Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Μικρὰ Ἀσία

«ΜΕΡΕΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗΣ»: ΜΙΑ “ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΙΚΗ” ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

 Ἀρχιμ. Νικολάου Ἰωαννίδη
Καθηγητοῦ Πανεπιστημίου

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου
«Μέρες  Ἀποκάλυψης στὴν  Ἰωνία
– Τὸ δράμα τῶν Ἑλλήνων τῆς  Ἰωνίας 1914-1922»
(ἐκδ. «Ἀρχονταρίκι»)

.             Μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς θλιβερῆς ἐπετείου τῶν ἑκατὸ ἐτῶν ἀπὸ τὴν Μικρασιατικὴ καταστροφὴ (1922) καὶ τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάνης (1923), θὰ ἤθελα νὰ δημοσιεύσω μία παρουσίαση τοῦ ἐκλεκτοῦ βιβλίου «Μέρες  Ἀποκάλυψης στὴν  Ἰωνία, τὸ δράμα τῶν Ἑλλήνων τῆς  Ἰωνίας 1914-1922» τοῦ φίλου Γιώργου Παπαθανασόπουλου, δημοσιογράφου, χημικοῦ καὶ θεολόγου. Τὸ βιβλίο, ὅσο θὰ ὑπάρχουν οἱ μνῆμες τῆς Γενοκτονίας τοῦ 1922, θὰ εἶναι πάντοτε ἐπίκαιρο.
.             Τὸ βιβλίο «Μέρες  Ἀποκάλυψης στὴν  Ἰωνία, τὸ δράμα τῶν Ἑλλήνων τῆς  Ἰωνίας 1914-1922» εἶναι ἱστορικὸ μυθιστόρημα, ποὺ  ἀναδεικνύει τὸν κ. Παπαθανασόπουλο ὄχι μόνον ὡς ἕναν δόκιμο συγγραφέα καὶ δημοσιογράφο, ὅπως τὸν γνωρίζαμε μέχρι σήμερα, ἀλλὰ καὶ ὡς ἕναν ὑψηλοῦ ἐπιπέδου γλαφυρὸ λογοτέχνη – μυθιστοριογράφο, τοῦ ὁποίου τὶς ἱκανότητες τὶς ἀναγνωρίζει καὶ τὶς χαίρεται ὅποιος διαβάσει τὸ βιβλίο αὐτό.
.             Προσωπικά, διαβάζοντας τὸ βιβλίο, ἐκτὸς ἀπὸ τὶς σκέψεις ποὺ ἀνέφερα, ἔνιωσα πνευματικὴ κατάνυξη καὶ ἐθνικὴ ὑπερηφάνεια. Αἰσθάνθηκα τὸ μεγαλεῖο καὶ τὴ σπουδαιότητα τῆς ἐθνικῆς καὶ πνευματικῆς μας ταυτότητας, καὶ τὸ πόσο σημαντικὸ εἶναι γιὰ τὴ ζωὴ καὶ τὸ μέλλον μας νὰ τὴν γνωρίζουμε.  Ὁ φίλος Γιῶργος Παπαθανασόπουλος εὐφυῶς διάλεξε τὸ εἶδος τοῦ ἱστορικοῦ μυθιστο-ρήματος, γιὰ νὰ καταγράψει τὸ κομμάτι αὐτὸ τῆς ἱστορίας μας, τὴ Μικρασιατικὴ καταστροφή, καὶ νὰ μᾶς περάσει τὰ σπουδαῖα νοήματα ποὺ ἐξάγονται ἀπ’ αὐτή. Καὶ ἔπραξε ἄριστα, γιατί τὸ ἱστορικὸ μυθιστόρημα καταγράφει πιστῶς τὴν ἱστορία καὶ ἀναδεικνύει τὰ συμπεράσματα τῶν ἱστορικῶν γεγονότων, ποὺ πρέπει νὰ ἔχουμε ὑπόψη, καὶ προσφέρει -θὰ ἔλεγα διδάσκει- μὲ ἕναν εὐχάριστο καὶ ξεκούραστο τρόπο, ὅσους δυστυχῶς δὲν μποροῦν ἢ δὲν θέλουν νὰ ἀνατρέξουν σὲ ἐπιστημονικὲς ἱστορικὲς μελέτες.
.             Ἐπειδὴ ἐκτιμῶ πολὺ τὸ ἱστορικὸ μυθιστόρημα, γιατί εὔκολα μεταφέρει, ὅπως ἀνέφερα, ἱστορία, ἤθη, ἔθιμα κ.λπ., θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ ἀναφερθῶ γιὰ λίγο σ’ αὐτὸ καὶ νὰ πῶ ὅτι πρόκειται γιὰ ἐκεῖνο τὸ λογοτεχνικὸ εἶδος, στὸ ὁποῖο γίνεται ἀπόπειρα νὰ δημιουργηθεῖ μία δραματικὴ δομὴ μυθοπλασίας μέσα σὲ μία αὐστηρῶς ὁριοθετημένη ἱστορικὴ ἐποχή, τὴν ὁποία σκιαγραφεῖ ὁ δημιουργός του μετὰ ἀπὸ διεξοδικὴ καὶ ἀντικειμενικὴ μελέτη τῶν ἱστορικῶν γεγονότων, τῶν τόπων, τῶν χαρακτήρων, τῶν ἠθῶν καὶ συνηθειῶν, ἀκόμη καὶ τοῦ τρόπου ὁμιλίας, ποὺ χρησιμοποιοῦσαν τὰ πρόσωπα τῆς ἐποχῆς, ποὺ ὁ ἴδιος ἐπέλεξε γιὰ τὸ ἔργο του. Βεβαίως, ὀφείλω νὰ πῶ ὅτι πολλὲς φορὲς οἱ σχέσεις μυθιστορηματικῆς ἀφήγησης τῆς ἱστορίας καὶ τῆς ἱστορίας τῶν γεγονότων, ποὺ περνᾶ ἀπὸ αὐστηρὴ ἐπιστημονικὴ βάσανο, δὲν βαίνουν παραλλήλως.
.             Στὸ ἐν λόγῳ, ὅμως, ἔργο καὶ ἡ ἱστορικὴ διεισδυτικὴ ἀκρίβεια τιμᾶται καὶ ἡ δροσερότητα τῆς μυθιστορηματικῆς πλοκῆς δὲν μειώνεται.  Ἔτσι, ὅλα αὐτὰ τὰ στοιχεῖα ἐμπεριέχονται στὸ βιβλίο τοῦ κ. Παπαθανασόπουλου, καὶ βλέπουμε νὰ μᾶς μεταφέρει μὲ ἐνάργεια, πιστότητα καὶ ρεαλισμὸ τὶς κοινωνικὲς συνθῆκες, τὸ πνεῦμα καὶ τὶς συμπεριφορὲς τῶν προγόνων μας, ποὺ ἀσφαλῶς μπορεῖ νὰ ἐπηρεάσουν θετικὰ τὴ ζωὴ καὶ τὴ συμπεριφορὰ ὅλων μας.
.             Τὸ βιβλίο «Μέρες  Ἀποκάλυψης στὴν  Ἰωνία» ἐκπέμπει πολλὰ μηνύματα, ποὺ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἀναλύσει κάποιος μόνος του -γιατί δὲν ἐμπίπτουν ὅλα στὴν ἁρμοδιότητα ἑνὸς ἀνθρώπου- καὶ γι’ αὐτό, συνήθως, ἡ παρουσίαση ἑνὸς βιβλίου γίνεται ἀπὸ περισσότερους παρουσιαστές.  Ἔτσι, ὅσον ἀφορᾶ τὸ πρόσωπό μου, θὰ ἀναφερθῶ στὰ ἐκκλησιαστικὰ καὶ θεολογικὰ μηνύματα τοῦ βιβλίου, ποὺ τὰ θεωρῶ πολὺ σημαντικὰ καὶ διδακτικά, ἰδιαίτερα γιὰ τὶς ἡμέρες μας, ποὺ ὅ,τι ἐκκλησιαστικό, θεολογικὸ καὶ πατριωτικὸ εὐτελίζεται, λοιδορεῖται καὶ ἀπαξιώνεται.

.             Τὸ πρῶτο θέμα ποὺ θέλω νὰ θίξω εἶναι ἡ πίστη, ἡ πίστη τῶν ἀνθρώπων ποὺ σκιαγραφοῦνται στὸ βιβλίο, δηλαδὴ τῶν προγόνων μας, ἡ πίστη μὲ τὴν ὁποία ἔζησαν, μεγαλούργησαν ἀλλὰ καὶ μαρτύρησαν, τόσο μὲ τὸ μαρτύριο τῆς συνειδήσεως, ὅσο καὶ μὲ τὸ μαρτύριο τοῦ αἵματος, ὅταν χρειάσθηκε.  Ἡ πίστη αὐτὴ ἀναφέρεται πρῶτον στὸν Θεὸ καὶ ἀποτελεῖ τὸ θεμέλιο τῆς χριστιανικῆς ζωῆς, ποὺ ὑπῆρξε καὶ τὸ περιεχόμενο τῆς ἐν γένει ζωῆς τῶν ἀνθρώπων τῆς Μικρασίας, ὅπως μᾶς τὸ μεταφέρει τὸ βιβλίο (βλ. σ. 16, 85, 189).
.             Τὸ πρῶτο γράμμα τοῦ ἀλφαβήτου τῆς ὀρθόδοξης πίστεως εἶναι ἡ πίστη στὸν ζῶντα καὶ τρισυπόστατο Θεό. Αὐτὴ εἶναι τὸ θεμέλιο καὶ ἡ ἀρχὴ τῆς χριστιανικῆς ζωῆς, ἡ ρίζα ἀπὸ τὴν ὁποία αὐξάνει καὶ ἀναπτύσσεται κάθε χριστιανός, κατὰ τὸ μέτρο, βέβαια, τοῦ ἀγώνα του καὶ τοῦ κόπου του στὸ στάδιο τῆς κατὰ Χριστὸν ζωῆς του.  Ἡ πίστη χαρίζει τὴν πραγματικὴ κοινωνία μὲ τὸν Θεὸ καὶ ἡ κοινωνία μὲ τὸν Θεὸ χαρίζει στὴ συνέχεια καὶ τὴν κοινωνία μὲ τοὺς συνανθρώπους. Εἶναι ἡ πρώτη βαθμίδα, πάνω στὴν ὁποία ἀνερχόμενος ὁ ἄνθρωπος εἰσέρχεται στὴν καινὴ ζωή, ἡ ὁποία ἀσφαλῶς εἶναι καὶ κοινὴ ζωή, δηλαδὴ ζωὴ κοινωνίας καὶ ἑνότητας τῶν ἀνθρώπων μεταξύ τους. Καὶ βλέπουμε πολὺ καθαρὰ στὸ βιβλίο ὅτι ἡ ἑνότητα τῶν Μικρασιατῶν πατέρων μας βασιζόταν στὸν Χριστὸ καὶ στὴν  Ἐκκλησία Του, ποὺ ἦταν ἡ κοινὴ ἀναφορά τους, ἡ συνεκτικὴ δύναμις ποὺ τοὺς ἔνωνε μὲ δεσμοὺς ἀκατάλυτους στὴν ἐπίγεια ζωή, καὶ συνάμα τοὺς ἔδινε τὴ βεβαιότητα τῆς κοινωνίας μέσα στὴν αἰώνια ζωὴ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ (βλ. σ. 416). Μὲ τὴν πίστη κατόρθωναν νὰ ἀποφεύγουν τοὺς πειρασμοὺς τῶν παθῶν, τὶς πτώσεις καὶ ὅλες τὶς ἀντιξοότητες τῆς ζωῆς. Μὲ τὴν ἑνότητα τῆς πίστεως ὅ,τι κατόρθωναν ἦταν ἀποτέλεσμα συλλογικότητας, ἔργο κοινό, στὸ ὁποῖο καθένας κατέβαλλε τὸ χάρισμά του, τὴν ἱκανότητά του, καὶ δὲν τὰ κράταγε μόνον γιὰ τὸν ἑαυτό του.
.             Μὲ ἄλλα λόγια, τὸ βιβλίο μᾶς παρουσιάζει μία κοινωνία ποὺ ξεπερνᾶ τὰ ὅρια καὶ τὸ περιεχόμενο μίας συμβατικῆς κοσμικῆς κοινωνίας ἀνθρώπων, ποὺ καθορίζει τὸν τρόπο τῆς κοινωνικῆς τους ὕπαρξης, ἔχοντας ὡς μέτρο τὰ κριτήρια τῶν διαφόρων κοινωνικῶν συστημάτων, ποὺ δὲν δίνουν καμμία θέση στὸν Θεάνθρωπο Χριστὸ καὶ οὔτε ἐπιτρέπουν τὸ ἅγιο Εὐαγγέλιό Του νὰ παίζει κάποιο ρόλο στὴ διαμόρφωση τῆς κοινωνικῆς ζωῆς τους. Οἱ Μικρασιάτες πατέρες μας στὴ δική τους κοινωνία εἶχαν ὡς κέντρο τὸν Ἰησοῦν Χριστὸ καὶ τὸ Εὐαγγέλιό Του, καὶ ὁλόκληρη ἡ ζωή τους ξεκινοῦσε ἀπὸ τὸν Χριστὸ καὶ κατέληγε στὸν Χριστό. Εἴτε ἐν ἐπιγνώσει εἴτε ἀνεπιγνώστως δὲν ἀγωνίζονταν νὰ δημιουργήσουν μία κοινωνία – ἀνθρώπινο κατασκεύασμα, ἀλλὰ μὲ πίστη καὶ ταπείνωση εἰσέρχονταν στὴν «ἡτοιμασμένην» ἀπὸ καταβολῆς  κόσμου κοινωνία Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, μέσα στὴν ὁποία «ζοῦσαν καὶ κινοῦνταν καὶ ὑπῆρχαν», γιὰ νὰ χρησιμοποιήσω τὰ λόγια τῶν Πράξεων τῶν Ἀποστόλων (17,28), μέσα στὴν ὁποία ζοῦσαν τὴ χαρὰ τοῦ Χριστοῦ καὶ ὑπέμεναν ὅλα τὰ λυπηρὰ τῆς ζωῆς.
.             Θὰ ἦταν λάθος νὰ χαρακτηρίσει κανεὶς τὴν κοινωνία αὐτὴ τῶν Μικρασιατῶν ὡς κοινωνία ἀποκλειστικὰ «ἐκκλησιαστικὴ» ἢ «κοσμική», διότι ὁ χριστιανὸς ζεῖ στὸν κόσμο, ἀλλὰ συμπεριφέρεται ὡς ἄνθρωπος τοῦ Χριστοῦ, ἐφαρμόζοντας κατὰ τὸ δυνατὸν τὸ ἅγιο θέλημά Του. Συνεπῶς, ἕνας σαφὴς διαχωρισμὸς μεταξὺ «ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς» καὶ «κοσμικῆς ζωῆς» δὲν ὑπάρχει, καὶ αὐτὸ ἀναδύεται ἀβίαστα ἀπὸ τὸ ἐν λόγῳ βιβλίο. Ἡ καθημερινὴ ζωὴ τῶν Μικρασιατῶν ἀλληλο-περιεχωρεῖτο μὲ τὴν χριστιανικὴ – ἐκκλησιαστικὴ ζωή τους. Δὲν ἦσαν ἄλλοι μέσα στὴ ἐκκλησία καὶ ἄλλοι ἔξω ἀπ’ αὐτήν.  Ἡ καθημερινὴ ζωή τους ἦταν ἡ συνέχεια τῆς Θείας Λειτουργίας καὶ συνάμα ἡ προετοιμασία γιὰ τὴν ἑπόμενη Θεία Λειτουργία.
.             Ἡ γενναία καὶ χριστιανικὴ στάση τῶν Μικρασιατῶν ἔναντι τῶν θλίψεων καὶ τῶν πειρασμῶν, ποὺ μᾶς δείχνει τὸ βιβλίο, ἀποτελεῖ δείκτη τῆς πνευματικῆς τους κατάστασης, εἶναι σὰν νὰ γνώριζαν τοὺς πατερικοὺς λόγους ὅτι οἱ θλίψεις καὶ οἱ πειρασμοὶ διαχωρίζουν «τοὺς υἱοὺς τοῦ Θεοῦ… ἐκ τῶν λοιπῶν ἀνθρώπων». Οἱ «υἱοὶ τοῦ Θεοῦ» εἶναι ἐκεῖνοι, γιὰ τοὺς ὁποίους ἡ Γραφὴ λέγει «ὂν ἀγαπᾶ Κύριος παιδεύει» ( Ἑβρ. 12,6), ἐνῶ οἱ λοιποί, οἱ ἄλλοι εἶναι ἐκεῖνοι γιὰ τοὺς ὁποίους ἡ Γραφὴ ἀναφέρει οἱ «χωρὶς παιδείαν», «νόθοι ἐστὲ καὶ οὐχ υἱοί».
.             Ὁ συγγραφέας ἀποτυπώνει πολὺ παραστατικὰ καὶ μὲ γλαφυρότητα αὐτὴ τὴν κοινωνία τῶν Μικρασιατῶν, ἡ ὁποία πάλλεται ἀπὸ πατριωτικὸ αἴσθημα, ποὺ ἀναμφίβολα βασίζεται στὶς ἔννοιες τῆς ἐλευθερίας, τῆς ἀνεξιθρησκείας καὶ τῆς ἰσότητας· καὶ ἡ ἀφήγησή του δὲν ἔχει ἴχνος ἐξιδανικεύσεως -ἔστω καὶ ἂν κάποιοι ἐπηρεασμένοι ἀπὸ τὸν σημερινὸ τρόπο ζωῆς μπορεῖ νὰ θεωρήσουν ὅτι ὑπάρχει κάποιο εἶδος ἐξιδανίκευσης. Οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, αὐτοὶ ἦσαν καὶ ἔτσι ζοῦσαν· φυσιολογικοὶ ἄνθρωποι μὲ τὶς χάρες τους, ἀλλὰ καὶ μὲ τὶς ἀδυναμίες καὶ τὰ πάθη τους, ποὺ δὲν ἀποπειρᾶται ὁ συγγραφέας νὰ παραλείψει ἢ νὰ ἐξωραΐσει. Μὲ ἀντικειμενικότητα ἀναφέρεται σὲ θέματα ὅπως προδοσία, διχόνοια (βλ. σ. 144) κ.λπ. ὁ ἔρωτας ἢ ἁπλὲς ἀνθρώπινες ἀδυναμίες, ὅπως τοῦ κουτσομπολιοῦ καὶ μάλιστα μέσα στὸν Ναὸ (βλ. σ. 26).  Ἀκόμη μὲ ρεαλισμὸ καὶ συγκατάβαση στὶς  ἀνθρώπινες ἀδυναμίες, μᾶς μιλᾶ γιὰ τὸν διάκονο Νήφωνα, ὁ ὁποῖος ἐγκατέλειψε τὴν ἱερωσύνη, γιὰ νὰ νυμφευθεῖ. Χωρὶς ἴχνος εὐσεβισμοῦ, ἀναφερόμενος στὸν ἔρωτα δίνει τὶς φυσιολογικές, ἀνθρώπινες διαστάσεις του, θὰ ἔλεγα καὶ τὶς χριστιανικὲς (βλ. σ. 71,74).
.             Μὲ τὸν ἴδιο ρεαλισμὸ ἀναφέρεται καὶ σὲ ἄλλες ἀδυναμίες τῶν ἀνθρώπων ἐκείνου τοῦ ἤθους, ὅπως τῆς δίκαιης ὀργῆς γιὰ τοὺς διῶκτες Τσέτες, ἀλλὰ καὶ σὲ ἀρετές, ὅπως στὴν ἔλλειψη μισαλλοδοξίας καὶ ἐκδικητικότητας (βλ. σ. 38-9 · 274), τὴ στάση τους ἔναντι τῶν ἑβραίων (βλ. σ. 41-42) καὶ τῶν μασώνων (βλ. σ. 42-43), τὴν ἀποδοχὴ τοῦ ἄλλου, τοῦ τίμιου ἄλλου, ἔστω καὶ ἂν εἶναι ἀλλόθρησκος (βλ. σσ. 36, 354, 450), τοῦ πατριωτισμοῦ καὶ τῆς καλῶς ἐννοουμένης ὑπερηφάνειας γιὰ τὴν ἑλληνικὴ καταγωγή τους καὶ καταγωγή μας.  Ὅλα αὐτὰ σήμερα λοιδοροῦνται, καὶ ἂν κανένας τολμήσει νὰ τὰ ὑπερασπισθεῖ, θὰ χαρακτηρισθεῖ φασίστας καὶ ἄλλα φαιδρά.  Ὅμως, αὐτὰ μᾶς διδάσκουν· καὶ πρὸ πάντων μᾶς διδάσκει ἡ ἀταλάντευτη ἐμμονὴ τῶν Μικρασιατῶν Ἑλλήνων πατέρων μας στὶς ἀξίες, ποὺ ὀφείλουμε νὰ ἔχουμε καὶ νὰ ὑπερασπιζόμαστε ὡς χριστιανοὶ καὶ ὡς  Ἕλληνες πατριῶτες.

 .             Ἰδιαίτερα θὰ ἤθελα νὰ ἀναφερθῶ στὴ μαρτυρία καὶ τὸ μαρτύριο, ποὺ ἦσαν πρόθυμοι οἱ Μικρασιάτες νὰ ὑποστοῦν γιὰ τὴν πίστη, γιὰ τὴν ἐλευθερία, γιὰ τὴν πατρίδα καὶ γιὰ τὴν τιμή τους.  Ὁ συγγραφέας μὲ πολλὴ διάκριση τὸ ἀναφέρει σὲ κάποια σημεῖα, μὴ θέλοντας νὰ τὸ ἐπαναλαμβάνει συνεχῶς, προφανῶς γιὰ νὰ μὴ χάσει τὴν ἀξία του, ἡ μαρτυρική, ὅμως, διάθεσή τους εἶναι διάχυτη σ’ ὅλο τὸ βιβλίο. Θὰ ἤθελα νὰ διαβάσω ἕνα ἀπόσπασμα πολὺ χαρακτηριστικὸ (βλ. 262-3).

 .             Ἕνα ἄλλο θέμα, στὸ ὁποῖο θὰ ἤθελα νὰ σταθῶ, εἶναι ὁ ρόλος τῆς  Ἐκκλησίας καὶ τοῦ κλήρου στὴ ζωὴ καὶ τὸν ἀγώνα τῶν Ἑλλήνων τῆς Μικρᾶς  Ἀσίας. Τὸ βιβλίο μᾶς δίνει πολλὲς ἀφορμές. Ἡ ἀναφορὰ στοὺς Μητροπολίτες Σμύρνης Χρυσόστομο,  Ἐφέσου  Ἰωακεὶμ καὶ στὸν παπα-Γιώργη -ἡ προσωπικότητα καὶ τὸ ἔργο τοῦ ὁποίου ἐκπροσωπεῖ τὸ σύνολο σχεδὸν τῶν ἱερέων τῆς ἐποχῆς- εἶναι πολὺ ἀποκαλυπτική. Θὰ παραθέσω μόνο ἕνα ἀπόσπασμα ἀπὸ τὰ πολλὰ καὶ θαυμάσια ποὺ ἀναφέρονται γιὰ τὸν Μητροπολίτη Σμύρνης (σ. 217). Τὰ ἴδια περίπου ἀναφέρονται καὶ γιὰ τὸν Μητροπολίτη  Ἐφέσου, καὶ ἰδιαίτερα θέλω νὰ σημειώσω τὴν ἀγαστὴ συνεργασία τῶν δύο ἀνδρῶν γιὰ τὸ καλὸ ὅλων τῶν ἀνθρώπων, «ὑπὲρ ὧν Χριστὸς ἀπέθανεν», καὶ γιὰ τὸ καλό του ἔθνους.
.             Ἰδιαίτερα συχνὴ καὶ ἐνδιαφέρουσα εἶναι ἡ ἀναφορὰ στὸν παπὰ- Γιώργη, ὄχι γιατί ἦταν συγγενής, παπποὺς τοῦ συγγραφέα, ἀλλὰ πιστεύω ἐπειδὴ ὁ συγγραφέας ἤθελε νὰ δείξει ὅτι ὁ ἱερέας ἐκ τῆς θέσεώς του εἶναι κοντὰ στὸ ποίμνιό του, καὶ ὡς πατέρας καὶ διδάσκαλός του γίνεται ὁ καθοδηγητὴς καὶ ἐμνευστής του. Καὶ τὸ πετυχαίνει ὁ συγγραφέας μας· ὁ παπα-Γιώργης παρουσιάζεται ἔξοχα ὡς ἡ ψυχὴ τῆς τοπικῆς κοινωνίας, ὡς ὁ ἄνθρωπος ποὺ βρίσκεται ἐν ἐγρηγόρσει, ἀγωνιᾶ καὶ φροντίζει γιὰ ὅλες τὶς ἀνάγκες τῶν ἀνθρώπων, τοὺς ὁποίους θεωρεῖ ὅλους παιδιά του καὶ δὲν τοὺς ξεχωρίζει ἀπὸ τὰ κατὰ σάρκα παιδιά του· φροντίζει γιὰ τὶς ἀνάγκες τὶς ὑλικὲς καὶ πνευματικές, διδάσκει, παρηγορεῖ, συμβουλεύει, ἐμπνέει, προτρέπει, διορθώνει μὲ τὴν θεία συγκατάβαση ποὺ δίδαξε ὁ Χριστός, θεραπεύει τὶς πνευματικὲς καὶ ὑλικὲς πληγὲς τῶν τέκνων του.
.             Ὅλα αὐτά, γιατί γνώριζε καλὰ ὁ παπα-Γιώργης, ὅτι ὡς ἱερέας εἶναι  μάρτυρας τῶν παθημάτων τοῦ Χριστοῦ καὶ μέτοχος στὴ δόξα του, ποὺ θὰ ἀποκαλυφθεῖ μελλοντικὰ (Πέτρ. 5,1-4). Γνώριζε καὶ ἐφάρμοζε τὴν πατερικὴ ρήση ὅτι τὸ ὑπούργημα τοῦ ἱερέα «εἶναι ἔργο καὶ ὄχι ἄνεσις, εἶναι φροντὶς καὶ ὄχι τρυφή, εἶναι λειτουργία ὑπεύθυνη καὶ ὄχι ἀρχὴ ἀνεξέταστος, εἶναι πατρικὴ κηδεμονία καὶ ὄχι τυραννικὴ αὐτονομία» (Βλ.  Ἰσίδωρο Πηλουσιώτη). Καὶ αὐτὸ τὸ ἀποδεικνύει ὁ παπ-Γιώργης μὲ ὅλη τὴ ζωὴ καὶ τὸ ἔργο του καὶ προπάντων μὲ τὸν θάνατό του. Συνταπεινώθηκε καὶ θυσιάστηκε μὲ τὸν ταπεινωθέντα Δεσπότη Χριστό, τὴν ἱερωσύνη τοῦ Ὁποίου ἔφερε. Θυσιάστηκε κυριολεκτικὰ χάριν τοῦ ἑνὸς προβάτου, δηλ. τῆς γυναίκας ἐκείνης ποὺ πέθαινε καὶ ἔπρεπε νὰ τῆς μεταδώσει τὴ θεία Κοινωνία, πράγμα ποὺ ἔπραξε, παρὰ τὶς κακὲς καιρικὲς συνθῆκες, ἐνῶ γνώριζε καλὰ ὅτι θὰ ἐπηρεασθεῖ ἡ εὔθραστη ὑγεία του, ὅπερ καὶ ἐγένετο, καὶ τὸν ὁδήγησε τελικὰ στὸ θάνατο (σ. 312-13). Τὰ ὅσα ἀναφέρει ὁ συγγραφέας μας γιὰ τὸν παπα-Γιώργη εἶναι ἕνας ὕμνος στὴν ἱερωσύνη, τῆς ὁποίας τὸ ἔργο εἶναι ἔργο «καταλλαγῆς», δηλαδὴ συμφιλιώσεως τῶν ἀνθρώπων μὲ τὸν Θεὸ καὶ τῶν ἀνθρώπων μεταξύ τους. Εἶναι τὸ ἔργο ποὺ πάντοτε πρόσφερε στὸν λαὸ τοῦ Θεοῦ ὁ ὀρθόδοξος κλῆρος, ἄσχετα ἂν σήμερα παραθεωρεῖται, συκοφαντεῖται καὶ λοιδορεῖται.
.             Ὁ παπα-Γιώργης προβάλλεται ὡς ὁ γνήσιος καὶ ἀληθινὸς τύπος τοῦ ἱερέα, ποὺ κατέχει ὅλα τὰ προσόντα καὶ τὶς ἀρετές, ποὺ ὀφείλει νὰ ἔχει ὁ ἱερέας καὶ τὰ ὁποῖα λεπτομερῶς κατονομάζουν οἱ Πατέρες τῆς  Ἐκκλησίας: ταπεινόφρων, νηφάλιος, φιλάνθρωπος, σεμνός, εὐλαβής, συνετός, σοβαρὸς καὶ ἁπλός, σώφρων, διορατικός, προσηνής, κοινωνικός, ἀγωνιστής, ἀσκητικός, πράος, ἀφιλάργυρος, ἡγετικός, ἀνδρεῖος, διδακτικὸς κ.λπ. Τέτοιοι ἱερεῖς ὑπῆρξαν, ὑπάρχουν καὶ θὰ ὑπάρχουν, καὶ κάθε τέτοιος ἱερέας εἶναι «λύχνος», ποὺ φωτίζει τὸ λαὸ τοῦ Θεοῦ νὰ περπατᾶ στὸν δρόμο τῆς ἀρετῆς καὶ τοῦ ἀγώνα, τόσο γιὰ τὰ πνευματικὰ ὅσο καὶ γιὰ τὰ ἐθνικά μας πράγματα.

