Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Κ. Καραστάθης

«Η ΕΛΛΗΝΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΡΟΤΑΣΗ γιά τήν κρίση, τήν παιδεία, τά ἐθνικά θέματα» (Βιβλιοπαρουσίαση)

Βιβλιοπαρουσίαση

Γράφει ὁ Κώστας Β. Καραστάθης
γιὰ τὸ βιβλίο τοῦ 
Κωνσταντίνου Ἰ. Χολέβα:
«Η ΕΛΛΗΝΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΡΟΤΑΣΗ γιά τήν κρίση,
τήν παιδεία, τά ἐθνικά θέματα»,
Ἐκδόσεις Ἀρχονταρίκι, 2015

 .             Σέ μιά ἐποχή κρίσεως τῶν πάντων, ἀβεβαιότητας, ἀνασφάλειας καί ἀδιε­ξόδων, πού ὁ καταχρεωμένος Ἕλληνας μέ θλίψη καί ἀπογοήτευση μετράει καί ξαναμετράει τούς φίλους του σέ μιά πλατειά Εὐρωπαϊκή Ἕνωση, ἐποχή χρονίων δυσεπίλυτων ἐθνικῶν, οἰκονομικῶν καί ἐκπαιδευτικῶν θεμάτων, ἔρχεται τοῦτο τό βιβλίο τοῦ γνωστοῦ πολιτικοῦ ἐπιστήμονος, λογίου καί δημοσιογράφου κ. Κωνστα­ντίνου Χολέβα νά προσφέρει τή δική του ἑλληνορθόδοξη πρόταση γιά τήν ἐπίλυση ὁρισμένων ἀπό αὐτά.
.             Ἕνα γνήσιο ἑλληνορθόδοξο πνεῦμα διαποτίζει κάθε σελίδα αὐτοῦ τοῦ βιβλίου, ἐνῶ ὁ λόγος του ρέει σαφής καί γλαφυρός. Κοινό χαρακτηριστικό στοιχεῖο ὅλων σχεδόν τῶν κειμένων του εἶναι τό ἀξιακό δίδυμο πού διέσωσε μέχρι σήμερα τήν Ἑλλάδα ἀπό μύριους κινδύνους: ἡ Ὀρθόδοξη πίστη καί ἡ ἀγάπη γιά τήν Πατρίδα! Σ’ αὐτές τίς δύο διαιώνιες καί ἀπαρασάλευτες ράγες βρίσκεται τροχιοδοτημένη ἡ ἱστορική πορεία τοῦ ἔθνους μας Καί ὁ κατά καιρούς ἐκτροχιασμός του ἀπό αὐτές ἔχει στοιχίσει πολύ ἀκριβά στό ἑλληνικό ἔθνος.
.             Περίλαμπρες προσωπικότητες τῆς Ἐκκλησίας καί τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας δίνουν τά θέματα τοῦ α΄μέρους τοῦ βιβλίου: «Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος καί ἡ Ἑλληνική Παιδεία», «Ὅ Ἅγιος Νεόφυτος καί τά δεινά τῆς Κύπρου», «Ὁ Ἰωάννης Βατάτζης ὡς πρότυπο Κυβερνήτη», «Ὁ Ὅσιος Νικάνωρ καί ἡ ἐπιβίωση τοῦ γένους μας», «Ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός ὡς πνευματικός πατέρας τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως», καθώς καί «Ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς καί ἡ παιδεία τοῦ Γένους», «Ὁ Ἅγιος Νικόδημος καί ἡ πνευματική προετοιμασία τοῦ 1821», «Ὀρθοδοξία καί πατρίδα στήν πολιτική τοῦ Ἰωάννη Καποδίστρια», «Ὁ Κωστῆς Παλαμᾶς, τό Βυζάντιο καί ἡ ἐποποιΐα τοῦ 1912 -13», «Ὁ Χρυσόστομος Σμύρνης καί οἱ μιμητές τοῦ Στεργιάδη», «Ὁ Ἅγιος Παΐσιος ὑπέρ τοῦ Γένους καί τῆς Πατρίδος».
.             Καί δέν ἀντέχουμε στόν πειρασμό νά μή μεταφέρουμε ἐδῶ λίγα χαρακτηριστικά ἀποσπάσματα ἀπό τά πολυσήμαντα κείμενα τοῦ βιβλίου:
.             «Ὁ Βατάτζης διατρανώνει τήν ἑλληνική του συνείδηση μέ τήν περίφημη ἐπιστολή του πρός τόν πάπα Γρηγόριο Θ΄ τό 1237. Τοῦ γράφει ὅτι οἱ βυζαντινοί αὐτοκράτορες εἶναι ἑλληνικῆς καταγωγῆς καί ὅτι ἀπό τό γένος τῶν Ἑλλήνων μετεδόθη ἡ σοφία σ’ ὅλον τόν κόσμο» (σελ.39).
.             «Ἄν κάποιος θαρραλέος καί φιλότιμος δάσκαλος ἔλεγε στούς μαθητές του λίγα λόγια γιά τόν Ὅσιο Νικάνορα καί τό μοναστήρι του, οἱ νέοι μας καί οἱ νέες μας θά μάθαιναν ὅτι πολλοί κληρικοί καί μοναχοί ἐπί Τουρκοκρατίας κράτησαν ὄρθια τήν ἐθνική συνείδηση ἀποτρέποντας τούς ἐξισλαμισμούς» (σελ. 49).
.             «Ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός δέν πῆρε τουφέκι στά χέρια του, ἀλλά μέ τήν πνευματική καί ἠθική ἀναγέννηση τῶν ὑποδούλων προετοίμασε τό ἔδαφος γιά τή μεγάλη Ἑλληνική Ἐπανάσταση» (σελ. 52).
.             «Μέ τή διδασκαλία καί τά συγγράμματά του (ὁ Ἅγιος Νικόδημος) στερέωσε τήν Ὀρθή Πίστη, τήν Ὀρθοδοξία καί ἀπέτρεψε τούς ἐξισλαμισμούς, συνεχίζοντας ἔτσι τό ἔργο τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ» (σελ. 65).
.             «Οἱ Ρῶσοι τόν ἀξιοποίησαν (τόν Ἰωάννη Καποδίστρια) ὡς ὑπουργό τῶν ἐξωτερικῶν, οἱ Ἑλβετοί τόν τιμοῦν ὡς θεμελιωτή τῆς Ἑλβετικῆς Συνομοσπονδίας τῶν καντονίων, οἱ Γάλλοι τόν εὐγνωμονοῦν, διότι ἐμπόδισε τόν Τσάρο καί τούς ἄλλους ἡγέτες ἀπό τό νά τεμαχίσουν τήν ἡττημένη Γαλλία τοῦ Ναπολέοντα (σελ. 78». «Ἡ Ὀρθοδοξία ἦταν ἡ βάση κάθε σκέψης καί πράξης του (τοῦ Καποδίστρια). Θεμελίωσε τήν παιδεία μέ κύριο μάθημα τά Ὀρθόδοξα θρησκευτικά…». Καί παρακάτω: «Προέβαλλε τήν ἐθνική ταυτότητα τῶν Ἑλλήνων γράφοντας στούς ξένους πολιτικούς ὅτι Ἕλληνες εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παρά τήν δουλεία δέν ἔπαυσαν νά ὁμολογοῦν τήν πίστη τους στήν Ἀνατολική Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία καί νά μιλοῦν τή γλῶσσα τῶν πατέρων τους» (σελ. 79).
.             «Θά μποροῦσε (ὁ ἅγιος Χρυσόστομος Σμύρνης) νά διαφύγει μέ τή βοήθεια τοῦ Ἀμερικανοῦ προξένου Τζόρτζ Χόρτον ἤ τοῦ Ρωμαιοκαθολικοῦ Ἀρχιεπισκόπου. Ὅμως ἀρνήθηκε νά ἐγκαταλείψει τό ποίμνιό του καί ἀπήντησε ὅτι ἡ ἀποστολή τῶν Ἑλλήνων κληρικῶν εἶναι νά πεθαίνουν μαρτυρικά καί ὄχι νά δραπετεύουν» (σελ.90).
.             Σ’ ὅλους τούς Ἁγίους τῆς Ὀρθοδοξίας μας καί σ’ ὅλα τἀ ἱστορικά πρόσωπα, γιά τά ὁποῖα ὁ σ. κάνει λόγο στό βιβλίο του, διακρίνεται ἡ ὀρθή πίστη του καί ἡ ἀγάπη πρός τήν πατρίδα του.

.             Τό β´ Μέρος τοῦ βιβλίου περιλαμβάνει ἄρθρα καί ὁμιλίες του τοῦ σ., ἀρκετά τῶν ὁποίων εἶναι ἰδιαιτέρως ἐπίκαιρα, ὅπως «Ἡ Ἐκκλησία καί ἡ πολιτεία μέσα ἀπό τίς φλόγες τοῦ 1821», «Ἡ Θεσσαλονίκη καί ὁ Ἑλληνισμός εὐχαριστοῦν τόν Ἅγιο Δημήτριο», «Ἡ Θεσσαλονίκη τῆς Ὀρθοδοξίας καί τοῦ Ἑλληνισμοῦ», καί ἄλλα θέματα πού ἀναφέρονται στά Ψαρά, στούς  Ἐλεύθερους Πολιορκημένους, στήν Κύπρο, στούς Ἀρβανίτες κ. ἄ. Στό ἄρθρο του «Ἡ Εὐρυτανία καί ἡ ἑλληνορθόδοξη αὐτοσυνειδησία μας» προβάλλει τή μεγάλη συμβολή αὐτῆς τῆς πλέον ὀρεινῆς περιοχῆς τῆς χώρας μας στή διατήρηση τῆς πίστεως καί τοῦ Ἑλληνισμοῦ μέ τούς Διδασκάλους της Ἀναστάσιο Γόρδιο, Σέργιο Μακραῖο, Ἰωάννη Δημητριάδη, τούς Νεομάρτυρές της Κυπριανό κ. ἄ. ἀλλά καί τόν ἀνδρεῖο στρατηγό τοῦ Ἑλληνοϊταλικοῦ πολέμου Χαράλαμπο Κατσιμῆτρο. Ἐπίσης ἰδιαίτερη βαρύτητα παρουσιάζουν τά θέματα «Ἡ κατασκευή μειονοτήτων καί διαστρέβλωση τῆς Ἱστορίας μας», καί «Μακεδονικό: Ἡ κατασκευή ἑνός τεχνητοῦ ἔθνους». Τό τελευταῖο θέμα ἔχει ἐπανειλημμένως ἀπασχολήσει τόν συγγραφέα ὑπό τήν δημοσιογραφική ἰδιότητά του. Πράγματι, οὐδείς ἄλλος δημοσιογράφος ἔχει μέ τόση θέρμη ἀγωνισθεῖ, ὅση ὁ Κ. Χολέβας, γιά τήν περιφρούρηση τοῦ ἱεροῦ ὀνόματος τῆς ἰδιαίτερης πατρίδας του, τῆς Μακεδονίας.

.             Τό γ´ Μέρος τοῦ βιβλίου ἐπιγράφεται «Οἱ ρίζες μας χαράσσουν τήν προοπτική μας» καί ὅλα τά θέματά του ἀφοροῦν στή διάσωση καί διατήρηση τῆς ἑλληνορθόδοξης ταυτότητάς μας, ἡ ὁποία ὁδήγησε τό γένος μας σέ μεγαλουργήματα κατά τίς εἰρηνικές περιόδους, σέ θαυμαστές νίκες κατα τίς πολεμικές, ἀλλά καί στή σωτηρία του κατά τά σκοτεινά χρόνια τῆς ὑποδούλωσης. Ἰδιαίτερο πρός τοῦτο βάρος ἀποδίδει στήν Ἐκπαίδευση καί, κυρίως, στή διδασκαλία τῆς Ἱστορίας.

.             Τό συμπέρασμα πού δίνουν ὅλα τά κείμενα αὐτῆς τῆς συλλογῆς εἶναι ὅτι πράγματι σήμερα παρά ποτέ γι’ αὐτόν τόν τόπο ἡ ἑλληνορθόδοξη πρόταση εἶναι πλέον ἀναγκαία γιά τήν κρίση πού διερχόμαστε, γιά τήν παιδεία καί τά ἐθνικά θέματα. Καί αὐτό τό συμπέρασμα ὁ συγγραφέας θέτει ὡς τίτλο καί ἐπιστέγασμα τῶν θαυμάσιων κειμένων του.

                                     Κώστας Β. Καραστάθης

,

Σχολιάστε

Ο ΕΛΓΙΝ ΚΑΙ ΤΑ ΜΑΡΜΑΡΑ (Κ. Β. Καραστάθης) «Δώρησε ἕνα ρολόι τοίχου στήν Ἀθήνα, πιστεύοντας πώς ἔτσι θά ἐξευμένιζε τούς “ἰθαγενεῖς” Ἀθηναίους».

Ο ΕΛΓΙΝ ΚΑΙ ΤΑ ΜΑΡΜΑΡΑ

 τοῦ Κώστα Β. Καραστάθη
Ἱστορικοῦ -Συγγραφέως

.                Ὁ μεγαλύτερος ἀρχαιοκάπηλος ὅλων τῶν αἰώνων, ὁ Ἔλγιν, δέν ἦταν Ἄγγλος, ἀλλά Σκῶτος. Κατά τή νομική ὁρολογία ὁ Ἔλγιν ὑπῆρξε ὁ κλέφτης τῶν μαρμάρων τοῦ Παρθενώνα στά 1800, καί οἱ Ἄγγλοι οἱ κλεπταποδόχοι, ἔχοντες βεβαίως ὅλοι τους τίς εὐθύνες τῆς βέβηλης καί βάρβαρης πράξης τους. Ὁ Ἔλγιν μάλιστα –κατά τήν προσφιλῆ τακτική πολλῶν χριστιανῶν τῆς Δύσης ἐκείνης τῆς ἐποχῆς, νά δίνουν γυαλιστερές χάντρες στούς μαύρους καί νά τούς ἀφαιροῦν τά διαμάντια τους– δώρησε ἕνα ρολόι τοίχου στήν Ἀθήνα, πιστεύοντας πώς ἔτσι θά ἐξευμένιζε τούς «ἰθαγενεῖς» Ἀθηναίους, πού εἶχαν ἐκμανεῖ ἀπό τή διαρπαγή τῶν μαρμάρων τοῦ Παρθενώνα. Τό θράσος του μάλιστα τόν ὁδήγησε νά χαράξει σέ ψηλό σημεῖο τοῦ Παρθενώνα τό ὄνομά του καί τό ὄνομα τῆς γυναίκας του, μήπως δά καί λησμονήσουμε ποιός διέπραξε τό μέγιστο αὐτό ἀνοσιούργημα!
.               Κατά τήν περίοδο τοῦ Μεγάλου Ἀγώνα ὁ φιλέλληνας λόρδος Βύρων, σάν πληροφορήθηκε γι’ αὐτά τά χαράγματα, σκαρφάλωσε ὁ ἴδιος πάνω στόν Παρθενώνα καί τά ἐξαφάνισε. Ἀγανακτισμένος ὁ ποιητής κατακεραύνωσε τόν Ἔλγιν μέ ποιήματά του, ἀπό τά ὁποῖα παραθέτουμε δύο στίχους:

Quod non fecerunt Gothi
hoc fecerunt Scotti.

.                  Ἡ πράξη τοῦ Ἔλγιν ἔχει προσβάλει τούς ὄντως εὐγενεῖς καί φιλέλληνες Σκώτους, καί καλό θά ἦταν ν’ ἀποκηρύξουν καί αὐτοί τό ὄνειδος τοῦ συμπατριώτη τους καί νά ἑνώσουν σήμερα τή φωνή τους μέ τή φωνή ὁλόκληρου τοῦ πλανήτη γιά τήν ἐπιστροφή τῶν μαρμάρων στό Μνημεῖο τοῦ Ἑλληνικοῦ καί Παγκόσμιου Πολιτισμοῦ, στόν Παρθενώνα, ὅπου ἀνήκουν.

 

 

, ,

Σχολιάστε

ΟΙ ΚΑΛΟΙ «ΓΥΠΕΣ»!

 Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ πρόσφατο βιβλίο

τοῦ Κώστα Β. Καραστάθη

«ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΒΑΝΟΝ»
– Ἡ ἀλήθεια γιὰ τὴν ταυτότητα τῶν Ἀρβανιτῶν ἐποίκων μας
(ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΒΑΝΟΝ Ἡ ἀλήθεια γιὰ τὴν ταυτότητα τῶν Ἀρβανιτῶν ἐποίκων μας)

ἐκδ. «Ἄθως», Ἀθῆναι 2014, σελ. 72-74

 Ἠλ. στοιχειοθ. «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ»

ΕΙΣ. ΣΧ. «ΧΡ.ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»: Οἱ οἱεσδήποτε ὁμοιότητες ἁπλὲς συμπτώσεις.…!

