Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Μικρασιατικὴ καταστροφή

Η ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ καὶ Η ΓΑΛΛΙΑ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἡ μικρασιατικὴ καταστροφὴ καὶ ἡ Γαλλία

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.             Αὐτὲς τὶς ἡμέρες συμπληρώνονται τὰ ἑκατὸ χρόνια ἀπὸ τὴν Μικρασιατικὴ καταστροφή. Σὲ αὐτὴ τὴν ὀδυνηρὴ ἀνάμνηση ὁ νοῦς τρέχει στὴν κυρία εὐθύνη τῆς Γαλλίας γιὰ τὴν τραγικὴ γιὰτὸν Ἑλληνισμὸ ἐξέλιξη. Φίλη ἡ Γαλλία, φιλτάτη ἡ ἀλήθεια. Μοιραία γιὰ τὴν Ἑλλάδα ἡ πολιτικὴτῶν Ἀριστὶντ Μπριάν, πρωθυπουργοῦ τῆς Γαλλίας στὴν κρίσιμη περίοδο 16 Ἰανουαρίου 1921 ἕως 12 Ἰανουαρίου 1922, Ρεϊμὸν Πουανκαρέ, ἑπόμενου τοῦ Μπριὰν πρωθυπουργοῦ τῆς Γαλλίας (17/1/1922-1924) καὶ Ἀλεξάντρ Μιλερὰν προέδρου τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας ἐκείνη τὴν κρίσιμη περίοδο (20/1/1920-11/6/1924). Ἡ τραγικὴ εἰρωνεία εἶναι ὅτι ἀπὸ τοὺς τρεῖς Γάλλους πολιτικούς, ἀποδεδειγμένα ἐχθροὺς τῆς Ἑλλάδος οἱ δύο, εἶχαν ἑλληνικὰ ὀνόματα: Ἀριστείδης – καθόλου δίκαιος – καὶ Ἀλέξανδρος – καθόλου γενναῖος…
.             Ὁ Μπριὰν προετοίμασε τὴν προδοσία σὲ βάρος τῆς Ἑλλάδος καὶ ὁ Πουανκαρὲ τὴνἐκτέλεσε, μὲ τὴν ἔγκριση τοῦ Μιλεράν. Χωρὶς  ἠθικὴ ἀναστολή, μόνο μὲ συμφεροντολογικοὺς ὑπολογισμούς. Στὸ κύριο ἄρθρο της ἡ «Καθημερινή», στὶς 29 Σεπτεμβρίου 1921, γράφει μεταξὺἄλλων: «Ὀρθοφρονῶν Γάλλος δημοσιογράφος… κακίζει τὰς χριστιανικὰς δυνάμεις τῆς Εὐρώπης διὰ τὴν ἀδιαφορίαν των ἔναντι τοῦ ἀγῶνος τοῦ Σταυροῦ κατὰ τῆς ἡμισελήνου… Πρόκειται περὶ σκανδαλώδους μεροληψίας, ἡ ὁποία ἐνῶ ἀφαιροῦσε παρὰ τῆς Ἑλλάδος νόμιμα μέσα πολεμικῆς ἐπικρατήσεως, ἤτοι τὸ μέσο τῶν νηοψιῶν καὶ τῆς προσβολῆς τῆς πρωτευούσης τοῦ ἐχθροῦ, παρεῖχεν εἰς αὐτὸν προστασίαν, ἐνίσχυσιν καὶ βοήθειαν». Σημειώνεται ὅτι Μπριάν, Πουανκαρὲ καὶ Μιλερὰν ἦσαν ἄθεοι…
.             Στὶς 14 Ὀκτωβρίου 1921 ἡ ἴδια ἐφημερίδα κατηγορεῖ τὸν πρωθυπουργὸ Μπριάν, ὅτιἀπέκρυψε ἀπὸ τὴν Γαλλικὴ Ἐθνοσυνέλευση τὴν ὑπογραφὴ τῆς σὲ βάρος τῆς Ἑλλάδος συμφωνίας τῆς Γαλλίας μὲ τὸν Κεμάλ. Λίγες ἡμέρες μετά, στὶς 20 Ὀκτωβρίου, στὸ κύριο ἄρθρο της ἡ ἴδια ἐφημερίδα σημειώνει: «Ὁ γαλλικὸς τύπος πανηγυρίζει γιὰ τὴν ὑπογραφὴ τῆς γαλλοκεμαλικῆς συμφωνίας» καὶ προσθέτει προβλεπτικά: «Δὲν θὰ βραδύνη νὰ μετανοήση πικρῶς διὰ τὸ σημερινόν του εὐτύχημα». Στὴ συνέχεια ἐξηγεῖ ὅτι οἱ λόγοι τῆς ὑποστήριξης τοῦ Κεμὰλ ἦσαν συμφεροντολογικοὶ καὶ προσθέτει: «Οἱ ἐν Ἑλλάδι ἔχομεν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ Γαλλία εἶναι ἐχθρά, ἐφ’ ὅσον διὰ παντὸς μέσου ἀγωνίζεται ἐναντίον τῶν ἑλληνικῶν συμφερόντων καὶ διὰ παντὸς μέσου ἐνισχύει τοὺς σημερινούς μας ἐχθρούς».
.             Στὶς 22 Ἰανουαρίου 1922, μὲ πρωθυπουργὸ τὸν Πουανκαρέ, ἡ Γαλλία διατύπωσε δημοσίως τὶς προτάσεις της σὲ βάρος τῆς Ἑλλάδος: Ἡ χώρα θὰ ὑποχρεωνόταν νὰ παραιτηθεῖ τῶν δικαιωμάτων της ἀπὸ τὴν Ἰωνία καὶ τὴ Θράκη. Ἡ ἀντίφαση: Ἡ Γαλλία κήρυξε τὸν πόλεμο στὴ Γερμανία, ἐπειδὴ παραβίασε τὴ συνθήκη περὶ οὐδετερότητας τοῦ Βελγίου, ἀλλὰ συνετέλεσε ἀποφασιστικὰ  στὸ νὰ παραβιασθοῦν σὲ βάρος τῆς Ἑλλάδος οἱ συνθῆκες Σεβρῶν καὶ Νεϊγί. Ἡ ἴδια μετὰ τὸν πόλεμο  διατήρησε τὶς Ἀλσατία – Λορένη καὶ Μοζέλ, κάτι ποὺ ἀρνήθηκε στὴν Ἑλλάδα γιὰ τὶς ἀπελευθερωθεῖσες περιοχὲς τῆς Θράκης καὶ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας…
.             Ἡ τραγωδία τῶν Ἑλλήνων ἀποτέλεσε γιὰ τοὺς Γάλλους ἀσήμαντο γεγονός. Οὔτε κὰν ἀσχολήθηκαν… Κύρια ἀπασχόλησή τους ἡ ἐξευμένιση τῶν ἡττημένων Γερμανῶν… Ὁ Μπριὰν πῆρε Νόμπελ εἰρήνης γιὰ τὴν προσπάθειά του νὰ τὰ βρεῖ μὲ τὴν Γερμανία…-

, ,

Σχολιάστε

AΠΟ ΤΟ ΔΡΑΜΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΗΣ ΙΩΝΙΑΣ (1914-1922) ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΙΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

π τ δράμα τν λλήνων τς ωνίας (1914-1922) στ σημεριν πραγματικότητα

(Ὁμιλία τὴν 3η Ἰουλίου 2022 στὴ Σπάρτη,
μετὰ ἀπὸ πρόσκληση τοῦ Σεβ. Μητροπολ. Μονεμβασίας καὶ Σπάρτης κ. Εὐσταθίου)

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 Σεβασμιώτατε Μητροπολίτα Μονεμβασίας καὶ Σπάρτης κύριε Εὐστάθιε, Σεβασμιώτατε Μητροπολίτα Μάνης κύριε Χρυσόστομε, κύριε Βουλευτά, κύριοι Ἀντιπεριφερειάρχες, κύριε Ταξίαρχε, κυρίες καὶ κύριοι,

 εὐχαριστῶ τὸν Σεβ. Μονεμβασίας καὶ Σπάρτης ποὺ μὲ προσκάλεσε νὰ μιλήσω σήμερα στὴν πολυπληθῆ ὁμήγυρη σὲαὐτὸ τὸ ἐντυπωσιακὸ ἀμφιθέατρο, τοῦ εὐλογημένου καὶ  εὐχάριστου αὐτοῦ τόπου, τοῦ Ξηροκαμπίου Λακωνίας γιὰτὴν τραγωδία ποὺ ἔζησαν οἱ Ἕλληνες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας κατὰ τὰ ἔτη 1914-1922. Αὐτὸ λόγῳ τῆς φετινῆς θλιβερῆςἐπετείου τῶν ἑκατὸ ἐτῶν ἀπὸ τὴν Μικρασιατικὴ καταστροφή. Μὲ εἴχατε, Σεβασμιώτατε Σπάρτης, προσκαλέσει νὰ σᾶς μιλήσω καὶ πρὶν ἀπὸ ὀκτὼ χρόνια, ὅταν κυκλοφορήθηκε ἡ πρώτη ἔκδοση τοῦ ἱστορικοῦ μου μυθιστορήματος  «Μέρες Ἀποκάλυψης στὴν Ἰωνία – Τὸ δράμα τῶν Ἑλλήνων 1914-1922». Πρόσφατα ἐκδόθηκε ἡ τρίτη, ἐπαυξημένη ἔκδοση. Μὲ τὴν εὐκαιρία νὰ σᾶς εὐχαριστήσω καὶ πάλι, ποὺ τότε ἀναγνώσατε ἀπνευστί, ὅπως μοῦ εἴπατε, τὸ βιβλίο μου καὶ ἤσασταν ἐκ τῶν πρώτων ποὺ τὸ ἐπαίνεσαν δημοσίως.
.                          Ὅπως γνωρίζετε, ἀσχολήθηκα μὲ τὴ συγγραφὴ τοῦ βιβλίου, γιατί ἐκ μητρὸς ἕλκω τὴν καταγωγή μου ἀπὸ τὴν Μικρὰ Ἀσία, πιὸ συγκεκριμένα ἀπὸ τὴν Μαγνησία, τὴν λεγομένη «πρὸς Σιπύλω». Σὲ αὐτὴν αὐτοκτόνησε ὁ Θεμιστοκλῆς, γιὰ νὰ μὴν προδώσει τὴν Ἑλλάδα στοὺς Πέρσες, ἐκεῖ στέκεται πάντα ὁ βράχος τῆς Νιόβης, ποὺ κλαίει γιὰ τὰ δώδεκα παιδιά της, ποὺ σκότωσαν ὁ Ἀπόλλωνας καὶ ἡ Ἄρτεμις, ἐκεῖ τοῦ ἄρεσε νὰ μένει ὁ ἅγιος αὐτοκράτορας τῆς Νικαίας Ἰωάννης Βατάτζης, σὲ αὐτὴν μαρτύρησαν ὁ Ἅγιος Χαράλαμπος καὶ ὁ νεομάρτυρας Ἅγιος Νικόλαος. Ἡ Μαγνησία ἦταν ἐπίσης ἡ ἕδρα τῆς σημαντικῆς Μητροπόλεως Ἐφέσου.
.                          Στὸ ἱστορικό μου μυθιστόρημα πρωταγωνιστὲς εἶναι τὰ μέλη μίας ἱερατικῆς  οἰκογενείας, τοῦ ἱερέα καὶ δασκάλου παπποῦ μου, τοῦ παπᾶ Γιώργη, ποὺ ἦταν ἐφημέριος στὸν Μητροπολιτικὸ Ναὸ τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου στὴ Μαγνησία, τῆς  συζύγου του παπαδιᾶς γιαγιᾶς μου Βασιλείας, ποὺ ἦταν ἐπίσης δασκάλα καὶ τῶν τεσσάρων παιδιῶν τους. Μέσα ἀπὸ τὴν ἱστορία τους ξετυλίγεται τὸ δράμα τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἰωνίας καὶ γενικὰ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας κατὰ τὰ χρόνια 1914-1922 καὶ ἡ προσφορὰ τοῦ κλήρου στὸν Μικρασιατικὸ Ἑλληνισμό. Τὸ ὑλικὸ ποὺ χρησιμοποίησα γιὰ τὴ συγγραφὴ τοῦ βιβλίου, εἶναι τὰ οἰκογενειακὰ βιώματά μου, οἱ μαρτυρίες ποὺ συγκέντρωσα συγγενῶν καὶ γνωστῶν τῆς οἰκογένειας καὶ μέρους τῆς προσφυγικῆς κοινωνίας τῆς Μαγνησίας, οἱ βιβλιοθῆκες στὶς ὁποῖες ἀνέτρεξα, τὰ ἀπομνημονεύματα πολιτικῶν, στρατιωτικῶν καὶ ἁπλῶν ἀνθρώπων, καθὼς καὶ ντοκουμέντα ποὺ διασώθηκαν καὶφυλάσσονται στὸ Κέντρο Μικρασιατικῶν Σπουδῶν.
.                          Χρόνος ἐνάρξεως τῆς ἀναφορᾶς τοῦ  βιβλίου μου εἶναι τὸ  1914. Κατ’ αὐτὸ συνέβησαν τρία σοβαρὰγεγονότα. Πρῶτον ξεκίνησε ὁ Πρῶτος Παγκόσμιος Πόλεμος, ποὺ στὴν Ἑλλάδα προκάλεσε τὸν γνωστὸ διχασμό. Δεύτερον μὲ διαταγὴ τοῦ ἑβραϊκῆς καταγωγῆς Γερμανοῦ στρατηγοῦ  Ὄτο Λίμαν φὸν Σάντερς, ἀνώτατου στρατιωτικοῦ διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας, ἄρχισε ὁ συστηματικὸς διωγμὸς τῶνἙλλήνων, ποὺ κατοικοῦσαν στὰ παράλια τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Ἡ ἔναρξη καὶ οἱ συστηματικοὶ διωγμοὶ τῶν Ἑλλήνων καταγράφηκαν ἀπὸ τὸν ἅγιο ἱερομάρτυρα Χρυσόστομο, Μητροπολίτη Σμύρνης ὡς ἀναφορὲς πρὸς τὸ ΟἰκουμενικὸΠατριαρχεῖο, διασώθηκαν καὶ ἀποτελοῦν πειστήρια τῶν τουρκικῶν θηριωδιῶν. Καὶ τὸ τρίτο εἶναι ὅτι μετὰ τὶς ἀλλεπάλληλες νίκες ἐπὶ τῶν Τούρκων καὶ τῶν Βουλγάρων κατὰ τοὺς Βαλκανικοὺς πολέμους  καὶ μετὰ τὴνἀπελευθέρωση τῆς Μακεδονίας, τῆς νοτίου Ἠπείρου, τῆς Κρήτης καὶ τῶν νησιῶν τοῦ Ἀνατολικοῦ Αἰγαίου τὸ ἠθικὸτῶν Ἑλληνικῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων ἦταν ἀκμαιότατο καὶ εἶχε ἀρχίσει ἡ συζήτηση γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση καὶ τῶνὑπολοίπων ἐδαφῶν ποὺ κατοικοῦσαν Ἕλληνες καὶ βασανίζονταν ἀπὸ τοὺς δυνάστες τους. (Βόρειος Ἤπειρος, Θράκη, Παράλια Μικρᾶς Ἀσίας, Πόντος,  Κύπρος).
.                          Ἀπὸ  τὸ 1914 οἱ Ἕλληνες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας βίωσαν νέους βίαιους διωγμούς, ἀλλὰ στὸ βάθος τους διατηροῦσαν τὴν ἐλπίδα πὼς ἦρθε ἡ ὥρα νὰ ἀπελευθερωθοῦν καὶ αὐτοί. Ἐκείνη τὴ χρονιὰ οἱ Ἕλληνες τῆς ΜικρᾶςἈσίας δέσποζαν στὰ ἐδάφη της. Ἦσαν περίπου 2.500.000, εἶχαν 2.300 σχολεῖα, ποὺ τὰ συντηροῦσαν οἱ ἴδιοι μὲ τὸνἱδρώτα τους, 2.200 Ἐκκλησίες  – ἐνορίες καὶ 3.000 καὶ πλέον ἱερεῖς, τοὺς ὁποίους ἐπίσης συντηροῦσαν. Ἡγέτες ὅλου αὐτοῦ τοῦ κατορθώματος ἦσαν οἱ Μητροπολίτες καὶ οἱ ἱερεῖς. Κλῆρος καὶ λαὸς διακρίνονταν τότε γιὰ τὴν ἔντονη φιλοπατρία τους καὶ τὴν βαθειά τους εὐσέβεια.
.                          Οἱ Μικρασιάτες μάθαιναν τὰ περὶ διχασμοῦ στὴν ἐλεύθερη Ἑλλάδα καὶ βεβαίως ἀνησυχοῦσαν, ἀλλὰ ἔβλεπαν καὶ τὶς νίκες τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν συμμάχων της στὸν Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (Ἀγγλίας, Γαλλίας, Ἰταλίας) καὶἀναπτερωνόταν τὸ ἠθικό τους. Ἡ Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία καὶ ἡ Βουλγαρία  ἦσαν μὲ τὸ μέρος τῶν Κεντρικῶν Δυνάμεων (Γερμανίας, Αὐστροουγγαρίας) ποὺ στὸ τέλος τοῦ 1918 ἡττήθηκαν. Ἐνθουσιασμὸς τότε στοὺς Ἕλληνες. Ἡ ἧττα τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας σήμαινε τὴ διάλυσή της καὶ πλέον τὸ θέμα ἦταν τὰ συμφέροντα τῶν νικητριῶνἰσχυρῶν δυνάμεων τί θὰ ἐπέτρεπαν στὴν Ἑλλάδα νὰ ἀπελευθερώσει…
.                          Στὶς 2 Μαΐου 1919 τὰ ἑλληνικὰ πολεμικὰ πλοῖα εἰσῆλθαν στὸ λιμάνι τῆς Σμύρνης, ἀγκυροβόλησαν στὴν προκυμαία καὶ κατέβηκαν τὰ πρῶτα ἀποσπάσματα τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Τὴν παραμονή, 1η Μαΐου 1919, στὶς 5 τὸ ἀπόγευμα, εἶχε προσκαλέσει τοὺς δημογέροντες ὁ ἱερομάρτυρας Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος. Κάτωχρος καὶ κλαίων τοὺς εἶπε:

« Ἀδελφοί μου, σᾶς ἐκαλέσαμεν σήμερον εἰς μίαν ὑψηλὴν καὶ θείαν μυσταγωγίαν ἐξ ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ἅπαξ εἰς τὸδιάστημα ὁλοκλήρων αἰώνων τελεσιουργοῦνται εἰς τὰς τύχας τῶν λαῶν. Ἀποκαλυφθῆτε καὶ στῆτε καλῶς. Στῆτε μετὰφόβου Θεοῦ, τὰ μέτωπα ὑψηλά, κλίνοντες μόνον τὰς ψυχάς σας ἔναντι τῶν μεγάλων καὶ ἀνεξερευνήτων βουλῶν τοῦΘεοῦ. Ἀδελφοί, τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου ἐπέστη. Οἱ πόθοι τῶν αἰώνων ἐκπληροῦνται. Οἱ ἔκτακτοι χρόνοι ἤγγισαν.  Αἱμεγάλαι ἐλπίδες τοῦ Γένους μας, ὁ ἀνύστακτος, ὁ σφοδρός, ὁ μύχιος, ὁ θερμός, ὁ καίων καὶ φλογίζων ὡς πεπυρακτωμένος σίδηρος τὰ σπλάγχνα μας πόθος, πρὸς ἕνωσιν μετὰ τῆς μητρὸς μας Ἑλλάδος, ἰδού, κατὰ τὴν σήμερον ἱστορικὴν καὶ ἀξιομνημόνευτον ἡμέραν τῆς 1ης Μαΐου γίνεται πράγμα καὶ γεγονὸς τετελεσμένον…».
.                          Ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Σμύρνη καὶ μετὰ ἡ Μαγνησία καὶ ὅλες οἱ πόλεις καὶ τὰ χωριά, ποὺ ἀπελευθερώθηκαν, κατακαλύφθηκαν ἀπὸ ἑλληνικὲς σημαῖες, λὲς καὶ ἀπὸ αἰῶνες τὶς εἶχαν οἱ Ἕλληνες στὰ σεντούκια τους καὶ περίμεναν ἐκείνη τὴν ἡμέρα. Στοὺς δρόμους χόρευαν, στὰ κέντρα ἔψαλλαν τὸν ἐθνικό μας ὕμνο, παντοῦ ἀγκαλιάζονταν καὶ φιλιόνταν ὅλοι τους… Ἀργότερα  ἡ Συνθήκη τῶν Σεβρῶν (28 Ἰουλίου/10 Αὐγούστου 1920) ἱκανοποίησε ἐν μέρει τὰ ἱστορικὰ δίκαια τῆς Ἑλλάδος. Ὅμως οἱ ἀνησυχίες στὸν παπὰ Γιώργη καὶ σὲ ὅλους τοὺς Ἕλληνες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας δὲν ἐξαλείφθηκαν. Ἔβλεπαν τοὺς μὲν συμπατριῶτες τους στὴν ἐλεύθερη Ἑλλάδα νὰ εἶναι μὲ φανατισμὸ διχασμένοι, οἱ δὲ σύμμαχοι (ἰδιαίτερα οἱ Γάλλοι καὶ οἱ Ἰταλοὶ) ἀντὶ νὰ βοηθοῦν ἐμᾶς, ἐνίσχυαν μὲ βαρὺ ὁπλισμὸ καὶ μὲ πολεμικὰ πλοῖα τὸν Κεμάλ… Ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρὰ οἱ Μπολσεβίκοι, ποὺ εἶχαν καταλάβει τὴν ἐξουσία στὴ Ρωσία, ἦρθαν σὲ συμφωνία μὲ τὸν Κεμὰλ καὶ ἐπίσης τὸν ἐνίσχυσαν μὲ βαρὺ ὁπλισμό… Παρόλα αὐτὰ τὸν Ἰούλιο τοῦ 1921 οἱ Ἑλληνικὲς Δυνάμεις εἶχαν ἐπιτύχει τὸ ἀπίστευτο, εἶχαν καταλάβει τοὺς συγκοινωνιακοὺς κόμβους τοῦἘσκὶ Σεχὶρ καὶ τοῦ Ἀφιὸν Καραχισάρ, μὲ σκέψη νὰ συντρίψουν τὸν Κεμὰλ καὶ νὰ εἶναι σὲ καλύτερη θέση σὲμελλοντικὴ διαπραγμάτευση. Τότε ἐλήφθη ἡ ἀπόφαση νὰ ἐπιχειρηθεῖ ἐπίθεση πρὸς Σαγγάριο καὶ Ἄγκυρα. Σκεφθεῖτε σὲ τί βάθος στὴ Μικρὰ Ἀσία εἴχαμε προχωρήσει μὲ ἀλλεπάλληλες στρατιωτικὲς ἐπιτυχίες, φτάσαμε 40 περίπου χιλιόμετρα ἀπὸ τὴν Ἄγκυρα, πόσα χρόνια πολεμοῦσαν οἱ στρατιῶτες μας – πολλοὶ ἀπὸ τὸ 1912 – σὲ τί ἔκταση εἴχαμε ἀνοίξει τὸ μέτωπο καὶ πῶς μπόρεσε ὁ στρατός μας –μήνα Ἰούλιο καὶ μετὰ– νὰ ἀντιμετωπίσει τὸν καυτὸ ἥλιο τῆς ἁλμυρᾶς ἐρήμου. Καὶ ὅμως νίκησαν στὶς πρῶτες μάχες…
.                          Καὶ ἐρχόμαστε στὸ 1922. Οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ καὶ στρατιῶτες ἦσαν κοντὰ στὸν θρίαμβο, ὅμως τότε ἔγιναν μοιραῖα λάθη καὶ εἴχαμε μείνει μόνοι νὰ ἀντιμετωπίσουμε τὸν ἐνισχυόμενο πανταχόθεν ἐχθρό. Καὶ ἦρθε ἡκαταστροφή. Στὸ βιβλίο μου παρουσιάζω τὴν κατάσταση πρὶν καὶ κατὰ τὴν καταστροφή. Ὁ παπὰ Γιώργης θυσιάστηκε, γιὰ νὰ σώσει μία ψυχὴ καὶ ἐκοιμήθη ὀσιακὰ πρὶν τὴν Καταστροφή. Ἡ παπαδιὰ Βασιλεία βρέθηκε χήρα μὲ τὰ τρία μικρὰ παιδιά της νὰ προσπαθεῖ μὲ χίλιες δύο δυσκολίες καὶ μὲ τοὺς ὑπόλοιπους Ἕλληνες νὰ διαγκωνίζεται νὰ ἀνέβει στὸ ὑπερπλῆρες τρένο, γιὰ νὰ βρεθοῦν στὴ Σμύρνη καὶ νὰ σωθοῦν ἀπὸ τὴ σφαγή. Ἡ μεγάλη της κόρη Ἀγγελικὴπαραθέριζε – ἦταν Αὔγουστος – σὲ ξαδέλφη της στὴν Πάρσα, χωριὸ τῆς Μαγνησίας, καὶ ἦταν χαμένη γιὰ τὴ μητέρα της… Βρέθηκαν χρόνια ἀργότερα στὴν Ἀθήνα… Στὴν «γκιαοὺρ» (ἄπιστη)  Σμύρνη οἱ Τοῦρκοι ἔκαιγαν τὰ  σπίτια τῶν Χριστιανῶν καὶ ἔσφαζαν, βίαζαν, ἔκλεβαν. Πλοῖα ἔρχονταν νὰ μαζέψουν τοὺς διωκόμενους, ποὺ ζοῦσαν ὅλοι τους -καὶ οἱ συγγενεῖς μου- μὲ τὸν τρόμο ὅτι ἀνὰ πᾶσα στιγμὴ θὰ σφαγοῦν καὶ κρυβόντουσταν σὲ κενοὺς τάφους στὰχριστιανικὰ νεκροταφεῖα… Ἐλπίδα τους κείνη τὴν ὥρα μόνο ὁ Θεός…
.               Ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἐξοντώθηκε, μαζὶ καὶ οἱ ἑπτὰ Ἐκκλησίες τῆς Ἀποκάλυψης (Ἐφέσου, Σμύρνης, Περγάμου, Θυατείρων, Σάρδεων, Φιλαδελφείας καὶ Λαοδικείας), ὅπως τὶς περιγράφει ὁ ΕὐαγγελιστὴςἸωάννης. Μετὰ ἀπὸ 600 χρόνια σκλαβιᾶς, πού, χάρις στὴν Ἐκκλησία, διατήρησε τὴν ταυτότητά του καὶ μεγαλούργησε, ἔζησε τρία χρόνια ἐλευθερίας καὶ μετὰ ἦρθε ἡ καταστροφή… Οἱ Μικρασιάτες Ἕλληνες μεταφέρθηκαν στὴν Ἑλλάδα καὶ πῆραν μαζί τους τὶς ἑπτὰ Ἐκκλησίες τῆς Ἀποκάλυψης…
.                          Πέντε  εἶναι οἱ βασικοὶ σταθμοὶ σκληρῶν δοκιμασιῶν κατὰ τὴν  μεσαιωνικὴ καὶ τὴ νεότερη ἱστορία τῶν Ἑλλήνων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Ὁ πρῶτος εἶναι ἡ ἧττα στὸ Μαντζικέρτ, τὸ 1071, καὶ ἡ ἐγκατάσταση τῶν Σελτζούκων στὴ Μικρὰ Ἀσία. Τότε ἄρχισαν καὶ οἱ πρῶτοι διωγμοὶ σὲ βάρος τους.  Ὁ δεύτερος εἶναι ἡ ἅλωση τῆς Βασιλεύουσας ἀπὸ τοὺς Φράγκους, τὸ 1204, ποὺ λύγισε τὴν αὐτοκρατορία, παρὰ τὴν προσπάθεια τῶν Ἑλλήνων στὴΝίκαια, στὸν Πόντο καὶ στὴν Ἤπειρο. Ὁ τρίτος εἶναι ἡ ἀπὸ τὶς ἀρχὲς τοῦ 1300 ἐγκατάσταση τῶν Ὀσμανιδῶν στὴΜικρὰ Ἀσία, ποὺ βασάνισαν καὶ βιαίως ἐξισλάμισαν πλῆθος Ἑλλήνων. Κομβικὸς σταθμὸς εἶναι ὁ τέταρτος, δηλαδὴ ἡἅλωση τῆς Κωνσταντινούπολης ἀπὸ τοὺς Ὀθωμανούς, τὸ 1453, καὶ ἡ κατάλυση τοῦ Ρωμαϊκοῦ (Βυζαντινοῦ) κράτους. Τότε χάσαμε τὴν κρατική μας ὑπόσταση, ἀλλὰ διατηρήσαμε, ἔστω μὲ χίλιες δύο δυσκολίες, τὴ γῆ μας. Θυμηθεῖτε ὅτι μὲ κάθε τρόπο οἱ Ὀθωμανοὶ ἐπιχειροῦσαν βιαίως νὰ ἐξισλαμίσουν τοὺς Ἕλληνες καὶ ἕνα ἀπὸ τὰ ὅπλα τοῦἐξισλαμισμοῦ ἦταν καὶ ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὸν βαρὺ κεφαλικὸ φόρο ποὺ οἱ ραγιάδες πλήρωναν (χαράτσι ἢ τζίζιε).
.                          Πρέπει ἐδῶ νὰ σημειωθεῖ ὅτι  χάρη στὴν Ἐκκλησία διατηρήσαμε τὴν πίστη μας, ποὺ σήμαινε σκληρὴζωὴ σκλάβου καὶ ἀπίστου, καθὼς καὶ τὴν ταυτότητά μας. Ὁ πέμπτος ἐπίσης κομβικὸς σταθμὸς εἶναι ἡ καταστροφὴτοῦ 1922. Τότε οἱ Μικρασιάτες χάσανε τὴ γῆ τους, ἀλλὰ διατήρησαν τὴν πίστη τους, τὴν ταυτότητά τους καὶ φέρανε τὸν πολλῶν αἰώνων πολιτισμό τους στὴν ἐλεύθερη Ἑλλάδα.
.                          Τώρα ἔρχομαι στὴ σύγχρονη πραγματικότητα. Ὅλοι οἱ Ἕλληνες  μαζὶ εἴμαστε μπροστὰ στὸν ἕκτο σταθμό, τὸν πιὸ κρίσιμο γιὰ τὴν ταυτότητά μας. Κινδυνεύουμε νὰ τὴν χάσουμε, νὰ εἴμαστε μαριονέτες τῆς παγκοσμιοποίησης  καὶ νὰ καταντήσουμε χωρὶς τὴν ἀγάπη καὶ τὴν ἀφοσίωση ποὺ εἶχαν οἱ πρόγονοί μας στὰ  ὅσα τοὺς ἐστήριξαν ὅλους τοὺς προηγούμενους αἰῶνες. Ἐννοῶ τὴν πίστη στὴν Ὀρθοδοξία, τὴν ἀγάπη στὴν Πατρίδα καὶ τὴ στήριξη τῆς οἰκογένειας, ὡς τοῦ μοναδικοῦ κυττάρου γιὰ δημιουργία ἐντίμων καὶ γενναίων Ἑλλήνων πατριωτῶν. Συμπτώματα τῆς κατάστασής μας ἡ μείωση τῶν θρησκευτικῶν γάμων, ἡ μετατροπὴ τοῦ μυστηρίου σὲ συμβολαιογραφικὴ πράξη, ἡ ἐπιπολαιότητα τῶν δεσμῶν, ἡ ἀπαξίωση τῆς ἱερότητας τῆς οἰκογένειας καὶ ἡ ὑλιστικὴ μορφὴ ζωῆς, ποὺ ὁδηγεῖ γονεῖς νὰ ἀδιαφοροῦν στὸ νὰ καταστοῦν τὰ παιδιά τους χρήσιμα στὴν Πατρίδα καὶ ὄχι μόνο στὸν ἑαυτό τους.
.                          Τὸ νὰ γίνουμε Εὐρωπαῖοι σημαίνει γιὰ τοὺς διευθύνοντες τὶς τύχες μας νὰ ἀναγάγουμε τὴν ἀνηθικότητα, τὸν ἐγωισμὸ καὶ τὴν ἡδονὴ σὲ ὀργουελιανὲς «ἀρχὲς» «ἐλευθερίας» καὶ «ἀξιοπρέπειας». Μὲ βάση τὶς «ἀρχὲς» αὐτὲς ἐπιδιώκεται νὰ μᾶς ἐπιβληθεῖ νὰ ὑποταγοῦμε σὲ  ἀπαράδεκτες καταστάσεις καὶ νὰ ἀποδεχθοῦμε ὅτι 2+2=5!
.                          Σεβασμιώτατοι, ἐπιτρέψτε μου νὰ θυμίσω λόγια τοῦ ἀείμνηστου στρατηγοῦ Μακρυγιάννη καὶ τοῦμακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου Χριστοδούλου. Ὁ Μακρυγιάννης στὰ «Ἀπομνημονεύματά» του ἔγραψε: «Σᾶς ἐρωτῶ ἐσᾶς τοὺς Ἐκλαμπρότατους καὶ μεγαλόγνωσους πολιτικούς τῆς Ἑλλάδος…, ἂν ἤρθετε ἀπὸ καλωσύνη σας νὰ μᾶς φωτίσετε, νὰ μᾶς λευτερώσετε, διατὶ νὰ χυθοῦν αὐτὰ τὰ αἵματα ὁπού χύθηκαν καὶ ἡ πατρίδα νὰ εἶναι εἰς τὴν κατάστασιν ὁπού εἶναι ὣς τὴν σήμερον καὶ νὰ γένη αὐτείνη ἡ δυστυχία γενικῶς εἰς τοὺς τιμίους ἀνθρώπους; Καὶ νὰ θέλουν οἱ Ἄγγλοι, οἱΓάλλοι, οἱ Ροῦσσοι, οἱ Ἀουστριακοὶ ἢ ἄλλο κράτος νὰ μᾶς κυβερνήσουν μὲ τὸ μέσον τὸ δικό σας;». Προφητικὰ τὰ λόγια του..
.                          Προφητικὰ εἶναι καὶ τὰ λόγια του μακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου Χριστοδούλου στὴν ὁμιλία του στὸἽδρυμα Μείζονος Ἑλληνισμοῦ, στὶς 28 Σεπτεμβρίου τοῦ 2002: «Στὴν ἐποχή μας τὸ πνεῦμα τῶν Μικρασιατῶν συνεχίζει νὰ φέρει ἕνα μοναδικὸ μήνυμα πρὸς ὅλους μας. Τὸ κύριο αἴτημα σήμερα δὲν εἶναι νὰ ἀντιμετωπίσουμε τοὺς Τούρκους. Εἶναι νὰ νιώθουμε πὼς εἴμαστε ἡ συνέχεια τοῦ Ἔθνους τῶν Ἑλλήνων καὶ πὼς ὀφείλουμε νὰ κρατήσουμε αὐτὴ τὴ συνέχεια… Δὲν εἶναι ἀπαραίτητοι οἱ Τοῦρκοι, γιὰ νὰ χαθεῖ ἡ αὐτοσυνειδησία τοῦ Γένους μας. Μέσα στὶς συνθῆκες τῆς πανευρώπης οἱ Ἕλληνες θὰ εἶναι δύσκολο νὰ βροῦμε νάρθηκα ἐκκλησιᾶς, νὰ φυτέψει κάποιος τὴν καταβολικὴ ρίζα στὴν ψυχὴ τοῦ παιδιοῦ του.
Αὐτὸς ὁ προβληματισμός μου δὲν ὁδηγεῖ σὲ ἄρνηση τῆς Εὐρώπης. Ἐπιβάλλει ὅμως τὴ χάραξη μίας πολιτικῆς αὐτογνωσίας, μίας πολιτικῆς διαφύλαξης τῆς ταυτότητάς μας. Τὸ ξέρετε πολὺ καλὰ ὅτι κυρίαρχη ἰδεολογία σήμερα εἶναι ἡ ὑποτίμηση τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἡ ἀντικατάσταση τῶν Ἑλλήνων ἀπὸ μία μάζα πλαδαρῶν φιλελλήνων, ἢ καὶ ὅλως διόλου ἀρνητῶν τοῦ ἑλληνικοῦ πνεύματος. Σήμερα πρέπει νὰ ἀναλάβουμε ὅλοι τὶς εὐθύνες μας. Πρέπει νὰἀντιταχθοῦμε σὲ αὐτὸ ποὺ μὲ τὴ λεοντὴ τῆς προόδου ὁδηγεῖ στὴν ἐθνικὴ ἀμνησία. Νὰ σταθοῦμε προσεκτικὰ καὶ νὰἀκούσουμε μὲ προσοχὴ τὸ μήνυμα ποὺ μᾶς φέρνει ἡ μικρασιατικὴ πνευματική μας κληρονομιά: εἴμαστε συνέχεια!».  