.             Ὅλα ὅσα μέχρι τώρα ἀνέφερα, πιστεύω ὅτι ἀποδεικνύουν τὸ ἦθος τῶν Μικρασιατῶν πατέρων μας, τὸ ἦθος τὸ χριστιανικό, τὸ ἑλληνικό, τῆς ἀνθρώπινης ἀξιοπρέπειας, τῆς φιλανθρωπίας, τῆς ἐργατικότητας, τῆς δικαιοσύνης κ.λπ.· μὲ αὐτὸ τὸ ἦθος ἔζησαν καὶ μεγαλούργησαν στὴν Μικρασιατικὴ πατρίδα καὶ αὐτὸ μετέφεραν ἐδῶ στὴν  Ἑλλάδα.  Ἀλλὰ ἐδῶ στὴν  Ἑλλάδα μας, στὸ νεοελληνικὸ κράτος ποὺ διαμορφώθηκε καὶ ἀνδρώθηκε ὄχι μὲ τὰ πρότυπα τῶν προγόνων μας, ἀλλὰ μὲ τὰ πρότυπα τοῦ δυτικοῦ διαφωτισμοῦ, τὸ ἦθος τῶν Μικρασιατῶν δὲν ἔγινε δεκτό, δὲν ἀναγνωρίσθηκε ὡς δικό μας ἑλληνικὸ καὶ χριστανικὸ ἦθος. Καὶ τοῦτο γιατί οἱ νεοέλληνες ἤδη ἀπὸ τὴν ἐποχὴ ἐκείνη τοῦ 1922 εἶχαν ἀρχίσει νὰ ἀλλοτριώνονται κάτω ἀπὸ ξενόφερτες ἐπιδράσεις, οἱ ὁποῖες κατέκλυσαν τὴν κοινωνία μας καί, ὅπως διαπιστώνουμε σήμερα, ἀλλοίωσαν, γιὰ νὰ μὴν πῶ ἀφάνισαν, ὅ,τι ἱερὸ καὶ ὅσιο εἴχαμε καὶ ἔπρεπε νὰ διαφυλάξουμε ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ.
.             Αὐτὸ τὸ ἦθος, ποὺ ἦταν τὸ ἦθος τῶν μεγάλων Πατέρων καὶ τῶν βυζαντινῶν Πατέρων τῆς  Ἐκκλησίας μας,  εἶχαν τὴν ἐποχὴ ἐκείνη ἐδῶ στὴν  Ἑλλάδα οἱ ἀπόγονοι τῶν Κολλυβάδων, τοῦ φιλοκαλικοῦ ἐκείνου κινήματος, ποὺ δίδασκε τοὺς ἀνθρώπους πῶς νὰ καλλιεργοῦν τὸν νοῦ τους προκειμένου νὰ βλέπουν, νὰ γνωρίζουν, νὰ ἀγαποῦν καὶ νὰ προσφέρουν τὴν ἁρμόζουσα εὐχαριστία γιὰ ὅ,τι εἶναι καλό, ἀληθινὸ καὶ ὄμορφο στὴν ἀνθρώπινη ζωή. Δίδασκαν δηλαδὴ τὴν ἀξία τοῦ ἀνθρώπινου προσώπου, τὸ νόημα τῆς ζωῆς του καὶ τὸ σωστὸ προορισμό του, ποὺ δὲν τελειώνει στὰ ἐνθαδικὰ ἀλλὰ προεκτείνεται στὰ αἰώνια. Αὐτὸ τὸ ἦθος τὸ ὀρθόδοξο, τὸ ἑλληνικό, τὸ βυζαντινό, ἂν εἶχε ἀποδεχθεῖ καὶ ἀκολουθήσει τὸ νεοσύστατο τότε ἑλληνικὸ κράτος, σήμερα τὰ πράγματα θὰ ἦταν διαφορετικὰ καί, προπάντων, δὲν θὰ εἴχαμε πλήρως παραδοθεῖ στὴν ἐνδοκοσμικότητα τῆς εὐρωπαϊκῆς Δύσης, ἀλλὰ θὰ εἴχαμε διατηρήσει τὴν ὑπερβατικότητα τῆς ὀρθόδοξης  Ἀνατολῆς. Γι’ αὐτὸ ὁ φιλόκαλος συγγραφέας, ὁ ἀγαπητὸς φίλος Γιῶργος Παπαθανασόπουλος, ἐνῶ μᾶς διηγεῖται τοὺς πόνους καὶ γενικὰ τὴν τραγωδία τοῦ ξεριζωμοῦ τῶν Μικρασιατῶν καί, κυρίως, τὴν ἀπογοήτευσή τους ἀπὸ τὴν κακὴ ὑποδοχὴ ποὺ τοὺς ἐπεφύλαξαν ἐδῶ στὴν πατρίδα οἱ ἀλλοτριωμένοι ἀδελφοί τους νεοέλληνες, δὲν παραλείπει νὰ ἀναφέρει  πόσο ἀναπαύθηκε ἡ κυρὰ Βασιλεία, ἡ παπαδιὰ τοῦ παπα-Γιώργη, ἀπὸ τὴ συνάντησή της μὲ τοὺς φορεῖς αὐτοῦ τοῦ ἤθους, τῆς φιλοκαλικῆς παραδόσεως, τὸν παπα-Νικόλα Πλανᾶ, σήμερα ἅγιο Νικόλαο. Μάλιστα, γιὰ νὰ ἐπικυρώσει τῶν λόγων του τὸ ἀληθές, ἐπικαλεῖται καὶ τὴ μαρτυρία τοῦ μεγάλου λογοτέχνη μας τοῦ  Ἀλέξανδρου Παπαδιαμάντη, τοῦ ἐπιλεγομένου καὶ ἁγίου τῶν γραμμάτων, ὁ ὁποῖος λίγα χρόνια ἐνωρίτερα τὸν ἐξυμνοῦσε (βλ. σ. 445-6).
.             Τὸ ἦθος ὅμως τῶν Μικρασιατῶν προσφύγων νίκησε, γιατί τελικὰ τὸ καλό, τὸ γνήσιο καὶ ἀληθινὸ πάντοτε νικᾶ, χωρὶς βέβαια νὰ ἐπικρατήσει, χωρὶς νὰ ἐπιβάλλεται καταναγκαστικὰ γιὰ νὰ ἑδραιωθεῖ. Οἱ Μικρασιάτες μὲ τὴν παρουσία τοὺς βοήθησαν τὸ ἑλληνικὸ κράτος, ἀλλὰ καὶ τὸ ἔθνος ὁλόκληρο, σὲ ὅλους τους τὸ-μεῖς: κατ’ ἀρχὰς στὴν οἰκονομία· μὲ τὴν ἐργατικότητά τους, τὴν τιμιότητά τους καὶ τὸ προοδευτικό τους πνεῦμα, συνέβαλαν στὴν οἰκονομικὴ ἀνάπτυξη τῆς πατρίδας μας. Στὴν  Ἐκκλησιαστικὴ ζωὴ ἔγιναν παράγοντες πνευματικῆς ἀνάπτυξης.  Ὅλες οἱ προσφυγικὲς ἐνορίες ἔγιναν κέντρα ζωντανῆς ἐκκλησιαστικῆς καὶ πνευματικῆς ζωῆς, διατηρώντας ὅλες τὶς προγονικὲς παραδόσεις μας καὶ τιμῶν-τὰς τὰ ἱερὰ λείψανα, τὶς ἱερὲς εἰκόνες καὶ τὰ ἄλλα ἱερὰ ἀντικείμενα, ποὺ μὲ κίνδυνο τῆς ζωῆς τοὺς μετέφεραν, ἀντὶ ἄλλων προσωπικῶν ἀντικειμένων ποὺ θεωροῦσαν ἤσσωνος ἀξίας. Στὸν πολιτισμό, στὰ γράμματα καὶ σὲ πολλοὺς ἄλλους τομεῖς ἡ συμβολὴ τοὺς ὑπῆρξε τεράστια, καὶ θὰ ἔπαιρνε πολὺ χρόνο, ποὺ δὲν ἔχουμε, γιὰ νὰ τὰ ἀναφέρω.
.             Τελειώνοντας, θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω ὅτι, μέσα ἀπὸ τὸ βιβλίο, ποὺ ἄριστα περιγράφει τὴν κοινωνία τῶν Μικρασιατῶν πατέρων μᾶς διαφαίνεται ὅτι ἡ κοινωνία τῆς ἑνότητας τῶν πάντων πραγματώνεται μέσα στὴν Ἐκκλησία, ὅπου δὲν μπορεῖ νὰ ἐπηρεασθεῖ ἀπὸ καμμιὰ φυσικὴ διαφορὰ ἡ ἀντίθεση: φύλο, φυλή, γλὼσ-σά, πολιτισμό, κοινωνικὴ τάξη. Ἡ Ἐκκλησία διακήρυξε διὰ στόματος τοῦ ἀποστόλου Παύλου ὅτι “οὐκ ἔνι Ἰουδαῖος οὐδὲ  Ἕλλην, οὐκ ἔνι δοῦλος οὐδὲ ἐλεύθερος, οὐκ ἔνι ἄρσεν καὶ θήλυ” (Γαλ. 3,28). Ἡ γυναίκα παίρνει τὴν ἰσότιμη θέση τῆς δίπλα στὸν ἄνδρα· ὁ φτωχὸς καὶ ὁ πλούσιος, ὁ δοῦλος καὶ ὁ ἐλεύθερος γίνονται ἰσότιμα μέλη τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ.  Ἔτσι πραγματώνεται ἡ ὑπέρβαση τῶν διακρίσεων, τῶν ἀντιθέσεων καὶ διαιρέσεων, πράγμα ποὺ σήμερα τὰ κράτη καὶ οἱ κοινωνίες προσπαθοῦν νὰ ἐπιβάλουν μὲ νόμους, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐπιτυγχάνουν πλήρως, γιατί οἱ νόμοι, ἂν δὲν ἔχουν γίνει συνείδηση καὶ πίστη, δὲν μποροῦν νὰ φέρουν μία οὐσιαστικὴ ἀλλαγή. Ἀλλὰ καὶ στὸ μέτρο ποὺ τὸ ἐπιτυγχάνουν, ἡ ἐπιτυχία αὐτὴ δὲν ἀνταποκρίνεται στὴν ὑπέρβαση τῶν διακρίσεων ποὺ πραγματοποιεῖται μέσα στὴν Ἐκκλησία, γιατί τὰ κράτη ἀγωνίζονται γιὰ τὸν ἄνθρωπο, βασισμένα στὰ διάφορα οὐμανιστικὰ συστήματα, ἔχοντας στὸ κέντρο τὸν ἄνθρωπο καὶ ὄχι τὸν Θεάνθρωπο.
.             Ἡ Ἐκκλησία, ἔχοντας στὸ κέντρο της τὸν Θεάνθρωπο, εἶναι κοινωνία ἐν Χριστῷ, κοινωνία θεάνθρωπο-κεντρική, καὶ οἱ ἄνθρωποι μέσα σ᾽ αὐτὴν συνδέονται μὲ δεσμοὺς πιὸ ἰσχυροὺς ἀπὸ τοὺς κοσμικοὺς ἢ σαρκικούς, συνδέονται δηλαδὴ μὲ τοὺς δεσμοὺς τῆς κοινωνίας τῆς ζωῆς, τῆς κοινωνίας τῆς πίστεως, τῆς κοινωνίας τῆς ἀγάπης, τῆς κοινωνίας τῆς χαρᾶς καὶ τοῦ πόνου, τῆς κοινωνίας τῆς θυσίας καὶ τοῦ μαρτυρίου. Καὶ τελικὰ ὁδηγοῦνται στὴν οἰκοδομὴ μίας νέας, καινῆς καὶ καθολικῆς ζωῆς, μίας ζωῆς ποὺ εἶναι πραγματικὴ κοινωνία ἁγίων μὲ κέντρο τὸν Θεάνθρωπο Χριστό, μίας κοινωνίας ποὺ βασίζεται στὴν ταπείνωση, ποὺ δὲν εἶναι θεμελιωμένη στὴν ὑπερηφάνεια καὶ τὴν αὐτάρκεια, ποὺ ἀποτελοῦν τὴ βάση τῆς σημερινῆς οὐμανιστικῆς ψευδοκοινωνίας, ἡ ὁποία, τελικά, ὅπως ὅλοι συχνὰ διαπιστώνουμε, ὁδηγεῖ στὴν ἀντικοινωνικότητα.
.             Ὅλα αὐτὰ ἀποτελοῦν ἕνα μικρὸ δεῖγμα τῆς ὀρθόδοξης ἀνθρωπολογίας, ποὺ ἀβίαστα ἀναδύεται ἀπὸ τὴ ζωὴ καὶ τὸ ἦθος τῶν Μικρασιατῶν, ὅπως περιγράφεται στὸ βιβλίο.  Γι’ αὐτὸ πρέπει νὰ διαβαστεῖ κυρίως ἀπὸ τοὺς νέους, γιὰ νὰ δοῦν ποιὲς εἶναι οἱ παραδόσεις καὶ οἱ ἀξίες μας, ποὺ σήμερα περιφρονοῦνται καὶ χλευάζονται. Νὰ τὸ διαβάσουν ὅμως μὲ μία προϋπόθεση: νὰ ἔχουν τὴ βεβαιότητα ὅτι δὲν πρόκειται γιὰ κάποιο παραμύθι ποὺ ἐξιδανικεύει κάποιους γραφικοὺς τύπους, ἀλλὰ ὅτι πρόκειται γιὰ ἀληθινὴ παρουσίαση τῶν προγόνων μας, ποὺ ἤσαν φορεῖς αὐτοῦ του χαμένου –πιστεύω ὄχι ἀνεπιστρεπτὶ- ἤθους.

  .              Ὁ Γιῶργος Παπαθανασόπουλος, μὲ τὴ συγγραφὴ τοῦ ὡραιότατου αὐτοῦ βιβλίου, ἐκπλήρωσε τὸ χρέος του στὴν παπαδιὰ γιαγιὰ τοῦ Βασιλεία, ποὺ τοῦ ἄφησε ὡς παρακαταθήκη: «Θέλω νὰ περάσεις κι ἐσὺ τὰ ὅσα θὰ μάθεις στὰ παιδιά σου καὶ στὰ ἐγγόνια σου. Εἶναι πολὺ σημαντικὸ αὐτό… Νὰ θυμᾶσαι πάντα στὴ ζωή σου πώς, ὅποιος ξεχνᾶ τὸ παρελθόν του, τὶς ρίζες του, δὲν ἔχει μέλλον καὶ ὅποιος χάνει τὴν πίστη του, εἶναι ἕνα τίποτε…». Αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ χρέος ὅλων μας. –

Διαφήμιση

, , ,

Σχολιάστε

ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΦΑΝΤΑΣΙΟΠΛΗΞΙΕΣ ΚΑΙ ΙΔΕΟΛΗΨΙΕΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Τουρκικὲς φαντασιοπληξίες καὶ ἰδεοληψίες

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 .            Σὲ παροξυσμὸ  ἔχουν  φθάσει οἱ φαντασιοπληξίες καὶ οἱ ἰδεοληψίες  τῆς σημερινῆς πολιτικῆς ἡγεσίας τῆς Τουρκίας. Πιθανὸν τὸ κάνει, γιατί βλέπει ὅτι οἱ Τοῦρκοι πολίτες τὴν βαρέθηκαν, βαρέθηκαν τὰ ψέματα, τὴ διάλυση τῆς οἰκονομίας, τὴ διαφθορά, τὶς σπατάλες τοῦΠροέδρου, τὴν οἰκογενειοκρατία, τὴν εὐνοιοκρατία, τὸν αὐταρχισμὸ σὲ  διαφωνοῦντες καὶ ἐπιδιώκει μὲ αὐτὲς νὰ κρατήσει τὴν ἐξουσία στὶς προσεχεῖς ἐκλογές. Ἴσως νομίζει ὅτι μπορεῖ νὰ ἀφιονίσει τὸ γειτονικὸ λαό, λέγοντάς του ἀπίθανα ψέματα καὶ ἱστορίες τύπου παραμυθιῶν τῆς Χαλιμᾶς.
.            Πρόσφατο κροῦσμα τῆς μυθομανίας τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας τῆς Τουρκίας ἡπαρουσίαση γεωγραφικοῦ χάρτη ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸ Ἀμύνης Χουλουσὶ Ἀκάρ, στὸν ὁποῖο ἐμφανιζόταν ἡ ἐξέλιξη τῶν συνόρων της χώρας μας. Τὸ συμπέρασμά του εἶναι ὅτι ἀδικήθηκε ἡ χώρα του… Ὁ κ. Ἀκὰρ δὲν κατάλαβε ὅτι ἔτσι ἀποκάλυψε μίαν ἄρρωστη ἐπιθυμία του ὁ Ἑλληνισμὸς νὰ ἦταν ἀκόμη ραγιὰς καὶ αἰχμάλωτός του…
.            Ὁ κ. Ἀκὰρ δὲν κατάλαβε ἐπίσης ὅτι ἔτσι προσέβαλε τοὺς ἐπαναστάτες τῶν ΗΠΑ καὶὅλων τῶν ἄλλων λαῶν ποὺ ἀγωνίσθηκαν καὶ ἀπέκτησαν τὴν ἐλευθερία τους. Δὲν κατάλαβε ἀκόμη ὅτι ἡ ἀναφορά του  ὁδηγεῖ τὴ σκέψη στὸν Χίτλερ, στὸν Στάλιν καὶ στὴ θεωρία τοῦ «ζωτικοῦχώρου». Τὶς ἀντιλήψεις της γιὰ «ζωτικὸ χῶρο» ἡ Τουρκία, χάρη στὴν ἀνοχὴ τῶν μεγάλων δυνάμεων, ἐφαρμόζει στὴν Κύπρο, στὴ Συρία καὶ στὸ Ἰρὰκ καὶ ἐπιδιώκει νὰ τὶς ἐφαρμόσει στὰνησιὰ τοῦ ἀνατολικοῦ Αἰγαίου καὶ στὴ δυτικὴ Θράκη…
.            Λογικὰ πράττουσα ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνηση μένει ψύχραιμη καὶ δὲν μπαίνει σὲσυζήτηση μὲ ὅσα ἐκστομίζουν ὁ κ. Ἐρντογᾶν καὶ οἱ συνεργάτες του. Ὅμως φέτος, μὲ τὰ ἑκατὸχρόνια ἀπὸ τὴν Μικρασιατικὴ καταστροφή, σκέφτομαι πόσο τὸ θράσος τους. Μὲ τὴν βοήθεια τῶν Μεγάλων Δυνάμεων ἡ Τουρκία διέπραξε Γενοκτονία σὲ βάρος τῶν Ἑλλήνων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ποὺ ἀναζήτησαν τὴν ἐλευθερία τους, μετὰ ἀπὸ αἰώνων ἀπάνθρωπη σκλαβιά, ἐλευθερία ποὺ προηγουμένως εἶχαν κερδίσει μὲ θυσίες καὶ αἷμα οἱ Πελοποννήσιοι, οἱ Ρουμελιῶτες, οἱ Θεσσαλοί, οἱ   Ἠπειρῶτες, οἱ Μακεδόνες, οἱ νησιῶτες τοῦ Αἰγαίου, οἱ Θράκες, οἱ Κρῆτες.
.            Οἱ Ἕλληνες εἴμαστε συνδεδεμένοι μὲ τὴν Μικρὰ Ἀσία, ὄχι μόνο γιατί ἐκεῖ δημιουργήσαμε σπουδαῖο πολιτισμό, ἀλλὰ γιατί, ὑπὸ τυραννικὲς συνθῆκες, οἱ πρόγονοί μας διατήρησαν τὴν ταυτότητά τους. Ὅ,τι κι ἂν ποῦν ὁ κ. Ἐρντογὰν καὶ οἱ συνεργάτες του ἡ Κωνσταντινούπολη καὶ ἡ Μικρὰ Ἀσία εὐωδιάζουν Ἑλληνισμό. Ὅσο κι ἂν καταστρέφουν τὰ μνημεῖα του, ὅσο καὶ ἂν καταπιέζουν τοὺς ἐναπομείναντες ἐλάχιστους Ἕλληνες, ὅσο καὶ ἄν, κάνοντας χρήση βαρβάρων συνηθειῶν,  μετατρέπουν σὲ τζαμιὰ τὴν Ἁγιὰ Σοφιά, τὴ Μονὴ τῆς Χώρας, τὴν Ἁγιὰ Σοφιὰ τῆς Τραπεζούντας καὶ ἄλλους ναοὺς – σύμβολα, ὅσο καὶ ἂν βάζουν τουρκόπουλα νὰ κραυγάζουν, ὡς σὲ γήπεδο, στὴν Ἁγιὰ Σοφιά, ἡ ἀλήθεια παραμένει βαθιὰ ριζωμένη: αὐτὰ εἶναι τὰ ἱερὰ καὶ ὅσια της Ἑλλάδας καὶ οἱ Τοῦρκοι κατακτητές τους. Ἂν οἱ γείτονες δὲν αἰσθάνονται εὐχάριστα γι’ αὐτὴν τὴν ἀλήθεια, δὲν θὰ διώξουν ΕΜΑΣ ἀπὸ τὰ μέρη ποὺ μᾶς ἀπέμειναν.- 

, ,

Σχολιάστε

AΠΟ ΤΟ ΔΡΑΜΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΗΣ ΙΩΝΙΑΣ (1914-1922) ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΙΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

π τ δράμα τν λλήνων τς ωνίας (1914-1922) στ σημεριν πραγματικότητα

(Ὁμιλία τὴν 3η Ἰουλίου 2022 στὴ Σπάρτη,
μετὰ ἀπὸ πρόσκληση τοῦ Σεβ. Μητροπολ. Μονεμβασίας καὶ Σπάρτης κ. Εὐσταθίου)

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 Σεβασμιώτατε Μητροπολίτα Μονεμβασίας καὶ Σπάρτης κύριε Εὐστάθιε, Σεβασμιώτατε Μητροπολίτα Μάνης κύριε Χρυσόστομε, κύριε Βουλευτά, κύριοι Ἀντιπεριφερειάρχες, κύριε Ταξίαρχε, κυρίες καὶ κύριοι,

