιξη τν ναλλακτικν θεραπειν καί το διαλογισμο στή θεραπευτική διαδικασία μς μεταφέρει σέ λλότριο τς Όρθοδοξίας χρο, σ΄ατόν τς λεγομένης Νέας ποχς. Ἐδῶ δέν χωρεῖ ἡ ἐπιστήμη τῆς ἰατρικῆς, οὔτε ἡ θεία παρέμβαση στή ζωή τοῦ ἀσθενοῦς.  Ἐδῶ τόν ἀσθενῆ τόν «θεραπεύουν» ἡ ροή συμπαντικῆς ἐνέργειας, ἡ ὁποία μέσῳ τοῦ «ἐνδιάμεσου» ὁμοιοπαθητικοῦ ἤ τοῦ βελονιστῆ ἤ τοῦ ἐνεργειακοῦ θεραπευτῆ ρέϊκι δρᾶ στόν ἀσθενῆ, στά «τσάκρας» τά ἐνεργειακά κέντρα του, φέρνει ἰσορροπία καί τόν…κάνει καλά!  Μέ τό διαλογισμό πού περιλαμβάνει τή λειτουργία τῆς φαντασίας καί τήν ἐπίκληση «μάντρα», καί τίς τεχνικές χαλάρωσης, πού συνοδεύεται πάντοτε ἀπό τή γιόγκα, ὑποτίθεται ὅτι γαληνεύει ὁ ἄνθρωπος, φεύγει τό ἄγχος καί αὐτοβελτιώνεται! Στήν πραγματικότητα ὁ ἀσκῶν αὐτές τίς τεχνικές, σταδιακά ἀπομακρύνεται ἀπό τήν πίστη τῆς Ἐκκλησίας καί δέχεται ὅλες τίς κακοδοξίες τῆς Νέας ἐποχῆς. Δαιμονικός ἀποκρυφισμός καί καταστροφική ἀγυρτεία εἶναι τό περιεχόμενο αὐτῶν τῶν μεθόδων.

.             VI. Εἶναι καλό ἐδῶ νά θυμηθοῦμε τό σοφό καί χρήσιμο γιά ὅλους μας λόγιο τοῦ φιλοσόφου Ἀντισθένους «Ἀρχή σοφίας ἡ τῶν ὀνομάτων ἐπίσκεψις». Εἶναι σοφό καί ἀπολύτως ἀναγκαῖο νά γνωρίζουμε ἐπακριβῶς τί σημαίνουν οἱ λέξεις, οἱ χρησιμοποιούμενοι ὅροι πού συναντοῦμε στά διαβάσματά μας, ὥστε νά ἀποφεύγεται ἡ σύγχυση πού περισσεύει στίς μέρες μας. Πρός τήν κατεύθυνση αὐτή ἦταν ἀποκαλυπτική ἡ ὁμιλία τοῦ ὁσιολογιωτάτου μοναχοῦ π. Ἀρσενίου Βλιαγκόφτη μέ θέμα «ἡ ὁρολογία τῆς Νέας Ἐποχῆς» πού ἔκαμε στίς 13 Ἰανουαρίου 2014 στόν Ἱ. Ναό ἁγίας Τριάδος Κηφισιᾶς στά πλαίσια τοῦ Σεμιναρίου Ἀπολογητικῆς πού ὀργανώνει κάθε χρόνο ἡ Ἱ. Μητρόπολις Κηφισίας, Ἀμαρουσίου καί Ὠρωποῦ. Ἀποκάλυψε τήν παραπλανητική ὁρολογία τῶν νεοεποχητῶν δηλ. τῶν ἀποκρυφιστῶν, διά τῆς ὁποίας δημιουργοῦν σύγχυση καί μπερδεύουν τούς Χριστιανούς, οἱ ὁποῖοι, ὅταν διαβάζουν κείμενά τους, νομίζουν ὅτι μιλοῦν τά κείμενα αὐτά γιά ὀρθόδοξα πράγματα.
.             Ἔτσι συναντοῦμε τίς λέξεις «προσευχή», «στροφή πρός τά μέσα», «πνευματικότητα» καί τά παράγωγά της, «ἀληθινή γνώση» «αὐτογνωσία», ἀκόμη καί «Χριστός» κλπ. καί φρονοῦμε ὅτι οἱ συγγραφεῖς μιλοῦν γιά τήν προσευχή τῶν ὀρθοδόξων, γιά τήν ἐν Χριστῷ ζωή, γιά τήν ταπεινή αὐτοεξέταση καί αὐτομεμψία… Καί ὅμως… ὅλοι αὐτοί οἱ ὅροι ἔχουν ἀντίστροφο περιεχόμενο, πού ἀποβλέπει στό νά ὁδηγήσει τόν ἄνθρωπο στήν ὑπερφίαλη ἐμπιστοσύνη στόν ἑαυτό του καί τήν αὐτοθέωση. Ἀλλά μιά τέτοια ἀνάλυση ἐκφεύγει ἀπό τά πλαίσια  τῆς παρούσης συγγραφῆς.
.             Ἀπό τά ἀπ᾽ εὐθείας ἀποσπάσματα τοῦ βιβλίου τῆς μητέρας- συγγραφέως τά ὁποῖα ἀνέγνωσε στήν ὁμιλία του ὁ σεβ. Μητροπολίτης Ναυπάκτου παραθέτουμε μερικά: Γράφει ἡ μητέρα γιά τό παιδί της : «ἀνακάλυπτε τόν ἑαυτό του. Προχωροῦσε στήν ατογνωσία. Καθόριζε τήν ψυχή του σέ σχέσι μέ τούς ἄλλους ἀνθρώπους… Προσπαθοῦσε νά ντέξει τόν αυτό του, νά τόν κυριαρχήσει…»   «Ἡ ὑπομονή του… ἦταν σκληρή ἀποδοχή τῆς πραγματικότητας… τοῦ ἔδωσε χρόνο καί γαλήνη νά στραφῆ στό πνεῦμα του.  Ἀνακάλυψε τήν προσευχή  σιωπηλά.  Αὐτή τόν ἀπογείωσε. Τόν ἔκανε νά ξεπεράσει τόν ἑαυτό του… Τόν ὁδήγησε ν΄ ἀγαπήσει δυνατά. Ἔφυγε σάν ἀετός, ἐλεύθερος!» «Ἤξερε [ἡ μητέρα] νά τόν ἀφήσει μόνο στήν ἐντελῶς  προσωπική <κοινωνία> του μέ τό Θεό…. Ὁ νοῦς ὁλοφάνερα εἶχε συναντήσει κάτι ἀνώτερο, εἶχε συνδεθεῖ μέ τήν ἀληθινή γνώση…. Συγκεντρωνότανε σίγουρα σέ μιά προσωπική νδοσκόπηση… ἀκολουθοῦσε μέ καθαρή καρδιά πνευματικά μονοπάτια ἀναζητώντας τήν πηγή πού θά τοῦ προσέφερε τήν ληθινή γνώση».

.             Εἶναι ἐντυπωσιακό ὅτι ἀπό τά γραφόμενα τῆς πονεμένης αὐτῆς μητέρας – καί εἶναι πόνος ἀβάσταχτος νά χάνεις τό παιδί σου- ἀπουσιάζει ὁ Χριστός, ἡ Παναγία καί οἱ Ἅγιοι, ἡ ἐπίσκεψις ἑνός ἱερέως καί ἡ μετοχή τοῦ παιδιοῦ στή Θεία Εὐχαριστία, κάποια ἀναφορά στήν αἰώνια ζωή… Πλεονάζει ὅμως ὁ «ἑαυτός», ἡ «ἀληθινή γνώση», «ἡ προσωπική ἐνδοσκόπηση» καί τά «πνευματικά μονοπάτια».  Ὅλα αὐτά δυστυχῶς, τοὐλάχιστον ὅπως γράφονται, παραπέμπουν στήν ὁρολογία, στίς ἰδέες καί τά πιστεύματα τῆς Ν. Ἐποχῆς.
.             Τά περί «νοερᾶς προσευχῆς» καί «ἀδιάλειπτης μνήμης τοῦ Θεοῦ» πού ἀναφέρει ἠχοῦν περισσότερο σάν τεχνική, ἡ ὁποία διαδέχθηκε τίς ἐναλλακτικές θεραπεῖες καί τό διαλογισμό, τά ὁποῖα, ὅπως γράφεται, ἔδωσαν «τή δυνατότητα νά γίνουν διάφορες ἐσωτερικές διεργασίες». Γιά τό λόγο αὐτό ὅσα γράφει ἡ μητέρα σέ ἐπιστολή της πρός τόν Σεβασμιώτατο («ἡ διδασκαλία καί ὁ λόγος τῆς χριστιανικῆς πίστης σάν θεραπευτικῆς ἀγωγῆς, πού διατυπώνετε μέσα στό ἔργο σας, μέ ἔσωσαν πνευματικά καί ψυχικά, τά μετέδωσα καρδιακά στό παιδί μου» κλπ), μᾶς πείθουν ὅτι τά ὅσα διάβασε στό συγγραφικό ἔργο τοῦ Σεβασμιωτάτου τά ἐξέλαβε μόνο σάν μιά χρήσιμη ψυχοθεραπευτική μέθοδο πού διαδέχτηκε ἄλλες πρακτικές καί μεθόδους.

.             VII. Τά ὅσα γράφονται στό τέλος τῶν παραθεμάτων τοῦ βιβλίου  τῆς μητέρας μᾶς βεβαιώνουν ὅτι κινδυνεύουμε σέ κάθε περίπτωση νά βρεθοῦμε μακράν τῆς εὐαγγελικῆς ὁδοῦ : «Τό σημαντικό εἶναι ὅτι τό παιδί εἶχε ἕναν ἤρεμο θάνατο, ἀλλά τό σημαντικότερο εἶναι ὅτι ἡ ἴδια ἡ μάνα μετέτρεψε τόν πόνο της σέ ἐλευθερία, ἀγάπη καί δημιουργικότητα…». Ἐν τέλει τί εἶναι  καί τό «σημαντικό»  καί τό «σημαντικώτερο»;
.             Ὅλοι μας, καί οἱ καρκινοπαθεῖς ἀδελφοί μας καί οἱ προβληματικοί καί οἱ ψυχασθενεῖς καί οἱ ἀβάπτιστοι χουμε νάγκη  χι νά πεθάνουμε ρεμα λλά νά ζήσουμε αώνια.  Ἔχουμε ἀνάγκη τόν Χριστό, τίς πρεσβεῖες τῆς Θεοτόκου καί τῶν Ἁγίων, ἔχουμε ἀνάγκη τά ἄχραντα μυστήρια.  Τί νά τήν κάνουμε τήν «ποιότητα ζωῆς» καί μάλιστα ὅταν κοντεύει νά βγεῖ ἡ ψυχή μας;  Διψμε γιά τήν δια τή Ζωή τήν ν Χριστῷ ησο.  Τί νά κάνουμε τήν πατηλή δθεν ντιμετώπιση ψυχολογικν καταστάσεων, ταν χουμε -πέραν πάσης μφιβολίας- νά ντιμετωπίσουμε τά τελώνια καί τό φοβερό Κριτήριο;  Ἐνθυμοῦμαι τούς Δανιηλαίους πατέρες, ὅταν ἔψαλλαν κάποτε μέ τή γνωστή ἁγιορείτικη κατάνυξη σέ ἦχο βαρύ καί ρυθμό τρίσημο τό ἀκόλουθο τροπάριο: «Παναγία Δέσποινα πό τήν σκέπην Σου πάντες
 ο δολοι Σου τρέχομεν καί παρακαλομεν σε οἱ νάξιοι˙ 
πρόφθασε καί λύτρωσε μς πό πάσης περιστάσεως
καί πό θάνατον τόν ξαφνικόν καί πανώλεθρον.
 Οδαμεν τι δύνασαι πάντα σα θέλεις καί βούλεσαι.
 Δέσποινα το κόσμου λπίς καί προστασία τν πιστν
 Χαριτωμένη πάκουσον τν παρακαλούντων σε».

 […] Tαπεινῶς φρονῶ ὅτι :

α) ἡ νηπτική –φιλοκαλική παράδοση εἶναι  μέθοδος καθάρσεως καί ἁγιασμοῦ τοῦ ἀνθρώπου καί δέν μπορεῖ νά χρησιμοποιηθεῖ ὡς «μοντέλο ψυχοθεραπείας» μετά ἀπό, ἤ δίπλα σέ ἄλλα θρησκευτικά, ἐκκοσμικευμένα ἤ ἀποκρυφιστικά μοντέλα ἀνακουφίσεως καί ψυχικῆς ἠρεμίας τοῦ ταλαιπωρημένου ἀνθρώπου καί

β) ἐπ΄οὐδενί ὀφείλουμε νά ἀναμιγνύουμε μέ τή δυσωδία τῶν θεωριῶν τῆς ἀντιχρίστου καί ἀφωτίστου ψυχοθεραπείας, τήν  εὐωδιάζουσα διά τοῦ ἁγίου Πνεύματος φιλοκαλική μας παράδοση. Ἐπίσης δέν μποροῦμε νά συγχέουμε τήν καταστροφική σέ ὅλα τά ἐπίπεδα, – προσωπικό, οἰκογενειακό, ἐργασιακό κλπ –  δράση τῆς ψυχοθεραπείας μέ τίς ἐνέργειες τῆς ἀκτίστου  Χάριτος στήν καρδιά καί κατ᾽ ἐπέκτασιν σέ ὅλες τίς πτυχές τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου.

.           Ὅθεν… αὐτούς τούς πλήρους συγχύσεως καιρούς χρειάζεται ἀπό μᾶς τούς κληρικούς νῆψις, εὐλάβεια καί μεγάλη προσοχή γιά νά μή ρίξουμε τούς μαργαρίτες ἔμπροσθεν τῶν χοίρων, ὅπως μᾶς ἐπιτάσσει ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός.

 

[1] Ἰδέ τίς ἀποφάσεις τῶν Θ´, ΚΒ´ καί ΚΕ´ Πανορθοδόξων συνδιασκέψεων γιά θέματα Αἱρέσεων καί Παραθρησκείας.

