Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Μητρ. Ναυπάκτου Ἱερόθεος

ΤΡΙΑΔΟΣ Η ΦΑΝΕΡΩΣΙΣ ΣΤΗΝ ΒΑΠΤΙΣΙ τοῦ ΧΡΙΣΤΟΥ

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο
τοῦ Μητροπ. Ναυπάκτου Ἱεροθέου
«Οἱ Δεσποτικὲς Ἑορτές»
-Εἰσοδικὸ στὸ Δωδεκάορτο
καὶ τὴν ὀρθόδοξη Χριστολογία–

σελ. 112-113,
ἐκδ. Ἱ. Μ. Γενεθλίου τῆς Θεοτόκου
(Πελαγίας), 2008

Ἠλ. στοιχειοθ. «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ»

.               Κατὰ τὴν βάπτιση τοῦ Χριστοῦ φανερώθηκε ἡ Ἁγία Τριάδα. Ἄλλωστε, ἕνας ἀπὸ τοὺς σκοποὺς τῆς θείας Ἐνανθρωπήσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς βαπτίσεως τοῦ Χριστοῦ ἦταν ἡ ἀποκάλυψη τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ, ὅτι ὁ Θεός, καίτοι ἔχει μία οὐσία καὶ φύση, ὅμως εἶναι τρισυπόστατος, Πατήρ, Υἱὸς καὶ Ἅγιον Πνεῦμα. Ἔτσι λοιπόν, ἀκούγεται ἡ φωνὴ τοῦ Πατρός, ποὺ μαρτυρεῖ καὶ ἐπιβεβαιώνει ὅτι ὁ εὑρισκόμενος στὸν Ἰορδάνη τὴν ὥρα ἐκείνη εἶναι ὁ Υἱός του, καθὼς ἐπίσης παρίσταται καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα «ὡσεὶ περιστερά», σὰν περιστέρι.
.               Ἡ ἴδια ἀποκάλυψη τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ καὶ ἡ ἴδια ἐπιβεβαίωση τοῦ Πατρὸς συνέβη καὶ λίγο πρὸ τοῦ πάθος τοῦ Χριστοῦ, κατὰ τὴν μεταμόρφωσή του, ποὺ ἔγινε στὸ Θαβώρ.[…]
.               Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἀναλύει θεολογικότατα καὶ θαυμάσια γιατί ἐμφανίζεται ὁ Τριαδικὸς Θεὸς τὴν στιγμὴ ἐκείνη. Διδάσκει ὅτι φανερώνεται ὁ Τριαδικὸς Θεὸς κατὰ τὴν δημιουργία καὶ τὴν ἀναδημιουργία τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ πλάση τοῦ ἀνθρώπου εἶναι κοινὴ ἐνέργεια τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ, ἀφοῦ «ὁ Πατήρ, δι᾽ Υἱοῦ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι» ποιεῖ τὰ πάντα. Ἄλλωστε στὴν Ἁγία Γραφὴ λέγεται ὅτι ὁ Τριαδικὸς Θεὸς ἀπεφάσισε τὴν δημιουργία τοῦ ἀνθρώπου: «ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ’ ὁμοίωσιν». Ὁ Πατὴρ ἔπλασε τὸν ἄνθρωπο κατ’ εἰκόνα τοῦ Λόγου καὶ ἐνεφύσησε τὴν ζωὴ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι. Καὶ ἐπειδὴ κοινὴ εἶναι ἡ ἐνέργεια τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ, γιὰ αὐτὸ ὁλόκληρη ἡ Ἁγία Τριάδα συμμετέσχε στὴν δημιουργία του. Ἔπρεπε, λοιπόν, νὰ φανερωθῆ ὁ Τριαδικὸς Θεὸς καὶ κατὰ τὴν ἀνάπλαση καὶ ἀναδημιουργία τοῦ ἀνθρώπου. Ἄλλωστε, μετὰ τὴν βάπτισή του ὁ Χριστὸς ἄρχισε ἐπισήμως τὸ ἔργο του γιὰ τὴν σωτηρία τοῦ ἀνθρωπίνου γένους.
.               Ἡ φανέρωση τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ κατὰ τὴν ἀνάπλαση τοῦ ἀνθρώπου δείχνει καὶ μία ἄλλη θεολογικὴ ἀλήθεια, ὅτι δηλαδὴ μόνον ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἐπίγειος μύστης καὶ προσκυνητὴς τῆς Ἁγίας Τριάδος, ἀλλὰ καὶ ὅτι εἶναι ὁ μόνος κατ’ εἰκόνα τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ δημιουργημένος. Ὅπως ἐπεξηγεῖ θεολογικὰ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, τὰ ζῶα δὲν ἔχουν νοῦ καὶ λόγο, ἀλλὰ μόνο πνεῦμα ζωτικό, τὸ ὁποῖο πνεῦμα δὲν ὑφίσταται καθεαυτό, πράγμα ποὺ σημαίνει ὅτι, ὅταν πεθαίνουν τὰ ζῶα, χάνεται καὶ τὸ πνεῦμα, δὲν παραμένει, ἀφοῦ δὲν ἔχει οὐσία, ἀλλὰ μόνο ἐνέργεια. Ἐπίσης οἱ ἄγγελοι καὶ ἀρχάγγελοι ἔχουν νοῦ καὶ λόγο, ἀλλὰ δὲν ἔχουν πνεῦμα ποὺ ζωοποιεῖ σῶμα, ἀφοῦ εἶναι ὑπὲρ αἴσθηση. Ὁ ἄνθρωπος ὅμως ἔχει νοῦ, λόγο καὶ πνεῦμα ποὺ ζωοποιεῖ συνημμένο σῶμα, γι᾽ αὐτὸ καὶ αὐτὸς μόνο εἶναι κατ’ εἰκόνα τῆς τρισυποστάτου θεότητος. Ἄλλωστε γιὰ αὐτὸν τὸν λόγο ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, προκειμένου νὰ σώση καὶ νὰ μεταμορφώση τὸν κόσμο, ἔγινε ἄνθρωπος καὶ ὄχι ἄγγελος, ἀφοῦ ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἡ περίληψη τῆς δημιουργίας. Ἔτσι, διὰ τοῦ θεουμένου ἀνθρώπου ἔχουμε καὶ τὴν μεταμόρφωση καὶ ἀλλαγὴ τῆς κτίσεως.