 εὐχαριστῶ τὸν Σεβ. Μονεμβασίας καὶ Σπάρτης ποὺ μὲ προσκάλεσε νὰ μιλήσω σήμερα στὴν πολυπληθῆ ὁμήγυρη σὲαὐτὸ τὸ ἐντυπωσιακὸ ἀμφιθέατρο, τοῦ εὐλογημένου καὶ  εὐχάριστου αὐτοῦ τόπου, τοῦ Ξηροκαμπίου Λακωνίας γιὰτὴν τραγωδία ποὺ ἔζησαν οἱ Ἕλληνες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας κατὰ τὰ ἔτη 1914-1922. Αὐτὸ λόγῳ τῆς φετινῆς θλιβερῆςἐπετείου τῶν ἑκατὸ ἐτῶν ἀπὸ τὴν Μικρασιατικὴ καταστροφή. Μὲ εἴχατε, Σεβασμιώτατε Σπάρτης, προσκαλέσει νὰ σᾶς μιλήσω καὶ πρὶν ἀπὸ ὀκτὼ χρόνια, ὅταν κυκλοφορήθηκε ἡ πρώτη ἔκδοση τοῦ ἱστορικοῦ μου μυθιστορήματος  «Μέρες Ἀποκάλυψης στὴν Ἰωνία – Τὸ δράμα τῶν Ἑλλήνων 1914-1922». Πρόσφατα ἐκδόθηκε ἡ τρίτη, ἐπαυξημένη ἔκδοση. Μὲ τὴν εὐκαιρία νὰ σᾶς εὐχαριστήσω καὶ πάλι, ποὺ τότε ἀναγνώσατε ἀπνευστί, ὅπως μοῦ εἴπατε, τὸ βιβλίο μου καὶ ἤσασταν ἐκ τῶν πρώτων ποὺ τὸ ἐπαίνεσαν δημοσίως.
.                          Ὅπως γνωρίζετε, ἀσχολήθηκα μὲ τὴ συγγραφὴ τοῦ βιβλίου, γιατί ἐκ μητρὸς ἕλκω τὴν καταγωγή μου ἀπὸ τὴν Μικρὰ Ἀσία, πιὸ συγκεκριμένα ἀπὸ τὴν Μαγνησία, τὴν λεγομένη «πρὸς Σιπύλω». Σὲ αὐτὴν αὐτοκτόνησε ὁ Θεμιστοκλῆς, γιὰ νὰ μὴν προδώσει τὴν Ἑλλάδα στοὺς Πέρσες, ἐκεῖ στέκεται πάντα ὁ βράχος τῆς Νιόβης, ποὺ κλαίει γιὰ τὰ δώδεκα παιδιά της, ποὺ σκότωσαν ὁ Ἀπόλλωνας καὶ ἡ Ἄρτεμις, ἐκεῖ τοῦ ἄρεσε νὰ μένει ὁ ἅγιος αὐτοκράτορας τῆς Νικαίας Ἰωάννης Βατάτζης, σὲ αὐτὴν μαρτύρησαν ὁ Ἅγιος Χαράλαμπος καὶ ὁ νεομάρτυρας Ἅγιος Νικόλαος. Ἡ Μαγνησία ἦταν ἐπίσης ἡ ἕδρα τῆς σημαντικῆς Μητροπόλεως Ἐφέσου.
.                          Στὸ ἱστορικό μου μυθιστόρημα πρωταγωνιστὲς εἶναι τὰ μέλη μίας ἱερατικῆς  οἰκογενείας, τοῦ ἱερέα καὶ δασκάλου παπποῦ μου, τοῦ παπᾶ Γιώργη, ποὺ ἦταν ἐφημέριος στὸν Μητροπολιτικὸ Ναὸ τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου στὴ Μαγνησία, τῆς  συζύγου του παπαδιᾶς γιαγιᾶς μου Βασιλείας, ποὺ ἦταν ἐπίσης δασκάλα καὶ τῶν τεσσάρων παιδιῶν τους. Μέσα ἀπὸ τὴν ἱστορία τους ξετυλίγεται τὸ δράμα τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἰωνίας καὶ γενικὰ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας κατὰ τὰ χρόνια 1914-1922 καὶ ἡ προσφορὰ τοῦ κλήρου στὸν Μικρασιατικὸ Ἑλληνισμό. Τὸ ὑλικὸ ποὺ χρησιμοποίησα γιὰ τὴ συγγραφὴ τοῦ βιβλίου, εἶναι τὰ οἰκογενειακὰ βιώματά μου, οἱ μαρτυρίες ποὺ συγκέντρωσα συγγενῶν καὶ γνωστῶν τῆς οἰκογένειας καὶ μέρους τῆς προσφυγικῆς κοινωνίας τῆς Μαγνησίας, οἱ βιβλιοθῆκες στὶς ὁποῖες ἀνέτρεξα, τὰ ἀπομνημονεύματα πολιτικῶν, στρατιωτικῶν καὶ ἁπλῶν ἀνθρώπων, καθὼς καὶ ντοκουμέντα ποὺ διασώθηκαν καὶφυλάσσονται στὸ Κέντρο Μικρασιατικῶν Σπουδῶν.
.                          Χρόνος ἐνάρξεως τῆς ἀναφορᾶς τοῦ  βιβλίου μου εἶναι τὸ  1914. Κατ’ αὐτὸ συνέβησαν τρία σοβαρὰγεγονότα. Πρῶτον ξεκίνησε ὁ Πρῶτος Παγκόσμιος Πόλεμος, ποὺ στὴν Ἑλλάδα προκάλεσε τὸν γνωστὸ διχασμό. Δεύτερον μὲ διαταγὴ τοῦ ἑβραϊκῆς καταγωγῆς Γερμανοῦ στρατηγοῦ  Ὄτο Λίμαν φὸν Σάντερς, ἀνώτατου στρατιωτικοῦ διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας, ἄρχισε ὁ συστηματικὸς διωγμὸς τῶνἙλλήνων, ποὺ κατοικοῦσαν στὰ παράλια τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Ἡ ἔναρξη καὶ οἱ συστηματικοὶ διωγμοὶ τῶν Ἑλλήνων καταγράφηκαν ἀπὸ τὸν ἅγιο ἱερομάρτυρα Χρυσόστομο, Μητροπολίτη Σμύρνης ὡς ἀναφορὲς πρὸς τὸ ΟἰκουμενικὸΠατριαρχεῖο, διασώθηκαν καὶ ἀποτελοῦν πειστήρια τῶν τουρκικῶν θηριωδιῶν. Καὶ τὸ τρίτο εἶναι ὅτι μετὰ τὶς ἀλλεπάλληλες νίκες ἐπὶ τῶν Τούρκων καὶ τῶν Βουλγάρων κατὰ τοὺς Βαλκανικοὺς πολέμους  καὶ μετὰ τὴνἀπελευθέρωση τῆς Μακεδονίας, τῆς νοτίου Ἠπείρου, τῆς Κρήτης καὶ τῶν νησιῶν τοῦ Ἀνατολικοῦ Αἰγαίου τὸ ἠθικὸτῶν Ἑλληνικῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων ἦταν ἀκμαιότατο καὶ εἶχε ἀρχίσει ἡ συζήτηση γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση καὶ τῶνὑπολοίπων ἐδαφῶν ποὺ κατοικοῦσαν Ἕλληνες καὶ βασανίζονταν ἀπὸ τοὺς δυνάστες τους. (Βόρειος Ἤπειρος, Θράκη, Παράλια Μικρᾶς Ἀσίας, Πόντος,  Κύπρος).
.                          Ἀπὸ  τὸ 1914 οἱ Ἕλληνες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας βίωσαν νέους βίαιους διωγμούς, ἀλλὰ στὸ βάθος τους διατηροῦσαν τὴν ἐλπίδα πὼς ἦρθε ἡ ὥρα νὰ ἀπελευθερωθοῦν καὶ αὐτοί. Ἐκείνη τὴ χρονιὰ οἱ Ἕλληνες τῆς ΜικρᾶςἈσίας δέσποζαν στὰ ἐδάφη της. Ἦσαν περίπου 2.500.000, εἶχαν 2.300 σχολεῖα, ποὺ τὰ συντηροῦσαν οἱ ἴδιοι μὲ τὸνἱδρώτα τους, 2.200 Ἐκκλησίες  – ἐνορίες καὶ 3.000 καὶ πλέον ἱερεῖς, τοὺς ὁποίους ἐπίσης συντηροῦσαν. Ἡγέτες ὅλου αὐτοῦ τοῦ κατορθώματος ἦσαν οἱ Μητροπολίτες καὶ οἱ ἱερεῖς. Κλῆρος καὶ λαὸς διακρίνονταν τότε γιὰ τὴν ἔντονη φιλοπατρία τους καὶ τὴν βαθειά τους εὐσέβεια.
.                          Οἱ Μικρασιάτες μάθαιναν τὰ περὶ διχασμοῦ στὴν ἐλεύθερη Ἑλλάδα καὶ βεβαίως ἀνησυχοῦσαν, ἀλλὰ ἔβλεπαν καὶ τὶς νίκες τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν συμμάχων της στὸν Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (Ἀγγλίας, Γαλλίας, Ἰταλίας) καὶἀναπτερωνόταν τὸ ἠθικό τους. Ἡ Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία καὶ ἡ Βουλγαρία  ἦσαν μὲ τὸ μέρος τῶν Κεντρικῶν Δυνάμεων (Γερμανίας, Αὐστροουγγαρίας) ποὺ στὸ τέλος τοῦ 1918 ἡττήθηκαν. Ἐνθουσιασμὸς τότε στοὺς Ἕλληνες. Ἡ ἧττα τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας σήμαινε τὴ διάλυσή της καὶ πλέον τὸ θέμα ἦταν τὰ συμφέροντα τῶν νικητριῶνἰσχυρῶν δυνάμεων τί θὰ ἐπέτρεπαν στὴν Ἑλλάδα νὰ ἀπελευθερώσει…
.                          Στὶς 2 Μαΐου 1919 τὰ ἑλληνικὰ πολεμικὰ πλοῖα εἰσῆλθαν στὸ λιμάνι τῆς Σμύρνης, ἀγκυροβόλησαν στὴν προκυμαία καὶ κατέβηκαν τὰ πρῶτα ἀποσπάσματα τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Τὴν παραμονή, 1η Μαΐου 1919, στὶς 5 τὸ ἀπόγευμα, εἶχε προσκαλέσει τοὺς δημογέροντες ὁ ἱερομάρτυρας Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος. Κάτωχρος καὶ κλαίων τοὺς εἶπε:

« Ἀδελφοί μου, σᾶς ἐκαλέσαμεν σήμερον εἰς μίαν ὑψηλὴν καὶ θείαν μυσταγωγίαν ἐξ ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ἅπαξ εἰς τὸδιάστημα ὁλοκλήρων αἰώνων τελεσιουργοῦνται εἰς τὰς τύχας τῶν λαῶν. Ἀποκαλυφθῆτε καὶ στῆτε καλῶς. Στῆτε μετὰφόβου Θεοῦ, τὰ μέτωπα ὑψηλά, κλίνοντες μόνον τὰς ψυχάς σας ἔναντι τῶν μεγάλων καὶ ἀνεξερευνήτων βουλῶν τοῦΘεοῦ. Ἀδελφοί, τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου ἐπέστη. Οἱ πόθοι τῶν αἰώνων ἐκπληροῦνται. Οἱ ἔκτακτοι χρόνοι ἤγγισαν.  Αἱμεγάλαι ἐλπίδες τοῦ Γένους μας, ὁ ἀνύστακτος, ὁ σφοδρός, ὁ μύχιος, ὁ θερμός, ὁ καίων καὶ φλογίζων ὡς πεπυρακτωμένος σίδηρος τὰ σπλάγχνα μας πόθος, πρὸς ἕνωσιν μετὰ τῆς μητρὸς μας Ἑλλάδος, ἰδού, κατὰ τὴν σήμερον ἱστορικὴν καὶ ἀξιομνημόνευτον ἡμέραν τῆς 1ης Μαΐου γίνεται πράγμα καὶ γεγονὸς τετελεσμένον…».
.                          Ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Σμύρνη καὶ μετὰ ἡ Μαγνησία καὶ ὅλες οἱ πόλεις καὶ τὰ χωριά, ποὺ ἀπελευθερώθηκαν, κατακαλύφθηκαν ἀπὸ ἑλληνικὲς σημαῖες, λὲς καὶ ἀπὸ αἰῶνες τὶς εἶχαν οἱ Ἕλληνες στὰ σεντούκια τους καὶ περίμεναν ἐκείνη τὴν ἡμέρα. Στοὺς δρόμους χόρευαν, στὰ κέντρα ἔψαλλαν τὸν ἐθνικό μας ὕμνο, παντοῦ ἀγκαλιάζονταν καὶ φιλιόνταν ὅλοι τους… Ἀργότερα  ἡ Συνθήκη τῶν Σεβρῶν (28 Ἰουλίου/10 Αὐγούστου 1920) ἱκανοποίησε ἐν μέρει τὰ ἱστορικὰ δίκαια τῆς Ἑλλάδος. Ὅμως οἱ ἀνησυχίες στὸν παπὰ Γιώργη καὶ σὲ ὅλους τοὺς Ἕλληνες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας δὲν ἐξαλείφθηκαν. Ἔβλεπαν τοὺς μὲν συμπατριῶτες τους στὴν ἐλεύθερη Ἑλλάδα νὰ εἶναι μὲ φανατισμὸ διχασμένοι, οἱ δὲ σύμμαχοι (ἰδιαίτερα οἱ Γάλλοι καὶ οἱ Ἰταλοὶ) ἀντὶ νὰ βοηθοῦν ἐμᾶς, ἐνίσχυαν μὲ βαρὺ ὁπλισμὸ καὶ μὲ πολεμικὰ πλοῖα τὸν Κεμάλ… Ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρὰ οἱ Μπολσεβίκοι, ποὺ εἶχαν καταλάβει τὴν ἐξουσία στὴ Ρωσία, ἦρθαν σὲ συμφωνία μὲ τὸν Κεμὰλ καὶ ἐπίσης τὸν ἐνίσχυσαν μὲ βαρὺ ὁπλισμό… Παρόλα αὐτὰ τὸν Ἰούλιο τοῦ 1921 οἱ Ἑλληνικὲς Δυνάμεις εἶχαν ἐπιτύχει τὸ ἀπίστευτο, εἶχαν καταλάβει τοὺς συγκοινωνιακοὺς κόμβους τοῦἘσκὶ Σεχὶρ καὶ τοῦ Ἀφιὸν Καραχισάρ, μὲ σκέψη νὰ συντρίψουν τὸν Κεμὰλ καὶ νὰ εἶναι σὲ καλύτερη θέση σὲμελλοντικὴ διαπραγμάτευση. Τότε ἐλήφθη ἡ ἀπόφαση νὰ ἐπιχειρηθεῖ ἐπίθεση πρὸς Σαγγάριο καὶ Ἄγκυρα. Σκεφθεῖτε σὲ τί βάθος στὴ Μικρὰ Ἀσία εἴχαμε προχωρήσει μὲ ἀλλεπάλληλες στρατιωτικὲς ἐπιτυχίες, φτάσαμε 40 περίπου χιλιόμετρα ἀπὸ τὴν Ἄγκυρα, πόσα χρόνια πολεμοῦσαν οἱ στρατιῶτες μας – πολλοὶ ἀπὸ τὸ 1912 – σὲ τί ἔκταση εἴχαμε ἀνοίξει τὸ μέτωπο καὶ πῶς μπόρεσε ὁ στρατός μας –μήνα Ἰούλιο καὶ μετὰ– νὰ ἀντιμετωπίσει τὸν καυτὸ ἥλιο τῆς ἁλμυρᾶς ἐρήμου. Καὶ ὅμως νίκησαν στὶς πρῶτες μάχες…
.                          Καὶ ἐρχόμαστε στὸ 1922. Οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ καὶ στρατιῶτες ἦσαν κοντὰ στὸν θρίαμβο, ὅμως τότε ἔγιναν μοιραῖα λάθη καὶ εἴχαμε μείνει μόνοι νὰ ἀντιμετωπίσουμε τὸν ἐνισχυόμενο πανταχόθεν ἐχθρό. Καὶ ἦρθε ἡκαταστροφή. Στὸ βιβλίο μου παρουσιάζω τὴν κατάσταση πρὶν καὶ κατὰ τὴν καταστροφή. Ὁ παπὰ Γιώργης θυσιάστηκε, γιὰ νὰ σώσει μία ψυχὴ καὶ ἐκοιμήθη ὀσιακὰ πρὶν τὴν Καταστροφή. Ἡ παπαδιὰ Βασιλεία βρέθηκε χήρα μὲ τὰ τρία μικρὰ παιδιά της νὰ προσπαθεῖ μὲ χίλιες δύο δυσκολίες καὶ μὲ τοὺς ὑπόλοιπους Ἕλληνες νὰ διαγκωνίζεται νὰ ἀνέβει στὸ ὑπερπλῆρες τρένο, γιὰ νὰ βρεθοῦν στὴ Σμύρνη καὶ νὰ σωθοῦν ἀπὸ τὴ σφαγή. Ἡ μεγάλη της κόρη Ἀγγελικὴπαραθέριζε – ἦταν Αὔγουστος – σὲ ξαδέλφη της στὴν Πάρσα, χωριὸ τῆς Μαγνησίας, καὶ ἦταν χαμένη γιὰ τὴ μητέρα της… Βρέθηκαν χρόνια ἀργότερα στὴν Ἀθήνα… Στὴν «γκιαοὺρ» (ἄπιστη)  Σμύρνη οἱ Τοῦρκοι ἔκαιγαν τὰ  σπίτια τῶν Χριστιανῶν καὶ ἔσφαζαν, βίαζαν, ἔκλεβαν. Πλοῖα ἔρχονταν νὰ μαζέψουν τοὺς διωκόμενους, ποὺ ζοῦσαν ὅλοι τους -καὶ οἱ συγγενεῖς μου- μὲ τὸν τρόμο ὅτι ἀνὰ πᾶσα στιγμὴ θὰ σφαγοῦν καὶ κρυβόντουσταν σὲ κενοὺς τάφους στὰχριστιανικὰ νεκροταφεῖα… Ἐλπίδα τους κείνη τὴν ὥρα μόνο ὁ Θεός…
.               Ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἐξοντώθηκε, μαζὶ καὶ οἱ ἑπτὰ Ἐκκλησίες τῆς Ἀποκάλυψης (Ἐφέσου, Σμύρνης, Περγάμου, Θυατείρων, Σάρδεων, Φιλαδελφείας καὶ Λαοδικείας), ὅπως τὶς περιγράφει ὁ ΕὐαγγελιστὴςἸωάννης. Μετὰ ἀπὸ 600 χρόνια σκλαβιᾶς, πού, χάρις στὴν Ἐκκλησία, διατήρησε τὴν ταυτότητά του καὶ μεγαλούργησε, ἔζησε τρία χρόνια ἐλευθερίας καὶ μετὰ ἦρθε ἡ καταστροφή… Οἱ Μικρασιάτες Ἕλληνες μεταφέρθηκαν στὴν Ἑλλάδα καὶ πῆραν μαζί τους τὶς ἑπτὰ Ἐκκλησίες τῆς Ἀποκάλυψης…
.                          Πέντε  εἶναι οἱ βασικοὶ σταθμοὶ σκληρῶν δοκιμασιῶν κατὰ τὴν  μεσαιωνικὴ καὶ τὴ νεότερη ἱστορία τῶν Ἑλλήνων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Ὁ πρῶτος εἶναι ἡ ἧττα στὸ Μαντζικέρτ, τὸ 1071, καὶ ἡ ἐγκατάσταση τῶν Σελτζούκων στὴ Μικρὰ Ἀσία. Τότε ἄρχισαν καὶ οἱ πρῶτοι διωγμοὶ σὲ βάρος τους.  Ὁ δεύτερος εἶναι ἡ ἅλωση τῆς Βασιλεύουσας ἀπὸ τοὺς Φράγκους, τὸ 1204, ποὺ λύγισε τὴν αὐτοκρατορία, παρὰ τὴν προσπάθεια τῶν Ἑλλήνων στὴΝίκαια, στὸν Πόντο καὶ στὴν Ἤπειρο. Ὁ τρίτος εἶναι ἡ ἀπὸ τὶς ἀρχὲς τοῦ 1300 ἐγκατάσταση τῶν Ὀσμανιδῶν στὴΜικρὰ Ἀσία, ποὺ βασάνισαν καὶ βιαίως ἐξισλάμισαν πλῆθος Ἑλλήνων. Κομβικὸς σταθμὸς εἶναι ὁ τέταρτος, δηλαδὴ ἡἅλωση τῆς Κωνσταντινούπολης ἀπὸ τοὺς Ὀθωμανούς, τὸ 1453, καὶ ἡ κατάλυση τοῦ Ρωμαϊκοῦ (Βυζαντινοῦ) κράτους. Τότε χάσαμε τὴν κρατική μας ὑπόσταση, ἀλλὰ διατηρήσαμε, ἔστω μὲ χίλιες δύο δυσκολίες, τὴ γῆ μας. Θυμηθεῖτε ὅτι μὲ κάθε τρόπο οἱ Ὀθωμανοὶ ἐπιχειροῦσαν βιαίως νὰ ἐξισλαμίσουν τοὺς Ἕλληνες καὶ ἕνα ἀπὸ τὰ ὅπλα τοῦἐξισλαμισμοῦ ἦταν καὶ ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὸν βαρὺ κεφαλικὸ φόρο ποὺ οἱ ραγιάδες πλήρωναν (χαράτσι ἢ τζίζιε).
.                          Πρέπει ἐδῶ νὰ σημειωθεῖ ὅτι  χάρη στὴν Ἐκκλησία διατηρήσαμε τὴν πίστη μας, ποὺ σήμαινε σκληρὴζωὴ σκλάβου καὶ ἀπίστου, καθὼς καὶ τὴν ταυτότητά μας. Ὁ πέμπτος ἐπίσης κομβικὸς σταθμὸς εἶναι ἡ καταστροφὴτοῦ 1922. Τότε οἱ Μικρασιάτες χάσανε τὴ γῆ τους, ἀλλὰ διατήρησαν τὴν πίστη τους, τὴν ταυτότητά τους καὶ φέρανε τὸν πολλῶν αἰώνων πολιτισμό τους στὴν ἐλεύθερη Ἑλλάδα.
.                          Τώρα ἔρχομαι στὴ σύγχρονη πραγματικότητα. Ὅλοι οἱ Ἕλληνες  μαζὶ εἴμαστε μπροστὰ στὸν ἕκτο σταθμό, τὸν πιὸ κρίσιμο γιὰ τὴν ταυτότητά μας. Κινδυνεύουμε νὰ τὴν χάσουμε, νὰ εἴμαστε μαριονέτες τῆς παγκοσμιοποίησης  καὶ νὰ καταντήσουμε χωρὶς τὴν ἀγάπη καὶ τὴν ἀφοσίωση ποὺ εἶχαν οἱ πρόγονοί μας στὰ  ὅσα τοὺς ἐστήριξαν ὅλους τοὺς προηγούμενους αἰῶνες. Ἐννοῶ τὴν πίστη στὴν Ὀρθοδοξία, τὴν ἀγάπη στὴν Πατρίδα καὶ τὴ στήριξη τῆς οἰκογένειας, ὡς τοῦ μοναδικοῦ κυττάρου γιὰ δημιουργία ἐντίμων καὶ γενναίων Ἑλλήνων πατριωτῶν. Συμπτώματα τῆς κατάστασής μας ἡ μείωση τῶν θρησκευτικῶν γάμων, ἡ μετατροπὴ τοῦ μυστηρίου σὲ συμβολαιογραφικὴ πράξη, ἡ ἐπιπολαιότητα τῶν δεσμῶν, ἡ ἀπαξίωση τῆς ἱερότητας τῆς οἰκογένειας καὶ ἡ ὑλιστικὴ μορφὴ ζωῆς, ποὺ ὁδηγεῖ γονεῖς νὰ ἀδιαφοροῦν στὸ νὰ καταστοῦν τὰ παιδιά τους χρήσιμα στὴν Πατρίδα καὶ ὄχι μόνο στὸν ἑαυτό τους.
.                          Τὸ νὰ γίνουμε Εὐρωπαῖοι σημαίνει γιὰ τοὺς διευθύνοντες τὶς τύχες μας νὰ ἀναγάγουμε τὴν ἀνηθικότητα, τὸν ἐγωισμὸ καὶ τὴν ἡδονὴ σὲ ὀργουελιανὲς «ἀρχὲς» «ἐλευθερίας» καὶ «ἀξιοπρέπειας». Μὲ βάση τὶς «ἀρχὲς» αὐτὲς ἐπιδιώκεται νὰ μᾶς ἐπιβληθεῖ νὰ ὑποταγοῦμε σὲ  ἀπαράδεκτες καταστάσεις καὶ νὰ ἀποδεχθοῦμε ὅτι 2+2=5!
.                          Σεβασμιώτατοι, ἐπιτρέψτε μου νὰ θυμίσω λόγια τοῦ ἀείμνηστου στρατηγοῦ Μακρυγιάννη καὶ τοῦμακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου Χριστοδούλου. Ὁ Μακρυγιάννης στὰ «Ἀπομνημονεύματά» του ἔγραψε: «Σᾶς ἐρωτῶ ἐσᾶς τοὺς Ἐκλαμπρότατους καὶ μεγαλόγνωσους πολιτικούς τῆς Ἑλλάδος…, ἂν ἤρθετε ἀπὸ καλωσύνη σας νὰ μᾶς φωτίσετε, νὰ μᾶς λευτερώσετε, διατὶ νὰ χυθοῦν αὐτὰ τὰ αἵματα ὁπού χύθηκαν καὶ ἡ πατρίδα νὰ εἶναι εἰς τὴν κατάστασιν ὁπού εἶναι ὣς τὴν σήμερον καὶ νὰ γένη αὐτείνη ἡ δυστυχία γενικῶς εἰς τοὺς τιμίους ἀνθρώπους; Καὶ νὰ θέλουν οἱ Ἄγγλοι, οἱΓάλλοι, οἱ Ροῦσσοι, οἱ Ἀουστριακοὶ ἢ ἄλλο κράτος νὰ μᾶς κυβερνήσουν μὲ τὸ μέσον τὸ δικό σας;». Προφητικὰ τὰ λόγια του..
.                          Προφητικὰ εἶναι καὶ τὰ λόγια του μακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου Χριστοδούλου στὴν ὁμιλία του στὸἽδρυμα Μείζονος Ἑλληνισμοῦ, στὶς 28 Σεπτεμβρίου τοῦ 2002: «Στὴν ἐποχή μας τὸ πνεῦμα τῶν Μικρασιατῶν συνεχίζει νὰ φέρει ἕνα μοναδικὸ μήνυμα πρὸς ὅλους μας. Τὸ κύριο αἴτημα σήμερα δὲν εἶναι νὰ ἀντιμετωπίσουμε τοὺς Τούρκους. Εἶναι νὰ νιώθουμε πὼς εἴμαστε ἡ συνέχεια τοῦ Ἔθνους τῶν Ἑλλήνων καὶ πὼς ὀφείλουμε νὰ κρατήσουμε αὐτὴ τὴ συνέχεια… Δὲν εἶναι ἀπαραίτητοι οἱ Τοῦρκοι, γιὰ νὰ χαθεῖ ἡ αὐτοσυνειδησία τοῦ Γένους μας. Μέσα στὶς συνθῆκες τῆς πανευρώπης οἱ Ἕλληνες θὰ εἶναι δύσκολο νὰ βροῦμε νάρθηκα ἐκκλησιᾶς, νὰ φυτέψει κάποιος τὴν καταβολικὴ ρίζα στὴν ψυχὴ τοῦ παιδιοῦ του.
Αὐτὸς ὁ προβληματισμός μου δὲν ὁδηγεῖ σὲ ἄρνηση τῆς Εὐρώπης. Ἐπιβάλλει ὅμως τὴ χάραξη μίας πολιτικῆς αὐτογνωσίας, μίας πολιτικῆς διαφύλαξης τῆς ταυτότητάς μας. Τὸ ξέρετε πολὺ καλὰ ὅτι κυρίαρχη ἰδεολογία σήμερα εἶναι ἡ ὑποτίμηση τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἡ ἀντικατάσταση τῶν Ἑλλήνων ἀπὸ μία μάζα πλαδαρῶν φιλελλήνων, ἢ καὶ ὅλως διόλου ἀρνητῶν τοῦ ἑλληνικοῦ πνεύματος. Σήμερα πρέπει νὰ ἀναλάβουμε ὅλοι τὶς εὐθύνες μας. Πρέπει νὰἀντιταχθοῦμε σὲ αὐτὸ ποὺ μὲ τὴ λεοντὴ τῆς προόδου ὁδηγεῖ στὴν ἐθνικὴ ἀμνησία. Νὰ σταθοῦμε προσεκτικὰ καὶ νὰἀκούσουμε μὲ προσοχὴ τὸ μήνυμα ποὺ μᾶς φέρνει ἡ μικρασιατικὴ πνευματική μας κληρονομιά: εἴμαστε συνέχεια!».  