ΠΗΓΗ: orthros.eu

, , , ,

Σχολιάστε

ΝΗΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ–5

 

Νηπτικ στοιχεα
π τν διδασκαλία το γίου ωάννου το Χρυσοστόμου [Ε´]

Τοῦ Μητροπολίτου Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου

Α´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/10/08/νηπτικὰ-στοιχεῖα-ἀπὸ-τὴν-διδασκαλί/

Β´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/10/14/νηπτικὰ-στοιχεῖα-ἀπὸ-τὴν-διδασκαλί2/

Γ´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/10/17/νηπτικὰ-στοιχεῖα-ἀπὸ-τὴν-διδασκαλί3/

Δ´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/10/23/νηπτικὰ-στοιχεῖα-ἀπὸ-τὴν-διδασκαλί4/

δ) Νήψη

.               Πιὸ πάνω ἔχουμε ὁριοθετήσει τὸ τί σημαίνει νήψη ποὺ συνδέεται καὶ ταυτίζεται μὲ τὴν ἐγρήγορση, τὴν ἑτοιμότητα. Ὡς γνήσιος Πνευματικὸς Πατέρας ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος στὰ κείμενά του ἀναφέρεται συχνὰ σὲ θέματα νήψεως, ἐγρηγόρσεως. Καὶ στὸ σημεῖο αὐτὸ ἐντάσσεται ὀργανικὰ στὸ «πνεῦμα» τῶν ἀναλόγων προτροπῶν τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν Ἀποστόλων καὶ συντονίζεται μὲ τοὺς λεγομένους νηπτικοὺς – φιλοκαλικοὺς Πατέρες.
.               Ἑρμηνεύοντας ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος τὸ ἀποστολικὸ χωρίο «γρηγορῶμεν καὶ νήφωμεν» (Α´ Θεσ. ε´ 7), κάνει διάκριση μεταξὺ ἐγρηγόρσεως καὶ νήψεως. Εἶναι δυνατὸν κανεὶς νὰ εἶναι ξυπνητός, νὰ μὴ κοιμᾶται, ἀλλὰ νὰ μὴ ἐπιτελῆ κανένα ἀγαθὸ ἔργο. «Ὥστε ἐγρηγορήσεως ἐπίτασις ἡ νῆψίς ἐστιν». Καὶ αὐτὴ ἡ νήψη εἶναι ἀπαραίτητη, ἐπειδὴ δὲν γνωρίζουμε πότε θὰ ἔλθη ἡ Δευτέρα Παρουσία τοῦ Χριστοῦ.
.               Ἡ νήψη εἶναι ἀναγκαία καὶ στὸν πόλεμο ἐναντίον τοῦ διαβόλου καὶ τῶν παθῶν. Μὲ τὴν νήψη ἀντιλαμβανόμαστε τὶς κινήσεις τοῦ ἐχθροῦ καὶ στὴν συνέχεια μποροῦμε νὰ τὶς ἀντιμετωπίσουμε. Λέγει ὁ ἅγιος: «Πάντοτε νήφειν καὶ ἐγρηγορέναι δεῖ, καὶ μηδέποτε ἐν ἀδείᾳ εἶναι».
.               Σὲ μιὰ ἑρμηνευτικὴ ἀνάλυση στοὺς Ψαλμοὺς ἀναφέρεται στὴν λήθη τοῦ Θεοῦ, ὅταν δηλαδὴ ὁ Θεὸς ξεχνᾶ κάποιον ἄνθρωπο. Αὐτὴ ἡ λήθη τοῦ Θεοῦ στὴν πραγματικότητα εἶναι ἡ ἐγκατάλειψη τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸν Θεό. Δὲν κάνει τίποτε περισσότερο τὸν Θεὸ νὰ ἐνθυμῆται τὸν ἄνθρωπο ὅσο «τὸ ἀγαθόν τι ποιεῖν, τὸ νήφειν, τὸ ἐγρηγορέναι, τὸ ἀρετῆς ἐπιμελεῖσθαι».

ε) Ἡσυχία

.               Ἡ ἡσυχία εἶναι ἡ βασικὴ προϋπόθεση τῆς Χριστιανικῆς ζωῆς. Ὅταν κάνουμε λόγο γιὰ ἡσυχία, ἐννοοῦμε τὴν ἐξωτερικὴ ἡσυχία τὴν ἀπαλλαγμένη ἀπὸ θορύβους, καὶ τὴν ἐσωτερικὴ ἡσυχία, τὴν ἀπαλλαγμένη ἀπὸ τοὺς λογισμοὺς καὶ τὰ πάθη ποὺ ὑπάρχουν μέσα στὴν καρδιά. Τὸ ὅτι ἡ ἡσυχία καὶ μάλιστα ἡ λεγομένη νοερὰ ἡσυχία εἶναι βασικὴ προϋπόθεση τῆς Χριστιανικῆς ζωῆς φαίνεται ἀπὸ τὸ ὅτι ὁ Χριστὸς μᾶς ὑπέδειξε αὐτὸν τὸν τρόπο, μὲ τὸ νὰ ἀποσύρεται ὁ Ἴδιος στὸ ὄρος.
.               Ἑπομένως καὶ αὐτὸς ὁ τρόπος ζωῆς δὲν εἶναι δοσμένος μόνο γιὰ τοὺς μοναχοὺς καὶ τοὺς ἀσκητές, ἀλλὰ γιὰ ὅλους τοὺς Χριστιανούς.
.               Ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος γράφει ἐπανειλημμένως γιὰ τὴν ἀξία τῆς ἡσυχίας. Ὅταν κάνη λόγο γιὰ ἡσυχία, ἐννοεῖ τὴν ἡσυχία τοῦ λογικοῦ, τῆς καρδιᾶς καὶ τοῦ τόπου, δηλαδὴ τὴν ἡσυχία ψυχῆς καὶ σώματος.
.               Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος εἶναι γνώστης τῆς ἐσωτερικῆς ἐργασίας ποὺ γίνεται στὸ λογιστικὸ μέρος τῆς ψυχῆς καὶ γνωρίζει τοὺς τρόπους θεραπείας τοῦ ἐσωτερικοῦ αὐτοῦ «χώρου».
.               Ὡς πρότυπο ἡσυχίας πολλὲς φορὲς φέρει στοὺς ἀκροατες του τὸν Χριστό, ὁ Ὁποῖος ἀνέβαινε καὶ στὸ ὄρος γιὰ νὰ προσευχηθῆ μόνος Του, ὄχι γιατί τὸ εἶχε ἀνάγκη, ἀλλὰ γιατί ἤθελε νὰ μᾶς παιδαγωγήση νὰ ἐπιδιώκουμε τόπους ἡσυχαστικοὺς γιὰ νὰ προσευχόμαστε στὸν Θεό. Συνδέει τὴν ἡσυχία μὲ τὴν προσευχή. Ὁ Χριστὸς μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ μᾶς παιδαγωγεῖ «ὅτι καλὸν ἡ ἐρημία καὶ ἡ μόνωσις, ὅταν ἐντυγχάνειν δέῃ Θεῷ». Ὁ ἴδιος ὁ Χριστὸς πολλὲς φορὲς κατέφευγε στὶς ἐρημίες καὶ διανυκτέρευε προσευχόμενος γιὰ νὰ μᾶς διδάξη «τὴν ἀπὸ τοῦ καιροῦ καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ τόπου θηράσθαι ἐν ταῖς εὐχαῖς ἀταραξίαν». Καὶ αὐτὸ εἶναι ἀπαραίτητο γιατί «ἡσυχίας γὰρ μήτηρ ἡ ἔρημος, καὶ γαλήνη καὶ λιμὴν ἁπάντων ἀπαλλάττουσα θορύβων ἡμᾶς». Ὁ Χριστὸς καὶ δίδασκε τοὺς ἀνθρώπους νὰ προσεύχωνται καὶ ἀνέβαινε στὸ ὄρος γιὰ νὰ προσευχηθῆ, ὥστε νὰ μᾶς προτρέψη «μήτε χλοις ναμίγνυσθαι διηνεκς, μήτε φεύγειν ε τ πλθος,…» λλ κα τ δύο ν τ χρησιμοποιομε πρς φέλειαν κα ν τ νταλλάσσουμε νάλογα μ τν νάγκη.
.               Πολλὲς φορὲς ἡ διαμονή μας στὸν κόσμο δημιουργεῖ σύγχυση καὶ ταραχή, γὶ αὐτὸ «ἐπιτήδειον πρὸς φιλοσοφίαν ἐρημία». Ἡ ἐρημία βοηθᾶ καὶ στὴν ὑγεία τοῦ σώματος, ἐπειδὴ ἀναπνέουμε καθαρὸ ἀέρα καὶ μᾶς δίνει τὴν δυνατότητα νὰ παρατηρήσουμε ἀπὸ ψηλὰ τὴν οἰκουμένη, ὁπότε φιλοσοφοῦμε καὶ ἀναπαυόμαστε ἀπὸ τὶς βιοτικὲς φροντίδες.
.               Βέβαια, δίνει μεγάλη σημασία στὴν ἡσυχία τῆς ψυχῆς ἀπὸ τὴν ταραχὴ τῶν λογισμῶν καὶ τῶν παθῶν. Σὲ κάποια ὁμιλία του λέγει ὅτι ὁ Θεὸς θέλει «ἡμῶν τὴν καρδίαν ἐν γαλήνῃ καὶ ἡσυχίᾳ τυγχάνειν, καὶ τὸν λογισμὸν ἡμῶν ἀτάραχον εἶναι, καὶ παντὸς ἀπηλλάχθαι πάθους». Γι᾽ αὐτὸ σὲ ἄλλη ὁμιλία του λέγει ἐπιγραμματικά: «ἐκείνην ἐγὼ ζητῶ τὴν ἡσυχίαν τὴν ἀπὸ διανοίας, τὴν ἀπὸ ψυχῆς».
.               Τὸ ὅτι ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ζοῦσε νηπτικὰ φαίνεται καὶ ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι, ὅπως φαίνεται στὶς ὁμιλίες του, ἐκφράζει τὴν Ὀρθόδοξη Παράδοση γιὰ τὴν ἡσυχία τῆς διανοίας καὶ τῆς καρδίας, ἀκόμη καὶ ὅταν ζοῦσε στὸν κόσμο. Ἔχοντας ὑπ᾽ ὄψη του τοὺς μοναχοὺς ποὺ ζοῦσαν στὴν ἔρημο, συνιστᾶ στὸν ἀκροατή του νὰ τοὺς μιμηθῆ καὶ νὰ ἐπιδιώκη τὴν ζωὴ τῆς «ἐπὶ μέσης πόλεως ἐρημίας». Θὰ πρέπει νὰ ζῆ κανεὶς μέσα στὴν πόλη ὡσὰν νὰ εἶναι στὴν ἔρημο. Καὶ στὴν συνέχεια ἐπεξηγεῖ πῶς μπορεῖ νὰ συμβῆ αὐτό. «Ἐὰν τοὺς πονηροὺς φεύγης, ἐὰν τοὺς ἀγαθοὺς διώκης». Μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ θὰ ἐπιτύχη ὁ ἄνθρωπος μεγαλύτερη ἀσφάλεια ἀπὸ τοὺς ἐρημίτες μοναχούς, ἀφοῦ δὲν θὰ ἀποφεύγη μόνον τοὺς κακούς, ἀλλὰ καὶ θὰ ὠφελῆται ἐπικοινωνώντας μὲ τοὺς ἀγαθούς. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος γιὰ τὸν ὁποῖο συνιστοῦσε στοὺς Χριστιανούς: «Ἐρημίας ἐπιζητῶμεν, μὴ τὰς ἐκ τόπων μόνον, ἀλλὰ τὰς ἀπὸ τῆς προαιρέσεως». Ἐρημία εἶναι καὶ ὁ τόπος, ἀλλὰ καὶ ἡ προαίρεση, ὁ τρόπος ζωῆς.

ΠΗΓΗ: parembasis.gr

, , , , , , ,

Σχολιάστε

ΝΗΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ–4 «Τὰ πάθη προκαλοῦν ταραχὴ καὶ σύγχυση, διαστρέφουν τὰ πάντα καὶ καταστρέφουν τὴν ὁδὸ τοῦ ἀνθρώπου, ἐκδιώκουν τὴν εἰρήνη καὶ τὸν ὕπνο, δημιουργοῦν ἀφόρητη θλίψη».

Νηπτικ στοιχεα
π τν διδασκαλία το γίου ωάννου το Χρυσοστόμου [Δ´]

Τοῦ Μητροπολίτου Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου

Α´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/10/08/νηπτικὰ-στοιχεῖα-ἀπὸ-τὴν-διδασκαλί/

Β´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/10/14/νηπτικὰ-στοιχεῖα-ἀπὸ-τὴν-διδασκαλί2/

Γ´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/10/17/νηπτικὰ-στοιχεῖα-ἀπὸ-τὴν-διδασκαλί3/

