Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Κακό

ΓΙΑΤΙ;

Γιατί;

Τοῦ περιοδ. «Ο ΣΩΤΗΡ»

.               Δύο μῆνες μετὰ τὴ φονικὴ φωτιὰ στὸ Μάτι καὶ τὶς κοντινὲς περιοχὲς ἕνα πελώριο «Γιατί;» αἰωρεῖται ἐναγώνιο πάνω ἀπὸ τὴν γκρίζα ἀτμόσφαιρα τοῦ τόπου τῆς τραγωδίας.
.               Τί ἦταν ὅλο αὐτὸ τὸ παρανάλωμα τῆς φω­τιᾶς ποὺ σὰν πύρινη λάβα σάρωσε τὰ πάν­τα καὶ δημιούργησε ἑκατόμβη νεκρῶν; Ἦταν ἁπλῶς ἀνθρώπινη ἀδυναμία μπρο­στὰ στὰ τυφλὰ στοιχεῖα τῆς φύσεως; Ἦταν συνέπεια ἐλλιποῦς κρατικῆς ὀργανώσεως; Ἦταν ἀποτέλεσμα δεκαετιῶν αὐθαιρεσίας; Ἦταν ἐκδήλωση ὀργῆς τοῦ Θεοῦ καὶ τιμωρία γιὰ τὴν ἀσέβεια τῶν ἀρχόντων τοῦ τόπου καὶ τοὺς ἀντίθεους νόμους τους;
.               Τὸ ἐρώτημα ἀπασχόλησε καὶ ἐξακολου­θεῖ νὰ ἀπασχολεῖ ἔντονα τὴν κοινωνία μας. Ἡ ἀπάντηση ὅμως σ᾿ αὐτὸ δὲν εἶναι τόσο σκοτεινή, ὅσο παρουσιάσθηκε στὶς ποικίλες συζητήσεις καὶ ἔντονες ἀντιπαρα­θέ­σεις.
.               Γιὰ τοὺς πιστοὺς δὲν ὑπάρχουν τυφλὲς δυνάμεις ποὺ ἐκδηλώνονται ἀνεξέλεγκτες καταστροφικά. Τὰ πάντα μέσα στὸν κόσμο βρίσκονται κάτω ἀπὸ τὸν ἀπόλυτο ἔλεγχο τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἄν, κατὰ τὴ διαβεβαίωση τοῦ Κυρίου, οὔτε ἕνα σπουργίτι «πεσεῖται ἐπὶ τὴν γῆν ἄνευ τοῦ πατρὸς ὑμῶν» (Ματθ. ι΄ 29)· δὲν πέφτει νεκρὸ στὴ γῆ χωρὶς τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, εἶναι δυνατὸν τόσοι θάνατοι καὶ τέτοια καταστροφὴ νὰ εἶναι ἔξω ἀπὸ τὸ θέλημά Του;
.               Τότε πῶς ἐξηγεῖται αὐτὴ ἡ φοβερὴ καταστροφή; Τιμωρεῖ καταστροφικὰ ὁ Θεός; Πῶς συμβιβάζεται μὲ τὴν ἀγάπη Του αὐτὴ ἡ τραγωδία; Τὸ λάθος σ᾿ αὐτὴ τὴν περίπτωση βρίσκεται στὸ ὅτι διαχωρίζεται ἡ ὁποιαδήποτε τιμωρία ἀπὸ τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ.
.               Ἐνῶ ἡ ἁπλὴ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ὁ Θεὸς «τιμωρεῖ» ἀκριβῶς διότι ἀγαπᾶ. Μάλιστα ἡ ὁποιαδήποτε «τιμωρία» Του εἶναι ὕψιστη ἐκδήλωση τῆς ἀγάπης Του. Ὁ Θεὸς «τιμωρεῖ», διότι εἶναι Πατέρας ποὺ παιδαγωγεῖ μὲ ἀγάπη καὶ θέλει νὰ σώσει τὰ παιδιά Του. Νὰ τὰ σώσει ὄχι γιὰ νὰ περάσουν καλὰ στὰ 70-80 χρόνια τούτης ἐδῶ τῆς ζωῆς, ἀλλὰ γιὰ νὰ τὰ ἔχει κοντά Του αἰωνίως στὴ Βασιλεία Του. Γιὰ κάποιον βέβαια ποὺ δὲν πιστεύει στὴν αἰώνια ζωή, ὅλα αὐτὰ εἶναι ἀκατανόητα.
.               Τὸ ζητούμενο σὲ κάθε περίπτωση εἶναι ἡ μετάνοια, ἡ ἀλλαγὴ πορείας τοῦ ἀνθρώπου. Ν᾿ ἀφήσει τοὺς δρόμους τοῦ κακοῦ καὶ νὰ βαδίσει τὴ σωτήρια ὁδὸ τῶν ἁγίων ἐντολῶν τοῦ Δημιουργοῦ του.
.               Καὶ ἐν προκειμένῳ αὐτὸ ποὺ ζητεῖται ἀπὸ τὶς μεγάλες συμφορὲς στὴν πατρίδα μας εἶναι ἡ μετάνοιά μας. Ὅλων! Καὶ τῶν ἡγετῶν καὶ τοῦ λαοῦ. Διότι ὅλοι εἴμαστε ἔνοχοι. Ὅλοι ἔχουμε ξεφύγει ἀπὸ τὸν δρόμο τοῦ Θεοῦ. Ἔχουμε ἀποστατήσει. Καὶ τοὺς ἡγέτες μας ἐμεῖς τοὺς ἐκλέγουμε.
.               Μέσα λοιπὸν ἀπὸ τὸ παρανάλωμα τῆς φωτιᾶς τοῦτο τὸ μήνυμα ἀπευθύνεται πρὸς ὅλους μας, ἡγέτες καὶ ἀρχόμενους, κλῆρο καὶ λαό:
.               Μετανοῆστε! Ἀλλάξτε τρόπο ζωῆς!
.               Ἂν θελήσετε καὶ μὲ ἀκούσετε, θὰ ἀπολαύσετε τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς. Ἂν ὅμως δὲν θελήσετε καὶ δὲν μὲ ἀκούσετε, θὰ σᾶς φάει τὸ μαχαίρι: «Ἐὰν θέλητε καὶ εἰσακούσητέ μου, τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς φάγεσθε· ἐὰν δὲ μὴ θέλητε, μηδὲ εἰσακούσητέ μου, μάχαιρα ὑμᾶς κατέδεται» (Ἡσ. α΄ 19-20).
.               «Τὸ γὰρ στόμα Κυρίου ἐλάλησε ταῦτα»!

βλ. σχετ.:

ΕΝΟΤΗΣ 1

Μέρος Α´: ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΚΟ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΡΡΟΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΠΑΤΟΡΙΚΟΥ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΟΣ-1 (Ἀρχιμ. Ἀρσένιος Κατερέλος)

Mέρος Β´: ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΚΟ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΡΡΟΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΠΑΤΟΡΙΚΟΥ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΟΣ-2 «Οἱ ἐμπρησμοί, οἱ φωτιές, οἱ πλημμύρες, οἱ τρικυμίες, οἱ καύσωνες, οἱ σφοδροὶ ἄνεμοι, οἱ ἀνεμοθύελλες, ποὺ σαρώνουν τὰ πάντα στὸ πέρασμά τους»(Ἀρχιμ. Ἀρσένιος Κατερέλος)

Μέρος Γ´: ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΚΟ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΡΡΟΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΠΑΤΟΡΙΚΟΥ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΟΣ-3 «Ὅλα τὰ “κακά” καὶ οἱ ταλαιπωρίες τῆς ζωῆς εἶναι σὰν νὰ μᾶς λέγουν: “ἔ, ἄνθρωπε, μὴ συμπεριφέρεσαι σὰν νὰ εἶσαι ἀθάνατος”» (Ἀρχιμ. Ἀρσένιος Κατερέλος)

Μέρος Δ´: ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΚΟ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΡΡΟΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΠΑΤΟΡΙΚΟΥ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΟΣ-4 «Ὁ Θεὸς δὲν ἐπέβαλε τὸν θάνατο γιὰ νὰ τιμωρήση τὸν ἄνθρωπο γιὰ τὴν παρακοή του» (Ἀρχιμ. Ἀρσένιος Κατερέλος)

Μέρος Ε´: ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΚΟ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΡΡΟΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΠΑΤΟΡΙΚΟΥ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΟΣ-5 «Ἀπὸ τὴν ἡδονὴ τοῦ Παραδείσου ἐπιλέξαμε καὶ φύγαμε καὶ καταλήξαμε στὴν ὀδύνη» (Ἀρχιμ. Ἀρσένιος Κατερέλος)

ΕΝΟΤΗΣ 2

Μέρος Α´: ΑΠΕΙΡΙΑ ΑΠΕΙΛΩΝ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ ΕΛΛΟΧΕΥΟΥΝ ΣΥΝΕΧΩΣ καὶ ΠΑΝΤΟΥ: Νὰ χτυπήσει τὸν ἄνθρωπο κεραυνός, νὰ τὸν καταπιοῦν τὰ κύματα, νὰ καεῖ ζωντανὸς στὴν πυρκαϊά, νὰ πνιγεῖ μὲ φριχτὴ ἀγωνία στὴν πλημμύρα.