, , , , ,

Σχολιάστε

ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΜΙΑΣ ΑΛΛΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΣ

  • Εἶναι πειστικὸς ὁ λόγος τοῦ π. Θωμᾶ Βαμβίνη καὶ οὐσιαστικός καὶ ρεαλιστικός. Πράγματι τὸ θέμα τῆς «μεταφράσεως γιὰ μόνιμη λειτουργικὴ χρήση» τῶν κειμέωνν τῆς ἐκκλησιαστικῆς Λατρείας εἶναι ἡ κορυφὴ τοῦ παγόβουνου, κάτω ἀπὸ τὴν ὁποία «φιλοξενοῦνται» πολλὰ ἄλλα θέματα.
ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ ΣΕ ΜΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΚΡΙΤΙΚΗ
Ὁ π. Θωμᾶς Βαμβίνης ἀπαντᾶ (πηγή: amen.gr)
‘Eπειδὴ πιστεύω ὅτι εἶναι ἐπωφελὲς θεολογικὰ καὶ ποιμαντικὰ –δηλαδὴ ἐκκλησιαστικὰ– «νὰ τελειώνουν πιὰ οἱ παρανοήσεις», καταθέτω, μὲ ὅσα ἀκολουθοῦν, τὴν συμβολή μου στὸν «γόνιμο διάλογο» γιὰ τὴν γλώσσα τῆς λατρείας, διατυπώνοντας κάποιες παρατηρήσεις γιὰ τὴν κριτικὴ τοῦ π. Β. Θ. σὲ ἕνα σύντομο σχόλιό μου, τὸ ὁποῖο εἶχε δημοσιευθεῖ στὴν ἐφημερίδα τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ναυπάκτου Ἐκκλησιαστικὴ Παρέμβαση.
1. Γενικὲς παρατηρήσεις
Στὴν κριτική του ὁ π. Β. θέτει πολλὰ σοβαρὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἐντάσσει στὴν ἐπιχειρηματολογία του γιὰ τὴν μετάφραση τῶν λειτουργικῶν κειμένων. Γι’ αὐτό, μὲ ἀφορμὴ τὰ θέματα αὐτά, κατ’ ἀρχὴν θὰ διατυπώσω κάποιες γενικὲς παρατηρήσεις, ἐπισημαίνοντας πράγματα, κατὰ τὴν γνώμη μου αὐτονόητα καὶ χιλιοειπωμένα, τὰ ὁποῖα ὅμως μόνιμα ἀπειλοῦνται ἀπὸ τὴν παμφάγο ἐκσυγχρονιστικὴ λήθη μας, γι’ αὐτὸ καὶ εἶναι ἀνάγκη διαρκῶς νὰ λέγονται.
Ἐκεῖνο ποὺ πρέπει νὰ ἐπισημανθεῖ εἶναι ὅτι τὸ αἴτημα γιὰ τὴν μετάφραση τῶν λειτουργικῶν κειμένων δὲν ἐκφράζει, κατὰ τὴν γνώμη μου, κάποια πραγματικὴ ποιμαντικὴ ἀνάγκη, ἀλλὰ λειτουργεῖ σὰν ἕνα πρόσχημα, ποὺ θέλει νὰ καλύψει τὴν προώθηση ἄλλων θεμάτων. Τὸ αἴτημα γιὰ τὴν μετάφραση τῶν λειτουργικῶν κειμένων χρησιμοποιεῖται ἀπὸ τοὺς θιασῶτες του ὡς πρόσχημα, διότι:
Πίσω ἀπὸ αὐτὸ βλέπουμε ὅτι ὑπάρχουν, ὡς θεολογικὴ ὑποδομή του, βαθιὲς διαφοροποιήσεις ἀπὸ τὴν θεολογία καὶ τὴν ποιμαντική τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας, τὶς ὁποῖες διαφοροποιήσεις ὁρισμένοι –τὸ πιθανότερο μὲ ἀγαθὲς προθέσεις– θέλουν νὰ ἐπιβάλλουν στὸ Σῶμα τῆς Ἐκκλησίας ὡς τὴν αὐθεντικότητά της. Ἔπειτα, ὁ καθένας ποὺ ἔχει μιὰ στοιχειώδη σχέση μὲ τὴν ποιμαντική της Ἐκκλησίας γνωρίζει ὅτι τὸ ποιμαντικὸ πρόβλημα τῆς ἐν Ἑλλάδι Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας δὲν εἶναι ἡ γλώσσα τῆς λατρείας της, ἀλλὰ ἡ παραθεώρηση, ἀμφισβήτηση ἢ ἡ λήθη τῶν προϋποθέσεων τῆς ὀρθόδοξης λατρείας,
(Γιά συνέχεια τοῦ ἄρθρου μὲ ἑλληνικό τονισμό πατῆστε ἐδῶ: Συνέχεια π. Θ. Βαμβ.)