γ) Πάθη

.               Ἀπὸ τὴν κακὴ ἀντιμετώπιση τῶν λογισμῶν συλλαμβάνεται ἡ ἐπιθυμία καὶ πραγματοποιεῖται ἡ ἁμαρτία, καὶ ὅταν ἡ ἁμαρτία ἐπαναλαμβάνεται πολλὲς φορές, γίνεται πάθος. Ὁ Ἀδελφόθεος Ἰάκωβος τὸ παρουσιάζει μὲ τὴν εἰκόνα τῆς ἁλιείας: «ἕκαστος δὲ πειράζεται ὑπὸ τῆς ἰδίας ἐπιθυμίας ἐξελκόμενος καὶ δελεαζόμενος, εἶτα ἡ ἐπιθυμία συλλαβοῦσα τίκτει ἁμαρτίαν, ἡ δὲ ἁμαρτία ἀποτελεσθεῖσα ἀποκύει θάνατον» (Ἰακ. α´, 14-15).
.               Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, ὡς Πνευματικὸς Πατέρας, γνωρίζει ὅλη αὐτὴν τὴν μάχη, ποὺ γίνεται μέσα στὴν καρδιὰ μὲ τὰ πάθη, ἀλλ᾽ ἐπίσης γνωρίζει καὶ νὰ θεραπεύη τὰ πάθη. Ἄλλωστε, ὁ Πνευματικὸς Πατέρας εἶναι πνευματικὸς ἰατρὸς καὶ γνωρίζει νὰ θεραπεύη τὶς πνευματικὲς ἀσθένειες τῶν ἀνθρώπων. Ἡ ἄγνοια αὐτῆς τῆς θεραπείας δὲν συνιστᾶ κάποιον ὡς καλὸ Κληρικό, ὅπως ἡ ἀδυναμία ἢ ἡ ἄγνοια τοῦ ἰατροῦ νὰ θεραπεύη δὲν τὸν χαρακτηρίζει ὡς καλὸ ἰατρό. Θὰ ἀναφερθοῦν μερικὰ χωρία τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, ἀπὸ τὰ τόσα πολλά, ποὺ ἀναφέρονται σὲ αὐτὸ τὸ σημαντικὸ θέμα τῆς πνευματικῆς ζωῆς.
.               Κατ᾽ ἀρχὰς τὰ πάθη εἶναι ἡ ἐξέλιξη τῶν λογισμῶν – προσβολῶν, ποὺ προχωροῦν καὶ γίνονται ἐπιθυμία, πράξη καὶ ὅταν ἡ πράξη ἐπαναλαμβάνεται στὴν συνέχεια, γίνεται πάθος. Τὰ πάθη εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς προπτωτικῆς ἁμαρτίας, μὲ τὴν ὁποία διεστράφησαν οἱ φυσικὲς δυνάμεις τῆς ψυχῆς καὶ κινοῦνται παρὰ φύση. «Μετὰ τοῦ θανάτου, φησί, καὶ ὁ τῶν παθῶν ἐπεισῆλθεν ὄχλος». Τὰ πάθη ἀναπτύσσονται μὲ τοὺς λογισμοὺς καὶ τὶς ἐπιθυμίες, οἱ ὁποῖες εἶναι ἄκανθες ποὺ ματώνουν τὴν ψυχὴ καὶ τὴν κάνουν νὰ πονᾶ. Ὀνομάζονται δὲ πάθη, διότι ὁ ἄνθρωπος πάσχει καὶ ὑποφέρει: «Διὰ τοῦτο καὶ πάθη καλεῖται ψυχῆς, καὶ τραύματα, καὶ ὠτειλαί». Σὲ ἄλλο σημεῖο παρουσιάζει τὰ πάθη ὡς κύματα «θαλαττίων ἀγριώτερα», ἀλλά, ἐὰν ὁ ἄνθρωπος, ὡς ἔμπειρος κυβερνήτης, γνωρίζη νὰ θέτη τὸν λογισμὸ ὡς κυβερνήτη τοῦ σκάφους τοῦ σώματός του, τότε μπορεῖ νὰ τὸ ὁδηγήση «πρὸς τὸν εὔδιον τῆς φιλοσοφίας λιμένα», διαφορετικά, ἂν εἶναι ἄπειρος, θορυβεῖται.
.               Προτείνει ὡς φάρμακα θεραπείας «τὸ τίμιον αἷμα τοῦ Χριστοῦ», ὅταν κανεὶς τὸ λαμβάνη μὲ παρρησία, τὴν ἀκρόαση τῶν θείων Γραφῶν μὲ ἀκρίβεια, τὴν ἐλεημοσύνη ποὺ θὰ συνοδεύη τὴν ἀκρόαση αὐτή.
.               Στὰ κείμενά του ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος καταγράφει καὶ τὶς διαιρέσεις τῶν παθῶν. Πάντοτε, βέβαια, αὐτὸ ποὺ λέγει ἔχει σχέση μὲ τὸ χωρίο τῆς Ἁγίας Γραφῆς ποὺ ἑρμηνεύει, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν κατάσταση τοῦ ἀκροατηρίου του. Ἔτσι, στὴν διδασκαλία του βλέπουμε ὅτι ὑπάρχουν πάθη σωματικὰ καὶ πάθη ψυχικά. Τὸ σημαντικὸ εἶναι ὅτι σὲ πολλὰ κείμενά του χαρακτηρίζει τὰ πάθη μὲ τὶς ἐκδηλώσεις τῶν ἀγρίων ἀλόγων ζώων καὶ κάνει λόγο γιὰ θηριώδη πάθη καὶ μάλιστα λέγει ὅτι ὁ ἄνθρωπος, ποὺ διακρίνεται ἀπὸ τέτοιες ἐκδηλώσεις, «τῆς ἐκείνων ἀλογίας γέγονεν ἀλογώτερος».
.               Σὲ ὁμιλία του σὲ Ψαλμὸ τοῦ Δαυΐδ ἀναφέρεται σὲ πολλὰ πάθη, ποὺ σκοτίζουν τοὺς ἀνοήτους καὶ δὲν μποροῦν νὰ δοῦν τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Ὡς πρῶτο πάθος ὀνομάζει τὸ φιλήδονο, δεύτερο τὴν ἄνοια καὶ τὸ διεστραμμένο τῆς γνώμης, τρίτο ὅτι δὲν γνωρίζουν τί εἶναι καλὸ καὶ τί εἶναι κακὸ καὶ ἔχουν ἐσφαλμένη κρίση γιὰ τὰ πράγματα, τὸ τέταρτο ὅτι δὲν σκέπτονται καθόλου τὰ ἁμαρτήματά τους, τὸ πέμπτον ὅτι ὑφίσταται μεγάλη ἀπόσταση μεταξὺ τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἀνθρώπων καὶ τὸ ἕκτον τὸ ὅτι δὲν θέλει ὁ Θεὸς νὰ φανερώνη ὅλα παντοῦ. Προφανῶς τὰ τελευταῖα δὲν εἶναι πάθη μὲ τὴν ἔννοια ποὺ ἐμεῖς τὰ χαρακτηρίζουμε, ἀλλὰ δείχνει τὴν ἀκαταστασία τοῦ ἀνθρώπου νὰ δεχθῆ τὴν ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ.
.               Τὰ πάθη, κατὰ τὸν ἅγιο Ἰωάννη τὸν Χρυσόστομο, ρρωσταίνουν τν λο νθρωπο κα φυσικ ατ χει κα κοινωνικς συνέπειες. Τὰ πάθη εἶναι ἀσθένειες τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος. Χρησιμοποιεῖ πολλὲς εἰκόνες γιὰ νὰ δείξη τὶς συνέπειες τῶν παθῶν. Τὰ πάθη εἶναι χειρότερα ἀπὸ τοὺς δημίους καὶ καταξηραίνουν τὴν ψυχή, εἶναι τύραννοι, καθιστοῦν τὸν ἄνθρωπο δοῦλο κλπ.
.               Οἱ χαρακτηρισμοὶ αὐτοὶ τῶν παθῶν δείχνουν καὶ τὸ τί προξενοῦν στὸν ἄνθρωπο. Θὰ ὑπενθυμίσουμε μερικὲς καταστάσεις, ὅπως τὶς συναντοῦμε στὰ ἔργα τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου. Τὰ πάθη προκαλοῦν ταραχὴ καὶ σύγχυση, διαστρέφουν τὰ πάντα καὶ καταστρέφουν τὴν ὁδὸ τοῦ ἀνθρώπου, ἐκδιώκουν τὴν εἰρήνη καὶ τὸν ὕπνο, δημιουργοῦν ἀφόρητη θλίψη. Κάθε πάθος εἶναι «ὠμὸν καὶ τυραννικὸν καὶ ἀκόρεστον» καὶ δὲν παύει νὰ μᾶς κατατρώγη κάθε ἡμέρα, θολώνει τὸν ὀφθαλμὸ τοῦ ἀνθρώπου μὲ ἀποτέλεσμα νὰ χάνη τὴν ἀρετή, δὲν ἀντέχει ὁ ἄνθρωπος στὰ ὑψηλὰ καὶ μεγάλα, ἀποκάμνει καὶ χάνει τὸ θάρρος, τείνει πρὸς τὸν ὕπνο καὶ τὴν ραθυμία καὶ χάνει τὰ ἐνδιαφέροντα γιὰ τὴν ἀρετὴ καὶ τὴν ζωὴ ποὺ προέρχεται ἀπὸ αὐτήν. Ἡ ἐμπαθὴς ψυχὴ δὲν μπορεῖ νὰ δῆ καὶ νὰ πράξη κάτι γενναῖο καὶ πάσχει ἀπὸ ἀμβλυωπία. Τὰ πάθη ἀνάβουν μεγάλη φωτιὰ στὴν ψυχή, ὅπως γίνεται μὲ τὸ πῦρ ποὺ πυρπολεῖ τὸ δάσος. Γενικά, τὰ πάθη ἀρρωσταίνουν τὸν ἄνθρωπο, γι᾽ αὐτό, ὅπως λέγει, «ἐὰν ἀφῇς εἰς ἀμετρίαν ἐξελθεῖν, νοσήματα γίνεται,…».
.               Γράφει ἐπανειλημμένως γιὰ τὴν ἀξία τῆς ἡσυχίας. Ὅταν κάνη λόγο γιὰ ἡσυχία, ἐννοεῖ τὴν ἡσυχία τοῦ λογικοῦ, τῆς καρδιᾶς καὶ τοῦ τόπου, δηλαδὴ τὴν ἡσυχία ψυχῆς καὶ σώματος.
.               Πέρα ἀπὸ τὴν ἐπισήμανση τῶν κακῶν ποὺ προξενοῦν τὰ πάθη ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος σὲ πολλὰ κείμενά του ὑποδεικνύει καὶ τὸν τρόπο τῆς θεραπείας. Ἐνδεικτικὰ θὰ παρουσιασθοῦν μερικοὶ τρόποι.
.               Στὰ κείμενά του ὁμιλεῖ γιὰ τὴν μεγάλη ἀξία τῆς νήψεως στὸν πόλεμο γιὰ τὰ πάθη τοῦ σώματος ποὺ θὰ ἔχη συνέπεια στὴν θεραπεία τῶν νοσημάτων τῆς ψυχῆς, γιὰ τὸν ὀρθὸ λογισμό, τὴν μελέτη τῆς Ἁγίας Γραφῆς καὶ τοὺς βίους τῶν ἁγίων καὶ πρὸ παντὸς τὴν ἐνέργεια τῆς Χάριτος τοῦ Παναγίου Πνεύματος. Ἑρμηνεύοντας τὴν ἐπὶ τοῦ Ὄρους ὁμιλία τοῦ Χριστοῦ ἀναφέρεται στὸν τρόπο τῆς θεραπείας τῶν παθῶν τοῦ θυμοῦ, τῆς ἐπιθυμίας περὶ τὰ σώματα, περὶ τὰ χρήματα, περὶ τὴν δόξα, περὶ τὸν παρόντα βίο. Μὲ πολὺ ὡραῖο τρόπο διδάσκει τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο θεραπεύεται τὸ πάθος τῆς φιλαργυρίας.
.               Σὲ κάποια ὁμιλία του προσδιορίζει τὸν ἀποτελεσματικότερο τρόπο θεραπείας τῶν παθῶν. Κατ᾽ ἀρχὰς ὁ ἄνθρωπος πρέπει νὰ αἰσθάνεται «καὶ τὸν θυμὸν θηρίον εἶναι». Ἔπειτα, πρέπει νὰ αἰσθάνεται ὅτι οὔτε τὸ λιοντάρι καὶ ἡ ἔχιδνα μποροῦν νὰ κατασπαράξουν τὰ σπλάχνα μας, ὅπως τὸ κάνει ὁ θυμός. Καὶ προτείνει ὡς φάρμακα θεραπείας «τὸ τίμιον αἷμα τοῦ Χριστοῦ», ὅταν κανεὶς τὸ λαμβάνη μὲ παρρησία, τὴν ἀκρόαση τῶν θείων Γραφῶν μὲ ἀκρίβεια, τὴν ἐλεημοσύνη ποῦ θὰ συνοδεύη τὴν ἀκρόαση αὐτή. Μὲ τοὺς τρόπους αὐτοὺς «δυνήσεται νεκρωθῆναι τὰ λυμαινόμενα τὴν ψυχὴν ἡμῶν πάθη». Ὅσο ἔχουμε τὰ πάθη, δὲν εἴμαστε καλύτερα ἀπὸ τοὺς νεκρούς, ἐνῶ, ὅταν θεραπεύσουμε τὰ πάθη, τότε μόνον μποροῦμε νὰ ζήσουμε. Καὶ παραγγέλλει: «Κἂν μὴ φθάσωμεν αὐτὰ ἀποκτείναντες ἐνταῦθα, ἐκεῖ πάντως ἡμᾶς ἀποκτενεῖ», ἀλλὰ μᾶλλον θὰ ὑποστοῦμε καὶ ἐδῶ τὴν τιμωρία.
.           Στὶς ὁμιλίες του βλέπουμε μιὰ ὁλόκληρη διδασκαλία γιὰ τὰ πάθη, τὰ ἀποτελέσματά τους καὶ τὸν τρόπο θεραπείας τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ αὐτά.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/11/01/νηπτικὰ-στοιχεῖα-ἀπὸ-τὴν-διδασκαλί5/

, , , , ,

Σχολιάστε

ΝΗΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ–3 «Γνωρίζει πολὺ καλὰ τὸ τί δημιουργοῦν οἱ λογισμοί, ἀλλὰ καὶ πῶς μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος νὰ ἐλευθερωθῆ ἀπὸ αὐτούς».

Νηπτικ στοιχεα
π τν διδασκαλία το γίου ωάννου το Χρυσοστόμου [Γ´]

Τοῦ Μητροπολίτου Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου

Α´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/10/08/νηπτικὰ-στοιχεῖα-ἀπὸ-τὴν-διδασκαλί/

Β´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/10/14/νηπτικὰ-στοιχεῖα-ἀπὸ-τὴν-διδασκαλί2/

β) Λογισμοὶ

.               Οἱ νηπτικοὶ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας θεωροῦν τὴν προσβολὴ ποὺ γίνεται μὲ τοὺς λογισμοὺς ὡς ἀρχὴ τῆς ἁμαρτίας. Λέγονται λογισμοὶ γιατί, ὅπως προαναφέραμε, πρέπει νὰ εὐρίσκωνται στὴν λογικὴ τοῦ ἀνθρώπου καὶ νὰ μὴ κατέρχωνται στὴν καρδιά. Μὲ τοὺς λογισμοὺς ἡ ἁμαρτία προσβάλλει τὸν ἄνθρωπο καὶ ἀπὸ τοὺς λογισμούς, ὅταν δὲν ἀντιμετωπίζωνται σωστά, γεννᾶται ἡ ἐπιθυμία καὶ ἀκολουθεῖ ἡ διάπραξη τῆς ἁμαρτίας.
.               Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος γνωρίζει πολὺ καλὰ τὸ τί δημιουργοῦν οἱ λογισμοί, ἀλλὰ καὶ πῶς μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος νὰ ἐλευθερωθῆ ἀπὸ αὐτούς.
.               Σὲ μιὰ ὁμιλία του κάνει λόγο γιὰ τὴν διαφορὰ μεταξὺ τῶν λογισμῶν. Ὅπως στὴν ἐκτεταμένη καὶ εὐρύχωρη γῆ ὑπάρχουν πολλὰ ζῶα, ἄλλα ἀπὸ αὐτὰ εἶναι ἡμερότερα καὶ ἄλλα ἀγριότερα, τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ μὲ τοὺς λογισμοὺς στὸ πλάτος τῆς ψυχῆς, «οἱ μὲν εἰσιν ἀλογώτεροι καὶ κτηνώδεις, οἱ δὲ θηριωδέστεροι καὶ ἀγριώτεροι». Ἐπίσης, ὑπάρχουν καὶ λογισμοὶ πού, ἐνῶ ἐκ φύσεως εἶναι ἐχθροί, ἐν τούτοις περιβάλλονται «δορὰν προβάτων».
.               Τὰ πάθη προκαλοῦν ταραχὴ καὶ σύγχυση, διαστρέφουν τὰ πάντα καὶ καταστρέφουν τὴν ὁδὸ τοῦ ἀνθρώπου, ἐκδιώκουν τὴν εἰρήνη καὶ τὸν ὕπνο, δημιουργοῦν ἀφόρητη θλίψη.
.               Οἱ λογισμοὶ δημιουργοῦν μεγάλη ταραχὴ στὴν ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου. Ἂν ὁ ἄνθρωπος ἔχη ἐξωτερικὴ εἰρήνη, ἀλλὰ μέσα του γεννιέται ταραχὴ καὶ ζάλη ἀπὸ τοὺς λογισμούς, τότε «οὐδὲν ὄφελος τῆς ἔξωθεν εἰρήνης». Συσχετίζει ὁ ἅγιος τὴν κυοφορία καὶ τὶς ὠδίνες τῆς ἐγκύου γυναικὸς μὲ τὴν ψυχὴ ποὺ κυοφορεῖ καὶ τίκτει τοὺς λογισμοὺς καὶ βρίσκει ὀδυνηρότερη τὴν δεύτερη περίπτωση. Στὸν ἄνθρωπο ποὺ μηχανορραφεῖ «σήμερον οὗτος κατεβλήθη ὁ λογισμός, καὶ πάλιν αὔριον ἕτερος καὶ μύριαι μεταβολαὶ τῶν πονηρῶν τούτων πραγμάτων, καὶ καθ᾽ ἑκάστην ἡμέραν συλλήψεις καὶ ὠδίνες διαφθείρουσαι τὴν ταῦτα τίκτουσαν διάνοιαν».
.               Ὡς πνευματικὸς ἰατρὸς ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος δὲν ἀρκεῖται στὴν διάγνωση, ἀλλὰ προχωρεῖ καὶ στὴν θεραπεία τοῦ προβλήματος ποὺ δημιουργοῦν οἱ λογισμοί. Ἀπαντώντας στὴν ἔνσταση μερικῶν ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ κυριαρχήσουμε στοὺς λογισμοὺς λέγει ὅτι, ἀφοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξουσιάσουμε καὶ νὰ ἡμερώσουμε τὰ λιοντάρια, δὲν πρέπει νὰ ἀμφιβάλλουμε ὅτι μποροῦμε νὰ μεταβάλλουμε τὴν θηριωδία τοῦ λογισμοῦ σὲ ἡμερότητα. Αὐτὸ μπορεῖ νὰ γίνη, γιατί στὰ θηρία ἡ ἀγριότητα ὑπάρχει κατὰ φύση καὶ τὸ ἥμερο παρὰ φύση, ἐνῶ στὸν ἄνθρωπο κατὰ φύση εἶναι τὸ ἥμερο καὶ παρὰ φύση τὸ ἄγριο καὶ θηριῶδες.
.               Στὰ κείμενά του συναντοῦμε καὶ διαφόρους τρόπους θεραπείας τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τοὺς λογισμούς. Γράφει ὅτι ἄλλοι ἀπὸ τοὺς λογισμοὺς δὲν φθάνουν στὴν ψυχή, ἂν τὴν περιφράξουμε μὲ ἀσφάλεια ἄλλοι γεννιῶνται μέσα μας καὶ βλαστάνουν ὅταν εἴμαστε ράθυμοι, ἀλλὰ ἂν τοὺς προλάβουμε τότε πνίγονται ταχέως καὶ καταχωνιάζονται, ἄλλοι γεννιῶνται καὶ μεγαλώνουν καὶ γίνονται πράξεις, ποὺ διαφθείρουν ὅλη τὴν ὑγεία τῆς ψυχῆς, ὅταν ζοῦμε μὲ ραθυμία. Στὴν συνέχεια, ὡς πνευματικὸς ἰατρός, ὑποδεικνύει καὶ τὸν τρόπο θεραπείας, δηλαδὴ «τὸ μακάριον μήτε ὅλως δέξασθαι τὸν πονηρὸν λογισμόν». Τὸ ἑπόμενο «μακάριον» εἶναι, ἐὰν εἰσῆλθαν οἱ λογισμοὶ στὴν ψυχή, νὰ τοὺς ἀπωθήσουμε ταχέως καὶ νὰ μὴ τοὺς ἐπιτρέψουμε νὰ ἐνδιατρίψουν πολὺ μέσα ἐκεῖ, ὥστε νὰ μὴ κάνουν πονηρὴ βοσκή. Ἐὰν καὶ αὐτὸ δὲν τὸ κατορθώσουμε, τότε γιὰ τὴν παραμυθία τῆς ραθυμίας ἔχουν κατασκευασθῆ ἀπὸ τὴν φιλανθρωπία καὶ τὴν ἀγαθότητα τοῦ Θεοῦ πολλὰ φάρμακα γιὰ τὰ τραύματα ποὺ δημιουργοῦν οἱ λογισμοί.
.               Ἀπὸ τὰ λίγα αὐτὰ χωρία φαίνεται ὅτι ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος εἶναι γνώστης τῆς ἐσωτερικῆς ἐργασίας ποὺ γίνεται στὸ λογιστικὸ μέρος τῆς ψυχῆς καὶ γνωρίζει τοὺς τρόπους θεραπείας τοῦ ἐσωτερικοῦ αὐτοῦ «χώρου». Πρόκειται γιὰ διδασκαλία του πρὸς τοὺς Χριστιανοὺς τοῦ ποιμνίου του.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ: ΝΗΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ–4 «Τὰ πάθη προκαλοῦν ταραχὴ καὶ σύγχυση, διαστρέφουν τὰ πάντα καὶ καταστρέφουν τὴν ὁδὸ τοῦ ἀνθρώπου, ἐκδιώκουν τὴν εἰρήνη καὶ τὸν ὕπνο, δημιουργοῦν ἀφόρητη θλίψη».