Σεβασμιώτατοι,

.                          Ἡ συνέχεια καὶ ἡ μνήμη εἶναι συστατικὰ τῆς ὕπαρξης τοῦ ἔθνους μας, ὅπως καὶ κάθε ἔθνους. Ὀρθῶς λοιπὸν ἡ Ἱερὰ Σύνοδος ὅρισε τὸ τρέχον ἔτος ὡς ἔτος μνήμης τοῦ Μικρασιατικοῦ Ἑλληνισμοῦ, γιὰ τὴν τραγικὴἐπέτειο τῶν ἑκατὸ ἐτῶν ἀπὸ τὴν Καταστροφή του, καὶ τελοῦνται ἐκδηλώσεις μνήμης σὲ ὅλη τὴν Ἑλλάδα, ὅπως ἡἀποψινή. Μεγάλο πράγμα, Σεβασμιώτατοι, νὰ διατηρήσουμε τὴ μνήμη μας, γιατί ὅπως γράφει ἕνα δίστιχο «Πρέπει τὰφύλλα ἀπὸ τὰ κλαδιὰ τὶς ρίζες νὰ κοιτοῦνε, γιατί ἅμα στεγνώσουνε αὐτὲς καὶ αὐτὰ θὰ μαραθοῦνε». Στὴν προσπάθεια αὐτὴ διατήρησης τῆς μνήμης συμβάλλει καὶ τὸ ἱστορικό μου μυθιστόρημα. Εἶναι μία πράξη ἀγάπης πρὸς τοὺς προγόνους μου, πρὸς ὅσους ἔζησαν ἐκεῖ καὶ διαφύλαξαν τὸν πολιτισμό μας καὶ πρὸς ὅσους πολέμησαν γιὰ νὰ τοὺς ἀπελευθερώσουν ἀπὸ τὴν τόσων αἰώνων δουλεία.
.                          Ὁ ἀείμνηστος καθηγητὴς Βασίλειος Τατάκης τόνισε ὅτι οἱ Πατρίδες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας δὲν εἶναι χαμένες, γιατί τὶς ἀγαπᾶμε καὶ ὅ,τι ἀγαπᾶμε δὲν πεθαίνει. Πιστεύω ὅτι ὅλοι ἐμεῖς τὶς ἀγαπᾶμε, γι’ αὐτὸ καὶ μένουν ἀλησμόνητες.
.                          Ἐπιτρέψτε μου, Σεβασμιώτατοι, νὰ κλείσω τὴν ὁμιλία μου μὲ τὸν ἐπίλογο τῆς Γ΄ Ἔκδοσης τοῦ ἱστορικοῦ μυθιστορήματός μου «Μέρες Ἀποκάλυψης στὴν Ἰωνία – Τὸ δράμα τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἰωνίας (1914-1922), ποὺ εἶναι ἐκδόσεις «Ἀρχονταρίκι». Εἶναι ἡ συμβουλὴ τῆς γιαγιᾶς μου, παπαδιᾶς καὶ δασκάλας, Βασιλείας πρὸς ἐμένα τὸν 12χρονο Γιωργάκη, τὸν ἀγαπημένο της ἐγγονό:

«Τὸ 1960 ἡ κυρὰ Βασιλεία ἦταν κοντὰ στὸ τέλος τῆς ζωῆς της. Κάθε ἡμέρα ἦταν κοντά της τὸ ἐγγόνι της ὁ Γιῶργος, ποὺ τῆς ἔκανε παρέα. Ἐκείνη τὸν καμάρωνε καὶ τὸν ἄκουγε νὰ τῆς λέει τὰ μαθήματα τῆς ἑπόμενης ἡμέρας.

.                          Συνήθως ἡ κυρὰ παπαδιὰ ἀπέφευγε τὴ συζήτηση γιὰ τὴ Μικρὰ Ἀσία, τὴν καταστροφὴ τῆς ὁποίας ποτὲ δὲν ξεπέρασε. Ὅμως ἐκείνη τὴν ἡμέρα ἤθελε νὰ ἀνοίξει τὴν καρδιά της.
–Γιωργάκη, θέλω νὰ σοῦ ζητήσω μία χάρη.
–Ὅ, τι θέλεις γιαγιά.
–Θέλω νὰ μὴν ξεχάσεις ποτὲ τὴν πατρίδα τοῦ παπποῦ σου, τοῦ παπᾶ Γιώργη, ποὺ ἦταν τὸ Σιβρισάρι, ἀλλὰ καὶ τὴ δικιά μου τὴν πατρίδα, τὴ Μαγνησία τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Θέλω νὰ μάθεις τὴν ἱστορία γιὰ τὶς ἑπτὰ λυχνίες τῆς Ἀποκάλυψης, ποὺ θὰ σβήσουν, μόνο ἂν ξεχάσουμε τὰ μέρη ποὺ ἦσαν δικά μας καὶ ποὺ ἡ Ἐκκλησία μας καὶ τὸ Ἔθνος μας μεγαλούργησαν. Θέλω νὰ περάσεις κι ἐσὺ τὰ ὅσα θὰ μάθεις στὰ παιδιά σου καὶ στὰ ἐγγόνια σου. Εἶναι πολὺσημαντικὸ αὐτό. Νὰ θυμᾶσαι πάντα στὴ ζωή σου, πὼς ὅποιος ξεχνᾶ τὸ παρελθόν του, τὶς ρίζες του, δὲν ἔχει μέλλον καὶ ὅποιος χάνει τὴν πίστη του εἶναι ἕνα τίποτε.
–Γιαγιούλα μου, γιατί μοῦ τὰ λὲς αὐτά;
–Γιατί πέρασαν παιδί μου τὰ χρόνια καὶ ἡ γενιά μου φεύγει σιγὰ-σιγὰ ἀπὸ τὴ ζωὴ αὐτή… Κάναμε λάθη καὶ τὰπληρώσαμε. Σὲ λίγο θά ᾽ρθεῖ ἡ σειρὰ τῆς δικιᾶς σου γενιᾶς, ποὺ πρέπει νὰ θυμᾶται καὶ νὰ διδάσκεται. Γιατί παιδί μου, ὅπως μᾶς δίδαξε ὁ πρόγονός μας Ἰσοκράτης, ἐὰν θυμᾶσαι τὰ ὅσα συνέβησαν στὸ παρελθόν, τότε θὰ σκέπτεσαι καλύτερα τὸ μέλλον σου…».

Σεβασμιώτατοι, ἐκλεκτὸ ἀκροατήριο σᾶς εὐχαριστῶ.-

, ,

Σχολιάστε

Ο ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ ΜΩΥΣΗΣ καὶ Η ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ

Ὁ Ἁγιορείτης Μωυσῆς καὶ ἡ Μικρὰ Ἀσία

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.              Πρὶν ἀπὸ ὀκτὼ χρόνια, τὴν 1η Ἰουνίου 2014, ἀπεβίωσε ὁ Μοναχὸς Μωυσῆς, ἕναςἀπὸ τοὺς πολυγραφότερους, ἐκλεκτοὺς συγγραφεῖς τοῦ Ἁγίου Ὄρους τοῦ 20οῦ αἰώνα καὶ τῶν ἀρχῶν τοῦ 21ου. Εἶχε γεννηθεῖ τὸ 1952 στὴν ἀθηναϊκὴ προσφυγικὴ συνοικία τοῦ Βύρωνα. Ἡ μητέρα του Βασιλεία, ἦταν ἀπὸ τὴν Μαγνησία τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ εἶχε πνευματικό της τὸν Μικρασιάτη Γέροντα, σήμερα Ὅσιο, Ἱερώνυμο, τότε ἐφημέριο τοῦ Μετοχίου τῆς Ἁγιορείτικης Μονῆς Σίμωνος Πέτρας, ποὺ βρίσκεται στὸν Βύρωνα καὶ εἶναι ἀφιερωμένο στὴν Ἀνάληψη τοῦ Χριστοῦ. Στὸ Μετόχι αὐτὸ ὁ Μωυσῆς ἀναπτύχθηκε πνευματικὰ καὶ μετὰ τὸ στρατιωτικό του ἀποφάσισε νὰ γίνει Ἁγιορείτης μοναχός.
.              Ὁ μοναχὸς Μωυσῆς τὸ 1997 ἔγραψε χειρόγραφο κείμενο γιὰ τὰ 75 χρόνια ἀπὸ τὴν Καταστροφή, ποὺ τὸ διατηρῶ ὡς πολύτιμο κειμήλιο.  Στὴ μνήμη του τὸ παρουσιάζω σήμερα, στὰἑκατὸ χρόνια ἀπὸ τὴν Καταστροφή:
«Πέρασαν 75 ἔτη ἀπὸ τὴν Μικρασιατικὴ καταστροφή. Ἐκφωνήθηκαν λόγοι, κατατέθηκαν στεφάνια, ἔγιναν τρισάγια καὶ γυρίσαμε ἐφησυχάζοντες στὰ σπίτια μας. Ὅμως τί μένει; Τί μένει κυρίως στὶς καρδιὲς τῶν νέων; Γνωρίζουν καλὰ ὅτι ἐδῶ καὶ τρεῖς χιλιάδες χρόνια ἡ ἑλληνικὴ σκέψη κυριαρχοῦσε στὴν γῆ τῆς Ἰωνίας μὲ λαμπρὰ ἐπιτεύγματα;
.              Τὸ 1922 συντελέσθηκε στὴν ἱερὴ Μικρασία μία ἀνελέητη σφαγή, μία φοβερὴλεηλασία, μία ἀτελείωτη προσφυγιά. Ὁ πολιτισμὸς τοῦ Ὁμήρου, τοῦ Ἡροδότου, τοῦ Θαλῆ, τῶν πρωτομαρτύρων τῆς χριστιανικῆς πίστεως, τῶν Καππαδοκῶν πατέρων, τῶν μοναχῶν τοῦ Μεσαίωνα, τῶν ἀνθρώπων τῆς ὑπομονῆς καὶ τοῦ μόχθου ὅλης τῆς τουρκοκρατίας δὲν μποροῦσε νὰδιακοπεῖ, παρὰ μόνο μ’ ἕνα ξεκλήρισμα.
.              Καὶ τὸ κατάφεραν οἱ Τοῦρκοι. Ὅπως ἔσφαξαν τοὺς Ἀρμενίους καὶ ὅπως σφάζουν τοὺς Κούρδους. Οἱ ἀριθμοὶ μιλοῦν: 500.000 Ἕλληνες νεκροί, 1.500.000 πρόσφυγες. Ἀναρίθμητοι ἐξισλαμισμοὶ καὶ γενιτσαρισμοί. Σήμερα λίγοι οἱ κρυπτοχριστιανοὶ καὶ οἱ χριστιανοὶ τῆς Πόλης, τῆςἼμβρου καὶ τῆς Τενέδου. Καταπατημένες οἱ συνθῆκες. Οἱ μουσουλμάνοι ἄνετα αὐξάνονται στὴν παραμελημένη ἀπὸ τὸ κέντρο Θράκη…
.              Αὐτὰ γράφονται γιὰ νὰ θυμόμαστε καὶ νὰ μὴν ξεχνᾶμε. Γιατί σὰ νὰ ξεχνᾶμε.Ἀγωνίζονται λίγοι, γιὰ νὰ θυμίζουν τὴν ἱστορία, τὴν παράδοση, τὸ χρέος, κι ἀκοῦν πιὸ λίγοι. Πρέπει νὰ ὑπάρξει σεβασμὸς στὴν ἱστορικὴ μνήμη. Νὰ καταδικασθεῖ ἐπίσημα ἡ τουρκικὴ θηριωδία. Γιὰ νὰμὴν ἐπαναληφθοῦν τὰ ἴδια. Γιὰ νὰ τιμηθεῖ ἡ μνήμη τῶν νεκρῶν μας, τῶν ἁγίων καὶ τῶν ἡρώων. Μακριὰ ἀπὸ πολιτικὲς σκοπιμότητες, σωβινισμούς, φανατισμοὺς καὶ διπλωματικὲς ὡραιολογίες ἡ μνήμη τῆς Μικρᾶς Ἀσίας πρέπει νὰ διατηρηθεῖ ἀλώβητη, ἁγνὴ καὶ καθαρή».
.              Ὁ μοναχὸς Μωυσῆς ὁ Ἁγιορείτης ἔγραψε πάνω ἀπὸ τριάντα ἀξιόλογα βιβλία, εἶχε συμμετάσχει σὲ συνέδρια καὶ εἶχε δώσει διαλέξεις σὲ πολλὲς περιοχὲς τῆς χώρας μας. Ὁ ὍσιοςἹερώνυμος  ὁ Σιμωνοπετρίτης ἦταν γεννημένος τὸ 1871 στὴν περιοχὴ τῆς Κρήνης (Τσεσμέ). Τὸ1893 ἐκάρη μοναχὸς στὴν Ἁγιορείτικη  Μονὴ Σίμωνος Πέτρας. Ἀπεβίωσε τὸ 1957. Διακρίθηκε γιὰτὸ ἐκκλησιαστικό του ἦθος, τὴν ὑπομονή του στὶς συκοφαντίες καὶ τοὺς διωγμούς, τὴν ἀσκητικότητά του. Τὸ 2019 τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο προχώρησε στὴν ἁγιοκατάταξή του.-  

, , ,

Σχολιάστε

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΗΣ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Τὸ θαῦμα τῆς ἐπιβίωσης τοῦ Μικρασιατικοῦ Ἑλληνισμοῦ  

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

(Ὁμιλία εἰς τὸν Πύργο, ἕδρα τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως  Ἠλείας, τὴν Κυριακὴ 1η Μαΐου 2022,
παρουσίᾳ τοῦ Μητροπολίτου Ἠλείας κ. Γερμανοῦ, τῶν Ἐπισκόπων Ἀνδρούσης καὶ  Ὠλένης,
τῶν  πολιτικῶν, αὐτοδιοικητικῶν καὶ  στρατιωτικῶν ἀρχῶν,
τῶν μελῶν τοῦ Συνδέσμου Γορτυνίων «Ὁ Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄» καὶ πλήθους κόσμου).

 Χριστὸς Ἀνέστη!