.               […] Σπαρακτικὴ ἦταν ἡ εἰκόνα τῆς Ἐλλάδος κατὰ τοὺς 14ο καὶ 15ο αἰῶνες, καθὼς ὅλα τὰ μαῦρα ἁρπακτικὰ ἀπὸ τὴν Δύση εἶχαν ἐπιπέσει στὴν ἄμοιρη χώρα, εἶχαν διαμοιράσει «τὰ ἱμάτιά της», κατασπάραζαν τὶς σάρκες της καὶ ἀπομυζοῦσαν κάθε σταγόνα ἀπὸ τὸ αἷμα της. Ἡ Ἑταιρεία Καταλάνων, ἡ Ἑταιρεία Ναβαρραίων, οἱ Βενετοὶ τραπεζίτες, οἱ Φλωρεντίνοι τραπεζίτες, οἱ μεγαλέμποροι Γενουάτες, οἶκοι Σικελικοί, Ἀνδηγαυικοί, Νορμαννικοί, Λομβαρδικοὶ καὶ λοιποὶ ἄλλοι τῶν κρατῶν καὶ κρατιδίων ἐκείνης τῆς ἐποχῆς, ποὺ σήμερα συγκροτοῦν τὶς μεγάλες εὐρωπαϊκὲς χῶρες τῆς Δύσης, μὲ τοὺς βασιλιάδες, τοὺς δοῦκες, τοὺς βαρώνους, τοὺς κόμιτες καὶ τοὺς λοιποὺς εὐγενεῖς τῆς αὐθεντίας τους, ὅλοι αὐτοὶ οἱ «καλοὶ χριστιανοὶ» τῆς Δύσεως, ὅλοι εἶχαν προφθάσει ν᾽ ἁρπάξουν ἕνα κομμάτι ἀπὸ τὰ πλούτη τῆς χιλιόχρονης αὐτοκρατορίας, ποὺ τόσο πολὺ μισοῦσαν! Καὶ ἀπὸ τὴν μικρὴ Ἑλλάδα τὰ πάντα… βενετσάνικες καὶ φράγκικες κάθε λογῆς σημαῖες ἀνέμιζαν στὰ κάστρα καὶ στὰ φρούρια τῆς Πελοποννήσου, τῆς Στερεᾶς καὶ τῶν νησιῶν.
.               Χειρόγραφα βιβλία, ποὺ δὲν εἶχαν προλάβει οἱ Σταυροφόροι νὰ τὰ κάψουν, καὶ γλυπτὰ ἔργα τέχνης μεταφέρθηκαν στὴν Δύση. Τὸ ἐμπόριο μαρμάρινων γλυπτῶν ἄνθισε στὴν Ἰταλία γιὰ πολλὰ χρόνια. […]

 

, ,

Σχολιάστε

ΕΧΘΡΟΙ καὶ ΦΙΛΟΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΕΣΠΕΣΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑ ΑΓΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ

ΜΕΓΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ
Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Ο ΧΑΡΑΚΤΗ­ΡΑΣ ΤΟΥ

τοῦ Κώστα Β. Καραστάθη
Ἀπόσπασμα ἀπό τήν ἱστορική μελέτη
«ΜΕΓΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ – ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ»
Ἐκδόσεις Ἄθως, Ἀθῆναι 2012, σελ. 143–151

                                             

.         Προτάσσουμε τά καλά λόγια, πού ἔχουν γράψει οἱ κατήγοροι τοῦ Μ. Κωνσταντίνου γι’ αὐτόν. Καί πρῶτα, μεταφρα­σμένα, φυσικά, τά ὅσα ἀναφέρει ὁ Ἰουλιανός ὁ Παραβάτης, ὁ πρῶτος καί χειρότερος τῶν κατηγόρων του, στόν πανηγυρικό λόγο πού ἐξεφώνησε πρός τιμήν τοῦ αὐτοκράτορα Κωνστάντιου Β´, γιοῦ τοῦ Μ. Κωνσταντίνου. Τότε ἀκόμα ὁ Ἰουλιανός δέν εἶχε γίνει αὐτοκράτορας καί ἔκρυβε ἀπό τόν αὐτοκράτορα Κωνστάντιο Β´ καί ἀπ’ ὅλον τόν κόσμο καί τίς παγανιστικές ἰδέες του καί τό μίσος του γιά τή θρησκεία τοῦ Χριστοῦ καί τά συναισθήματά του γιά τόν θεῖο του Μέγα Κωνσταντίνο. Ἀπευθυνό­μενος λοιπόν πρός τόν Κωνστάντιο, ἐπαινεῖ τόν πατέρα του Κωνσταντίνο ὡς ἑξῆς:

.         «Ἁρμόζει, νομίζω, νά μιλήσω καί γιά μερικά ἄλλα πράγματα, γιά νά φανεῖς κληρονόμος ὄχι μονάχα τῆς βασιλείας του, ἀλλά καί τῆς ἀρετῆς του. Μήπως ἡ ἀνδρεία του στόν πόλεμο δέν ἔγινε γνωστή ἀπό τά κατορθώματά του καί ὄχι ἀπό τά λόγια; Γύρισε ὅλη τήν οἰκουμένη καί καθαίρεσε ὅλους τούς τυράννους, ἀλλά ποτέ νόμιμους βασιλεῖς. Ἐνέπενευσε τέτοια ἀφοσίωση στούς ὑπηκόους του, ὥστε οἱ στρατιῶτες του, ἀναγνωρίζοντας μέχρι σήμερα ἀκόμα, τή γενναιοδωρία καί τήν καλοσύνη του, ἐξακολουθοῦν νά τόν τιμοῦν σάν θεό, καί οἱ κάτοικοι τῶν πόλεων καί τῆς ὑπαίθρου, ὄχι τόσο γιά ν’ ἀπαλλαγοῦν ἀπό τό βάρος τῆς τυραννίας, ἀλλά γιά νά μπορέσουν νά γίνουν ὑπήκοοι τοῦ πατέρα σου, εὔχονταν νά τούς συμπεριλάβει στούς ἀντιπάλους του. Ὅταν ἔγινε κυρίαρχος τοῦ κόσμου, μετά τήν κρίσιμη περίοδο, ὅπου ἡ ἀχόρταγη ἀπληστία τοῦ προκατόχου του εἶχε καταστρέψει τά πάντα, ὅπως συμβαίνει σέ χρονιές ξηρασίας, καί ἡ φτώχεια βασίλευε παντοῦ, ἐνῶ ὅλα τά πλούτη εἶχαν μαζευτεῖ στίς ἀποθῆκες τοῦ παλατιοῦ, ἐκεῖνος ἄνοιξε τίς πόρτες καί πλημμύρισε τόν κόσμο μ’ ἕνα χείμαρρο ἀπό ἀγαθά. Σέ διάστημα μικρότερο ἀπό δεκαετία ἔχτισε τήν πόλη πού ἔχει τ’ ὄνομά του, ἡ ὁποία ξεπερνᾶ τόσο ὅλες τίς ἄλλες σέ μεγαλεῖο, ὅσο τήν ἴδια φαίνεται νά ξεπερνᾶ ἡ Ρώμη. Ἴσως ἐδῶ ταιριάζει ν’ ἀναφέρω καί τήν ἔνδοξη Ἀθήνα, τήν ὁποία ὁ πατέρας σου τίμησε σ’ὅλη του τή ζωή μέ λόγια καί μέ ἔργα. Σάν αὐτοκράτορας καί κυρίαρχος τοῦ κόσμου, δέχτηκε νά ὀνομαστεῖ στρατηγός αὐτῆς τῆς πόλης καί τό ἄγαλμά του στήθηκε γιά τό σκοπό αὐτό μαζί μέ τήν ἀναμνηστική ἐπιγραφή, τοῦ ἔδωσε μεγαλύτερη χαρά πού θά μποροῦσαν νά τοῦ ἀποδώσουν*. Γι’ αὐτό καί ἐκεῖνος, γιά νά τήν ἀνταμείψει διέταξε νά μοιράζονται δωρεάν πολλές φορές τό χρόνο χιλιάδες μέδιμνοι σιτάρι∙ ἔτσι ἡ πόλη ἀπέκτησε ἄφθονη τροφή καί ὁ αὐτοκράτορας ἐγκώμια καί τιμές ἀπό τούς καλύτερους πολίτες.»[i]

* Οἱ Ἀθηναῖοι εἶχαν ἐνισχύσει τόν Κωνσταντίνο μέ τόν στόλο τους κατά τόν πόλεμο ἐναντίον τοῦ Λικίνιου καί κατά τήν ἐπίσκεψή του στόν Ἀθήνα δείχνοντας τήν εὐγνωμοσύνη του διέταξε τήν ἐτήσια διανομή σιταριοῦ στούς κατοίκους της ἀπό τίς αὐτοκρατορικές ἀποθῆκες καί ἀπάλλαξε τούς διδασκάλους ἀπό διαφόρους φόρους, βελτιώνοντας ἔτσι τή θέση τους. Οἱ Ἀθηναῖοι τίμησαν τόν αὐτοκράτορα, τόν κύριο καί βασιλέα ὅλων ὀνομάζοντάς τον «Στρατηγό τῶν Ἀθηνῶν». Ὁ Κωνσταντίνος μετά ἀπό αὐτό, ὄχι μονάχα δέν ἐθίγη, καθώς μαρτυρεῖ ὁ Ἰουλιανός στό «Ἐγκώμιο πρός τόν Κωνστάντιο Β´», ἀλλ’ ἀξίωνε ν’ ἀποκαλεῖται στρατηγός ἐκείνων «καί τοιαύτης εἰκόνος τυγχάνων μετ’ ἐπιγράμματος ἐγάννυτο πλέον ἤ τῶν μεγίστων τιμῶν ἀξιωθείς».Ὅσοι ἀπό τούς Ἀθηναίους παρέμεναν ὥς τότε πιστοί στό Δωδεκάθεο,μεταστράφηκαν στό χριστιανισμό χωρίς καμιά πίεση ἀπό τό Μέγα Κωνσταντίνο.