Μέρος Β´ : Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ «ΚΑΚΟΥ»

Μέρος Γ´: Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ «ΚΑΚΟΥ»-2

ΕΝΟΤΗΣ 3

ΠΟΙΝΗ ἢ ΝΟΣΟΣ;

ΤΡΟΜΟΛΑΓΝΕIΑ καὶ ΑΓΑΠΟΛΑΓΝΕΙΑ: μιὰ ἀρνητική θεολογία, μιὰ ἄλλη πνευματικὴ πυρκαγιά, αἰώνιας διάρκειας (Μητροπ. Ναυπάκτου Ἱερόθεος)

«ΚAΘΕ ΚΑΚO ΑIΤIΑ EΧΕΙ ΤHΝ AΜΑΡΤIΑ» (Τί σημαίνει “ὀργή” Θεοῦ; Σημαίνει ὁ Θεός νά μᾶς πάρει τήν Χάρη Του) [Μητροπ. Γόρτυνος Ἰερεμίας]

,

Σχολιάστε

ΤΟ «ΚΑΚΟ», Η ΟΦΕΙΛΗ καὶ Ο ΧΑΡΙΣΤΙΚΟΣ ΔΙΑΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΡΕΟΥΣ

Προσαρμοσμένα ἀποσπάσματα
ἀπὸ γραπτὸ κήρυγμα
στὸ Εὐαγγέλιο τῆς Κυριακῆς ΙΑ´ Mατθ. (κη´ 23-35)
τοῦ Μ. Κωνσταντίνου
στὸ «ΚΥΡΙΑΚΟΔΡΟΜΙΟ»,
Ἀθῆναι 2011.

.             Τὰ λόγια τοῦ Χριστοῦ στὴν σημερινὴ παραβολὴ  θυμίζουν ἔντονα τὸ πέμπτο αἴτημα τῆς Κυριακῆς προσευχῆς: «χάρισέ μας τὰ χρέη μας, ὅπως καὶ ἐμεῖς τὰ χαρίζουμε στοὺς δικούς μας ὀφειλέτες».
.             Αὐτὸ ποὺ θέλει νὰ τονίσει ὁ Χριστὸς εἶναι ὅτι ἡ ὀρθὴ σχέση τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸ Θεὸ δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ ἔχει ἐπιπτώσεις καὶ στὴν σχέση τοῦ ἀνθρώπου μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. Ὅποιος κατανοεῖ βαθειὰ ὅτι εὐεργετεῖται ἀπὸ τὸν Θεὸ, ἐπειδὴ συγχωροῦνται οἱ ἁμαρτίες του, δὲν μπορεῖ παρὰ καὶ ὁ ἴδιος νὰ συγχωρεῖ τὶς ἁμαρτίες τῶν ἄλλων.
.             Πίσω ἀπὸ τὴν πρώτη ἐντύπωση ἡ προσεκτικότερη ἀνάγνωση ὁδηγεῖ στὴ διαπίστωση ὅτι στὴν σημερινὴ παραβολὴ συνοψίζεται οὐσιαστικὰ ὁλόκληρη ἡ διδασκαλία τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Ὅταν σκεφτοῦμε λίγο βαθύτερα στὸ θέμα ἁμαρτία, θὰ καταλήξουμε ὅτι σὲ τελευταία ἀνάλυση αὐτὸ ποὺ ὀνομάζουμε ἁμαρτία εἶναι μία κατάχρηση ἐξουσίας. Γιὰ νὰ γίνει ἀντιληπτὸ αὐτό, ἀρκεῖ νὰ νὰ ἀνατρέξουμε στὰ πρῶτα κεφάλαια τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Ἐκεῖ ἀναφέρεται ὅτι ὁ Θεὸς δημιούργησε τὸν ἄνθρωπο τέλειο, μία εἰκόνα δική του καὶ τὸν τοποθέτησε ἐξουσιοδοτημένο διαχειριστὴ στὸν κόσμο. Διαχειριστὴς ἐλεύθερος ἀλλὰ ἐξουσιοδοτημένος καὶ συνεπῶς ὑπόλογος ἔναντι τοῦ Ἐντολέως του. Ἂν καταχραστεῖ τὴν ἐξουσία του ὁ ἐντολοδόχος διαχειριστής, ἂν δηλαδὴ ἁμαρτήσει, τότε ὀφείλει στὸν Θεὸ καὶ γι’ αὐτὸ Τὸν παρακαλεῖ: «χάρισέ μου τὰ χρέη». Ἐδῶ, πάνω σὲ αὐτὴ τὴ λογική, στηρίζεται ὅλο τὸ θυσιαστικὸ σύστημα τοῦ βιβλικοῦ Ἰσραὴλ μὲ τὶς πολυάριθμες διατάξεις του, ποὺ καθορίζουν μέχρι τὴν τελευταία λεπτομέρεια τὸ τίμημα ποὺ κάθε φορὰ ὀφείλει νὰ καταβάλει ὁ ἄνθρωπος, γιὰ νὰ «ξεχρεώσει», γιὰ νὰ ἐξιλεωθεῖ ἀπὸ τὴν κατάχρηση, ποὺ ἔκανε καὶ νὰ συμφιλιωθεῖ μὲ τὸν Θεό.

[…]

.             Ὁ Χριστὸς προχωρεῖ ἀκόμη περισσότερο ἀπὸ τὴν αὐτονόητη ἀναγνώριση τῆς θείας εὐεργεσίας καὶ τῆς σκοπιμότητας τῆς «θυσίας» τονίζοντας μὲ τὴ σημερινή του παραβολὴ ὅτι ἡ ἀποκατάσταση τῶν σχέσεων μὲ τὸν Θεὸ περνάει ἀπαραιτήτως μέσα ἀπὸ τὴν ἀποκατάσταση τῶν σχέσεων μὲ τὸν συνάνθρωπό μας.
.             Ἡ ἀναδρομὴ στὰ πρῶτα κεφάλαια τῆς Ἁγίας Γραφῆς φανερώνει ἀνάγλυφη τὴν ἀπάντηση στὸ πρόβλημα τοῦ κακοῦ στὸν κόσμο μέσα ἀπὸ σειρὰ ἀφηγήσεων τῶν ἕνδεκα πρώτων κεφαλαίων τῆς Γενέσεως, ὅπου περιγράφεται τὸ σύνολο τῶν σχέσεων τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεό, τῶν ἀνθρώπων μεταξύ τους καὶ τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὴν κτίση. Κοινὸ στοιχεῖο τῶν ἀφηγήσεων αὐτῶν εἶναι ἡ διαρκὴς προσπάθεια τοῦ ἀνθρώπου νὰ ἀποδεσμευτεῖ ἀπὸ τὸν Δημιουργό του καταχρώμενος τῆς ἐξουσίας ποὺ ὁ ἴδιος ὁ Θεὸς τοῦ ἔδωσε, ὥστε νὰ μπορέσει νὰ τοποθετήσει τὸν ἑαυτό του στὴ θέση τοῦ Θεοῦ. Κατὰ τραγικὸ ὅμως τρόπο στὸ τέλος κάθε τέτοιας καταχρηστικῆς δοκιμῆς ὁ ἄνθρωπος διαπιστώνει ὅτι βρίσκεται σὲ χαμηλότερο ἐπίπεδο ἀπὸ ἐκεῖνο ποὺ βρισκόταν, ὅταν ξεκίνησε.
.             Ἡ πρώτη τέτοια προσπάθεια ἀποδέσμευσης τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸν Θεὸ ἐπιχειρεῖται μὲ τὴν ἀπόπειρα ἀποκτήσεως γνώσεως. Ἀπὸ τὴν παραδείσια κατάσταση καταλήγει μακρυὰ ἀπὸ τὸν Θεό, σὲ μία σχέση ἀνταγωνισμοῦ μὲ τὸν συνάνθρωπό του καὶ ἀνασφαλὴς μέσα στὸ φυσικὸ περιβάλλον. Ἡ εἰκόνα ποὺ χρησιμοποιεῖ ἐδῶ ἡ ἁγ. Γραφὴ εἶναι πολὺ ἐνδεικτική: Ἡ πρώτη ἐνέργεια τοῦ ἀνθρώπου, μετὰ τὴ διάσπαση τῆς σχέσεως μὲ τὸν Θεό, εἶναι νὰ κατασκευάσει γιὰ τὸν ἑαυτό του ροῦχα, νὰ διαχωρίσει δηλαδὴ καὶ νὰ προφυλάξει τὸν ἑαυτό του ἀπὸ τὸ «ἀπειλητικὸ» πλέον περιβάλλον του. Ὅλες οἱ ἀφηγήσεις ἀπὸ κεῖ καὶ πέρα δείχνουν πόσο ἡ διάσπαση αὐτὴ τῶν σχέσεων προχώρησε σὲ βάθος. Τὴν διάσπαση τῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν συζύγων ἀκολουθεῖ ἡ διάσπαση τῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν ἀδελφῶν.
.             Μετά, στὴν ἀφήγηση γιὰ τὸ γάμο τῶν υἱῶν τοῦ Θεοῦ μὲ τὶς θυγατέρες τῶν ἀνθρώπων φαίνεται μία ἄλλη ἀποτυχημένη προσπάθεια τοῦ ἀνθρώπου νὰ ἀνεξαρτητοποιηθεῖ ἀπὸ τὸν Δημιουργό του μὲ τὴν αὔξηση τῶν βιολογικῶν του δυνατοτήτων, μία βελτίωση τοῦ εἴδους, ποὺ θυμίζει ἔντονα τὶς προσπάθειες τῆς σύγχρονης εὐγονικῆς καὶ γενετικῆς. Μετά, στὴν ὀλισθηρὴ αὐτὴ διαδρομὴ συμβαίνει μία οἰκολογικὴ καταστροφή, ὁ κατακλυσμός, ποὺ ἀκολουθεῖται ἀπὸ ἄλλη μία καταστροφὴ σχέσεως, αὐτῆς τοῦ πατέρα μὲ τὸν γιό του (ὁ Νῶε καταριέται τὸν Χάμ, Γέν. θ´ 25) Καὶ στὸ τέλος ἡ ἀφήγηση μὲ τὸν Πύργο τῆς Βαβέλ ἔχει πάλι τὸ ἴδιο θέμα. Ἐδῶ τώρα εἶναι ἡ τεχνολογικὴ ἀνάπτυξη ποὺ ἐπιτρέπει στὸν ἄνθρωπο νὰ φτάσει στὸν οὐρανὸ μὲ ἀποτέλεσμα ἀνάλογο. Ἡ ἀνθρώπινη κοινωνία διασπᾶται πλέον ὁλοκληρωτικὰ καὶ ἀνοίγει ἔτσι ὁ δρόμος γιὰ τὸν ἀπόλυτο ἀνταγωνισμὸ ὅλων πρὸς ὅλους.
.             Ὑπέρμετρη γνώση, βιολογικὴ βελτίωση τοῦ εἴδους καὶ ἀνάπτυξη τῆς τεχνολογίας χαρακτηρίζει τὴν σημερινή μας ἐποχή. Ἀπὸ τὴν ἄποψη αὐτὴ ἡ βιβλικὴ παράσταση τῆς πτωτικῆς πορείας τοῦ ἀνθρώπου ἐκτὸς ἀπὸ ἐντυπωσιακή, θὰ μποροῦσε νὰ θεωρηθεῖ καὶ ἰδιαίτερα ἐπίκαιρη, καθὼς παρέχει μία προειδοποίηση γιὰ τὴν ἐποχή μας.
.             Μὲ βάση τὴν βιβλικὴ θεώρηση τοῦ κακοῦ ὡς προβλήματος σχέσεων, ἡ ὁποιαδήποτε προσπάθεια συμφιλιώσεως μὲ τὸν Θεὸ θὰ πρέπει νὰ κινεῖται πρὸς τὴν κατεύθυνση τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν σχέσεων, ποὺ διασπάστηκαν. Ἡ τέλεια ἀποκατάσταση αὐτὴ ὅμως δὲν ἦταν δυνατὸ νὰ ἐπιτευχθεῖ μὲ τὴν προσφορά, ἀπὸ πλευρᾶς τῶν ἀνθρώπων, μερικῶν θυσιῶν πρὸς τὸν Θεό. Ὁπότε ἀπὸ τὴν ἄπειρη ἀγάπη του γιὰ τὸν ἄνθρωπο ἔγινε ἄνθρωπος ὁ Ἴδιος ὁ Θεὸς καὶ προσέφερε τὸν Ἑαυτό του θυσία, ὥστε νὰ ἀπαλλάξει τοὺς ἀνθρώπους ἀπὸ τὶς ὀφειλές τους πρὸς Αὐτόν. Ἀπὸ τὴν ἄποψη αὐτὴ ἡ ἀποκατάσταση τῶν σχέσεων τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεὸ δὲν εἶναι ἕνα ἠθικὸ πρόβλημα, μία ἐντολὴ γιὰ ἀλλαγὴ στάσεως, ἀλλὰ μιὰ ριζικὴ ἀποκατάσταση μὲ τὴν «αὐτοπρόσωπη» παρουσία τοῦ Χριστοῦ στὸν κόσμο. Ἀποκαθιστώντας ὁ Χριστὸς τὶς σχέσεις τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεό, ἀπαλλάσσει τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὴν βαρύτερη καὶ κυριότερη συνέπεια τῆς διασπάσεως τῶν σχέσεων αὐτῶν, τὸν φόβο τοῦ θανάτου, ποὺ εἶναι ὁ κύριος ὑπεύθυνος γιὰ τὴν ἀνάπτυξη σχέσεων ἀνταγωνισμοῦ. Ἔτσι ὁ ἄνθρωπος ἔχει πλέον τὴν δυνατότητα νὰ προχωρήσει καὶ στὴν ἀποκατάσταση τῶν σχέσεών του μὲ τοὺς συνανθρώπους του.
.              Ὡς χριστιανοὶ λοιπὸν ἀναγνωρίζουμε ὅτι ὁ Θεὸς ἔχει χαρίσει τὰ χρέη μας πρὸς αὐτὸν καὶ ὅτι μᾶς ἔδωσε τὴ δυνατότητα νὰ ἀποκαταστήσουμε τὶς σχέσεις μας μαζί του. Μετὰ τὴν ἐνανθρώπηση τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ, τὴν σταυρικὴ θυσία καὶ τὴν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ τὸ ἀνθρώπινο γένος «ξεχρέωσε», δὲν χρωστάει τίποτα. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ὁ ἄνθρωπος ἀδυνατεῖ νὰ διαχειριστεῖ πάντοτε σωστὰ τὴν ἐξουσία ποὺ τοῦ ἔδωσε Θεός καὶ σὲ κάθε ἐπιλογή του, σὲ κάθε πράξη του ἐλλοχεύει ὁ κίνδυνος τῆς κατάχρησης τῆς ἐξουσίας, ποὺ μὲ τὴν σειρά της δημιουργεῖ καινούργια χρέη, αὐτὴ τὴ φορὰ πρὸς τοὺς συνανθρώπους του, τοὺς ὁποίους ἔβλαψε μὲ τὴν ἁμαρτία του, πρὸς αὐτοὺς χρωστάει πλέον καὶ μὲ αὐτοὺς ὀφείλει καθένας νὰ ἐπιδιώξει ἕνα χαριστικὸ διακανονισμό εὐσπλαγχνίας καὶ ἀλληλοσυγχωρήσεως, δηλαδὴ χαρίζοντας ὁ ἕνας τὰ χρέη τοῦ ἄλλου.
.           Ὁ Χριστός, μὲ τὴ σημερινή του παραβολή εἶναι σαφής στὴν προειδοποίησή του. Ἡ παραγραφὴ τοῦ χρέους μας πρὸς τὸν Θεὸ παραμένει χωρὶς ἀντίκρισμα, ἂν καὶ ἐμεῖς δὲν παραγράφουμε τὰ χρέη τῶν συνανθρώπων μας πρὸς ἐμᾶς.