Σεβασμιώτατοι,

.                          Ἡ συνέχεια καὶ ἡ μνήμη εἶναι συστατικὰ τῆς ὕπαρξης τοῦ ἔθνους μας, ὅπως καὶ κάθε ἔθνους. Ὀρθῶς λοιπὸν ἡ Ἱερὰ Σύνοδος ὅρισε τὸ τρέχον ἔτος ὡς ἔτος μνήμης τοῦ Μικρασιατικοῦ Ἑλληνισμοῦ, γιὰ τὴν τραγικὴἐπέτειο τῶν ἑκατὸ ἐτῶν ἀπὸ τὴν Καταστροφή του, καὶ τελοῦνται ἐκδηλώσεις μνήμης σὲ ὅλη τὴν Ἑλλάδα, ὅπως ἡἀποψινή. Μεγάλο πράγμα, Σεβασμιώτατοι, νὰ διατηρήσουμε τὴ μνήμη μας, γιατί ὅπως γράφει ἕνα δίστιχο «Πρέπει τὰφύλλα ἀπὸ τὰ κλαδιὰ τὶς ρίζες νὰ κοιτοῦνε, γιατί ἅμα στεγνώσουνε αὐτὲς καὶ αὐτὰ θὰ μαραθοῦνε». Στὴν προσπάθεια αὐτὴ διατήρησης τῆς μνήμης συμβάλλει καὶ τὸ ἱστορικό μου μυθιστόρημα. Εἶναι μία πράξη ἀγάπης πρὸς τοὺς προγόνους μου, πρὸς ὅσους ἔζησαν ἐκεῖ καὶ διαφύλαξαν τὸν πολιτισμό μας καὶ πρὸς ὅσους πολέμησαν γιὰ νὰ τοὺς ἀπελευθερώσουν ἀπὸ τὴν τόσων αἰώνων δουλεία.
.                          Ὁ ἀείμνηστος καθηγητὴς Βασίλειος Τατάκης τόνισε ὅτι οἱ Πατρίδες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας δὲν εἶναι χαμένες, γιατί τὶς ἀγαπᾶμε καὶ ὅ,τι ἀγαπᾶμε δὲν πεθαίνει. Πιστεύω ὅτι ὅλοι ἐμεῖς τὶς ἀγαπᾶμε, γι’ αὐτὸ καὶ μένουν ἀλησμόνητες.
.                          Ἐπιτρέψτε μου, Σεβασμιώτατοι, νὰ κλείσω τὴν ὁμιλία μου μὲ τὸν ἐπίλογο τῆς Γ΄ Ἔκδοσης τοῦ ἱστορικοῦ μυθιστορήματός μου «Μέρες Ἀποκάλυψης στὴν Ἰωνία – Τὸ δράμα τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἰωνίας (1914-1922), ποὺ εἶναι ἐκδόσεις «Ἀρχονταρίκι». Εἶναι ἡ συμβουλὴ τῆς γιαγιᾶς μου, παπαδιᾶς καὶ δασκάλας, Βασιλείας πρὸς ἐμένα τὸν 12χρονο Γιωργάκη, τὸν ἀγαπημένο της ἐγγονό:

«Τὸ 1960 ἡ κυρὰ Βασιλεία ἦταν κοντὰ στὸ τέλος τῆς ζωῆς της. Κάθε ἡμέρα ἦταν κοντά της τὸ ἐγγόνι της ὁ Γιῶργος, ποὺ τῆς ἔκανε παρέα. Ἐκείνη τὸν καμάρωνε καὶ τὸν ἄκουγε νὰ τῆς λέει τὰ μαθήματα τῆς ἑπόμενης ἡμέρας.

.                          Συνήθως ἡ κυρὰ παπαδιὰ ἀπέφευγε τὴ συζήτηση γιὰ τὴ Μικρὰ Ἀσία, τὴν καταστροφὴ τῆς ὁποίας ποτὲ δὲν ξεπέρασε. Ὅμως ἐκείνη τὴν ἡμέρα ἤθελε νὰ ἀνοίξει τὴν καρδιά της.
–Γιωργάκη, θέλω νὰ σοῦ ζητήσω μία χάρη.
–Ὅ, τι θέλεις γιαγιά.
–Θέλω νὰ μὴν ξεχάσεις ποτὲ τὴν πατρίδα τοῦ παπποῦ σου, τοῦ παπᾶ Γιώργη, ποὺ ἦταν τὸ Σιβρισάρι, ἀλλὰ καὶ τὴ δικιά μου τὴν πατρίδα, τὴ Μαγνησία τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Θέλω νὰ μάθεις τὴν ἱστορία γιὰ τὶς ἑπτὰ λυχνίες τῆς Ἀποκάλυψης, ποὺ θὰ σβήσουν, μόνο ἂν ξεχάσουμε τὰ μέρη ποὺ ἦσαν δικά μας καὶ ποὺ ἡ Ἐκκλησία μας καὶ τὸ Ἔθνος μας μεγαλούργησαν. Θέλω νὰ περάσεις κι ἐσὺ τὰ ὅσα θὰ μάθεις στὰ παιδιά σου καὶ στὰ ἐγγόνια σου. Εἶναι πολὺσημαντικὸ αὐτό. Νὰ θυμᾶσαι πάντα στὴ ζωή σου, πὼς ὅποιος ξεχνᾶ τὸ παρελθόν του, τὶς ρίζες του, δὲν ἔχει μέλλον καὶ ὅποιος χάνει τὴν πίστη του εἶναι ἕνα τίποτε.
–Γιαγιούλα μου, γιατί μοῦ τὰ λὲς αὐτά;
–Γιατί πέρασαν παιδί μου τὰ χρόνια καὶ ἡ γενιά μου φεύγει σιγὰ-σιγὰ ἀπὸ τὴ ζωὴ αὐτή… Κάναμε λάθη καὶ τὰπληρώσαμε. Σὲ λίγο θά ᾽ρθεῖ ἡ σειρὰ τῆς δικιᾶς σου γενιᾶς, ποὺ πρέπει νὰ θυμᾶται καὶ νὰ διδάσκεται. Γιατί παιδί μου, ὅπως μᾶς δίδαξε ὁ πρόγονός μας Ἰσοκράτης, ἐὰν θυμᾶσαι τὰ ὅσα συνέβησαν στὸ παρελθόν, τότε θὰ σκέπτεσαι καλύτερα τὸ μέλλον σου…».

Σεβασμιώτατοι, ἐκλεκτὸ ἀκροατήριο σᾶς εὐχαριστῶ.-

, ,

Σχολιάστε

Ο ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ ΜΩΥΣΗΣ καὶ Η ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ

Ὁ Ἁγιορείτης Μωυσῆς καὶ ἡ Μικρὰ Ἀσία

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.              Πρὶν ἀπὸ ὀκτὼ χρόνια, τὴν 1η Ἰουνίου 2014, ἀπεβίωσε ὁ Μοναχὸς Μωυσῆς, ἕναςἀπὸ τοὺς πολυγραφότερους, ἐκλεκτοὺς συγγραφεῖς τοῦ Ἁγίου Ὄρους τοῦ 20οῦ αἰώνα καὶ τῶν ἀρχῶν τοῦ 21ου. Εἶχε γεννηθεῖ τὸ 1952 στὴν ἀθηναϊκὴ προσφυγικὴ συνοικία τοῦ Βύρωνα. Ἡ μητέρα του Βασιλεία, ἦταν ἀπὸ τὴν Μαγνησία τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ εἶχε πνευματικό της τὸν Μικρασιάτη Γέροντα, σήμερα Ὅσιο, Ἱερώνυμο, τότε ἐφημέριο τοῦ Μετοχίου τῆς Ἁγιορείτικης Μονῆς Σίμωνος Πέτρας, ποὺ βρίσκεται στὸν Βύρωνα καὶ εἶναι ἀφιερωμένο στὴν Ἀνάληψη τοῦ Χριστοῦ. Στὸ Μετόχι αὐτὸ ὁ Μωυσῆς ἀναπτύχθηκε πνευματικὰ καὶ μετὰ τὸ στρατιωτικό του ἀποφάσισε νὰ γίνει Ἁγιορείτης μοναχός.
.              Ὁ μοναχὸς Μωυσῆς τὸ 1997 ἔγραψε χειρόγραφο κείμενο γιὰ τὰ 75 χρόνια ἀπὸ τὴν Καταστροφή, ποὺ τὸ διατηρῶ ὡς πολύτιμο κειμήλιο.  Στὴ μνήμη του τὸ παρουσιάζω σήμερα, στὰἑκατὸ χρόνια ἀπὸ τὴν Καταστροφή:
«Πέρασαν 75 ἔτη ἀπὸ τὴν Μικρασιατικὴ καταστροφή. Ἐκφωνήθηκαν λόγοι, κατατέθηκαν στεφάνια, ἔγιναν τρισάγια καὶ γυρίσαμε ἐφησυχάζοντες στὰ σπίτια μας. Ὅμως τί μένει; Τί μένει κυρίως στὶς καρδιὲς τῶν νέων; Γνωρίζουν καλὰ ὅτι ἐδῶ καὶ τρεῖς χιλιάδες χρόνια ἡ ἑλληνικὴ σκέψη κυριαρχοῦσε στὴν γῆ τῆς Ἰωνίας μὲ λαμπρὰ ἐπιτεύγματα;
.              Τὸ 1922 συντελέσθηκε στὴν ἱερὴ Μικρασία μία ἀνελέητη σφαγή, μία φοβερὴλεηλασία, μία ἀτελείωτη προσφυγιά. Ὁ πολιτισμὸς τοῦ Ὁμήρου, τοῦ Ἡροδότου, τοῦ Θαλῆ, τῶν πρωτομαρτύρων τῆς χριστιανικῆς πίστεως, τῶν Καππαδοκῶν πατέρων, τῶν μοναχῶν τοῦ Μεσαίωνα, τῶν ἀνθρώπων τῆς ὑπομονῆς καὶ τοῦ μόχθου ὅλης τῆς τουρκοκρατίας δὲν μποροῦσε νὰδιακοπεῖ, παρὰ μόνο μ’ ἕνα ξεκλήρισμα.
.              Καὶ τὸ κατάφεραν οἱ Τοῦρκοι. Ὅπως ἔσφαξαν τοὺς Ἀρμενίους καὶ ὅπως σφάζουν τοὺς Κούρδους. Οἱ ἀριθμοὶ μιλοῦν: 500.000 Ἕλληνες νεκροί, 1.500.000 πρόσφυγες. Ἀναρίθμητοι ἐξισλαμισμοὶ καὶ γενιτσαρισμοί. Σήμερα λίγοι οἱ κρυπτοχριστιανοὶ καὶ οἱ χριστιανοὶ τῆς Πόλης, τῆςἼμβρου καὶ τῆς Τενέδου. Καταπατημένες οἱ συνθῆκες. Οἱ μουσουλμάνοι ἄνετα αὐξάνονται στὴν παραμελημένη ἀπὸ τὸ κέντρο Θράκη…
.              Αὐτὰ γράφονται γιὰ νὰ θυμόμαστε καὶ νὰ μὴν ξεχνᾶμε. Γιατί σὰ νὰ ξεχνᾶμε.Ἀγωνίζονται λίγοι, γιὰ νὰ θυμίζουν τὴν ἱστορία, τὴν παράδοση, τὸ χρέος, κι ἀκοῦν πιὸ λίγοι. Πρέπει νὰ ὑπάρξει σεβασμὸς στὴν ἱστορικὴ μνήμη. Νὰ καταδικασθεῖ ἐπίσημα ἡ τουρκικὴ θηριωδία. Γιὰ νὰμὴν ἐπαναληφθοῦν τὰ ἴδια. Γιὰ νὰ τιμηθεῖ ἡ μνήμη τῶν νεκρῶν μας, τῶν ἁγίων καὶ τῶν ἡρώων. Μακριὰ ἀπὸ πολιτικὲς σκοπιμότητες, σωβινισμούς, φανατισμοὺς καὶ διπλωματικὲς ὡραιολογίες ἡ μνήμη τῆς Μικρᾶς Ἀσίας πρέπει νὰ διατηρηθεῖ ἀλώβητη, ἁγνὴ καὶ καθαρή».
.              Ὁ μοναχὸς Μωυσῆς ὁ Ἁγιορείτης ἔγραψε πάνω ἀπὸ τριάντα ἀξιόλογα βιβλία, εἶχε συμμετάσχει σὲ συνέδρια καὶ εἶχε δώσει διαλέξεις σὲ πολλὲς περιοχὲς τῆς χώρας μας. Ὁ ὍσιοςἹερώνυμος  ὁ Σιμωνοπετρίτης ἦταν γεννημένος τὸ 1871 στὴν περιοχὴ τῆς Κρήνης (Τσεσμέ). Τὸ1893 ἐκάρη μοναχὸς στὴν Ἁγιορείτικη  Μονὴ Σίμωνος Πέτρας. Ἀπεβίωσε τὸ 1957. Διακρίθηκε γιὰτὸ ἐκκλησιαστικό του ἦθος, τὴν ὑπομονή του στὶς συκοφαντίες καὶ τοὺς διωγμούς, τὴν ἀσκητικότητά του. Τὸ 2019 τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο προχώρησε στὴν ἁγιοκατάταξή του.-  

, , ,

Σχολιάστε

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΗΣ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Τὸ θαῦμα τῆς ἐπιβίωσης τοῦ Μικρασιατικοῦ Ἑλληνισμοῦ  

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

(Ὁμιλία εἰς τὸν Πύργο, ἕδρα τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως  Ἠλείας, τὴν Κυριακὴ 1η Μαΐου 2022,
παρουσίᾳ τοῦ Μητροπολίτου Ἠλείας κ. Γερμανοῦ, τῶν Ἐπισκόπων Ἀνδρούσης καὶ  Ὠλένης,
τῶν  πολιτικῶν, αὐτοδιοικητικῶν καὶ  στρατιωτικῶν ἀρχῶν,
τῶν μελῶν τοῦ Συνδέσμου Γορτυνίων «Ὁ Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄» καὶ πλήθους κόσμου).

 Χριστὸς Ἀνέστη!

.                       Εὐχαριστῶ ἀπὸ καρδιᾶς τὸν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Ἠλείας κ. Γερμανὸ γιὰ τὴν τιμητική του πρόσκληση νὰ σᾶς μιλήσω γιὰ τὸ θαῦμα  ποὺ πέτυχε ὁ Μικρασιατικὸς Ἑλληνισμός, νὰ διατηρήσει ὑπὸ αἰῶνες ἀπάνθρωπης δουλείας τὴν ταυτότητά του. Ἐπίσης γιὰ τὸ ἱστορικὸ μυθιστόρημα ποὺ ἔγραψα γιὰ τὸ θέμα μὲ τίτλο «Μέρες Ἀποκάλυψης στὴν Ἰωνία – Τὸ δράμα τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἰωνίας (1914-1922).
.                       Σὲ συντομία σᾶς καλῶ ἐπιγραμματικὰ νὰ διανύσουμε τὴν ἱστορικὴ διαδρομὴ τοῦΜικρασιατικοῦ Ἑλληνισμοῦ. Οἱ Ἕλληνες ἐγκαταστάθηκαν στὴ Μικρὰ Ἀσία πρὸ τοῦ 1000 π.Χ. Ἀπὸ τότε οἱπρόγονοί μας  συνεχῶς ἕως τὸ 1922 ἔζησαν ἐκεῖ καὶ ὅταν ἦσαν ἐλεύθεροι, ἀνέπτυξαν σπουδαῖο πολιτισμό. Ὁ Ὅμηρος στὴν ποίηση, οἱ σπουδαῖοι προσωκρατικοὶ φιλόσοφοι Θαλής, Ἀναξίμανδρος, Ἀναξιμένης καὶ Ἡράκλειτος, ὁ ἱστορικὸς Ἡρόδοτος, ὁ πολεοδόμος Ἱππόδαμος εἶναι μερικοὶ ἀπὸ τοὺς Ἕλληνες Μικρασιάτες ποὺ προσέφεραν πολλὰ στὸν πολιτισμό. Εἰδικότερα ἡ Μαγνησία, ἰδιαίτερη πατρίδα τῆς μητέρας μου καὶ οἱ Σάρδεις τῆς Λυδίας συνδέονται μὲ τὴν τραγικὴ  Νιόβη, μὲ τὸν χρυσοφόρο ποταμὸ Πακτωλὸ καὶ μὲ τὸν γνωστὸν διάλογο τοῦ Κροίσου μὲ τὸν Σόλωνα, ποὺ τὸ ἐπιμύθιο ἦταν τὸ «μηδένα πρὸ τοῦ τέλους μακάριζε» ἀπὸ τὸν Ἀθηναῖο σοφὸ νομοθέτη. Ἐπίσης μὲ τὸ τέλος τοῦ Θεμιστοκλῆ, ποὺ εὑρισκόμενος στὴ Μαγνησία, προτίμησε νὰ αὐτοκτονήσει παρὰ νὰ προδώσει τὴν Πατρίδα του στοὺς Πέρσες.
.                       Μετὰ περνᾶμε  στὴν ἐποχὴ τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου καὶ τῶν ἐπιγόνων του, ὅταν οἱ Ἕλληνεςἀναπτύχθηκαν σὲ ὅλους τους τομεῖς. Ἐπὶ Ρωμαιοκρατίας οἱ Μικρασιάτες  Ἕλληνες δέχονται τὸν Χριστιανισμὸ ἀπὸ τὸν Ἀπόστολο Παῦλο καὶ ἄλλους Ἀποστόλους καὶ ἱδρύουν τοπικὲς Ἐκκλησίες, ἀπὸ τὶς ὁποῖες οἱ ἑπτὰ ἀναφέρονται στὴν Ἀποκάλυψη τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου (Ἐφέσου, Φιλαδελφείας, Σμύρνης, Περγάμου, Θυατείρων, Λαοδικείας, Σάρδεων). Στὴ Μικρὰ Ἀσία χύνεται πολὺ αἷμα Μαρτύρων. Μεταξὺ αὐτῶν καὶ ἐκ τῶν πρώτων τὸ αἷμα τῶν Ἁγίων Πολυκάρπου Ἐπισκόπου Σμύρνης καὶ Χαραλάμπους.
.                       Κατὰ τὴ Βυζαντινὴ περίοδο, ποὺ ἀκολουθεῖ, σὲ πόλεις τῆς Μικρᾶς Ἀσίας (Νίκαια, Ἔφεσο, Χαλκηδόνα, Λαοδίκεια, Νεοκαισάρεια, Γάγγρα, Ἄγκυρα)  συγκαλοῦνται Οἰκουμενικὲς καὶ τοπικὲς  Σύνοδοι, ποὺ διαμόρφωσαν τὰ δόγματα τῆς Ἐκκλησίας. Μικρασιάτες εἶναι ὁ Μέγας Βασίλειος, ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁΘεολόγος καὶ ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Νύσσης.
.                       Ὁ Μικρασιατικὸς Ἑλληνισμὸς  δοκιμάστηκε ἀπὸ τὶς ἐπιθέσεις τῶν Περσῶν πρῶτα καὶ στὴσυνέχεια τῶν Ἀράβων. Οἱ Τοῦρκοι ἐμφανίστηκαν ἀπὸ τὸν 11ο αἰώνα. Μετὰ τὴ μάχη τοῦ Μαντζικὲρτ ἐγκαταστάθηκαν στὴ Μικρὰ Ἀσία καταδυναστεύοντες τοὺς Ἕλληνες. Τὴν ἀπώθησή τους ἀνέλαβαν οἱ Αὐτοκρατορίες Νικαίας καὶ Τραπεζοῦντος καὶ τὸ ἐπέτυχαν ἕως τὰ τέλη τοῦ 13ου αἰώνα. Τότε οἱΤουρκομάνοι καὶ μετὰ οἱ Τοῦρκοι κατέλαβαν τὰ περισσότερα ἐδάφη τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ μὲ τὴν ἄσκηση ἀπάνθρωπης βίας πίεζαν τοὺς Ἕλληνες νὰ ἐξισλαμισθοῦν. Οἱ περισσότεροι Ἕλληνες  ἄντεξαν, πολλοὶ μαρτύρησαν, ἀρκετοὶ ἐξισλαμίστηκαν, σημαντικὸς ἀριθμὸς τοὺς ἔγιναν κρυπτοχριστιανοί… Ἔτσι ὁἙλληνισμὸς τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, στὸ μεγάλο του μέρος, ἔμεινε σκλαβωμένος στοὺς Ὀθωμανοὺς ἀπὸ τὸν 14ο αἰώνα ἕως τὸ 1918, δηλαδὴ γιὰ ἕξι αἰῶνες περίπου.
.                     Εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητο πὼς ἡ διατήρηση τῆς ταυτότητας τῶν Ἑλλήνων, παρὰ τὰ δυσαρίθμητα βάσανα ποὺ ὑπέστησαν ἀπὸ τοὺς Τούρκους, εἶναι ἕνα θαῦμα, ποὀφείλεται  στὴν καθοριστικὴ παρουσία καὶ στὴν ἐργώδη καὶ θυσιαστικὴ προσφορὰ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, κλήρου καὶ λαοῦ. Ἡ Ἐκκλησία ὅλους αὐτοὺς τοὺς αἰῶνες διατηροῦσε ἄσβεστη τὴ φλόγα τῆς ἑλληνικῆς συνείδησης καὶ προετοίμαζε τὴν ἐθνεγερσία. Ἂν δὲν ὑπῆρχε Ἐκκλησία,  τἜθνος θὰ εἶχε ἐξαλειφθε καὶ δὲν θὰ ὑπῆρχε ἡ Ἐπανάσταση τοῦ1821.
.                        Δύο ἦσαν οἱ θανάσιμοι κίνδυνοι ἀφανισμοῦ τοῦ Γένους. Ὁ ἕνας ἀπὸ τὴν Ἀνατολὴ καὶ τὸν Ὀθωμανὸ τύραννο, λόγῳ τῶν συστηματικῶν διωγμῶν σὲ βάρος τῶν Χριστιανῶν, τοῦ παιδομαζώματος καὶτῶν ἐξισλαμισμῶν, τῶν κινήτρων ποὺ ἔδιδε στοὺς ἐξωμότες, τῶν ταπεινώσεων καὶ τῶν ὑπερβολικῶν φορολογικῶν ἐπιβαρύνσεων, ποὺ ἐπέβαλλε σὲ ὅσους παρέμεναν Ἕλληνες, δηλαδὴ Ὀρθόδοξοι.
.                       Ὁ ἄλλος κίνδυνος ἦταν ἀπὸ τὴ Δύση καὶ τὸν Πάπα, ὁ ὁποῖος ἐπιδίωκε  τὸν βίαιο προσηλυτισμὸ καὶ τὸν ἀφανισμὸ τῆς ἰδιοπροσωπίας τῶν «αἱρετικῶν» καὶ «ἀνταρτῶν» Ἑλλήνων. Καὶ τοὺς δύο αὐτοὺς κινδύνους ἀντιμετώπισε μὲ πάρα πολλὲς θυσίες, ἀλλὰ τελικῶς μὲ ἐπιτυχία ἡ Ἐκκλησία καὶ ὁδήγησε τὸ Ἔθνος στὴν ἐλευθερία Του.
.                     Τέσσερα ἦσαν τὰ σημαντικὰ στοιχεῖα ποὺ βοήθησαν τοὺς Ἕλληνες νὰ διατηρήσουν τὴν ἰδιοπροσωπία τους. Τὸ πρῶτο ἦταν ἡ ἀκράδαντη  καὶ ζέουσα Πίστη τους στὸν Ἰησοῦ Χριστό. Πίστη ποὺ συνοδευόταν μὲ ἀνάλογη ζωή. Ἀπόρροια αὐτῆς τῆς Πίστης ἦταν τὸ δεύτερο, ἡ βίωση τῆς Ἐλευθερίας ὡς ζωτικοῦ στοιχείου τῆς ψυχῆς τους. Τὸν 14ο αἰώνα  χριστιανοί, ποὺ ἀναγκάστηκαν ἀπὸ τοὺς κατακτητὲς νὰ ἐξισλαμισθοῦν, φοβοῦνταν γιὰ τὴ σωτηρία τῆς ψυχῆς τους καὶ ἀπευθύνθηκαν στὸν Πατριάρχη τῆς Κωνσταντινούπολης. Ἡ ἀπάντησή του ἦταν γεμάτη ἀγαπητικὴ φροντίδα καὶ κατανόηση: «Καὶ ὅσοι ἀποφασίσουν νὰ ζοῦν κρυφὴ ζωὴδιατηρώντας μὲ τὶς πράξεις τους καὶ στὴν καρδιά τους τὸν Χριστὸ καὶ αὐτοὶ θὰ σωθοῦν». Τὸ 1340 ὁ Πατριάρχης γράφει στοὺς κατοίκους τῆς Νικαίας: «Ἀκόμα καὶ ἂν σᾶς κυβερνοῦν οἱ ἐχθροί, ἐσεῖς εἴσαστε κύριο τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ νοῦ σας καὶ ἀπὸ ἐσᾶς ἐξαρτᾶται ἡ διαφύλαξη ἢ ὄχι τοῦ καλοῦ». Παρένθεση – σχόλιο: Σὲ τέτοιες καταστάσεις ποὺ ἔζησαν στοὺς πολὺ ζοφεροὺς αἰῶνες οἱ Ἕλληνες, ποῦ καὶ πῶς νὰ γίνει σκέψη γιὰ ἀνοικτὸ σχολεῖο, ἀφοῦ μὲ τὸ ζόρι διατηρήθηκαν μερικὲς ἐκκλησιὲς καὶ δὲν ἔγιναν ὅλες τζαμιά, ἢ δὲν γκρεμίστηκαν…
.                       Τὸ τρίτο σημαντικὸ στοιχεῖο ἦταν ἡ μὲ τὴν πάροδο τοῦ χρόνου ἀναπτυσσόμενη φιλοπατρία στὶς συνειδήσεις τῶν Ἑλλήνων. Οἱ ἀρχιερεῖς, οἱ ἱερεῖς καὶ οἱ ἁπλοὶ λαϊκοὶ ὑπὸ ἰδιαίτερα δυσμενεῖς συνθῆκες μάθαιναν στὰ ἑλληνόπουλα, τὴν Πίστη τους,  λίγα γράμματα  καί, κυρίως,  τοὺς ὑπενθύμιζαν τὴν καταγωγή τους ἀπὸ τοὺς ἀρχαίους καὶ τοὺς μεσαιωνικοὺς (βυζαντινοὺς) Ἕλληνες. Καλλιεργοῦσαν ἔτσι στὴν ψυχή τους  τὴν ἐπιθυμία νὰ διεκδικήσουν τὴν ἐλευθερία τους. Τὸ 1593 ὁ Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Ἱερεμίας Β΄ ὁ Τρανὸς συνεκάλεσε Σύνοδο, ἡ ὁποία, μεταξὺ ἄλλων, ἀποφάσισε: «Ἐπιτάσσεται εἰς ἕκαστον ἐπίσκοπον τῇ ἑαυτοῦ φροντίδι καὶ δαπάνῃ ποιεῖν οὕτως ὥστε τὰ θεῖα καὶ ἱερὰ γράμματα διδάσκεσθαι βοηθεῖν δὲ κατὰ δύναμιν τοῖς ἐθέλουσι διδάσκειν καὶ τοὺς μαθεῖν προαιρουμένοις ἐὰν τῶν ἐπιτηδείων χρείαν ἔχωσιν». Τὰ ἑλληνικὰ γράμματα καὶ τὴν ἐθνικὴ συνείδηση προώθησαν ὑπὸ τεράστιες ἀντιξοότητες, μεταξὺ πολλῶν ἄλλων, οἱ Πατριάρχες Μελέτιος Πηγᾶς καὶ Κύριλλος Λούκαρης, οἱ Ἀρχιεπίσκοποι Εὐγένιος Βούλγαρης καὶ Νικηφόρος Θεοτόκης  καὶ οἱ ἱερομόναχοι Νεκτάριος Τέρπος καὶ Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός. Ὁ  Κωνσταντῖνος Οἰκονόμος, ὁ ἐξ Οἰκονόμων, μιλώντας πρὸς τοὺς νέους τῶν Κυδωνιῶν, τὸ 1819, τόνισε, μεταξὺ τῶν ἄλλων: «Λέγω πρῶτον, ὅτι χρεωστεῖς χριστιανέ, καθὸ χριστιανός, νὰ ἀγαπᾶς καὶ νὰ εὐεργετῆς τὴν πατρίδα… Τόσον ἱερὸν καὶ θεῖον δῶρον εἶναι ἡ Πατρὶς ἀγαπητοί, ὥστε ἓν τῶν μεγίστων σημείων τῆς κατὰ τῶν ἀνθρώπων δικαίας ὀργῆς τοῦ Θεοῦ γίνεται πολλάκις ἡ στέρησις τῆς Πατρίδος».
.                       Τὰ τρία προηγούμενα στοιχεῖα ὁδηγοῦν στὸ τέταρτο, ποὺ εἶναι ἡ θέληση καὶ ἡ διάθεση τοῦἝλληνα νὰ θυσιαστεῖ γιὰ τὴν ἀγάπη του πρὸς τὸν Χριστὸ καὶ τὴν Πατρίδα. Αὐτὴ ἡ θέληση γιὰ θυσία προϋποθέτει τὴν Πίστη, τὴν Φιλοπατρία καὶ τὴν ἀγάπη στὴν Ἐλευθερία. Οἱ νεομάρτυρες ἐκτελοῦντο μετὰἀπὸ φρικτὰ βασανιστήρια λέγοντας «Προτιμῶ τὸν θάνατο, παρὰ νὰ ἀλλαξοπιστήσω» ἢ « ἐγὼ γραικὸς γεννήθηκα καὶ γραικὸς θὲ νὰ πεθάνω».
.                   Ἂς ἐπανέλθωμε στὶς ἀλησμόνητες Πατρίδες. Μελετώντας τὴν πορεία τοῦ ἐκεῖ Ἑλληνισμοῦκατανοοῦμε ὅτι τὰ γεγονότα τοῦ 1922 εἶναι πράγματι ἡ μεγαλύτερη ἕως σήμερα καταστροφὴ στὴν 3000ετῆ Ἱστορία του. Μετὰ τὸ 1850 καὶ ἐνῶ μικρὸ μέρος τοῦ Ἑλληνισμοῦ εἶχε ἀπελευθερωθεῖ ὁ πολυπληθὴς αἰχμάλωτος Ἑλληνισμὸς τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἀναπτύσσεται ραγδαία χάρη στὴν Ἐκκλησία.  Γιὰ τοὺς Μικρασιάτες Ἕλληνες ἄλλος θεσμός, πλὴν τῆς Ἐκκλησίας, δὲν ὑπῆρχε γιὰ νὰ τοὺς προστατεύσει καὶ νὰ τοὺς καθοδηγήσει. Αὐτὴ ἕνωνε πρὸς τὴν πρόοδο καὶ τὴν ἀνάπτυξη  ὅλους τοὺς Ἕλληνες: πλούσιους, πτωχούς, προεστούς, ἀγρότες, ἐμπόρους, γραμματισμένους, ἀγράμματους. Ἡ Ἐκκλησία γιὰ τοὺς Μικρασιάτες Ἕλληνες ἦταν ταυτόχρονα Ὑπουργεῖο Παιδείας, Συντονισμοῦ, Ὑγείας, Προνοίας, Πολιτισμοῦ…
.                       Ὅταν ἄρχισαν οἱ διωγμοὶ ἀπὸ τοὺς Νεοτούρκους, οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ ἱερεῖς φρόντισαν νὰπροστατεύσουν τὸ ποίμνιό τους. Οἱ ἀπὸ τὸ 1914 ἀναφορὲς τοῦ Ἁγίου ἱερομάρτυρος Χρυσοστόμου, Μητροπολίτου Σμύρνης, πρὸς τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο, ποὺ διασώθηκαν, ἀποτελοῦν ἀψευδὲς στοιχεῖο περὶ αὐτῆς τῆς μερίμνης. Καὶ πρῶτοι οἱ Ἀρχιερεῖς καὶ οἱ ἱερεῖς θυσιάστηκαν γιὰ τὸ ποίμνιό τους. Στὸ ἱστορικό μου μυθιστόρημα «Μέρες ἀποκάλυψης στὴν Ἰωνία – Τὸ δράμα τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἰωνίας 1914-1918» (Ἔκδοση «Ἀρχονταρίκι») πρωταγωνιστεῖ ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἱερεῖς, ὁ παππούς μου, ὁ παπὰ Γιώργης.
.                       Οἱ ὑπηρεσίες τῆς Ἐκκλησίας στὸν Ἑλληνισμὸ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας φαίνονται ἀπὸ τὸ ὅτι ἡ περιοχὴτῆς Ἰωνίας, ξεκινώντας ἀπὸ τὸ μηδέν, ὅταν αὐτὴ ἀπελευθερώθηκε, τὸ 1919, διέθετε 698 Σχολές, στὶς ὁποῖες φοιτοῦσαν 91.935 μαθητὲς καὶ μαθήτριες καὶ δίδασκαν 1.805 δάσκαλοι καὶ δασκάλες. Ἐπίσης στὶς περὶ τὴΣμύρνη ἐκκλησιαστικὲς ἐπαρχίες λειτουργοῦσαν τὰ ἀκόλουθα εὐαγῆ ἱδρύματα, ποὺ ὅλα τὰ κατέστρεψαν οἱΤοῦρκοι: 20 Νοσοκομεῖα, 2 Βρεφοκομεῖα, 2 Φρενοκομεῖα, 3 Γηροκομεῖα, 1 Ἄσυλο Ἀνιάτων, 1 Στέγη Συσσιτίου, 2 Λαϊκὰ Κέντρα, 19 Θρησκευτικὲς Ἀδελφότητες, 18 Γυμναστικοὶ Σύλλογοι, 88 Ὀργανώσεις Ἀμύνης, 21 Φιλαρμονικοὶ Σύλλογοι, 6 Ὀρφανοτροφεῖα, 3 Ἰδιωτικὰ Γυμνάσια, 4 Διδασκαλεῖα Ἀρρένων καὶΘηλέων, 1 Ἐμπορικὴ Σχολή, 225 Συντεχνίες, 209 Σύλλογοι καὶ Ἀδελφότητες, 27 Φιλόπτωχα Ταμεῖα, 19 Βιβλιοθῆκες καὶ Μουσεῖα, 2 Οἰκοτροφεῖα, 4 Γεωργικὲς Ἑνώσεις.
.                       Τὸ ἱστορικό μου μυθιστόρημα, ποὺ μνημόνευσα προηγουμένως, ἀναφέρεται στὰ γεγονότα τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἀπὸ τὸ 1914, ποὺ ἐντείνονται οἱ διωγμοὶ ἀπὸ τοὺς Νεοτούρκους, ἕως τὸ 1922. Στὴν τρίτη ἔκδοση, ποὺ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν κυκλοφορήθηκε, τὸ φτάνω ἕως τὴ δεκαετία τοῦ 1950. Τὸ ἔγραψα, γιὰ νὰὑπάρχει ἡ ἱστορία τῶν Ἑλλήνων τῆς Μαγνησίας τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, γιὰ τὴν ὁποία δὲν ἔχουν πολλὰ γραφεῖ, ἂν καὶ εἶναι ἀξιόλογη. Τὴν ἀπέδωσα ὡς ἱστορικὸ μυθιστόρημα, ποὺ σημαίνει ὅτι γράφω ἱστορία δοσμένη μὲμυθιστορηματικὰ στοιχεῖα. Εἶναι ὁ καλύτερος τρόπος γιὰ νὰ εἶναι εὐκολοδιάβαστη. Πρότυπά μου ἡ Πηνελόπη Δέλτα, ὁ Θανάσης Πετσάλης Διομήδης καὶ ὁ Ἠλίας Βενέζης ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, ὁ Οὐγκὸ καὶ οἱ Δουμά, πατέρας καὶ γιός, ἀπὸ τὴν Γαλλία, ὁ Οὐόλτερ Σκὸτ  ἀπὸ τὴ Σκωτία.
.                       Ἕνας ἀκόμη λόγος μὲ ἔκαμε νὰ γράψω αὐτὸ τὸ μυθιστόρημα. Θέλησα νὰ εἶναι πρωταγωνιστής του ἕνας καλός, ἕνας ἅγιος γιὰ μένα, ἔγγαμος ἱερέας, ὁ παππούς μου, ποὺ φέρω τὸ ὄνομά του. Ἔτσι ἔμμεσα πλὴν σαφῶς προβάλλω τὸν ρόλο τοῦ παπᾶ στὸν Μικρασιατικὸ Ἑλληνισμό. Στὸν ἱερέα συσπειρώνονταν οἝλληνες στὶς λύπες καὶ στὰ προβλήματά τους, μαζί του καὶ στὶς χαρές τους, κοντά του στὶς συζητήσεις καὶ στοὺς προβληματισμούς τους. Ὁ καλὸς παπὰς ἐμπνέει, ἁγιάζει, εἶναι ἡ ζωντανἐλπίδα, εἶναι ὁ πατέρας μὲ πάντοτε ἀνοικτὴ τὴν ἀγκαλιά του, ἀνάργυρος καἕτοιμος νὰ θυσιαστεῖ γιὰ τὸ ποίμνιό του. Τέτοιος ἦταν ὁ παππούς μου, ὅπως μοῦ τὸν περιέγραψαν καὶ οἱ ἐκ Μαγνησίας «θεῖες» καὶ οἱ«θεῖοι» μου – ἔτσι μου εἶχε πεῖ ἡ μητέρα μου νὰ  προσφωνῶ ὅλους καὶ ὅλες τους Μαγνησαλῆδες, ὅταν ἔρχονταν νὰ ἐπισκεφθοῦν τὴν γιαγιά μου, τὴν παπαδιά, ἀνεξάρτητα ἂν ἦσαν συγγενεῖς ἢ ὄχι. Στὸ σεβάσμιο πρόσωπό της ἔβλεπαν καὶ τὸν παπὰ Γιώργη…
.                       Πρέπει νὰ σᾶς ἐξομολογηθῶ ὅτι τὸ μυθιστόρημα γράφτηκε μὲ πολλὴ συγκίνηση. Πολλὲς φορὲς γράφοντας ἔχυνα δάκρυα ἀναπολώντας τὸ τί εἴχαμε καὶ τί χάσαμε. Ἀναπολώντας τὶς τραγικὲς στιγμὲς ποὺ ἔζησαν οἱ δικοί μου ἄνθρωποι κατὰ τὴν καταστροφή, στὴ Μαγνησία, κατὰ τὴ φυγὴ πρὸς τὴΣμύρνη καὶ τὴν ἐναγώνια ἀναμονὴ σὲ νεκροταφεῖο κοντὰ στὴν προκυμαία της, νὰ ἔρθει κάποιο πλοῖο νὰτοὺς σώσει ἀπὸ τὸν θάνατο καὶ νὰ τοὺς πάει σὲ ἄγνωστο καταφύγιο… Συνταρακτικὴ καὶ ἡ σκηνὴ τοῦ λυντσαρίσματος τοῦ Ἁγίου Χρυσοστόμου Μητροπολίτου Σμύρνης, ποὺ βίωσε ἡ γιαγιά μου. Πάντα ὁ κλῆρος ἦταν πρῶτος στόχος γιὰ τοὺς Τούρκους… Περιγράφω ἀκόμη τὶς πολὺ δύσκολες μέρες ποὺ πέρασαν ὡς πρόσφυγες οἱ δικοί μου ἄνθρωποι, ἕως ὅτου ἐνσωματωθοῦν στὸν ἐθνικὸ κορμό. Συγκινητικὴ εἶναι καὶ ἡθυσία τοῦ παπποῦ μου ἱερέα, πρὶν ἀπὸ τὴν καταστροφή, ὅταν στὴν καταιγίδα δὲν σκέφθηκε τὸν ἑαυτό του, ἀλλὰ τὴν ἑτοιμοθάνατη Χριστιανή, ποὺ ἤθελε νὰ τὴν κοινωνήσει…
.                       Οἱ Ἕλληνες ζοῦμε στὶς μέρες μας κατάσταση  χειρότερη ἀπὸ αὐτὲς  τῆς Ἁλώσεως τοῦ 1453 καὶ τῆς Καταστροφῆς τοῦ 1922. Τὸ 1453 χάσαμε  τὴν ἐλευθερία μας, ἀλλὰ διατηρήσαμε τὴν ταυτότητά μας, τὴ γῆ μας. Τὸ 1922 χάσαμε τὴ γῆ μας, τὸ βιός μας, τοὺς ἱεροὺς τόπους μας, ἀλλὰ διατηρήσαμε τὴν ταυτότητά μας καὶ μεταφέραμε ὅσα ὅσια καὶ ἱερὰ  μπορέσαμε στὴν ἐλεύθερη Ἑλλάδα. Τώρα ὅλοι μαζὶ οἱἝλληνες κινδυνεύουμε νὰ χάσουμε τὴν ταυτότητά μας, δηλαδὴ τὸ εἶναι μας, τὴν ψυχή μας! Ἂς ἔχουμε ὅμως Πίστη καὶ Ἐλπίδα, ὑπάρχουν ἀκόμη ἑστίες πνευματικῆς ἀντίστασης, ὑπάρχουν ἀκόμη Ἕλληνες ποὺ δὲν ἔχουν προσκυνήσει τὸν Βάαλ τοῦ ὑλισμοῦ καὶ τοῦ κοσμοπολιτισμοῦ.
.                       Καὶ κάτι τελευταῖο. Ὁ ἀείμνηστος παλαιοελλαδίτης, ἀπὸ τὴν Ἄνδρο,  ἐξαίρετος καθηγητὴς καὶ ἄνθρωπος Βασίλειος Τατάκης ἔγραψε: «Ἡ ζωντανὴ ἀγάπη ὕψωσε τὶς πατρίδες τῶν προσφύγων σὲ ἰδανικά, σὲ ἀψεγάδιαστα πρότυπα, ποὺ ὠθοῦν τὸν καθένα μας νὰ τὶς τιμήσει, μὲ τὴ δράση του, νὰ μὴν φανεῖκατώτερός τους, νὰ τὶς κρατήσει στὴ ζωή…Ἔτσι ὁ πόνος γιὰ τὴν πατρίδα ποὺ χάθηκε γίνεται δημιουργικός. Χάθηκαν ὅμως ἀλήθεια οἱ πατρίδες; Ὄχι! Γιατί ὅ, τι ἀγαπᾶμε δὲν πεθαίνει».  Ἐμεῖς ὅλοι ἀγαπᾶμε τὴν Ἑλλάδα,ἀγαπᾶμε τὶς Πατρίδες ποὺ ἄφησαν πίσω οἱ γονεῖς μας, οἱ συμπατριῶτες μας, γι’ αὐτὸ καὶ μᾶς εἶναι ἀλησμόνητες.-