.         Ὁ παγανιστής Εὐτρόπιος, ἀπό τούς βασικούς κατηγόρους τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου, τοῦ ἀναγνωρίζει ὅτι ἐπεδίωκε πάντοτε τήν εἰρήνη, ὅτι ἦταν ἕνας ἄνθρωπος μεγάλης ἐνέργειας, ἐξαιρετικά φιλόδοξος ὡς πρός τή στρατιωτική τέχνη καί εἶχε μεγάλη ἐπιτυχία στούς πολέμους του. Τοῦ ἀναγνωρίζει ἐπίσης πνευματικά καί σωματικά προσόντα, τή στέρεη ἀποφασι­στικότητά του (ὅ,τι ἀποφάσιζε τό πραγματοποιοῦσε καί φιλοδοξοῦσε νά κυριαρχήσει σ’ ὅλον τόν κόσμο), τή γλυκύτητα τῆς ἰδιοσυγκρασίας του, τή μεγάλη δημοτικότητά του, τή γενναιοδωρία του καί τήν ἀγάπη του γιά τίς καλές τέχνες, τίς σπουδές καί τίς μελέτες[ii].
.         Ὁ παγανιστής Βίκτωρ Αὐρήλιος Σέξτος γράφει ὅτι ὁ Κωνσταντίνος ἦταν εὐχάριστος σέ πολλά θέματα καί ὅτι μέ τή βοήθεια αὐστηρότατων νόμων ἤλεγχετούς κακόβουλους μηνυτές καί συκοφάντες, ὑποστήριξε τίς καλές τέχνες, ἰδαίτερα τίς σπουδές τῆς λογοτεχνίας καί ὁ ἴδιος διάβασε, ἔγραψε, περιποιήθηκε καί ἄκουσε τίς πρεσβεῖες καί τά παράπονα τῶν ἐπαρχιῶν[iii].
.         Ὁ ἐθνικός Λιβάνιος τόν ἀποκαλεῖ μεγάλον αὐτοκρά­τορα[iv].
.         Ἀφοῦ οἱ ἐχθροί τοῦ «θεσπέσιου Αὐτοκράτορα», ὅπως τόν ἀποκαλεῖ ὁ σοφότατος Κωνσταντίνος Οἰκονόμος, ὁ ἐξ Οἰκονόμων[v], ἐκφράζονται μέ τόσο κολακευτικούς λόγους, εὔκολα γίνεται ἀντιληπτό πώς καί οἱ φίλοι του θά εἶναι πολύ ἐκδηλωτικοί γιά τό ἄτομό του. Καί ἔτσι πράγματι συμβαίνει:
.         Ὁ Λακτάντιος γράφει ὅτι ὁ Διοκλητιανός εἶχε προβλέψει γιά τόν νεαρό Κωνσταντίνο: «Ὁ νεαρός αὐτός ἄντρας ὑπόσχεται νά εἶναι ἠπιότερος καί πιό φιλεύσπλαχνος ἀπό τόν πατέρα του.» Ὁ ἴδιος ἱστορικός, πού γνώρισε καί ἔζησε ἀπό κοντά τόν Κωνσταντίνο, μᾶς πληροφορεῖ ὅτι ὡς νέος χαρακτηριζόταν ἀπό τίς σωστές ἠθικές συνήθειες (moribus probis) καί ὅτι ἦταν ἕνας ἄνδρας πολύ μεγάλης ἀξίας, ἀντάξιος τοῦ ἀξιώματος τοῦ καίσαρα. Ἐπισημαίνει ἀκόμα τή διακεκριμένη κοσμιότητα τῆς παρουσίας του, τή μεγάλη προσοχή του σέ ὅλα τά στρατιωτικά καθήκοντα, τήν ἐνάρετη συμπεριφορά του καί τή μοναδική προσήνειά του, πού τόν εἶχαν καταστήσει προσφιλή στά στρατεύματα καί φίλο κάθε ἀτόμου[vi].
.         Ἀλλά τίς περισσότερες πληροφορίες γιά τό χαρακτήρα καί τήν προσωπικότητα τοῦ Κωνσταντίνου ἔχουμε ἀπό τόν ἐπίσκοπο Καισαρείας Εὐσέβιο Παμφίλου, πού ἦταν φίλος καί ὁ κυριότερος βιογράφος του. Ἀπό αὐτόν λοιπόν, τόν πιό σημαντικό συγγραφέα τῆς ἐποχῆς του, ἀντλοῦμε τά ἑξῆς:
.         Πληροφορούμαστε γιά τήν ἀνεξικακία τοῦ Κωνσταντίνου, γιά τήν ἀγάπη του γιά τούς ἀνθρώπους, γιά τήν ἐπικοινωνία του μαζί τους, γιά τό πάθος του νά τούς ὁδηγήσει στή θεοσέβεια καί τήν ἀπόκτηση εἰρηνικοῦ φρονήματος[vii]. Μερικούς πού ἐκτραχύνθηκαν ἐναντίον του, τούς συμπεριφέρθηκε μέ ἀνεξικακία καί τούς συμβούλευσε ἤρεμα καί μέ πραότητα νά φρονιμέψουν καί νά μή στασιάζουν[viii].
.         Πράγματι, τήν ἀνεξικακία καί τήν ἀνεκτικότητα τοῦ Κωνσταντίνου ἐπιβεβαιώνει ἡ στάση καί ἡ συμπεριφορά τοῦ ἰδίου πρός τούς Δονατιστές, τούς Ἀρειανούς, τό Μαξιμιανό, τό Λικίνιο κ. ἄ. Τίς ἀρετές του αὐτές ἐπιβεβαιώνει ἀκόμα καί τό γεγονός ὅτι, κατακτώντας τή Ρώμη, ὅπως ἀναφέρθηκε παραπάνω, δέν προέβη σέ ἀντεκδικήσεις, πού τοῦ ζήτησαν οἱ ἐχθροί τοῦ Μαξέντιου. Ἦταν τόσο πολύ ἀνεκτικός, ὥστε κατηγορήθηκε ὅτι δέν τιμωρεῖ τά ἐγκλήματα μέ τίς ἁρμόζουσες ποινικές ρῆτρες τους[ix].
.         Ὑπάκουε στίς ἐντολές τῆς χριστιανικῆς θρησκείας, προσέ­χοντας ἰδιαίτερα τήν ἀρετή τῆς ἁγνότητας.
.         Ἀγωνιώντας νά βελτιώσει ἠθικά τό ἐπίπεδο τῶν ὑπηκόων του παρεῖχε συμβουλές γιά τήν ὁμόνοια καί πολλές ἀρετές, καθώς καί γιά τήν ἀποφυγή της πλεονεξίας καί τῆς παρενόχλησης τῶν ἄλλων, πού μαρτυροῦν γιά τή χριστιανική συνείδησή του.
.         Στήν Οἰκουμενική Σύνοδο συχνά ἀναλάμβανε τό ρόλο τοῦ πράου εἰρηνοποιοῦ μεταξύ τῶν πατέρων πού διαφωνοῦσαν ἔντονα[x].
.         Εἶχε προαγάγει τόσο πολύ τήν ψυχή του στή λογική σύνεση, ὥστε μέχρι αὐτοῦ τοῦ θανάτου του νά συντάσσει κανονικά πραγματεῖες, νά ἐξέρχεται κανονικά καί νά προσφέρει στούς ἀκροατές τίς θεοπρεπεῖς διδαχές, νά νομοθετεῖ κανονικά, τόσο σέ πολιτικά, ὅσο καί σέ στρατιωτικά θέματα καί νά ἐπινοεῖ ὅλα τά μέσα, τά ὁποῖα συντελοῦν στήν εὐημερία τοῦ ἀνθρώπινου γένους. Εἶναι δέ ἄξιο μνείας, ὅτι ἐνῶ πλησίαζε πρός τό θάνατο, ἐξεφώνησε ἐπικήδειο λόγο ἐνώπιον τοῦ συνήθους ἀκροατηρίου, μέ τό ὁποῖο ἀνέπτυξε ἀναλυτικά τό θέμα περί ἀθανασίας τῆς ψυχῆς…[xi]
.         Περνοῦσε ἄυπνες νύχτες, γιά νά ἐφοδιάζει τό νοῦ του μέ θεία γνώση, καί ἕνα μεγάλο μέρος τοῦ χρόνου του τό ἀνάλωνε στή σύνθεση ὁμιλιῶν, πολλές ἀπό τίς ὁποῖες ἐξεφώνησε στό κοινό[xii].
.         Ὁ Εὐμένιος στούς διάφορους πανηγυρικούς του γράφει ὅτι ἔχει κληρονομήσει τή δύναμη τοῦ πατέρα του, τό θάρρος, τήν προσωπική ἐμφάνιση, τήν εὐσέβεια[xiii]. Ὅτι παρουσιάζει χαρα­κτηριστική σύνεση, πού μοιάζει μέ τοῦ πατέρα του, καί ὅτι κανείς δέν ἦταν συγκρίσιμος μέ αὐτόν στή χάρη καί τήν ὀμορφιά του[xiv]. Καί ὅτι ἀπό τήν κληρονομιά καί τή μοίρα του δέν μπορεῖ νά εἶναι κακός[xv].
.         Ὁ Ναζάριος στόν πανηγυρικό του λόγο ἐπισημαίνει τήν εὐσπλαχνία του[xvi]. Καί αὐτή πράγματι ἐπιβεβαιώνεται ἀπό τό γεγονός ὅτι μετά τή νίκη του στή Μουλβία Γέφυρα ἀπαγόρευσε τίς ἀντεκδικήσεις στή Ρώμη, πού ἀπαιτοῦσαν ἐπίμονα οἱ ἀδικημένοι τοῦ παλαιοῦ καθεστῶτος.
.         Ὁ Μαλάλας (6ος αἰώνας μ.Χ.) γράφει γιά τόν Κωνσταντίνο: «Ἦν δέ μακρός, πυρρός, μεγαλόψυχος, ἥσυχος, θεοφιλής»[xvii].
.         Ὁ Ἰωάννης ὁ Ἀντιοχεύς (7ος αἰώνας μ. Χ.) γράφει γιά τόν Κωνσταντίνο ὅτι δέν εἶναι εὔκολο νά πεῖ κανείς πόσες εἶναι οἱ ψυχικές καί σωματικές ἀρετές του καί ἡ δόξα ἀπό τίς νίκες στούς πολέμους του γιά καθυπόταξη τῶν Σκυθῶν χάρη στή στρατηγική ἐπιστήμη του, ἀλλά καί ἡ ἐνασχόλησή του μέ θέματα παιδείας καί συγγραφή λόγων. Καί καταλήγει: «Δίκαιόν γε μήν ἐξ ἁπάντων ἔρωτα θηρώμενος ἐτύγχανε τῆς σπουδῆς, τῷ δεξιῷ τε τῆς φύσεως καί περί τάς δωρεάς δαψιλεῖ.»[xviii]
.         «Οὐ γάρ ῥᾴδιον εἰπεῖν ὁπόσαι τῆς ψυχῆς τε καί τοῦ σώματος διέλαμπον ἀρεταί τόν ἄνδρα, τήν ἐκ τῶν πολεμικῶν δόξαν μεταδιώκοντα, καί παρά τάς μάχας τύχῃ τε ὁμοῦ δεξιωτάτῃ καί τῶν στρατηγικῶν ἐπιστήμῃ οὐ μείονι χρώμενον. Οὐ γάρ ἐν τοῖς ἐμφυλίοις πολέμοις μόνοις περιῆν τῶν ἐναντίων, ἀλλά καί μετὰ τούτους Σκύθαις πολλάκις προσπολεμήσας ὑποκύψαι τούτους ἠνάγκασεν, ἔς τε σπονδῶν αἴτησιν καταφυγεῖν. Ὧν μεταδοὺς καί οὐκ ἀποχρησάμενος τοῖς προτερήμασι, μεγίστας παρά τοῖς βαρβάροις ἔθνεσι δικαιοσύνης τε καί ἰσχύος μνήμας ἀπέλιπεν. Ἔχαιρε δέ ἀνέκαθεν ἐλευθερίοις μαθήμασι καί ἐν ἐπαίνῳ παιδείαν ἐποιεῖτο καί λόγους.
.         Τό πορτρέτο τοῦ Κωνσταντίνου δίνει πληρέ­στερα ὁ χρονογράφος Ἅγιος Θεοφάνης (8ος αἰώνας): «Ἦν δέ ὁ ἀνήρ εἰς τά πάντα λαμπρός, δι’ ἀνδρείαν ψυχῆς, δι’ ὀξύτητα νοός, δι’ εὐπαιδευσίαν λόγων, διά δικαιοσύνης ὀρθότητα, δι’ εὐεργεσίας ἑτοιμότητα, δι’ ἀξιοπρέ­πειαν ὄψεως, διά τήν ἐν πολέμοις ἀνδρείαν καί εὐτυχίαν, ἐν τοῖς βαρβαρικοῖς μέγας, ἐν τοῖς ἐμφυλίοις ἀήττητος, ἐν τῇ πίστει στερρός καί ἀσάλευτος»[xix].
.         «Ὁ βασιλιάς Κωνσταντίνος ἐπισκίασε μέ τήν ἀρετή, τήν καλοσύνη καί τίς ἐπιτυχίες του, ὅλους ὅσους βασίλευσαν πρίν ἀπό ἐκεῖνον, γράφει ὁ Πραξαγόρας, παρότι ἦταν ἐθνικός στό θρήσκευμα», ἐπισημαίνει ὁ Μέγας Φώτιος στή Μυριόβιβλό του[xx].
.         Προσθέτοντας στό μακρύ καί ἀνεξάντλητο κατάλογο τῶν γνωρισμάτων τῆς προσωπικότητας καί τοῦ χαρακτήρα τοῦ Κωνσταντίνου καί ὅσα σχετικά ἀναφέρονται στά κείμενα τῶν χριστιανῶν συγγραφέων Σωκράτους, Σωζομενοῡ, Θεοδώρητου, Εὐάγριου, Κεδρηνοῦ καί τῶν ἄλλων χρονικογράφων ἐκείνων τῶν χρόνων, μποροῦμε νά δώσουμε τό πορτρέτο τοῦ μεγάλου αὐτοκράτορα ὡς ἑξῆς:
.         Ὕψος ἄνω τοῦ μέσου, εὐρεῖς ὦμοι καί σῶμα σφριγηλό, ἀθλητικό καί μεγαλοπρεπές παράστημα, ἐμφάνιση ὡραία καί ἐντυπωσιακή, διαπεραστικό μάτι, («μάτια λιονταριοῦ» γράφει ὁ Κεδρηνός), ἐλαφρῶς ἀέτεια μύτη, ἔκφραση φωτεινή καί χαρούμενη, μεγάλη σωματική δύναμη καί φυσικές δεξιότητες πολλές. Μεγαλοπρέπεια στήν ἐμφάνιση τοῦ προσώπου του, πού ἐπιβεβαιώνεται καί ἀπό τίς εἰκόνες του πάνω στά νομίσματα καί ἀπό τά ἀγάλματά του.
.         Ἐμφανέστατα γνωρίσματά του ἡ γλυκύτητα τοῦ χαρακτήρα, ἡ προσήνεια, ἡ μειλιχιότητα, ἡ εὐγένεια. Γινόταν προσφιλής σέ καθέναν πού τόν πλησίαζε. Μέ ἱκανότητα γιά μόνιμους καί θερμούς φιλικούς δεσμούς.
.         Διέθετε ἀνθρωπιά, σύνεση, καλοκαγαθία, ἀνεκτικότητα, ἐλευθεροφροσύνη, ἠπιό­τητα, ὑπομονή, γενναιοδωρία αὐταπό­δεικτη ἀπό τίς μεγάλες παροχές πρός τό στρατό καί τό λαό, πνεῦμα δικαιοσύνης, ἐγκράτεια σ’ ὁλόκληρη τή ζωή του, μετριο­πάθεια στή διαχείριση τῆς ἀπόλυτης δυνάμεώς του. Φιλεύσπλαχνος ἀκόμα καί πρός τούς ἐχθρικούς στρατιῶτες.
.         Ἦταν ἕνα πρόσωπο ἰδιαίτερα δραστήριο καί ἀκαταπόνητο, θαρραλέο καί δυναμικό, ἀλλ’ ὄχι σκληρό. Μέ μεγάλη δραστη­ριότητα ἀπό τήν πρώιμη νεότητά του, διοικητική ἱκανότητα, πολιτική ὀξυδέρκεια, στρατιωτική ἰδιοφυία, θάρρος, πολεμική ἀνδρεία, αὐξημένο αἴσθημα καθήκοντος, μεγαλοψυχία καί ἀπτόητο πνεῦμα, πού τό μετα­βί­βαζε καί στά στρα­τεύματά του. Μέ ἱκανότητα σύλληψης καί ἐκτέλεσης τῶν τολμηρότερων σχεδίων, δίχως νά ἐπηρεάζεται ἀπό προκαταλήψεις καί τίς φωνές τοῦ πλήθους. Μέ ταχύτητα στή δράση του.
.         Ὑπῆρξε ἀκόμα σοφός νομοθέτης, πού κατέλειψε μέγα νομοθετικό ἔργο, βαθύτατα πιστός χριστιανός. Μέ ἐκτίμηση στήν ἀξία τῶν σπουδῶν, στίς ἐπιστῆ­μες, στίς τέχνες καί, προπαντός, στή λογοτεχνία. Μέ πολυμάθεια καί πνευματική καλλιέργεια, ὅπως ἐμφανίζεται μέσα ἀπό τούς λόγους καί τίς ἐπιστολές του.
.         Ἔτρεφε μεγάλη ἐμπιστοσύνη στόν πατέρα του, ἀνεξάν­τλητη ἀγάπη καί στοργή γιά τήν εὐσεβέστατη καί βασανισμένη μητέρα του. Ὑπῆρξε πιστός ὡς σύζυγος καί στοργικός ὡς πατέρας ἑπτά παιδιῶν, παρότι ἔχει ἀφήσει πίσω του ἕνα πελώριο αἴνιγμα γιά τήν τύχη τῆς συζύγου καί τοῦ μεγάλου του γιοῦ.
.         Οἱ ψυχικές ἀρετές του εἶχαν φτάσει στό ἄκρον τῆς ἀνθρώπινης τελειώσεως. Διέπρεπε σέ ὅλα τά καλά, καθ’ ὑπερβολήν μάλιστα στή φιλανθρωπία, πράγμα τό ὁποῖον ἀπό πολλούς ἐθεωρεῖτο μεμπτό. Καί πότε – πότε κάποιοι ὑποκριτές καί μονάχα κατ’ ὄνομα χριστιανοί τόν ὁδηγοῦσαν καί τόν ἐξέθεταν στά μάτια τοῦ λαοῦ[xxi]. Καί αὐτό τό τελευταῖο, ἐξογκωμένο καταλ­λήλως ἀπό τούς ἐχθρούς του, χρησιμο­ποιήθηκε νά στηθεῖ μιά ἀπό τίς λίγες κατηγορίες πού τοῦ ἀποδίδουν, καί γιά τήν ὁποία θά γίνει λόγος στό οἰκεῖο κεφάλαιο* .

*Γιά τίς ἀρετές του κάνουν λόγο καί οἱ ἱστορικοί τῶν νεοτέρων χρόνων. Γράφει ὁ Schaff: «Ὁ ἠθικός χαρακτήρας του δέν ἦταν χωρίς εὐγενῆ γνωρίσματα, μεταξύ τῶν ὁποίων μιά ἁγνότητα σπάνια γιά τήν ἐποχή καί μιά ἐλευθεροφροσύνη καί μιά εὐεργεσία, πού συνόρυε μέ τή σπατάλη». (Schaff Philip: «History of the Christian Church, Chapter I, p. 14.» Ὁ ἴδιος σ΄ἄλλο σημεῖο τοῦ βιβλίου του: «Ὅλες οἱ χριστιανικές ἐκθέσεις μιλοῦν γιά τήν ἐγκράτειά του».Schaff Philip: «History of the Christian Church” , Chapter I, p. 14, F. 10)

[i] Ίουλιανοῦ, Πανηγυρικός λόγος πρός Κωνστάντιο, Ἅπαντα Ἰουλιανοῦ, Ἐκδόσεις Κάκτος, τόμος 1, σελ. 61 -63

[ii] Εὐτρ. Breviarium, 10, 5-7

[iii] Βίκτωρ Αὐρήλ. Ἐπιτ. 41, 14

[iv] Λιβάνιος, «Ὑπέρ τῶν ἑλληνικῶν ναῶν», Θύραθεν Ἐπιλογή, 1998, σελ. 71, 101, 103

[v] Οἰκονόμου Κ.: Τά διασωζόμενα ἐκκλησιαστικά συγγράμματα, τόμος Γ΄, σελ. 205

[vi] Λακτ. Περί θαν. διωκτ. 18

[vii] Εύς. Β. Κ. Γ΄ 59

[viii] Εὐσ. Β. Κ. Λόγ. 1, κεφ. 45

[ix] Β.Κ. βιβλ. 4, κεφ. 31

[x] Εὐσ. Β.Κ. Γ΄13

[xi] Εὐσ. Β. Κ. Λόγ. 4, κεφ.55

[xii] Εὐσ. Β. Κ. Λόγ. 4 κεφ. 29

[xiii] Εὐμέν. Πανηγ. 4

[xiv] Εύμέν. Πανηγ. 17

[xv] Εὐμέν. Πανηγ.14

[xvi] Ναζάρ. Πανηγυρ. 21

[xvii] Ἰω. Μαλάλα «Χρονογραφία»,βιβλ. 7. ἔκδοση 2001, σελ. 251

[xviii]Ἰωάνν. Ἀντιοχ. Exc. De virt, Index of /pgm/PG_Migne/John of Antioch_PG 77,132

[xix] Θεοφάνους Χρονογραφία, P.G. t. 108, σελ. 96

[xx] Φωτίου, Βιβλιοθήκη,Ἐκδόσεις Κανάκη,2000, σελ. 117

[xxi] Εὐσ. Β.Κ. Δ΄54

,

Σχολιάστε

ΕΛΛΗΝΕΣ ΟΙ ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὴν ἱστορικὴ μελέτη
Κώστα Β. Καραστάθη:

«ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΒΑΝΟΝ
– Ἡ ἀλήθεια γιὰ τὴν ταυτότητα τῶν Ἀρβανιτῶν ἐποίκων μας»,
Ἐκδόσεις Ἄθως, 2014, σελ. 436.
σχετ.: ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΒΑΝΟΝ Ἡ ἀλήθεια γιὰ τὴν ταυτότητα τῶν Ἀρβανιτῶν ἐποίκων μας,
Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ (Κ. Χολέβας)