 

 

, ,

Σχολιάστε

ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΚΟ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΡΡΟΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΠΑΤΟΡΙΚΟΥ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΟΣ-4 «Ὁ Θεὸς δὲν ἐπέβαλε τὸν θάνατο γιὰ νὰ τιμωρήση τὸν ἄνθρωπο γιὰ τὴν παρακοή του» (Ἀρχιμ. Ἀρσένιος Κατερέλος)

Τὸ φυσικὸ κακὸ
εἶναι ἀπόρροια τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος

Μέρος Δ´

ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο
τοῦ Ἀρχιμ. Ἀρσενίου Κατερέλου
«Τὸ καυτὸ πρόβλημα τῆς Θεοδικίας»
(Γιατί νὰ ὑπάρχουν ἡ θλίψη καὶ τὸ κακὸ στὸν κόσμο;)

ἐκδ. «Ὀρθόδοξος Κυψέλη»
Θεσ/νίκη 2015, σελ. 87 κ. ἑξ.

Ἠλ. στοιχειοθ. «Χριστιαν. Βιβλιογρ.»

Μέρος Α´: ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΚΟ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΡΡΟΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΠΑΤΟΡΙΚΟΥ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΟΣ-1 (Ἀρχιμ. Ἀρσένιος Κατερέλος)

Mέρος Β´: ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΚΟ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΡΡΟΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΠΑΤΟΡΙΚΟΥ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΟΣ-2 «Οἱ ἐμπρησμοί, οἱ φωτιές, οἱ πλημμύρες, οἱ τρικυμίες, οἱ καύσωνες, οἱ σφοδροὶ ἄνεμοι, οἱ ἀνεμοθύελλες, ποὺ σαρώνουν τὰ πάντα στὸ πέρασμά τους»(Ἀρχιμ. Ἀρσένιος Κατερέλος)

Μέρος Γ´: ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΚΟ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΡΡΟΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΠΑΤΟΡΙΚΟΥ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΟΣ-3 «Ὅλα τὰ “κακά” καὶ οἱ ταλαιπωρίες τῆς ζωῆς εἶναι σὰν νὰ μᾶς λέγουν: “ἔ, ἄνθρωπε, μὴ συμπεριφέρεσαι σὰν νὰ εἶσαι ἀθάνατος”» (Ἀρχιμ. Ἀρσένιος Κατερέλος)