.                       Εὐχαριστῶ ἀπὸ καρδιᾶς τὸν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Ἠλείας κ. Γερμανὸ γιὰ τὴν τιμητική του πρόσκληση νὰ σᾶς μιλήσω γιὰ τὸ θαῦμα  ποὺ πέτυχε ὁ Μικρασιατικὸς Ἑλληνισμός, νὰ διατηρήσει ὑπὸ αἰῶνες ἀπάνθρωπης δουλείας τὴν ταυτότητά του. Ἐπίσης γιὰ τὸ ἱστορικὸ μυθιστόρημα ποὺ ἔγραψα γιὰ τὸ θέμα μὲ τίτλο «Μέρες Ἀποκάλυψης στὴν Ἰωνία – Τὸ δράμα τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἰωνίας (1914-1922).
.                       Σὲ συντομία σᾶς καλῶ ἐπιγραμματικὰ νὰ διανύσουμε τὴν ἱστορικὴ διαδρομὴ τοῦΜικρασιατικοῦ Ἑλληνισμοῦ. Οἱ Ἕλληνες ἐγκαταστάθηκαν στὴ Μικρὰ Ἀσία πρὸ τοῦ 1000 π.Χ. Ἀπὸ τότε οἱπρόγονοί μας  συνεχῶς ἕως τὸ 1922 ἔζησαν ἐκεῖ καὶ ὅταν ἦσαν ἐλεύθεροι, ἀνέπτυξαν σπουδαῖο πολιτισμό. Ὁ Ὅμηρος στὴν ποίηση, οἱ σπουδαῖοι προσωκρατικοὶ φιλόσοφοι Θαλής, Ἀναξίμανδρος, Ἀναξιμένης καὶ Ἡράκλειτος, ὁ ἱστορικὸς Ἡρόδοτος, ὁ πολεοδόμος Ἱππόδαμος εἶναι μερικοὶ ἀπὸ τοὺς Ἕλληνες Μικρασιάτες ποὺ προσέφεραν πολλὰ στὸν πολιτισμό. Εἰδικότερα ἡ Μαγνησία, ἰδιαίτερη πατρίδα τῆς μητέρας μου καὶ οἱ Σάρδεις τῆς Λυδίας συνδέονται μὲ τὴν τραγικὴ  Νιόβη, μὲ τὸν χρυσοφόρο ποταμὸ Πακτωλὸ καὶ μὲ τὸν γνωστὸν διάλογο τοῦ Κροίσου μὲ τὸν Σόλωνα, ποὺ τὸ ἐπιμύθιο ἦταν τὸ «μηδένα πρὸ τοῦ τέλους μακάριζε» ἀπὸ τὸν Ἀθηναῖο σοφὸ νομοθέτη. Ἐπίσης μὲ τὸ τέλος τοῦ Θεμιστοκλῆ, ποὺ εὑρισκόμενος στὴ Μαγνησία, προτίμησε νὰ αὐτοκτονήσει παρὰ νὰ προδώσει τὴν Πατρίδα του στοὺς Πέρσες.
.                       Μετὰ περνᾶμε  στὴν ἐποχὴ τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου καὶ τῶν ἐπιγόνων του, ὅταν οἱ Ἕλληνεςἀναπτύχθηκαν σὲ ὅλους τους τομεῖς. Ἐπὶ Ρωμαιοκρατίας οἱ Μικρασιάτες  Ἕλληνες δέχονται τὸν Χριστιανισμὸ ἀπὸ τὸν Ἀπόστολο Παῦλο καὶ ἄλλους Ἀποστόλους καὶ ἱδρύουν τοπικὲς Ἐκκλησίες, ἀπὸ τὶς ὁποῖες οἱ ἑπτὰ ἀναφέρονται στὴν Ἀποκάλυψη τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου (Ἐφέσου, Φιλαδελφείας, Σμύρνης, Περγάμου, Θυατείρων, Λαοδικείας, Σάρδεων). Στὴ Μικρὰ Ἀσία χύνεται πολὺ αἷμα Μαρτύρων. Μεταξὺ αὐτῶν καὶ ἐκ τῶν πρώτων τὸ αἷμα τῶν Ἁγίων Πολυκάρπου Ἐπισκόπου Σμύρνης καὶ Χαραλάμπους.
.                       Κατὰ τὴ Βυζαντινὴ περίοδο, ποὺ ἀκολουθεῖ, σὲ πόλεις τῆς Μικρᾶς Ἀσίας (Νίκαια, Ἔφεσο, Χαλκηδόνα, Λαοδίκεια, Νεοκαισάρεια, Γάγγρα, Ἄγκυρα)  συγκαλοῦνται Οἰκουμενικὲς καὶ τοπικὲς  Σύνοδοι, ποὺ διαμόρφωσαν τὰ δόγματα τῆς Ἐκκλησίας. Μικρασιάτες εἶναι ὁ Μέγας Βασίλειος, ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁΘεολόγος καὶ ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Νύσσης.
.                       Ὁ Μικρασιατικὸς Ἑλληνισμὸς  δοκιμάστηκε ἀπὸ τὶς ἐπιθέσεις τῶν Περσῶν πρῶτα καὶ στὴσυνέχεια τῶν Ἀράβων. Οἱ Τοῦρκοι ἐμφανίστηκαν ἀπὸ τὸν 11ο αἰώνα. Μετὰ τὴ μάχη τοῦ Μαντζικὲρτ ἐγκαταστάθηκαν στὴ Μικρὰ Ἀσία καταδυναστεύοντες τοὺς Ἕλληνες. Τὴν ἀπώθησή τους ἀνέλαβαν οἱ Αὐτοκρατορίες Νικαίας καὶ Τραπεζοῦντος καὶ τὸ ἐπέτυχαν ἕως τὰ τέλη τοῦ 13ου αἰώνα. Τότε οἱΤουρκομάνοι καὶ μετὰ οἱ Τοῦρκοι κατέλαβαν τὰ περισσότερα ἐδάφη τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ μὲ τὴν ἄσκηση ἀπάνθρωπης βίας πίεζαν τοὺς Ἕλληνες νὰ ἐξισλαμισθοῦν. Οἱ περισσότεροι Ἕλληνες  ἄντεξαν, πολλοὶ μαρτύρησαν, ἀρκετοὶ ἐξισλαμίστηκαν, σημαντικὸς ἀριθμὸς τοὺς ἔγιναν κρυπτοχριστιανοί… Ἔτσι ὁἙλληνισμὸς τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, στὸ μεγάλο του μέρος, ἔμεινε σκλαβωμένος στοὺς Ὀθωμανοὺς ἀπὸ τὸν 14ο αἰώνα ἕως τὸ 1918, δηλαδὴ γιὰ ἕξι αἰῶνες περίπου.
.                     Εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητο πὼς ἡ διατήρηση τῆς ταυτότητας τῶν Ἑλλήνων, παρὰ τὰ δυσαρίθμητα βάσανα ποὺ ὑπέστησαν ἀπὸ τοὺς Τούρκους, εἶναι ἕνα θαῦμα, ποὀφείλεται  στὴν καθοριστικὴ παρουσία καὶ στὴν ἐργώδη καὶ θυσιαστικὴ προσφορὰ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, κλήρου καὶ λαοῦ. Ἡ Ἐκκλησία ὅλους αὐτοὺς τοὺς αἰῶνες διατηροῦσε ἄσβεστη τὴ φλόγα τῆς ἑλληνικῆς συνείδησης καὶ προετοίμαζε τὴν ἐθνεγερσία. Ἂν δὲν ὑπῆρχε Ἐκκλησία,  τἜθνος θὰ εἶχε ἐξαλειφθε καὶ δὲν θὰ ὑπῆρχε ἡ Ἐπανάσταση τοῦ1821.
.                        Δύο ἦσαν οἱ θανάσιμοι κίνδυνοι ἀφανισμοῦ τοῦ Γένους. Ὁ ἕνας ἀπὸ τὴν Ἀνατολὴ καὶ τὸν Ὀθωμανὸ τύραννο, λόγῳ τῶν συστηματικῶν διωγμῶν σὲ βάρος τῶν Χριστιανῶν, τοῦ παιδομαζώματος καὶτῶν ἐξισλαμισμῶν, τῶν κινήτρων ποὺ ἔδιδε στοὺς ἐξωμότες, τῶν ταπεινώσεων καὶ τῶν ὑπερβολικῶν φορολογικῶν ἐπιβαρύνσεων, ποὺ ἐπέβαλλε σὲ ὅσους παρέμεναν Ἕλληνες, δηλαδὴ Ὀρθόδοξοι.
.                       Ὁ ἄλλος κίνδυνος ἦταν ἀπὸ τὴ Δύση καὶ τὸν Πάπα, ὁ ὁποῖος ἐπιδίωκε  τὸν βίαιο προσηλυτισμὸ καὶ τὸν ἀφανισμὸ τῆς ἰδιοπροσωπίας τῶν «αἱρετικῶν» καὶ «ἀνταρτῶν» Ἑλλήνων. Καὶ τοὺς δύο αὐτοὺς κινδύνους ἀντιμετώπισε μὲ πάρα πολλὲς θυσίες, ἀλλὰ τελικῶς μὲ ἐπιτυχία ἡ Ἐκκλησία καὶ ὁδήγησε τὸ Ἔθνος στὴν ἐλευθερία Του.
.                     Τέσσερα ἦσαν τὰ σημαντικὰ στοιχεῖα ποὺ βοήθησαν τοὺς Ἕλληνες νὰ διατηρήσουν τὴν ἰδιοπροσωπία τους. Τὸ πρῶτο ἦταν ἡ ἀκράδαντη  καὶ ζέουσα Πίστη τους στὸν Ἰησοῦ Χριστό. Πίστη ποὺ συνοδευόταν μὲ ἀνάλογη ζωή. Ἀπόρροια αὐτῆς τῆς Πίστης ἦταν τὸ δεύτερο, ἡ βίωση τῆς Ἐλευθερίας ὡς ζωτικοῦ στοιχείου τῆς ψυχῆς τους. Τὸν 14ο αἰώνα  χριστιανοί, ποὺ ἀναγκάστηκαν ἀπὸ τοὺς κατακτητὲς νὰ ἐξισλαμισθοῦν, φοβοῦνταν γιὰ τὴ σωτηρία τῆς ψυχῆς τους καὶ ἀπευθύνθηκαν στὸν Πατριάρχη τῆς Κωνσταντινούπολης. Ἡ ἀπάντησή του ἦταν γεμάτη ἀγαπητικὴ φροντίδα καὶ κατανόηση: «Καὶ ὅσοι ἀποφασίσουν νὰ ζοῦν κρυφὴ ζωὴδιατηρώντας μὲ τὶς πράξεις τους καὶ στὴν καρδιά τους τὸν Χριστὸ καὶ αὐτοὶ θὰ σωθοῦν». Τὸ 1340 ὁ Πατριάρχης γράφει στοὺς κατοίκους τῆς Νικαίας: «Ἀκόμα καὶ ἂν σᾶς κυβερνοῦν οἱ ἐχθροί, ἐσεῖς εἴσαστε κύριο τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ νοῦ σας καὶ ἀπὸ ἐσᾶς ἐξαρτᾶται ἡ διαφύλαξη ἢ ὄχι τοῦ καλοῦ». Παρένθεση – σχόλιο: Σὲ τέτοιες καταστάσεις ποὺ ἔζησαν στοὺς πολὺ ζοφεροὺς αἰῶνες οἱ Ἕλληνες, ποῦ καὶ πῶς νὰ γίνει σκέψη γιὰ ἀνοικτὸ σχολεῖο, ἀφοῦ μὲ τὸ ζόρι διατηρήθηκαν μερικὲς ἐκκλησιὲς καὶ δὲν ἔγιναν ὅλες τζαμιά, ἢ δὲν γκρεμίστηκαν…
.                       Τὸ τρίτο σημαντικὸ στοιχεῖο ἦταν ἡ μὲ τὴν πάροδο τοῦ χρόνου ἀναπτυσσόμενη φιλοπατρία στὶς συνειδήσεις τῶν Ἑλλήνων. Οἱ ἀρχιερεῖς, οἱ ἱερεῖς καὶ οἱ ἁπλοὶ λαϊκοὶ ὑπὸ ἰδιαίτερα δυσμενεῖς συνθῆκες μάθαιναν στὰ ἑλληνόπουλα, τὴν Πίστη τους,  λίγα γράμματα  καί, κυρίως,  τοὺς ὑπενθύμιζαν τὴν καταγωγή τους ἀπὸ τοὺς ἀρχαίους καὶ τοὺς μεσαιωνικοὺς (βυζαντινοὺς) Ἕλληνες. Καλλιεργοῦσαν ἔτσι στὴν ψυχή τους  τὴν ἐπιθυμία νὰ διεκδικήσουν τὴν ἐλευθερία τους. Τὸ 1593 ὁ Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Ἱερεμίας Β΄ ὁ Τρανὸς συνεκάλεσε Σύνοδο, ἡ ὁποία, μεταξὺ ἄλλων, ἀποφάσισε: «Ἐπιτάσσεται εἰς ἕκαστον ἐπίσκοπον τῇ ἑαυτοῦ φροντίδι καὶ δαπάνῃ ποιεῖν οὕτως ὥστε τὰ θεῖα καὶ ἱερὰ γράμματα διδάσκεσθαι βοηθεῖν δὲ κατὰ δύναμιν τοῖς ἐθέλουσι διδάσκειν καὶ τοὺς μαθεῖν προαιρουμένοις ἐὰν τῶν ἐπιτηδείων χρείαν ἔχωσιν». Τὰ ἑλληνικὰ γράμματα καὶ τὴν ἐθνικὴ συνείδηση προώθησαν ὑπὸ τεράστιες ἀντιξοότητες, μεταξὺ πολλῶν ἄλλων, οἱ Πατριάρχες Μελέτιος Πηγᾶς καὶ Κύριλλος Λούκαρης, οἱ Ἀρχιεπίσκοποι Εὐγένιος Βούλγαρης καὶ Νικηφόρος Θεοτόκης  καὶ οἱ ἱερομόναχοι Νεκτάριος Τέρπος καὶ Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός. Ὁ  Κωνσταντῖνος Οἰκονόμος, ὁ ἐξ Οἰκονόμων, μιλώντας πρὸς τοὺς νέους τῶν Κυδωνιῶν, τὸ 1819, τόνισε, μεταξὺ τῶν ἄλλων: «Λέγω πρῶτον, ὅτι χρεωστεῖς χριστιανέ, καθὸ χριστιανός, νὰ ἀγαπᾶς καὶ νὰ εὐεργετῆς τὴν πατρίδα… Τόσον ἱερὸν καὶ θεῖον δῶρον εἶναι ἡ Πατρὶς ἀγαπητοί, ὥστε ἓν τῶν μεγίστων σημείων τῆς κατὰ τῶν ἀνθρώπων δικαίας ὀργῆς τοῦ Θεοῦ γίνεται πολλάκις ἡ στέρησις τῆς Πατρίδος».
.                       Τὰ τρία προηγούμενα στοιχεῖα ὁδηγοῦν στὸ τέταρτο, ποὺ εἶναι ἡ θέληση καὶ ἡ διάθεση τοῦἝλληνα νὰ θυσιαστεῖ γιὰ τὴν ἀγάπη του πρὸς τὸν Χριστὸ καὶ τὴν Πατρίδα. Αὐτὴ ἡ θέληση γιὰ θυσία προϋποθέτει τὴν Πίστη, τὴν Φιλοπατρία καὶ τὴν ἀγάπη στὴν Ἐλευθερία. Οἱ νεομάρτυρες ἐκτελοῦντο μετὰἀπὸ φρικτὰ βασανιστήρια λέγοντας «Προτιμῶ τὸν θάνατο, παρὰ νὰ ἀλλαξοπιστήσω» ἢ « ἐγὼ γραικὸς γεννήθηκα καὶ γραικὸς θὲ νὰ πεθάνω».
.                   Ἂς ἐπανέλθωμε στὶς ἀλησμόνητες Πατρίδες. Μελετώντας τὴν πορεία τοῦ ἐκεῖ Ἑλληνισμοῦκατανοοῦμε ὅτι τὰ γεγονότα τοῦ 1922 εἶναι πράγματι ἡ μεγαλύτερη ἕως σήμερα καταστροφὴ στὴν 3000ετῆ Ἱστορία του. Μετὰ τὸ 1850 καὶ ἐνῶ μικρὸ μέρος τοῦ Ἑλληνισμοῦ εἶχε ἀπελευθερωθεῖ ὁ πολυπληθὴς αἰχμάλωτος Ἑλληνισμὸς τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἀναπτύσσεται ραγδαία χάρη στὴν Ἐκκλησία.  Γιὰ τοὺς Μικρασιάτες Ἕλληνες ἄλλος θεσμός, πλὴν τῆς Ἐκκλησίας, δὲν ὑπῆρχε γιὰ νὰ τοὺς προστατεύσει καὶ νὰ τοὺς καθοδηγήσει. Αὐτὴ ἕνωνε πρὸς τὴν πρόοδο καὶ τὴν ἀνάπτυξη  ὅλους τοὺς Ἕλληνες: πλούσιους, πτωχούς, προεστούς, ἀγρότες, ἐμπόρους, γραμματισμένους, ἀγράμματους. Ἡ Ἐκκλησία γιὰ τοὺς Μικρασιάτες Ἕλληνες ἦταν ταυτόχρονα Ὑπουργεῖο Παιδείας, Συντονισμοῦ, Ὑγείας, Προνοίας, Πολιτισμοῦ…
.                       Ὅταν ἄρχισαν οἱ διωγμοὶ ἀπὸ τοὺς Νεοτούρκους, οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ ἱερεῖς φρόντισαν νὰπροστατεύσουν τὸ ποίμνιό τους. Οἱ ἀπὸ τὸ 1914 ἀναφορὲς τοῦ Ἁγίου ἱερομάρτυρος Χρυσοστόμου, Μητροπολίτου Σμύρνης, πρὸς τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο, ποὺ διασώθηκαν, ἀποτελοῦν ἀψευδὲς στοιχεῖο περὶ αὐτῆς τῆς μερίμνης. Καὶ πρῶτοι οἱ Ἀρχιερεῖς καὶ οἱ ἱερεῖς θυσιάστηκαν γιὰ τὸ ποίμνιό τους. Στὸ ἱστορικό μου μυθιστόρημα «Μέρες ἀποκάλυψης στὴν Ἰωνία – Τὸ δράμα τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἰωνίας 1914-1918» (Ἔκδοση «Ἀρχονταρίκι») πρωταγωνιστεῖ ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἱερεῖς, ὁ παππούς μου, ὁ παπὰ Γιώργης.
.                       Οἱ ὑπηρεσίες τῆς Ἐκκλησίας στὸν Ἑλληνισμὸ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας φαίνονται ἀπὸ τὸ ὅτι ἡ περιοχὴτῆς Ἰωνίας, ξεκινώντας ἀπὸ τὸ μηδέν, ὅταν αὐτὴ ἀπελευθερώθηκε, τὸ 1919, διέθετε 698 Σχολές, στὶς ὁποῖες φοιτοῦσαν 91.935 μαθητὲς καὶ μαθήτριες καὶ δίδασκαν 1.805 δάσκαλοι καὶ δασκάλες. Ἐπίσης στὶς περὶ τὴΣμύρνη ἐκκλησιαστικὲς ἐπαρχίες λειτουργοῦσαν τὰ ἀκόλουθα εὐαγῆ ἱδρύματα, ποὺ ὅλα τὰ κατέστρεψαν οἱΤοῦρκοι: 20 Νοσοκομεῖα, 2 Βρεφοκομεῖα, 2 Φρενοκομεῖα, 3 Γηροκομεῖα, 1 Ἄσυλο Ἀνιάτων, 1 Στέγη Συσσιτίου, 2 Λαϊκὰ Κέντρα, 19 Θρησκευτικὲς Ἀδελφότητες, 18 Γυμναστικοὶ Σύλλογοι, 88 Ὀργανώσεις Ἀμύνης, 21 Φιλαρμονικοὶ Σύλλογοι, 6 Ὀρφανοτροφεῖα, 3 Ἰδιωτικὰ Γυμνάσια, 4 Διδασκαλεῖα Ἀρρένων καὶΘηλέων, 1 Ἐμπορικὴ Σχολή, 225 Συντεχνίες, 209 Σύλλογοι καὶ Ἀδελφότητες, 27 Φιλόπτωχα Ταμεῖα, 19 Βιβλιοθῆκες καὶ Μουσεῖα, 2 Οἰκοτροφεῖα, 4 Γεωργικὲς Ἑνώσεις.
.                       Τὸ ἱστορικό μου μυθιστόρημα, ποὺ μνημόνευσα προηγουμένως, ἀναφέρεται στὰ γεγονότα τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἀπὸ τὸ 1914, ποὺ ἐντείνονται οἱ διωγμοὶ ἀπὸ τοὺς Νεοτούρκους, ἕως τὸ 1922. Στὴν τρίτη ἔκδοση, ποὺ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν κυκλοφορήθηκε, τὸ φτάνω ἕως τὴ δεκαετία τοῦ 1950. Τὸ ἔγραψα, γιὰ νὰὑπάρχει ἡ ἱστορία τῶν Ἑλλήνων τῆς Μαγνησίας τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, γιὰ τὴν ὁποία δὲν ἔχουν πολλὰ γραφεῖ, ἂν καὶ εἶναι ἀξιόλογη. Τὴν ἀπέδωσα ὡς ἱστορικὸ μυθιστόρημα, ποὺ σημαίνει ὅτι γράφω ἱστορία δοσμένη μὲμυθιστορηματικὰ στοιχεῖα. Εἶναι ὁ καλύτερος τρόπος γιὰ νὰ εἶναι εὐκολοδιάβαστη. Πρότυπά μου ἡ Πηνελόπη Δέλτα, ὁ Θανάσης Πετσάλης Διομήδης καὶ ὁ Ἠλίας Βενέζης ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, ὁ Οὐγκὸ καὶ οἱ Δουμά, πατέρας καὶ γιός, ἀπὸ τὴν Γαλλία, ὁ Οὐόλτερ Σκὸτ  ἀπὸ τὴ Σκωτία.
.                       Ἕνας ἀκόμη λόγος μὲ ἔκαμε νὰ γράψω αὐτὸ τὸ μυθιστόρημα. Θέλησα νὰ εἶναι πρωταγωνιστής του ἕνας καλός, ἕνας ἅγιος γιὰ μένα, ἔγγαμος ἱερέας, ὁ παππούς μου, ποὺ φέρω τὸ ὄνομά του. Ἔτσι ἔμμεσα πλὴν σαφῶς προβάλλω τὸν ρόλο τοῦ παπᾶ στὸν Μικρασιατικὸ Ἑλληνισμό. Στὸν ἱερέα συσπειρώνονταν οἝλληνες στὶς λύπες καὶ στὰ προβλήματά τους, μαζί του καὶ στὶς χαρές τους, κοντά του στὶς συζητήσεις καὶ στοὺς προβληματισμούς τους. Ὁ καλὸς παπὰς ἐμπνέει, ἁγιάζει, εἶναι ἡ ζωντανἐλπίδα, εἶναι ὁ πατέρας μὲ πάντοτε ἀνοικτὴ τὴν ἀγκαλιά του, ἀνάργυρος καἕτοιμος νὰ θυσιαστεῖ γιὰ τὸ ποίμνιό του. Τέτοιος ἦταν ὁ παππούς μου, ὅπως μοῦ τὸν περιέγραψαν καὶ οἱ ἐκ Μαγνησίας «θεῖες» καὶ οἱ«θεῖοι» μου – ἔτσι μου εἶχε πεῖ ἡ μητέρα μου νὰ  προσφωνῶ ὅλους καὶ ὅλες τους Μαγνησαλῆδες, ὅταν ἔρχονταν νὰ ἐπισκεφθοῦν τὴν γιαγιά μου, τὴν παπαδιά, ἀνεξάρτητα ἂν ἦσαν συγγενεῖς ἢ ὄχι. Στὸ σεβάσμιο πρόσωπό της ἔβλεπαν καὶ τὸν παπὰ Γιώργη…
.                       Πρέπει νὰ σᾶς ἐξομολογηθῶ ὅτι τὸ μυθιστόρημα γράφτηκε μὲ πολλὴ συγκίνηση. Πολλὲς φορὲς γράφοντας ἔχυνα δάκρυα ἀναπολώντας τὸ τί εἴχαμε καὶ τί χάσαμε. Ἀναπολώντας τὶς τραγικὲς στιγμὲς ποὺ ἔζησαν οἱ δικοί μου ἄνθρωποι κατὰ τὴν καταστροφή, στὴ Μαγνησία, κατὰ τὴ φυγὴ πρὸς τὴΣμύρνη καὶ τὴν ἐναγώνια ἀναμονὴ σὲ νεκροταφεῖο κοντὰ στὴν προκυμαία της, νὰ ἔρθει κάποιο πλοῖο νὰτοὺς σώσει ἀπὸ τὸν θάνατο καὶ νὰ τοὺς πάει σὲ ἄγνωστο καταφύγιο… Συνταρακτικὴ καὶ ἡ σκηνὴ τοῦ λυντσαρίσματος τοῦ Ἁγίου Χρυσοστόμου Μητροπολίτου Σμύρνης, ποὺ βίωσε ἡ γιαγιά μου. Πάντα ὁ κλῆρος ἦταν πρῶτος στόχος γιὰ τοὺς Τούρκους… Περιγράφω ἀκόμη τὶς πολὺ δύσκολες μέρες ποὺ πέρασαν ὡς πρόσφυγες οἱ δικοί μου ἄνθρωποι, ἕως ὅτου ἐνσωματωθοῦν στὸν ἐθνικὸ κορμό. Συγκινητικὴ εἶναι καὶ ἡθυσία τοῦ παπποῦ μου ἱερέα, πρὶν ἀπὸ τὴν καταστροφή, ὅταν στὴν καταιγίδα δὲν σκέφθηκε τὸν ἑαυτό του, ἀλλὰ τὴν ἑτοιμοθάνατη Χριστιανή, ποὺ ἤθελε νὰ τὴν κοινωνήσει…
.                       Οἱ Ἕλληνες ζοῦμε στὶς μέρες μας κατάσταση  χειρότερη ἀπὸ αὐτὲς  τῆς Ἁλώσεως τοῦ 1453 καὶ τῆς Καταστροφῆς τοῦ 1922. Τὸ 1453 χάσαμε  τὴν ἐλευθερία μας, ἀλλὰ διατηρήσαμε τὴν ταυτότητά μας, τὴ γῆ μας. Τὸ 1922 χάσαμε τὴ γῆ μας, τὸ βιός μας, τοὺς ἱεροὺς τόπους μας, ἀλλὰ διατηρήσαμε τὴν ταυτότητά μας καὶ μεταφέραμε ὅσα ὅσια καὶ ἱερὰ  μπορέσαμε στὴν ἐλεύθερη Ἑλλάδα. Τώρα ὅλοι μαζὶ οἱἝλληνες κινδυνεύουμε νὰ χάσουμε τὴν ταυτότητά μας, δηλαδὴ τὸ εἶναι μας, τὴν ψυχή μας! Ἂς ἔχουμε ὅμως Πίστη καὶ Ἐλπίδα, ὑπάρχουν ἀκόμη ἑστίες πνευματικῆς ἀντίστασης, ὑπάρχουν ἀκόμη Ἕλληνες ποὺ δὲν ἔχουν προσκυνήσει τὸν Βάαλ τοῦ ὑλισμοῦ καὶ τοῦ κοσμοπολιτισμοῦ.
.                       Καὶ κάτι τελευταῖο. Ὁ ἀείμνηστος παλαιοελλαδίτης, ἀπὸ τὴν Ἄνδρο,  ἐξαίρετος καθηγητὴς καὶ ἄνθρωπος Βασίλειος Τατάκης ἔγραψε: «Ἡ ζωντανὴ ἀγάπη ὕψωσε τὶς πατρίδες τῶν προσφύγων σὲ ἰδανικά, σὲ ἀψεγάδιαστα πρότυπα, ποὺ ὠθοῦν τὸν καθένα μας νὰ τὶς τιμήσει, μὲ τὴ δράση του, νὰ μὴν φανεῖκατώτερός τους, νὰ τὶς κρατήσει στὴ ζωή…Ἔτσι ὁ πόνος γιὰ τὴν πατρίδα ποὺ χάθηκε γίνεται δημιουργικός. Χάθηκαν ὅμως ἀλήθεια οἱ πατρίδες; Ὄχι! Γιατί ὅ, τι ἀγαπᾶμε δὲν πεθαίνει».  Ἐμεῖς ὅλοι ἀγαπᾶμε τὴν Ἑλλάδα,ἀγαπᾶμε τὶς Πατρίδες ποὺ ἄφησαν πίσω οἱ γονεῖς μας, οἱ συμπατριῶτες μας, γι’ αὐτὸ καὶ μᾶς εἶναι ἀλησμόνητες.-