ΑΡΒ

.         Οἱ κάτοικοι τῆς Ἀλβανίας, ἀπὸ τὸ τέλος τοῦ 13ου αἰώνα ἤδη προσδιορίζονταν ἀπὸ τοὺς ἄλλους λαοὺς ὡς Ἀλβανοί, δηλαδὴ μὲ τὸ ἐθνωνυμικὸ τὸ ὁποῖο καὶ οἱ ἴδιοι, ἔστω καὶ ἀνεπίσημα, εἶχαν ἀποδεχθεῖ. Ἐὰν λοιπὸν οἱ ἔποικοι, ποὺ ἔφθασαν στὴν Ἑλλάδα  περὶ τὰ μέσα τοῦ 14ου αἰώνα κατόπιν προσκλήσεων διαφόρων ἡγεμόνων, ἦσαν Ἀλβανοί, φυσικότατο θὰ ἦταν νὰ δηλώνουν Ἀλβανοί καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ τοὺς ἀποκαλεῖ Ἀλβανούς. Ὡστόσο, αὐτὸ δὲν ἔγινε ποτέ!
.         Ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀγνοώντας τοὺς ἱστορικούς της ὑστεροβυζαντινῆς περιόδου, ἀποκαλοῦσε ἀπὸ τότε καὶ ἀποκαλεῖ μέχρι σήμερα Ἀρβανίτες τοὺς ἐποίκους αὐτούς, ὅπως καὶ οἱ ἴδιοι θεωροῦσαν τὸν ἑαυτό τους, ὡς Ἕλληνες δηλαδὴ ἀπὸ τὸ Ἄρβανο. Ἡ ἐθνικὴ μνήμη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀποδεικνύεται ἐγκυρότερη καὶ ἰσχυρότερη  τοῦ ἱστορικοῦ λόγου.
.         Οἱ Ἀρβανίτες τῆς Ἑλλάδας, ἔχοντας τὶς ρίζες τους στὸ  πανάρχαιο ἑλληνικὸ Ἄρβανο, οὐδέποτε ἀποδέχτηκαν ὡς δικό τους ἐθνωνυμικὸ τὸν ὄρο Ἀλβανοί, ὅπως παρόμοια πράττουν μέχρι σήμερα καὶ οἱ Σουλιῶτες καὶ οἱ Χιμαραῖοι καὶ οἱ Σπαθιῶτες καὶ ὅλοι οἱ Βορειοηπειρῶτες. Πάντοτε διακήρυσσαν ὅτι εἶναι Ἕλληνες Ἀρβανίτες. Αὐτὰ σημαίνουν ὅτι πίσω ἀπὸ τὸ πατριδωνυμικὸ Ἀρβανίτης καὶ τὸ ἐθνωνυμικὸ Ἀλβανὸς ὑφίστανται δύο διαφορετικοὶ λαοί, οἱ Ἕλληνες καὶ οἱ Ἀλβανοί. Καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύουν οἱ πολλὲς καὶ σημαντικὲς ἱστορικὲς μαρτυρίες, ποὺ καταγράφονται στὴν παροῦσα ἱστορικὴ μελέτη.

,

Σχολιάστε

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ (Κ. Χολέβας)

Ἡ ἱστορικὴ ἀλήθεια γιὰ τοὺς Ἕλληνες Ἀρβανίτες

Κωνσταντῖνος Χολέβας
 Πολιτικὸς ἐπιστήμων

 ἐφημ. «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ», 18.03.2014

βλ. σχετ.: ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΒΑΝΟΝ Ἡ ἀλήθεια γιὰ τὴν ταυτότητα τῶν Ἀρβανιτῶν ἐποίκων μας

ΑΡΒ

.             Ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ κομμουνιστικοῦ ἀθεϊστικοῦ καθεστῶτος στὴν Ἀλβανία ἡ γειτονικὴ χώρα ἐπιχειρεῖ μὲ προπαγανδιστικὸ τρόπο νὰ διεκδικήσει τοὺς ὑπερήφανους Ἕλληνες Ἀρβανίτες – ἤ, ὀρθότερα, τοὺς ἀρβανιτόφωνους συμπατριῶτες μας. Ἐπειδὴ στὴν ἐποχή μας εἶναι ἀπαραίτητο νὰ ξέρουμε τὴν Ἱστορία μας καὶ ἐπειδὴ οἱ προπαγάνδες καὶ οἱ σκοπιμότητες καθίστανται ἔντονες καὶ διαβρωτικές, θεωρῶ πολὺ χρήσιμο τὸ πρόσφατο βιβλίο τοῦ Κώστα Καραστάθη μὲ τίτλο: «Ἕλληνες ἀπὸ τὸ Ἀρβανον» καὶ ὑπότιτλο «Ἡ ἀλήθεια γιὰ τὴν ταυτότητα τῶν Ἀρβανιτῶν ἐποίκων μας». Ἡ ἱστορικὴ μελέτη τοῦ διακεκριμένου καὶ πολυβραβευμένου συγγραφέως καὶ ἐκπαιδευτικοῦ ἔχει ἐκδοθεῖ ἀπὸ τὶς ἐκδόσεις ΑΘΩΣ τὸ 2014, μόλις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, καὶ δίνει τὴ δυνατότητα σὲ ὅλους μας, εἰδικοὺς καὶ μή, νὰ μάθουμε περισσότερα γιὰ τὴν καταγωγή, τὴ συνείδηση καὶ τὸ γλωσσικὸ ἰδίωμα τῶν ἀρβανιτοφώνων.
.             Ὁ Κώστας Καραστάθης, μὲ τεκμηριωμένο καὶ κατανοητὸ λόγο, κατορθώνει νὰ παρουσιάσει τὰ κυριότερα συμπεράσματα τῶν μελετῶν εἰδικῶν ἱστορικῶν καὶ βαλκανιολόγων γιὰ τὸ θέμα αὐτό. Ἀφορμὴ ἔλαβε ἀπὸ τὰ ἀρβανίτικα τοπωνύμια τοῦ χωριοῦ του, τῆς Μαλεσίνας Λοκρίδος. Μᾶς δίνει μὲ πειστικότητα τὶς ἀπαντήσεις καὶ μᾶς πείθει ὅτι ἄλλο πράγμα εἶναι οἱ Ἀλβανοὶ καὶ ἄλλο οἱ Ἀρβανίτες. Οἱ Ἀλβανοὶ ἀποκαλοῦν τὴ φυλή τους Σκιπετὰρ καὶ τὴ χώρα τοὺς Σκιπερία, χώρα τῶν ἀετῶν, ἐνῶ ὁ ὅρος «Ἀρβανίτης» σημαίνει τὸν Ἕλληνα ἀπὸ τὸ Ἄρβανον ἢ Ἀρβωνα, δηλαδὴ τὴ Βόρειο Ἤπειρο. Βυζαντινοὶ συγγραφεῖς, ὅπως ἡ Ἄννα Κομνηνή, προσδιορίζουν τὸ Ἄρβανον ὡς περιοχὴ τῆς Ἠπείρου, ἀπὸ τὴν ὁποία κατέβηκαν κατὰ τὸν 13ο καὶ 14ο αἰώνα Ἕλληνες Βορειοηπειρῶτες πρὸς τὴν Ἀττικὴ καὶ τὴν Πελοπόννησο. Γιατί ἔφυγαν ἀπὸ τὸν τόπο τους; Ἄλλοι διότι κυνηγήθηκαν ἀπὸ τοὺς Σέρβους τοῦ Στεφάνου Δουσὰν καὶ ἄλλοι διότι ἐκλήθησαν ὡς ἱκανοὶ στρατιῶτες (μισθοφόροι) ἀπὸ τοὺς αὐτοκράτορες τῆς ὕστερης βυζαντινῆς περιόδου. Μετὰ τὴν Ἅλωση οἱ Ἀρβανίτες αὐτοί, δηλαδὴ οἱ Ἕλληνες ποὺ μιλοῦσαν καὶ ἑλληνικὰ καὶ ἀρβανίτικα, ἔφυγαν κυρίως πρὸς τὴν Ἰταλία καὶ μάλιστα στρατολογήθηκαν ὡς μισθοφόροι (stradioti) ἀπὸ τοὺς δόγηδες τῆς Βενετίας. Στὰ βενετικὰ ἀρχεῖα σώζονται ἔγγραφα ποὺ καταγράφουν τὴν ἑλληνικὴ συνείδηση τῶν Ἀρβανιτῶν. Οἱ ἴδιοι δηλώνουν τὴν ἑλληνικὴ ἐθνικότητά τους καὶ οἱ Βενετοὶ δημόσιοι λειτουργοὶ τὴν καταγράφουν.
.             Σήμερα, ὁρισμένοι ἀνιστόρητοι ἢ προπαγανδιστὲς ἐπιχειροῦν νὰ ταυτίσουν τὸ διαφορετικὸ γλωσσικὸ ἰδίωμα μὲ μία δῆθεν διαφορετικὴ ἐθνικὴ ταυτότητα. Ὅμως οἱ ἀρβανιτόφωνοι Ἕλληνες μὲ τὴ συμμετοχή τους στοὺς ἐθνικοὺς ἀγῶνες καὶ μὲ κάθε ἄλλη ἐκδήλωση δηλώνουν ὅτι οὐδεμία σχέση ἔχουν μὲ τοὺς Ἀλβανούς, τὴ γλώσσα τους καὶ τὸν πολιτισμό τους. Ο Κ. Καραστάθης παρουσιάζει μαρτυρίες Ἀρβανιτῶν Ἑλλήνων οἱ ὁποῖοι πολέμησαν τὸ 1940 καὶ ὁμολογοῦν ὅτι, ὅταν μπῆκαν μὲ τὸν Στρατό μας στὴν Ἀλβανία, δὲν μποροῦσαν νὰ συνεννοηθοῦν. Τὰ ἀλβανικὰ ἔχουν μεγάλες διαφορὲς ἀπὸ τὰ ἀρβανίτικα καὶ ἡ διγλωσσία τῶν Ἀρβανιτῶν δὲν ὑποδηλώνει διαφορετικὴ ἐθνικὴ συνείδηση.
.             Στὰ Βαλκάνια καὶ στὴ Μικρὰ Ἀσία ἔχουμε παρατηρήσει καὶ ἄλλα φαινόμενα, ὅπου ἡ διάλεκτος διαφέρει ἀπὸ τὴν πραγματικὴ ἐθνικὴ ταυτότητα. Ἔχουμε δεῖ Ἕλληνες νὰ μιλοῦν ἑλληνοβουλγαρικὲς διαλέκτους στὴ Μακεδονία, τουρκικὰ στὴν Καππαδοκία, βλαχικὰ στὴ Θεσσαλία καὶ τὴν Ἤπειρο, παραμένοντας ταυτόχρονα πιστοὶ στὴν ἑλληνικὴ πατρίδα καὶ τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία. Ἀντιθέτως, ἔχουμε δεῖ Τουρκοκρητικοὺς καὶ Τουρκοκυπρίους νὰ μιλοῦν ἑλληνικὰ ἀλλὰ νὰ ἔχουν ἀνθελληνικὸ φρόνημα καὶ νὰ σφάζουν Ἕλληνες. Οἱ σοβαροὶ μελετητὲς παραδέχονται ὅτι κατὰ τοὺς προηγούμενους αἰῶνες, στ δάφη που ζησε λληνισμός, ρθοδοξία κα χι τ γλωσσικ δίωμα ταν τ κύριο στοιχεο διατηρήσεως τς λληνικότητας. Ἡ γλῶσσα μας εἶναι βεβαίως σημαντικότατο στοιχεῖο τῆς ἐθνικῆς μας ἰδιοπροσωπίας, ἀλλὰ οἱ ἀρβανιτόφωνοι, σλαβόφωνοι καὶ γενικὰ ἀλλόγλωσσοι καὶ δίγλωσσοι ἀδελφοί μας εἶναι ἐξ ἴσου Ἕλληνες.
.             Τὸ βιβλίο τοῦ Κώστα Καραστάθη «Οἱ Ἕλληνες ἀπὸ τὸ Ἀρβανον» ἀπαντᾶ στοὺς ἀμφισβητίες.

, ,

Σχολιάστε

ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΒΑΝΟΝ Ἡ ἀλήθεια γιὰ τὴν ταυτότητα τῶν Ἀρβανιτῶν ἐποίκων μας

 ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ
τοῦ Κώστα Β. Καραστάθη:
ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΒΑΝΟΝ
 Ἡ ἀλήθεια γιὰ τὴν ταυτότητα τῶν Ἀρβανιτῶν ἐποίκων μας
ΑΘΩΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ, 2014, σελ. 436

ΑΡΒ.              «Λίκνον τῆς Ἑλλάδος», «κοιτὶς τοῦ ἑλληνισμοῦ», «εὔανδρος» καὶ ἄλλοι τιμητικοὶ χαρακτηρισμοὶ κοσμοῦν τὴν Ἤπειρο. Θὰ μπορούσαμε καὶ «καρδιὰ  τῆς Ἑλλάδας» νὰ τὴ χαρακτηρίσουμε, ἀφοῦ αὐτὴ μέσα στοὺς τελευταίους τριάντα αἰῶνες αἱμοδοτεῖ συνεχῶς τὴν ἑλληνικὴ χερσόνησο μὲ αἷμα πάντοτε ἑλληνικό, ποὺ ἄλλοτε ὀνομάζεται πελασγικό, ἄλλοτε αἰολικό, ἄλλοτε δωρικὸ καὶ τὴν τελευταία φορά, κατὰ τοὺς 14ο καὶ 15ο αἰῶνες μ.Χ., ἠπειρωτικό! Ὁ Βρετανὸς καθηγητὴς P. Trudgill, καταγράφοντας τὶς ἐμπειρίες του κατὰ τὶς ἐπισκέψεις του σὲ χωριά, ποὺ ἵδρυσαν ἔποικοι ἐκείνης τῆς ἐποχῆς, διαπιστώνει: «Οἱ ἄνθρωποι γιὰ τοὺς ἑαυτούς τους ἀναφέρονται ὄχι ὡς Ἀλβανοί, ἀλλὰ ὡς Ἀρβανίτες» («The people  themselves  are refered, not as Albanians, but as Arvanites»). Καὶ τοῦτο φανερώνει ὅτι  ἡ λαϊκή, ἐθνικὴ  μνήμη ἀποδεικνύεται ἰσχυρότερη καὶ ἐγκυρότερη μερίδας τοῦ γραπτοῦ ἱστορικοῦ λόγου. Γιατί, πράγματι,  ὅπως μαρτυροῦν καὶ πολλὲς σημαντικὲς ἱστορικὲς μαρτυρίες, ποὺ καταγράφονται στὴν παροῦσα ἱστορικὴ μελέτη, τὴ συντριπτικὴ πλειοψηφία τῶν ἐποίκων τῆς νότιας Ἑλλάδας καὶ ὁρισμένων νησιῶν ἀπετέλεσαν δίγλωσσοι, ἑλληνόφωνοι  καὶ ἀρβανιτόφωνοι, Ἠπειρῶτες Ἕλληνες καὶ λιγοστοὶ μόνον ἀπὸ τοὺς γείτονές τους, Ἀλβανούς.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α´
ΑΡΒΩΝ – ΑΡΒΑΝΟΝ – ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ – ΑΡΒΑΝΙΤΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

1. Ἄρβων – Ἄρβανον
2. Ὁ ὅρος «Ἀρβανίτες»
3. Ἀρβανίτικη γλώσσα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β´
ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΩΣ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΑΠΟ ΗΠΕΙΡΟ ΚΑΙ ΑΛΒΑΝΙΑ

1. Ἐμφύλιοι σπαραγμοὶ στὴν αὐτοκρατορία
2. Οἱ καταπιέσεις τῶν Ἀλβανῶν
3. Ἡ κατάκτηση τῆς Ἀλβανίας καὶ τῆς Ἠπείρου ἀπὸ τὸν Δουσὰν – Διωγμοὶ τῶν Ἑλλήνων – Πόλεμοι τῶν διαδόχων του Δουσὰν
4. Κατάλυση τοῦ Ἀλβανικοῦ δεσποτάτου – Κατάκτηση τῆς Ἠπείρου ἀπὸ τοὺς Τούρκους – Καταπιέσεις γιὰ ἐξομωσία

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ´ ΟΙ ΜΑΖΙΚΟΙ ΕΠΟΙΚΙΣΜΟΙ

1. Ἐποικισμὸς Ἀττικῆς, Βοιωτίας καὶ νότιας Εὔβοιας
2. Ἐποικισμὸς Πελοποννήσου καὶ νησιῶν
3. Ἠπειρῶτες πρόσφυγες στὴν Εὐρώπη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ´ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΑΛΒΑΝΟΙ ΕΠΟΙΚΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

1. Οἱ ὑστεροβυζαντινοὶ ἱστορικοὶ περὶ τῶν ἐποίκων
2. Οἱ ἱστορικοί του 19ου αἰώνα περὶ τῶν ἐποίκων

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε´ ΤΕΚΜΗΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΕΠΟΙΚΩΝ ΑΡΒΑΝΙΤΩΝ