.                 Ἀπὸ τότε, τὸ σχῆμα «ἡδονὴ ≠ ὀδύνη» ἀποτελεῖ ἕνα συνεχὲς θλιβερὸ καὶ ἐντελῶς ἀδιάσπαστο δίπολο. Δηλαδή, πηγαίνουν αὐτὰ τὰ δύο πάντα μαζί. Εἶναι ἀχώριστα. Ἡ ἡδονὴ γεννᾶ ὀδύνη. Ἤ, διαφορετικά, ἡ ὀδύνη εἶναι σύμφυτος-«συνώνυμος» τῆς ἡδονῆς. Καὶ ὁ θάνατος γίνεται «συνώνυμος» τῆς ζωῆς. Διότι, δὲν πεθαίνομε στὴν τάδε ἡλικία, ἀλλὰ ἀρχίζει ὁ θάνατός μας, ἀρχίζει ἡ φθορά μας, ἀπὸ τὴν στιγμὴ τῆς γεννήσεώς μας. Ἀπὸ τὴν πρώτη στιγμὴ τῆς ζωῆς, ξεκινᾶ καὶ ἡ ἀντίστροφη μέτρησίς μας πρὸς τὸν θάνατο. Ὁπότε κάθε φορά, ποὺ δυστυχῶς γιὰ τὴν ἐποχή μας ἑορτάζομε μὲ τόση λαμπρότητα τὰ γενέθλιά μας, κατ’ οὐσίαν ἑορτάζομε τὸ πλησίασμά μας κατὰ ἕνα χρόνο πρὸς τὸν θάνατό μας. (Σημ. «ΧΡΙΣΤ. ΒΙΒΛ.»: Στοὺς ἑορτασμοὺς γενεθλίων ἐπιδίδονται μὲ ἰδιαίτερη ἔμφαση ἐπ᾽ ἐσχάτων Πατριάρχες καὶ Ἀρχιερεῖς θέλοντας προφανῶς νὰ διαλαλήσουν τὴν θνητότητα τοῦ ἀνθρώπου…!!!)
.                 Λοιπόν, ὁ θάνατος εἰσῆλθε στὸ ἀνθρώπινο γένος ὡς παμμέγιστος παρείσακτος, ὡς ἡ μεγαλυτέρα παραφωνία μόνον φθόνῳ καὶ συνεργείᾳ τοῦ Διαβόλου. Δὲν ἀποτελεῖ τὸ κατ’ εὐδοκίαν, ἀλλὰ τὸ κατὰ παραχώρησιν θέλημα τοῦ Θεοῦ. Γι’ αὐτὸ εἶναι ἕως καὶ βλασφημία, ὅταν ἐσφαλμένως νομίζωμε ὅτι ὁ Θεὸς εἰσήγαγε τὸν θάνατο στὸ ἀνθρώπινο γένος.
.                 Στὸ σημεῖο αὐτὸ κρίνεται ἀπαραίτητο νὰ ἐπισημανθῆ, ὅτι ὁ θάνατος δὲν εἰσῆλθε ὡς τιμωρία γιὰ τὴν πτῶσι τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ Θεὸς δηλαδὴ δὲν ἐπέβαλε τὸν θάνατο γιὰ νὰ τιμωρήση τὸν ἄνθρωπο γιὰ τὴν παρακοή του. Δὲν εἰσάγεται ὁ θάνατος λόγῳ τῆς πτώσεως τοῦ ἀνθρώπου. Ἁπλῶς, μὲ τὴν πτῶσι ἀναδεικνύεται, ἀναφαίνεται, ἀποκαλύπτεται καὶ προβάλλεται ἡ φυσικὴ ἀδυναμία πλέον νὰ γίνη ὑπέρβασις τοῦ θανάτου καὶ γι’ αὐτὸ καθίσταται ἡ κτίσις ἀνίκανη νὰ ἀποφύγη τὸν θάνατο καὶ αὐτομάτως ἐνεργοποιεῖται ὁ μεταπτωτικὸς μηχανισμὸς τῆς φθορᾶς ποὺ ὁδηγεῖ καὶ καταλήγει στὸν θάνατο. Δὲν εἶναι δυνατόν το κτιστὸν νὰ ἀποφύγη τὴν ἐπάνοδό του εἰς τὸ μηδέν, ἀπ’ ὅπου καὶ προῆλθε, παρὰ μόνον ἐὰν εὑρίσκεται σὲ διαρκῆ σχέσι μὲ τὸ ἄκτιστο, δηλαδὴ μὲ τὸν Δημιουργὸ Θεό. Μόνον δηλαδὴ μὲ τὴν θέλησι-ἐπέμβασι τοῦ Θεοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρθῆ ὁ θάνατος. Αὐτὸ ὅμως, μὲ δεδομένη τὴν ἀγαθότητα καὶ παντοδυναμία τοῦ Θεοῦ, ἐξαρτᾶται τελικὰ ἀπὸ τὴν ἐλεύθερη συγκατάθεσι ἢ ὄχι τοῦ λογικοῦ κτίσματος.
.                 Λέγει ὁ Μέγας Ἀθανάσιος, ὅτι ἡ κτίσις ἔχει στὴν φύσι της τὸ μηδὲν καὶ τὸν θάνατον. Ὅ,τι ἔχει ἀρχή, δὲν ἠμπορεῖ ἀπὸ μόνο του νὰ παραμείνη αἰώνιο, παρὰ μόνο μὲ τὴν θέλησι τοῦ ἀϊδίου Δημιουργοῦ Του. Καὶ πρὸ τῆς δημιουργίας τοῦ ἀνθρώπου καὶ πρὶν τὸ προπατορικὸ ἁμάρτημα ὁ θάνατος ἦταν μία ἐγγενὴς πραγματικότης εἰς τὴν κτίσι, μὴ ἐνεργοποιηθεῖσα ὅμως. Mετὰ τὴν πτῶσι ἐνεργοποιήθηκε. Ἔτσι λοιπόν μὲ τὴν πτῶσι κυριαρχεῖ ὁ θάνατος, διότι, ὅπως εἴπαμε, λόγῳ τῆς ἀπομακρύνσεως τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸν Θεό, αὐτομάτως καὶ φυσικῷ τῷ τρόπῳ προβάλλεται ἡ ἔμφυτη ἀδυναμία τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ μόνος του νὰ ὑπερβῆ τὸν θάνατο.
.                 Ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ μεταπτωτικὴ κατάστασις τοῦ θανάτου, ἂν δοῦμε τὸ θέμα μέσα ἀπὸ ἕνα καθαρὰ πνευματικὸ πρίσμα, καὶ πάλιν εἶναι εὐεργεσία, διότι κατὰ τὸν ἅγιο Γρηγόριο τὸν Θεολόγο, εἰσῆλθε ὁ θάνατος στὴν ζωή μας «ἵνα μὴ τὸ κακὸν ἀθάνατον γένηται». Γιὰ νὰ μὴ γίνη δηλαδὴ αὐτὴ ἡ νέα μεταπτωτικὴ ἁμαρτωλὴ κατάστασις ἀθάνατη, γιὰ νὰ παύση κάποτε νὰ ὑπάρχη σὲ προσωπικὸ ἐπίπεδο ἡ ἁμαρτία. Δηλαδή, γιὰ νὰ μὴ μείνη ἀτελεύτητη, καὶ τοὐτέστιν ἀθεράπευτη, αὐτὴ ἡ νέα ἁμαρτωλὴ κατάστασις. Διότι, ἐὰν τὸ φιλοσοφήσωμε, θὰ παύσωμε ὅλοι μας νὰ ἁμαρτάνωμε, μόνον ὅταν πεθάνωμε.
[…]
.                 Μόνον μετὰ τὴν Ἀνάστασι τῶν νεκρῶν, στὴν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, θὰ παύση ἐντελῶς νὰ ὑπάρχη ὀντολογικῶς ἡ ἁμαρτία, καὶ σὲ προσωπικὸ καὶ σὲ γενικὸ ἐπίπεδο.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ: ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΚΟ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΡΡΟΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΠΑΤΟΡΙΚΟΥ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΟΣ-5 «Ἀπὸ τὴν ἡδονὴ τοῦ Παραδείσου ἐπιλέξαμε καὶ φύγαμε καὶ καταλήξαμε στὴν ὀδύνη» (Ἀρχιμ. Ἀρσένιος Κατερέλος)

, , , , , ,

Σχολιάστε

Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ «ΚΑΚΟΥ»-2

Ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Χρ. Γιανναρᾶ
«Τὸ Αἴνιγμα τοῦ Κακοῦ»,

ἐκδ. «Ἴκαρος», Ἀθῆναι 2008,
σελ. 47-54

ἠλ. στοιχ. «Χριστ. Βιβλιογρ».

Μέρος Α´: ΑΠΕΙΡΙΑ ΑΠΕΙΛΩΝ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ ΕΛΛΟΧΕΥΟΥΝ ΣΥΝΕΧΩΣ καὶ ΠΑΝΤΟΥ: Νὰ χτυπήσει τὸν ἄνθρωπο κεραυνός, νὰ τὸν καταπιοῦν τὰ κύματα, νὰ καεῖ ζωντανὸς στὴν πυρκαϊά, νὰ πνιγεῖ μὲ φριχτὴ ἀγωνία στὴν πλημμύρα.

Μέρος Β´ : Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ «ΚΑΚΟΥ»