, , ,

Σχολιάστε

H ΡΩΣIΑ ΠΑΝΗΓYΡΙΣΕ EΠIΣΗΜΑ ΤHΝ HΤΤΑ ΤΟY EΛΛΗΝΙΚΟY ΣΤΡΑΤΟY ΣΤHN ΜΙΚΡA AΣIΑ

Ρωσία πανηγύρισε πίσημα
τ
ν ττα το λληνικο στρατο στ Μικρ σία

.             Ἡ 30ή Αὐγούστου εἶναι ἡ μεγαλύτερη ἐθνικὴ ἑορτὴ τῆς Τουρκίας, μὲ ἐκδηλώσεις σὲ ὅλη τὴν τουρκικὴ ἐπικράτεια καὶ στὶς τουρκικὲς διπλωματικὲς ἀποστολὲς στὸ ἐξωτερικό. Εἶναι ἡ ἡμερομηνία τῆς τελικῆς ἐπίθεσης τῶν δυνάμεων τοῦ Κεμὰλ Ἀτατοὺρκ κατὰ τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ στὴ Μικρὰ Ἀσία, ἡ ὁποία ἔληξε μὲ νίκη τῶν Τούρκων, τὴν ὀπισθοχώρηση τῶν ἑλληνικῶν δυνάμεων καὶ στὴ συνέχεια τὴν καταστροφὴ τοῦ μικρασιατικοῦ ἑλληνισμοῦ.
.             Αὐτὴν τὴν ἡμερομηνία καὶ τὴν ἐπέτειο τιμᾶ ἡ ρωσικὴ ὁμοσπονδία τοῦ Βλαντίμιρ Πούτιν, ἀφοῦ μὲ ἐπίσημη ἀνάρτηση στὸ Facebook χαιρετίζεται ἡ νίκη τῆς 30ής Αὐγούστου καὶ ἐπισημαίνεται: «Στὶς ἀρχὲς τοῦ 1920 οἱ δύο λαοὶ τοῦ νέου κράτους τῆς Σοβιετικῆς Ρωσίας (σ.σ.: περίοδος Λένιν) καὶ τοῦ τουρκικοῦ λαοῦ ὑπὸ τὴν ἡγεσία τοῦ Μουσταφᾶ Κεμὰλ (σ.σ.: μετέπειτα Ἀτατοὺρκ) πολέμησαν στὸν Ἀπελευθερωτικὸ Ἀγώνα τὶς κατοχικὲς δυνάμεις ποὺ ἀπείλησαν τὴν ἐθνική τους ἀνεξαρτησία. Ἦταν σημαντικὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ ἕνας λαὸς ὑποστήριξε τὸν ἄλλον. Ἡ ἐμπιστοσύνη, ποὺ καλλιεργήθηκε τὴν περίοδο ἐκείνη, προσέδωσε ὤθηση στὴν ἀνάπτυξη τῶν σχέσεών μας».
.             Ἡ φιλοτουρκικὴ αὐτὴ ἔξαρση ἔρχεται νὰ συμπληρώσει τὴ σταδιακὴ ἐπιδείνωση τῶν σχέσεων Μόσχας – Ἀθήνας, τὰ τελευταῖα χρόνια. Ἡ ἀρνητικὴ πορεία τῶν ἑλληνορωσικῶν σχέσεων ἄρχισε πολὺ νωρίτερα καὶ ἔλαβε διαστάσεις μετὰ τὴν ἀπέλαση Ρώσων διπλωματῶν καὶ πολιτῶν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, ποὺ κατηγορήθηκαν γιὰ κατασκοπεία καὶ παρέμβαση στὰ ἐσωτερικὰ τῆς χώρας (σ.σ.: περίοδος τῆς Συμφωνίας τῶν Πρεσπῶν).
.             Τὸ μεγαλύτερο ὅμως «χτύπημα» στὶς ἑλληνορωσικὲς σχέσεις προῆλθε ἀπὸ τὴν παραχώρηση «Αὐτοκεφάλου» στὴν ὀρθόδοξη ἐκκλησία τῆς Οὐκρανίας ἀπὸ τὸ Πατριαρχεῖο τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ἂν καὶ εἶναι ἀναφαίρετο δικαίωμα τόσο τῶν Οὐκρανῶν ὀρθοδόξων ὅσο καὶ τοῦ Πατριαρχείου νὰ ζητηθεῖ καὶ νὰ παραχωρηθεῖ τὸ «Αὐτοκέφαλον», ἐν τούτοις τὰ σχέδια τῆς Μόσχας γιὰ τὴν ὑπαγωγὴ τῶν Οὐκρανῶν ὀρθοδόξων στὸ Πατριαρχεῖο πασῶν τῶν Ρωσιῶν ἀπέτυχαν.
.             Κατόπιν τούτου, τὸ ρωσικὸ πατριαρχεῖο προχώρησε στὴ λήψη μέτρων κατὰ τοῦ Φαναρίου ἀλλὰ ἀκόμη καὶ σὲ ἵδρυση Ρωσικῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας στὰ Κατεχόμενα τῆς Κύπρου, ἐρχόμενο σὲ ἀπευθείας σύγκρουση μὲ τὴν ἐκκλησιαστικὴ ὀντότητα τῆς ἴδιας τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Κύπρου. Τὸ τελευταῖο σύμπτωμα, μὲ τὴν ἐπίσημη ἀνάρτηση στὸ Facebook τοῦ γενικοῦ προξενείου τῆς Ρωσίας στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ ἄρα τῆς ρωσικῆς διπλωματίας μὲ τὸν χαιρετισμὸ τῆς στρατιωτικῆς ἐπιτυχίας τῶν Τούρκων κατὰ τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ στὴ Μικρὰ Ἀσία, σηματοδοτεῖ ἕνα νέο βῆμα στὴν ἐπιδείνωση τῶν διμερῶν σχέσεων μεταξὺ Ἀθήνας καὶ Μόσχας καὶ μάλιστα σὲ μία ἐξαιρετικὰ κρίσιμη περίοδο ὅπου ἡ Ἐγγὺς καὶ Μέση Ἀνατολὴ ἀντιμετωπίζει συνολικὰ μεῖζον πρόβλημα ἀσφαλείας καὶ σταθερότητας.
.             Ὡστόσο, νὰ σημειωθεῖ, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀληθὲς ὅτι οἱ Σοβιετικοὶ βοήθησαν καὶ μὲ ὁπλισμὸ τοὺς Τούρκους νὰ νικήσουν τὸν ἑλληνικὸ στρατὸ στὴν Μικρὰ Ἀσία.

ΠΗΓΗ: tribune.gr

, , ,

Σχολιάστε

ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ. Η ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΠΗΓΗ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

στορικς περιπέτειες το λληνισμο
Ἡ Μικρασιατικὴ Καταστροφὴ πηγὴ Παιδείας στὴν ἐποχή μας*

Τοῦ   Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

* Ὁμιλία στὸ Πνευματικὸ Κέντρο τῆς Μητροπόλεως Κερκύρας, τὴν 28η Μαρτίου 2016

ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

.           2500 χρόνια οἱ περιπέτειες τοῦ Ἑλληνισμοῦ δὲν ἔχουν τέλος. Γνωρίσαμε τρεῖς μείζονες περιόδους ποὺ ἤμασταν ὑποταγμένοι σὲ αὐταρχικοὺς κυρίαρχους: τὴν Ρωμαιοκρατία, τὴν Φραγκοκρατία καὶ τὴν Τουρκοκρατία. Ὁ κεφαλλονίτης Ἀκαδημαϊκὸς καὶ σημαντικὸς ἱστορικὸς Διονύσιος Ζακυθηνός, γράφει:
.           «Ἡ Ρωμαιοκρατία καὶ ἡ Τουρκοκρατία, ἐκτιμώμεναι καὶ κρινόμεναι ὑπὸ τὸ φῶς τῶν σημερινῶν δεδομένων τῆς ἐπιστήμης, ἀποδεικνύονται μείζονες τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας. Τὰ διδάγματα τὰ ὁποῖα ἀντλοῦμεν ἀπὸ τὴν σπουδήν των, εἶναι φωτεινὰ καὶ αἰσιόδοξα. Ἅπαξ διὰ παντὸς λέγομεν ὅτι δὲν ὑποτιμῶμεν τὰς συμφοράς, τοὺς διωγμούς, τὴν ἀνυπολόγιστον φθορὰν τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν πραγμάτων, τοὺς ἐξανδραποδισμούς, τὰς πικρίας, τοὺς χλευασμοὺς καὶ τὰς ταπεινώσεις. Τὸ μαρτυρολόγιον εἰς ἀμφοτέρας τὰς περιόδους εἶναι μακρόν. Ἀλλ’ αἱ μεγάλαι ἐποχαὶ δὲν μετροῦνται μὲ τὸ μέτρον τῶν θυσιῶν. Εἶναι μεγάλαι ἐποχαὶ ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι μετουσιώνουν τὰς θυσίας, τὰς συμφορἀς, τὰ ἐρείπια, τὰ δάκρυα, εἰς κινοῦσας δυνάμεις, εἰς ὄργανα ἀναγεννήσεως, εἰς ἐθνικὰς καὶ ὑπερεθνικὰς ὑπεραξίας, ἔνθα δεσπόζει ἡ ἡγεμονία τοῦ πνεύματος». (Διον. Α. Ζακυθηνοῦ «Μεταβυζαντινὰ καὶ Νέα Ἑλληνικά», Ἀθῆναι, 1978, σελ. 15)
.           Γιὰ τὴ Φραγκοκρατία καὶ τὴν Ἐνετοκρατία ὁ Διον. Ζακυθηνὸς σημειώνει ὅτι ὁ Ἑλληνισμὸς ὑπέστη ἄλλου τύπου καταπίεση, σὲ σχέση μὲ τὴν Τουρκοκρατία καὶ δέχθηκε ἰσχυρότατες ἐπιδράσεις ἀπὸ τὸ δυτικὸ πνεῦμα. Παρόλη αὐτὴ τὴν καταθλιπτικὴ ἀτμόσφαιρα ὁ πολιτισμὸς τῶν Ἑλλήνων τῶν Ἰονίων νήσων ἐξακολουθεῖ, σὲ ὅλο τὸ διάστημα τῆς σκλαβιᾶς, νὰ «διαποτίζεται βαθύτατα ὑπὸ τοῦ ἐπικρατήσαντος μετὰ τὴν Ἅλωσιν πνεύματος τῆς Ὀρθοδόξου κοινότητος, ἡ ὁποία εἶναι πραγματικότης πέρα τῆς θρησκευτικῆς ἢ ἐκκλησιαστικῆς σημασίας καὶ ἡ ὁποία μεταβάλλεται εἰς πραγματικὴν πολιτιστικὴν κοινότητα». (αὐτ. σελ. 379)
.          Στὰ «προλεγόμενά» του, στὸ «Ρεμπελιὸ τῶν ποπολάρων», ὁ Ζακυθινὸς συγγραφέας Διονύσιος Ρώμας (1906-1981) σημειώνει: «Ἡ ἠθικὴ καὶ ὑλικὴ Ὀδύσσεια τῆς μεταβυζαντινῆς Ρωμιοσύνης δὲν εἶναι νοητή, ἂν δὲν ἀναλυθεῖ φασματικὰ τὸ “Νεοελληνικὸ Φῶς” στοὺς παράγοντες ποὺ τὸ συνθέτουν. Ἕνα πνευματικὸ “ζωνάρι τῆς Παναγιᾶς” μ’ ἀκραῖα ἐξωελληνικὰ ὅρια τὴ Βενετιὰ καὶ τὶς Παραδουνάβιες Ἡγεμονίες, γεφυρώνει Πόλη, Κρήτη, Ἑπτάνησα, Ἄθω, Μοριὰ καὶ Ἤπειρο, φωτίζοντας ἰδιόμορφα τὸ Νεοελληνικό μας κόσμο». (Διον. Ρώμα «Τὸ ρεμπελιὸ τῶν ποπολάρων», Βιβλ. τῆς “Ἑστίας”, Ἀθῆναι, 1979, σελ. 11-14). Ὁ Ρώμας στὰ χρώματα ποὺ φωτίζουν τὸ Γένος στὴν πορεία Του πρῶτο βάζει τὸ Ὀρθόδοξο! Σημειώνει: «Δὲν πρέπει νὰ ξεχνᾶμε πὼς ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία στάθηκε αἰῶνες ὁλόκληρους ἡ πραγματικὴ “Πατρίδα” τῆς Ρωμιοσύνης».(Αὐτ. σελ. 13).
.           Ὁ Λευκάδιος ἰδιοφυὴς ἱστοριοδίφης Σπυρίδων Ζαμπέλιος ἔγραψε γιὰ τὴν ἐπιβίωση τοῦ Ἑλληνισμοῦ ὑπὸ ξένη καὶ αὐταρχικὴ ἐξουσία: «Ἡ Ἑλλὰς ἐν ψαλμωδίαις καὶ δοξολογίαις ἐκ τῶν βυζαντινῶν ἐρειπίων ἀνηγέρθη! Εὐηγγελίσθη τὴν ἡμέραν τοῦ Εὐαγγελισμοῦ, ἀλαλαζούσης αὐτῆς τῆς Χριστιανωσύνης!…Ἡ Ἑλληνικὴ ἐθνικότης ἀνέζησεν ἐν τῷ σημείῳ τοῦ Σταυροῦ!» (Σπυρίδωνος Ζαμπελίου «Ἄσματα Δημοτικά τῆς Ἑλλάδος», Τυπογρ. ΕΡΜΗΣ, Κέρκυρα, 1852, σελ. 585-586).
.           Καὶ ὁ ἐπίσης ἰδιοφυὴς Ἀθηναῖος, Γαλαξειδιώτικης καταγωγῆς, ἱστοριοδίφης Κωνσταντῖνος Σάθας περιέγραψε ὡς ἀκολούθως τὶς περιπέτειες τοῦ Ἑλληνισμοῦ: «Ἐὰν Ἔθνος ἐν τῷ κόσμῳ δύναται νὰ σεμνύνηται διὰ τὸ εὐγενές τῆς καταγωγῆς του, ἀναντιρρήτως τοῦτο εἶνε τὸ Ἑλληνικόν. Ἡ περιβάλλουσα ταύτην αἴγλη ἐξηγοράσθη διὰ σειρᾶς μαρτυρίων καὶ τὸ δίπλωμα τῆς τοιαύτης εὐγενείας εἶναι γεγραμμένον μὲ αἷμα. Φοβεραὶ κατὰ τῆς κεφαλῆς του ἐνέσκηψαν λαίλαπες, ἄγρια καὶ ἀπειλητικὰ ἐκυλίσθησαν κύματα, καὶ ὁ μαρτυρικὸς οὗτος λαὸς ἐδιώχθη, ἐδούλευσε, κατώκησεν ἐντὸς ἐρειπίων, ἐκολύμβησεν ἐντὸς αἱμάτων, ἀλλ’ ὁ ὑπὸ τὰ ζοφερὰ ἐκεῖνα νέφη στιγμιαίως κρυβεὶς ἥλιος τοῦ Ἑλληνισμοῦ δὲν ἐβράδυνε νὰ ἀνατείλη καὶ διασκεδάση τὴν ἐπικρεμασθεῖσαν ἀχλύν, ἡ δὲ μυστηριώδης ἀπορροφητικὴ αὐτοῦ δύναμις νὰ ἐξελληνίση πᾶν τὸ ξενικόν… Συνάμα δὲ ἑτέρα τάξις πατριωτῶν πρὸς τὸν οὐρανὸν τὴν διάνοιαν ἐπαίρουσα… (Οὗτοι) ἐλάμβανον τὸν σταυρὸν ἐπὶ τῶν ὤμων καὶ μετὰ χαρᾶς ἀνεκφράστου προσέφερον τὸν τράχηλον εἰς τὴν μάχαιραν τῶν δημίων». (Κων. Σάθα «Τουρκοκρατούμενη Ἑλλάς», Ἔκδ. τέκ. Ἁνδ. Κορομηλᾶ, Ἀθήνησι, 1869, σελ. α-β).
.           Ὁ διεθνοῦς φήμης Ἄγγλος ἱστορικὸς καὶ μεσαιωνοδίφης Στῆβεν Ράνσιμαν σημειώνει γιὰ τὴν ἐπιβίωση τοῦ Ἑλληνισμοῦ κατὰ τὴν Τουρκοκρατία: «Ὁ Ἑλληνισμὸς ἐπέζησε γαλουχούμενος ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία, ἐπειδὴ οἱ Ἕλληνες δὲν ἔπαψαν ποτὲ νὰ ἐλπίζουν καὶ νὰ κάνουν σχέδια γιὰ τὴν ἡμέρα ποὺ θὰ ἀνακτοῦσαν τὴν ἐλευθερία τους». (Στ. Ράνσιμαν «Ἡ Μεγάλη Ἐκκλησία ἐν αἰχμαλωσίᾳ», Α΄Τόμος, Ἔκδ. Μπεργαδῆ, Ἀθήνα, 1979, σ. 83)
.           λοι ο βαθες, ντιμοι κα χωρς δεολογικς λλες προκαταλήψεις πιστήμονες στορικο ναγνωρίζουν τι ρθόδοξη κκλησία ταν κιβωτς το θνους, πο τ διέσωσε κατ τν π αἰῶνες δουλεία του κα τ δήγησε στν λευθερία. Ἤδη ἀναφέρθηκε ἡ διαπίστωση τοῦ Ζακυθηνοῦ, ὅτι οἱ Μάρτυρες καὶ οἱ Νεομάρτυρες ἦσαν οἱ τονωτικὲς ἐνέσεις γιὰ τὴν μὲ τόσα βάσανα πορεία τῶν Ἑλλήνων. Τὴν προσφορὰ τῶν Νεομαρτύρων περιγράφει πολὺ ἐκφραστικὰ ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης. Χαρακτηρίζει θαῦμα τὴν θυσία τόσων ἀθλητῶν τῆς πίστεως ὑπὸ σκληρὸ ζυγὸ καὶ ὅταν φαίνονταν ὅλα χαμένα: Ὅταν ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ εἶχε ἐκλείψει, ἡ πίστη ἀσθενήσει, ἡ ἐλπίδα λιγοστέψει, ἡ κακία περισσεύσει, ἡ ἀνομία πληθυνθεῖ, ἡ ἀγάπη ψυγεῖ. Καὶ προσθέτει ὁ Ἅγιος: «Κατὰ ἀλήθειαν τοῦτο εἶναι ἕνα θαῦμα παρόμοιον ὡσὰν νὰ βλέπη τις εἰς τὴν καρδίαν τοῦ χειμῶνος ἐαρινὰ ἄνθη καὶ τριαντάφυλλα. Μέσα εἰς τὴν βαθυτάτην νύκτα, ἡμέραν καὶ ἥλιον. Μέσα εἰς τὸ ψηλαφητὸν σκότος, φῶτα λαμπρότατα. Ἐν τῷ καιρῷ τῆς αἰχμαλωσίας ἐλευθερίαν καὶ ἐν τῷ καιρῷ τῆς τωρινῆς ἀσθενείας ὑπερφυσικὴν δύναμιν…». (Ἁγίου Νικοδήμου Ἁγιορείτου «Νέον Μαρτυρολόγιον», Ἔκδ. ΑΣΤΗΡ, Ἀλ. & Ε. Παπαδημητρίου, Ἔκδ. 3η, Ἀθῆναι, 1961, σελ. 9-10).