, , , ,

Σχολιάστε

ΝΗΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ–2 «Οἱ Χριστιανοὶ πρέπει νὰ γνωρίζωνται “οὐκ ἀπὸ τοῦ τόπου, ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ τρόπου” τῆς ζωῆς τους.»

Νηπτικ στοιχεα
π τν διδασκαλία το γίου ωάννου το Χρυσοστόμου [B´]

Τοῦ Μητροπολίτου Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου

Α´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/10/08/νηπτικὰ-στοιχεῖα-ἀπὸ-τὴν-διδασκαλί/

.               Ἑρμηνεύοντας τὸ ἀποστολικὸ χωρίο «ὅτι καθὼς περισσεύει τὰ παθήματα τοῦ Χριστοῦ εἰς ἠμᾶς, οὕτω διὰ Χριστοῦ περισσεύει καὶ ἡ παράκλησις ἠμῶν» (Β’ Κόρ. α’, 5), κάνει λόγο γιὰ τὴν συμμετοχή μας στὰ παθήματα τοῦ Χριστοῦ. Καὶ ἐρωτᾶ: «τί γὰρ ἤδιον τοῦ τῷ Χριστῷ με γίνεσθαι κοινωνόν;». Ἐπίσης λέγει ὅτι δὲν εἶναι τίποτε ἰσοδύναμο καὶ καλύτερο ἀπὸ τὸ νὰ μαστιγώνεται κανεὶς μὲ τὸν Χριστὸ καὶ νὰ θλίβεται γιὰ τὴν εὐσέβεια. Καὶ καταλήγει ὅτι κανένας δὲν μπορεῖ νὰ γίνη κοινωνὸς τοῦ Χριστοῦ τρυφώντας καὶ καθεύδοντας καὶ ἀναπίπτοντας, ζώντας τὴν φιλήδονη καὶ παραλυμένη ζωή, ἀλλὰ γίνεται κοινωνὸς τοῦ Χριστοῦ ἐκεῖνος ποῦ περνᾶ θλίψη καὶ πειρασμὸ καὶ ὁδεύει τὴν στενὴ ὁδό.
.               Ἀναλύοντας τὸ ἀποστολικὸ χωρίο ποὺ ἀναφέρεται στοὺς Χριστιανούς, οἱ ὁποῖοι, ἐνῶ ἔχουν βαπτισθῆ, ἐν τούτοις εἶναι «ἐχθροὶ τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ» (Φιλ. γ´, 18), κάνει λόγο γιὰ ἐκείνους ποὺ ὑποκρίνονται ὅτι ἀνήκουν στὸν Χριστιανισμὸ καὶ ζοῦν μὲ ἄνεση καὶ τρυφή. Μιὰ τέτοια ζωὴ εἶναι «ἐναντίον τῷ σταυρῷ». Τὸ νὰ ζητᾶ κανεὶς ἄνεση καὶ ἀνάπαυση εἶναι «ἀνάρμοστον καὶ ἀλλότριον Χριστιανοῦ», καθὼς ἐπίσης τὸ νὰ προσκολλᾶται κανεὶς στὴν παροῦσα ζωὴ εἶναι ἀλλότριο στὴν ἐπαγγελία καὶ τὴν στρατολογία. Ὅσοι ζοῦν κατ᾽ αὐτὸν τὸν τρόπο «κἂν λέγωσιν εἶναι τοῦ Χριστοῦ, ἀλλ᾽ ὡς ἐχθροί εἰσι τοῦ σταυροῦ». Ἐρωτᾶ: «ὁ Δεσπότης σου ἐσταυρώθη, καὶ σὺ ἄνεσιν ζητεῖς; ὁ Δεσπότης σου προσηλώθη, καὶ σὺ τρυφᾶς; καὶ ποῦ ταῦτα στρατιώτου γενναίου;». Καὶ μὲ ἀπόλυτο τρόπο γράφει: «εἰ φιλεῖς τὸν Δεσπότην σου, τὸν θάνατον ἀπόθανε τὸν ἐκείνου» καὶ ὅποιος εἶναι φίλος τῆς τρυφῆς καὶ τῆς ἐνταῦθα ἀσφαλείας, «ἐχθρός ἐστι τοῦ σταυροῦ».
.               Τὴν ἴδια προοπτικὴ συναντοῦμε καὶ στὴν ἑρμηνεία τοῦ ἀποστολικοῦ χωρίου «Χριστῷ συνεσταύρωμαι ζῶ δὲ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστὸς» (Γαλ. β´, 20). Ἑρμηνεύει ὅτι ὁ Ἀπόστολος Παῦλος μὲ τὸ «Χριστῷ συνεσταύρωμαι» ἐννοεῖ τὸ Μυστήριο τοῦ Βαπτίσματος καὶ μὲ τὸ «ζῶ δὲ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστὸς» ἐννοεῖ «τὴν μετὰ ταῦτα πολιτείαν, δι᾽ ἧς νεκροῦται ἡμῶν τὰ μέλη». Ἡ ὅλη ζωὴ τοῦ Χριστιανοῦ εἶναι σταυρικὴ ζωὴ καὶ ὁ βίος του εἶναι ἐσταυρωμένος βίος, διότι μόνον ἔτσι μπορεῖ κανεὶς νὰ κοινωνήση τῶν παθημάτων τοῦ Χριστοῦ, διαφορετικὰ εἶναι ἐχθρὸς τοῦ σταυροῦ.
.               Ἀπὸ αὐτὸ φαίνεται ὅτι ἡ σταυρικὴ ζωή, ποὺ δηλώνει τὴν νέκρωση τῶν παθῶν, καὶ ἡ κοινωνία μὲ τὸν ἀναστάντα Χριστὸ εἶναι εὐαγγελικὴ ζωὴ καὶ κοινὴ σὲ ὅλους τοὺς Χριστιανούς, μοναχοὺς καὶ ἐγγάμους, ποὺ ζοῦν στὸν κόσμο καὶ στὰ Μοναστήρια, Κληρικοὺς καὶ λαϊκούς. Σὲ πολλὰ κείμενά του κάνει λόγο γιὰ «ἑτέραν πολιτείαν» τὴν ὁποία πρέπει νὰ ζοῦν οἱ Χριστιανοί, γιὰ τὴν «καινὴν ζωὴν» ποῦ πρέπει νὰ τοὺς χαρακτηρίζη.
.               Οἱ Χριστιανοὶ πρέπει νὰ ζοῦν ἀσκητικὴ ζωὴ καὶ νὰ ἐκφράζουν αὐτὴν τὴν νέα ζωὴ ποὺ ἔφερε στὸν κόσμο ὁ Χριστός. Πρέπει νὰ εἶναι «ἀλλότριοι τοῦ παρόντος βίου», ὄχι μὲ τὴν ἔννοια νὰ φύγουν ἔξω ἀπὸ τὸν κόσμο, ἀλλὰ νὰ μένουν στὸν κόσμο καὶ νὰ δείχνουν στοὺς ἀπίστους «ὅτι εἰς ἑτέραν πολιτείαν ἑαυτοὺς μετέστησαν καὶ οὐδὲν κοινὸν ἔχουσι πρὸς τὴν γῆν καὶ τὰ ἐπὶ γῆς πράγματα». Ο Χριστιανο πρέπει ν γνωρίζωνται «οκ π το τόπου, λλ π το τρόπου» τς ζως τους. Ὁ πιστὸς δὲν πρέπει νὰ φαίνεται ὡς πιστὸς μόνον ἀπὸ τὸ Μυστήριο τοῦ Βαπτίσματος, «ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς ζωῆς τῆς καινῆς». Καὶ σὲ ἄλλο σημεῖο προτρέπει τοὺς Χριστιανούς: «Ἐπιδειξώμεθα τοίνυν καινὴν τινὰ ζωήν, ποιήσωμεν τὴν γῆν οὐρανόν», ὥστε οἱ εἰδωλολάτρες νὰ βλέπουν αὐτὴν τὴν καινὴν ζωὴ καὶ νὰ βλέπουν τὴν ἴδια τὴν εἰκόνα τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Δὲν τοὺς συνιστᾶ νὰ φεύγουν ἀπὸ τὶς κοινωνίες καὶ νὰ ἀνεβαίνουν στὰ ὄρη, ὅπως τὸ κάνουν οἱ μοναχοί, ἀλλὰ νὰ ζοῦν μέσα στὴν κοινωνία, τηρώντας τὶς ἐντολὲς τοῦ Χριστοῦ. «Οὐδὲν λέγω φορτικὸν οὐ λέγω, μὴ γάμει, οὐ λέγω, καταλίμπανε πόλεις καὶ ἀφίστασο πολιτικῶν πραγμάτων ἀλλ᾽ ἐν αὐτοῖς ὢν δεῖξον τὴν ἀρετήν».

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/10/17/νηπτικὰ-στοιχεῖα-ἀπὸ-τὴν-διδασκαλί3/

, , ,

Σχολιάστε

ΝΗΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ–1

Νηπτικ στοιχεα
π τν διδασκαλία το γίου ωάννου το Χρυσοστόμου [Α´]

Τοῦ Μητροπολίτου Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου 

.              Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, ὡς ἅγιος, ζοῦσε μέσα σὲ αὐτὸ τὸ «πνεῦμα» τῆς Ὀρθοδόξου Παραδόσεως. Στὶς ὁμιλίες του φαίνεται ὅτι κατηύθυνε τὸ ποίμνιό του μὲ τὸ ἀληθινὸ «πνεῦμα» τοῦ Εὐαγγελίου, μὲ τὴν ἀσκητικὴ ζωή, τὴν ὁποία καὶ ἐκεῖνος γνώρισε στὴν ἔρημο ἀπὸ τὴν μικρή του ἡλικία. Ἡ διδασκαλία τουη ἔχει πολλὰ στοιχεῖα νηπτικότητας καὶ γι᾽ αὐτὸ ἦταν κατ᾽ ἐξοχὴν κοινωνική. Μέχρι σήμερα ἡ διδασκαλία του ἔχει μεγάλη ἐπιρροή, θαυμάζουμε τὸν λόγο του, γιατί προέρχεται ἀπὸ μιὰ καθαρὴ καὶ ἐξαγιασμένη καρδιά, ποὺ εἶχε ἐλευθερωθῆ ἀπὸ κάθε πάθος καὶ ἀνθρώπινη ἰδιοτέλεια.
.              Στὴν εἰσήγηση αὐτὴ δὲν μποροῦν νὰ γίνουν εὐρύτερες ἑρμηνευτικὲς ἀναλύσεις, ἀλλὰ θὰ τονισθοῦν μερικὰ στοιχεῖα ἀπὸ τὴν νηπτικὴ διδασκαλία τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, ποὺ θὰ δείξουν, ὅπως νομίζω, ὅτι ὁ λόγος του ἐμπνεόταν ἀπὸ τὴν ἐσωτερικὴ ζωή του, τὴν νήψη ποὺ τὸν διέκρινε, τὴν μεγάλη ἀγάπη του πρὸς τὸν Θεό, γι᾽ αὐτὸ ἔχει καὶ μεγάλη διαχρονικὴ ἀξία καὶ σπουδαιότητα.