, , ,

Σχολιάστε

ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΤΑ ΤΡΑΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΘΑΥΜΑΤΑ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἐκτὸς ἀπὸ τὰ τραύματα καὶ τὰ θαύματα

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.                  Εἶναι θετικὸ γιὰ τὸ μέλλον τοῦ Ἑλληνισμοῦ πὼς φέτος θυμόμαστε τὸ τραγικὸ γεγονὸς τῆς Γενοκτονίας τῶν Ἑλλήνων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Παράλληλα μὲ αὐτὸ θυμόμαστε τὶς ρίζες μας, τὸθάρρος καὶ τὸν δυναμισμὸ τῶν προγόνων μας. Θυμόμαστε πὼς ὑπὸ δυνάστη ἀλλόπιστο καὶτυραννικὸ πέτυχαν ὄχι ἁπλῶς νὰ διατηρήσουν τὴν ἰδιοπροσωπία τους, ἀλλὰ νὰ ἀναπτυχθοῦν καὶστὶς ἀρχὲς τοῦ 20ού αἰώνα νὰ ἔχουν κατακτήσει σημαντικὴ παρουσία ἐκπαιδευτική, πολιτισμική, οἰκονομική, κοινωνικὴ  στὴν καταρρέουσα ὀθωμανικὴ αὐτοκρατορία.
.                  Θυμόμαστε πὼς οἱ Ἕλληνες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ὡς πρόσφυγες δὲν λησμόνησαν τὴν Παράδοσή τους καὶ δὲν ἄφησαν πίσω τὶς πολλές τους ἀρετές, μὲ τὶς ὁποῖες ἐπιβίωσαν ἐπὶ αἰῶνες μαύρης σκλαβιᾶς, ἀλλὰ τὶς ἔφεραν στὴ νέα τους Πατρίδα καὶ μπόλιασαν μὲ αὐτὲς ὅλο τὸν Ἑλληνισμό. Εἶναι αὐτὸ ποὺ εἶπε ὁ μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, πὼς μὲ τὴν ἅλωση τῆς Κωνσταντινούπολης χάσαμε ὡς Ἔθνος τὴν κρατικὴ ἐξουσία, ἀλλὰ διατηρήσαμε τὸ χῶμα μας καὶ τὴν ταυτότητά μας, μὲ τὴν καταστροφὴ τοῦ 1922 χάσαμε καὶ τὰ χώματά μας, ἀλλὰ διατηρήσαμε τὴν ταυτότητά μας. Τώρα γώνας σ μς, τος πογόνους κείνων τν ρώων της Πίστης κα τς Πατρίδας,  εναι ν διαφυλάξουμε τν ταυτότητα, πο μς κληροδότησαν κενοι.
.                  Καὶ μόνο πάντως τὸ γεγονὸς ὅτι θυμόμαστε τὶς ρίζες μας σημαίνει ὅτι ἐπιμένουμε νὰδιατηροῦμε τὰ ὅσα ἔχουμε κληρονομήσει ἀπὸ ἕναν πολιτισμὸ 3.000 ἐτῶν. Ἡ Ἐκκλησία τῆςἙλλάδος ἀφιερώνει τὸ Ἡμερολόγιό της στὴ Μικρασιατικὴ καταστροφή, τὸ ἴδιο καὶ οἱ Μητροπόλεις, ἐνῶ προετοιμάζονται ἀπὸ αὐτὲς καὶ πολλὲς ἐκδηλώσεις, ἂν καὶ ὅσο ἡ πανδημία τὶς ἐπιτρέψει.Ἐπίσης τὰ πατριωτικὰ σωματεῖα ἔχουν κινητοποιηθεῖ, ἐφημερίδες ἔχουν προσφορὲς βιβλίων γιὰ τὴΜικρὰ Ἀσία, σχετικὰ βιβλία ἐκδίδονται καὶ ἐπανεκδίδονται…
.                  Εἶναι θετικὸ πὼς στὴ θλιβερὴ ἐπέτειο συμμετέχουν ὅλοι οἱ Ἕλληνες, γιατί, ὅπως μᾶς εἶπε Μητροπολίτης, οἱ παπποῦδες τῶν παλαιοελλαδιτῶν πολέμησαν γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, καὶ ὅταν ἦρθαν οἱ Μικρασιάτες ὡς πρόσφυγες οἱ περισσότεροι – ὑπῆρξαν καὶθλιβερὲς ἐξαιρέσεις – τοὺς ἀγκάλιασαν καὶ ἔμαθαν πολλὰ ἀπ᾽ αὐτούς…
.                  Ὅμως κοντὰ στὰ ἑκατὸ χρόνια ἀπὸ τὴν καταστροφὴ ἂς θυμηθοῦμε καὶ τὰ ἑκατὸν δέκα χρόνια ἀπὸ τὴν ἀπελευθέρωση τῶν Ἑλλήνων τῆς Μακεδονίας, τῆς Κρήτης, τῆς Ἠπείρου, τῶν νησιῶν τοῦ ἀνατολικοῦ Αἰγαίου καί, ἀργότερα, τῆς Δυτικῆς Θράκης. Ἂς θυμηθοῦμε τὸ θαῦμα τοῦ1912-1913. Ἀπὸ τοὺς δύο νικηφόρους πολέμους, κατὰ τῆς Τουρκίας τὸ 1912-13 καὶ κατὰ τῆς Βουλγαρίας τὸ 1913, ἡ Πατρίδα μας περίπου διπλασίασε τὴν ἐδαφική της ἔκταση (ἀπὸ 63.211 τετρ. χλμ. ἔφτασε στὰ 120.308) καὶ αὔξησε κατὰ 80% περίπου τὸν πληθυσμό της (ἀπὸ 2.631.912 κατοίκους σὲ 4.718.221).
.                  Ἂς θυμηθοῦμε ὅτι στὶς 5 Ὀκτωβρίου 1912  κηρύχθηκε ὁ πόλεμος κατὰ τῆς Τουρκίας ἀπὸ Ἑλλάδα, Σερβία, Μαυροβούνιο καὶ Βουλγαρία. Ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς ἀπὸ τὰ ἑλληνοτουρκικὰ σύνορα τῆς Μελούνας (17 χιλιόμετρα ἀπὸ τὸν Τύρναβο) καὶ μετὰ ἀπὸ ἀλλεπάλληλες στρατιωτικὲς ἐπιτυχίες μέσα σὲ  μόνο εἴκοσι ἡμέρες ἀπελευθέρωσε τὴ Θεσσαλονίκη, ἀνήμερα τοῦ Ἁγίου Δημητρίου! Πιὸ συγκεκριμένα ἀπελευθέρωσε μὲ ἀλλεπάλληλες ἀστραπιαῖες νίκες: Στὶς 9 Ὀκτωβρίου τὸ Σαραντάπορο, στὶς 10 Ὀκτωβρίου τὰ Σέρβια, στὶς 16 Ὀκτωβρίου τὴ Βέροια καὶ στὶς 20 Ὀκτωβρίου τὰ Γιαννιτσά.
.                  Στὶς 25 Ὀκτωβρίου 1912, στὶς 4.30 τὸ ἀπόγευμα, λίγο ἔξω ἀπὸ τὴν Συμβασιλεύουσα, οἱ Εὐρωπαῖοι πρόξενοι συνοδεύοντες τὸν Τοῦρκο στρατηγὸ Σαδὶκ παρέδωσαν τὴ Θεσσαλονίκη στὸνὑπὸ τὸν τότε διάδοχο καὶ ἀρχιστράτηγο Κωνσταντῖνο ἑλληνικὸ στρατό, ἐξ ὀνόματος  τοῦστρατηγοῦ Ταξὶν Πασά. Τὴν 11η νυκτερινὴ ὑπογράφτηκε τὸ ἱστορικὸ πρωτόκολλο ἀπελευθέρωσης τῆς Θεσσαλονίκης καὶ μετὰ τὰ μεσάνυχτα καὶ ξημερώνοντας ἡ ἑορτὴ τοῦ πολιούχου τῆς Νύμφης τοῦ Θερμαϊκοῦ Ἁγίου Δημητρίου, τμήματα Εὐζώνων καὶ μετὰ τάγματα τῆς 7ης Μεραρχίας εἰσῆλθαν στὴν ἀπελευθερωμένη πόλη.
.                  Μὲ ἐπίσης ἀστραπιαῖες κινήσεις ὁ στόλος μας,  ἔχοντας ναυαρχίδα τὸ θρυλικὸ  θωρηκτὸ «Ἀβέρωφ» καὶ ἐπικεφαλῆς  τὸν ναύαρχο Παῦλο Κουντουριώτη, ἀπελευθέρωσε τὰ νησιὰτοῦ ἀνατολικοῦ καὶ βορείου Αἰγαίου. Στὶς 9 Ὀκτωβρίου τοῦ 1912 ἀπελευθερώνεται ἡ Λῆμνος, στρατηγικῆς θέσεως νησί, γιὰ τὸ κλείσιμο τοῦ τουρκικοῦ στόλου στὸν Ἑλλήσποντο, στὶς 18 Ὀκτωβρίου μὲ παράλληλες κινήσεις, ἀπελευθερώνονται τὰ νησιὰ Θάσος, Ἅγιος Εὐστράτιος,Ἴμβρος, στὶς 19 Ὀκτωβρίου τὰ ἡρωικὰ Ψαρά, στὶς 24 Ὀκτωβρίου ἡ Τένεδος, στὶς 4 Νοεμβρίου ἡ Ἰκαρία, στὶς 8 Νοεμβρίου ἡ Λέσβος καὶ στὶς 12 Νοεμβρίου ἡ Χίος. Ἐξ ἄλλου στὶς 2 Νοεμβρίου ἀπελευθερώθηκε τὸ Ἅγιον Ὄρος, πρὶν ἀπὸ τὴν κεντρικὴ καὶ ἀνατολικὴ Μακεδονία, ὅπως καὶ τὰἸωάννινα, ποὺ ἀπελευθερώθηκαν τὸ 1913.
.                  Ἡ Σάμος εἶναι τὸ νησὶ ποὺ δὲν ὑπῆρχαν Τοῦρκοι καὶ ποὺ ὅσες φορὲς ἐπιχείρησαν νὰ τὸκαταλάβουν, ἀπωθήθηκαν ἀπὸ τοὺς γενναίους Σαμιῶτες. Αὐτοί, μαζὶ μὲ τοὺς Κρητικούς, οὐδέποτε δέχθηκαν πὼς τὸ 1830, μὲ τὴ Συνθήκη τοῦ Λονδίνου, μείνανε ἐκτὸς τῆς ἐλεύθερης Ἑλλάδας. Στὶς 11 Νοεμβρίου 1912 οἱ ὑπὸ τὸν Θεμιστοκλῆ Σοφούλη Σαμιῶτες ἐπαναστάτες κήρυξαν τὴν ἐλευθερία τῆς Σάμου καὶ τὴν ἕνωσή της μὲ τὴν Μητέρα Ἑλλάδα. Οἱ σύμμαχοί μας, ποὺ τόσο μᾶςἀγαπᾶνε (…), δὲν ἐπικύρωσαν τὴν ἀπόφασή τους. Τελικὰ ὁ ἑλληνικὸς στόλος μὲ στρατιωτικὰἀγήματα ἀπελευθέρωσαν τὸ νησὶ στὶς 2 Μαρτίου τοῦ 1913.
.                  Τὸ 1912 ἡ μικρὴ Ἑλλάδα, συνέτριψε τὴν τεράστια Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία. Καὶ τὸ 1922 τὸ ἴδιο θὰ συνέβαινε ἂν δὲν παρενέβαιναν οἱ Ἀγγλογάλλοι ὑπὲρ τοῦ Κεμάλ… Τελικὰ οἱ πρόγονοί μας αὐτὴν τὴν Ἑλλάδα τῶν θαυμάτων καὶ τῶν τραυμάτων, μᾶς παρέδωσαν καὶ ἐμεῖς ὀρθῶς τὰ θυμόμαστε. Πρέπει μως πάντα ν θυμόμαστε πς κα στ θαύματα κα στ τραύματά μας ο σύμμαχοί μας μόνο τ συμφέροντά τους κοιτνε κα πομένως, σ κάθε περίσταση, ν βλέπουμε μες τί κάνουμε.-   

,

Σχολιάστε

Η ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΚΙ ΕΜΕΙΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἡ Μικρασιατικὴ καταστροφὴ κι ἐμεῖς

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.                       Τὶς ἡμέρες αὐτὲς ἐντονότερα ἀναπολοῦμε τί εἴχαμε καὶ τί χάσαμε στὴ Μικρὰ Ἀσία. Ξεριζώθηκε ὁ Ἑλληνισμός, ποὺ ἄνθησε ἐκεῖ γιὰ 3.000 χρόνια. Ἄντεξε σὲ πολλοὺς κατακτητές: Πέρσες, Ρωμαίους, Ἄραβες, Ὀθωμανούς, καὶ διατήρησε τὴν ταυτότητά του. Ὁ Χριστιανισμὸς καλλιεργήθηκε καὶ καρποφόρησε σὲ αὐτὰ τὰ μέρη, ἀναδεικνύοντας Μάρτυρες καὶ Ὁμολογητὲς τῆς Πίστεως, ὅπως καὶ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, ποὺ διατύπωσαν τὰ δόγματα τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεώς μας.
.                       Μετὰ τὸν Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο καὶ μὲ τὴν Ἑλλάδα μὲ τὸ μέρος τῶν νικητῶν φούντωσαν οἱ ἐλπίδες ὅτι ἦρθε ἡ ὥρα νὰ ἀπελευθερωθοῦν οἱ Ἕλληνες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ὅπως εἶχαν νωρίτερα ἀπελευθερωθεῖ οἱ ἀδελφοί τους τῆς Κρήτης, τῆς Ἠπείρου, τῆς Μακεδονίας, τῆς Θράκης καὶ τῶν νησιῶν τοῦ Ἀνατολικοῦ Αἰγαίου. Οἱ μεγάλες δυνάμεις τῆς Ἀντὰντ – Ἀγγλία, Γαλλία, Ἰταλία–, μὲ τὶς ὁποῖες ἤμασταν σύμμαχοι  ἐναντίον τῆς Τουρκίας καὶ τῆς Γερμανίας, ἀντὶνὰ συμβάλουν νὰ κατατροπώσουμε τὸν κοινὸ ἀλλόθρησκο ἐχθρό, τὸν ἐξόπλισαν καὶ τοῦπροσέφεραν τὶς ὑπηρεσίες τους σὲ βάρος τῆς Ἑλλάδος… Ἦταν ἡ πολλαπλὴ φορὰ ἀπὸ τὴδημιουργία τοῦ Ἑλληνικοῦ κράτους ποὺ οἱ ὑποτιθέμενοι σύμμαχοί μας Ἄγγλοι καὶ Γάλλοι ὑποστήριζαν ἀναφανδὸν τὰ συμφέροντα τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας. Ἡ τουρκοφιλία τῶν Ἄγγλων συνεχίζεται ἕως τὶς ἡμέρες μας, στὸ θέμα τῆς Κύπρου καὶ τοῦ Αἰγαίου….
.                        Οἱ Ἕλληνες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ οἰκογένεια τῆς μητέρας μου, κατέφυγαν στὴν ἐλεύθερη Ἑλλάδα. Ἦσαν ἀπὸ τοὺς τυχεροὺς ποὺ δὲν ἐσφάγησαν κατὰ τὸν… «συνωστισμό» τους στὴν προκυμαία τῆς Σμύρνης. Ἕνας ἀπὸ τοὺς πρώτους Ἕλληνες ποὺλυντσαρίστηκαν ἀπὸ τὸν τουρκικὸ ὄχλο ἦταν ὁ ἱερομάρτυρας Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος. Τὸ ράσο βάφτηκε  μὲ αἷμα στὴν ἔναρξη τῆς Ἐπανάστασης τοῦ 1821 καὶ τὸνἀπαγχονισμὸ τοῦ Πατριάρχη Γρηγόριου Ε΄ καὶ Συνοδικῶν Ἀρχιερέων καὶ στὴν Καταστροφὴ τοῦ 1922, μὲ τὴ σφαγὴ τοῦ Χρυσοστόμου Σμύρνης καὶ ἄλλων Ἱεραρχῶν καὶ κληρικῶν τῆς ΜικρᾶςἈσίας.
.                        Γιὰ τὴν βαρβαρότητα τῶν Τούρκων ὁ Πρόξενος τῶν ΗΠΑ στὴ Σμύρνη Τζὸρτζ Χόρτον, αὐτόπτης καὶ αὐτήκοος μάρτυρας τῶν τραγικῶν συμβάντων, ἔγραψε: «Μία ἀπὸ τὶς δυνατότερες μνῆμες ποὺ πῆρα μαζί μου ἀπὸ τὴ Σμύρνη ἦταν τὸ συναίσθημα τῆς ντροπῆς, διότι ἀνῆκα στὸ ἀνθρώπινο γένος…».
.                       Ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Μικρᾶς Ἀσίας στὴν ἐλεύθερη Ἑλλάδα ἄρχισε ἀπὸ τὸ μηδέν. Μὲπολὺ κόπο καὶ ξεπερνώντας μεγάλες δυσκολίες ἀναπτύχθηκε καὶ βοήθησε στὴν πρόοδο τῆς χώρας. Τώρα ὅλοι μας πρέπει νὰ προσέξουμε. Ὅπως εἶχε πεῖ ὁ μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, τὸ 1453 ὁ Ἑλληνισμὸς ἔχασε τὴν ἀνεξαρτησία του, ἀλλὰ διατήρησε τὰ ἐδάφη του καὶ τὴν ταυτότητά του. Τὸ 1922 ἔχασε τὰ ἐδάφη του στὴ Μικρὰ Ἀσία, ἀλλὰ διατήρησε τὴν ταυτότητά του. Τώρα κινδυνεύει νὰ χάσει τὴν ταυτότητά του καὶ δὲν θὰ  ἔχει πιὰ τίποτα…. Ἂν χρωστᾶμε κάτι στοὺςἝλληνες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ὅσους σφαγιάστηκαν καὶ ὅσους κατέφυγαν στὴν ἐλεύθερη Ἑλλάδα καὶσυνετέλεσαν στὴν ἀνάπτυξή της, εἶναι νὰ παραδώσουμε ἀτόφια στοὺς ἑπόμενούς μας τὴνἰδιοπροσωπία καὶ τὶς ἀρετὲς ποὺ παραλάβαμε ἀπὸ αὐτούς.-             