.            Ἀντίστοιχα καὶ τὸ ἐπίθετο κακὸς ἔχει ἕνα εὐρὺ φάσμα σημασιῶν: Δηλώνει κάθε τί (πράγμα ἢ πρόσωπο) ποὺ ἐπενεργεῖ βλαπτικὰ ἢ καταστροφικὰ γιὰ τὸν ἄνθρωπο, ὅπως καὶ κάθε τί ποὺ ἔχει μειωμένη ἀξία, χαμηλὴ ποιότητα – σημαίνει τὴν ἄλογη πράξη καὶ τὸν αἴτιο τῆς ἄλογης πράξης, τὸν πρόξενο ὀδύνης ἢ διαφθορᾶς. Τὸ κείμενο τῆς Γένεσης ἀποτέλεσε τὴ βάση (θεμελιώδη ἀφετηρία) τῆς ἑρμηνείας τoὺ κακοῦ στὴν ἑβραϊκὴ καὶ στὴ χριστιανικὴ παράδοση. Πρόκειται γιὰ κείμενο ἀφηγηματικό, γι᾽ αὐτὸ καὶ ἐπιδεχόμενο διαφορετικὲς ἑρμηνευτικὲς ἀναγνώσεις – ἀκόμα καὶ στοὺς αἰῶνες ποὺ λειτoυργoύσε μὲ καθολικὰ αὐτονόητη τὴν ἱερότητά του, δηλαδὴ τὴν προτεραιότητα τoῦ ἀποκαλυπτικοῦ χαρακτήρα του, προτοῦ ἐμφανιστεῖ ὁ ἔλεγχος τῆς ἱστορικο-φιλολογικῆς κριτικῆς.
.             Θὰ μπορούσαμε νὰ μιλήσουμε, σχηματικά, γιὰ δύο κυρίως ἑρμηνευτικὲς ἀναγνώσεις τoὺ κειμένου τῆς Γένεσης: Γιὰ μίαν ἀνάγνωση ἢ ἑρμηνευτικὴ ὀπτικὴ ποὺ διαβλέπει ἱστορικὸ πυρήνα στὸ ἀφήγημα, χαρακτήρα ἱστορικῆς καταγραφῆς. Καὶ γιὰ μίαν ὀπτικὴ ποὺ ἐμμένει στὸν εἰκονολογικο-συμβολικὸ (ἀλληγορικὸ) χαρακτήρα του. Οἱ δύο ὀπτικὲς ἀνάγνωσης συνυπάρχουν χωρὶς ἀντιμαχία στὴ διαδρομὴ τῶν αἰώνων.
.               Ἡ ἱστορικο-φιλολογικὴ κριτικὴ κόμισε τὴ βεβαιότητα ὅτι στὰ τρία πρῶτα κεφάλαια τοῦ βιβλίου τῆς Γένεσης (ὅπου καὶ ἡ πρώτη ἑρμηνευτικὴ ἀναφορὰ στὴν καταγωγὴ τοῦ κακοῦ) συντίθενται κατάλοιπα δύο γραπτῶν παραδόσεων τῆς ἱερᾶς ἱστορίας τῶν Ἑβραίων – ἀπὸ διαφορετικὲς ἐποχὲς καὶ διαφορετικοὺς συντάκτες. Ἡ ἀρχαιότερη διήγηση ἐντοπίζεται στὸ κεφάλαιο 2, στοὺς στίχους 4-25, καὶ ἀναφέρεται στὴ δημιουργία ἀπὸ τὸν Θεὸ τοῦ πρώτου ἀνθρώπινου (ἀνδρόγυνου) ζεύγους, ἀλλὰ καὶ τοῦ φυσικoῦ πλαισίου στὸ ὁποῖο κλήθηκε ἀπὸ τὸν Θεὸ νὰ ζήσει ὁ ἄνθρωπος. Ἡ δεύτερη καὶ μεταγενέστερη παράδοση ἀποτυπώνεται στὸ κεφάλαιο Α´ καὶ δίνει τὴ μεγαλειώδη εἰκόνα, σὲ γεωκεντρικὴ ὀπτική, τῆς ἀνάδυσης ἀπὸ τὸ χάος τοῦ οὐράνιου καὶ τοῦ ἐπίγειου κόσμου – τῆς συγκρότησης τοῦ κόσμου, μὲ λογικότητα ρυθμοῦ καὶ τάξης, μόνο χάρη στὸ δημιουργικὸ πρόσταγμα τoῦ Θεoῦ.
.               Φιλολογικὴ βεβαιότητα ὑπάρχει καὶ γιὰ τὴν περιληπτικὴ σημασία τῶν ὀνομάτων ποὺ δίνει τὸ κείμενο τῆς Γένεσης στὸ πρωτόπλαστο ἀνθρώπινο ζεῦγος: Τὸ ὄνομα Ἀδὰµ δήλωνε γενικὰ τὸν χοϊκὸ (ἀπὸ χῶμα) ἄνθρωπο, τὸν ἄνθρωπο ἐν γένει – ὄχι ἕνα ἄτομο, ὄχι τὸν πρωτόπλαστο ἄνδρα. Καὶ τὸ ὄνομα Εὔα δήλωνε τὴ ζωή (Γέν. Γ´ 20), τὴ ζωτικὴ καὶ ζωοποιὸ λειτουργία τῆς μητρότητας, τὸ χάρισμα κάθε γυναίκας. Ἡ ἱστορικο-φιλολογικὴ κριτικὴ […] ἀνέδειξε  τὴ σημαντικὴ ἐνάργεια (πραγματικὰ ἐκπληκτική) τῆς συμβολικῆς γλώσσας τοῦ κειμένου:
.                 Γιὰ παράδειγμα, ἡ χοϊκὴ φύση (ὑπαρκτικὴ ἰσοτιμία) ἄνδρα καὶ γυναίκας δηλώνεται μὲ τὴν εἰκόνα νὰ «πλάθεται» ἡ Εὔα ἀπὸ μέρος τoῦ σώματος (τὴν «πλευρὰν») τoῦ Ἀδάμ. Καὶ μόνο ἀντικρίζοντας τὴ γυναίκα ὁ Ἀδὰμ ἀποκτᾶ ἐπίγνωση τῆς ὑπαρκτικῆς του ταυτότητας: Δὲν εἶναι πιὰ ἁπλῶς ὁ χοϊκός, γίνεται iš (ἀνὴρ) γιατί ἐκείνη εἶναι iššah (γυνή) (Γέν. Β´ 22-23), εἶναι ὁ ἕτερος ὅρος μίας ὑπαρκτικῆς ἀμοιβαιότητας, μίας σχέσης ποὺ συνιστᾶ τὸν ἄνθρωπο ὡς λογικὸ ὑποκείμενο (καὶ ὄχι ἁπλῶς ὡς σεξουαλικὰ πολλαπλασιαζόμενο ἔμβιο ὑπαρκτό),
.                 Ὁ ἄνθρωπος καλεῖται νὰ ἐνεργοποιήσει τὴν ὕπαρξή του ὄχι παράλληλα καὶ ἄσχετα μὲ τὸν κόσμο ποὺ δημιούργησε ὁ Θεός, ἀλλὰ μετέχοντας ὀργανικὰ σὲ αὐτὸ τὸν κόσμο. Ὁ Θεὸς δημιούργησε τὰ πάντα καλὰ λίαν καὶ ὅλα ὅσα δημιούργησε ὁ Θεὸς προσφέρονται στὸν ἄνθρωπο ὡς εὐλογία. Ἡ λέξη «εὐλογία» μεταφράζει τὸ ἑβραϊκὸ berakà, ποὺ σημαίνει δῶρο, χάρισμα, ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ δῶρο-χάρισμα ποὺ ἱδρύει σχέση ἐνεργὸ καὶ ζωτικὴ ἀνάμεσα στὸν δότη καὶ στὸν λήπτη. Ὁ Θεὸς προσφέρει στὸν ἄνθρωπο κάθε καρπὸ τῆς γῆς, τὸν προσφέρει εἰς βρῶσιν καὶ ἡ προσφορά του εἶναι εὐλογία: Ἡ βρώση συνιστᾶ τὸν τρόπο συντήρησης τοῦ ἀνθρώπου στὴν ὕπαρξη, τρόπο νὰ ὑπάρχει ὁ ἄνθρωπος, καὶ αὐτὸς ὁ τρόπος εἶναι εὐλογία, δηλαδὴ συγκροτεῖ σχέση τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεό.
.               Ἡ διήγηση τῆς Γένεσης δηλώνει ὅτι ἡ σχέση τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεὸ δὲν εἶναι πρωτίστως διανοητικὴ (συλλογιστικὴ ἀναγωγὴ τοῦ ἀνθρώπινου νοῦ στὴ θεία ὕπαρξη) οὔτε πρωτίστως ἠθικὴ (συμμόρφωση τοῦ ἀνθρώπου μὲ κάποιες θεῖες ἐντολές). Εἶναι, πρὶν ἀπὸ κάθε τί ἄλλο, σχέση παρκτική, σχέση πο πραγματώνεται μ τν τρόπο παρξης το νθρώπου: τν πρόσληψη τροφς. Ἡ λήψη τροφῆς εἶναι πράξη (γεγονὸς) σχέσης τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεό -ὅπως ὁ θηλασμὸς τοῦ βρέφους εἶναι πράξη (γεγονὸς) σχέσης μὲ τὴ μητέρα καὶ ὅπως ἡ ἐρωτικὴ σχέση εἶναι σωματικὴ συν-οὐσία.
.                 Ἡ εἰκονολογικὴ γλῶσσα παραπέμπει σὲ γεγονότα, ὄχι σὲ νοήματα ἢ ἀτομικὰ συν­αισθήματα. Ἡ προσφορὰ τροφῆς ὡς εὐλογία καὶ ἡ πρόσληψη τῆς τρoφῆς ὡς ἐνεργητικὴ (ἔμπρακτη) ἀποδοχὴ τῆς εὐλογίας συνιστοῦν γεγονὸς σχέσης, ὑπαρκτικὸ (ὄχι συσχετισμοῦ ἢ ἐπικοινωνίας) γεγονός. Καὶ ἀντίστροφα: ἡ σχέση τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεὸ στὶς πρῶτες σελίδες τῆς Γένεσης δν εναι διανοητικ συναισθηματικ ναφορ στν Δημιουργ τῆς τροφῆς οὔτε ἠθικὴ συμμόρφωση μὲ τὸ «χρέος» μίας τέτοιας ἀναφορᾶς. Ἡ σχέση εἶναι βρώση κα πόση, μπρακτος τρόπος λήψης τς τροφς μετ εχαριστίας, δηλαδὴ ὡς εὐλογίας, πληρωματικὴ ἐμπειρία τῆς ζωῆς ὡς σχέσης.

Σχολιάστε

ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΚΟ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΡΡΟΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΠΑΤΟΡΙΚΟΥ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΟΣ-3 «Ὅλα τὰ “κακά” καὶ οἱ ταλαιπωρίες τῆς ζωῆς εἶναι σὰν νὰ μᾶς λέγουν: “ἔ, ἄνθρωπε, μὴ συμπεριφέρεσαι σὰν νὰ εἶσαι ἀθάνατος”» (Ἀρχιμ. Ἀρσένιος Κατερέλος)

Τὸ φυσικὸ κακὸ
εἶναι ἀπόρροια τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος

Μέρος Γ´

ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο
τοῦ Ἀρχιμ. Ἀρσενίου Κατερέλου
«Τὸ καυτὸ πρόβλημα τῆς Θεοδικίας»
(Γιατί νὰ ὑπάρχουν ἡ θλίψη καὶ τὸ κακὸ στὸν κόσμο;)

ἐκδ. «Ὀρθόδοξος Κυψέλη»
Θεσ/νίκη 2015, σελ. 87 κ. ἑξ.

Ἠλ. στοιχειοθ. «Χριστιαν. Βιβλιογρ.»