α) Ὁ Χριστιανὸς ὡς ἐσταυρωμένος καὶ ἀναστημένος

 .             Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος στὴν διδασκαλία του ἐκφράζει τὸ «πνεῦμα» τοῦ Εὐαγγελίου ποὺ περιέχει τοὺς λόγους τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν Ἀποστόλων, οἱ ὁποῖοι συνιστοῦν νὰ ζῆ ὁ Χριστιανὸς μὲ ἄσκηση, σύμφωνα μὲ τὸν νέο τρόπο ζωῆς ποὺ ἔφερε στὸν κόσμο ὁ Χριστός. Οἱ Χριστιανοὶ πρέπει νὰ σηκώνουν τὸν σταυρό, νὰ ζοῦν τὸ ἦθος τοῦ ἐσταυρωμένου Χριστοῦ. Ὁλόκληρος ὁ βίος τους πρέπει νὰ εἶναι ἐσταυρωμένος. Ἄλλωστε, αὐτὸ μᾶς ὑπενθυμίζει ὁ Χριστός: «ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἀκολουθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι» (Μάρκ. η´, 34, πρβλ. Ματθ. ιϛ´, 24 καὶ Λουκ. θ´, 23). Ὑπάρχουν πολλὰ χωρία τοῦ ἱεροῦ Χρυσοστόμου, στὰ ὁποῖα φαίνεται ποιὰ πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀληθινὴ ζωὴ τοῦ Χριστιανοῦ.
.              Τὸ νὰ ζητᾶ κανεὶς ἄνεση καὶ ἀνάπαυση εἶναι «ἀνάρμοστον καὶ ἀλλότριον Χριστιανοῦ», καθὼς ἐπίσης τὸ νὰ προσκολλᾶται κανεὶς στὴν παροῦσα ζωὴ εἶναι ἀλλότριο στὴν ἐπαγγελία καὶ τὴν στρατολογία.
.               Ἑρμηνεύοντας τὸ ἀποστολικὸ χωρίο «ὅτι καθὼς περισσεύει τὰ παθήματα τοῦ Χριστοῦ εἰς ἠμᾶς, οὕτω διὰ Χριστοῦ περισσεύει καὶ ἡ παράκλησις ἠμῶν» (Β’ Κόρ. α’, 5), κάνει λόγο γιὰ τὴν συμμετοχή μας στὰ παθήματα τοῦ Χριστοῦ. Καὶ ἐρωτᾶ: «τί γὰρ ἤδιον τοῦ τῷ Χριστῷ μὲ γίνεσθαι κοινωνόν;». Ἐπίσης λέγει ὅτι δὲν εἶναι τίποτε ἰσοδύναμο καὶ καλύτερο ἀπὸ τὸ νὰ μαστιγώνεται κανεὶς μὲ τὸν Χριστὸ καὶ νὰ θλίβεται γιὰ τὴν εὐσέβεια. Καὶ καταλήγει ὅτι κανένας δὲν μπορεῖ νὰ γίνη κοινωνὸς τοῦ Χριστοῦ τρυφώντας καὶ καθεύδοντας καὶ ἀναπίπτοντας, ζώντας τὴν φιλήδονη καὶ παραλυμένη ζωή, ἀλλὰ γίνεται κοινωνὸς τοῦ Χριστοῦ ἐκεῖνος ποῦ περνᾶ θλίψη καὶ πειρασμὸ καὶ ὁδεύει τὴν στενὴ ὁδό.

ΣYNEXIZETAI: https://christianvivliografia.wordpress.com/2013/10/14/νηπτικὰ-στοιχεῖα-ἀπὸ-τὴν-διδασκαλί2/

, ,

Σχολιάστε

ΜΙΑ ΛΥΤΡΩΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ (καὶ συγκλονιστικὴ μαρτυρία) ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ «Ὁ πόνος ὁ βαθὺς εἶναι λυτρωτικός. Σὰν καυτὸ σίδερο στὰ σωθικά σου, λιώνει τὸν ἐγωϊσμό σου. Ἀποτεφρώνει ἐπιθυμίες καὶ κοσμικὰ θέλω».

Μιὰ λυτρωτικὴ ἐμπειρία ἀπὸ τὴν ἀσθένεια τοῦ καρκίνου
Τοῦ Μητροπολίτου Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου

.                    Πρόσφατα διάβασα ἕνα συγκλονιστικὸ βιβλίο μὲ τίτλο «Ὑπόσχεση». Εἶναι γραμμένο ἀπὸ μιὰ μάνα (Μαρίνα Λασηθιωτάκη) ποὺ ἔζησε τὴν πενταετῆ περιπέτεια, σωματική, ψυχοθεραπευτική, λυτρωτική του γιοῦ της ποὺ ἔφυγε ἀπὸ τὸν κόσμο αὐτὸ ἀπὸ καρκίνο περίπου σὲ ἡλικία δεκαoκτῶ ἐτῶν. Εἶχε ὡριμάσει μαζὶ ὅλη ἡ οἰκογένεια στὸν πόνο καὶ ἀπὸ τὸν πόνο ἔζησαν τὴν πίστη, τὴν προσευχή, τὴν ἡσυχία, τὴν ἀγάπη, τὴν πραγματικὴ ἐλευθερία.
.                    Διάβασα τὸ βιβλίο αὐτὸ ἀπνευστὶ καὶ ἔμεινα ἄφωνος. Μοῦ τὸ ἔδωσε ἡ ἴδια ἡ μάνα-συγγραφεὺς μὲ ἀγάπη, γιατί, ὅπως μοῦ εἶπε καὶ ὅπως φαίνεται στὸ βιβλίο, βοηθήθηκε ἀπὸ τὰ βιβλία μου –καὶ κυρίως ἐκεῖνα ποὺ κάνουν λόγο γιὰ τὴν ὀρθόδοξη ψυχοθεραπεία– γιὰ νὰ ἀντιμετωπίση τὶς δυσκολίες. Ἦταν μιὰ ἄγνωστη σὲ μένα μέχρι τώρα ἀναγνώστρια τῶν βιβλίων μου, ποὺ ὠφελήθηκε ἀπὸ τὴν νηπτικὴ παράδοση τῆς Ἐκκλησίας γιὰ νὰ ἀπαντήση στὰ ἐρωτήματα, ὅπως γράφει: «Γιατί ὑπάρχουμε; Γιατί ζοῦμε, ἀφοῦ θὰ πεθάνουμε; Ποιό εἶναι τὸ νόημα τῆς ὕπαρξής μας; Ὑπάρχει Θεός; Εἶναι δεδομένη ἡ ὕπαρξή μας; Ἂν εἶναι δεδομένη, ἔχουμε ἐλευθερία βουλήσεως ἢ εἴμαστε περιορισμένοι; Πῶς συνδυάζεται ἡ ἐλευθερία μὲ τὴν ἀγάπη; Πῶς συνδέεται ἡ ἀτομικότητά μου μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους;».
.                    Ἡ μάνα-συγγραφεύς, ὅπως γράφεται στὸ σύντομο βιογραφικό της, «σπούδασε Ἀγγλικὴ καὶ Ἑλληνικὴ φιλολογία στὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν, πῆρε μέρος στὸν ἀντιδικτατορικὸ ἀγώνα τῆς ἐποχῆς, ἐνῶ μετὰ τὴν μεταπολίτευση ἐντάχθηκε σὲ κόμμα τῆς ἀριστερᾶς». Κυρίως ἐκεῖνο ποὺ μᾶς ἐνδιαφέρει ἐδῶ εἶναι ὅτι πέρασε μὲ τὸν γιό της Βανῆ-Μίνω μέσα ἀπὸ ὅλους τοὺς σταθμοὺς ὡρίμανσης ψυχολογικῆς καὶ πνευματικῆς.
.                    Στὴν εἰσαγωγὴ τοῦ βιβλίου παρουσιάζεται μιὰ συνοπτικὴ περιγραφὴ τῆς πνευματικῆς ὡρίμανσης τοῦ γιοῦ καὶ τῆς μάνας καὶ ἡ ἀνακάλυψη τῆς ἐσωτερικῆς προσευχῆς καὶ τοῦ ἔσω ἀνθρώπου. Στὰ δὲ κεφάλαια ποὺ ἀκολουθοῦν τὴν κοίμηση τοῦ Βανῆ, γίνεται ἀνάλυση τῶν ἐπὶ μέρους καταστάσεων ποὺ βίωσαν μάνα καὶ γιός, ὅπως «ἡσυχία», «ἀγάπη, ἐλευθερία», «ὁ πόνος», «γιατί νὰ ὑπάρχουμε», «ἡ ταπείνωση». Μὲ πολὺ ὡραῖο τρόπο, κυρίως ἐμπειρικό, θίγονται θέματα κοινωνικά, ὑπαρξιακά, πνευματικά, θεολογικά. Ὅλα αὐτὰ γράφονται μὲ ἕναν φιλοσοφικὸ καὶ θεολογικὸ λόγο. Ἡ στενότητα τοῦ ἐρωτήματος ποὺ βασάνιζε τὴν μάνα μετὰ τὴν κοίμηση τοῦ παιδιοῦ της «ἀνυπαρξία ἢ ὕπαρξη;», «νὰ ζῆ κανεὶς ἢ νὰ μὴ ζῆ;», τελικὰ ἀνοίχτηκε στὴν θεολογία τῆς ἀγάπης καὶ τῆς ἐλευθερίας.

.                    Πάντως μάνα καὶ γιὸς πέρασαν μέσα ἀπὸ τὸν σωματικό, ψυχολογικὸ καὶ ὑπαρξιακὸ πόνο, μέσα ἀπὸ τὴν διαδικασία τοῦ φθαρτοῦ σώματος στὸ νοσοκομεῖο, ἀπὸ τὴν ποτυχία τς ψυχολογίας κα τς ομανιστικς ψυχοθεραπείας ν ντιμετωπίσουν ναν τοιμοθάνατο, φο «δν μπορον ν καταλάβουν τί χει νάγκη τοιμοθάνατος», μέσα ἀπὸ τὴν φιλοστοργία, ἀλλὰ πέρασαν καὶ μέσα ἀπὸ τὴν νοερὰ προσευχή, τὴν ἐνεργοποίηση τῆς νοερᾶς ἐνεργείας, τὴν νηπτικὴ ὀρθόδοξη ἡσυχία, τὴν ἀνάγνωση ἡσυχαστῶν Πατέρων, τὴν παράδοση τοῦ ἑαυτοῦ τους στὸν Θεό, τὴν μετάνοια, τὴν μεταποίηση τοῦ πόνου σὲ ἀγάπη, ταπείνωση, ἐλευθερία καὶ πολλὰ ἄλλα.
.                    Τὸ ἐκπληκτικὸ αὐτὸ δίδυμο μάνας – παιδιοῦ μὲ τὴν εὐγενική, εὐαίσθητη καὶ νηφάλια παρουσία τοῦ πατέρα, ἔζησε σημαντικὲς ἐσωτερικὲς καταστάσεις, ὅπως περιγράφονται στὸ βιβλίο.
.                    Τὸ παιδὶ εἶχε ἔντονα ὑπαρξιακὰ ἐρωτήματα, ὅταν ἦταν ἀκόμη 10 χρονῶν –πρὶν ἀρρωστήσει. Καθὼς ἦταν ἀνάσκελα ξαπλωμένο στὸ γρασίδι, μεσάνυκτα μὲ ἀστροφεγγιὰ εἶπε: «Ἐγὼ ἐκεῖ ψηλὰ θὰ πάω νὰ ζήσω». Σὲ διάλογο μὲ τὴν μάνα του εἶπε: «Ὄχι, ρὲ μαμά, ἐκεῖ εἶναι τὸ σπίτι μου». Σὲ ἡλικία 14 ἐτῶν, μόλις ἔμαθε ὅτι ἔχει καρκίνο, ρώτησε: «Τί γίνεται μετὰ τὸν θάνατο; ἡ ζωὴ σταματᾶ ἐδῶ;». Ἄλλοτε: «Μαμά, παρακάλα τὴν Παναγία». Σὲ δύσκολη στιγμὴ τῆς ἀρρώστιας ἔγινε ὁ διάλογος: «–Τί κάνουμε τώρα; –Προσευχή, γιέ μου, προσευχή». Καὶ σημειώνει ἡ μάνα: «Ὁ Μίνως ἀκολούθησε τὶς ὁδηγίες τῆς μάνας του, ἀλλὰ πῆγε πιὸ μακριά. Ἀνακάλυψε τὸν ἐσωτερικὸ ὑπερβατικὸ ἄνθρωπο μέσα του».

 .                    Εἶναι καὶ μιὰ μαρτυρία γιὰ τὸ πῶς ἐφαρμόζεται στὴν πράξη ἡ νηπτικὴ παράδοση τῆς Ἐκκλησίας, ἡ ὑπομονή, ἡ ἡσυχία καὶ ἡ νοερὰ προσευχή, ἡ λεγομένη «Ὀρθόδοξη Ψυχοθεραπεία» σὲ δύσκολες καταστάσεις, ὅπως εἶναι ἡ ἀσθένεια τοῦ καρκίνου, ἡ προθανάτια αὐτὴ ἐμπειρία.
.                    Σὲ ἕναν ἄλλο συγκλονιστικὸ διάλογο ὁ Βανῆς-Μίνως εἶπε, ὅπως τὸ κατάλαβε ἡ μητρικὴ καρδιά: «Ἐγὼ σὲ αὐτὸν τὸν πλανήτη… δὲν ἔχω θέση πιά. Πάω γιὰ ἄλλο». Καὶ ὅταν στὴν τελευταία τάξη τοῦ Λυκείου μιὰ καθηγήτρια ρωτοῦσε τὰ παιδιά: «Τί ἐπιθυμεῖτε τώρα μὲ τὴν ἀποφοίτησή σας; Ποιὰ τὰ σχέδιά σας;», καὶ τὰ παιδιὰ ἔδιναν τὶς ἀπαντήσεις τους, ὁ Μίνως ἀπάντησε λιτά: «Ἕναν ἀνώδυνο θάνατο», καὶ «ἡ τάξη ἔμεινε ἄναυδη». Τότε βρισκόταν στὸ τελευταῖο στάδιο τῆς ἀσθενείας του καὶ προετοιμαζόταν γιὰ τὴν ἀναχώρησή του ἀπὸ τὸν κόσμο αὐτόν.
.                    Τὸ πέρασμα μέσα ἀπὸ τὴν δοκιμασία τοῦ καρκίνου δὲν ἦταν εὔκολο. Ἀλλὰ ἐκεῖνος εἶχε ἕνα ἠρωϊκὸ πνεῦμα. Ἀντιμετώπιζε τὶς δυσκολίες μὲ χιοῦμορ, συμμετεῖχε στὶς ἐξετάσεις τοῦ Σχολείου καὶ μετὰ ἀπὸ ἀκτινοθεραπεῖες, ἔγραφε στὸ laptop, ἄκουγε μουσική, ἔστησε μὲ φίλο του ἐρασιτεχνικὸ radio καὶ ἔκαναν ἐκπομπές, ἔγραψε σενάρια καὶ γύριζε ἐρασιτεχνικὰ φιλμάκια, συμμετεῖχε στὴν ἐκδρομὴ τῆς Γ´ Λυκείου στὴν Σαντορίνη ἕνα μήνα πρὶν φύγει ἀπ’ τὸν κόσμο αὐτόν, ἔψαχνε περιβαλλοντικὰ θέματα, ἔπαιζε bowling στὴν Γλυφάδα. Γενικά, ἦταν δημιουργικὸς ἄνθρωπος, δὲν διακρινόταν ἀπὸ ἀδράνεια. Ὑπῆρχε περίπτωση ποὺ λύγιζε, «πάλευε μὲ τὸν πόνο του καὶ ἦταν οἱ ὧρες ποὺ δὲν ἤθελε οὔτε τὴν μάνα του νὰ βλέπει καὶ αὐτὴ τρελαινόταν. Ἀνησυχοῦσε, δὲν καταλάβαινε, δὲν ἤξερε τί νὰ κάνει. Μόνο προσευχή». Περισσότερο ζοῦσε μὲ ἡσυχία καὶ προσευχή.