, , , , , ,

Σχολιάστε

ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΙΕΡΟΘΕΟΥ

  • Συνέχεια τῆς μελέτης τοῦ Σεβ. Μητροπολ. Ναυπάκτου κ. Ἱεροθέου

Στὸ Συνοδικό της Ὀρθοδοξίας ὁμολογοῦμε: «Οἱ προφῆται ὡς εἶδον, οἱ ἀπόστολοι ὡς ἐδίδαξαν, ἡ  Ἐκ­κλη­σί­α ὡς παρέλαβεν, οἱ διδάσκαλοι ὡς ἐδογμάτισαν, ἡ Οἰκουμένη ὡς συμπεφρόνηκεν, ἡ χάρις ὡς ἔλαμψεν, ἡ ἀλήθεια ὡς ἀποδέδεικται, τὸ ψεῦδος ὡς ἀπελήλαται, ἡ σοφία ὡς ἐπαρρησιάσατο, ὁ Χριστὸς ὡς ἐβράβευσεν· οὕτω φρονοῦμεν, οὕτω λαλοῦμεν, οὕτω κηρύσσομεν Χριστὸν τὸν ἀληθινὸν Θεὸν ἡμῶν…».

Καὶ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ὑπογραμμίζει ὅτι ὑπάρχει ταυτότητα ἐμπειριῶν: «τί γε ἄλλο ἢ ὅτι τοῦτο τελειότης ἐστι σωτήριος ἔν τε γνώσει καὶ δόγμασι, τὸ ταυτὰ φρονεῖν προφήταις, ἀποστόλοις, πατράσι, πᾶσιν ἁπλῶς, δι᾽ ὧν τὸ ἅγιον Πνεῦμα μαρτυρεῖται λαλῆσαν περί τε Θεοῦ καὶ τῶν κτισμάτων αὐτοῦ».

Ὅλη ἡ μελέτη τονισμένη ἐδῶ: ΙΕΡΟΘΕΟΥ ΝΑΥΠ.