,

Σχολιάστε

H ΡΩΣIΑ ΠΑΝΗΓYΡΙΣΕ EΠIΣΗΜΑ ΤHΝ HΤΤΑ ΤΟY EΛΛΗΝΙΚΟY ΣΤΡΑΤΟY ΣΤHN ΜΙΚΡA AΣIΑ

Ρωσία πανηγύρισε πίσημα
τ
ν ττα το λληνικο στρατο στ Μικρ σία

.             Ἡ 30ή Αὐγούστου εἶναι ἡ μεγαλύτερη ἐθνικὴ ἑορτὴ τῆς Τουρκίας, μὲ ἐκδηλώσεις σὲ ὅλη τὴν τουρκικὴ ἐπικράτεια καὶ στὶς τουρκικὲς διπλωματικὲς ἀποστολὲς στὸ ἐξωτερικό. Εἶναι ἡ ἡμερομηνία τῆς τελικῆς ἐπίθεσης τῶν δυνάμεων τοῦ Κεμὰλ Ἀτατοὺρκ κατὰ τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ στὴ Μικρὰ Ἀσία, ἡ ὁποία ἔληξε μὲ νίκη τῶν Τούρκων, τὴν ὀπισθοχώρηση τῶν ἑλληνικῶν δυνάμεων καὶ στὴ συνέχεια τὴν καταστροφὴ τοῦ μικρασιατικοῦ ἑλληνισμοῦ.
.             Αὐτὴν τὴν ἡμερομηνία καὶ τὴν ἐπέτειο τιμᾶ ἡ ρωσικὴ ὁμοσπονδία τοῦ Βλαντίμιρ Πούτιν, ἀφοῦ μὲ ἐπίσημη ἀνάρτηση στὸ Facebook χαιρετίζεται ἡ νίκη τῆς 30ής Αὐγούστου καὶ ἐπισημαίνεται: «Στὶς ἀρχὲς τοῦ 1920 οἱ δύο λαοὶ τοῦ νέου κράτους τῆς Σοβιετικῆς Ρωσίας (σ.σ.: περίοδος Λένιν) καὶ τοῦ τουρκικοῦ λαοῦ ὑπὸ τὴν ἡγεσία τοῦ Μουσταφᾶ Κεμὰλ (σ.σ.: μετέπειτα Ἀτατοὺρκ) πολέμησαν στὸν Ἀπελευθερωτικὸ Ἀγώνα τὶς κατοχικὲς δυνάμεις ποὺ ἀπείλησαν τὴν ἐθνική τους ἀνεξαρτησία. Ἦταν σημαντικὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ ἕνας λαὸς ὑποστήριξε τὸν ἄλλον. Ἡ ἐμπιστοσύνη, ποὺ καλλιεργήθηκε τὴν περίοδο ἐκείνη, προσέδωσε ὤθηση στὴν ἀνάπτυξη τῶν σχέσεών μας».
.             Ἡ φιλοτουρκικὴ αὐτὴ ἔξαρση ἔρχεται νὰ συμπληρώσει τὴ σταδιακὴ ἐπιδείνωση τῶν σχέσεων Μόσχας – Ἀθήνας, τὰ τελευταῖα χρόνια. Ἡ ἀρνητικὴ πορεία τῶν ἑλληνορωσικῶν σχέσεων ἄρχισε πολὺ νωρίτερα καὶ ἔλαβε διαστάσεις μετὰ τὴν ἀπέλαση Ρώσων διπλωματῶν καὶ πολιτῶν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, ποὺ κατηγορήθηκαν γιὰ κατασκοπεία καὶ παρέμβαση στὰ ἐσωτερικὰ τῆς χώρας (σ.σ.: περίοδος τῆς Συμφωνίας τῶν Πρεσπῶν).
.             Τὸ μεγαλύτερο ὅμως «χτύπημα» στὶς ἑλληνορωσικὲς σχέσεις προῆλθε ἀπὸ τὴν παραχώρηση «Αὐτοκεφάλου» στὴν ὀρθόδοξη ἐκκλησία τῆς Οὐκρανίας ἀπὸ τὸ Πατριαρχεῖο τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ἂν καὶ εἶναι ἀναφαίρετο δικαίωμα τόσο τῶν Οὐκρανῶν ὀρθοδόξων ὅσο καὶ τοῦ Πατριαρχείου νὰ ζητηθεῖ καὶ νὰ παραχωρηθεῖ τὸ «Αὐτοκέφαλον», ἐν τούτοις τὰ σχέδια τῆς Μόσχας γιὰ τὴν ὑπαγωγὴ τῶν Οὐκρανῶν ὀρθοδόξων στὸ Πατριαρχεῖο πασῶν τῶν Ρωσιῶν ἀπέτυχαν.
.             Κατόπιν τούτου, τὸ ρωσικὸ πατριαρχεῖο προχώρησε στὴ λήψη μέτρων κατὰ τοῦ Φαναρίου ἀλλὰ ἀκόμη καὶ σὲ ἵδρυση Ρωσικῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας στὰ Κατεχόμενα τῆς Κύπρου, ἐρχόμενο σὲ ἀπευθείας σύγκρουση μὲ τὴν ἐκκλησιαστικὴ ὀντότητα τῆς ἴδιας τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Κύπρου. Τὸ τελευταῖο σύμπτωμα, μὲ τὴν ἐπίσημη ἀνάρτηση στὸ Facebook τοῦ γενικοῦ προξενείου τῆς Ρωσίας στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ ἄρα τῆς ρωσικῆς διπλωματίας μὲ τὸν χαιρετισμὸ τῆς στρατιωτικῆς ἐπιτυχίας τῶν Τούρκων κατὰ τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ στὴ Μικρὰ Ἀσία, σηματοδοτεῖ ἕνα νέο βῆμα στὴν ἐπιδείνωση τῶν διμερῶν σχέσεων μεταξὺ Ἀθήνας καὶ Μόσχας καὶ μάλιστα σὲ μία ἐξαιρετικὰ κρίσιμη περίοδο ὅπου ἡ Ἐγγὺς καὶ Μέση Ἀνατολὴ ἀντιμετωπίζει συνολικὰ μεῖζον πρόβλημα ἀσφαλείας καὶ σταθερότητας.
.             Ὡστόσο, νὰ σημειωθεῖ, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀληθὲς ὅτι οἱ Σοβιετικοὶ βοήθησαν καὶ μὲ ὁπλισμὸ τοὺς Τούρκους νὰ νικήσουν τὸν ἑλληνικὸ στρατὸ στὴν Μικρὰ Ἀσία.

ΠΗΓΗ: tribune.gr

, , ,

Σχολιάστε

Η ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ [Μαγνητοσκόπημα]

Σχολιάστε

ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ. Η ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΠΗΓΗ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

στορικς περιπέτειες το λληνισμο
Ἡ Μικρασιατικὴ Καταστροφὴ πηγὴ Παιδείας στὴν ἐποχή μας*

Τοῦ   Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

* Ὁμιλία στὸ Πνευματικὸ Κέντρο τῆς Μητροπόλεως Κερκύρας, τὴν 28η Μαρτίου 2016

ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

.           2500 χρόνια οἱ περιπέτειες τοῦ Ἑλληνισμοῦ δὲν ἔχουν τέλος. Γνωρίσαμε τρεῖς μείζονες περιόδους ποὺ ἤμασταν ὑποταγμένοι σὲ αὐταρχικοὺς κυρίαρχους: τὴν Ρωμαιοκρατία, τὴν Φραγκοκρατία καὶ τὴν Τουρκοκρατία. Ὁ κεφαλλονίτης Ἀκαδημαϊκὸς καὶ σημαντικὸς ἱστορικὸς Διονύσιος Ζακυθηνός, γράφει:
.           «Ἡ Ρωμαιοκρατία καὶ ἡ Τουρκοκρατία, ἐκτιμώμεναι καὶ κρινόμεναι ὑπὸ τὸ φῶς τῶν σημερινῶν δεδομένων τῆς ἐπιστήμης, ἀποδεικνύονται μείζονες τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας. Τὰ διδάγματα τὰ ὁποῖα ἀντλοῦμεν ἀπὸ τὴν σπουδήν των, εἶναι φωτεινὰ καὶ αἰσιόδοξα. Ἅπαξ διὰ παντὸς λέγομεν ὅτι δὲν ὑποτιμῶμεν τὰς συμφοράς, τοὺς διωγμούς, τὴν ἀνυπολόγιστον φθορὰν τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν πραγμάτων, τοὺς ἐξανδραποδισμούς, τὰς πικρίας, τοὺς χλευασμοὺς καὶ τὰς ταπεινώσεις. Τὸ μαρτυρολόγιον εἰς ἀμφοτέρας τὰς περιόδους εἶναι μακρόν. Ἀλλ’ αἱ μεγάλαι ἐποχαὶ δὲν μετροῦνται μὲ τὸ μέτρον τῶν θυσιῶν. Εἶναι μεγάλαι ἐποχαὶ ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι μετουσιώνουν τὰς θυσίας, τὰς συμφορἀς, τὰ ἐρείπια, τὰ δάκρυα, εἰς κινοῦσας δυνάμεις, εἰς ὄργανα ἀναγεννήσεως, εἰς ἐθνικὰς καὶ ὑπερεθνικὰς ὑπεραξίας, ἔνθα δεσπόζει ἡ ἡγεμονία τοῦ πνεύματος». (Διον. Α. Ζακυθηνοῦ «Μεταβυζαντινὰ καὶ Νέα Ἑλληνικά», Ἀθῆναι, 1978, σελ. 15)
.           Γιὰ τὴ Φραγκοκρατία καὶ τὴν Ἐνετοκρατία ὁ Διον. Ζακυθηνὸς σημειώνει ὅτι ὁ Ἑλληνισμὸς ὑπέστη ἄλλου τύπου καταπίεση, σὲ σχέση μὲ τὴν Τουρκοκρατία καὶ δέχθηκε ἰσχυρότατες ἐπιδράσεις ἀπὸ τὸ δυτικὸ πνεῦμα. Παρόλη αὐτὴ τὴν καταθλιπτικὴ ἀτμόσφαιρα ὁ πολιτισμὸς τῶν Ἑλλήνων τῶν Ἰονίων νήσων ἐξακολουθεῖ, σὲ ὅλο τὸ διάστημα τῆς σκλαβιᾶς, νὰ «διαποτίζεται βαθύτατα ὑπὸ τοῦ ἐπικρατήσαντος μετὰ τὴν Ἅλωσιν πνεύματος τῆς Ὀρθοδόξου κοινότητος, ἡ ὁποία εἶναι πραγματικότης πέρα τῆς θρησκευτικῆς ἢ ἐκκλησιαστικῆς σημασίας καὶ ἡ ὁποία μεταβάλλεται εἰς πραγματικὴν πολιτιστικὴν κοινότητα». (αὐτ. σελ. 379)
.          Στὰ «προλεγόμενά» του, στὸ «Ρεμπελιὸ τῶν ποπολάρων», ὁ Ζακυθινὸς συγγραφέας Διονύσιος Ρώμας (1906-1981) σημειώνει: «Ἡ ἠθικὴ καὶ ὑλικὴ Ὀδύσσεια τῆς μεταβυζαντινῆς Ρωμιοσύνης δὲν εἶναι νοητή, ἂν δὲν ἀναλυθεῖ φασματικὰ τὸ “Νεοελληνικὸ Φῶς” στοὺς παράγοντες ποὺ τὸ συνθέτουν. Ἕνα πνευματικὸ “ζωνάρι τῆς Παναγιᾶς” μ’ ἀκραῖα ἐξωελληνικὰ ὅρια τὴ Βενετιὰ καὶ τὶς Παραδουνάβιες Ἡγεμονίες, γεφυρώνει Πόλη, Κρήτη, Ἑπτάνησα, Ἄθω, Μοριὰ καὶ Ἤπειρο, φωτίζοντας ἰδιόμορφα τὸ Νεοελληνικό μας κόσμο». (Διον. Ρώμα «Τὸ ρεμπελιὸ τῶν ποπολάρων», Βιβλ. τῆς “Ἑστίας”, Ἀθῆναι, 1979, σελ. 11-14). Ὁ Ρώμας στὰ χρώματα ποὺ φωτίζουν τὸ Γένος στὴν πορεία Του πρῶτο βάζει τὸ Ὀρθόδοξο! Σημειώνει: «Δὲν πρέπει νὰ ξεχνᾶμε πὼς ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία στάθηκε αἰῶνες ὁλόκληρους ἡ πραγματικὴ “Πατρίδα” τῆς Ρωμιοσύνης».(Αὐτ. σελ. 13).
.           Ὁ Λευκάδιος ἰδιοφυὴς ἱστοριοδίφης Σπυρίδων Ζαμπέλιος ἔγραψε γιὰ τὴν ἐπιβίωση τοῦ Ἑλληνισμοῦ ὑπὸ ξένη καὶ αὐταρχικὴ ἐξουσία: «Ἡ Ἑλλὰς ἐν ψαλμωδίαις καὶ δοξολογίαις ἐκ τῶν βυζαντινῶν ἐρειπίων ἀνηγέρθη! Εὐηγγελίσθη τὴν ἡμέραν τοῦ Εὐαγγελισμοῦ, ἀλαλαζούσης αὐτῆς τῆς Χριστιανωσύνης!…Ἡ Ἑλληνικὴ ἐθνικότης ἀνέζησεν ἐν τῷ σημείῳ τοῦ Σταυροῦ!» (Σπυρίδωνος Ζαμπελίου «Ἄσματα Δημοτικά τῆς Ἑλλάδος», Τυπογρ. ΕΡΜΗΣ, Κέρκυρα, 1852, σελ. 585-586).
.           Καὶ ὁ ἐπίσης ἰδιοφυὴς Ἀθηναῖος, Γαλαξειδιώτικης καταγωγῆς, ἱστοριοδίφης Κωνσταντῖνος Σάθας περιέγραψε ὡς ἀκολούθως τὶς περιπέτειες τοῦ Ἑλληνισμοῦ: «Ἐὰν Ἔθνος ἐν τῷ κόσμῳ δύναται νὰ σεμνύνηται διὰ τὸ εὐγενές τῆς καταγωγῆς του, ἀναντιρρήτως τοῦτο εἶνε τὸ Ἑλληνικόν. Ἡ περιβάλλουσα ταύτην αἴγλη ἐξηγοράσθη διὰ σειρᾶς μαρτυρίων καὶ τὸ δίπλωμα τῆς τοιαύτης εὐγενείας εἶναι γεγραμμένον μὲ αἷμα. Φοβεραὶ κατὰ τῆς κεφαλῆς του ἐνέσκηψαν λαίλαπες, ἄγρια καὶ ἀπειλητικὰ ἐκυλίσθησαν κύματα, καὶ ὁ μαρτυρικὸς οὗτος λαὸς ἐδιώχθη, ἐδούλευσε, κατώκησεν ἐντὸς ἐρειπίων, ἐκολύμβησεν ἐντὸς αἱμάτων, ἀλλ’ ὁ ὑπὸ τὰ ζοφερὰ ἐκεῖνα νέφη στιγμιαίως κρυβεὶς ἥλιος τοῦ Ἑλληνισμοῦ δὲν ἐβράδυνε νὰ ἀνατείλη καὶ διασκεδάση τὴν ἐπικρεμασθεῖσαν ἀχλύν, ἡ δὲ μυστηριώδης ἀπορροφητικὴ αὐτοῦ δύναμις νὰ ἐξελληνίση πᾶν τὸ ξενικόν… Συνάμα δὲ ἑτέρα τάξις πατριωτῶν πρὸς τὸν οὐρανὸν τὴν διάνοιαν ἐπαίρουσα… (Οὗτοι) ἐλάμβανον τὸν σταυρὸν ἐπὶ τῶν ὤμων καὶ μετὰ χαρᾶς ἀνεκφράστου προσέφερον τὸν τράχηλον εἰς τὴν μάχαιραν τῶν δημίων». (Κων. Σάθα «Τουρκοκρατούμενη Ἑλλάς», Ἔκδ. τέκ. Ἁνδ. Κορομηλᾶ, Ἀθήνησι, 1869, σελ. α-β).
.           Ὁ διεθνοῦς φήμης Ἄγγλος ἱστορικὸς καὶ μεσαιωνοδίφης Στῆβεν Ράνσιμαν σημειώνει γιὰ τὴν ἐπιβίωση τοῦ Ἑλληνισμοῦ κατὰ τὴν Τουρκοκρατία: «Ὁ Ἑλληνισμὸς ἐπέζησε γαλουχούμενος ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία, ἐπειδὴ οἱ Ἕλληνες δὲν ἔπαψαν ποτὲ νὰ ἐλπίζουν καὶ νὰ κάνουν σχέδια γιὰ τὴν ἡμέρα ποὺ θὰ ἀνακτοῦσαν τὴν ἐλευθερία τους». (Στ. Ράνσιμαν «Ἡ Μεγάλη Ἐκκλησία ἐν αἰχμαλωσίᾳ», Α΄Τόμος, Ἔκδ. Μπεργαδῆ, Ἀθήνα, 1979, σ. 83)
.           λοι ο βαθες, ντιμοι κα χωρς δεολογικς λλες προκαταλήψεις πιστήμονες στορικο ναγνωρίζουν τι ρθόδοξη κκλησία ταν κιβωτς το θνους, πο τ διέσωσε κατ τν π αἰῶνες δουλεία του κα τ δήγησε στν λευθερία. Ἤδη ἀναφέρθηκε ἡ διαπίστωση τοῦ Ζακυθηνοῦ, ὅτι οἱ Μάρτυρες καὶ οἱ Νεομάρτυρες ἦσαν οἱ τονωτικὲς ἐνέσεις γιὰ τὴν μὲ τόσα βάσανα πορεία τῶν Ἑλλήνων. Τὴν προσφορὰ τῶν Νεομαρτύρων περιγράφει πολὺ ἐκφραστικὰ ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης. Χαρακτηρίζει θαῦμα τὴν θυσία τόσων ἀθλητῶν τῆς πίστεως ὑπὸ σκληρὸ ζυγὸ καὶ ὅταν φαίνονταν ὅλα χαμένα: Ὅταν ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ εἶχε ἐκλείψει, ἡ πίστη ἀσθενήσει, ἡ ἐλπίδα λιγοστέψει, ἡ κακία περισσεύσει, ἡ ἀνομία πληθυνθεῖ, ἡ ἀγάπη ψυγεῖ. Καὶ προσθέτει ὁ Ἅγιος: «Κατὰ ἀλήθειαν τοῦτο εἶναι ἕνα θαῦμα παρόμοιον ὡσὰν νὰ βλέπη τις εἰς τὴν καρδίαν τοῦ χειμῶνος ἐαρινὰ ἄνθη καὶ τριαντάφυλλα. Μέσα εἰς τὴν βαθυτάτην νύκτα, ἡμέραν καὶ ἥλιον. Μέσα εἰς τὸ ψηλαφητὸν σκότος, φῶτα λαμπρότατα. Ἐν τῷ καιρῷ τῆς αἰχμαλωσίας ἐλευθερίαν καὶ ἐν τῷ καιρῷ τῆς τωρινῆς ἀσθενείας ὑπερφυσικὴν δύναμιν…». (Ἁγίου Νικοδήμου Ἁγιορείτου «Νέον Μαρτυρολόγιον», Ἔκδ. ΑΣΤΗΡ, Ἀλ. & Ε. Παπαδημητρίου, Ἔκδ. 3η, Ἀθῆναι, 1961, σελ. 9-10).