Η ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

.           Ὡς πρὸς τὸ γεγονὸς τῆς Μικρασιατικῆς Καταστροφῆς ὀφείλω πρῶτον νὰ σημειώσω ὅτι ὁ Μικρασιατικὸς Ἑλληνισμὸς ἔζησε ὑπὸ τὴ σκληρότατη δουλεία τῶν Ὀσμανλήδων ἀπὸ τὸ 1302 ἕως τὴ συνθήκη τοῦ Μούδρου (1918), δηλαδὴ γιὰ 616 χρόνια. Ὁ Σπύρος Βρυώνης θεωρεῖ ὅτι ἡ αἰχμαλωσία τῶν Ἑλλήνων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας κράτησε ἐννέα αἰῶνες, ἀπὸ τὴ Μάχη τοῦ Μαντζικὲρτ (1071) ἕως τὸ 1918. Μάλιστα στὸ βιβλίο του «Ἡ παρακμὴ τοῦ μεσαιωνικοῦ Ἑλληνισμοῦ στὴ Μικρὰ Ἀσία καὶ ἡ διαδικασία ἐξισλαμισμοῦ ἀπὸ τὸν 11ο ἕως τὸν 15ο αἰώνα» ἀποδεικνύει ὅτι ἡ ὑπὸ τοὺς Ὀσμανλῆδες αἰχμαλωσία τῶν Ἑλλήνων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἀπὸ τὸν 11ο ἕως τὸν 15ο αἰώνα ἦταν πολὺ σκληρότερη ἀπὸ αὐτὴν μετὰ τὴν Ἅλωση τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἕως τὴν κατάκτηση τῆς ἐξουσίας ἀπὸ τοὺς Νεοτούρκους καὶ τὴν ἔναρξη τῆς Γενοκτονίας σὲ βάρος τῶν Ἑλλήνων καὶ τῶν ἄλλων Χριστιανῶν τῆς Ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας. Τὸ θαῦμα τῆς ἐπιβίωσης τοῦ Ἑλληνισμοῦ στὴ Μικρὰ Ἀσία εἶναι μεγαλειῶδες, μὲ ἐπικὴ ἔκταση καὶ στηρίχθηκε στὴν Πίστη Του καὶ τὸ πολὺ αἷμα ποὺ χύθηκε ἀπὸ τοὺς Νεομάρτυρες.
.           Γιὰ τὴν ἔναρξη τῆς Γενοκτονίας τῶν Ἑλλήνων ἀπὸ τὸν Ὀθωμανὸ καὶ Νεότουρκο Δυνάστη ὑπάρχουν διάφορες χρονολογίες. Ὁρισμένοι ὑποστηρίζουν ὅτι ἄρχισε μὲ τὴν πραξικοπηματικὴ ἀνάληψη τῆς ἐξουσίας ἀπὸ τοὺς Νεοτούρκους τὸ 1909. (Βλ. σχ. John Freely “Istanbul – The imperial city”, Penguin Books, London, 1998, p. 288-289). Πράγματι ἀπὸ τότε ἀρχίζει νὰ σχεδιάζεται καὶ νὰ ὑλοποιεῖται τὸ σχέδιο γιὰ «μονοεθνικὸ τουρκικὸ κράτος», σὲ ἀντικατάσταση τῆς πολυεθνικῆς ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας. Ἀπὸ τότε πολλὰ μέτρα ποὺ ἀναγγέλθηκαν πρὸς ὄφελος δῆθεν τῆς ἰσότητας τῶν ὑπηκόων τοῦ κράτους στὴν οὐσία ἦσαν μέτρα καταπίεσης σὲ βάρος τῶν Ἑλλήνων καὶ τῶν ἄλλων χριστιανικῶν ἐθνοτήτων. Τέτοια ἦσαν ἡ ὑποχρεωτικὴ στράτευση, ἡ ἄρση τῶν ὅποιων προνομίων καὶ ὁ ἐμπορικὸς ἀποκλεισμός.
.           Ἄλλοι θεωροῦν ὡς ἡμέρα ἔναρξης τῆς Γενοκτονίας τὴν 25η Ἰανουαρίου 1913, κατὰ τὴν ὁποία οἱ Τσέτες μπῆκαν στὸ χωριὸ τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης Οἰκονόμειο καὶ ἔσφαξαν ὅλους τοὺς κατοίκους του, μὲ πρώτους τοὺς ἱερεῖς τους. Ἡ σφαγὴ τοῦ Οἰκονομείου εἶναι ἡ πρώτη καταγεγραμμένη ἔκφανση τῆς Γενοκτονίας τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἀνατολῆς.
.           Πολλοὶ ἱστορικοὶ θεωροῦν ὡς ἡμερομηνία ἔναρξης τῆς Γενοκτονίας τὴν 12η Ἰανουαρίου 1914, ὅταν ὁ Ἱεροεθνομάρτυς Χρυσόστομος, Μητροπολίτης Σμύρνης, μὲ ἐπίσημο γράμμα του πρὸς τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο καταγγέλλει τὴν ἔναρξη τῶν σφαγῶν στὴν Ἰωνία. Γράφει στὴν ἐπιστολή του:
.           «Θεωρῶ καθῆκον νὰ γνωρίσω, ὅτι συστηματικὸς διωγμὸς ἤρχισεν ἀσκούμενος κατὰ τῶν κατοικούντων τὰ παράλια τῆς Μ. Ἀσίας πληθυσμῶν, αἱ ἐκδηλώσεις τοῦ ὁποίου ρίπτουσιν εἰς ἀπόγνωσιν τοὺς περίφοβους Χριστιανούς». (Τὸ Ἀρχεῖον τοῦ Ἐθνομάρτυρος Σμύρνης Χρυσοστόμου, ΜΙΕΤ, Τόμος Β΄, 45-46).
.           Γράφω αὐτὰ γιὰ τὴν ἔναρξη τῆς Γενοκτονίας γιὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἀλήθεια, ὅτι Καταστροφ το 1922 δν ταν να γεγονς μίας χρονικς στιγμς πόρροια τς εσβολς τν λλήνων στ Μικρ σία. ταν ποτέλεσμα μίας πολυετος κα λυσσώδους πίθεσης κα συστηματικς Γενοκτονίας τν Νεοτούρκων κα τν Κεμαλιστν σ βάρος το λληνισμο τς Μικρς σίας κα τς νατολικς Θράκης. Ἦταν ἐπίσης ἀποτέλεσμα τῆς πετυχημένης στὴν ἀρχὴ ἀλλὰ καί τῆς, λόγῳ τῆς ἀλλαγῆς στάσης τῶν ἰσχυρῶν τῆς Γῆς ἔναντι τοῦ Δικαίου καὶ τῶν λαθῶν τῆς κυβέρνησης τῆς Ἑλλάδος, καταστροφικῆς τελικὰ ἐπιχείρησης ἀπελευθέρωσης καὶ διαφυλάξεως τῶν Ἑλλήνων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Ὅταν οἱ Νεότουρκοι καὶ ὁ Κεμὰλ ἀναρριχήθηκαν στὴν ἐξουσία, εἶχαν προδιαγράψει τὸ μέλλον τῶν ὑποδούλων Ἑλλήνων. Θὰ τοὺς ἐξόντωναν. Αὐτὸ ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα τῆς ἐποχῆς καὶ ἀπὸ τὴν τύχη ποὺ εἶχαν οἱ ἀπομείναντες μὲ τὴ Συνθήκη τῆς Λοζάνης Ἕλληνες στὴν Κωνσταντινούπολη, καὶ στὰ νησιὰ Ἴμβρο καὶ Τένεδο.

Η ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΩΣ ΠΗΓΗ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ

.           Τὸ τρίτο σημεῖο ἀφορᾶ στοὺς σημερινοὺς Ἕλληνες: Ἡ Μικρασιατικὴ καταστροφὴ ὡς πηγὴ Παιδείας στὴν ἐποχή μας. Γιὰ τοὺς Ἕλληνες διαχρονικὰ ὁ ὅρος Παιδεία σημαίνει κυρίως ἀνατροφή, διδασκαλία τῆς ἀρετῆς, κατὰ τὸν ὁρισμὸ τοῦ Πλάτωνα: «Παιδείαν δὴ λέγω τὴν παραγιγνομένην πρῶτον παισὶν ἀρετήν». (Νόμοι 653C). Αὐτὴν τὴν ἀρετὴ μᾶς δίδαξε τόσο τὸ ἴδιο τὸ γεγονὸς τῆς Καταστροφῆς, ὅσο καὶ ὅσα μᾶς δίδαξαν μὲ τὸ ἔργο καὶ τὸ λόγο τους ὅσοι Ἕλληνες διέφυγαν τῆς Γενοκτονίας καὶ ἦρθαν κατεστραμμένοι στὴν ἐλεύθερη Ἑλλάδα.
.           Ἡ Καταστροφὴ εἶναι ἀπόρροια τῆς ἐπικράτησης στὶς ἀποφάσεις τῶν Μεγάλων Δυνάμεων τοῦ, κατὰ τὴ στυγνὴ καὶ στενὴ ἀντίληψή τους, δικοῦ τους συμφέροντος ἐπὶ τοῦ Δικαίου. Ἐνῶ στὴν ἀρχὴ παρότρυναν τὴν Ἑλληνικὴ Κυβέρνηση καὶ συνέπλευσαν μαζί της γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση μέρους τῆς Ἰωνίας μὲ τὴ Συνθήκη τῶν Σεβρῶν, τελικὰ ἐπέλεξαν μία ἰσχυρὴ καὶ μεγάλη σὲ ἔκταση μουσουλμανικὴ Τουρκία παρὰ μία μεγάλη καὶ ἰσχυρὴ χριστιανικὴ Ὀρθόδοξη Ἑλλάδα. Βέβαια ἦταν καὶ ἡ ἐνδημοῦσα στὸν Ἑλληνισμὸ ἐθνοκτόνα ψυχικὴ ἀσθένεια τῆς διχόνοιας. Γράφει ὁ Χρ. Ἐμ. Ἀγγελομάτης: «Τὸ Ἔθνος εἶχε βαθείαν τὴν πίστιν εἰς τὴν ψυχήν του, ὅτι ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς δὲν ἡττήθη εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν. Ὅτι ὑπῆρξε τὸ ἐξιλαστήριον θύμα τῆς διαμάχης τῶν μεγάλων χριστιανικῶν δυνάμεων καὶ τῆς ἀδελφοκτόνου διχονοίας». (Χρ. Ἐμ. Ἀγγελομάτη «Χρονικὸν Μεγάλης Τραγωδίας», Βιβλιοπ. Τῆς «Ἑστίας», Ἔκδ. 2α,1971, σελ. 8).
.           Ἡ Καταστροφή, ὅπως σημειώνει ὁ Χρ. Ἀγγελομάτης, ἀποτέλεσμα τῆς διχόνοιας καὶ τοῦ ἀπύθμενου μίσους ποὺ καλλιεργήθηκε τότε μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων καὶ προκάλεσε τὸν ἐθνικὸ διχασμό. Εἶναι λυπηρὸ ὅτι σ’ αὐτὸν τὸν διχασμὸ συνέβαλε καὶ ἡ ποιμαίνουσα Ἐκκλησία. Ἡ διχόνοια εἶναι ἐλάττωμα τῶν Ἑλλήνων ἀπὸ τὰ ἀρχαῖα χρόνια ἕως καὶ τὶς ἡμέρες μας. Νὰ θυμηθοῦμε τὸν Πελοποννησιακὸ Πόλεμο, τοὺς ἀνταγωνισμοὺς τῶν αὐτοκρατόρων στὴ Ρωμέϊκη (Βυζαντινὴ) Αὐτοκρατορία, τὰ Κόμματα – Ρωσικό, Γαλλικό, Ἀγγλικὸ – μετὰ τὴν ἀπελευθέρωση στὴ μικρὴ Ἐλεύθερη Ἑλλάδα, τὴ δολοφονία τοῦ Καποδίστρια, τὴν καταδίκη καὶ φυλάκιση τοῦ Κολοκοτρώνη, τοὺς Βασιλικοὺς μὲ τοὺς Βενιζελικούς, τοὺς κομμουνιστὲς μὲ τοὺς ὑπόλοιπους Ἕλληνες, τὰ πράσινα καὶ γαλάζια καφενεῖα, καί, πρόσφατα, τοὺς «μνημονιακοὺς» καὶ τοὺς «ἀντιμνημονιακούς»…
.           «Ἡ διχόνοια, ποὺ βαστάει ἕνα σκῆπτρο ἡ δολερὴ καθενὸς χαμογελάει πάρ’ το λέγοντας καὶ σὺ» (Στίχ. 144) γράφει στὸν Ἐθνικό μας Ὕμνο εἰς τὴν Ἐλευθερίαν ὁ ἐθνικός μας ποιητὴς Διονύσιος Σολωμός. Καὶ μᾶς συμβουλεύει: «Κειό τὸ σκῆπτρο ποὺ σᾶς δείχνει ἔχει ἀλήθεια ὡραία θωριά. Μὴν τὸ πιάστε, γιατί ρίχνει εἰσὲ δάκρυα θλιβερὰ» (Στίχ. 145). Ἐμεῖς ἀκόμη τὸ πιάνουμε καὶ τὸ σφιχταγκαλιάζουμε, χύνοντας πράγματι πολλὰ δάκρυα πικρά…Μοιάζουμε μὲ τοὺς ἐξαρτημένους ἀπὸ τὰ ναρκωτικά… Ὡς Παιδεία πρῶτον λοιπὸν νὰ διδαχθοῦμε νὰ ρίξουμε τὸν ἐγωισμό μας, νὰ ταπεινωθοῦμε, νὰ ἀναγνωρίσουμε τὰ σφάλματά μας καὶ νὰ ἀκούσουμε τὴ φωνὴ τοῦ ἐθνικοῦ μας ποιητῆ: «Στὸ αἷμα αὐτό, ποὺ δὲν πονεῖτε γιὰ Πατρίδα, γιὰ Θρησκειά, σᾶς ὁρκίζω ἀγκαλιασθῆτε σὰν ἀδέλφια γκαρδιακά». (Στίχ. 149).
.           Ἡ κρίση ποὺ διερχόμαστε θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς ἔχει διδάξει καὶ νὰ ἔχουμε διορθώσει πολλὰ κακῶς κείμενα στὴ χώρα μας. Πρῶτα τους ἑαυτούς μας. Εἶναι λυπηρὸ γιὰ τὸ μέλλον τοῦ Ἔθνους ὅτι πολὺ λίγο ἔχουμε βελτιωθεῖ ὡς χαρακτῆρες. Ἀντιστεκόμαστε γιὰ νὰ μείνουμε ἴδιοι. Δὲν ἀναφέρομαι στὴν οἰκονομικὴ ἀφαίμαξη ποὺ ὑφιστάμεθα ὡς Ἕλληνες, ἀλλὰ κυρίως στὴν ἠθικὴ καὶ πνευματική μας κατάπτωση. Ἡ δημαγωγία τῶν πολιτικῶν ἀνταγωνίζεται τὴν ἀνευθυνότητα τῶν πολιτῶν.
.           Ὡς πρὸς τὸ τί μᾶς δίδαξαν οἱ Μικρασιάτες. Πρῶτα τὴν Πίστη. Μέσα σὲ μύρια βάσανα ποτὲ δὲν ἀπομακρύνθηκαν ἀπὸ τὴν Πίστη τους, ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία. Ἡ ἐνορία ἦταν τὸ κέντρο τῆς ζωῆς ὅλων. «Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία δὲν ὑπῆρξε μόνον ὁ φορέας τῆς θρησκευτικῆς καθοδήγησης, ἀλλὰ παρεῖχε φιλανθρωπικές, διοικητικὲς καὶ ἐκπαιδευτικὲς ὑπηρεσίες στὸ ποίμνιό της». (Στ. Ἀνεστίδη «Τὸ Οἰκ. Πατριαρχεῖο ὑπὸ Ὀθωμανικὴ κυριαρχία, 1453-1923», Κυρ. Ἐλευθεροτυπίας «Ἱστορία Μικρᾶς Ἀσίας – Ὀθωμανικὴ κυριαρχία», 4ος Τόμος, σελ. 79).
.           Εἶναι πολὺ συγκινητικὸ ὅσο καὶ διδακτικὸ τὸ ὅτι κατὰ τὴν Καταστροφὴ στὰ ἐλάχιστα ποὺ οἱ Ἕλληνες πρόσφυγες ἔβαλαν στὸν ντορβά τους ἦσαν οἱ ἱερὲς εἰκόνες. Ἡ Πίστη τοὺς ὁδηγοῦσε στὴν Ἐλπίδα. Παρὰ τὰ βάσανα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ὑπέφεραν ἐπὶ αἰῶνες, ποτὲ δὲν ἔχασαν τὴν ἐλπίδα τους καὶ τὴν αἰσιοδοξία τους γιὰ ἕνα καλύτερο αὔριο. Δὲν καταθλίβονταν καὶ δὲν διανοοῦνταν αὐτοκτονίες ἢ ἄλλες αὐτοκαταστροφικὲς ἐνέργειες.
.           Τὸ δεύτερο δίδαγμα εἶναι ὅτι σωθήκαμε ὡς Ἑλληνισμὸς μὲ τὴν ἀνάπτυξη τῆς ἐκπαίδευσης καὶ τὴ διατήρηση τῆς γλώσσας. Μαζὶ μὲ τὴν Πίστη καὶ τὴν Ἐλπίδα ἡ γλώσσα καὶ τὰ ἑλληνικὰ σχολεῖα συντήρησαν τὴν ἐθνικὴ συνείδηση καὶ διατήρησαν τὴν αὐτοσυνειδησία τῶν Ἑλλήνων στὶς ὑποδουλωμένες περιοχὲς στοὺς Τούρκους. Ἡρωίδες οἱ ἐκεῖ δασκάλες, ὅπως ἡ γιαγιά μου Βασιλεία καὶ ἥρωες οἱ δάσκαλοι, ὅπως ὁ παππούς μου, ὁ παπα-Γιώργης. Ἦσαν αὐτὲς καὶ αὐτοὶ ποὺ μπόρεσαν νὰ σταθοῦν ἀντιμέτωποι στὶς ὠμότητες τῆς ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας. Εἰδικότερα γιὰ τὶς δασκάλες νὰ σημειώσουμε αὐτὸ ποὺ γράφει ἡ Ἄννα Μπαλή: «Μὴ φανταστεῖ κανεὶς τὶς γυναῖκες σὰν γυναῖκες κάποιας σεβαστῆς ἡλικίας, στεγνὲς καὶ στριφνές! Ἢ χειραφετημένες φεμινίστριες, ἢ ἀκόμα κατὰ τύχη δασκάλες σημερινῆς δημοσιοϋπαλληλικῆς ὠχαδερφικῆς νοοτροπίας!!! Ὄχι βέβαια! Οἱ πιὸ πολλὲς κοριτσόπουλα 16 – 18 ἐτῶν ποὺ μόλις τελείωναν τὸ Παρθεναγωγεῖο ξεκινοῦσαν τὴν ἀποστολὴ διδασκαλείας…». (Ἄννας Μπαλλῆ «Κάποιες δασκάλες κάποτε… (Μαρτυρίες)», Ἔκδ. Πελασγός, Ἀθήνα, 1994, σελ. 9). Ἡ γλῶσσα καὶ ἡ ἱστορία, αὐτὰ τὰ δύο ζωτικὰ μέσα γιὰ τὴν ἐπιβίωση τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τὰ τελευταῖα χρόνια κακοποιοῦνται καὶ χρειάζεται ἡ συνδρομὴ τῆς οἰκογένειας καὶ βεβαίως τῆς Ἐκκλησίας γιὰ νὰ διασωθοῦν.
.          Τὸ ἐκπληκτικὸ εἶναι πὼς στὶς ἀρχὲς τοῦ 20οῦ αἰώνα στὴ Μικρὰ Ἀσία τίποτε δὲ θύμιζε ὅτι στὸ μισὸ 15ο καὶ στὸν 16ο αἰώνα, δηλαδὴ γιὰ 150 χρόνια μετὰ τὴν Ἅλωση, δὲν ὑπῆρχαν καθόλου σχολεῖα! Κατὰ τὰ χρόνια αὐτὰ «μόλις ἴχνη Σχολῶν καὶ λογίων τινῶν ἀνδρῶν τῇδε κακεῖσε τῶν Ἐπαρχιῶν ἀπαντῶμεν διὰ τὴν ἱστορικῶν μαρτυριῶν ἔλλειψιν. Ἀλλὰ καὶ τὰ ἑκασταχοῦ παιδευτήρια ἦσαν μικρὰ καὶ ταπεινά, ἐν μὲν ταῖς μεγαλοπόλεσι παρὰ ταῖς Ἐπισκοπαῖς, ἐν δὲ ταῖς μικραῖς παρὰ τοῖς ναοῖς, Ἐσθ’ ὅτε καὶ παρὰ ταῖς παρακειμέναις Μοναῖς, καὶ ταῦτα ὑπὸ ἱερέων ἢ μοναχῶν διευθυνόμενα, χρωμένων ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ταῖς ἐκκλησιαστικαῖς βίβλοις». (Ματθαίου Παρανίκα, Σχεδίασμα περὶ τῆς ἐν τῷ Ἑλληνικῷ Ἔθνει καταστάσεως τῶν γραμμάτων ἀπὸ Ἁλώσεως Κωνσταντινουπόλεως (1453) μέχρι τῶν ἀρχῶν τῆς ἐνεστώσης (ΙΘ΄.) ἑκατονταετηρίδος». (Ἐν Κωνσταντινουπόλει, Τυπογρ. Α. Κορομηλᾶ, 1867, Ἀνατ. Διονυσίου Νότη Καραβία, Ἀθήνα, MCMXCII, σελ. 40).
.           Στοὺς 18ο, 19ο καὶ ἀρχὲς 20οῦ αἰῶνες ἀναδείχθηκαν μείζονες Διδάχοι τοῦ Γένους, στοὺς ὁποίους οἱ περισσότεροι ἦσαν κληρικοί. Ἀπὸ τὸ μηδὲν καὶ μετὰ ἀπὸ 450 χρόνια ἀπάνθρωπης σκλαβιᾶς τὸ 1904 στὴν Τουρκία ὑπῆρχαν 2682 ἑλληνικὰ σχολεῖα, στὰ ὁποῖα φοιτοῦσαν 97.858 μαθητὲς καὶ 51.741 μαθήτριες. (Ἀπὸ τὸ Ἡμερολόγιο Βρεττοῦ ἔτους 1907, σελ. 326). Τὸ θαυμαστὸ ἦταν πὼς στὴ Μικρὰ Ἀσία καὶ στὶς ἄλλες ὑπόδουλες περιοχὲς στοὺς Ὀθωμανοὺς πολὺ ἐνωρὶς καὶ πάντως πολὺ ἐνωρίτερα ἀπὸ τὴν Ἐλεύθερη Ἑλλάδα ἱδρύθηκαν Παρθεναγωγεῖα πρὸς ἐκπαίδευση τῶν κοριτσιῶν. Στὰ Γιάννενα ὁ ἡγούμενος Ἐπιφάνιος (1688-1742) ἄνοιξε τὴν πρώτη συστηματικὴ σχολὴ καὶ προέβλεψε δάσκαλο, γιὰ νὰ διδάσκει γράμματα ἑλληνικὰ καὶ σὲ κοράσια. Γύρω στὰ 1815 καὶ ἕως τὸ 1821 ἡ Εὐανθία Καΐρη «ἐξήσκει τὸ διδασκαλικὸν ἐπάγγελμα εἰς κοράσια τῶν Κυδωνιῶν» (Δ. Σ. Μπαλάνου «Ἡμερολόγιον Μεγάλης Ἑλλάδος» ἔτους 1927, σελ. 376). Σημειώνεται ὅτι στὴν Ἀθήνα τὸ πρῶτο Παρθεναγωγεῖο ἱδρύθηκε τὸ 1831 ἀπὸ τὸ ζεῦγος Χίλλ.
.           Συμπερασματικά, τὰ ὅσα ἀντλοῦμε ἀπὸ τοὺς Μικρασιάτες καὶ τὴ Μικρασιατικὴ Καταστροφὴ μᾶς ἐφοδιάζουν μὲ τὰ ζώπυρα ἐκεῖνα στοιχεῖα τῆς Παιδείας, μὲ τὴν ὁποία ὀφείλουμε νὰ πορευθοῦμε γιὰ νὰ ἐπιζήσουμε ὡς Ἔθνος.
.           Πιὸ συγκεκριμένα, τὸ θαῦμα τῶν ὑποδούλων Ἑλλήνων στὴ Μικρὰ Ἀσία ἐπετελέσθη βεβαίως λόγῳ τῆς ἀκραδάντου Πίστεως καὶ τῆς ἰσχυρότατης Ἐλπίδας ποὺ διέθεταν, ἀλλὰ καὶ χάρη στὰ ἐξαιρετικὰ προσόντα καὶ στὴν ἀνάπτυξη καὶ ἀνάδειξη τῶν ἱκανοτήτων καὶ τῶν ἀρετῶν τους, ὅπως ἦταν ἡ δημιουργικότητα, ἡ ἐπιμονή, ἡ ὑπομονή, ἡ μεθοδικότητα, ἡ ἐργατικότητα καὶ τὸ πνεῦμα τῆς οἰκονομίας. Αὐτὰ τὰ λέγω ἀπὸ προσωπικὰ βιώματα. Μοῦ τὰ ἔμαθε ἡ σοφὴ Μικρασιάτισσα γιαγιά μου καὶ ἡ γλυκύτατη μητέρα μου. Μ συμβούλευσαν μ τ λόγια κα τ παράδειγμά τους ποτ ν μ χρωστάω, πάντα ν ζ λιτ κα ν μν πλώνομαι σ δαπάνες μεγαλύτερες τν σόδων μου, πάντα, σα κα ν εσπράττω, κάτι νὰ βάζω στὴν ἄκρη γιὰ τὴν ὥρα τῆς ἀνάγκης, καὶ ἂν στὴν ἀνάγκη χρειαστεῖ νὰ δανειστῶ, πρῶτα νὰ πληρώνω τὸ δάνειο καὶ νὰ ζῶ μὲ τὰ ὑπόλοιπα. Ἐπίσης νὰ ἐργάζομαι ἔτσι ὥστε νὰ αἰσθάνονται οἱ ἐργοδότες ἢ οἱ πελάτες ὅτι ἄξια μοῦ δίνουν ἀπὸ τὰ χρήματά τους.
.           Σήμερα ἂν ζοῦσαν οἱ Μικρασιάτες πρόγονοί μας, θὰ χαμογελοῦσαν μὲ τὰ παράπονά μας γιὰ τὴν κρίση ποὺ βιώνουμε καὶ πού, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι τόσο οἰκονομική, ὅσο ἠθικὴ καὶ πνευματική. Ἐκεῖνοι χάσανε τὸ βιός τους ὁλοκληρωτικά, χάσανε τὰ πάντα καὶ ξεκίνησαν ἀπὸ τὸ μηδὲν σὲ ἕνα ἀφιλόξενο περιβάλλον. Καὶ ὄχι μόνο ἐπέζησαν, ἀλλὰ ἀναπτύχθηκαν καὶ συντέλεσαν στὴν ἀνάπτυξη τῶν γραμμάτων, τῶν τεχνῶν, τῆς οἰκονομίας τῆς Ἑλλάδος. Θυμᾶμαι τὸν Μακαριστὸ Ἀρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο, ποὺ εἶχε πεῖ ὅτι στὴν ἐποχή μας κινδυνεύουμε νὰ πάθουμε τὴ χειρότερη καταστροφὴ ἀπὸ τὶς δύο προηγούμενες. Αὐτὸ γιατί στὴν Ἅλωση τῆς Κωνσταντινούπολης, χάσαμε τὴν ἐλευθερία μας, ἀλλὰ διατηρήσαμε τὴν ταυτότητά μας, τὸ βιός μας. Στὴ δεύτερη καταστροφή, τὸ 1922, χάσαμε τὴ γῆ καὶ τὸ βιός μας, ἀλλὰ διατηρήσαμε τὴν ταυτότητά μας. Τώρα κινδυνεύουμε νὰ ἔχουμε γῆ, ἀλλὰ νὰ μὴν ἔχουμε ταυτότητα καὶ νὰ καταντήσουμε μαριονέτες τῆς παγκοσμιοποίησης.
.           Σ’ αὐτὸ τὸ ζόφο ποὺ βρισκόμαστε ἔχουμε ὡς ἐφόδια τὰ ὅσα διδαχθήκαμε ἀπὸ τοὺς Μικρασιάτες καὶ τὶς Μικρασιάτισσες προγόνους μας. Διαχρονικὰ ἀποδεικνύεται πὼς ὅταν εἴμαστε στὰ δύσκολα, ὅταν δὲν φαίνεται ἀπὸ πουθενὰ φῶς, ὅταν κινδυνεύει ἡ ὕπαρξή μας, τότε θαυματουργικὰ κινητοποιοῦνται οἱ ἀρετές μας, ποὺ εἶναι σὲ λήθαργο. Καὶ τότε μεγαλουργοῦμε. Αὐτὸς εἶναι ὁ Ἑλληνισμός. Ὅλα ὅσα ζοῦμε σήμερα εἶναι ἕνας ἐφιάλτης. Θὰ περάσει. Μακάρι νὰ ἀνθήσει στὶς καρδιές μας ἡ ἀγάπη στὸν Χριστό, ὅπως τὴν εἶχαν οἱ Μικρασιάτες καὶ οἱ Μικρασιάτισσες, καὶ νὰ γίνουμε πάλι παράδειγμα πρὸς μίμηση γιὰ ὅλους τοὺς λαούς. Ἡ τεχνολογία ἀναπτύσσεται μὲ ἰλιγγιώδη ταχύτητα καὶ μεγάλος εἶναι ὁ πειρασμὸς νὰ αὐξηθεῖ στὸν ἄνθρωπο ὁ ἑωσφορικὸς ἐγωισμὸς καὶ ἡ ψευδαίσθηση τῆς «ἀπελευθέρωσής» του ἀπὸ τὸν Θεό, ποὺ γιὰ τὸν Ντοστογιέφσκι σημαίνει ἐξαφάνιση τοῦ ἐσχάτου ὁρίου τῆς ἀνθρώπινης κτηνωδίας. Μέσα σὲ αὐτὸν τὸν ἀθεϊστικό, ὑλιστικὸ καὶ ἡδονιστικὸ κόσμο, ὁ Ἑλληνισμός, εἶμαι βέβαιος, θὰ διδάξει πάλι ὅτι ὑπάρχει ἡ ἀθάνατη ψυχή, ποὺ δὲν νικιέται ἀπὸ τίποτε. Γιατί νικητὴς τῆς φύσης καὶ τῆς ὕλης εἶναι ὁ Σταυρωθεὶς γιὰ τὴ σωτηρία μας καὶ Ἀναστηθεὶς Κύριός μας, Ἰησοῦς Χριστός.-