1. Παραδοχὴ τῆς ἑλληνικότητας τῶν Ἀρβανιτῶν ἀπὸ τοὺς ἱστορικοὺς καὶ λογίους
2. Ἡ βία ἐξώθησε ἑλληνόφωνους καὶ ἀρβανιτόφωνους Ἠπειρῶτες στὴν Ἑλλάδα καὶ ἡ ἀρβανιτοφωνία κάλυψε τὴν ἑλληνικότητά τους
3. Ποτὲ Ἕλληνες ἔποικοι ἀπὸ τὴν Ἤπειρο δὲν αὐτοπροσδιορίζονταν ὡς Ἀλβανοὶ
4. Γεώργιος Πλήθων-Γεμιστός: Ὁ ἐποικισμὸς δὲν ἄλλαξε σὲ τίποτε τὴν ἑλληνικότητα τῆς Πελοποννήσου
5. Ὁ αὐτοκράτορας Μανουὴλ Β΄ Παλαιολόγος ἐνέκρινε ἀνεπιφύλακτα τοὺς ἐποικισμοὺς καὶ κάνει λόγο γιὰ νεήλυδες»Ἕλληνες κατοίκους
6. Οἱ ἀρχηγοὶ τῶν ἐποίκων Ἀρβανιτῶν –ὅλοι Ἕλληνες– δίνουν τ’ ὄνομά τους ἢ τὸ ὄνομα τοῦ ἠπειρωτικοῦ χωριοῦ τους στοὺς οἰκισμοὺς ποὺ ἱδρύουν. Παρουσία ἐπιφανῶν ἀρβανιτόφωνων οἰκογενειῶν μεταξὺ τῶν ἐποίκων
7. Ἀρβανίτες καὶ λοιποὶ Ἕλληνες: κοινὰ ἤθη, ἔθιμα, παραδόσεις, χοροὶ κ.λπ.
8. Ἡ ἑλληνικότητα μέσα ἀπὸ τὰ τραγούδια τῶν Ἑλλήνων Ἀρβανιτῶν
9. Ἔγκυρες μαρτυρίες ἱστορικῶν προσώπων περὶ τῆς ἑλληνικότητας τῶν Ἀρβανιτῶν
10. Ἀρβανίτες Ἠπείρου: «Ἕλληνες Πελοποννήσιοι καὶ Ἀρβανίτες εἶναι ἕνας καὶ μόνον λαὸς»
11. Πυρήνας ἑλληνισμοῦ τὸ Ἄρβανο καὶ πηγὴ μεταναστεύσεως Ἑλλήνων Ἀρβανιτῶν
12. Δίγλωσσοι οἱ Σουλιῶτες, ἀλλὰ χωρὶς καμιὰ συγγένεια μὲ τὰ ἀλβανικὰ φύλα
13. Ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλὸς ἐπιβεβαιώνει ὅτι ἡ ἐκτεταμένη ἀλβανοφωνία στὰ ἑλληνικὰ χωριὰ τῆς Ἤπειρο δὲν μαρτυρεῖ ἀλβανικὴ ἐθνότητα
14. Ὁ Ρήγας Βελεστινλὴς ξεχωρίζει τοὺς Ἀρβανίτες ἀπὸ τοὺς Ἀλβανοὺς
15. Μύθος ὁ ἐξελληνισμὸς πολλῶν Ἀλβανῶν στὴν Ἑλλάδα
16. Οἱ ρωμαιοκαθολικοὶ Εὐρωπαῖοι χρονικογράφοι ἀπέφευγαν τὴν ἐθνικὴ ὀνομασία τῶν Ἑλλήνων ἀκόμη και στὰ γραπτά τους καὶ τοὺς ἀποκαλοῦσαν… Ἀλβανούς!
17. Οἱ μεγάλοι ἀρχηγοί, ποὺ ὁδήγησαν τοὺς ἐποίκους στὴν Ἑλλάδα ἦσαν Ἕλληνες Ἀρβανίτες
18. Ἀρβανίτες στρατιῶτες στὴ Δύση μ᾽ ἑλληνικὰ ὀνόματα
19. Οἱ Ἀρβανίτες συνεχίζουν τὴν ἀρχαία ἑλληνική, λαϊκὴ τέχνη
20. Ἤπειρος καὶ Ἀκαρνανία δὲν ὑπέστησαν καμιὰ ἐπίδραση ἀπὸ βορρᾶ
21. Ἐξισλαμισμένοι Ἀλβανοὶ καὶ Ἕλληνες δὲν ἦρθαν ὡς ἔποικοι στὴν Ἑλλάδα
22. Ἀπόδημοι δίγλωσσοι Βορειοηπειρῶτες
23. Οἱ Κερκυραῖοι ἀποκαλοῦσαν Ἀρβανίτες τοὺς χριστιανοὺς τῆς Ἠπείρου
24. Ἡ Ἤπειρος κατὰ τὴν Τουρκοκρατία εἶχε χάσει τ᾽ ὄνομά της
25. Γερμανοὶ τοῦ 19ου αἰώνα «μετροῦν» τοὺς Ἀρβανίτες του… 15ου αἰώνα
26. Ἡ ἀρβανιτοφωνία ἀπὸ μόνη της δὲν ἀποτελεῖ ἀποδεικτικὸ στοιχεῖο ἐθνικότητας
27. Τὸ σύνολο τῶν ἐποίκων ἀπὸ Θεσπρωτία ἤσαν Ἕλληνες, δίγλωσσοι ἢ μόνο ἑλληνόφωνοι
28. Ἀπὸ τὴν Ἄρτα ὣς τὸν Ἀχελῶο δὲν ἐγκαταστάθηκαν Ἀλβανοὶ
29. Νησιά, ποὺ ἐποικήθηκαν ἀπὸ Ἀρβανίτες
30. Οἱ Ἕλληνες ἔποικοι ἀπὸ τὴν Ἰλλυρία (Ἀλβανία)
31. Οἱ Ἕλληνες Βλάχοι ἔποικοι
32. Οἱ Ἀρβανίτες Κλέφτες
33. Ὁ θρυλικὸς Stradioti Μερκούριος Μπούας ἦταν καθ᾽ ὁμολογία του Ἕλληνας Ἠπειρώτης
34. Οἱ Ἀρβανίτες ὑπῆρξαν πρωτοπόροι σ᾽ ὅλους τους ἀγῶνες κατὰ τὴ διάρκεια τῆς Τουρκοκρατίας
35. Ὁ ἰδιωματικὸς ἑλληνικὸς γλωσσικὸς πλοῦτος τῶν ἀρβανιτόφωνων χωριῶν
36. Ἀρβανίτες: Ἕλληνες σύμφωνα μὲ τὰ πορίσματα καὶ ἀνθρωπολογικῶν ἐρευνῶν

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ϛ´ ΑΛΒΑΝΟΙ ΕΠΟΙΚΟΙ

1. Λιάπηδες ἔποικοι
2. Τόσκηδες ἔποικοι

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ´ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΡΒΑΝΙΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ

1. Ἕλληνες Ἀρβανίτες στρατιῶτες στὴ Δύση
2. Συμμετοχὴ τῶν Ἑλλήνων Ἀρβανιτῶν σὲ ἐξεγέρσεις κατὰ τὴν Τουρκοκρατία

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η´ ΕΠΟΙΚΙΣΜΟΣ ΛΟΚΡΙΔΑΣ ΚΥΡΙΩΣ ΑΠΟ ΘΕΣΠΡΩΤΟΥΣ

1) Γενικὰ περὶ Θεσπρωτίας
2) Θεσπρωτοὶ ἐποικίζουν τὴ Λοκρίδα
3. Ἀντιπροσωπευτικὴ εἰκόνα χωριοῦ ἐποίκων

ΕΠΙΛΟΓΟΣ
ΕΠΙΜΕΤΡΟΝ
ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΗΠΕΙΡΟΥ ΚΑΙ ΙΛΛΥΡΙΑΣ

1) Ἡ Ἤπειρος
2) Ἡ νότια Ἰλλυρία (Ἀλβανία)

,

Σχολιάστε

ΥΜΝΩΝ ΡΩΜΑΝΟΥ ΤΟΥ ΜΕΛΩΔΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ

π. Ἀνανία Κουστένη:
Μετάφραση Ὕμνων Ρωμανοῦ τοῦ Μελωδοῦ,
Ἐκδόσεις Ἁρμός , 2011

                   Παρουσίαση ἀπό τὸν συγγραφέα Κώστα Β. Καραστάθη

.         Περιστατικά ἀπό τή ζωή τοῦ Κυρίου, τῆς Παναγίας, τῶν Ἁγίων, ἀκόμη καί προσώπων τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης εἶχαν ἐμπνεύσει τόν μεγάλο ὑμνωδό Ρωμανό τόν Μελωδό, γιά τή δημιουργία τῶν ὑπέροχων ποιημάτων του καί τή μουσική ἐπένδυσή τους ἀπό τόν ἴδιο, ὥστε νά καταστοῦν ὕμνοι τῆς Ἐκκλησίας μας ἀθάνατοι.
.            Ὁ π. Ἀνανίας Κουστένης, ὕστερα ἀπό τήν κοπιαστική μετάφραση καί τήν ἔκδοση τοῦ τρίτομου ὀγκώδους ἔργου τοῦ Ἁγίου Θεοφάνους «Χρονογραφία», ἐπιτελεῖ τώρα μέ τή μετάφραση τῶν ὕμνων τοῦ Ρωμανοῦ τοῦ Μελωδοῦ ἕνα δεύτερο, καί μεγαλύτερο τοῦ πρώτου, ἄθλο. Καί πράγματι, δέν εἶναι διόλου εὔκολο νά καταπιαστεῖ κανείς μέ τή μετάφραση τῶν ὕμνων τοῦ Ἁγίου Ρωμανοῦ τοῦ Μελωδοῦ. Εἶναι ἔργο Τέχνης ὁ ὕμνος καί μετά τή μετάφραση πρέπει καί πάλι νά παραμένει ἔργο Τέχνης. Ἐπί πλέον, ὁ ποιητής ἐδῶ – ὁ Πίνδαρος τῆς Ἐκκλησιαστικῆς ποιήσεως, ὅπως ἔχει χαρακτηρισθεῖ – εἶναι καί ἕνας βαθύτατα στοχαζόμενος θεολόγος, τοῦ ὁποίου οἱ στοχασμοί πρέπει ν’ ἀποδίδονται μέ ἀκρίβεια.
.           Ὁ Γέροντας καί σ’ αὐτό τό ἔργο, ὅπως καί στό προηγούμενο τῆς μεταφράσεως τῆς «Χρονογραφίας» τοῦ Θεοφάνους, ἀποδεικνύεται ὡς ἕνας ὑπεύθυνος καί ἱκανότατος μεταφραστής, μαζί καί ἕνας ἀκούραστος καί ἀκατάβλητος πνευματικός ἐργάτης. Γνωρίζει ἄριστα τά ἀρχαῖα Ἑλληνικά, ἔχει πλούσια θεολογική κατάρτιση, γιά νά εἰσδύει στά θεολογικά μηνύματα, πού ἐκπέμπει ὁ μεγάλος ὑμνογράφος τῆς Ἐκκλησίας μας μέ τούς στίχους του, ἔχει βαθειά καί συνολική γνώση τού ἔργου τοῦ συγκεκριμένου ὑμνογράφου καί διαθέτει ὁ ἴδιος ποιητική προδιάθεση νά βιώνει τά συναισθήματα πού οἱ ὕμνοι δημιουργοῦν, καί τά ὁποῖα καί μεταδίδει μέ τή μετάφρασή τους στόν ἀναγνώστη του. Πράγματι, μονάχα ὁ συνδυασμός ὅλων αὐτῶν τῶν ἱκανοτήτων καί δυνατοτήτων συντέλεσε στήν ὀρθή ἀπόδοση τοῦ περιεχομένου τῶν ὕμνων καί στήν ἀποφυγή παρεκκλίσεων σέ ἐπικίνδυνες ἀτραπούς παρερμηνειῶν τους. Πέραν τοῦ χαρίσματος τοῦ πειστικοῦ λόγου, τό ὁποῖο διαθέτει ὁ ἅγιος  Γέροντάς μας,  συμβάλει καί μέ τό μεταφραστικό του ἔργο στήν ἐποικο­δομητική γιά τόν ἀναγνώστη πρόσληψη τῶν μηνυμάτων, πού οἱ ὕμνοι παρέχουν, ἀλλά καί στόν ἀναγκαῖο ψυχικό του κραδασμό, στήν αἰσθητική του ἱκανοποίηση.
.        Ἀκόμα ὁ σεβαστός Πατέρας Ἀνανίας προσφέρει στόν Ἕλληνα Ὀρθόδοξο χριστιανό ὄχι μονάχα μιάν ἄρτια, ἀλλά καί μιάν ἀναγκαία μετάφραση τῶν ὕμνων τοῦ Ρωμανοῦ∙ γιατί, ἄς μή κρυβόμαστε, αὐτοί οἱ ὑπέροχοι ὕμνοι δέν ἀγγίζουν κάν σήμερα πολλές χριστιανικές ψυχές, ἀφοῦ ἡ ἀρχαία γλώσσα ἐδῶ καί καί κάμποσα χρόνια ἐξοβελίζεται συστηματικά ἀπό τήν Ἑλληνική Ἐκπαίδευση, σέ μιά ἐποχή πού μεγάλες Εὐρωπαϊκές χῶρες ἀναγνωρίζουν τήν ἀξία της καί τήν εἰσάγουν στά δικά τους σχολεῖα! Καί ὁ ἐξοβελισμός αὐτός τῆς γλώσσας, εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, δυστυχῶς, ἔχει καταστεῖ, ἑκουσίως ἤ ἀκουσίως, ὅπλο καί κατά τῆς Ἐκκλησίας, ἀφοῦ ὅλα τά ἱερά βιβλία της εἶναι γραμμένα στήν ἀρχαία γλώσσα, τελικά ὅπλο καί κατά τῆς Ὀρθοδόξου χριστιανικῆς πίστεως…
.           Τό πρῶτο πού ἀντιλαμβάνεται ὁ ἀναγνώστης τῆς τρίτομης μεταφρασμένης ἐκδόσεως τῶν Ὕμνων τοῦ Ρωμανοῦ τοῦ Μελωδοῦ, εἶναι ὅτι ἐδῶ ὁ μεταφραστής Γέροντας δέν μεταφράζει σχολαστικά λέξη πρός λέξη τούς ὕμνους∙ δέ χάνει τό δάσος γιά χάρη τοῦ δέντρου. Γιά τό νόημα, τό περιεχόμενο καί τά μηνύματα τοῦ ἔργου ἀγωνίζεται, ἀλλά καί ἡ προσπάθειά του νά διασώσει καί τήν αἰσθητική πλευρά τοῦ ἔργου, νά μή ζημιώσει τήν ποιητική πνοή τῶν ὕμνων, τό ποιητικό κάλλος τους, εἶναι ἔκδηλη καί ἀποτελεσματική.
.             Γιά νά νιώσει καί νά χαρεῖ ὁ ἀναγνώστης τή μεγάλη προσπάθεια τοῦ Γέροντα, ἀλλά καί γιά νά δικαιωθοῦν καί αὐτός καί ὁ μεγάλος ὑμνωδός, δέν ἀρκεῖ νά διαβάσει μονάχα τή μετάφρασή του∙ ἀνάγκη πρῶτα νά διαβάζει τό πρωτότυπο κείμενο ἑνός ὕμνου δυό ἤ περισσότερες φορές καί νά προσπαθήσει νά συλλάβει ἕνα ποσοστό τῶν νοημάτων του μικρό ἤ μεγάλο, ἀναλόγως τῶν δυνατοτήτων του. Μετά ἀπό αὐτό θά στραφεῖ καί θά διαβάσει τή μετάφραση καί θά ἔχει πλέον ὁλοκληρωμένο τό  περιεχόμενο τοῦ ὕμνου στό νοῦ του. Στρεφόμενος καί πάλι κατά τό πρωτότυπο καί ξαναδιαβάζοντάς του, θά ἔχει πλέον τό αἴσθημα τῆς κτήσεώς του, ἀλλά καί τήν αἰσθητική ἱκανοποίησή του.
.            Παραθέτομε ἕναν ὕμνο καί τή μετάφρασή του ἀπό τόν Γέροντα, ἐνδεικτική τοῦ ἐπίπονου ἀλλά καί πολύ ἐπιτυχημένου ἔργου του:

Χορός ἀγγελικός ἐκπληττέσθω τό θαῦμα,
βροτοί δέ ταῖς φωναῖς ἀνακράξωμεν ὕμνον
ὁρῶντες τή ἄφατον τοῦ θεοῦ συγκατάβασιν∙
ὅν γάρ τέμουσι τῶν οὐρανῶν αἱ δυνάμεις
νῦν γηράλαιαι ἐναγκαλίζονται χεῖρες,
τόν μόνον φιλάνθρωπον.