, , , , , , , , , , ,

Σχολιάστε

ΕΚ ΝΕΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΙΕΡΟΘΕΟΥ

Πρόσφατα διάβασα δύο κείμενα … μὲ τίτλους «Ἡ ὀρθόδοξη κατανόηση τῆς λατρείας τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῶν Χριστιανικῶν Μυστηρίων» καὶ «Ὁ Χριστὸς Μέγας Ἀρχιερέας· ἡ “Ἱερωσύνη” τῶν πιστῶν καὶ ἡ ἐξ αὐτῆς ἀπορρέουσα ἱεραποστολικὴ εὐθύνη», καθὼς ἐπίσης καὶ τὸ κείμενο … μὲ τίτλο «Συνέχεια τοῦ διαλόγου γιὰ τὴν μετάφραση στὴν λατρεία».
Δυστυχῶς, ὅμως, τὰ συνοδικὰ καὶ ἐπισκοπικά μου καθήκοντα καὶ ἄλλες ὑποχρεώσεις δὲν μοῦ ἐπέτρεψαν νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὰ θέματα ποὺ θίγονται σὲ αὐτά σε ἕνα ἄμεσο καὶ σύντομο χρονικὸ διάστημα.
Καὶ τώρα ποὺ τὸ κάνω θὰ θίξω μερικὰ βασικὰ ζητήματα, χωρὶς νὰ εἰσέλθω σὲ λεπτομέρειες, σὲ μικρότητες καὶ μικροψυχίες.
Κατὰ καιροὺς γράφονται διάφορα γιὰ τὰ κείμενά μου, ἀλλὰ δὲν μπορῶ νὰ ἀπαντῶ σὲ ὅλα εἴτε ἐπειδὴ ἐλλείπει ὁ χρόνος εἴτε ἐπειδὴ δὲν ἀσκεῖται σοβαρὴ κριτική.
Ἐδῶ ὅμως τὸ θέμα νομίζω ὅτι εἶναι σοβαρό, ἀφοῦ ἀναφέρεται στὴν πεμπτουσία τῆς ὀρθοδόξου ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς.
Διευκρινιστικὰ θὰ ἤθελα νὰ πῶ ὅτι μὲ τὸν κ. Π. Β. ἤμασταν σχεδὸν «συνταξιῶτες» (ἕνα χρόνο διαφορά), παρακολουθούσαμε κοινὰ μαθήματα καὶ εἴχαμε τοὺς ἴδιους καθηγητές, ἁπλῶς, ἐγὼ ἐνθουσιάσθηκα ἀπὸ τὴν πατερικὴ θεολογία καὶ κυρίως τὴν θεολογία τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, –ὅπως τὴν ἀνέλυε ὁ καθηγητὴς Παναγιώτης Χρήστου καὶ ὅλη ἡ «σχολὴ» ποὺ ἐκεῖνος δημιούργησε καὶ συνέχισε ἀργότερα ὁ καθηγητὴς π. Ἰωάννης Ρωμανίδης– ἐνῶ ἐκεῖνος ἐνδιέτριψε στὴν Καινὴ Διαθήκη καὶ ἀκολουθοῦσε περισσότερο τὶς ἀπόψεις ποὺ ἐξέφραζε ὁ καθηγητὴς Σάββας Ἀγουρίδης.
Ἑπομένως, οἱ ἀπόψεις τοῦ κ. Π. Β. ἦταν γνωστὲς σὲ μένα, ἀλλὰ δὲν περίμενα ὕστερα ἀπὸ τόσες θεολογικὲς μελέτες ἀπὸ ὀρθοδόξου πλευρᾶς, ποὺ διατυπώθηκαν καὶ μὲ διατριβὲς στὶς Θεολογικὲς Σχολὲς τῶν δύο Πανεπιστημίων, νὰ ὑποστηρίζωνται οἱ ἴδιες ἀπόψεις. Καὶ αὐτὸ λέγεται γιατί στὸ παρελθόν, ὅπως ἔχει ὑποστηριχθῆ ἀπὸ πολλούς, ἐμεῖς οἱ ὀρθόδοξοι προκειμένου νὰ ἀντιμετωπίσουμε τοὺς «καθολικοὺς» ἀντλούσαμε ἐπιχειρήματα ἀπὸ τοὺς προτεστάντες, καὶ προκειμένου νὰ ἀντικρούσουμε τὶς ἀπόψεις τῶν προτεσταντῶν ἀντλούσαμε ἐπιχειρήματα ἀπὸ τοὺς «καθολικούς».
Τελικά, διαπιστώθηκε ὅτι καὶ γιὰ τὶς δύο κατευθύνσεις ἔχουμε δικά μας ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἀντλοῦμε ἀπὸ τὴν ζωντανὴ παράδοση τῆς Ἐκκλησίας μας ποὺ εἶναι ἡ «ἱστορικὴ Ἐκκλησία» χωρὶς διαλείμματα καὶ ἱστορικὰ κενά.
Ἐπίσης, μὲ τὸν π. Β. Θ. συζητήσαμε στὸ παρελθόν, ἀνταλλάξαμε ἐπιστολὲς καὶ μετέπειτα παρακολουθῶ τὰ κείμενά του, τὰ ὁποῖα μοῦ δημιουργοῦν ἔντονο προβληματισμὸ γιὰ πολλοὺς λόγους, ποὺ δὲν εἶναι ὁ κατάλληλος χῶρος καὶ χρόνος νὰ ἐκθέσω.