Μέρος Α´: ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΚΟ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΡΡΟΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΠΑΤΟΡΙΚΟΥ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΟΣ-1 (Ἀρχιμ. Ἀρσένιος Κατερέλος)

Mέρος Β´: ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΚΟ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΡΡΟΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΠΑΤΟΡΙΚΟΥ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΟΣ-2 «Οἱ ἐμπρησμοί, οἱ φωτιές, οἱ πλημμύρες, οἱ τρικυμίες, οἱ καύσωνες, οἱ σφοδροὶ ἄνεμοι, οἱ ἀνεμοθύελλες, ποὺ σαρώνουν τὰ πάντα στὸ πέρασμά τους»(Ἀρχιμ. Ἀρσένιος Κατερέλος)

.             Ἀλλὰ ἐδῶ ἀκριβῶς ἀρχίζει ἡ θλιβερὴ ἱστορία, ποὺ μὲ μία πρώτη ἐπιπόλαιη ματιὰ φαίνεται μύθος στοὺς ὀρθολογιστές, ἀθέους, κ.λπ. Ὅμως, κατὰ γενικὴ ὁμολογία, εἶναι ἡ μόνη διήγησις, ἔστω καὶ θεωρητικά, ποὺ ἐξηγεῖ τὸ θλιβερώτατο φαινόμενο τῆς εἰσαγωγῆς στὸ ἀνθρώπινο γένος τῆς ὀδύνης, τῆς φθορᾶς, μὲ ἀποκορύφωμα τὸν θάνατο. Πουθενὰ ἀλλοῦ, σὲ καμμία ἄλλη ψευδοθρησκεία ἢ ἀνθρωπίνη φιλοσοφία δὲν ὑπάρχει πλήρης ἐξήγησις τοῦ φαινομένου τῆς φθαρτότητος καὶ τοῦ θανάτου. Περιττὸ νὰ εἴπωμε, ὅτι οἱ ὑπόλοιπες θρησκεῖες εἶναι ἀνθρώπινες ἐπινοήσεις καὶ προϊόντα δαιμονικῶν «ἀποκαλύψεων», καὶ ὄχι ἀποκεκαλυμμένες ἐκ Θεοῦ ἀλήθειες.
Στὸν Παράδεισο ὅμως, ὁ Ἑωσφόρος ἐζήλεψε τὴν δόξα καὶ τὴν μακαριότητα τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ ὑπεσχέθη αὐτοθέωσι καὶ αὐτολύτρωσι. Ὑποσχέθηκε στοὺς πρωτοπλάστους, ὅτι, ἐὰν ἐδοκίμαζαν τὸν ἀπαγορευμένο καρπό, τότε θὰ ἐγίνοντο ἰσόθεοι.

[…]

.                Ἐν ἀντιθέσει μὲ ὅλα αὐτά, τὸ σχέδιο τοῦ Θεοῦ ἦταν, εἶναι καὶ θὰ εἶναι νὰ μετέχη ὁ ἄνθρωπος, ὁλοένα καὶ περισσότερο, στὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ μὲ τὴν ἰδική Του θεϊκὴ βοήθεια.
.                   Ἐξαπατώμενοι λοιπὸν ἀπὸ τὸν Διάβολο, ἄρχισαν οἱ πρωτόπλαστοι νὰ περιεργάζωνται τὸν ἀπαγορευμένο καρπό. Καὶ πρώτη ἡ Εὔα διεπίστωσε, ὅτι ἦτο ὡραῖος στὴν ὅρασι καὶ ἡδονικὸς στὴν γεῦσι. Ἀκριβῶς τότε, ἄρχισε νὰ γεννᾶται ἡ ἔνοχος ἡδονὴ γιὰ πρώτη φορὰ στὸ ἱστορικὸ ἀνθρώπινο γίγνεσθαι. Καὶ λέγομεν αὐτὴν τὴν ἡδονὴ «ἔνοχη», διότι ὁλόκληρος ὁ Παράδεισος ἦτο τόπος, καὶ προπαντὸς κατάστασις, νομίμου καὶ ἀπλήστου ἡδονῆς καὶ θεοαπολαύσεως. Ἡ ἐνοχὴ δὲν εὑρίσκετο αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴ στὸν καρπό, ἀλλὰ στὴν παράβασι τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ. Στὴν παρακοὴ δηλαδὴ στὴν μοναδικὴ αὐθεντία τοῦ Θεοῦ. Ἡ ἐνοχὴ λοιπὸν εὑρίσκετο στὴν προσπάθεια τοῦ ἀνθρώπου νὰ ἀπεξαρτητοποιηθῆ ἀπὸ τὸν Θεό. Σημειωτέον δέ, ὅτι αὐτὴ ἡ δέσμευσις ὑπῆρχε στὸν Παράδεισο γιὰ νὰ δοκιμασθῆ τὸ αὐτεξούσιο τοῦ ἀνθρώπου, δηλαδὴ ἡ ἐλευθερία του.
.               Αὐτὴ ὅμως ἡ ἔνοχη ἡδονὴ τῶν πρωτοπλάστων ἀπὸ τὴν γεῦσι εἰδικὰ αὐτοῦ του καρποῦ, ἐγέννησε τὴν ὀδύνη. Ἐβγῆκαν τοπικὰ καὶ ἀπεκόπησαν ἀπὸ τὴν μακαριότητα τοῦ Παραδείσου ἐξ αἰτίας τῆς παρακοῆς των. Καὶ θὰ ἐγεύοντο ἀργότερα τὸν θάνατο, ποὺ πρὶν τοὺς ἦτο ἄγνωστος. Εἶναι ἀναντίρρητο, ὅτι κορυφαία ὀδύνη τῆς ζωῆς εἶναι ὁ θάνατος. Καὶ ἀκολουθοῦν οἱ πολυποίκιλες ἀρρώστειες, ποὺ δὲν ἀποτελοῦν στὸ βάθος τους παρὰ τὸ προμήνυμα αὐτοῦ τούτου τοῦ θανάτου.
.                Στὴν οὐσία τους τί εἶναι οἱ ἀρρώστειες; Εἶναι τὸ καμπανάκι ποὺ μᾶς θυμίζει τὸν θάνατο καὶ μᾶς προσγειώνει σὲ αὐτὴν τὴν κατεύθυνσι. Ὅλες αὐτὲς οἱ πρὸ τοῦ θανάτου μας ταλαιπωρίες εἶναι σὰν νὰ μᾶς λέγουν «ἔ, ἄνθρωπε, μὴ συμπεριφέρεσαι σὰν νὰ εἶσαι ἀθάνατος».

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ: ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΚΟ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΡΡΟΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΠΑΤΟΡΙΚΟΥ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΟΣ-4 «Ὁ Θεὸς δὲν ἐπέβαλε τὸν θάνατο γιὰ νὰ τιμωρήση τὸν ἄνθρωπο γιὰ τὴν παρακοή του» (Ἀρχιμ. Ἀρσένιος Κατερέλος)

, , , ,

Σχολιάστε

ΤΡΟΜΟΛΑΓΝΕIΑ καὶ ΑΓΑΠΟΛΑΓΝΕΙΑ: μιὰ ἀρνητική θεολογία, μιὰ ἄλλη πνευματικὴ πυρκαγιά, αἰώνιας διάρκειας (Μητροπ. Ναυπάκτου Ἱερόθεος)

Τρομολαγνεία καὶ ἀγαπολαγνεία
σὲ τραγικὰ γεγονότα

τοῦ Μητροπολίτου Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου

.               Ἐθνικὸ πένθος κηρύχθηκε λόγῳ τῶν φοβερῶν καταστροφῶν ποὺ συνέβησαν στὴν Πατρίδα μας καὶ ἀποτελοῦν ἐθνικὴ τραγωδία. Εἶναι ὄντως φοβερὸ γεγονὸς νὰ πεθαίνουν ἄνθρωποι κάτω ἀπὸ τέτοιες τραγικὲς συνθῆκες καὶ ἀκόμη νὰ καταστρέφεται τὸ περιβάλλον, τὸ «κόσμημα» τοῦ Θεοῦ.

1. Βαθύς πόνος

.               Ὅσοι αἰσθάνονται τήν τραγική κατάσταση τῶν ἡμερῶν αὐτῶν πονοῦν καί πενθοῦν στήν καρδιά τους.
.               Πῶς, ὅμως, νά παρηγορήσης τούς ἀνθρώπους πού ἔχασαν τούς συγγενεῖς τους; Πῶς νά καταλάβης αὐτούς πού πῆγαν στό νεκροτομεῖο γιά νά ἀναγνωρίσουν τούς ἀνθρώπους τους, μέσα σέ τόσους ἀπανθρακωμένους; Πῶς νά συναισθανθῆς καί νά πονέσης μαζί μέ τούς ἀνθρώπους ἐκείνους πού ἀναζητοῦν τούς ἀγνοουμένους συγγενεῖς τους καί ζοῦν μεταξύ ἐλπίδας καί ἀπογνώσεως, στά ὅρια ζωῆς καί θανάτου; Πῶς νά νοιώσης τόν διασώστη πού εἶδε ἕναν σωρό στάχτη καί ἀφαιρώντας την εἶδε ἕνα καμένο κρανίο καί μερικά κόκκαλα; Πῶς νά ἔλθης στήν θέση τοῦ διασώστη πού ἔγραψε ὅτι «σέ τέτοιους τόπους πού τριγυρνᾶς ὁ ἀέρας μυρίζει ἀλλιῶς, μυρίζει … θάνατο»;
.               Σέ αὐτές τίς καταστάσεις δέν μπορεῖς νά μιλήσης, δέν μπορεῖς νά κάνης ποιμαντική μέ ἠθικολογίες.
.               Ὁ Μέγας Βασίλειος γράφοντας ἐπιστολή σέ μιά γυναίκα τῆς ὁποίας πέθανε τό παιδί της, μεταξύ ἄλλων γράφει:
.               «Σκόπευα νά σιωπήσω πρός τήν κοσμιότητά σου, σκεπτόμενος ὅτι, ὅπως στόν ὀφθαλμό πού πάσχει ἀπό φλεγμονή καί τό ἁπαλότερο παρηγορητικό ἐπίθεμα προκαλεῖ ἀνία-πόνο, ἔτσι καί στήν ψυχή πού ἔχει κτυπηθῆ ἀπό βαρειά θλίψη, ὁ λόγος καί ἄν φέρη πολλή παρηγοριά, φαίνεται νά εἶναι κάπως ὀχληρός, ὅταν προφέρεται στήν ὥρα τῆς ἀγωνίας». Αὐτό δείχνει μιά ποιμαντική εὐαισθησίας καί τρυφερότητας, θά λέγαμε μιά ποιμαντική διακρίσεως.
.               Στήν προκειμένη περίπτωση θά ἀρκοῦσε αὐτό πού ἔγραψε κάποιος τηλεοπτικός Σταθμός τοῦ ἐξωτερικοῦ: «προσευχή γιά τήν Ἑλλάδα». Αὐτό τά λέει ὅλα. Προσευχή γιά θύτες καί θύματα, γιά ἄρχοντες καί ἀρχομένους, γιά πονεμένους καί νεκρούς, γιά Κληρικούς καί λαϊκούς. Γιατί σέ στιγμές ἀγωνίας καί ὁ παρηγορητικός λόγος εἶναι ὀδυνηρός, δέν ἀντέχεται, ἀρκεῖ ἡ σιωπηλή ἀρχοντική παρουσία.
.               Τοὐλάχιστον ὅταν θέλουμε νά μιλήσουμε, νά μιλᾶμε μέσα ἀπό τήν θεολογία τῆς «συμπάσχουσας καρδίας»