 Ὅλο οἱ ἄγγελοι ἄς ἐκπλαγοῦν μἐ τὀ θαῦμα,
καί οἱ ἄνθρωποι ἐμεῖς μέ τά λόγια δυνατά ἄς ὑμνήσουμε,
βλέποντας τήν ἀνέκφραστη τοῦ Θεοῦ συγκατάβαση.
Γιατί Αὐτόν πού τρέμουνε τοῦ οὐρανοῦ οἱ Δυνάμεις
σήμερα γεροντικά χέρια ἀγκαλιάζουν,
τόν μόνο φιλάνθρωπο.

,

Σχολιάστε

ΜΝΗΜΗ ΟΣΙΟΥ ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΤΟΥ ΕΚ ΖΕΛΙΟΥ ΛΟΚΡΙΔΟΣ [2]

ΜΝΗΜΗ  ΟΣΙΟΥ  ΣΕΡΑΦΕΙΜ
ΤΟΥ ΕΚ  ΖΕΛΙΟΥ ΛΟΚΡΙΔΟΣ
ΜΟΝΑΣΤΟΥ ΔΟΜΒΟΥΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣ [Α´]

(6η ΜΑΪΟΥ)

τοῦ Κώστα Β. Καραστάθη, 
ἱστορικοῦ-συγγραφέως

Α´ Μέρος: https://christianvivliografia.wordpress.com/2012/05/05/μνήμη-ὁσ-σεραφεὶμ-τοῦ-ἐκ-ζελίου/

.      Ὁ ἡγούμενος ὅσιος Γερμανός, βλέποντας τήν πρόοδο στήν ἄσκησή του, τόν ἔκειρε μοναχό καί τοῦ ἔδωσε τό ἀγγελικό ὄνομα Σεραφείμ. Πολύ σύντομα μάλιστα διέγνωσε τίς πολλές ἀρετές καί τά χαρίσματά του καί τόν προβίβασε σέ ἀνώτερα ἀξιώματα, πρῶτα τοῦ διακόνου καί ὕστερα τοῦ πρεσβυτέρου. Ὁ Σεραφείμ ὡς διάκονος ἀπό ταπεινοφροσύνη ἀρνιόταν νά δεχτεῖ τό δεύτερο ἀξίωμα καί γιά νά πειστεῖ, χρειάστηκαν παραινέσεις καί παρακλήσεις τῶν ἄλλων πατέρων, ἀλλά, πρό παντός, πολλές προσπάθειες ἐκ μέρους τοῦ ἡγουμένου, πού εἶχε βεβαιωθεῖ γιά τίς ἱκανότητές του καί τή διάθεσή του νά βοηθήσει τούς πλανωμένους ἐκτός πίστεως.
.         Στό μοναστήρι τοῦ Σαγματᾶ πολλά ὠφελήθηκε καί ἀπό τόν συνασκητή του πνευματοφόρο μοναχό Γερμανό, συνασκητή νωρίτερα καί τοῦ Ἁγίου Κλήμεντος, πού τελειώθηκε στό ἴδιο μοναστήρι.
.       Δέκα χρόνια σ’ αὐτό τό μοναστήρι ὁ Σεραφείμ ὡς μοναχός, διάκονος καί πρεσβύτερος ἀγωνιζόταν καί τελειοποιοῦσε συνεχῶς τόν ἑαυτό του. Γράφει ὁ ἐπίσκοπος Ταλαντίου Νεόφυτος Μεταξάς στό βιογραφικό τοῦ Ἁγίου, πού ἐπισυνάπτει στήν Ἀκολουθία του: «Καθώς ἡ πολύπονος μέλισσα συνάζει τά πλέον εὐώδη καί ὡραῖα ἄνθη εἰς κατασκευήν τοῦ μέλιτος, τοιουτοτρόπως καί ὁ μακάριος οὗτος μαθητής τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου, ἐσύναζεν πᾶσαν ἀρετήν εἰς τόν ἑαυτόν του καί ἐκαλλωπίζετο».
.        Ὡς πρεσβύτερος τώρα ὁ Σεραφείμ ἐνδυνάμωσε τόν ἀγώνα του μέ προσευχές, ἀγρυπνίες καί ἐνάρετες πράξεις νά φτάσει σ’ ἐκεῖνο τό ἐπίπεδο τῆς τελειώσεως, ὥστε ν’ ἀνταποκριθεῖ στίς ἀπαιτήσεις τοῦ ἀξιώματός του. Τόσο εἶχε προοδεύσει στίς ἀρετές του καί στά οὐράνια χαρίσματα, πού ὄχι μονάχα ἔγινε τό ὑπόδειγμα στούς συνασκουμένους του, ἀλλά καί μέ τή δύναμη τοῦ Θεοῦ ἄρχισε νά θαυματουργεῖ!
.          Ἡ καλή φήμη τῆς ζωῆς καί τῶν θαυμάτων του ἄρχισε νά διαδίδεται στά γύρω χωριά καί ὁ κόσμος ἄρχισε νά τόν πολιορκεῖ. Ὁ Ὅσιος Σεραφείμ ἔκρινε πώς ἦταν καιρός πιά ν’ ἀναζητήσει νέο ἡσυχαστήριο, ἀλλά καί νέο πεδίο χριστιανικῆς δράσης. Ζήτησε τήν ἄδεια ἀπό τόν ἡγούμενο ν’ ἀποχωρήσει ἀπό τό μοναστήρι καί ἐκεῖνος τοῦ ἐπέτρεψε.

.          Φεύγοντας ἀπό τό μοναστήρι τοῦ Σαγματᾶ «μετέβη πρός τό δυτικόν μέρος εἰς τό ὄρος τό καλούμενον Δομπόν», ὅπως γράφει ὁ ἐπίσκοπος Ταλαντίου Νεόφυτος. Παρόμοια μᾶς πληροφορεῖ καί ὁ Καββαθάς: «Πολλά δέ διαμετρήσας διαστήματα καί πολλά διελθών ὄρη, ἔφθασεν εἰς τόν δυτικῶς τοῦ Ἑλικῶνος κείμενον λόφον, ἐν ττοποθεσίᾳ Δομπού…». Ὡστόσο, πρίν ἐγκατασταθεῖ ὁριστικά στή Δομβού, τοπική παράδοση στό χωριό Ἅγιος Σεραφείμ τῆς Λοκρίδας, πολλά σημεῖα τοῦ Ἁγίου καί ἀποκάλυψη κατερειπωμένου ναοῦ κατά τίς ἀρχές τοῦ περασμένου αἰώνα ἐμπεδώνουν τήν ἄποψη ὅτι πρῶτα ὁ Σεραφείμ παρέμεινε κάποιο διάστημα κοντά στό χωριό Δερβισάδες, πού μερικούς αἰῶνες ἀργότερα ἔλαβε τ’ ὄνομά του.
.         Στήν ἐρημική περιοχή «Δομβού» ρίζωσε γιά πάντα ὁ μοναχός Σεραφείμ. Σ’ αὐτή τήν ἐρημιά, «ὥσπερ ἔλαφος διψῶσα, ἐν ταῖς ἐρήμοις περιπολῶν, τήν πηγήν τήν ἀείζωον εὗρεν ὁ ἀοίδιμος», ὅπως ψάλλει ὁ ὑμνογράφος του, ἔχτισε ἕνα μικρό ἐκκλησάκι τιμώμενο ἐπ’ ὀνόματι τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος καί λίγα κελλιά – ἕνα μικρό δηλαδή μοναστηράκι – σύναξε κοντά του λίγους μαθητές καί τούς δίδαξε γιά δέκα ὁλόκληρα χρόνια.
.          Ἐκεῖ κοντά κατοικοῦσαν λιγοστοί ἄνθρωποι πού ἀποζοῦσαν ἀπό τίς ληστεῖς καί τίς ἁρπαγές. Ὁ Σεραφείμ μέσα σέ σύντομο χρονικό διάστημα μέ τίς διδασκαλίες του τούς ἔπεισε ν΄ άλλάξουν ζωή. Καί ἐνῶ πρίν στά χέρια τους κρατοῦσαν τ’ ἄρματα, στό ἑξῆς βαστοῦσαν κομποσκοίνια σάν καλόγεροι! «Οὗ ἐπλεόνασεν ἡ ἁμαρτία, ὑπερεπερίσσευσεν ἡ χάρις» (Ρωμ. ε΄20).
.             Τήν ἴδια περίοδο εἶχε φουντώσει στά ρουμελιώτικα βουνά ἡ κλεφτουριά καί θεωροῦμε βέβαιη τήν παροχή συνδρομῆς στούς κλέφτες ἐκ μέρους τοῦ ἡγουμένου Σεραφείμ. Ἄλλωστε ἔτσι μονάχα μπορεῖ νά ἑρμηνευθεῖ καί ἡ μεγάλη ἐχθρότητα τῶν Τούρκων γιά τό ἄτομό του.
.          Ὁ Ἅγιος ἀπόφευγε τήν προσωπική του προβολή καί ποθοῦσε νά ζεῖ, ὅπως εἴπαμε καί παραπάνω, μέ ταπεινοφροσύνη. Ἀλλ’ ὅσο ἡ μεγάλη ταπεινοφροσύνη του τόν ὁδηγοῦσε ἀπό ἐρημιά σ’ ἐρημιά, τόσο καί τό Ἅγιο Πνεῦμα ἀναδείκνυε τά χαρίσματά του. Ὅσο ἐκεῖνος ἐπεδίωκε τήν ἀφάνεια, τόσο ὁ Θεός περισσότερο τόν πρόβαλλε καί τόν ἐδόξαζε ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων, πού συνέρρεαν κοντά του ν’ ἀκούσουν τό λόγο του καί νά τοῦ ζητήσουν βοήθεια γιά τά προβλήματά τους. Τοῦ Χριστοῦ ὁ λόγος, ὅτι ὁ ὁλοφώτεινος λύχνος θέση ἔχει μονάχα «ἐπί τῆς λυχνίας» βρῆκε καί ἐδῶ τήν ἐφαρμογή του. Ἀλλά λυχνία ἐδῶ ἦταν ὁ Ἑλικώνας, καί λύχνος μέ τό φῶς τοῦ Χριστοῦ ὁ Ὅσιος Σεραφείμ.
.            Ὅμως ἡ μεγάλη κοσμοσυρροή καί ἐδῶ τάραξε τή γαλήνη τοῦ Ὁσίου. Δέν μποροῦσε ν’ ἀσκεῖ τά πνευματικά καθήκοντά του καί νά ἐπικοινωνεῖ ἤρεμα μέ τούς μαθητές του. Γιά νά ἐξασφαλίσει λοιπόν τήν ἠρεμία του ἀναγκάστηκε μετά ἀπό μιά ὁλόκληρη δεκαετία νά ἐγκαταλείψει τό μικρό μοναστήρι του καί νά καταφύγει σέ μιά κορυφή τοῦ Ἑλικώνα, πού βρίσκεται στά βορειοδυτικά τοῦ βουνοῦ, δυό ὧρες μακριά ἀπό τό μοναστήρι, στήν τοποθεσία πού σήμερα ὀνομάζεται «Κελλί τοῦ Ἁγίου».

.        Ὁ Ὅσιος Σεραφείμ δέν παρέμεινε γιά πολύ σ’ αὐτή τήν κορυφή. Ἄκουσε τή φωνή τοῦ Κυρίου, πού τόν καλοῦσε νά κατέβει πάλι στά χημηλά καί ἐκεῖ νά χτίσει μοναστήρι, ὅπου θά ἔβρισκαν πνευματικό καταφύγιο οἱ ἄνθρωποι. Κατέβηκε πράγματι χαμηλότερα καί κάλεσε καί πάλι κοντά του τούς μαθητές του. Καί ἄρχισε νά χτίζει καινούργιο μοναστήρι σέ μέρος ἀνήλιο καί κακοτράχαλο. Ἐνῶ προχωροῦσαν οἱ ἐργασίες, ἐμφανίζεται σ’ αὐτόν ἡ Παναγία καί τόν διατάσσει νά ἐγκαταλείψει τήν προσπάθεια σ’ αὐτόν τόν ἀκατάλληλο τόπο καί νά χτίσει τό μοναστήρι στό χωριό Δομβού.
.           Ἐκτελώντας τή διαταγή τῆς Παναγίας, ἐπισκέπτεται τούς κατοίκους τοῦ χωριοῦ, τούς ἀνακοινώνει τή θέλησή της καί τούς γυρεύει νά ἐξαγοράσει τήν ἀναγκαία γῆ γιά τό κτίσιμο τοῦ μοναστηριοῦ. Οἱ κάτοικοι τῆς Δομβοῦς συζήτησαν τούς ὅρους τῆς ἀγοραπωλησίας, συμφώνησαν στήν τιμή καί τελικά πούλησαν στόν Ἅγιο ὅση ἔκταση χρειαζότανε γιά τό μοναστήρι του.
.          Μετά ἀπό αὐτό ὁ Ἅγιος μετέβη στήν Κωνσταντινούπολη (1596) καί ἔλαβε τήν ἄδεια ἀπό τό Πατριαρχεῖο γιά τήν ἵδρυση καί ἀνοικοδόμηση μοναστηριοῦ. Ἐπέστρεψε στή Δομβού καί ἄρχισε νά χτίζει τό σταυροπηγιακό του μοναστήρι του ἐπ’ ὀνόματι τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ, ὅπως τοῦ εἶχε ὁρίσει ἡ Παναγία. Πράγματι, ἡ ἀνοικοδόμηση ὁλόκληρου τοῦ μοναστηριοῦ – ναοῦ, κελλιῶν καί λοιπῶν βοηθητικῶν χρόνων – ὁλοκληρώθηκε τό 1599.

 .         Ἀλλά δέν ὑπάρχει δράση τοῦ χριστιανοῦ χωρίς τήν ἀντίδραση τοῦ διαβόλου. Πράγματι κάποιοι χωρικοί, διέβαλαν στό βοεβόδα τῆς Λιβαδειᾶς τόν Ἅγιο ὡς ψεύτη καί ραδιοῦργο καί τόν κατήγγειλαν ὅτι ἐξαπάτησε τούς κατοίκους τῆς Δομβοῦς καί τούς ἀφήρεσε τά κτήματα ἀντί πινακίου φακῆς. Ἀκούοντας τίς κατηγορίες ὁ βοεβόδας ἀγρίεψε καί ἔστειλε τρεῖς στρατιῶτες νά συλλάβουν τόν Ἅγιο (στήν περίοδο 1596 – 1599) καί νά τόν ὁδηγήσουν δέσμιο στή Λιβαδειά, γιά νά τοῦ ἐπιβάλει τή δέουσα τιμωρία.
.       Σάν ἔφτασαν οἱ στρατιῶτες στό μοναστήρι, ἐξύβρισαν τόν Ἅγιο μέ προσβλητικά λόγια, τόν βασάνισαν σκληρά καί τοῦ κατάφεραν ἕνα τόσο τρομακτικό χτύπημα στό κεφάλι, πού ἄνοιξαν τρύπα στό κρανίο του καί τόν ἄφησαν μισοπεθαμένο!