Ὡς πρὸς τὸν τρόπο, παρατηρῶ ὅτι ὁ μὲν κ. Π. Β. ἔγραψε κατὰ τὸ μᾶλλον ἤ ἧττον μὲ εὐπρέπεια, ἂν καὶ ὡς πρὸς τὸ πρόσωπό μου ἦταν ὑποκειμενικὸς καὶ ἀποσπασματικός, ὁ δὲ π. Β. Θ., λαμβάνοντας ἀφορμὴ ἀπὸ τὸν πρῶτο, ἔγραψε μὲ ὀξύτερο ἢ ἀπρεπῆ τρόπο, ἀγνοώντας ὅτι ὡς Κληρικὸς εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπονομεύω τὴν θεολογία τῶν Μυστηρίων τῆς Ἐκκλησίας καὶ τὴν ὁμολογία τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, τὴν ὁποία ἐξέφρασα σὲ πολλὰ κείμενα.
Κάποιος μοῦ εἶπε ὅτι ἡ κρίση κρίνει τὸ κρίναντα, καὶ ἔχει δίκαιο. Ἐν πάση περιπτώσει, μοῦ ἀρκεῖ ἡ γνώμη τῶν συγχρόνων θεουμένων καὶ ἐξαγιασμένων ἀνθρώπων γιὰ τὰ κείμενά μου.
Ἂς ἐπιτραπῆ καὶ μία ἐπὶ πλέον εἰσαγωγικὴ παρατήρηση. Καλὸν θὰ εἶναι, ὅταν θέλουμε νὰ ἀσκήσουμε κριτική, νὰ ἐκφράζουμε τὶς ἀπόψεις μας, ποὺ ἐξάγονται ἀπὸ τὴν ἐκκλησιαστικὴ παράδοση καὶ τὴν ἐμπειρία τῶν Ἁγίων, μὲ ἀγάπη, μὲ σεβασμὸ καὶ μὲ εὐπρέπεια, χωρὶς νὰ ἀναφέρουμε ὀνόματα καὶ χωρὶς νὰ κρίνουμε ἄπρεπα καὶ ὑποκειμενικὰ τὸ ἔργο ἄλλων Κληρικῶν καὶ θεολόγων. Αὐτὸ ἔπραξα στὰ δύο προηγούμενα κείμενά μου γιὰ τὴν μετάφραση τῶν λειτουργικῶν κειμένων.
Οἱ προσωπικὲς ἐπιθέσεις καὶ οἱ εἰρωνεῖες δείχνουν ἐμπάθεια, πράγμα τὸ ὁποῖο φανερώνει ὅτι δὲν ἐξασκεῖται σοβαρὴ ἐπιστημονικὴ ἐργασία, ἀλλὰ καὶ οὔτε δηλώνει ἐκκλησιαστικὸ ἦθος. Ἄλλωστε, ὅταν θέλουμε νὰ μιλήσουμε γιὰ τὸ «βασίλειον ἱεράτευμα» –ἑρμηνεία τοῦ ὁποίου θὰ ἀποδοθῆ πιὸ κάτω– πρέπει νὰ δείχνουμε ὅτι ἀνήκουμε ἐν τῇ πράξει σὲ αὐτό.
Ὕστερα ἀπὸ αὐτὰ τὰ ἀπαραίτητα διευκρινιστικὰ θὰ ἐπικεντρώσω τὴν σκέψη μου σὲ μερικὰ ἐνδεικτικὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν γνώμη μου εἶναι τὰ σοβαρότερα.
1. Ἡ Ἁγία Γραφὴ καὶ ἡ Παράδοση
Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἀποκάλυψη καὶ φανέρωση τοῦ ἀσάρκου Λόγου στὴν Παλαιὰ Διαθήκη καὶ τοῦ σεσαρκωμένου Λόγου στὴν Καινὴ Διαθήκη, κυρίως ἡ πλήρης ἀποκάλυψη τὴν Πεντηκοστή, εἶναι ἡ πηγὴ τῆς πίστεώς μας. Ὁ ἀδελφόθεος Ἰούδας τὸ λέγει αὐτὸ σαφέστατα: «ἀγαπητοί, πᾶσαν σπουδὴν ποιούμενος γράφειν ὑμῖν περὶ τῆς κοινῆς σωτηρίας, ἀνάγκην ἔσχον γράψαι ὑμῖν παρακαλῶν ἐπαγωνίζεσθαι τῇ ἅπαξ παραδοθείσῃ τοῖς ἁγίοις πίστει» (Ἰούδ. α´ , 3).
Ἡ ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν θείων δόθηκε ἀπὸ τὸν Τριαδικὸ Θεὸ «ἅπαξ» στοὺς Ἁγίους τὴν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς, σὲ αὐτοὺς ποὺ ἔχουν φθάσει σὲ ἕνα πνευματικὸ ἐπίπεδο ζωῆς, προκειμένου νὰ δεχθοῦν τὴν ἀποκαλυπτικὴ ἀλήθεια. Αὐτοὶ ποὺ δέχθηκαν τὴν ἀποκάλυψη «πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως» (Ἑβρ. α´ , 1) εἶναι οἱ Προφῆτες, οἱ Ἀπόστολοι καὶ οἱ Ἅγιοι διὰ μέσου τῶν αἰώνων.