2. Ὁ ἄστατος θεολογικός λόγος

.               Δυστυχῶς σέ τέτοιες στιγμές ἀκούγονται διάφοροι «θεολογικοί» λόγοι, ἄλλοτε ὅτι εἶναι τιμωρία τοῦ Θεοῦ, ἄλλοτε ὅτι ὁ Θεός εἶναι ἀγάπη καί φιλανθρωπία. Καί στίς δύο περιπτώσεις ἐπιστρατεύονται ἁγιογραφικά καί λειτουργικά κείμενα γιά νά τεκμηριωθοῦν οἱ ἀπόψεις. Ὅμως, ἡ ἑρμηνεία τῶν σχετικῶν χωρίων εἶναι τίς περισσότερες φορές παραποιητική. Βεβαίως, ὑπάρχουν ἁγιογραφικά χωρία, στά ὁποῖα γίνεται λόγος γιά τήν «ὀργή» τοῦ Θεοῦ, καί ἄλλα γιά τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Ὅμως, πῶς συνδυάζονται αὐτά μεταξύ τους καί πῶς ἑρμηνεύονται;
.               Σύμφωνα μέ ὅλη τήν ἐκκλησιαστική παράδοση, ὁ Θεός δέν διακρίνεται ἀπό τίς ἐμπαθεῖς καταστάσεις τῶν ἀνθρώπων, ἀλλά στέλλει τήν Χάρη Του καί τήν ἐνέργειά Του σέ ὅλη τήν κτίση. Ὁ Ἴδιος ὁ Χριστός εἶπε ὅτι ὁ Πατήρ Του, ὁ ἐν οὐρανοῖς «τόν ἥλιον αὐτοῦ ἀνατέλλει ἐπί πονηρούς καί ἀγαθούς καί βρέχει ἐπί δικαίους καί ἀδίκους» (Ματθ. ε’, 45). Ὁ Θεός δέν εἶναι αἴτιος τοῦ κακοῦ, ἀλλά εἶναι ἡ πηγή τοῦ ἀγαθοῦ, ὁ Θεός εἶναι ἐλεύθερος ἀπό κάθε ἀνάγκη καί ἰδιοτέλεια. Κατά τόν ἅγιο Ἰωάννη τόν Χρυσόστομο «οὐκ ἐκεῖνος (δηλαδή ὁ Θεός) ἐστίν ὁ ἐχθραίνων, ἀλλ’ ἡμεῖς∙ Θεός γαρ οὐδέποτε ἐχθραίνει». Δέν εἶναι δυνατόν τίς δικές μας ἐμπαθεῖς καταστάσεις νά τίς ἀποδίδουμε στόν Θεό.
.               Βεβαίως, στήν Ἁγία Γραφή ὑπάρχουν φράσεις πού κάνουν λόγο γιά τήν ὀργή τοῦ Θεοῦ, ὅπως ὁ λόγος τοῦ Ἀποστόλου Παύλου: «ἀποκαλύπτεται γὰρ ὀργὴ Θεοῦ ἀπ’ οὐρανοῦ ἐπὶ πᾶσαν ἀσέβειαν καὶ ἀδικίαν ἀνθρώπων τῶν τὴν ἀλήθειαν ἐν ἀδικίᾳ κατεχόντων» (Ρωμ. α´, 18). Ἀλλά τέτοια χωρία πρέπει νά ἑρμηνευθοῦν μέσα ἀπό τήν ὅλη ἀποστολική καί πατερική παράδοση, ὅτι ἐμεῖς εἴμαστε «τέκνα φύσει ὀργῆς», ὅπως γράφει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος: «Ἐν οἷς καὶ ἡμεῖς πάντες ἀνεστράφημεν ποτε ἐν ταῖς ἐπιθυμίαις τῆς σαρκός ἡμῶν, ποιοῦντες τὰ θελήματα τῆς σαρκός καὶ τῶν διανοιῶν, καὶ ἦμεν τέκνα φύσει ὀργῆς, ὡς καὶ οἱ λοιποί» (Ἐφ. β´, 3).
.               Στήν πραγματικότητα αὐτό πού ὀνομάζουμε ὀργή τοῦ Θεοῦ, εἶναι ἡ δική μας αἴσθηση ὅτι ὁ Θεός εἶναι ὀργισμένος καί μᾶς τιμωρεῖ, ὁπότε ἐμεῖς αὐτοτιμωρούμαστε, ἐπειδή ἀπομακρυνόμαστε ἀπό τό φῶς τοῦ Θεοῦ καί αἰσθανόμαστε τόν Θεό ὀργισμένο.
.               Εἶναι σάν νά τοποθετοῦμε ἕνα λουλούδι μέσα στό σκοτάδι, τό ὁποῖο μαραίνεται, γιατί στερεῖται τῶν ζωογόνων ἀκτίνων τοῦ ἡλίου. Ὁπότε δέν μποροῦμε νά ἀποδώσουμε εὐθύνες στόν ἥλιο, ὁ ὁποῖος ἐξακολουθεῖ νά στέλλη τό φῶς του στήν κτίση. Ἔτσι, πρέπει νά ἑρμηνευθοῦν ὅλα τά σχετικά ἁγιογραφικά χωρία γιά τήν ὀργή τοῦ Θεοῦ.
.               Ὑπάρχουν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι δέν θέλουν νά ὁμιλοῦν γιά τήν ὀργή τοῦ Θεοῦ καί ἀντί νά ἑρμηνεύουν ὀρθόδοξα τά σχετικά χωρία τῆς «συμβολικῆς θεολογίας», ἀρέσκονται νά ὁμιλοῦν γιά τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, ὡσάν ὁ Θεός νά δέχεται καί νά ἀμνηστεύη τά πάντα καί νά μήν ἐνδιαφέρεται γιά τήν θεραπεία τοῦ ἀνθρώπου.
.               Καί οἱ ἄνθρωποι κάνουν τέτοιες ἐπεμβάσεις. Οἱ χειρουργοί ἰατροί ἐν ὀνόματι τῆς ἀγάπης στόν ἄρρωστο ἄνθρωπο ἀποκόπτουν ἄρρωστα μέλη τοῦ σώματός του, οἱ διδάσκαλοι βαθμολογοῦν μέ χαμηλό βαθμό τούς μαθητές τους καί οἱ γονεῖς παιδαγωγοῦν κατάλληλα τά παιδιά τους. Ἡ ἀγάπη δέν ἀμνηστεύει ὅλες τίς κακίες καί ὅλα τά ἀτοπήματα τῶν ἀγαπητῶν τους ἀνθρώπων.
.               Ὅσοι ὁμιλοῦν γιά τόν Θεό μόνον ὡς ἀγάπη, ἴσως συναισθηματικῆς φύσεως, ἀμνηστεύοντας ὅλα τά ἐγκλήματα, ἀγνοοῦν τί εἶναι αὐτή ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Ἡ θεία ἀγάπη εἶναι ἡ ἄκτιστη ἐνέργειά Του, ἡ ὁποία ἀποστέλλεται στούς ἀνθρώπους καί ἐνεργεῖ σέ αὐτούς, ἀνάλογα μέ τήν κατάστασή τους, ὁπότε ἄλλους σώζει καί ἄλλους καταδικάζει. Σέ αὐτό δέν εὐθύνεται ὁ Θεός, ἀλλά ὁ ἄνθρωπος, πού δέχεται τήν ἄκτιστη ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, σύμφωνα μέ τήν κατάστασή τους.
.               Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ὁμιλώντας γιά τήν δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ, καί μάλιστα ὅτι ὁ Θεός δέν εἶναι ἄδικος, χρησιμοποιεῖ τόν λόγο∙ «ἐλεήσω ὃν ἂν ἐλεῶ, καὶ οἰκτειρήσω ὃν ἂν οἰκτείρω» (Ἐξ. λγ’, 19). Καί ἀποφαίνεται: «Ἄρα οὖν ὃν θέλει ἐλεεῖ, ὃν δὲ θέλει σκληρύνει» (Ρωμ. θ´, 18). Ὅμως, πῶς ἑρμηνεύεται αὐτό τό χωρίο;
.               Ὑπάρχουν πολλά πατερικά κείμενα πού τό ἑρμηνεύουν, ἀλλά θά ἀρκεσθῶ στήν ἑρμηνεία τοῦ ἱεροῦ Θεοφυλάκτου Ἀρχιεπισκόπου Βουλγαρίας, πού στηρίζεται στούς Πατέρας, κατά τήν μεταγλώτισση τοῦ ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου.
.               «Ἄκουσον∙ καθώς ὁ Ἥλιος τό μέν κηρί ἁπαλύνει, τόν δέ πηλόν σκληρύνει, ὄχι καθ᾽ ἑαυτόν, ἀλλά διά τήν διαφορετικήν ὕλην τοῦ κηροῦ, καί τοῦ πηλοῦ∙ ἔτσι καί ὁ Θεός, τήν πηλίνην καρδίαν τοῦ Φαραώ λέγεται πώς ἐσκλήρυνε∙ μέ τί τρόπον; μέ τήν μακροθυμίαν του καί ὑπομονήν∙ διατί μακροθυμώντας καί ὑπομένοντας αὐτόν, τόν ἔκαμε σκληρότερον∙ καθώς, χάριν παραδείγματος, καί ἀνίσω τινάς ἔχοντας δοῦλον πονηρόν, δέν παιδεύῃ αὐτόν, ἀλλά μεταχειρίζεται φιλανθρωπίαν εἰς αὐτόν, τό κάμνει περισσότερον ἀπό ὅ,τι ἦταν πρότερον∙ ὄχι πῶς ὁ αὐθέντης διδάσκει τόν δοῦλον ἐκεῖνον τήν πονηρίαν∙ ἀλλ’ ὅτι ὁ δοῦλος μεταχειρίζεται τήν φιλανθρωπίαν τοῦ αὐθέντου του εἰς αὔξησιν τῆς πονηρίας του, μέ τό νά καταφρονῇ ἐκείνην».
.               Ὁ Μέγας Βασίλειος ἑρμηνεύοντας τό ψαλμικό χωρίο «φωνή Κυρίου διακόπτοντος φλόγα πυρός», γράφει ὅτι τό πῦρ ἔχει δύο δυνάμεις, τήν καυστική καί τήν φωτιστική, γι’ αὐτό καίει καί φωτίζει. Ὁπότε, ἕνας ἄνθρωπος αἰσθάνεται τήν καυστική ἰδιότητα, ἐνῶ ἄλλος αἰσθάνεται τήν φωτιστική ἰδιότητα. Ἔτσι ἑρμηνεύεται ὁ Παράδεισος καί ἡ Κόλαση, ὄχι δικανικά, ἀλλά ἰατρικά, θεραπευτικά. Ὁπότε, τό πῦρ τῆς κολάσεως εἶναι ἀλαμπές, μέθεξη τῆς καυστικῆς καί ὄχι τῆς φωτιστικῆς ἰδιότητας τοῦ ἀκτίστου Φωτός∙ καί τό φῶς τοῦ παραδείσου εἶναι ἄκαυστον, βίωση τῆς φωτιστικῆς καί ὄχι τῆς καυστικῆς ἰδιότητος. Ἡ ἔλλαμψη καί ἡ καύση ἐξαρτᾶται ἀπό τήν κατάσταση τοῦ ἀνθρώπου.
.               Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος ἀναφερόμενος σέ αὐτό τό θέμα γράφει ὅτι ἡ μέλλουσα ζωή εἶναι «φῶς τοῖς κεκαθαρμένοις τήν διάνοιαν», «κατά τήν ἀναλογίαν τῆς καθαρότητος», πού εἶναι ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, καί αὐτή ἡ ἴδια ἡ Χάρη γίνεται σκότος «τοῖς τυφλώττουσι τό ἡγεμονικόν» πού εἶναι ἀλλοτρίωση τοῦ Θεοῦ «κατά τήν ἀναλογίαν τῆς ἐντεῦθεν ἀμβλυωπίας».
.               Μέσα σέ αὐτά τά πλαίσια ὁ ἀββᾶς Ἰσαάκ ὁ Σῦρος γράφει ὅτι ἡ Κόλαση εἶναι ἡ μάστιγα τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ: «Ἐγώ δέ λέγω ὅτι ἐν τῇ γεέννῃ κολαζόμενοι, τῇ μάστιγι τῆς ἀγάπης μαστίζονται». Καί συνεχίζει ὅτι εἶναι ἄτοπο νά ὑποστηρίζη κανείς «ὅτι οἱ ἁμαρτωλοί ἐν τῇ γεέννῃ στεροῦνται τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ», γιατί ἡ ἀγάπη ἐνεργεῖ «ἐν τῇ δυνάμει αὐτῆς κατά διπλοῦν τρόπον∙ τούς μέν ἁμαρτωλούς, κολάζουσα ὡς καί ἐνταῦθα συμβαίνει πρός φίλον ὑπό φίλου∙ τούς δέ τετηρηκότας τά δέοντα, εὐφραίνουσα ἐν αὐτῇ». Παντοῦ ὑπάρχει ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καί ἐξαρτᾶται πῶς τήν βιώνει ὁ ἄνθρωπος.
.               Αὐτή ἐν ὀλίγοις εἶναι ἡ ἐκκλησιαστική παράδοση γιά τήν «ὀργή» τοῦ Θεοῦ καί τήν «ἀγάπη» Του.
.               Ἄς παύσουν, λοιπόν, μερικοί νά παρερμηνεύουν τά χωρία τῆς Ἁγίας Γραφῆς, καί ἄλλοτε νά τρομάζουν τούς ἀνθρώπους μέ τήν «ὀργή» τοῦ Θεοῦ καί ἄλλοτε νά τούς καθησυχάζουν μέ τήν «ἀγάπη» τοῦ Θεοῦ.
.               Ἡ ὅλη προφητική, ἀποστολική καί πατερική παράδοση ποιμαίνει τούς ἀνθρώπους θεολογώντας καί θεολογεῖ ποιμαίνοντας, δηλαδή οἱ Ποιμένες μέ τήν ἐνέργεια τῆς Χάριτος τοῦ Θεοῦ θεραπεύουν τούς ἀνθρώπους, ὥστε ἡ συνάντησή τους μέ τόν Θεό νά εἶναι φῶς καί ὄχι πῦρ. Αὐτό δέν ὀφείλεται στόν Θεό, ἀλλά στήν ψυχική κατάσταση κάθε ἀνθρώπου. Γι’ αὐτό, ὅσο σκληρή εἶναι ἡ τρομολαγνεία, τόσο καί περισσότερο σκληρότερη εἶναι ἡ ἀγαπολαγνεία, πού δέν σώζει.