.          Μόλις ὁ Ἅγιος συνῆλθε ἀπό τό χτύπημα τοῦ ἔδεσαν τά χέρια, τόν πῆραν μαζί τους καί κίνησαν γιά τή Λιβαδειά. Οἱ πόνοι τοῦ Ἁγίου ἀπό τό τραῦμα στό κεφάλι του ἦταν ἀφόρητοι καί μέ μεγάλη δυσκολία κατάφερνε νά τούς ἀκολουθεῖ. Ἡ ζέστη ἀνυπόφερτη. Καί μετά ἀπό μιᾶς ὥρας ὁδοιπορία οἱ στρατιῶτες δίψασαν, ἀλλά νερό δέν εἶχαν στάλα. Στή θέση Παμπλούκι κοντοστάθηκαν καί οἱ δυό ἀπ’ αὐτούς ἄρχισαν νά ψάχνουν τριγύρω γιά καμιά πηγή. Ἀλλά πηγή δέν ὑπῆρχε. Οἱ Τοῦρκοι ἀγρίεψαν καί ἄρχισαν καί πάλι νά χτυποῦν τόν Ἅγιο. Τόν θεώρησαν ὑπαίτιο τῆς ταλαιπωρίας τους καί ἀπειλοῦσαν νά τόν ἐξοντώσουν. Ὁ Ἅγιος βογγοῦσε ἀπό τούς πόνους του καί ἀπό τήν κούραση τοῦ δρόμου, ἀλλά δέν μνησικάκησε ἐναντίον τῶν σκληρόκαρδων τυράννων του. Μονάχα τούς ζήτησε ἄδεια νά προσευχηθεῖ στό Θεό, γιά νά τούς ἀνακουφίσει ἀπό τή δίψα. Κορακιασμένοι ἐκεῖνοι τοῦ τό ἐπέτρεψαν.
.         Ὁ Ἅγιος γονάτισε καί προσευχήθηκε μέ θέρμη στό Θεό. Ὕστερα πῆρε τό ραβδί του καί χτύπησε τό βράχο ὅπως ὁ Μωυσῆς στό Σινά. Ἀπό τή ρίζα τοῦ βράχου ἀνάβρυσε νερό! Οἱ Τοῦρκοι στρατιῶτες ὅρμησαν νά ξεδιψάσουν. Ἤπιαν ἀπό ἐκεῖνο τό διαυγέστατο καί δροσερό νερό, πού καί σήμερα ἡ πηγή σέ μορφή ρηχοῦ πηγαδιοῦ χαρίζει στούς περαστικούς, καί συνέχισαν τήν πορεία τους γιά τή Λιβαδειά. Ἀλλά τώρα ἔδειχναν μετανιωμένοι γιά τήν προηγούμενη ἀπαίσια συμπεριφορά τους πρός τόν Ἅγιο. Ἀπό τό θαῦμα πού εἶχε ἐπιτελέσει μπροστά στά μάτια τους εἶχαν πεισθεῖ πλέον πώς ὄχι μονάχα καμιά κατηγορία δέν βάραινε αὐτόν τόν ἄνθρωπο, ἀλλ’ ὅτι ὁ ἵδιος ἦταν καί ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ.
.       Φύλακες καί δεσμώτης συνέχισαν τήν ὁδοιπορία τους γιά τή Λιβαδειά. Πιό πέρα οἱ στρατιῶτες εἶδαν νά πετοῦν γύρω τους ἀγριοπερίστερα καί ἄρχισαν νά πυροβολοῦν καταπάνω τους. Ἄδειασαν τά ντουφέκια τους, μά τίποτα δέν κατάφεραν. Καί τότε ὁ Ὅσιος Σεραφείμ τούς παρακάλεσε νά μήν πυροβολοῦν, δηλώνοντάς τους ὅτι ἐκεῖνος θά τούς ἔδινε ζωντανά πουλιά. Πράγματι, προσευχήθηκε ξανά στό Θεό, καί στά ἁπλωμένα χέρια του ἦρθαν καί κάθισαν τρία ἀγριοπερίστερα. Ὁ Ἅγιος ἔδωσε στόν καθένα τους ἀπό ἕνα περιστέρι.
.        Κατάπληκτοι οἱ Τοῦρκοι καί ἀπ’ αὐτό τό δεύτερο θαῦμα, κατά μία ἐκδοχή, τήν ὁποία καταγράφει ὁ Ταλαντίου Νεόφυτος, ἄφησαν ἐλεύθερο τόν Ἅγιο. Κατ’ ἄλλη ἐκδοχή, τήν ὁποία καταγράφει ὁ μακαριστός ἱερέας Κωνσταντίνος Ζελιαναῖος σέ σύντομη μελέτη του τό 1947, ἀλλά καί ἐπιβεβαιώνει ὁ σημερινός ἡγούμενος τῆς Μονῆς Δομβοῦς Παχώμιος, ὁ γέροντας δέν δέχτηκε τήν ἀπελευθέρωση, λέγοντάς τους ὅτι ὄφειλαν νά ἐκτελέσουν τήν ἐντολή τοῦ βοεβόδα, γιά νά μή κινδυνέψουν οἱ ἴδιοι. Ὁ Ὅσιος Σεραφείμ ὁδηγήθηκε στή Λιβαδειά καί κλείστηκε στή φυλακή. Ὁλόκληρη ὅμως τή νύχτα ἡ γῆ ἐκεῖ ἐσείετο, ἐνῶ οἱ ἄνθρωποι τοῦ βοεβόδα ἔβλεπαν τό πρόσωπο τοῦ Ἁγίου ν’ ἀναδίνει φῶς καί πληροφόρησαν σχετικά τόν ἀφέντη τους! Φοβισμένος ὁ Τοῦρκος διοικητής ἀπό τά σημεῖα αὐτά, ὄχι μονάχα τόν ἀπελευθέρωσε, ἀλλά ἔδωσε καί ἐντολή ν’ ἀπομακρυνθοῦν οἱ λιγοστές οἰκογένειες, πού ἀπέμεναν κοντά στό μοναστήρι, γιά νά μήν τόν ἐνοχλοῦν.
.       Ὁ Ὅσιος Σεραφείμ ἐπέστρεψε στή Δομβού. Βρῆκε τούς μαθητές του βυθισμένους στήν ἀπελπισία, ἐπειδή πίστευαν πώς δέ θά ξανάβλεπαν τό δάσκαλό τους. Τούς μίλησε μέ θέρμη γιά τή δύναμη τοῦ Θεοῦ, μέ τή βοήθεια τοῦ Ὁποίου ἀπελευθερώθηκε, καί τούς παρακάλεσε νά συνεργαστοῦν μέ περισσότερο ζῆλο, ὥστε χωρίς καθυστέρηση νά προχωρήσει τό ἔργο τῆς ἀνεγέρσεως τοῦ μοναστηριοῦ, πού ἦταν ἐπιθυμία τῆς Παναγίας.
.       Τ’ ὄνομα τοῦ Ἁγίου ὡς θαυματουργοῦ ἔφτασε στά πέρατα τῆς τότε τουρκοκρατούμενης Ἑλλάδας καί «συνάθροισε ἀπό πολλά μέρη πολλούς ἐργάτες τοῦ Ἀμπελῶνος τοῦ Κυρίου» καί ἄλλον κόσμο, πού ἔτρεχε ἀπό παντοῦ νά ζητήσει τή βοήθειά του καί νά πάρει τήν εὐλογία του. Ἔτσι ἡ κακοτράχαλη ἐρημιά τῆς Δομβοῦς, πού πρωτύτερα ἦταν ὁρμητήριο ληστῶν, τώρα μεταβλήθηκε σέ τόπο ἐνάρετων καί καλλιεργημένων ἀνθρώπων, ὅπως ἀποδεικνύεται καί ἀπό τά ἐκκλησιαστικά συγγράματα, τά γραμμένα σέ μεμβράνες καί χαρτί, πού λείψανά τους περισώθηκαν μέχρι σήμερα στή μονή. Τόσοι πολλοί ἦσαν ἐκεῖνοι πού ἦρθαν στή Δομβού γιά τήν ἄσκηση πνευματικῶν ἀγώνων, ὥστε τό μοναστήρι, πού μόλις εἶχε χτιστεῖ ἦταν ἀνεπαρκές γιά νά τούς χωρέσει. Ἔτσι, πολλοί ἀπό αὐτούς ἀναγκάζονταν νά τό ἐγκαταλείψουν καί νά καταφεύγουν στήν ἐρημιά.
.       Οἱ ἐργασίες ἐπιταχύνθηκαν καί τό ἔργο τῆς ἀνεγέρσεως τοῦ μοναστηριοῦ τέλειωσε σύντομα. Ὁ ἄγριος βασανισμός τοῦ Ἁγίου καί αὐτό τό φοβερό χτύπημα στό κεφάλι του φαίνεται πώς συντόμευσαν τή ζωή του. Ὁ ἴδιος ὁ Ἅγιος, προβλέποντας τή μετάβασή του στήν οὐράνια πατρίδα, κάλεσε κοντά του τούς πολλούς καί ἀγαπημένους του μαθητές. Μέ τήν ἀδυνατισμένη φωνή του, πού πάλλονταν ἀπό συγκίνηση, τούς ἀπεύθυνε τίς τελευταῖες παραινέσεις του καί τούς εὐλόγησε.  Ὕστερα κοινώνησε τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων καί παρέδωσε τό πνεῦμα του στό Θεό, τόν ὁποῖο ἀγαποῦσε καί λάτρευε ἀπό τή βρεφική του ἡλικία.
.        Μετά τήν κοίμησή του οἱ μαθητές του παρέλαβαν τό καταπονημένο σῶμα του καί τό ἐνταφίασαν στήν τοποθεσία, πού ὁ ἴδιος τούς εἶχε ὑποδείξει ὅταν ζοῦσε στό παλιό μοναστήρι. Ἐκεῖ ἕνας μοναχός, ταγμένος ἀπό τήν ἀδελφότητα, φύλαγε τόν τάφο μέ τό σεπτό λείψανο μέρα – νύχτα γιά δυό ὁλόκληρα χρόνια, γιά νά μή τόν συλήσουν. Κατά τό διετές ἐκεῖνο διάστημα θεῖο φῶς φώτιζε κατά τίς νύχτες τόν τάφο τοῦ Ἁγίου, πού φανέρωνε τή θεία χάρη, ἀλλά καί τήν πρός τό Θεό παρρησία τοῦ Ἁγίου, καί ὁδηγοῦσε ἀναρίθμητους πιστούς κοντά του, οἱ ὁποῖοι μέ δάκρυα στά μάτια τόν παρακαλοῦσαν γιά χίλια δυό προβλήματά τους.
.          Μετά τά δύο χρόνια ἔγινε ἡ ἐκταφή ἀπό τούς μοναχούς τῶν λειψάνων του, πού εὐωδίαζαν, καί ἡ ἀνακομιδή καί κατάθεσή τους ὡς θησαυροῦ ἀδαπάνητου στόν πρόναο τοῦ καινούργιου μοναστηριοῦ, τό ὁποῖο μέ τόσους κόπους κατόρθωσε ν’ ἀνεγείρει.
.       Ὁ Ἅγιος τελεύτησε τό βίο του στίς 6 Μαΐου 1602, ἡμέρα τῆς Μεσοπεντηκοστῆς, τό μεσημέρι, σέ ἡλικία 75 ἐτῶν*.

* Ὁ πανοσιολογιώτατος Ἀρχιμανδρίτης Δημήτριος Ζελιαναῖος ἐπισημαίνει τά ἑξῆς ἀξιοπρόσεκτα σχετικά μέ τό χρόνο τῆς κοιμήσεως τοῦ Ἁγίου: Τό ἔτος 1602 τό Πάσχα ἦταν στίς 4 Ἀπριλίου καί ἡ Μεσοπεντηκοστή στίς 28 τοῦ ἴδιου μήνα. Τό 1601 τό Πάσχα ἦταν στίς 12 ’Απριλίου καί ἡ Μεσοπεντηκοστή στίς 6 Μαΐου. Ἄρα ὁ Ὅσιος ἐκοιμήθη στίς 6 Μαΐου 1601 καί ὄχι τοῦ 1602. Ἡ παραπάνω ἔνσταση βρίσκεται ἐν δικαίῳ, ἐκτός καί ἄν ἡ ταύτιση τῆς ἡμέρας κοιμήσεως τοῦ Ἁγίου μέ τήν ἡμέρα τῆς Μεσοπεντηκοστῆς ἔγινε αὐθαίρετα ἀπό μοναχούς, πού ἔζησαν μεταγενέστερα στό Μοναστήρι, πράγμα δυσεξακρίβωτο…

.       Τά εὐωδιάζοντα ἱερά λείψανα τοῦ Ὁσίου Σεραφείμ σώζονται σήμερα στό Μοναστήρι του, τό ἀφιερωμένο στή Μεταμόρφωση τοῦ Σωτῆρος. Πολλά εἶναι τά θαύματα πού πραγματοποιήθηκαν καί πραγματοποιοῦνται ἀπό αὐτά.

Τό ἀπολυτίκιο τοῦ Ὁσίου Σεραφείμ:

Ἐκ γῆς ἀνατείλασα, ὡς τῆς Ἑλλάδος βλαστός, ἡ πάντιμος κάρα σου, Πατήρ ἡμῶν Σεραφείμ, ἐκβλύζει ἰάματα καί ἐκπλήττει ἡμᾶς τούς πόθῳ τιμῶντας σε. Ὅθεν σοι τ σορσου εὐλαβῶς προσιόντες, λαμβάνουσι θεραπείαν καί ἰάσεις τελείας. Διό σέ τιμῶμεν πατήρ ἡμῶν Ὅσιε.

.       Τήν ἐντολή του νά τηρεῖται στό μοναστήρι «ἄβατον» γιά τίς γυναῖκες φυλάσσουν ἀκόμα σήμερα οἱ μοναχοί. Γιά τήν προσευχή τῶν γυναικῶν, πού φτάνουν ὥς τό μοναστήρι, διατίθεται ὁ ναΐσκος τῆς Παναγίας, πού βρίσκεται ἀριστερά τῆς εἰσόδου.

.        Σ’ ὅλα αὐτά τά χρόνια, πού ὁ Ὅσιος Σεραφείμ ἔζησε στή Δομβού, ἡ ἁγιότητά του ἀκτινοβολοῦσε καί ὁ κόσμος συνέρρεε ἀπό μακριά γιά βοήθεια. Ὁ Ἅγιος εἶχε λάβει ἀπό τό Θεό τό χάρισμα τῆς ἰάσεως, τό χάρισμα τῆς διόρασης, τό χάρισμα νά ἐκβάλλει δαιμόνια, τό χάρισμα νά διασώζει τίς καλλιέργειες ἀπό καταστρεπτικά ἔντομα, τό χάρισμα ν’ἀνατρέπει φυσικούς νόμους καί ἄλλα. Τά θαύματά του ἦταν πολλά, κυρίως θεραπεῖες ψυχικά ἤ σωματικά ἀρρώστων. Οἱ δύο βιογράφοι του Νεόφυτος Μεταξάς καί Εὐθύμιος Καββαθάς καταγράφουν πολλά ἀπό τά θαύματά του. Ἀναφέρομε μονάχα τό παρακάτω:
.      Οἱ Ἀθηναῖοι κάλεσαν τόν Ἅγιο ν’ ἀπαλλάξει ἀπό τίς ἀκρίδες, πού κατέστρεφαν τά σπαρτά τους καί τούς εἶχαν ὁδηγήσει στήν ἀπόγνωση. Ὁ Ἅγιος ἔφτασε στήν Ἀθήνα καί ὁδηγήθηκε στό παραλιακό μοναστήρι τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος στό Πόρτο Δράκο (Πειραιά). Ἐκεῖ, ἀφοῦ ἔγινε λιτανεία, κλῆρος καί λαός ἔψαλλαν τό «Σῶσον, Κύριε τόν λαόν Σου». Ὁ Ἅγιος ἔβαλε τόν Σταυρό στή θάλασσα. Καί τότε τά σμήνη τῶν ἀκρίδων ὅρμησαν κατά τή θάλασσα καί πνίγηκαν στά νερά της! Βλέποντας τό θαῦμα πολλοί χριστιανοί, ἀλλά καί Τοῦρκοι, πῆραν νερό ἀπό τή θάλασσα – πού ἐκείνη τή στιγμή εἶχε τή γεύση πόσιμου νεροῦ! – καί τό ἤπιαν καί γιατρεύτηκαν ἀπό ἀρρώστειες τους. Οἱ Ἀθηναῖοι χάρισαν στόν Ἅγιο ἕναν πολύτιμο Σταυρό καί πολλά χρήματα γιά τήν ἀνοικοδόμηση καί διακόσμηση τοῦ μοναστηριοῦ του. Ἔστειλαν μάλιστα στή Δομβού καί τεχνίτες γιά τό λόγο αὐτό. Ὁ Νεόφυτος προσθέτει ὅτι ἔστειλαν καί οἰκοδόμους γιά νά χτίσουν μεγαλύτερο καί καλύτερο τό μοναστήρι, «ὡς ὁρᾶται σήμερον».
.        Οἱ Ἀθηναῖοι, ἐκδηλώνοντας τήν εὐγνωμοσύνη τους στόν Ἅγιο μετά τόν θάνατό του, ἔχτισαν στό ἄνω Φάληρο (σημερινή Καλλιθέα) ναό τιμώμενο ἐπ’ ὀνόματί του. Ὁ ναός αὐτός σήμερα, δυστυχῶς, δέν ὑπάρχει. Ἡ εἰκόνα ὅμως τοῦ Ἁγίου στόν Ἱερό Ναό τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος Καλλιθέας καί ἡ τοπική Παράδοση τῶν ντόπιων μαρτυροῦν τό θαυμαστό πέρασμα τοῦ Ἁγίου ἀπό τήν περιοχή. Ἔκτοτε οἱ Αθηναῖοι, , καί κυρίως ἡ γεωργική τάξη, γιά πολλά χρόνια ἑόρταζαν πανηγυρικότατα τή μνήμη τοῦ Ἁγίου κάθε 6η Μαΐου.