Πρόσφατα διάβασα δύο κείμενα … μὲ τίτλους «Ἡ ὀρθόδοξη κατανόηση τῆς λατρείας τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῶν Χριστιανικῶν Μυστηρίων» καὶ «Ὁ Χριστὸς Μέγας Ἀρχιερέας· ἡ “Ἱερωσύνη” τῶν πιστῶν καὶ ἡ ἐξ αὐτῆς ἀπορρέουσα ἱεραποστολικὴ εὐθύνη», καθὼς ἐπίσης καὶ τὸ κείμενο … μὲ τίτλο «Συνέχεια τοῦ διαλόγου γιὰ τὴν μετάφραση στὴν λατρεία».Δυστυχῶς, ὅμως, τὰ συνοδικὰ καὶ ἐπισκοπικά μου καθήκοντα καὶ ἄλλες ὑποχρεώσεις δὲν μοῦ ἐπέτρεψαν νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὰ θέματα ποὺ θίγονται σὲ αὐτά σε ἕνα ἄμεσο καὶ σύντομο χρονικὸ διάστημα.Καὶ τώρα ποὺ τὸ κάνω θὰ θίξω μερικὰ βασικὰ ζητήματα, χωρὶς νὰ εἰσέλθω σὲ λεπτομέρειες, σὲ μικρότητες καὶ μικροψυχίες.Κατὰ καιροὺς γράφονται διάφορα γιὰ τὰ κείμενά μου, ἀλλὰ δὲν μπορῶ νὰ ἀπαντῶ σὲ ὅλα εἴτε ἐπειδὴ ἐλλείπει ὁ χρόνος εἴτε ἐπειδὴ δὲν ἀσκεῖται σοβαρὴ κριτική.Ἐδῶ ὅμως τὸ θέμα νομίζω ὅτι εἶναι σοβαρό, ἀφοῦ ἀναφέρεται στὴν πεμπτουσία τῆς ὀρθοδόξου ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς.Διευκρινιστικὰ θὰ ἤθελα νὰ πῶ ὅτι μὲ τὸν κ. Π. Β. ἤμασταν σχεδὸν «συνταξιῶτες» (ἕνα χρόνο διαφορά), παρακολουθούσαμε κοινὰ μαθήματα καὶ εἴχαμε τοὺς ἴδιους καθηγητές, ἁπλῶς, ἐγὼ ἐνθουσιάσθηκα ἀπὸ τὴν πατερικὴ θεολογία καὶ κυρίως τὴν θεολογία τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, –ὅπως τὴν ἀνέλυε ὁ καθηγητὴς Παναγιώτης Χρήστου καὶ ὅλη ἡ «σχολὴ» ποὺ ἐκεῖνος δημιούργησε καὶ συνέχισε ἀργότερα ὁ καθηγητὴς π. Ἰωάννης Ρωμανίδης– ἐνῶ ἐκεῖνος ἐνδιέτριψε στὴν Καινὴ Διαθήκη καὶ ἀκολουθοῦσε περισσότερο τὶς ἀπόψεις ποὺ ἐξέφραζε ὁ καθηγητὴς Σάββας Ἀγουρίδης.Ἑπομένως, οἱ ἀπόψεις τοῦ κ. Π. Β. ἦταν γνωστὲς σὲ μένα, ἀλλὰ δὲν περίμενα ὕστερα ἀπὸ τόσες θεολογικὲς μελέτες ἀπὸ ὀρθοδόξου πλευρᾶς, ποὺ διατυπώθηκαν καὶ μὲ διατριβὲς στὶς Θεολογικὲς Σχολὲς τῶν δύο Πανεπιστημίων, νὰ ὑποστηρίζωνται οἱ ἴδιες ἀπόψεις. Καὶ αὐτὸ λέγεται γιατί στὸ παρελθόν, ὅπως ἔχει ὑποστηριχθῆ ἀπὸ πολλούς, ἐμεῖς οἱ ὀρθόδοξοι προκειμένου νὰ ἀντιμετωπίσουμε τοὺς «καθολικοὺς» ἀντλούσαμε ἐπιχειρήματα ἀπὸ τοὺς προτεστάντες, καὶ προκειμένου νὰ ἀντικρούσουμε τὶς ἀπόψεις τῶν προτεσταντῶν ἀντλούσαμε ἐπιχειρήματα ἀπὸ τοὺς «καθολικούς».Τελικά, διαπιστώθηκε ὅτι καὶ γιὰ τὶς δύο κατευθύνσεις ἔχουμε δικά μας ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἀντλοῦμε ἀπὸ τὴν ζωντανὴ παράδοση τῆς Ἐκκλησίας μας ποὺ εἶναι ἡ «ἱστορικὴ Ἐκκλησία» χωρὶς διαλείμματα καὶ ἱστορικὰ κενά.Ἐπίσης, μὲ τὸν π. Β. Θ. συζητήσαμε στὸ παρελθόν, ἀνταλλάξαμε ἐπιστολὲς καὶ μετέπειτα παρακολουθῶ τὰ κείμενά του, τὰ ὁποῖα μοῦ δημιουργοῦν ἔντονο προβληματισμὸ γιὰ πολλοὺς λόγους, ποὺ δὲν εἶναι ὁ κατάλληλος χῶρος καὶ χρόνος νὰ ἐκθέσω.