.                    Ἡ προτελευταία καὶ τελευταία ἡμέρα τῆς ζωῆς του διακρινόταν ἀπὸ τὴν λιτότητα, τὴν ἁπλότητα, τὴν πίστη καὶ τὸν συγκλονισμό. Τὸ παιδὶ ἐξέφρασε τὴν ἐπιθυμία: «Γίνεται νὰ μᾶς φέρουνε ἀπὸ τὸ Ἅγιον Ὄρος λίγο κρασὶ καὶ λίγο ψωμί;». Ὅταν τὸ διαβεβαίωσαν ὅτι θὰ πραγματοποιηθῆ ἡ ἐπιθυμία του, εἶπε: «Νὰ δεῖς ποὺ ὅλα θὰ τελειώσουν ὄμορφα, μαμά». Ἔπειτα, ὁ πατέρας του διάβαζε τὸν βίο τοῦ ἁγίου Σεραφεὶμ τοῦ Σαρώφ, ὅπως ἐκεῖνος τὸ εἶχε ζητήσει.

.           Μέσα στοὺς πόνους τοῦ Μίνου ἔγινε ὁ ἑξῆς διάλογος:

«–Μαμά τί ἄλλο κάνουμε;
–Προσευχή, καμάρι μου, προσευχή.
–Ποιά ἀπ’ ὅλες;
–Ὅποια θές. Πὲς τὸ Πάτερ ἡμῶν ἢ ἁπλῶς τὸ Κύριε ἐλέησόν με.
Κείτονταν ἡμέρες χωρὶς μορφασμοὺς ἀπὸ τοὺς πόνους μὲ κλειστὰ μάτια. Ἡ μάνα τοῦ κράτησε τὸ χέρι του καὶ προσευχόταν κι αὐτή».
.                    Μέσα σὲ μιὰ τέτοια συγκινητική, ἤρεμη καὶ βαθειὰ χριστιανικὴ οἰκογενειακὴ ἀτμόσφαιρα, σὲ νοσοκομεῖο τῆς Γερμανίας ὁ Βανῆς-Μίνως ἔφυγε ἀπὸ τὸν κόσμο αὐτὸν καὶ πορεύθηκε σὲ ἐκεῖνον ποὺ ποθοῦσε ἀπὸ τὴν μικρή του ἡλικία.
.                    Ἔμεινα ἄφωνος διαβάζοντας αὐτὸ τὸ συγκλονιστικὸ βιβλίο, συγκινήθηκα βαθειά. Μόλις τελείωσα τὴν ἀνάγνωση, τηλεφώνησα σὲ αὐτὴν τὴν μάνα καὶ τῆς εἶπα: «Εἶσαι ἠρωΐδα μάνα. Ἦταν τυχερὸς ὁ Βανῆς ποὺ εἶχε μιὰ τέτοια μάνα». Καὶ ἐκείνη μὲ ταπείνωση ἀπάντησε ἀφοπλιστικά: «Ἐγὼ εἶμαι τυχερὴ ποὺ εἶχα τέτοιο γιό».
.                    Ἡ ἴδια γράφει στὸν πρόλογο τοῦ βιβλίου: «Ἄθελά μου, ἐντελῶς μηχανιστικὰ ἀπὸ τὴν δική μου πλευρά, τοῦ ἔστρεψα τὴν προσοχὴ στὴν προσευχή. Ἔτσι, ὅπως θὰ ἔκανε ἡ μάνα μου. Προσευχὴ γιὰ νὰ τιθασσεύσει θεραπευτικὰ τὸν ἀβάσταχτο πόνο. Καὶ τότε ὁ πόνος ἄρχισε νὰ δουλεύει θεραπευτικὰ γιὰ τὴν ψυχὴ τοῦ Βανῆ, ἐνῶ ἐμένα ἀπειλοῦσε νὰ μὲ συνθλίψει. Ὁ πόνος, ἂν δὲν σὲ καταστρέψει, θὰ σὲ ἀναστήσει». Ἀλλὰ ἐπειδὴ ἦταν ἡρωΐδα μάνα, ὁ πόνος θεράπευσε τὸν γιό της, ἀνέστησε καὶ τὴν ἴδια. Ἐκείνη ἔχει τὸ θάρρος νὰ γράψη στὸν πρόλογο τοῦ βιβλίου: «Γιέ μου, σ᾽ εὐχαριστῶ». Καὶ ἐκεῖνος θὰ προσεύχεται γιὰ τὴν μάνα του ποὺ τὸν εὐεργέτησε.
.                    Ἐνῶ τὸ παρελθὸν τῆς μάνας αὐτῆς ἦταν ἀριστερό, τὴν διακατεῖχε ἡ ἀναζήτηση τῆς Ἀλήθειας. Αὐτὸ φαίνεται ἀπὸ ὅσα γράφει συνοπτικὰ γιὰ τὸν Camus μὲ τὸν φιλελεύθερο οὐμανισμό του: «Ἐξεγείρομαι, ἄρα ὑπάρχω», γιὰ τὸν Sartre ποὺ εἶναι διχασμένος «πάντα ἀνάμεσα στὸν ὑπαρξισμὸ καὶ τὸν Μαρξισμό, καταλήγει σὲ μιὰ παραδοχὴ τῆς ἐλευθερίας, ὅπως τὴν ἐννοοῦσε ὁ ἴδιος» γιὰ τοὺς ὑπαρξιστές, Μαρξιστὲς φιλοσόφους, ἀγνωστικιστὲς ἢ ἀθέους ποὺ «ξέκοψαν τὸν νοῦ ἀπὸ τὴν καρδιὰ» γιὰ τὸν Hussel, Hegel, Marx κλπ.
.                    Μὲ τὴν ἀσθένεια τοῦ γιοῦ τῆς γνώρισε τοὺς ψυχολόγους καὶ ψυχαναλυτές, τὰ ψυχοφάρμακα καὶ τὴν ψυχανάλυση ποὺ προτείνουν: «Γίνε φυτό. Νὰ μὴν αἰσθάνεσαι. Νὰ μὴ αὐτοκτονήσεις. Ἢ σὲ καλοῦν σὲ ἀτέρμονες συζητήσεις ψυχοθεραπείας. πως δυνατον ν διαχειριστον τν θάνατο, δυνατον ν διαχειριστον κα τ παρξιακ κενὸ τῆς μάνας ποὺ πενθεῖ τὸ παιδί της. στιάζουν σ προβλήματα τομικ-ψυχολογικ κα χαπακώνουν τν σθεν. Κύριο μέλημά τους εναι ν ξαφανίσουν τ συμπτώματα τς λεγόμενης κατάθλιψης».
.                    Ἔμεινα ἄφωνος διαβάζοντας αὐτὸ τὸ συγκλονιστικὸ βιβλίο, συγκινήθηκα βαθειά. Καὶ μέσα σὲ ὅλη αὐτὴν τὴν περιπέτεια ἡ ἠρωΐδα μάνα βρῆκε τὴν «Ὀρθόδοξη Ψυχοθεραπεία» καὶ τὴν νηπτικὴ παράδοση τῆς Ἐκκλησίας καὶ ἐπιβεβαιώνει ὅτι «ἡ λογικὴ καὶ ὁ νοῦς εἶναι δύο παράλληλες ἐνέργειες τῆς ψυχῆς», ὅτι ἔχουμε μάθει νὰ χρησιμοποιοῦμε μόνο τὴν λογικὴ ἐνέργεια καὶ «ἔχουμε παραμελήσει τὴν ἄλλη ἐνέργεια τῆς ψυχῆς, τὸ νοῦ, ποὺ εἶναι τὸ κέντρο ὕπαρξης τοῦ ἀνθρώπου». Ἀλλὰ θὰ πρέπει ν συνδέσουμε «τν νο μ τν Θεό, μέσῳ τς νοερς προσευχς».
.                    Μέσα ἀπὸ τὴν διαδικασία τῆς θεραπευτικῆς ἀγωγῆς τῆς Ἐκκλησίας ὁ Βανῆς ὑπῆρξε γενναῖος. «Ἡ στάση του ἀπέναντι στὸν καρκίνο ἦταν ἡρωϊκή. Πάλη ἄνιση, ἀγώνας μέχρι τὸ τέλος, ἀγόγγυστος καὶ ΥΠΟΜΟΝΗ-ΥΠΟΜΟΝΗ-ΥΠΟΜΟΝΗ. Ἡ ὑπομονή του δὲν εἶχε κανένα στοιχεῖο ἡττοπάθειας ἢ παραίτησης. Ἦταν σκληρὴ ἀποδοχὴ τῆς πραγματικότητας. Ἡ ὑπομονή του τοῦ ἔδωσε χρόνο καὶ γαλήνη νὰ στραφῆ στὸ πνεῦμα του. Ἀνακάλυψε τὴν προσευχὴ σιωπηλά. Αὐτὴ τὸν ἀπογείωσε, τὸν ἔκανε νὰ ξεπεράση τὸν ἑαυτό του, νὰ βγεῖ ἔξω ἀπὸ τὸν ἑαυτό του. Μεταμόρφωσε τὸν χαρακτήρα του, τὴν ἐγωπάθειά του. Τὸν ὁδήγησε ν’ ἀγαπήσει δυνατά. Ἔφυγε σὰν ἀετός, ἐλεύθερος».

.                    Ἡ νηπτικὴ παράδοση τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας βοήθησε καὶ τὴν μάνα νὰ ἐλευθερωθῆ μέσα ἀπὸ τὸν «ἅγιο πόνο», γι᾽ αὐτὸ γράφει: « πόνος βαθς εναι λυτρωτικός. Σν καυτ σίδερο στ σωθικά σου, λιώνει τν γωϊσμό σου. ποτεφρώνει πιθυμίες κα κοσμικ θέλω». «Ὁ ἀνείπωτος πόνος σὰν ὀξὺ μυτερὸ λεπίδι, ξύνει τὴν ψυχή της (τῆς μάνας) καὶ βγαίνουν ἀλήθειες. Γονατίζει ἀπὸ τὶς ἀποκαλύψεις… Τώρα καλαβαίνω ὅτι αὐτὴ εἶναι πραγματικὴ μετάνοια».

.                    Τὸ βιβλίο αὐτὸ μὲ τίτλο «ὑπόσχεση» ποὺ κυκλοφορεῖ ἀπὸ τὶς ἐκδόσεις Γρηγόρη, εἶναι μιὰ «μαρτυρία καὶ ὀφείλεται στὴν ὑπόσχεση ποὺ δόθηκε ἀνάμεσα σ᾽ ἐμένα (τὴν μάνα) καὶ τὸν γιό μου Βανῆ», ὁ ὁποῖος εἶχε σκοπό, ἂν ζοῦσε «νὰ γράψη γιὰ τὴν ἐμπειρία ποὺ ἔζησε μὲ τὸν καρκίνο». Ἀλλὰ εἶναι καὶ μιὰ μαρτυρία γιὰ τὸ πῶς ἐφαρμόζεται στὴν πράξη ἡ νηπτικὴ παράδοση τῆς Ἐκκλησίας, ἡ ὑπομονή, ἡ ἡσυχία καὶ ἡ νοερὰ προσευχή, ἡ λεγομένη «Ὀρθόδοξη Ψυχοθεραπεία» σὲ δύσκολες καταστάσεις, ὅπως εἶναι ἡ ἀσθένεια τοῦ καρκίνου, ἡ προθανάτια αὐτὴ ἐμπειρία.

.                    Εὐλογημένο παιδί, ἡρωΐδα μάνα, εὐαίσθητος καὶ νηφάλιος πατέρας. Δόξα τῷ Θεῶ.–

ΠΗΓΗ: «ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΙΣ»

, , , , , , ,

Σχολιάστε

ΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΩΝ: «Κακοπαθοῦσαν καὶ προσεύχονταν γιὰ τοὺς τρυφῶντες καὶ ἀναπαυομένους. Ἀγρυπνοῦσαν γιὰ τοὺς ὑπνοῦντες. Ἔχυναν δάκρυα καὶ μετανοοῦσαν γιὰ τοὺς γελῶντες».

.         ΣΧ. «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡAΦΙΑΣ»: Ἡ ἔκδοση αὐτοῦ τοῦ βιβλίου  (βλ.σχετ.: 1. https://christianvivliografia.wordpress.com/2011/12/14/ἀπὸ-τὴν-ἀσκητικὴ-καὶ-ἁγιορειτικὴ/, 2. https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/01/19/ἂν-ἔσκυβες-δὲν-θὰ-ἤσουν-τώρα-ἐδῶ-ἐξ/, 3. https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/01/28/ὀλοζώντανο-περιστατικὸ-ἀποκτήσεως/) συμπίπτει ἀφ᾽ ἑνὸς μὲ τὴν ἐθνική μας περιπέτεια καὶ ἀφ᾽ ἑτέρου μὲ τὴν θεολογικὴ περιπλάνηση στοὺς σκοτεινοὺς δρόμους τῆς “μεταπατερικότητος”. Ἔρχεται τὸ βιβλίο λοιπὸν αὐτὸ νὰ δώσει στερεὰ τροφὴ καὶ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ στὶς δύο αὐτὲς προκλήσεις. Εἰδικῶς στὴν δεύτερη, τῆς λεγομένης “μεταπατερικῆς θεολογίας”, τὴν ὁποία καλοὶ θεολόγοι ἀσπάζονται καὶ προωθοῦν, παραθεωρώντας ὅλο τὸν πλοῦτο καὶ τὴν Χάρι τῆς βιωμένης ἀληθινῆς θεολογίας, δηλ. τῆς κοινωνίας μὲ τὸν Θεὸ μέσα ἀπὸ τὴν ἡσυχαστικὴ (ἁγιορειτικὴ ἐν προκειμένῳ) «τριβή», τὴν εὐαγγελικὴ ὁδὸ σωτηρίας ποὺ διαθέτει ἡ Ἐκκλησία.
.          Διαβάζοντας τὸ βιβλίο αὐτὸ ὁ κάθε χριστιανὸς δέχεται πνευματικὰ κεντρίσματα ἀλλοιώσεως, ἀλλαγῆς, πνευματικοῦ ἀγῶνος, συντριβῆς γιὰ τὴν ἄνετη καὶ ἄκοπη χριστιανικὴ ζωὴ (πολλὲς φορές) καὶ συνειδητοποιήσεως τοῦ «τί ἐστί βερύκοκκο», δηλ. ΜΕΤΑΝΟΙΑ καὶ ἀγάπη πρὸς τὸν Θεό, δηλ. ἀληθινὴ θεολογία. Μακριὰ ἀπὸ τὶς βαρύγδουπες ἀναλύσεις γραφειοκρατῶν τῆς θεολογίας καὶ τὶς διαφημιστικὲς ἐκδοχὲς τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς πρὸς ἐπικοινωνιακὴ κατανάλωση. Ὁ σιωπηλὸς λόγος τῆς ἁγιορειτικῆς ἐρήμου εἶναι δραστικὰ καὶ ΑΚΑΤΑΝΙΚΗΤΑ ΠΕΙΣΤΙΚΟΣ.