Η ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

.           Ὡς πρὸς τὸ γεγονὸς τῆς Μικρασιατικῆς Καταστροφῆς ὀφείλω πρῶτον νὰ σημειώσω ὅτι ὁ Μικρασιατικὸς Ἑλληνισμὸς ἔζησε ὑπὸ τὴ σκληρότατη δουλεία τῶν Ὀσμανλήδων ἀπὸ τὸ 1302 ἕως τὴ συνθήκη τοῦ Μούδρου (1918), δηλαδὴ γιὰ 616 χρόνια. Ὁ Σπύρος Βρυώνης θεωρεῖ ὅτι ἡ αἰχμαλωσία τῶν Ἑλλήνων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας κράτησε ἐννέα αἰῶνες, ἀπὸ τὴ Μάχη τοῦ Μαντζικὲρτ (1071) ἕως τὸ 1918. Μάλιστα στὸ βιβλίο του «Ἡ παρακμὴ τοῦ μεσαιωνικοῦ Ἑλληνισμοῦ στὴ Μικρὰ Ἀσία καὶ ἡ διαδικασία ἐξισλαμισμοῦ ἀπὸ τὸν 11ο ἕως τὸν 15ο αἰώνα» ἀποδεικνύει ὅτι ἡ ὑπὸ τοὺς Ὀσμανλῆδες αἰχμαλωσία τῶν Ἑλλήνων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἀπὸ τὸν 11ο ἕως τὸν 15ο αἰώνα ἦταν πολὺ σκληρότερη ἀπὸ αὐτὴν μετὰ τὴν Ἅλωση τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἕως τὴν κατάκτηση τῆς ἐξουσίας ἀπὸ τοὺς Νεοτούρκους καὶ τὴν ἔναρξη τῆς Γενοκτονίας σὲ βάρος τῶν Ἑλλήνων καὶ τῶν ἄλλων Χριστιανῶν τῆς Ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας. Τὸ θαῦμα τῆς ἐπιβίωσης τοῦ Ἑλληνισμοῦ στὴ Μικρὰ Ἀσία εἶναι μεγαλειῶδες, μὲ ἐπικὴ ἔκταση καὶ στηρίχθηκε στὴν Πίστη Του καὶ τὸ πολὺ αἷμα ποὺ χύθηκε ἀπὸ τοὺς Νεομάρτυρες.
.           Γιὰ τὴν ἔναρξη τῆς Γενοκτονίας τῶν Ἑλλήνων ἀπὸ τὸν Ὀθωμανὸ καὶ Νεότουρκο Δυνάστη ὑπάρχουν διάφορες χρονολογίες. Ὁρισμένοι ὑποστηρίζουν ὅτι ἄρχισε μὲ τὴν πραξικοπηματικὴ ἀνάληψη τῆς ἐξουσίας ἀπὸ τοὺς Νεοτούρκους τὸ 1909. (Βλ. σχ. John Freely “Istanbul – The imperial city”, Penguin Books, London, 1998, p. 288-289). Πράγματι ἀπὸ τότε ἀρχίζει νὰ σχεδιάζεται καὶ νὰ ὑλοποιεῖται τὸ σχέδιο γιὰ «μονοεθνικὸ τουρκικὸ κράτος», σὲ ἀντικατάσταση τῆς πολυεθνικῆς ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας. Ἀπὸ τότε πολλὰ μέτρα ποὺ ἀναγγέλθηκαν πρὸς ὄφελος δῆθεν τῆς ἰσότητας τῶν ὑπηκόων τοῦ κράτους στὴν οὐσία ἦσαν μέτρα καταπίεσης σὲ βάρος τῶν Ἑλλήνων καὶ τῶν ἄλλων χριστιανικῶν ἐθνοτήτων. Τέτοια ἦσαν ἡ ὑποχρεωτικὴ στράτευση, ἡ ἄρση τῶν ὅποιων προνομίων καὶ ὁ ἐμπορικὸς ἀποκλεισμός.
.           Ἄλλοι θεωροῦν ὡς ἡμέρα ἔναρξης τῆς Γενοκτονίας τὴν 25η Ἰανουαρίου 1913, κατὰ τὴν ὁποία οἱ Τσέτες μπῆκαν στὸ χωριὸ τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης Οἰκονόμειο καὶ ἔσφαξαν ὅλους τοὺς κατοίκους του, μὲ πρώτους τοὺς ἱερεῖς τους. Ἡ σφαγὴ τοῦ Οἰκονομείου εἶναι ἡ πρώτη καταγεγραμμένη ἔκφανση τῆς Γενοκτονίας τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἀνατολῆς.
.           Πολλοὶ ἱστορικοὶ θεωροῦν ὡς ἡμερομηνία ἔναρξης τῆς Γενοκτονίας τὴν 12η Ἰανουαρίου 1914, ὅταν ὁ Ἱεροεθνομάρτυς Χρυσόστομος, Μητροπολίτης Σμύρνης, μὲ ἐπίσημο γράμμα του πρὸς τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο καταγγέλλει τὴν ἔναρξη τῶν σφαγῶν στὴν Ἰωνία. Γράφει στὴν ἐπιστολή του:
.           «Θεωρῶ καθῆκον νὰ γνωρίσω, ὅτι συστηματικὸς διωγμὸς ἤρχισεν ἀσκούμενος κατὰ τῶν κατοικούντων τὰ παράλια τῆς Μ. Ἀσίας πληθυσμῶν, αἱ ἐκδηλώσεις τοῦ ὁποίου ρίπτουσιν εἰς ἀπόγνωσιν τοὺς περίφοβους Χριστιανούς». (Τὸ Ἀρχεῖον τοῦ Ἐθνομάρτυρος Σμύρνης Χρυσοστόμου, ΜΙΕΤ, Τόμος Β΄, 45-46).
.           Γράφω αὐτὰ γιὰ τὴν ἔναρξη τῆς Γενοκτονίας γιὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἀλήθεια, ὅτι Καταστροφ το 1922 δν ταν να γεγονς μίας χρονικς στιγμς πόρροια τς εσβολς τν λλήνων στ Μικρ σία. ταν ποτέλεσμα μίας πολυετος κα λυσσώδους πίθεσης κα συστηματικς Γενοκτονίας τν Νεοτούρκων κα τν Κεμαλιστν σ βάρος το λληνισμο τς Μικρς σίας κα τς νατολικς Θράκης. Ἦταν ἐπίσης ἀποτέλεσμα τῆς πετυχημένης στὴν ἀρχὴ ἀλλὰ καί τῆς, λόγῳ τῆς ἀλλαγῆς στάσης τῶν ἰσχυρῶν τῆς Γῆς ἔναντι τοῦ Δικαίου καὶ τῶν λαθῶν τῆς κυβέρνησης τῆς Ἑλλάδος, καταστροφικῆς τελικὰ ἐπιχείρησης ἀπελευθέρωσης καὶ διαφυλάξεως τῶν Ἑλλήνων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Ὅταν οἱ Νεότουρκοι καὶ ὁ Κεμὰλ ἀναρριχήθηκαν στὴν ἐξουσία, εἶχαν προδιαγράψει τὸ μέλλον τῶν ὑποδούλων Ἑλλήνων. Θὰ τοὺς ἐξόντωναν. Αὐτὸ ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα τῆς ἐποχῆς καὶ ἀπὸ τὴν τύχη ποὺ εἶχαν οἱ ἀπομείναντες μὲ τὴ Συνθήκη τῆς Λοζάνης Ἕλληνες στὴν Κωνσταντινούπολη, καὶ στὰ νησιὰ Ἴμβρο καὶ Τένεδο.

Η ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΩΣ ΠΗΓΗ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ

.           Τὸ τρίτο σημεῖο ἀφορᾶ στοὺς σημερινοὺς Ἕλληνες: Ἡ Μικρασιατικὴ καταστροφὴ ὡς πηγὴ Παιδείας στὴν ἐποχή μας. Γιὰ τοὺς Ἕλληνες διαχρονικὰ ὁ ὅρος Παιδεία σημαίνει κυρίως ἀνατροφή, διδασκαλία τῆς ἀρετῆς, κατὰ τὸν ὁρισμὸ τοῦ Πλάτωνα: «Παιδείαν δὴ λέγω τὴν παραγιγνομένην πρῶτον παισὶν ἀρετήν». (Νόμοι 653C). Αὐτὴν τὴν ἀρετὴ μᾶς δίδαξε τόσο τὸ ἴδιο τὸ γεγονὸς τῆς Καταστροφῆς, ὅσο καὶ ὅσα μᾶς δίδαξαν μὲ τὸ ἔργο καὶ τὸ λόγο τους ὅσοι Ἕλληνες διέφυγαν τῆς Γενοκτονίας καὶ ἦρθαν κατεστραμμένοι στὴν ἐλεύθερη Ἑλλάδα.
.           Ἡ Καταστροφὴ εἶναι ἀπόρροια τῆς ἐπικράτησης στὶς ἀποφάσεις τῶν Μεγάλων Δυνάμεων τοῦ, κατὰ τὴ στυγνὴ καὶ στενὴ ἀντίληψή τους, δικοῦ τους συμφέροντος ἐπὶ τοῦ Δικαίου. Ἐνῶ στὴν ἀρχὴ παρότρυναν τὴν Ἑλληνικὴ Κυβέρνηση καὶ συνέπλευσαν μαζί της γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση μέρους τῆς Ἰωνίας μὲ τὴ Συνθήκη τῶν Σεβρῶν, τελικὰ ἐπέλεξαν μία ἰσχυρὴ καὶ μεγάλη σὲ ἔκταση μουσουλμανικὴ Τουρκία παρὰ μία μεγάλη καὶ ἰσχυρὴ χριστιανικὴ Ὀρθόδοξη Ἑλλάδα. Βέβαια ἦταν καὶ ἡ ἐνδημοῦσα στὸν Ἑλληνισμὸ ἐθνοκτόνα ψυχικὴ ἀσθένεια τῆς διχόνοιας. Γράφει ὁ Χρ. Ἐμ. Ἀγγελομάτης: «Τὸ Ἔθνος εἶχε βαθείαν τὴν πίστιν εἰς τὴν ψυχήν του, ὅτι ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς δὲν ἡττήθη εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν. Ὅτι ὑπῆρξε τὸ ἐξιλαστήριον θύμα τῆς διαμάχης τῶν μεγάλων χριστιανικῶν δυνάμεων καὶ τῆς ἀδελφοκτόνου διχονοίας». (Χρ. Ἐμ. Ἀγγελομάτη «Χρονικὸν Μεγάλης Τραγωδίας», Βιβλιοπ. Τῆς «Ἑστίας», Ἔκδ. 2α,1971, σελ. 8).
.           Ἡ Καταστροφή, ὅπως σημειώνει ὁ Χρ. Ἀγγελομάτης, ἀποτέλεσμα τῆς διχόνοιας καὶ τοῦ ἀπύθμενου μίσους ποὺ καλλιεργήθηκε τότε μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων καὶ προκάλεσε τὸν ἐθνικὸ διχασμό. Εἶναι λυπηρὸ ὅτι σ’ αὐτὸν τὸν διχασμὸ συνέβαλε καὶ ἡ ποιμαίνουσα Ἐκκλησία. Ἡ διχόνοια εἶναι ἐλάττωμα τῶν Ἑλλήνων ἀπὸ τὰ ἀρχαῖα χρόνια ἕως καὶ τὶς ἡμέρες μας. Νὰ θυμηθοῦμε τὸν Πελοποννησιακὸ Πόλεμο, τοὺς ἀνταγωνισμοὺς τῶν αὐτοκρατόρων στὴ Ρωμέϊκη (Βυζαντινὴ) Αὐτοκρατορία, τὰ Κόμματα – Ρωσικό, Γαλλικό, Ἀγγλικὸ – μετὰ τὴν ἀπελευθέρωση στὴ μικρὴ Ἐλεύθερη Ἑλλάδα, τὴ δολοφονία τοῦ Καποδίστρια, τὴν καταδίκη καὶ φυλάκιση τοῦ Κολοκοτρώνη, τοὺς Βασιλικοὺς μὲ τοὺς Βενιζελικούς, τοὺς κομμουνιστὲς μὲ τοὺς ὑπόλοιπους Ἕλληνες, τὰ πράσινα καὶ γαλάζια καφενεῖα, καί, πρόσφατα, τοὺς «μνημονιακοὺς» καὶ τοὺς «ἀντιμνημονιακούς»…
.           «Ἡ διχόνοια, ποὺ βαστάει ἕνα σκῆπτρο ἡ δολερὴ καθενὸς χαμογελάει πάρ’ το λέγοντας καὶ σὺ» (Στίχ. 144) γράφει στὸν Ἐθνικό μας Ὕμνο εἰς τὴν Ἐλευθερίαν ὁ ἐθνικός μας ποιητὴς Διονύσιος Σολωμός. Καὶ μᾶς συμβουλεύει: «Κειό τὸ σκῆπτρο ποὺ σᾶς δείχνει ἔχει ἀλήθεια ὡραία θωριά. Μὴν τὸ πιάστε, γιατί ρίχνει εἰσὲ δάκρυα θλιβερὰ» (Στίχ. 145). Ἐμεῖς ἀκόμη τὸ πιάνουμε καὶ τὸ σφιχταγκαλιάζουμε, χύνοντας πράγματι πολλὰ δάκρυα πικρά…Μοιάζουμε μὲ τοὺς ἐξαρτημένους ἀπὸ τὰ ναρκωτικά… Ὡς Παιδεία πρῶτον λοιπὸν νὰ διδαχθοῦμε νὰ ρίξουμε τὸν ἐγωισμό μας, νὰ ταπεινωθοῦμε, νὰ ἀναγνωρίσουμε τὰ σφάλματά μας καὶ νὰ ἀκούσουμε τὴ φωνὴ τοῦ ἐθνικοῦ μας ποιητῆ: «Στὸ αἷμα αὐτό, ποὺ δὲν πονεῖτε γιὰ Πατρίδα, γιὰ Θρησκειά, σᾶς ὁρκίζω ἀγκαλιασθῆτε σὰν ἀδέλφια γκαρδιακά». (Στίχ. 149).
.           Ἡ κρίση ποὺ διερχόμαστε θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς ἔχει διδάξει καὶ νὰ ἔχουμε διορθώσει πολλὰ κακῶς κείμενα στὴ χώρα μας. Πρῶτα τους ἑαυτούς μας. Εἶναι λυπηρὸ γιὰ τὸ μέλλον τοῦ Ἔθνους ὅτι πολὺ λίγο ἔχουμε βελτιωθεῖ ὡς χαρακτῆρες. Ἀντιστεκόμαστε γιὰ νὰ μείνουμε ἴδιοι. Δὲν ἀναφέρομαι στὴν οἰκονομικὴ ἀφαίμαξη ποὺ ὑφιστάμεθα ὡς Ἕλληνες, ἀλλὰ κυρίως στὴν ἠθικὴ καὶ πνευματική μας κατάπτωση. Ἡ δημαγωγία τῶν πολιτικῶν ἀνταγωνίζεται τὴν ἀνευθυνότητα τῶν πολιτῶν.
.           Ὡς πρὸς τὸ τί μᾶς δίδαξαν οἱ Μικρασιάτες. Πρῶτα τὴν Πίστη. Μέσα σὲ μύρια βάσανα ποτὲ δὲν ἀπομακρύνθηκαν ἀπὸ τὴν Πίστη τους, ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία. Ἡ ἐνορία ἦταν τὸ κέντρο τῆς ζωῆς ὅλων. «Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία δὲν ὑπῆρξε μόνον ὁ φορέας τῆς θρησκευτικῆς καθοδήγησης, ἀλλὰ παρεῖχε φιλανθρωπικές, διοικητικὲς καὶ ἐκπαιδευτικὲς ὑπηρεσίες στὸ ποίμνιό της». (Στ. Ἀνεστίδη «Τὸ Οἰκ. Πατριαρχεῖο ὑπὸ Ὀθωμανικὴ κυριαρχία, 1453-1923», Κυρ. Ἐλευθεροτυπίας «Ἱστορία Μικρᾶς Ἀσίας – Ὀθωμανικὴ κυριαρχία», 4ος Τόμος, σελ. 79).
.           Εἶναι πολὺ συγκινητικὸ ὅσο καὶ διδακτικὸ τὸ ὅτι κατὰ τὴν Καταστροφὴ στὰ ἐλάχιστα ποὺ οἱ Ἕλληνες πρόσφυγες ἔβαλαν στὸν ντορβά τους ἦσαν οἱ ἱερὲς εἰκόνες. Ἡ Πίστη τοὺς ὁδηγοῦσε στὴν Ἐλπίδα. Παρὰ τὰ βάσανα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ὑπέφεραν ἐπὶ αἰῶνες, ποτὲ δὲν ἔχασαν τὴν ἐλπίδα τους καὶ τὴν αἰσιοδοξία τους γιὰ ἕνα καλύτερο αὔριο. Δὲν καταθλίβονταν καὶ δὲν διανοοῦνταν αὐτοκτονίες ἢ ἄλλες αὐτοκαταστροφικὲς ἐνέργειες.
.           Τὸ δεύτερο δίδαγμα εἶναι ὅτι σωθήκαμε ὡς Ἑλληνισμὸς μὲ τὴν ἀνάπτυξη τῆς ἐκπαίδευσης καὶ τὴ διατήρηση τῆς γλώσσας. Μαζὶ μὲ τὴν Πίστη καὶ τὴν Ἐλπίδα ἡ γλώσσα καὶ τὰ ἑλληνικὰ σχολεῖα συντήρησαν τὴν ἐθνικὴ συνείδηση καὶ διατήρησαν τὴν αὐτοσυνειδησία τῶν Ἑλλήνων στὶς ὑποδουλωμένες περιοχὲς στοὺς Τούρκους. Ἡρωίδες οἱ ἐκεῖ δασκάλες, ὅπως ἡ γιαγιά μου Βασιλεία καὶ ἥρωες οἱ δάσκαλοι, ὅπως ὁ παππούς μου, ὁ παπα-Γιώργης. Ἦσαν αὐτὲς καὶ αὐτοὶ ποὺ μπόρεσαν νὰ σταθοῦν ἀντιμέτωποι στὶς ὠμότητες τῆς ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας. Εἰδικότερα γιὰ τὶς δασκάλες νὰ σημειώσουμε αὐτὸ ποὺ γράφει ἡ Ἄννα Μπαλή: «Μὴ φανταστεῖ κανεὶς τὶς γυναῖκες σὰν γυναῖκες κάποιας σεβαστῆς ἡλικίας, στεγνὲς καὶ στριφνές! Ἢ χειραφετημένες φεμινίστριες, ἢ ἀκόμα κατὰ τύχη δασκάλες σημερινῆς δημοσιοϋπαλληλικῆς ὠχαδερφικῆς νοοτροπίας!!! Ὄχι βέβαια! Οἱ πιὸ πολλὲς κοριτσόπουλα 16 – 18 ἐτῶν ποὺ μόλις τελείωναν τὸ Παρθεναγωγεῖο ξεκινοῦσαν τὴν ἀποστολὴ διδασκαλείας…». (Ἄννας Μπαλλῆ «Κάποιες δασκάλες κάποτε… (Μαρτυρίες)», Ἔκδ. Πελασγός, Ἀθήνα, 1994, σελ. 9). Ἡ γλῶσσα καὶ ἡ ἱστορία, αὐτὰ τὰ δύο ζωτικὰ μέσα γιὰ τὴν ἐπιβίωση τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τὰ τελευταῖα χρόνια κακοποιοῦνται καὶ χρειάζεται ἡ συνδρομὴ τῆς οἰκογένειας καὶ βεβαίως τῆς Ἐκκλησίας γιὰ νὰ διασωθοῦν.
.          Τὸ ἐκπληκτικὸ εἶναι πὼς στὶς ἀρχὲς τοῦ 20οῦ αἰώνα στὴ Μικρὰ Ἀσία τίποτε δὲ θύμιζε ὅτι στὸ μισὸ 15ο καὶ στὸν 16ο αἰώνα, δηλαδὴ γιὰ 150 χρόνια μετὰ τὴν Ἅλωση, δὲν ὑπῆρχαν καθόλου σχολεῖα! Κατὰ τὰ χρόνια αὐτὰ «μόλις ἴχνη Σχολῶν καὶ λογίων τινῶν ἀνδρῶν τῇδε κακεῖσε τῶν Ἐπαρχιῶν ἀπαντῶμεν διὰ τὴν ἱστορικῶν μαρτυριῶν ἔλλειψιν. Ἀλλὰ καὶ τὰ ἑκασταχοῦ παιδευτήρια ἦσαν μικρὰ καὶ ταπεινά, ἐν μὲν ταῖς μεγαλοπόλεσι παρὰ ταῖς Ἐπισκοπαῖς, ἐν δὲ ταῖς μικραῖς παρὰ τοῖς ναοῖς, Ἐσθ’ ὅτε καὶ παρὰ ταῖς παρακειμέναις Μοναῖς, καὶ ταῦτα ὑπὸ ἱερέων ἢ μοναχῶν διευθυνόμενα, χρωμένων ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ταῖς ἐκκλησιαστικαῖς βίβλοις». (Ματθαίου Παρανίκα, Σχεδίασμα περὶ τῆς ἐν τῷ Ἑλληνικῷ Ἔθνει καταστάσεως τῶν γραμμάτων ἀπὸ Ἁλώσεως Κωνσταντινουπόλεως (1453) μέχρι τῶν ἀρχῶν τῆς ἐνεστώσης (ΙΘ΄.) ἑκατονταετηρίδος». (Ἐν Κωνσταντινουπόλει, Τυπογρ. Α. Κορομηλᾶ, 1867, Ἀνατ. Διονυσίου Νότη Καραβία, Ἀθήνα, MCMXCII, σελ. 40).
.           Στοὺς 18ο, 19ο καὶ ἀρχὲς 20οῦ αἰῶνες ἀναδείχθηκαν μείζονες Διδάχοι τοῦ Γένους, στοὺς ὁποίους οἱ περισσότεροι ἦσαν κληρικοί. Ἀπὸ τὸ μηδὲν καὶ μετὰ ἀπὸ 450 χρόνια ἀπάνθρωπης σκλαβιᾶς τὸ 1904 στὴν Τουρκία ὑπῆρχαν 2682 ἑλληνικὰ σχολεῖα, στὰ ὁποῖα φοιτοῦσαν 97.858 μαθητὲς καὶ 51.741 μαθήτριες. (Ἀπὸ τὸ Ἡμερολόγιο Βρεττοῦ ἔτους 1907, σελ. 326). Τὸ θαυμαστὸ ἦταν πὼς στὴ Μικρὰ Ἀσία καὶ στὶς ἄλλες ὑπόδουλες περιοχὲς στοὺς Ὀθωμανοὺς πολὺ ἐνωρὶς καὶ πάντως πολὺ ἐνωρίτερα ἀπὸ τὴν Ἐλεύθερη Ἑλλάδα ἱδρύθηκαν Παρθεναγωγεῖα πρὸς ἐκπαίδευση τῶν κοριτσιῶν. Στὰ Γιάννενα ὁ ἡγούμενος Ἐπιφάνιος (1688-1742) ἄνοιξε τὴν πρώτη συστηματικὴ σχολὴ καὶ προέβλεψε δάσκαλο, γιὰ νὰ διδάσκει γράμματα ἑλληνικὰ καὶ σὲ κοράσια. Γύρω στὰ 1815 καὶ ἕως τὸ 1821 ἡ Εὐανθία Καΐρη «ἐξήσκει τὸ διδασκαλικὸν ἐπάγγελμα εἰς κοράσια τῶν Κυδωνιῶν» (Δ. Σ. Μπαλάνου «Ἡμερολόγιον Μεγάλης Ἑλλάδος» ἔτους 1927, σελ. 376). Σημειώνεται ὅτι στὴν Ἀθήνα τὸ πρῶτο Παρθεναγωγεῖο ἱδρύθηκε τὸ 1831 ἀπὸ τὸ ζεῦγος Χίλλ.
.           Συμπερασματικά, τὰ ὅσα ἀντλοῦμε ἀπὸ τοὺς Μικρασιάτες καὶ τὴ Μικρασιατικὴ Καταστροφὴ μᾶς ἐφοδιάζουν μὲ τὰ ζώπυρα ἐκεῖνα στοιχεῖα τῆς Παιδείας, μὲ τὴν ὁποία ὀφείλουμε νὰ πορευθοῦμε γιὰ νὰ ἐπιζήσουμε ὡς Ἔθνος.
.           Πιὸ συγκεκριμένα, τὸ θαῦμα τῶν ὑποδούλων Ἑλλήνων στὴ Μικρὰ Ἀσία ἐπετελέσθη βεβαίως λόγῳ τῆς ἀκραδάντου Πίστεως καὶ τῆς ἰσχυρότατης Ἐλπίδας ποὺ διέθεταν, ἀλλὰ καὶ χάρη στὰ ἐξαιρετικὰ προσόντα καὶ στὴν ἀνάπτυξη καὶ ἀνάδειξη τῶν ἱκανοτήτων καὶ τῶν ἀρετῶν τους, ὅπως ἦταν ἡ δημιουργικότητα, ἡ ἐπιμονή, ἡ ὑπομονή, ἡ μεθοδικότητα, ἡ ἐργατικότητα καὶ τὸ πνεῦμα τῆς οἰκονομίας. Αὐτὰ τὰ λέγω ἀπὸ προσωπικὰ βιώματα. Μοῦ τὰ ἔμαθε ἡ σοφὴ Μικρασιάτισσα γιαγιά μου καὶ ἡ γλυκύτατη μητέρα μου. Μ συμβούλευσαν μ τ λόγια κα τ παράδειγμά τους ποτ ν μ χρωστάω, πάντα ν ζ λιτ κα ν μν πλώνομαι σ δαπάνες μεγαλύτερες τν σόδων μου, πάντα, σα κα ν εσπράττω, κάτι νὰ βάζω στὴν ἄκρη γιὰ τὴν ὥρα τῆς ἀνάγκης, καὶ ἂν στὴν ἀνάγκη χρειαστεῖ νὰ δανειστῶ, πρῶτα νὰ πληρώνω τὸ δάνειο καὶ νὰ ζῶ μὲ τὰ ὑπόλοιπα. Ἐπίσης νὰ ἐργάζομαι ἔτσι ὥστε νὰ αἰσθάνονται οἱ ἐργοδότες ἢ οἱ πελάτες ὅτι ἄξια μοῦ δίνουν ἀπὸ τὰ χρήματά τους.
.           Σήμερα ἂν ζοῦσαν οἱ Μικρασιάτες πρόγονοί μας, θὰ χαμογελοῦσαν μὲ τὰ παράπονά μας γιὰ τὴν κρίση ποὺ βιώνουμε καὶ πού, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι τόσο οἰκονομική, ὅσο ἠθικὴ καὶ πνευματική. Ἐκεῖνοι χάσανε τὸ βιός τους ὁλοκληρωτικά, χάσανε τὰ πάντα καὶ ξεκίνησαν ἀπὸ τὸ μηδὲν σὲ ἕνα ἀφιλόξενο περιβάλλον. Καὶ ὄχι μόνο ἐπέζησαν, ἀλλὰ ἀναπτύχθηκαν καὶ συντέλεσαν στὴν ἀνάπτυξη τῶν γραμμάτων, τῶν τεχνῶν, τῆς οἰκονομίας τῆς Ἑλλάδος. Θυμᾶμαι τὸν Μακαριστὸ Ἀρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο, ποὺ εἶχε πεῖ ὅτι στὴν ἐποχή μας κινδυνεύουμε νὰ πάθουμε τὴ χειρότερη καταστροφὴ ἀπὸ τὶς δύο προηγούμενες. Αὐτὸ γιατί στὴν Ἅλωση τῆς Κωνσταντινούπολης, χάσαμε τὴν ἐλευθερία μας, ἀλλὰ διατηρήσαμε τὴν ταυτότητά μας, τὸ βιός μας. Στὴ δεύτερη καταστροφή, τὸ 1922, χάσαμε τὴ γῆ καὶ τὸ βιός μας, ἀλλὰ διατηρήσαμε τὴν ταυτότητά μας. Τώρα κινδυνεύουμε νὰ ἔχουμε γῆ, ἀλλὰ νὰ μὴν ἔχουμε ταυτότητα καὶ νὰ καταντήσουμε μαριονέτες τῆς παγκοσμιοποίησης.
.           Σ’ αὐτὸ τὸ ζόφο ποὺ βρισκόμαστε ἔχουμε ὡς ἐφόδια τὰ ὅσα διδαχθήκαμε ἀπὸ τοὺς Μικρασιάτες καὶ τὶς Μικρασιάτισσες προγόνους μας. Διαχρονικὰ ἀποδεικνύεται πὼς ὅταν εἴμαστε στὰ δύσκολα, ὅταν δὲν φαίνεται ἀπὸ πουθενὰ φῶς, ὅταν κινδυνεύει ἡ ὕπαρξή μας, τότε θαυματουργικὰ κινητοποιοῦνται οἱ ἀρετές μας, ποὺ εἶναι σὲ λήθαργο. Καὶ τότε μεγαλουργοῦμε. Αὐτὸς εἶναι ὁ Ἑλληνισμός. Ὅλα ὅσα ζοῦμε σήμερα εἶναι ἕνας ἐφιάλτης. Θὰ περάσει. Μακάρι νὰ ἀνθήσει στὶς καρδιές μας ἡ ἀγάπη στὸν Χριστό, ὅπως τὴν εἶχαν οἱ Μικρασιάτες καὶ οἱ Μικρασιάτισσες, καὶ νὰ γίνουμε πάλι παράδειγμα πρὸς μίμηση γιὰ ὅλους τοὺς λαούς. Ἡ τεχνολογία ἀναπτύσσεται μὲ ἰλιγγιώδη ταχύτητα καὶ μεγάλος εἶναι ὁ πειρασμὸς νὰ αὐξηθεῖ στὸν ἄνθρωπο ὁ ἑωσφορικὸς ἐγωισμὸς καὶ ἡ ψευδαίσθηση τῆς «ἀπελευθέρωσής» του ἀπὸ τὸν Θεό, ποὺ γιὰ τὸν Ντοστογιέφσκι σημαίνει ἐξαφάνιση τοῦ ἐσχάτου ὁρίου τῆς ἀνθρώπινης κτηνωδίας. Μέσα σὲ αὐτὸν τὸν ἀθεϊστικό, ὑλιστικὸ καὶ ἡδονιστικὸ κόσμο, ὁ Ἑλληνισμός, εἶμαι βέβαιος, θὰ διδάξει πάλι ὅτι ὑπάρχει ἡ ἀθάνατη ψυχή, ποὺ δὲν νικιέται ἀπὸ τίποτε. Γιατί νικητὴς τῆς φύσης καὶ τῆς ὕλης εἶναι ὁ Σταυρωθεὶς γιὰ τὴ σωτηρία μας καὶ Ἀναστηθεὶς Κύριός μας, Ἰησοῦς Χριστός.-

 

Ἐνδεικτικὴ βιβλιογραφία

-Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο «Μαύρη Βίβλος Διωγμῶν καὶ Μαρτυρίων τοῦ ἐν Τουρκίᾳ Ἑλληνισμοῦ 1914-1918», Ἐν Κωνσταντινουπόλει. Ἐκ τοῦ Πατριαρχικοῦ Τυπογραφείου,1919, Ἀνατ. Ἔκδ. Ἀρσενίδη

-Freely John “Istanbul the imperial city”, Penguin, London, 1998.

-Mcgrath Alister «Τὸ λυκόφως τοῦ ἀθεϊσμοῦ», Ἔκδ. Οὐρανός, Ἀθήνα, 2008

-Nahum Henri “Juifs de Smyrne XIX –XX siecle”, Aubier Histoires, Paris, 1997.

– Ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου «Νέον Μαρτυρολόγιον», Ἀστήρ, Ἔκδ. τρίτη, Ἀθῆναι, 1961.

-Ἁγίου Χρυσοστόμου, Μητροπολίτη Σμύρνης « ΤΟ ΑΡΧΕΙΟΝ – Β´ Τόμος (1910-1914)», ΜΙΕΤ, Ἀθήνα 2000.

-Ἀγγελομάτη Χρ. τοῦ Ἐμ. «Χρονικὸν Μεγάλης Τραγωδίας- Τὸ Ἔπος τῆς Μικρᾶς Ἀσίας», Ἔκδ. «Ἑστίας», Β´ Ἔκδοσις, Ἀθῆναι, 1971.

-Βρυώνη Σπύρου «Ἡ παρακμὴ τοῦ Μεσαιωνικοῦ Ἑλληνισμοῦ στὴ Μικρὰ Ἀσία καὶ ἡ διαδικασία ἐξισλαμισμοῦ (11ος-15ος αἰώνας)», ΜΙΕΤ, Ἀθήνα, 1996.

-Δεσποτόπουλου Κων. «Ἱστορικά», Ἔκδ. Παπαζήση, Ἀθήνα, 2012

-Ζακυθηνοῦ Α. Διονυσίου «Μεταβυζαντινὰ καὶ Νέα Ἑλληνικά», Ἀθῆναι, 1978.

-Ζαμπέλη Γερασίμου «Ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Λευκάδος», Λευκάδα, 2003.

-Ζαμπέλιου Σπυρίδωνος «Ἄσματα Δημοτικά της Ἑλλάδος», Κέρκυρα, Ἑρμῆς, 1852.

-Ζαμπέλιου Σπυρίδωνος «Κρητικοὶ Γάμοι», Νεοελληνικὴ Βιβλιοθήκη Ἰδρ. Κώστα καὶ Ἑλένης Οὐράνη, Ἀθήνα, 1989.

-Μπαλλῆ Ἄννας «Κάποιες δασκάλες κάποτε…Μαρτυρίες». Ἔκδ. Πελασγός, Ἀθῆναι, 1994.

-Ξηραδάκη Κούλας «Ἀπὸ τὰ Ἀρχεῖα τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου – Παρθεναγωγεῖα καὶ δασκάλες ὑποδούλου Ἑλληνισμοῦ», Ἀθήνα, 1972.

-Παρανίκα Ματθαίου «Περὶ τῆς ἐν τῷ Ἑλληνικῶ Ἔθνει καταστάσεως τῶν Γραμμάτων ἀπὸ Ἁλώσεως Κωνσταντινουπόλεως (1453)μέχρι ἀρχῶν τῆς Ἐνεστώσης (ΙΘ´) Ἑκατονταετηρίδος», Ἐν Κωνσταντινουπόλει, Ἐκ τοῦ Τυπογραφείου Α. Κορομηλᾶ, 1867. Ἀνατ. Διονυσίου Νότη Καραβία, Ἀθήνα, ΜCMXCII.

-«Παιδεία καὶ Ἐθνικὴ Συνείδηση στὸν Ἑλληνικὸ Κόσμο ἀπὸ τὴν Ἅλωση μέχρι τὶς παραμονὲς τῆς Ἐπανάστασης τοῦ 1821». Πρακτικὰ Συνεδρίου, Ἐναλλακτικὲς Ἐκδόσεις – Μανιφέστο – Χριστιανική, Ἀθήνα, 2014.

-Ράνσιμαν Στῆβεν «Ἡ Μεγάλη Ἐκκλησία ἐν αἰχμαλωσίᾳ», Ἔκδ. Μπεργαδῆ, Ἀθήνα 1979.

-Ρώμα Διονυσίου «Τὸ Ρεμπελιὸ τῶν Ποπολάρων – Περίπλους (1570-1870)», 2η Ἔκδ., Ἑστία, 1979.

-Σάθα Κωνστατίνου «Τουρκοκρατουμένη Ἑλλάς», Ἔκδ. τέκν. Ἀνδρ. Κορομηλᾶ, Ἀθήνησι, 1869.

-Σολωμοῦ Διονυσίου «Ἅπαντα», Ἔκδ. Ἴκαρος, Ε΄ Ἔκδοση, 1986.

, , , , , ,

Σχολιάστε

ΟΙ «ΜΕΡΕΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗΣ ΣΤΗΝ ΙΩΝΙΑ (1914-1922)» ΣΤΗΝ ΣΠΑΡΤΗ

AFISSA 01

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

, ,

Σχολιάστε