Ὡς πρὸς τὸν τρόπο, παρατηρῶ ὅτι ὁ μὲν κ. Π. Β. ἔγραψε κατὰ τὸ μᾶλλον ἤ ἧττον μὲ εὐπρέπεια, ἂν καὶ ὡς πρὸς τὸ πρόσωπό μου ἦταν ὑποκειμενικὸς καὶ ἀποσπασματικός, ὁ δὲ π. Β. Θ., λαμβάνοντας ἀφορμὴ ἀπὸ τὸν πρῶτο, ἔγραψε μὲ ὀξύτερο ἢ ἀπρεπῆ τρόπο, ἀγνοώντας ὅτι ὡς Κληρικὸς εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπονομεύω τὴν θεολογία τῶν Μυστηρίων τῆς Ἐκκλησίας καὶ τὴν ὁμολογία τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, τὴν ὁποία ἐξέφρασα σὲ πολλὰ κείμενα.Κάποιος μοῦ εἶπε ὅτι ἡ κρίση κρίνει τὸ κρίναντα, καὶ ἔχει δίκαιο. Ἐν πάση περιπτώσει, μοῦ ἀρκεῖ ἡ γνώμη τῶν συγχρόνων θεουμένων καὶ ἐξαγιασμένων ἀνθρώπων γιὰ τὰ κείμενά μου.Ἂς ἐπιτραπῆ καὶ μία ἐπὶ πλέον εἰσαγωγικὴ παρατήρηση. Καλὸν θὰ εἶναι, ὅταν θέλουμε νὰ ἀσκήσουμε κριτική, νὰ ἐκφράζουμε τὶς ἀπόψεις μας, ποὺ ἐξάγονται ἀπὸ τὴν ἐκκλησιαστικὴ παράδοση καὶ τὴν ἐμπειρία τῶν Ἁγίων, μὲ ἀγάπη, μὲ σεβασμὸ καὶ μὲ εὐπρέπεια, χωρὶς νὰ ἀναφέρουμε ὀνόματα καὶ χωρὶς νὰ κρίνουμε ἄπρεπα καὶ ὑποκειμενικὰ τὸ ἔργο ἄλλων Κληρικῶν καὶ θεολόγων. Αὐτὸ ἔπραξα στὰ δύο προηγούμενα κείμενά μου γιὰ τὴν μετάφραση τῶν λειτουργικῶν κειμένων.Οἱ προσωπικὲς ἐπιθέσεις καὶ οἱ εἰρωνεῖες δείχνουν ἐμπάθεια, πράγμα τὸ ὁποῖο φανερώνει ὅτι δὲν ἐξασκεῖται σοβαρὴ ἐπιστημονικὴ ἐργασία, ἀλλὰ καὶ οὔτε δηλώνει ἐκκλησιαστικὸ ἦθος. Ἄλλωστε, ὅταν θέλουμε νὰ μιλήσουμε γιὰ τὸ «βασίλειον ἱεράτευμα» –ἑρμηνεία τοῦ ὁποίου θὰ ἀποδοθῆ πιὸ κάτω– πρέπει νὰ δείχνουμε ὅτι ἀνήκουμε ἐν τῇ πράξει σὲ αὐτό.Ὕστερα ἀπὸ αὐτὰ τὰ ἀπαραίτητα διευκρινιστικὰ θὰ ἐπικεντρώσω τὴν σκέψη μου σὲ μερικὰ ἐνδεικτικὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν γνώμη μου εἶναι τὰ σοβαρότερα.1. Ἡ Ἁγία Γραφὴ καὶ ἡ Παράδοση
Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἀποκάλυψη καὶ φανέρωση τοῦ ἀσάρκου Λόγου στὴν Παλαιὰ Διαθήκη καὶ τοῦ σεσαρκωμένου Λόγου στὴν Καινὴ Διαθήκη, κυρίως ἡ πλήρης ἀποκάλυψη τὴν Πεντηκοστή, εἶναι ἡ πηγὴ τῆς πίστεώς μας. Ὁ ἀδελφόθεος Ἰούδας τὸ λέγει αὐτὸ σαφέστατα: «ἀγαπητοί, πᾶσαν σπουδὴν ποιούμενος γράφειν ὑμῖν περὶ τῆς κοινῆς σωτηρίας, ἀνάγκην ἔσχον γράψαι ὑμῖν παρακαλῶν ἐπαγωνίζεσθαι τῇ ἅπαξ παραδοθείσῃ τοῖς ἁγίοις πίστει» (Ἰούδ. α´ , 3).Ἡ ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν θείων δόθηκε ἀπὸ τὸν Τριαδικὸ Θεὸ «ἅπαξ» στοὺς Ἁγίους τὴν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς, σὲ αὐτοὺς ποὺ ἔχουν φθάσει σὲ ἕνα πνευματικὸ ἐπίπεδο ζωῆς, προκειμένου νὰ δεχθοῦν τὴν ἀποκαλυπτικὴ ἀλήθεια. Αὐτοὶ ποὺ δέχθηκαν τὴν ἀποκάλυψη «πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως» (Ἑβρ. α´ , 1) εἶναι οἱ Προφῆτες, οἱ Ἀπόστολοι καὶ οἱ Ἅγιοι διὰ μέσου τῶν αἰώνων.