Ἀπὸ τὰ Προλεγόμενα τοῦ βιβλίου:
«ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΣΚΗΤΙΚΗ
ΚΑΙ ΗΣΥΧΑΣΤΙΚΗ ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ»
(Συναξάρια, περιστατικὰ καὶ ἀποφθέγματα
συγχρόνων Ἁγιορειτῶν Γερόντων τὰ τελευταῖα κυρίως χρόνια)
Ἅγιον Ὄρος 2011

.            Εὕρισκες παλαιὰ Γέροντες στὸ Ἅγιον Ὄρος μὲ τὸ κομποσχοίνι στὸ χέρι καὶ τὸ σακίδιο στὴν πλάτη νὰ ὁδοιποροῦν μεγάλες ἀποστάσεις μέσα στὰ δύσβατα μονοπάτια. Τὰ σώματα τους ἦταν ἀποξηραμμένα ἀπὸ τὴν πολυετῆ ἄσκηση, τὰ μάτια τοὺς βαθουλωμένα ἀπὸ τὶς ἀγρυπνίες καὶ τὸ στόμα τους ξηρὸ ἀπὸ τὶς συνεχεῖς ἐνάτες. Μερικὰ γεροντάκια ἦταν ἔγκλειστα στὰ Κελλιά τους. Δὲν πήγαιναν στὶς Καρυὲς ἢ στὴν Δάφνη γιὰ προμήθειες, ἀλλὰ ὁ Θεὸς ἔστελνε ἀγγέλους ἀγάπης, μοναχούς, ποὺ τοὺς βοηθοῦσαν. Δὲν εἶχαν ἀνθρώπινες παρηγοριὲς καὶ κοσμικὲς ἀνέσεις, ἀλλὰ αἰσθάνονταν οἱ ἴδιοι αὐτάρκεις, ἀνενδεεῖς καὶ ἦταν τελείως ἀμέριμνοι. Ἄλλοι σεβάσμιοι Γέροντες ποὺ ἔζησαν μὲ ὑπομονὴ στὸ Κοινόβιο καὶ λευκάνθηκαν στὴν ὑπακοὴ καὶ στὰ διακονήματα, ἀνέπνεαν τὸν Θεὸν καὶ τὸν Γέροντα καὶ ἔφθασαν σὲ μέτρα ἀπαθείας…
.         Πολλὰ γεροντάκια «στεγνὰ» ἀπὸ τὴν ἄσκηση ἔκρυβαν μέσα τους πνεῦμα καὶ ζωή. Ἐξωτερικὰ ἦταν ἄπλυτοι μὲ παλαιά, ρυπαρὰ καὶ σχισμένα ζωστικά, ἀλλὰ σὲ αὐτὸ τὸ ἀτημέλητο σκεῦος ἔκρυβαν τὸν πολύτιμο θησαυρό, τὴν θεία χάρι, ποὺ ἀπέκτησαν μὲ τόσους ἀγῶνες καὶ νυχθήμερα παλαίσματα. Ἦταν ξένοι τοῦ κόσμου ἀλλὰ οἰκεῖοι τοῦ Θεοῦ. Ἀγνοοῦσαν τὶς κοσμικὲς ἐξελίξεις ἀλλὰ γνώριζαν καλὰ «τὴν ὁδὸν τὴν ἄγουσαν εἰς ζωὴν αἰώνιον». Κακοπαθοσαν κα προσεύχονταν γι τος τρυφντες κα ναπαυομένους. γρυπνοσαν γι τος πνοντες. χυναν δάκρυα κα μετανοοσαν γι τος γελντες. ν κα πόμακροι π τν κόσμο ασθάνονταν δελφος λους τοὺς νθρώπους κα τος γκάλιαζαν μ τν προσευχή τους.
.         Οἱ παλαιοὶ Πατέρες εἶχαν τὴν ἁπλότητα στὸν τρόπο τῆς ζωῆς τους ἀλλὰ καὶ στὸν χαρακτήρα. Δὲν θεωροῦσαν τοὺς ἑαυτούς τους πνευματικούς. Εἶχαν ἐπίγνωσι τῶν ἀδυναμιῶν τους καὶ ζοῦσαν τὴν μετάνοια. Εὔχονταν μεταξύ τους «καλὴ μετάνοια καὶ καλὸ τέλος».
.         Αὐτοὺς τοὺς ἁγιασμένους Γέροντες ποὺ ὑπάρχουν μέχρι σήμερα, δὲν τοὺς βρίσκεις εὔκολα, γιατί γνωρίζουν νὰ κρύβωνται ἔντεχνα. Ἄλλα καὶ ἂν τοὺς συναντήσης πρέπει νὰ ἔχης πνευματικὰ αἰσθητήρια γιὰ νὰ τοὺς ἀναγνωρίσης καὶ νὰ ἐπικοινωνήσης μαζί τους. Πολλοὶ Πατέρες δὲν ἀπεκάλυψαν τὰ βιώματά τους καὶ τὴν θεόσοφη διδασκαλία τους. Τὰ πῆραν μαζί τους ὡς μυστικὴ προσφορὰ στὸν ἀγωνοθέτη Κύριο. Ἄλλοι ὅμως γιὰ νὰ βοηθήσουν νεωτέρους μοναχοὺς ἔδιναν συμβουλὲς ἢ ἀπεκάλυπταν λίγα ἀπὸ τὰ βιώματά τους, ἐνῶ ἄλλα οἰκονόμησε ὁ Θεὸς καὶ ὑπέπεσαν στὴν ἀντίληψη τρίτων. Αὐτὰ τὰ γνωστὰ κατορθώματά τους γίνονται ἀφορμὲς ἀσκητικῶν ἀγώνων στοὺς νεωτέρους, χειροπιαστὰ παραδείγματα τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ καὶ διάψευση ἐκείνων ποὺ τοὺς κατατάσσουν στὸ παρελθόν. Ἡ κάθε γενεὰ ἔχει τὸ δικό της θεοφιλὲς παρὸν ποὺ στὴν συνέχεια γίνεται παρελθόν.
.           Τὰ ἀγκάθια καὶ τὰ ζιζάνια δὲν ἔλειψαν ποτὲ ἀπὸ τὸ Περιβόλι τῆς Παναγίας. Ἀλλὰ παλαιότερα ὑπῆρχαν πολλοὶ ἐνάρετοι ἀγωνιστὲς στὰ Κοινόβια, στὴν ἔρημο, ἀκόμη καὶ στὰ Ἰδιόρρυθμα. Ἔτσι γινόταν μιὰ καλὴ παρακίνηση γιὰ τὰ πνευματικά. Οἱ συζητήσεις ἦταν γιὰ θαύματα, ἀσκήσεις καὶ γιὰ τὴν σωτηρία. Τὸ Ἅγιον Ὅρος τότε ἦταν ἀπόμακρο ἀπὸ τὸν κόσμο, πιὸ ἡσυχαστικό, πιὸ μυστικό, πιὸ ἀθόρυβο, πιὸ ἀσκητικό. Οἱ παλαιοὶ Ἁγιορεῖτες ἑξαιρέτως εἶχαν περισσότερο σεβασμὸ στὴν Παράδοση, στὶς Ἀρχὲς καὶ στοὺς Θεσμούς. Μὲ σεβασμὸ κράτησαν ὅ,τι παρέλαβαν ἀπὸ τοὺς προκατόχους τους. Εἶχαν μεγάλη εὐλάβεια στὴν Παναγία καὶ ἐμπιστοσύνη στὴν πρόνοιά Της. Ἦταν ὑπομονετικοὶ στὶς ἀσθένειες, στοὺς πειρασμοὺς καὶ στὶς δοκιμασίες, καὶ δὲν ξεχνοῦσαν τὸν σκοπὸ τῆς ἀποταγῆς τους, τὴν σωτηρία τῆς ψυχῆς τους. Εἶχαν πραγματικὴ ξενητεία, ἡ ζωή τους ἦταν συνυφασμένη μὲ τὸν κόπο. Στεροῦνταν ὑλικὰ ἀγαθὰ καὶ ἀπέφευγαν τὴν ἄνεση. Εἶχαν ἁπλότητα καὶ ὄχι ὀρθολογισμό, βιώματα καὶ ὄχι στεῖρες γνώσεις, εἶχαν ἦθος Καλογερικό. π ατος λοιπν τος βιαστς τς φύσεως κα τος πιθυμητὲς τῆς Βασιλείας τν ορανν γνωρίζοντας τν πίμονη κα ποικιλόμορφη σκησή τους, τς νηπτικς ναβάσεις τους, τ πλ κα νόθευτο θος τους κα τ λοκληρωτικ δόσιμο στν Θεό, μπορομε ν πάρουμε κα μες πρ φθαρτο, γι ν ξαφθ ζλος μας γι γνες κα προσευχή.
.         Εἶναι τιμή μας ποὺ μᾶς κατέταξε ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ στὸ μοναχικὸ τάγμα καὶ ἀνήκουμε στὴν μεγάλη ἁγιορείτικη οἰκογένεια. Ἀποτελεῖ χρέος καὶ καθῆκον μας νὰ σεβαστοῦμε τὴν ἁγιορειτικὴ μοναχικὴ παράδοση, νὰ ἀκολουθήσουμε τὰ ἴχνη τῶν παλαιοτέρων Πατέρων, νὰ προσπαθήσουμε νὰ ζοῦμε, ὅπως ἔζησαν ἐκεῖνοι καὶ νὰ κάνουμε τὰ ἔργα τους.
.          Ὅλα ὅσα ἀναφέρονται στὸ ἀνὰ χεῖρας βιβλίο, εἶναι πράξεις (ἀσκητικὰ κατορθώματα ἢ πτώσεις) καὶ πρακτικὴ διδασκαλία Ἁγιορειτῶν. Γράφονται γιὰ νὰ παρακινήσουν σὲ μετάνοια καὶ σὲ μίμηση τῆς ἀσκητικῆς βιοτῆς τους ἢ νὰ μᾶς κάνουν προσεκτικοὺς μὲ τὰ παθήματά τους».

, , , ,

Σχολιάστε

ΜΗΤΡ. ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΙΕΡΟΘΕΟΣ: «ΑΙΡΕΣΗ Η “ΜΕΤΑΠΑΤΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ” – Ὅσοι ἰσχυρίζονται ὅτι οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ἀπὸ τὸν 3ο αἰώνα καὶ μετὰ ἐπηρεάσθησαν ἀπὸ μία ἄλλη “(νεο)πλατωνικὴ ἐκκλησιολογία”, ὁπότε ἐκδιώχθηκε καὶ παραθεωρήθηκε ἡ “ἀρχέγονη ἐκκλησιολογία”, στὴν πραγματικότητα ἐκφράζουν τὴν καταδικασμένη αἵρεση τοῦ Βαρλαάμ καὶ σαφῶς εἶναι βαρλααμίτες μὲ φοβερὲς συνέπειες».

«Μιὰ κυοφορουμένη αἵρεση στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία»

Τοῦ Μητρ. Ναυπάκτου Ἱεροθέου

[Ϛ´]

Α´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/02/15/ναυπάκτου-ἱεροθ-αἵρεση-ἡ-μεταπατερι/

Β´ Μέρος:  https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/02/15/ναυπάκτου-ἱεροθ-αἵρεση-ἡ-μεταπατ-β´/

Γ´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/02/17/ναυπάκτου-ἱεροθ-αἵρεση-ἡ-μεταπατ-γ´/

Δ´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/02/17/ναυπάκτου-ἱεροθ-αἵρεση-ἡ-μεταπατ-δ´/

Ε´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/02/18/ναυπάκτου-ἱεροθ-αἵρεση-ἡ-μεταπατ-ε´/

ε. Ἡ νηπτικὴ-ἡσυχαστικὴ παράδοση καὶ οἱ Οἰκουμενικὲς Σύνοδοι

.        Ἡ ἡσυχαστικὴ παράδοση υἱοθετήθηκε ἀπὸ τὶς ἀποφάσεις τῶν Τοπικῶν καὶ Οἰκουμενικῶν Συνόδων καὶ εἶναι δεδομένη θεολογία τῆς Ἐκκλησίας. Τὰ δόγματα εἶναι ἡ καταγραφὴ τῆς ἐμπειρίας τῆς Ἀποκαλύψεως, καὶ οἱ κανόνες εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ ἀναφέρονται στὴν συγκρότηση τῆς ἑνότητος τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλὰ καὶ σηματοδοῦν τὶς προϋποθέσεις γιὰ τὴν βίωση τῆς Ἀποκαλύψεως, ἰδιαιτέρως οἱ κανόνες ἐκεῖνοι ποὺ ἀναφέρονται στὸ πῶς κανονίζεται ἡ μετάνοια.
.        Ὅλη ἡ θεολογία τῶν Τοπικῶν καὶ τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων φαίνεται στὴν Πενθέκτη Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, ἰδιαιτέρως στὸν «προσφωνητικὸν λόγον» καὶ τοὺς α´ καὶ ρβ´ κανόνες της.
.        Ἔπειτα, οἱ ἡσυχαστικὲς Σύνοδοι τοῦ 14ου αἰῶνος (1341, 1347, 1351, 1368), στὶς ὁποῖες πρωταγωνίστησε ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς καὶ ἡ ἡσυχαστική του θεολογία, ποὺ εἶναι ἡ πεμπτουσία τῆς ὀρθοδόξου θεολογίας ὅλων τῶν ἁγίων Πατέρων, κατοχύρωσαν τὸν ἡσυχασμό, ὡς προϋπόθεση τῆς ἁγιότητος, τῆς θεώσεως, ἀλλὰ δογμάτισαν καὶ γιὰ τὴν θεολογία περὶ τῆς μεθέξεως τῆς ἀκτίστου θεοποιοῦ ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ.
.        Καὶ ὅταν σκεφθῆ κανεὶς ὅτι οἱ Σύνοδοι αὐτές, κυρίως τοῦ ἔτους 1351 ποὺ ἀποδέχθηκε καὶ τὶς ἀποφάσεις τῶν προηγουμένων Συνόδων (1341, 1347), ἔχει ὅλες τὶς προϋποθέσεις νὰ χαρακτηρισθῆ ὡς Θ´ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος, τότε καταλαβαίνει τὴν μεγάλη ἀξία τῆς ἡσυχαστικῆς νηπτικῆς παραδόσεως τῆς Ἐκκλησίας, ὡς γνησίας εὐαγγελικῆς καὶ ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς.
.        Διαβάζοντας κανεὶς προσεκτικὰ τὰ Πρακτικὰ καὶ τὸν Συνοδικὸ Τόμο τῆς Συνόδου τοῦ 1351, διακρίνει σαφῶς ὅτι ἔχει ὅλα τὰ χαρακτηριστικὰ τῆς Οἰκουμενικῆς Συνόδου, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὅτι ἀσχολήθηκε μὲ ἕνα σοβαρὸ δογματικὸ θέμα, ὡς συνέχεια τῆς Δ´ καὶ τῆς Ϛ´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ὅτι οἱ Αὐτοκράτορες ὑπέγραψαν τὰ Πρακτικά, ἀλλὰ καὶ οἱ ἴδιοι οἱ Πατέρες τῆς Συνόδου τὴν ἀποκαλοῦν «θεία καὶ ἱερὰ σύνοδον».
.        Μάλιστα γι’ αὐτὸ καὶ ἔχει χαρακτηρισθῆ ὡς Θ´ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος. Κυρίως στὰ Πρακτικὰ τῆς Συνόδου αὐτῆς φαίνονται εὐδιάκριτα τὰ ἑξῆς σημεῖα:

.           Πρῶτον, στὴν Σύνοδο αὐτὴν συμπεριελήφθησαν οἱ συνοδικοὶ τόμοι τῶν ἐτῶν 1341 καὶ 1347 καὶ ἀπέκτησαν ἔτσι οἰκουμενικὸ κύρος. Γράφεται στὰ Πρακτικὰ τῆς Συνόδου τοῦ 1351: «..καὶ ἀκριβῆ καὶ προσήκουσαν τὴν περὶ τῶν προκειμένων σκέψιν καὶ ἐξέτασιν ποιησάμενοι, καὶ τοὺς πρώην ἐπὶ τούτοις συνοδικοὺς τόμους ὡς εὐσεβεστάτους ἐπικυροῦντες, μᾶλλον δὲ καὶ τούτοις ἑπόμενοι….». Ἑπομένως, ὅλες αὐτὲς οἱ Σύνοδοι θεωροῦνται ὡς μία Σύνοδος καί, βεβαίως, μὲ αὐτὲς τὶς Συνόδους κατεδικάσθηκαν οἱ ἀπόψεις τοῦ Βαρλαάμ, ἀλλὰ καὶ τῶν μαθητῶν του, τῶν βαρλααμιτῶν, ἤτοι τοῦ Ἀκινδύνου καὶ τοῦ Γρηγορᾶ.
.        Δεύτερον, θεωρεῖ τὸν ἑαυτό της ὡς συνέχεια τῶν προηγουμένων Οἰκουμενικῶν Συνόδων, ἰδίως δὲ τῆς Ϛ´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ἡ ὁποία ἀποφάνθηκε ὅτι ὁ Χριστὸς εἶχε δύο θελήσεις, θεία καὶ ἀνθρώπινη, γι’ αὐτὸ καὶ μνημονεύεται ὁ συνοδικὸς τόμος της: «καὶ ἀπεδείχθη καὶ τοῦτο ὑπὸ τῶν ἁγίων ἐναργῶς κηρυττόμενον· ὧν κεφάλαιον ἡ ἁγία καὶ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος, καθὼς ἀνωτέρω διὰ τῶν κατὰ μέρος προτεθέντων αὐτῆς ρητῶν μάλιστα ἱκανῶς ἀποδέδεικται».
.        Μάλιστα, ὁ Βαρλαὰμ καὶ οἱ ὁμόφρονές του, ποὺ μιλοῦν γιὰ τὴν κτιστὴ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, χαρακτηρίζονται ὡς χειρότεροι καὶ ἀπὸ τοὺς Μονοθελῆτες: «Κἀντεῦθεν καὶ αὐτοὶ φανερῶς ἀναδείκνυνται· χείρους δὲ ἐκείνων πολλῷ», «χείρους καὶ ἀτοπώτεροι», γιατί ἐκεῖνοι ὑπεστήριζαν ὅτι στὸν Χριστὸ ὑπάρχει μία θέληση καὶ μία ἐνέργεια, ἀλλὰ τὴν θεωροῦσαν ὡς ἄκτιστη καὶ ὄχι κτιστή, ἐνῶ οἱ βαρλααμίτες θεωροῦν ὅτι στὸν Χριστὸ ὑπάρχει ἕνα θέλημα καὶ μία ἐνέργεια, ἀλλὰ τὴν δέχονται φανερῶς ὡς κτιστή.
.        Τρίτον, καταγράφει τὶς αἱρετικὲς ἀπόψεις τοῦ Βαρλαάμ, τοῦ Ἀκινδύνου καὶ τοῦ Γρήγορα, ποὺ ἀναφέρονται στὴν ἄκτιστη ἐνέργεια καὶ τὴν μέθεξη τῆς ἀκτίστου ἐνεργείας ἀπὸ τοὺς θεουμένους ἁγίους.
.        Τὸ σημαντικὸ εἶναι ὅτι ἡ Σύνοδος τοῦ ἔτους1351 ἐπικύρωσε καὶ τοὺς προηγούμενους συνοδικοὺς τόμους ποὺ ἀναφέρονται καὶ στὸν ἱερὸ ἡσυχασμό, ποὺ εἶναι ἀπαραίτηση προϋπόθεση γιὰ τὴν ὅραση τῆς ἀκτίστου ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι οἱ ἀποφάσεις αὐτὲς δὲν ἀναφέρονται μόνον στὴν φύση τοῦ ἀκτίστου φωτός, ἀλλὰ καὶ στὸν ἱερὸ ἡσυχασμό, τὴν ἀπαραίτητη προϋπόθεση ὁράσεως τοῦ ἀκτίστου Φωτός.
.        Γράφεται ἐκεῖ ὅτι ὁ Βαρλαὰμ καταφερόταν ἐναντίον τῶν ἱερῶν Πατέρων, οἱ ὁποῖοι «διὰ τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ κεκαθαρμένοι τὰς καρδίας» δέχονται μυστικῶς καὶ ἀπορρήτως θεῖες ἐλλάμψεις, καθὼς ἐπίσης καταφερόταν «κατὰ τῶν καθ’ ἡσυχίαν ζώντων μοναχῶν».
.        Ὁ Βαρλαὰμ ἐγγράφως διέστρεψε καὶ κατηγόρησε «πολλὰ καὶ τῶν τῆς ἡσυχίας ἐθίμων», καὶ μάλιστα πιτέθηκε καναντίον τς συνηθισμένης προσευχς στος συχαστές, λλ κα σλους τος Χριστιανούς, στν προσευχ «Κύριε ησο Χριστέ, Υἱὲ το Θεολέησόν με».
.        Ἀναφέρεται μάλιστα στὴν σχέση μεταξὺ ἡσυχίας, προσευχῆς καὶ θεωρίας τοῦ ἀκτίστου Φωτός, ποὺ εἶναι αὐτὴ ἡ ἴδια ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Εἶναι χαρακτηριστικὸ ἕνα ἀπόσπασμα: «Μήτηρ γὰρ προσευχῆς ἡ ἡσυχία. Προσευχὴ δὲ θείας δόξης ἐμφάνεια. Ὅταν γὰρ τὰς αἰσθήσεις μύσωμεν καὶ ἑαυτοῖς καὶ τῷ Θεῷ συγγενώμεθα, καὶ τῆς ἔξωθεν τοῦ κόσμου περιφορᾶς ἐλευθερωθέντες ἐντὸς ἑαυτῶν γενώμεθα, τότε τρανῶς ἐν ἑαυτοῖς τὴν τοῦ Θεοῦ βασιλείαν ὀψόμεθα. “Ἡ βασιλεία γὰρ τῶν οὐρανῶν, ἥτις ἐστι Βασιλεία Θεοῦ, ἐντὸς ἡμῶν ἐστιν”, Ἰησοῦς ὁ Θεὸς ἐπεφθέγξατο». Ὁπότε, γίνεται φανερτι ραση τς Βασιλείας το Θεο κασχατολογικ βίωση π τν ζω ατ συνδέεται ρρηκτα μ τν συχασμό. Ὁ συχασμς δν εναι κάτι ποὺ λθε στν ζω τς κκλησίας μεταγενέστερα, κατπίδραση τν νεοπλατωνικν κα δθεν παρέκαμψε τν κκλησιολογία τς πρώτης κκλησίας πο στηριζόταν στν θεία Εχαριστία κα τν ασθηση τς Βασιλείας το Θεο, λλ εναι προϋπόθεση τς θέας τοκτίστου Φωτός, πως σαφς κατοχύρωσε κα «θεία καερ Σύνοδος» το 1351.
.        Ὁ Βαρλαὰμ ἀντὶ νὰ ἀκολουθῆ τὴν διδασκαλία τῶν Προφητῶν, τῶν Ἀποστόλων καὶ τῶν Πατέρων, στηριζόταν περισσότερο στὴν φιλοσοφία, θεωρώντας τὸ Φῶς τῆς θεότητος ποὺ ἕλλαμψε στὸ ὄρος Θαβὼρ ὅτι δὲν ἦταν ἀπρόσιτον καὶ κατὰ ἀλήθεια Φῶς θεότητος οὔτε ἦταν ἱερώτερο καὶ θειότερο τῶν ἀγγέλων, «ἀλλὰ καὶ χεῖρον καὶ κατώτερον καὶ αὐτῆς τῆς ἡμετέρας νοήσεως». Δηλαδή, ὁ Βαρλαὰμ θεωροῦσε ὅτι «πάντα τα τε νοήματα καὶ νοούμενα σεμνότερά ἐστι τοῦ φωτὸς ἐκείνου».
.        Τέταρτον, τεκμηριώνει ὅλη αὐτὴν τὴν θεολογία στὰ κείμενα τῆς Ἁγίας Γραφῆς –Παλαιᾶς καὶ Καινῆς– στὴν διδασκαλία τῶν ἁγίων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας, ὅπως τοῦ Μ. Ἀθανασίου, τοῦ Μ. Βασιλείου, τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, τοῦ ἁγίου Γρηγορίου Νύσσης, τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, τοῦ ἁγίου Διαδόχου τοῦ Φωτικῆς, τοῦ ἁγίου Διονυσίου τοῦ Ἀρεοπαγίτου, τοῦ ἁγίου Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητοῦ, τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ, τοῦ ἁγίου Ἀνδρέου Κρήτης κ.ἄ.
.        Τὰ ἀποσπάσματα τῶν ἁγίων Ἀποστόλων καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων ἀναφέρονται στὴν ἱερὰ ἡσυχία, τὴν νοερὰ καρδιακὴ προσευχή, τὴν νήψη τοῦ νοός, τὴν κάθαρση τῆς καρδιᾶς, τὴν σύνδεση τῆς ἱερᾶς ἡσυχίας μὲ τὰ Μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας, τὴν θεωρία τοῦ ἀκτίστου Φωτός, τὴν μέθεξη τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ.
.           Μὲ τὸν τρόπο αὐτὸν ἀποδεικνύεται περίτρανα ὅτι μόνη σχατολογικ βίωση τς Βασιλείας το Θεο εναι δι τς ερς συχίας μέθεξη τς κτίστου δόξης το Θεο, τς θεωρίας τοκτίστου Φωτός.
.        Πέμπτον, ἡ Σύνοδος τοῦ ἔτους 1351 ἐπικύρωσε τὰ δίκαια ἀναθέματα ποὺ ἐπεβλήθησαν στὸν Βαρλαὰμ καὶ τὸν Ἀκίνδυνον ἀπὸ τὶς προηγούμενες συνόδους, ἀφοῦ δὲν μετενόησαν, στοὺς δὲ «ὁμόφρονάς» τους «καὶ ἁπλῶς ὅσοι τῆς συμμορίας αὐτῶν», τοὺς τιμώρησε «ὡς ἀποκηρύκτους τε καὶ ἀποβλήτους τῆς καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας», ἐὰν δὲν μεταμεληθοῦν.
.        Ἐπίσης, ἐπέβαλε καὶ τὸ ἀνάθεμα τῆς ἀκοινωνησίας καὶ ἀπογύμνωσε τοὺς Κληρικοὺς «πάσης ἱερατικῆς λειτουργίας», ὅταν κοινωνοῦν ἐν γνώσει τους μὲ τοὺς αἱρετικοὺς αὐτούς. Ἀκόμη, καταδικάζονται καὶ ὅσοι θὰ καταφερθοῦν στὸν μέλλον ἐναντίον τῶν ἡσυχαστῶν καὶ τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ. Γιὰ τὸ θέμα αὐτὸ ποὺ μᾶς ἐνδιαφέρει, μὲ τὸν Συνοδικὸ τόμο τοῦ ἔτους 1351 ἐπικυρώνεται ἡ προηγουμένη καταδίκη: «Ἀλλ’ καὶ εἴ τις ἕτερος τῶν ἁπάντων τὰ αὐτὰ ποτὲ φωραθείη ἢ φρονῶν ἢ λέγων ἢ συγγραφόμενος κατὰ τοῦ ἱερωτάτου Θεσσαλονίκης (στὸν τόμο τοῦ 1347 γράφεται: «τοῦ εἰρημένου τιμιωτάτου ἱερομονάχου κυροῦ Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ καὶ τῶν σὺν αὐτῷ μοναχῶν») μᾶλλον δὲ κατὰ τῶν ἱερῶν θεολόγων καὶ τῆς Ἐκκλησίας αὐτῆς, τὰ αὐτὰ καὶ κατ’ αὐτοῦ ψηφιζόμεθα καὶ τῇ αὐτῇ καταδίκῃ καθυποβάλλομεν (καθαίρεση καὶ ἀκοινωνησία), εἴτε τῶν ἱερωμένων εἴη τις, εἴτε τῶν λαϊκῶν».
.        Στὸ ἀπόσπασμα αὐτὸ φαίνεται ὅτι ἡ Ἐκκλησία συνοδικῶς υἱοθέτησε πλήρως τὴν διδασκαλία τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ καὶ τῶν ἡσυχαστῶν περὶ τῆς ἀκτίστου ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ, τοῦ θαβωρείου Φωτός, ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ ἱεροῦ ἡσυχασμοῦ. πότε, δν πρόκειται γι διδασκαλία τογίου Γρηγορίου το Παλαμ, λλ γι διδασκαλία τν Προφητν, τν ποστόλων κα τν Πατέρων κα ατς τς διας της κκλησίας.
.        Ἔτσι, ὄχι μόνον τότε, ἀλλὰ καὶ στὸ μέλλον («ποτὲ») ὅποιος φρονεῖ ἢ λέγει ἢ γράφει ἐναντίον αὐτῶν τῶν θεμάτων, ὅποιος ἀρνεῖται τὸν ἱερὸ ἡσυχασμό, τὴν θεοπτία, καὶ τὴν ἄκτιστη ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, εἴτε εἶναι ἱερωμένος εἴτε λαϊκὸς δέχεται τὸν ἴδιο ἀφορισμὸ καὶ ἀκοινωνησία, ποὺ δέχθηκαν οἱ σύγχρονοι τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ ἀντιησυχαστές.
.        Ἀπὸ τὰ Πρακτικὰ αὐτὰ φαίνεται σαφέστατα ὅτι σοι σχυρίζονται τι ο Πατέρες τς κκλησίας π τν 3ο αώνα κα μετπηρεάσθησαν π μία λλη «(νεο)πλατωνικκκλησιολογία», τν ποία δθεν νεκάλυψαν κα παρουσίασαν Εάγριος Ποντικς κα Μακάριος Αγύπτιος, οποοι καπηρέασαν τος μεταγενέστερους Πατέρες, πότε κδιώχθηκε κα παραθεωρήθηκε «ρχέγονη κκλησιολογία» τς Εχαριστίας κα τς Βασιλείας, στν πραγματικότητα κφράζουν τν καταδικασμένη αρεση το Βαρλαάμ, τοκινδύνου, το Γρηγορ, κα σαφς εναι βαρλααμίτες μ φοβερς συνέπειες.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ: Ζ´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/02/21/ναυπάκτου-ἱεροθ-αἵρεση-ἡ-μεταπατ-ζ´/

, , , , , , , , , , , , , , , , ,

Σχολιάστε