 

Ἐνδεικτικὴ βιβλιογραφία

-Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο «Μαύρη Βίβλος Διωγμῶν καὶ Μαρτυρίων τοῦ ἐν Τουρκίᾳ Ἑλληνισμοῦ 1914-1918», Ἐν Κωνσταντινουπόλει. Ἐκ τοῦ Πατριαρχικοῦ Τυπογραφείου,1919, Ἀνατ. Ἔκδ. Ἀρσενίδη

-Freely John “Istanbul the imperial city”, Penguin, London, 1998.

-Mcgrath Alister «Τὸ λυκόφως τοῦ ἀθεϊσμοῦ», Ἔκδ. Οὐρανός, Ἀθήνα, 2008

-Nahum Henri “Juifs de Smyrne XIX –XX siecle”, Aubier Histoires, Paris, 1997.

– Ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου «Νέον Μαρτυρολόγιον», Ἀστήρ, Ἔκδ. τρίτη, Ἀθῆναι, 1961.

-Ἁγίου Χρυσοστόμου, Μητροπολίτη Σμύρνης « ΤΟ ΑΡΧΕΙΟΝ – Β´ Τόμος (1910-1914)», ΜΙΕΤ, Ἀθήνα 2000.

-Ἀγγελομάτη Χρ. τοῦ Ἐμ. «Χρονικὸν Μεγάλης Τραγωδίας- Τὸ Ἔπος τῆς Μικρᾶς Ἀσίας», Ἔκδ. «Ἑστίας», Β´ Ἔκδοσις, Ἀθῆναι, 1971.

-Βρυώνη Σπύρου «Ἡ παρακμὴ τοῦ Μεσαιωνικοῦ Ἑλληνισμοῦ στὴ Μικρὰ Ἀσία καὶ ἡ διαδικασία ἐξισλαμισμοῦ (11ος-15ος αἰώνας)», ΜΙΕΤ, Ἀθήνα, 1996.

-Δεσποτόπουλου Κων. «Ἱστορικά», Ἔκδ. Παπαζήση, Ἀθήνα, 2012

-Ζακυθηνοῦ Α. Διονυσίου «Μεταβυζαντινὰ καὶ Νέα Ἑλληνικά», Ἀθῆναι, 1978.

-Ζαμπέλη Γερασίμου «Ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Λευκάδος», Λευκάδα, 2003.

-Ζαμπέλιου Σπυρίδωνος «Ἄσματα Δημοτικά της Ἑλλάδος», Κέρκυρα, Ἑρμῆς, 1852.

-Ζαμπέλιου Σπυρίδωνος «Κρητικοὶ Γάμοι», Νεοελληνικὴ Βιβλιοθήκη Ἰδρ. Κώστα καὶ Ἑλένης Οὐράνη, Ἀθήνα, 1989.

-Μπαλλῆ Ἄννας «Κάποιες δασκάλες κάποτε…Μαρτυρίες». Ἔκδ. Πελασγός, Ἀθῆναι, 1994.

-Ξηραδάκη Κούλας «Ἀπὸ τὰ Ἀρχεῖα τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου – Παρθεναγωγεῖα καὶ δασκάλες ὑποδούλου Ἑλληνισμοῦ», Ἀθήνα, 1972.

-Παρανίκα Ματθαίου «Περὶ τῆς ἐν τῷ Ἑλληνικῶ Ἔθνει καταστάσεως τῶν Γραμμάτων ἀπὸ Ἁλώσεως Κωνσταντινουπόλεως (1453)μέχρι ἀρχῶν τῆς Ἐνεστώσης (ΙΘ´) Ἑκατονταετηρίδος», Ἐν Κωνσταντινουπόλει, Ἐκ τοῦ Τυπογραφείου Α. Κορομηλᾶ, 1867. Ἀνατ. Διονυσίου Νότη Καραβία, Ἀθήνα, ΜCMXCII.

-«Παιδεία καὶ Ἐθνικὴ Συνείδηση στὸν Ἑλληνικὸ Κόσμο ἀπὸ τὴν Ἅλωση μέχρι τὶς παραμονὲς τῆς Ἐπανάστασης τοῦ 1821». Πρακτικὰ Συνεδρίου, Ἐναλλακτικὲς Ἐκδόσεις – Μανιφέστο – Χριστιανική, Ἀθήνα, 2014.

-Ράνσιμαν Στῆβεν «Ἡ Μεγάλη Ἐκκλησία ἐν αἰχμαλωσίᾳ», Ἔκδ. Μπεργαδῆ, Ἀθήνα 1979.

-Ρώμα Διονυσίου «Τὸ Ρεμπελιὸ τῶν Ποπολάρων – Περίπλους (1570-1870)», 2η Ἔκδ., Ἑστία, 1979.

-Σάθα Κωνστατίνου «Τουρκοκρατουμένη Ἑλλάς», Ἔκδ. τέκν. Ἀνδρ. Κορομηλᾶ, Ἀθήνησι, 1869.

-Σολωμοῦ Διονυσίου «Ἅπαντα», Ἔκδ. Ἴκαρος, Ε΄ Ἔκδοση, 1986.

, , , , , ,

Σχολιάστε

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΣΤΟΝ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΟ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος) «Ἂν δὲν ὑπῆρχε Ἐκκλησία μετὰ τὸ 1453, τὸ Ἔθνος θὰ εἶχε ἐξαλειφθεῖ καὶ δὲν θὰ ἀναδεικνυόταν τὸ 1821».

Ἡ προσφορὰ τῆς Ἐκκλησίας στὸν Μικρασιατικὸ Ἑλληνισμὸ

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.             Ἡ στοὺς πολλοὺς σκοτεινοὺς αἰῶνες τῆς σκλαβιᾶς καὶ τῶν ἐξ αὐτῆς δυσαριθμήτων βασάνων καὶ πάμπολλων θυμάτων διατήρηση τῆς ταυτότητας τῶν Ἑλλήνων ὀφείλεται στὴν καθοριστικὴ παρουσία καὶ τὴν ἐργώδη καὶ θυσιαστικὴ προσφορὰ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, κλήρου καὶ λαοῦ. Ἡ Ἐκκλησία ἦταν ποὺ διατήρησε ἄσβεστη τὴ φλόγα τῆς ἑλληνικῆς συνείδησης καὶ προετοίμασε τὴν ἐθνεγερσία. Ἂν δὲν ὑπῆρχε Ἐκκλησία μετὰ τὸ 1453, τὸ Ἔθνος θὰ εἶχε ἐξαλειφθεῖ καὶ δὲν θὰ ἀναδεικνυόταν τὸ 1821. Γι’ αὐτὸ καὶ ὀρθῶς ὁ μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος τόνιζε πὼς «Ὀρθοδοξία καὶ Ἑλληνισμὸς εἶναι ὅπως τὸ κρέας μὲ τὸ νύχι».

Γράφει σχετικὰ ὁ Σπ. Ζαμπέλιος:

.             «Ἀπὸ τῆς ὥρας ἐκείνης (Σημ. Τῆς Ἁλώσεως τῆς Κωνσταντινουπόλεως), διάδοχος τῆς βασιλείας ἐπίδοξος ὑπὸ τὴν ἐξαγνιστικὴν τοῦ Τούρκου κηδεμονίαν… ἀπομένει ὁ νεοφανὴς Λαός. Εἰς τὸν ὁποῖον συμμαχοῦσιν ἀναποσπάστως ἤδη καὶ ὑπὲρ ἐθνεγερσίας συναγωνίζονται οἱ λογάδες τῆς Ἐκκλησίας καὶ οἱ Γραμματικοί. Τίνι τὸ 1821, πρῶτον Εὐρωπαϊκοελληνικῆς πολιτείας δοκίμιον, τίνι ὀφείλεται; Τῇ συμφώνῳ συμπράξει τῆς καινῆς ἱστοριονομικῆς τριαρχίας. Εἰς τὸ κέντρον ὁ Λαός, δεξιόθεν ὁ λόγιος Ρήγας, ἀριστερόθεν δὲ ὁ ἀρχιεπίσκοπος Γερμανός!».
.             Δύο ἦσαν οἱ θανάσιμοι κίνδυνοι ἀφανισμοῦ τοῦ Γένους. Ὁ ἕνας ἀπὸ τὴν Ἀνατολὴ καὶ τὸν Ὀθωμανὸ τύραννο, μὲ τοὺς ἐξισλαμισμούς. Αὐτοὶ συνέβαιναν ἀφ᾽ ἑνὸς μὲν μὲ τοὺς συστηματικοὺς διωγμοὺς σὲ βάρος τῶν Χριστιανῶν, τὸ παιδομάζωμα, τὴν ἐξαθλίωση, τὶς ταπεινώσεις, τὶς σὲ βάρος τους ὑπερβολικὲς φορολογικὲς ἐπιβαρύνσεις, ἀφ᾽ ἑτέρου δὲ μὲ τὰ κίνητρα ποὺ ἔδιδε στοὺς ἐξωμότες. Ὁ ἄλλος κίνδυνος ἀπὸ τὴ Δύση καὶ τὸν Πάπα, ὁ ὁποῖος μαζὶ μὲ τοὺς λατινόφρονες ἡγεμόνες, ἐπιδίωκε μὲ κάθε τρόπο τὸν προσηλυτισμὸ καὶ τὸν ἀφανισμὸ τῆς ἰδιοπροσωπίας τῶν Ἑλλήνων. Καὶ τοὺς δύο αὐτοὺς κινδύνους ἀντιμετώπισε μὲ πάρα πολλὲς θυσίες ἀλλὰ τελικῶς μὲ ἐπιτυχία ἡ Ἐκκλησία καί, ὡς νέος Μωυσῆς, ὁδήγησε τὸ Ἔθνος στὴν ἐλευθερία Του.
.             Εἰδικὰ ὁ Μικρασιατικὸς Ἑλληνισμὸς εἶχε μία ἰδιαίτερη σχέση μὲ τὴν Στρατευόμενη Ἐκκλησία. Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος καὶ ἄλλοι Ἀπόστολοι ἐργάσθηκαν ἱεραποστολικῶς στὶς πόλεις καὶ στὰ χωριά της, καὶ οἱ Ἑπτὰ πόλεις τῆς Ἀποκάλυψης τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου εἶναι στὴν Ἰωνία, οἱ πρῶτοι Μάρτυρες τῆς Πίστεως ἐκεῖ ἀναδείχθηκαν, στὰ χώματά της ἔδρασαν οἱ Μεγάλοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, σ’ αὐτὴν συνῆλθαν Οἰκουμενικὲς Σύνοδοι, ποὺ ἀποφάσισαν περὶ τῶν Δογμάτων τῆς Πίστεως. Στὴ Νίκαια κατέφυγε ὁ Αὐτοκράτορας, ὅταν οἱ Φράγκοι, τὸ 1204, κατέλαβαν τὴ Βασιλεύουσα, οἱ Ἕλληνες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας δέχθηκαν πρῶτοι τὰ κύματα τῶν ἐπιθέσεων τῶν ἀλλοθρήσκων ποὺ διψοῦσαν γιὰ αἷμα καὶ κατακτήσεις. Ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, στὸ μεγάλο του μέρος, ἔμεινε σκλαβωμένος στοὺς Ὀθωμανοὺς ἀπὸ τὰ μέσα τοῦ 14ου αἰώνα ἕως τὸ 1918, δηλαδὴ γιὰ πεντέμισι αἰῶνες περίπου καὶ ὄχι μόνο ἐπέζησε, ἀλλὰ ἀνέδειξε ἀρετές, ἀξίες καὶ ἱκανότητες, μὲ τὶς ὁποῖες διεκδίκησε δυναμικὰ τὴν ἐλευθερία του.
.             Ἡ ζωὴ τῶν Ἑλλήνων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας (Σημ. Μικρὰ Ἀσία, εἶναι ἡ περιοχὴ ἀπὸ τὴν Ἰωνία ἕως τὴν Κιλικία καὶ ἀπὸ τὴν Καππαδοκία καὶ τὴ Λυκία ἕως τὸν Πόντο) ἦταν πολὺ δύσκολη στὰ χρόνια της σκλαβιᾶς. Ζοῦσαν μέσα στὸ κέντρο τῆς τυραννίας καὶ ἀνάμεσα σὲ πλημμυρίδα ἀλλοθρήσκων, γι’ αὐτὸ δὲν ἦταν εὔκολο νὰ ἐπιβιώσουν. Τὸ πέτυχαν μὲ τέσσερα συστατικὰ στοιχεῖα, ποὺ καλλιέργησαν στὶς ψυχές τους.
.             Τ πρτο ταν κράδαντη κα ζέουσα Πίστη τους στν Σωτήρα τους ησο Χριστό. Πίστη ποὺ συνοδευόταν μὲ ἀνάλογη ζωή. Ἀπόρροια αὐτῆς τῆς Πίστης ἦταν τὸ δεύτερο στοιχεο, βίωση τς λευθερίας ς ζωτικο στοιχείου τς ψυχς τους κα πιθυμία τους ν τν ποκτήσουν κα σ θνικ πίπεδο. Τ τρίτο συστατικ στοιχεο ταν φιλοπατρία τους. Οἱ λόγιοι ἀλλὰ καὶ οἱ ἀγράμματοι ἀρχιερεῖς καὶ ἱερεῖς καλλιεργοῦσαν στὸν σκλαβωμένο πιστὸ λαὸ τὴν ἀγάπη πρὸς τὴν δεσμία Πατρίδα, τοῦ συντηροῦσαν τὴ φλόγα τῆς ἐλευθερίας ὑπενθυμίζοντάς του τὴν καταγωγή του ἀπὸ σημαντικοὺς προγόνους. Ὁ Ἐπίσκοπος Κερνίκης καὶ Καλαβρύτων Ἠλίας Μηνιάτης (1669-1714) ἐποίκιλλε τὰ κηρύγματά του μὲ πλεῖστες ἀναφορὲς σὲ σοφοὺς καὶ ἥρωες τῆς ἀρχαιότητας καὶ τῆς Βυζαντινῆς ἐποχῆς καὶ ὁ   Κωνσταντῖνος Οἰκονόμος, ὁ ἐξ Οἰκονόμων, τόνωνε τὸ πατριωτικὸ φρόνημα. Μιλώντας πρὸς τοὺς νέους τῶν Κυδωνιῶν, τὸ 1919, εἶχε τονίσει, μεταξὺ ἄλλων: « Λέγω πρῶτον, ὅτι χρεωστεῖς χριστιανέ, καθὸ χριστιανός, νὰ ἀγαπᾶς καὶ νὰ εὐεργετῆς τὴν πατρίδα… Τόσον ἱερὸν καὶ θεῖον δῶρον εἶναι ἡ Πατρὶς ἀγαπητοί, ὥστε ἓν τῶν μεγίστων σημείων τῆς κατὰ τῶν ἀνθρώπων δικαίας ὀργῆς τοῦ Θεοῦ γίνεται πολλάκις ἡ στέρησις τῆς Πατρίδος».
.       Τὰ τρία προηγούμενα στοιχεῖα ὁδηγοῦν στὸ τέταρτο, ποὺ εἶναι θέληση κα διάθεση το λληνα ν θυσιαστε παρ ν τουρκέψει ν φραγκέψει. Αὐτὴ ἡ θέληση προϋποθέτει τὴν Πίστη, τὴ Φιλοπατρία καὶ τὴν ἀγάπη στὴν Ἐλευθερία, ποὺ τόσο χαρακτηριστικὰ περιέγραψε ὁ Ρήγας: «Καλύτερα μιᾶς ὥρας ἐλεύθερη ζωή, παρὰ σαράντα χρόνια σκλαβιὰ καὶ φυλακή». Νέφος εἶναι οἱ νεομάρτυρες, δηλαδὴ οἱ μάρτυρες ἐπὶ τουρκοκρατίας ἢ φραγκοκρατίας, ποὺ ὑπέστησαν βάσανα καὶ αὐτὸν τὸν θάνατο, γιατί δὲν ἀλλαξοπίστησαν. Πολλοὶ ἀπὸ αὐτοὺς ἦσαν ἀπὸ τὴ Μικρὰ Ἀσία. Ὅλοι τους θεωροῦσαν τὸ βόλεμα καὶ τὸν συμβιβασμὸ μὲ τὸν δυνάστη μαγάρισμα τῆς Πίστης καὶ τῆς ἐλευθερίας τους.
.       Ἡ Ἐπανάσταση τοῦ 1821 ξεκίνησε μακριὰ ἀπὸ τὴ Μικρὰ Ἀσία. Πρῶτα στὶς παραδουνάβιες περιοχές, ὅπου θυσιάστηκαν οἱ ὑπὸ τὸν Ἀλέξανδρο Ὑψηλάντη ἁγνοὶ ἀγωνιστὲς καί, ἀμέσως μετὰ στὴν Πελοπόννησο, πετυχημένα αὐτὴ τὴ φορά. Μὲ τὴν ἔναρξη τοῦ Ἀγώνα ἑκατοντάδες ἦσαν οἱ Μικρασιάτες ποὺ αὐτοπροαιρέτως ἄφησαν πίσω τὴν οἰκογένειά τους καὶ τὶς ἀνέσεις τους καὶ ἀποδέχθηκαν τοὺς κινδύνους ποὺ συνεπαγόταν ἡ συμμετοχή τους σ’ Αὐτόν.
.             Μετὰ τὸ 1850 καὶ ἐνῶ μικρὸ μέρος τοῦ Ἑλληνισμοῦ εἶχε ἀπελευθερωθεῖ καὶ προσπαθοῦσε νὰ ὀρθοποδήσει, αὐτὸς τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἀναπτυσσόταν μέσα στὴ σκλαβιά. Αὐτὸ εἶναι τὸ θαῦμα ποὺ πραγματοποίησε ἡ Ἐκκλησία, κλῆρος καὶ λαός, σ’ Αὐτήν. Στοὺς σκοτεινούς, μετὰ τὸ 1453, πρώτους αἰῶνες διατήρησε ζωντανὴ τὴ θράκα τῆς ἐθνικῆς συνείδησης καὶ ὅταν οἱ περιστάσεις τὸ ἐπέτρεψαν, αὐτὴ γιγαντώθηκε, παρὰ τὶς δυσχερέστατες συνθῆκες ποὺ ὑπῆρχαν. λλος θεσμός, πλν τς κκλησίας, δν πρχε στ σκλαβωμένη Μικρ σία γι ν βοηθήσει τν λληνισμό. Ατ νωσε λους τους λληνες, πλούσιους καὶ πτωχούς, ἀγρότες καὶ ἐμπόρους, γραμματισμένους καὶ ἀγράμματους στὸν κοινὸ σκοπό. Ἡ Ἐκκλησία ἦταν ταυτόχρονα Ὑπουργεῖο Παιδείας, Οἰκονομικῶν, Ὑγείας, Προνοίας, Πολιτισμοῦ…
.           Ὅταν, στὴν ἀρχὴ τοῦ 20οῦ αἰώνα, ἄρχισαν οἱ διωγμοὶ ἀπὸ τοὺς Νεοτούρκους, ἡ ἐπιλογὴ τῶν ἀρχιερέων καὶ τῶν ἱερέων στὴ Μικρὰ Ἀσία ἦταν νὰ προστατεύσουν τὸ ποίμνιό τους, ἀποδεχόμενοι τοὺς κινδύνους, ποὺ αὐτὴ συνεπαγόταν. Οἱ ἀναφορὲς τοῦ Ἁγίου Χρυσοστόμου, Μητροπολίτου Σμύρνης, πρὸς τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο, ποὺ διασώθηκαν, ἀποτελοῦν ἀψευδὲς στοιχεῖο γιὰ τὴν αὐτοπροαίρετη θυσία τους.
.           Οἱ ὑπηρεσίες τῆς Ἐκκλησίας στὸν Ἑλληνισμὸ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἀποδεικνύονται καὶ ἀπὸ τὸ ὅτι, παρὰ τὶς αὐθαιρεσίες καὶ τοὺς διωγμοὺς τοῦ ὀθωμανικοῦ καθεστῶτος, στὴν περιοχὴ τῆς Ἰωνίας, ὅταν αὐτὴ ἀπελευθερώθηκε, ὑπῆρχαν 698 Σχολές, στὶς ὁποῖες φοιτοῦσαν 91.935 μαθητὲς καὶ μαθήτριες καὶ δίδασκαν 1.805 δάσκαλοι καὶ δασκάλες. Ἐπίσης στὶς περὶ τὴ Σμύρνη ἐκκλησιαστικὲς ἐπαρχίες λειτουργοῦσαν τὰ ἀκόλουθα εὐαγῆ ἱδρύματα, ποὺ ὅλα τὰ κατέστρεψαν οἱ Τοῦρκοι καὶ ποὺ ἀνάλογα δὲν διέθετε ἡ Ἐκκλησία στὴν ἐλεύθερη Ἑλλάδα:

  • 20 Νοσοκομεῖα, 2 Βρεφοκομεῖα, 2 Φρενοκομεῖα, 3 Γηροκομεῖα, 1 Ἄσυλο Ἀνιάτων, 1 Στέγη Συσσιτίου, 2 Λαϊκὰ Κέντρα, 19 Θρησκευτικὲς Ἀδελφότητες, 18 Γυμναστικοὶ Σύλλογοι, 88 Ὀργανώσεις Ἀμύνης, 21 Φιλαρμονικοὶ Σύλλογοι, 6 Ὀρφανοτροφεῖα, 3 Ἰδιωτικὰ Γυμνάσια, 4 Διδασκαλεῖα Ἀρρένων καὶ Θηλέων, 1 Ἐμπορικὴ Σχολή, 225 Συντεχνίες, 209 Σύλλογοι καὶ Ἀδελφότητες, 27 Φιλόπτωχα Ταμεῖα, 19 Βιβλιοθῆκες καὶ Μουσεῖα, 2 Οἰκοτροφεῖα, 4 Γεωργικὲς Ἑνώσεις.