ΠΗΓΗ: romfea.gr

Ἡ ἐλληνικὰ τονισμένη (πολυσέλιδη) συνέχεια ἀργότερα.

, , , , ,

Σχολιάστε

ΙΕΡΟΘΕΟΥ ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΣΕΒΑΣΜΟΥ ΤΗΣ Θ. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

Μιὰ εὐχάριστη ἔκπληξη μᾶς ἐπεφύλαξε χθὲς ὁ Σεβ. Μητροπολ. Ναυπάκτου κ. Ἱερόθεος. Μὲ μιὰ ἐκτενῆ καὶ ἐμπεριστατωμένη θεολογική του μελέτη, ποὺ δημοσιεύθηκε στὸν ἠλεκτρονικὸ τύπο  (http://www.romfea.gr/component/content/article/13/5143-Ναυπάκτου-Ιερόθεος-22Σεβασμός-στη-Θεία-Λειτουργία22), ἔδωσε μιὰ φωτεινὴ ἐκκλησιαστικὴ μαρτυρία γιὰ τὸ πολυθρύλητο πλέον θέμα τῶν «λειτουργικῶν μεταφράσεων». Ἄξονάς της εἶναι – ὅπως διαλαμβάνεται στὴν μελέτη- ἡ ἀπάντηση στὸ ἐρώτημα «μέθεξη ἢ λογικὴ κατανόηση».
Αὐτὸ ἄλλωστε τὸ ἐρώτημα ἐτέθη ὡς θεματικὸς ὑπότιτλος στὴν Ἡμερίδα «Γλῶσσα καὶ Λατρεία-νοησιαρχία ἢ μέθεξις», ποὺ διοργάνωσε μιὰ ἐνορία, ἠ Ἐνορία τῆς Ἁγ. Παρασκευῆς Ἀττικῆς, στὶς 17 Ἀπριλίου ἐ.ἔ. καὶ ἡ ὁποία ἀναμεταδόθηκε ραδιοφωνικῶς καὶ διαδικτυακῶς ἀπὸ τὸν Ρ/Σ τῆς Πειραϊκῆς Ἐκκλησίας. Κατ᾽ αὐτὴν ὁμίλησαν ἐκλεκτοὶ ὁμιλητές, μεταξὺ τῶν ὁποίων δύο Μητροπολίτες καὶ τρεῖς Καθηγητὲς Πανεπιστημίου, μὲ σκοπὸ νὰ φανοῦν οἱ πραγματικὲς διαστάσεις τοῦ θέματος τῆς «μεταφράσεως» τῆς λειτουργικῆς γλώσσης. Τὴν Ἡμερίδα αὐτὴ εὐλόγησε μὲ τὴν παρουσία του καὶ μὲ τοὺς λόγους του ὁ Μακαριώτατος Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν καὶ Πάσης Ἑλλάδος κ. Ἱερώνυμος. Ἂς σημειωθεῖ πὼς ἀναφορὰ στὶς Εἰσηγήσεις καὶ στὰ Πορίσματα τῆς Ἡμερίδος αὐτῆς δὲν ἐκρίθη χρήσιμη ἀπὸ τὸν Ρ/Σ τῆς Ἐκκλησίας καὶ τὸ περιοδικὸ τῶν ἱερέων «Ἐφημέριος». Ἀσφαλῶς ἡ πολυφωνία καὶ ἡ πολυπολιτισμικότητα, ποὺ τόσο διαφημίζονται στὶς ἡμέρες μας, εἶναι κάπως ἐπιλεκτικές. Πάντως κατέστη γενικῶς σαφὲς πὼς μιὰ Ἐνορία σήκωσε τὸ βάρος μιᾶς μεγάλης ὑποθέσεως λαμβάνοντας τὴν πρωτοβουλία γιὰ τὴν Ἡμερίδα καὶ θέτοντας μὲ κανονικὸ καὶ πολιτισμένο τρόπο τὸν δάκτυλον «ἐπὶ τὸν τύπον τῶν ἥλων».
Ἡ μελέτη τοῦ πολυγραφοτάτου καὶ διεθνῶς κατηξιωμένου συγγραφέως θεολογικῶν βιβλίων Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου κ. Ἱεροθέου ἔρχεται νὰ ἐμβαθύνει στὸ θέμα τῆς σχέσεως ἑρμηνείας καὶ μεταφράσεως προσκομίζοντας εὔγλωττα παραδείγματα, ἡ ἀνάλυση τῶν ὁποίων ἀποδεικνύει τὴν φαινομενικότητα τῆς μεταφραστικῆς λογικῆς. Ἐπίσης ἐπαναλαμβάνει ἐμφατικῶς καὶ τὸ θέμα τῶν ἄλλων «γλωσσῶν», τὶς ὁποῖες χρησιμοποιεῖ ἡ Ἐκκλησία, γιὰ νὰ καταλήξει πὼς εἶναι θεσμικῶς ἀδικαίωτη ἡ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ (τὴν ὥρα τῆς Λατρείας) χρήση μεταφράσεων χωρὶς τὴν κανονικὴ ἔγκριση τῆς Ἐκκλησίας.
Ἡ θεολογικὴ μαρτυρία του εἶναι ἐξαιρετικὰ σημαντική. Εἶναι ἐκκλησιαστική.

  • Μητροπολ. Ναυπάκτου Ἱεροθέου «Σεβασμὸς στὴ Θεία Λειτουργία»

Μὲ ἀφορμὴ μερικὲς μεταφραστικὲς κινήσεις λειτουργικῶν κειμένων, ἔγραψα κατὰ καιροὺς διάφορα κείμενα. Ἤδη τὸ ἔτος 1981 μὲ ἀφορμὴ τὴν ἔκδοση ἑνὸς βιβλίου μὲ μετάφραση λειτουργικῶν ὕμνων ἔγραψα σχετικὸ ἄρθρο μὲ τίτλο «Μεταγλώττιση λατρευτικῶν κειμένων».
Καὶ τὸ ἔτος 1986 ἔγραψα ἕνα κείμενο μὲ τίτλο «Ὀρθόδοξες προϋποθέσεις ἑρμηνείας τῆς Ἁγίας Γραφῆς» καὶ ἀνέπτυσσα τὸ ἐπὶ μέρους θέμα ὅπως «Ἁγία Γραφὴ καὶ Ἐκκλησία», «Ἡ σάρκα καὶ τὸ πνεῦμα τῆς Ἁγίας Γραφῆς», «Ὀρθόδοξες προϋποθέσεις ἑρμηνείας», «Λαθεμένες προϋποθέσεις γιὰ τὴν ἑρμηνεία τῆς Ἁγίας Γραφῆς», μέσα ἀπὸ τὴν Πατερικὴ Παράδοση.
Φαίνεται ἀπὸ αὐτὰ ὅτι δὲν ἤμουν ἀντίθετος μὲ τὴν μετάφραση καὶ ἑρμηνεία τῆς Ἁγίας Γραφῆς, ἀλλὰ μὲ ἐνδιέφεραν, κυρίως, οἱ προϋποθέσεις ἑρμηνείας της. Ἤμουν, ὅμως, ἀντίθετος στὴν μετάφραση τῶν λειτουργικῶν κειμένων, ὅταν προορίζωνται γιὰ τὴν εἰσαγωγή τους στὴν λατρεία τῆς Ἐκκλησίας.

Γιὰ νὰ διαβάσετε ὅλη τὴν μελέτη τονισμένη στὰ ἑλληνικὰ  ἀπὸ τὴν «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ», πατῆστε ἐδῶἹεροθ. Μαρτ. Σεβασμοῦ Λειτ.

, , , , , , ,

Σχολιάστε