.      Τό μοναστήρι, μολονότι ἀφιερωμένο στή Μεταμόρφωση τοῦ Σωτῆρος, ἔχει ἐπικρατήσει νά λέγεται “Μονή Ὁσίου Σεραφείμ” λόγῳ τῶν ἄπειρων θαυμάτων τοῦ κτίτορά της. Τό Καθολικό τῆς μονῆς εἶναι βυζαντινοῦ ρυθμοῦ, τετρακιόνιο μέ τροῦλλο. Ἡ ἀρχαιότερη εἰκόνα τῆς Μονῆς εἰκονίζει τόν Ὅσιο Σεραφείμ καί φιλοτεχνήθηκε τό 1648, δηλαδή σαράντα ἕξι χρόνια μετά τό θάνατό του. Εἶναι ἄγνωστου ἁγιογράφου,  διαφορετικῆς τεχνοτροπίας ἀπό τίς ἄλλες καί  ἔχει χαρακτηριστεῖ «Παλλάδιο τῆς μονῆς».
.       Τό μοναστήρι τοῦ Ὁσίου Σεραφείμ Δομβοῦς κατά τό 1821 γίνεται ὁρμητήριο ἐπιχειρήσεων καί ἐνισχύει τόν Ἀγώνα μέ πολλούς τρόπους. Σ’ αὐτό προσέτρεξαν καί ζήτησαν τή βοήθειά του πολλοί ἀπό τούς ὁπλαρχηγούς τοῦ Ἀγώνα καί σ’ ὅλους αὐτούς τό μοναστήρι τήν παρέσχε ἀφειδώλευτα. Πέρα ἀπό τήν οἰκονομική ἀρωγή καί τήν ἐνίσχυση σέ τρόφιμα, ἡ μονή παρεῖχε στούς ἐπαναστάτες κατά τή διάρκεια τοῦ Ἀγώνα καί νοσηλευτικές ὑπηρεσίες στούς ἀγωνιστές, ὅπως ἔκανε καί καθ’ ὅλη τή διάρκεια τῆς Τουρκοκρατίας στούς κατοίκους τῆς περιοχῆς. (Τοῦτο ἦταν μιά μακρά καί γενικότερη παράδοση γιά τά μοναστήρια τοῦ ἑλλαδικοῦ χώρου).
.         Γύρω ἀπό τό Μοναστήρι ἔγιναν πολλές μάχες Ἑλλήνων καί Τούρκων. Κατά τό 1826 ὁ ἀρχιστράτηγος τῆς Ρούμελης Γεώργιος Καραϊσκάκης, ἐκστρατεύοντας ἀπό τήν Ἐλευσίνα πρός τήν Κεντρική Ρούμελη, τοποθέτησε σ’ αὐτό φρουρά μέ ἐπικεφαλῆς τό Νικόλαο Μπαρμπιτσιώτη, γιά νά ἐμποδίσει τίς κινήσεις τοῦ Κιουταχῆ. Μέ ἐπιθέσεις του ὁ Κιουταχής στίς 15 καί 17 Νοεμβρίου ἀπέτυχε νά καταλάβει τό μοναστήρι.
.          Ἐκεῖνες τίς ἡμέρες – παραμονές τῆς μάχης στήν Ἀράχωβα – ἀφηγεῖται ὁ Νεόφυτος, μέγας ἐπαναστάτης καί αὐτός στό Μεγάλο Ἀγώνα, ὁ εὐσεβής Καραϊσκάκης πέρασε ἀπό τό μοναστήρι, προσκύνησε μπροστά στήν εἰκόνα τοῦ Ἁγίου καί εἶπε: «Ἅγιε τοῦ Θεοῦ, βοήθησέ με. Ἐπειδή μπορεῖς, γιατί ἔχεις πολλή παρρησία πρός τόν φιλάνθρωπο Θεό, γιά νά καταστραφοῦν οἱ ἐχθροί, μέ τήν ἐκστρατεία μου ἐναντίον τους. Ὅλη ἡ ἐλπίδα μου καί ἡ ἐλπίδα τοῦ στρατοῦ μου ἐξαρτᾶται ἀπό τή δική σου προστασία, Ἅγιε Σεραφείμ. Τίποτε δέν μπορῶ νά ἐπιτύχω ἐγώ δίχως τή δική σου θερμή προστασία καί ἀντίληψη». Καί ἀφοῦ ἀσπάστηκε τήν ἱερή εἰκόνα μ’ εὐλάβεια, βγῆκε ἀπό τό μοναστήρι καί ἐκστράτευσε ἐναντίον τῶν Τούρκων, πού εἶχαν ὀχυρωθεῖ στήν Ἀράχωβα. Τούς κατενίκησε, σκοτώνοντας καί τόν ἀλβανό ἀρχηγό τους Μουστάμπεη, σημαντικό ἀξιωματικό τοῦ στρατάρχη Κιουταχῆ. Ὕστερα ἀπό αὐτή τή μεγαλειώδη νίκη ὁ Καραϊσκάκης καί οἱ στρατιῶτες του εὐχαρίστησαν καί τό Θεό καί τόν Ἅγιο Σεραφείμ καί μαζί τους οἱ ἀπελευθερωμένοι Ἕλληνες.

.      Περίλαμπροι ναοί ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Ὁσίου Σεραφείμ στολίζουν σήμερα τή γενέτειρά του, τό Λοκρικό χωριό πού φέρει τ’ὄνομα τοῦ Ἁγίου, τό Βοιωτικό χωριό Διόνυσος κ. ἄ.

(Οἱ παραπάνω πληροφορίες ἔχουν ληφθεῖ ἀπό τήν ἱστορική μελέτη τοῦ Κ. Β. Καραστάθη: ΟΣΙΟΣ ΣΕΡΑΦΕΙΜ, Ο ΕΚ ΖΕΛΙΟΥ ΛΟΚΡΙΔΟΣ ΜΟΝΑΣΤΗΣ ΤΗΣ ΔΟΜΒΟΥΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣ, Ἔκδοση τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Φθιώτιδος, 2010)

,

Σχολιάστε

ΜΝΗΜΗ ΟΣΙΟΥ ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΤΟΥ ΕΚ ΖΕΛΙΟΥ ΛΟΚΡΙΔΟΣ [1]

ΜΝΗΜΗ  ΟΣΙΟΥ  ΣΕΡΑΦΕΙΜ
ΤΟΥ ΕΚ  ΖΕΛΙΟΥ ΛΟΚΡΙΔΟΣ
ΜΟΝΑΣΤΟΥ ΔΟΜΒΟΥΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣ [Α´]

(6η ΜΑΪΟΥ)

τοῦ Κώστα Β. Καραστάθη,
ἱστορικοῦ-συγγραφέως

Ο ΕΚ ΖΕΛΙΟΥ ΛΟΚΡΙΔΟΣ ΟΣΙΟΣ ΣΕΡΑΦΕΙΜ, ΓΝΩΣΤΟΣ ΩΣ ΜΟΝΑΣΤΗΣ ΤΗΣ ΔΟΜΒΟΥΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣ, γεννήθηκε τό 1527. Κατά τή βρεφική του ἡλικία, γράφουν οἱ βιογράφοι του, μολονότι δέν εἶχε κάν ἐπίγνωση τοῦ χρόνου καί τῶν ἡμερῶν τῆς ἑβδομάδας, τηροῦσε τή νηστεία τῆς Τετάρτης καί τῆς Παρασκευῆς, ἀποφεύγοντας ὁλημερίς τό θηλασμό ἀπό τή μητέρα του, καί μονάχα ἐλάχιστα θήλαζε τό βράδυ ἐκείνων τῶν δύο ἡμερῶν. Ἦταν προφανές ὅτι τό Ἅγιον Πνεῦμα, προγινώσκοντας τή μελλοντική πορεία του, καθοδηγοῦσε τό παιδί νά τιμᾶ τίς ἡμέρες τῶν Παθῶν τοῦ Κυρίου. Ἡ θεία τούτη ἐπενέργεια κατά τή βρεφική ἡλικία τοῦ Ἁγίου δέν εἶναι ἡ μοναδική στήν Ἐκκλησιαστική Ἱστορία. Γιατί οἱ ἄνθρωποι αὐτοί  «οὐκ ἐξ αἱμάτων, οὐδέ ἐκ θελήματος σαρκός, οὐδέ ἐκ θελήματος ἀνδρός, ἀλλἐκ Θεοῦ ἐγεννήθησαν» (Ἰω. α´, 13)*.

* Καί ἄλλοι Ἅγιοι τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας στή βρεφική τους ἡλικία ἀπέφευγαν νά λαμβάνουν τό γάλα τῆς μητέρας τους Τετάρτη καί Παρασκευή, ὅπως ὁ Ἅγιος Νικόλαος, ὁ Ἅγιος Βασίλειος τῆς Μόσχας, σύγχρονος τοῦ Ὁσίου Σεραφείμ, ὁ Ἅγιος Ἰωάννης τῆς Οὐστιάγκα (15ος αἰώνας), ὁ πατέρας Συμεών ὁ Θαυμαστορείτης (4ος αἰώνας), ὁ Ὅσιος Θεόφιλος τῆς Λαύρας τῶν Σπηλαίων τοῦ Κιέβου (19ος αἰώνας), ὁ γέροντας Ἀμφιλόχιος (20ός αἰώνας), ὁ Ἅγιος Ἰωακείμ τῆς Ἰθάκης κ. ἄ.

.         Ὅταν ὁ μικρός Σωτήριος – αὐτό ἦταν τό βαφτιστικό ὄνομά του – ἔγινε ἑφτά χρονῶ, οἱ γονεῖς του τόν ἔστειλαν στόν παπά νά μάθει τά γράμματα. Τό παιδί χάρη στήν εὐφυία του, τήν ἐξαιρετική ἐπιμέλεια καί τή φιλομάθειά του, πολύ γρήγορα κατάφερε νά γράφει καί νά διαβάζει. Καί εὐθύς ἐπιδόθηκε στή μελέτη ἐκκλησιαστικῶν βιβλίων, ἰδιαίτερα μάλιστα βιογραφιῶν ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας μας. «Ὡς ἀκάματος μέλισσα ἐνετρύφα εἰς τόν εὐανθῆ λειμῶνα τῶν Ἁγίων Γραφῶν», γράφει ὁ Εὐθύμιος Καββαθάς στό βιογραφικό τοῦ Ἁγίου, πού προσαρτᾶ στήν Ἀκολουθία του. Ἡ ἔφεσή του πρός καθετί τό ἐκκλησιστικό ἦταν ἐμφανής. Καί στό χωριό εἶχαν νά μολογᾶνε γιά τό ἦθος, τήν εὐγένεια καί τήν ταπεινοφροσύνη του. Ὅλοι παραδέχονταν πώς ἦταν τύπος καί ὑπογραμμός ἠθικῆς καί κοσμιότητας καί τόν πρόβαλλαν γιά μίμηση στούς νέους.
.         Ὰλλ’ ὁ Σωτήρης, σάν διάβηκε τήν ἐφηβικἠ του ἡλικία μέ συνεχή καί θαυμαστή πρόοδο στά γράμματα καί στίς ἀρετές κοντά πάντοτε στήν Ἐκκλησία τοῦ χωριοῦ του, καμιά χαρά δέν ἔβρισκε στά ἐγκόσμια. Στό νοῦ του καρφωμένη ἦταν ἡ μοναστική ζωή. «Ἐπιθυμῶ πολύ νά γίνω μοναχός, εἶπε κάποια μέρα στούς γονεῖς του, ἐπειδή ὅλα σ’ αὐτόν τόν κόσμο εἶναι μάταια καί φθαρτά. Ἀπόφασή μου νά πάω σέ μοναστήρι νά προσεύχομαι γιά τούς συνανθρώπους μου καί γιά τήν ψυχή μου».
.           Μάταια ἐκεῖνοι προσπάθησαν νά τόν μεταπείσουν  μέ παρακαλετά καί δάκρυα. Ὁ νέος, ὑπακούοντας στή θεϊκή πρόσκληση, πού τοῦ γύρευε τέλεια αὐταπάρνηση, δέν ἔκανε βῆμα πίσω. Μέ περίσσεια ἀποφασιστικότητα, ἀλλά καί πραότητα τούς ἀποκάλυψε ὅτι αὐτός ἦταν ὁ μυστικός του πόθος ἀπό τά μικρά του χρόνια, καί τούς παρακάλεσε νά μήν ἔχουν ἀντιρρήσεις στήν ἀπόφασή του καί νά μήν ἀγωνιοῦν γιά τό μέλλον, γιατί ὁ Θεός δέ θά τούς ἐγκατέλειπε.
.           Συνετοί καί εὐσεβέστατοι ἄνθρωποι οἱ γονεῖς τοῦ φιλέρημου νέου, τελικά ὑποχώρησαν καί τοῦ εὐχήθηκαν μ’ ὅλη τήν ψυχή τους. Ἀσπάστηκε τό χέρι τους καί ἔφυγε γιά τήν ἐρημιά.
.            Ἀρχικά ὁ νεαρός ἐρημίτης ἀσκήτεψε στό ἐξωκκλήσι τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς, στά βορινά τοῦ χωριοῦ, μέσα σέ πυκνό δάσος. Ἀργότερα τράβηξε δυτικά τοῦ χωριοῦ, στήν ἐρημική περιοχή Κάρκαρα, μιά ὥρα μακριά ἀπό τό Ζέλι. Σέ μιά δασωμένη καί ἐρημική περιοχή ἀνάμεσα  στό χωριό καί στό μοναστήρι τοῦ Προφήτη Ἠλία, ἔχτισε μικρό ναό ἀφιερωμένο στό Σωτήρα Χριστό καί ἕνα μικρό σπιτάκι μέσα σέ μιά σπηλιά. Ἐκεῖ παρέμεινε ἀρκετό χρόνο διεξάγοντας τόν ἀσκητικό ἀγώνα του μέ προσευχές, δεήσεις καί ἀγρυπνίες. Τή σπηλιά μέ τά ὑπολείμματα τοῦ μικροῦ σπιτιοῦ, πού διασώζονται ἀκόμα σήμερα, οἱ κάτοικοι τοῦ Ζελίου ἀποκαλοῦν «Ἀσκηταριό». Ἐκεῖ ὁ νεαρός ἀσκητής εἶχε τή θερμή συμπαράσταση τῶν συγχωριανῶν του, ἀλλά, δυστυχῶς, ὄχι μονάχα αὐτή. Εἶχε καί συνεχή παρενόχληση, ἀφοῦ καθημερινά οἱ συντοπίτες του τοῦ μετέφεραν ὅλα τά περίεργα καί τά παράξενα καί τά ἀπαρέδεκτα πού συνέβαιναν στόν κόσμο.
.         Γιά νά βρεῖ τήν ἠρεμία του, ἀποφάσισε ν’ ἀναζητήσει νέο ἐρημητήριο. Πῆγε στό μοναστήρι τῶν Ἁγίων Ἀναργύρων, λίγα χιλιόμετρα νοτιανατολικά τῆς Ἀταλάντης, ἀλλά καί ἐκεῖ δέν μπόρεσε νά παραμείνει περισσότερο ἀπό ἕξι μῆνες, ἀφοῦ οἱ συγγενεῖς καί φίλοι τόν ἐπισκέπτοναν συχνά.
.           Ὁ νεαρός μοναχός ἀναζήτησε μακρύτερα νέο ἐρημητήριο στό βυζαντινό μοναστήρι τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος, πού βρίσκεται στό ὄρος Σαγματᾶ τῆς Βοιωτίας. Σ’ αὐτό τό μοναστήρι βρῆκε πράγματι τήν ἡσυχία πού ποθοῦσε. Ἀπερίσπαστος ἐκεῖ δόθηκε ὅλος στήν ἄσκησή του, τήν ὁποία «ὡς διψῶσα τις ἔλαφος ἐζήτει νά εὕρει, πολλούς ἀλλάσσων τόπους», καθώς γράφει ὁ Εὐθύμιος Καββαθάς. Ζοῦσε μέρα καί νύχτα μέ προσευχές καί δεήσεις, μέ ἀγρυπνεῖες καί γονυκλισίες, μέ νηστεῖες καί δάκρυα, μέ ταπείνωση καί ὑπομονή, μέ ἄκρα ὑπακοή πάνω ἀπ’ ὅλα στόν ἡγούμενο, ἀλλά καί σ’ ὅλους τούς συνασκητές του. Καί πολύ γρήγορα ξεπέρασε ὅλους σέ κατορθώματα τῆς ἀσκήσεως, κυρίως σέ ταπεινοφροσύνη καί πραότητα.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

, ,

Σχολιάστε