.           Οἱ συστηματικοὶ διωγμοὶ σὲ βάρος τῶν Ἑλλήνων ἀλλὰ καὶ τῶν Ἀρμενίων καὶ τῶν Ἀσσυρίων Χριστιανῶν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἐξελίχθηκαν σὲ γενοκτονία ἀπὸ τὸ 1914 ἕως τὸ 1922. Γιὰ τὴ διατήρηση τῆς μνήμης τῶν θυμάτων της ἡ Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος τὸ 1993 ἀποφάσισε τὴν Κυριακὴ πρὸ τῆς Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ νὰ τιμᾶται ἡ μνήμη τῶν Μικρασιατῶν ἐθνοϊερομαρτύρων Ἐπισκόπων Χρυσοστόμου Σμύρνης, Γρηγορίου Κυδωνιῶν, Ἀμβροσίου Μοσχονησίων, Προκοπίου Ἰκονίου καὶ Εὐθυμίου Ζήλων, καθὼς καὶ τῶν κληρικῶν καὶ λαϊκῶν ποὺ μαρτύρησαν μαζί τους κατὰ τὴ γενοκτονία τῶν Ἑλλήνων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας.
.           Ἐξ άλλου ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, τὸ 1998, μὲ ὁμόφωνη ἀπόφασή της, ὅρισε τὶς 14 Σεπτεμβρίου κάθε ἔτους ὡς ἡμέρα ἐθνικῆς μνήμης τῆς γενοκτονίας τῶν Ἑλλήνων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἀπὸ τὸ Τουρκικὸ Κράτος. Εἶναι πολὺ λυπηρὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ μνήμη τῶν θυμάτων τῆς γενοκτονίας ἐξασθενεῖ μὲ τὴν πάροδο τοῦ χρόνου, γιὰ λόγους πολιτικοὺς καὶ ἰδεολογικούς. Ὁμοίως ἐξασθενεῖ ἡ μνήμη τῶν σύγχρονων Ἑλλήνων ὡς πρὸς τὴν προσφορὰ τῆς ποιμαίνουσας Ἐκκλησίας στὸν Ἑλληνικὸ Λαὸ καὶ εἰδικότερα ἡ προσφορά Της στὴ διατήρηση τῆς ταυτότητάς Του καὶ στὴν ἀπόκτηση τῆς ἐλευθερίας Του, ὅπως ἐπίσης καὶ ἡ ὁλόπλευρη θυσιαστικὴ συμπαράστασή Της   κατὰ τὶς δοκιμασίες Του.
.             Οἱ Ἕλληνες, ἀπὸ ἐθνικῆς πλευρᾶς, τὴν περίοδο αὐτὴ ζοῦμε κατάσταση ποὺ τείνει νὰ καταστεῖ χειρότερη ἀπὸ αὐτὲς τῆς Ἁλώσεως τοῦ 1453 καὶ τῆς Μικρασιατικῆς Καταστροφῆς τοῦ 1922. Τὸ 1453 χάσαμε τὰ ἐδάφη καὶ τὴν ἐλευθερία μας, ἀλλὰ καταφέραμε νὰ διατηρήσουμε τὴν ἰδιοπροσωπία μας, τὴν ταυτότητά μας, τὴ γῆ μας. Τὸ 1922 χάσαμε τὴ γῆ μας, τὸ βιός μας, τοὺς ἱεροὺς τόπους μας, ἀλλὰ διατηρήσαμε τὴν ταυτότητά μας καὶ μεταφέραμε ὅσα ὅσια καὶ ἱερά μας μπορέσαμε στὴν ἐλεύθερη Ἑλλάδα. Τώρα, στὴν ἐλεύθερη Ἑλλάδα, κινδυνεύουμε νὰ χάσουμε τὴν ταυτότητά μας, δηλαδὴ τὸ εἶναι μας, τὴν ψυχή μας!
.       Ἂς ἔχουμε ὅμως Πίστη καὶ Ἐλπίδα. Ὑπάρχουν ἀκόμη ἑστίες πνευματικῆς ἀντίστασης, ὑπάρχουν ἀκόμη Ἕλληνες ποὺ δὲν ἔχουν προσκυνήσει τὸν Βάαλ τοῦ ὑλισμοῦ καὶ τοῦ κοσμοπολιτισμοῦ.-

Βιβλία ποὺ χρησιμοποιήθηκαν γιὰ τὸ παρὸν ἄρθρο

  • Ἀρχεῖο Ἐθνοϊερομάρτυρος Ἁγίου Χρυσοστόμου, Μητροπολίτου Σμύρνης, Τόμοι Α´, Β´ καὶ Γ´. ΜΙΕΤ, Ἀθήνα, 2000.
  • Μητροπολίτου Ἐφέσου Χρυσοστόμου Χατζησταύρου (Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν καὶ πάσης Ἑλλάδος), «Οἱ κατὰ τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως τῆς Μικρᾶς Ἀσίας Τελευταῖοι Διωγμοὶ τῶν Τούρκων», Ἔκδ. Ἱερᾶς Μητροπόλεως Καισαριανῆς, Βύρωνος καὶ Ὑμηττοῦ, Καισαριανή, 2010.
  • Βοβολίνη Κώνστ. «Ἡ Ἐκκλησία εἰς τὸν Ἀγῶνα τῆς Ἐλευθερίας», Ἐκδότης Παν. Ἁθ. Κλεισιούνης, Ἀθῆναι, 1952.
  • Βρυώνη Σπ., «Ἡ παρακμὴ τοῦ Μεσαιωνικοῦ Ἑλληνισμοῦ στὴ Μικρὰ Ἀσία καὶ ἡ Διαδικασία ἐξισλαμισμοῦ», ΜΙΕΤ, Ἀθήνα, 1996.
  • Γεδεὼν Ι. Μανουήλ, «Ἡ Πνευματικὴ Κίνησις τοῦ Γένους κατὰ τὸν ΙΗ΄ καὶ ΙΘ΄ Αἰώνα». Ἔκδ. «Ἑρμῆς», Ἀθήνα, 1976.
  • «Ἡ Ζωὴ τῶν Ὑποδούλων Ἑλλήνων ἐπὶ Τουρκοκρατίας», Πρακτικὰ Β´ Συνεδρίου Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος – Εἰδικῆς Συνοδικῆς Ἐπιτροπῆς Πολιτιστικῆς Ταυτότητας, Ἀθήνα, 2014.
  • Ζακυθηνοῦ Α. Διονυσίου «Μεταβυζαντινὰ καὶ Νέα Ἑλληνικά», Ἀθῆναι, 1978.
  • Ζαμπελίου Σπ. «Βυζαντιναὶ Μελέται – Περὶ Πηγῶν Νεοελληνικῆς Ἐθνότητος», Ἔκδ. Σ. Ν. Φιλαδελφέως, Ἐν Ἀθήναις, 1857.
  • Κυριακίδου Ἐπαμ. «Βιογραφίαι τῶν ἐκ Τραπεζοῦντος καὶ τῆς περὶ αὐτὴν Χώρας ἀπὸ τῆς Ἁλώσεως μέχρις Ἡμῶν Ἀκμασάντων Λογίων», Τυπογρ. Παρ. Λεώνη, Ἀθῆναι, 1897.
  • «Κύριλλος ὁ Λούκαρις». Ἀθῆναι, 1939.
  • Μηνιάτη Ἠλία, Ἐπισκόπου Κερνίκης καὶ Καλαβρύτων «Διδαχαὶ καὶ Λόγοι», Ἔκδ. «Φῶς», Ἀθῆναι, 1960.
  • Οἰκονόμου Κωνσταντίνου, τοῦ ἐξ Οἰκονόμων «Λόγοι», Ἐπιμ. Θεοδ. Σπεράντσα, Ἀθῆναι, 1971.
  • Παπαδοπούλου Ἀρχοντίας «Ἡ Συμβολὴ τῶν Ἑλλήνων τῆς κὰθ΄ Ἠμᾶς Ἀνατολῆς στὴν Παλλιγγενεσία τοῦ 1821», Ἔκδ. «Λεξίτυπον», Ἀθήνα, 2012.
  • Περαντώνη Ἰωάννου «Λεξικὸν τῶν Νεομαρτύρων», Ἔκδ. Β´ Ἱερᾶς Συνόδου Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, Ἀθῆναι, 1990.
  • Ράνσιμαν Στῆβεν «Ἡ Μεγάλη Ἐκκλησία ἐν Αἰχμαλωσίᾳ», Α+Β Τόμοι, Ἔκδ. Μπεργαδῆ, Ἀθήνα, 1979.  
  • Χατζηνικολάου Ἰγνατίου, Ἀρχιμ., Γυμνασιάρχου «Ἅγιος Πολύκαρπος», Χανιὰ

 

, , ,

Σχολιάστε

«ΜΕΡΕΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗΣ ΣΤΗΝ ΙΩΝΙΑ – Ἡ τραγωδία τῶν Ἑλλήνων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας 1914-1922» (Παρουσίαση βιβλίου)

 

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

«Οἱ ἑπτὰ χρυσὲς λυχνίες τῆς Ἰωνίας θὰ ἀνάψουν ξανὰ»
Ὦ Μαγνησιά, μὲ τὰ τζαμιὰ καὶ τοὺς μιναρέδες
Τὶς ὄμορφες τὶς ἐκκλησιές, καμπαναριά, κουπέδες,
………………………………………………………….
Καὶ τώρα τί ᾽ναι; Ἕνας σωρὸς ρημάδια, στάχτη, σκόνη,
Νεκροταφεῖο ἀπέραντο, ποὺ εἶναι ἡ φωνὴ τοῦ γκιώνη
Θρηνεῖ ἀμέτρητους νεκροὺς π᾽ ὁλονυχτὶς γυρίζουν
Μέσ᾽ στὰ συντρίμμια τῆς φωτιᾶς, π᾽ ἀκόμα λὲς καπνίζουν
Κώστας Κοφινιώτης

.               Ἡ Ἀδελφότητα Σιβρισαρίου Σμύρνης «Οἱ Ταξιάρχες» καὶ οἱ ἐκδόσεις «Ἀρχονταρίκι» στὰ πλαίσια τοῦ ἀφιερώματος «Ἀλλοτινὲς Πατρίδες 2014», ποὺ διοργανώνει τὸ Κέντρο Ἔρευνας καὶ Μελέτης τῆς Μικρασιατικῆς Ἐρυθραίας (ΚΕΜΜΕ) παρουσιάζουν τὸ βιβλίο τοῦ δημοσιογράφου καὶ συγγραφέα Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου «ΜΕΡΕΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗΣ ΣΤΗΝ ΙΩΝΙΑ – τραγωδία τν λλήνων τς Μικρς σίας 1914-1922». Ἡ παρουσίαση θὰ λάβει χώρα στὸ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΝΕΑΣ ΕΡΥΘΡΑΙΑΣ (Ἰωάννας Δρυμπέτη καὶ Κερκύρας – πίσω ἀπὸ τὸ Γυμνάσιο Νέας Ἐρυθραίας), τὴν ΤΕΤΑΡΤΗ 10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014, στὶς 8.30 μ.μ.
.       Ἐκ μέρους τῆς Ἀδελφότητας Σιβρισαρίου Σμύρνης «Οἱ Ταξιάρχες» θὰ καλωσορίσει τοὺς φιλαναγνῶστες προσκεκλημένους ἡ κυρία Στέλλα Βογιατζῆ–Χατζηφωτίου. Ἡ κυρία Λίνα Σόρογκα, δημοσιογράφος καὶ λογοτέχνης, μέλος ΔΣ Κέντρου ΚΕΜΜΕ, θὰ μιλήσει μὲ θέμα «Τὸ βιβλίο τοῦ Γ. Ν. Παπαθανασόπουλου ὡς λογοτέχνημα» καὶ παράλληλα ἡ κυρία Δέσποινα Μουστάκη θὰ ἀναγνώσει ἀποσπάσματα ἀπὸ τὸ βιβλίο. Στὴ συνέχεια ὁ κ. Νίκος Βικέτος, Γεν. Γραμματέας τῆς Ἑνώσεως Σμυρναίων, θὰ ἀναφερθεῖ στὸ θέμα «Τὰ μαρτύρια καὶ οἱ διωγμοὶ τῶν Ἑλλήνων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας μέσα ἀπὸ τὶς σελίδες τοῦ βιβλίου τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου».
.           Τὴν ἐκδήλωση θὰ κλείσει ὁ συγγραφέας, ποὺ θὰ μιλήσει γιὰ τὸ πῶς δημιουργήθηκε τὸ βιβλίο, μέσα ἀπὸ τὰ βιώματά του, τὶς μαρτυρίες συγγενῶν καὶ συμπατριωτῶν του καὶ προσωπικὴ ἱστορικὴ ἔρευνα. Ὁ Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος, ἀπὸ τὴ μητέρα του, κατάγεται ἀπὸ τὴ Μαγνησία τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Ὁ παππούς του π. Γεώργιος Ψαλτόπουλος, ἱερέας, ἦταν ἀπὸ τὸ Σιβρισάρι Σμύρνης καὶ ἡ γιαγιά του, Βασιλεία πρεσβυτέρα, ὅπως καὶ ἡ ἀείμνηστη μητέρα του, ἀπὸ τὴ Μαγνησία τὴν «πρὸς Σιπύλῳ ὄρει» τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, πόλη στενὰ συνδεδεμένη μὲ τὸν μεγάλο Ἕλληνα αὐτοκράτορα τῆς Νικαίας, Ἅγιο Ἰωάννη Γ´ Δούκα Βατάτζη.

,

Σχολιάστε

ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΩΝ ΣΕΒΡΩΝ: Ο “ΑΡΡΑΒΩΝ” ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ

Συνθήκη Σεβρν :
νας θρίαμβος πο κατέληξε σ τραγωδία

.                    Στὶς 28 Ἰουλίου τοῦ 1920 τερματίζεται καὶ τυπικὰ γιὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν Τουρκία ὁ Πόλεμος. Σὲ μία αἴθουσα τοῦ δημαρχείου τῶν Σεβρῶν, κοντὰ στὸ Παρίσι, ὑπογράφεται ἡ τελικὴ συνθήκη εἰρήνης ἀνάμεσα στὴ σουλτανικὴ κυβέρνηση τῆς Κωνσταντινούπολης καὶ τοὺς συμμάχους τῆς Ἀντάντ. Εἶναι ἡ γνωστὴ συνθήκη τῶν Σεβρῶν ποὺ ἔκανε τὸ ὅραμα τῆς “Ἑλλάδας τῶν δύο ἠπείρων καὶ τῶν πέντε θαλασσών” νὰ μοιάζει ἐφικτό. Τελικὰ ἀποδείχτηκε ἐφιάλτης ποὺ ἀκόμη καὶ σήμερα μᾶς στοιχειώνει.

 Πῶς φθάσαμε στὴν Συνθήκη

.                    Μὲ τὴν ἀνακωχὴ τοῦ Μούδρου, ὁ δρόμος γιὰ τὴν οὐσιαστικὴ διεκδίκηση μικρασιατικῶν περιοχῶν, ὅπου κατοικοῦν συμπαγεῖς ἑλληνικοὶ-χριστιανικοὶ πληθυσμοὶ εἶχε ἀνοίξει.
.                    Κατὰ τὴν συνεδρίαση τοῦ ἀνωτάτου συμμαχικοῦ συμβουλίου στὶς 22 Ἀπριλίου 1919, οἱ Ἀγγλογάλλοι καὶ οἱ Ἀμερικανοί, ἐκμεταλλευόμενοι τὴν ἀπουσία τοῦ Ἰταλοῦ ἐκπροσώπου, δίνουν στὴν Ἑλλάδα τὴν ἄδεια νὰ καταλάβει τὴν εὐρύτερη περιοχὴ τῆς Σμύρνης μὲ ἀποστολὴ -ἐπισήμως- τὴν τήρηση τῆς τάξης καὶ στὴν προστασία τῶν χριστιανικῶν πληθυσμῶν, μέχρι νὰ ἐπιτευχθεῖ ἡ σύναψη τῆς τελικῆς εἰρηνευτικῆς συμφωνίας. Οὐσιαστικά, οἱ Ἀγγλογάλλοι χρησιμοποιοῦν τὸν ἑλληνικὸ στρατὸ ἐναντίον τῆς Τουρκίας καὶ ἐπιπλέον γιὰ νὰ περιορίσουν τὰ ἰταλικὰ ἐπεκτατικὰ σχέδια.
.                    Ἡ ἐπιχείρηση γιὰ τὴν στρατιωτικὴ κατάληψη τῆς Σμύρνης θὰ πραγματοποιηθεῖ, στὶς 2 Μαΐου 1919. Κατὰ τὴν ἀποβίβασή τους οἱ ἑλληνικὲς δυνάμεις γίνονται δεκτὲς μὲ ἐνθουσιασμὸ ἀπὸ τοὺς Ἕλληνες κατοίκους, ἀλλὰ δέχονται ἐπίθεση ἀπὸ ὁμάδες Τούρκων ἐνόπλων καὶ ἀπαντοῦν. Κατὰ τὶς συγκρούσεις χάνουν τὴ ζωή τους 2 Ἕλληνες καὶ 5 Τοῦρκοι στρατιῶτες.
.                    Στὶς 28 Ἰουλίου τοῦ 1920 σὲ μία αἴθουσα τοῦ δημαρχείου τῶν Σεβρῶν, κοντὰ στὸ Παρίσι, ὑπογράφεται ἡ τελικὴ συνθήκη εἰρήνης ἀνάμεσα στὴν σουλτανικὴ κυβέρνηση τῆς Κωνσταντινούπολης καὶ τοὺς συμμάχους τῆς Ἀντάντ. Τὴν Ἑλλάδα ἐκπροσωποῦν (καὶ ὑπογράφουν) ὁ πρωθυπουργὸς Ἐλευθέριος Βενιζέλος καὶ ὁ Ἕλληνας πρεσβευτὴς στὸ Παρίσι Ἄθως Ρωμανός. Ἡ συνθήκη, γενικά, εἶναι ἄκρως καταδικαστικὴ γιὰ τὴν Τουρκία.

 Οἱ ὅροι τῆς Συνθήκης.

.                    Ἡ Ἑλλάδα, κατοχύρωνε ἐπισήμως τὴν Δυτικὴ Θράκη ἐνσωμάτωνε τὴν Ἀνατολική, μέχρι περίπου τὴν Κωνσταντινούπολη. Ἔπαιρνε τὰ νησιὰ Ἴμβρο καὶ Τένεδο καὶ ἐπισημοποιοῦσε τὴν παρουσία της στὴν περιοχὴ τῆς Σμύρνης καὶ στὴν ἐνδοχώρα της. Ἡ Ἑλλάδα φαινόταν νὰ ἔχει ἤδη ἐξασφαλίσει τὰ Δωδεκάνησα πλὴν τῆς Ρόδου καὶ τὴν Κύπρο, ἐνῶ συνεχίζονταν οἱ διαβουλεύσεις καὶ γιὰ τὴν Βόρειο Ἤπειρο.

 Διχασμὸς ἀκόμη καὶ τότε

.                    Οἱ βενιζελικοὶ πανηγύρισαν τὴν ὑπογραφὴ τῆς συνθήκης καὶ θεώρησαν ὅτι αὐτὴ παγίωνε τὰ ἑλληνικὰ δίκαια. Τὸν ἐνθουσιασμὸ αὐτὸν δὲν συμμεριζόταν ἡ κωνσταντινικὴ ἀντιπολίτευση, ποὺ ἐξακολουθοῦσε νὰ καθορίζεται ἀπὸ τὰ διχαστικὰ σύνδρομα καὶ νὰ παρουσιάζει τὴν συνθήκη ὡς ἀποτυχία.
.                    Καὶ οἱ δύο, πάντως πλευρές, δὲν φαίνονταν νὰ ἐντοπίζουν τοὺς πραγματικοὺς κινδύνους ποὺ δημιουργοῦσε γιὰ τὴν Ἑλλάδα ἡ ἀσταθὴς διεθνὴς κατάσταση καὶ οἱ αὐξανόμενες στρατιωτικὲς δυσκολίες στὴν Μικρὰ Ἀσία.
.                    Στὴν Τουρκία κυρίαρχος τῶν ἐξελίξεων ἦταν πλέον ὁ Κεμὰλ Ἀτατούρκ, ὁ ὁποῖος εἶχε ξεκινήσει τὸ κίνημα ἀντίστασης ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων. Γιὰ τὸν Τοῦρκο ἡγέτη ἡ Συνθήκη τῶν Σεβρῶν δὲν ἦταν παρὰ ἕνα «κουρελόχαρτο» ἀνάλογο μὲ ἐκεῖνο τῆς Ἀνακωχῆς τοῦ Μούδρου (1918), ποὺ θὰ ἀκυρωνόταν στὴν πράξη μὲ τὴν ἔνοπλη ἀντίσταση τοῦ τουρκικοῦ λαοῦ ἐναντίον τῶν ξένων εἰσβολέων. Κύριος στόχος ἦταν φυσικὰ οἱ Ἕλληνες.
.                    Στὸ πλευρό του καὶ τὸ νεαρὸ σοβιετικὸ καθεστὼς τῆς Ρωσίας, τὸ ὁποῖο εἶχε κάθε λόγο νὰ ἀντιπαρατίθεται στὴν Ἀντὰντ ἀλλὰ καὶ εἰδικὰ στὴν Ἑλλάδα (ποὺ εἶχε συμμετάσχει στὴν ἐκστρατεία τῆς Οὐκρανίας τοῦ 1919 ἐναντίον τῶν μπολσεβίκων).

 Οἱ …σύμμαχοι καὶ οἱ συνέπειες

.                    Οἱ σύμμαχοι δὲν δείχνουν διατεθειμένοι νὰ ἐπιβάλουν στὴν Τουρκία ὅσα προέβλεπε ἡ Συνθήκη. Ἅπαντες ἐμφανίζονται ἀπὸ οὐδέτεροι ἕως ἐχθρικοί.
.                    Ὅσα εἶχε κερδίσει ἡ Ἑλλάδα ἔπρεπε νὰ τὰ κατοχυρώσει στὸ πεδίο τῆς μάχης, ἀντιμέτωπη μὲ τὸ ἐθνικιστικὸ κίνημα τοῦ Κεμάλ. Μὲ τὴ Συνθήκη τῶν Σεβρῶν ἡ σουλτανικὴ ἐξουσία κατέρρευσε καὶ οἱ κεμαλικοὶ κυριάρχησαν. Ἡ πραγματικότητα αὐτὴ ὁδήγησε τὸ σοβιετικὸ καθεστὼς τοῦ Λένιν, στὴν ὑποστήριξη τῶν Τούρκων μὲ τοὺς ὁποίους στὶς 3 Δεκεμβρίου 1920 ὑπογράφει τὴν Συνθήκη τοῦ Ἀλεξαντροπόλ. Ἀναμενόμενη ἐξέλιξη, ἂν ὑπολογίσει κανεὶς τὴ στάση ποὺ εἶχαν κρατήσει οἱ σύμμαχοι τῆς Ἀντὰντ (ἀλλὰ καὶ ἡ ἴδια ἡ Ἑλλάδα) ἀπέναντι στὴν ἐπανάστασή του.
.                    Ὁ δρόμος ἀπὸ τὸν θρίαμβο τῶν Σεβρῶν στὴν τραγωδία τῆς Μικρᾶς Ἀσίας εἶχε ἀνοίξει.

ΠΗΓΗ: OnAlert

, ,

Σχολιάστε