3. Ἡ ἐπιδημία καί ἡ λαίλαπα τοῦ πυρός

.               Εἶναι γνωστή ἡ δύναμη τῆς φωτιᾶς. Τό πῦρ στήν φιλοσοφία τοῦ Ἡρακλείτου εἶναι σύμβολο τῆς ζωῆς, τῆς κίνησης, τῆς νομοτέλειας, εἶναι ρυθμιστής τοῦ σύμπαντος. Τό πρόβλημα δέν εἶναι τό πῦρ, πού εἶναι στοιχεῖο τῆς φύσεως, καί ἀπαραίτητο γιά τήν ζωή μας, ἀλλά ἡ κακή χρήση τοῦ πυρός, ἡ παράχρησή του.
.               Ἐκεῖνο πού προβληματίζει ὅλους μας εἶναι ἡ ἐπιδημία τῶν ἀνεξέλεγκτων πυρκαγιῶν, κάθε χρόνο τέτοια περίοδο, πού εἶναι σταθερά ἐπαναλαμβανόμενα γεγονότα, ἡ χρησιμοποίηση τῆς φωτιᾶς γιά νά καίγονται οἱ πόλεις καί οἱ οἰκισμοί μέ φοβερές συνέπειες, ἤτοι τήν ἀπώλεια ἀνθρώπων, τήν καταστροφή τῶν οἰκιῶν καί τόν ἀφανισμό τῶν δασῶν καί τῶν ζώων.
.               Ἡ ἐπιδημία αὐτή ὀφείλεται σέ πολλά αἴτια, ὅταν ὅμως πρόκειται γιά ἐμπρησμούς, αὐτό ὀφείλεται στά «ἄρρωστα μυαλά» τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Πολλοί κάνουν λόγο γιά Θεομηνία. Τό ἐρώτημα εἶναι: γιατί ἐμπλέκουν τόν Θεό σέ ὅλες τίς ἐμπαθεῖς καταστάσεις τους; Δέν μποροῦμε νά ὁμιλοῦμε γιά Θεομηνία, ἀλλά γιά ἀνθρωπομανία, γιατί τέτοιες καταστροφές ὀφείλονται σέ ἀνθρώπους, πού ὁ Ντοστογιέφσκι θά τούς ὀνόμαζε «δαιμονισμένους», οἱ ὁποῖοι ἐκδηλώνουν τίς ἐσωτερικές ἀρρωστημένες καταστάσεις τους, ἀδιαφορώντας γιά τά φρικτά ἀποτελέσματα πού δημιουργοῦνται.
.               Διερωτῶμαι: Ὅταν παρατηροῦνται τέτοια τρομακτικά γεγονότα, γιατί ἀμέσως τό μυαλό τῶν «θεολογούντων» ἀναμειγνύη τόν Θεό σέ αὐτά, ἄλλοτε μιλώντας γιά τήν ὀργή τοῦ Θεοῦ καί ἄλλοτε γιά τήν ἀγάπη Του; Γιατί ἐμπλέκουν τόν Θεό στίς δικές μας ἐμπαθεῖς διαθέσεις;
.               Βεβαίως, ὑφίσταται ἡ ἀποστασία ἀρχόντων καί ἀρχομένων καί ὑπάρχουν ἀμφίπλευρες εὐθύνες, ἀλλά αὐτό δέν μπορεῖ νά ἀποδίδεται στόν Θεό, ἀφοῦ ξεκινοῦν ἀπό τίς ἐμπαθεῖς καταστάσεις τῶν ἀνθρώπων καί ἐγκληματικές τους ἐνέργειες. Ὁ Θεός καί σέ αὐτές τίς περιπτώσεις σέβεται τήν ἐλευθερία τους, ἀκόμη σέβεται καί τήν ἐλευθερία τοῦ διαβόλου, ἀλλά παρεμβαίνει θεραπευτικά καί περιορίζει τό καταστροφικό ἔργο του.
.               Ἐκεῖνο πού παρατηρῶ εἶναι ὅτι μερικοί, ἐξετάζοντας διάφορα γεγονότα εὔκολα εἰσέρχονται στόν χῶρο τῆς θεολογίας (τοῦ Θεοῦ), ἐνῶ αὐτά κινοῦνται στόν χῶρο τῆς δαιμονολογίας. Οἱ δαίμονες παρακινοῦν τούς ἀνθρώπους γιά τό κακό καί ἐκεῖνοι ἀποδέχονται τίς ἐνέργειές τους.
.               Παρατηρῶ ὅτι ὅσοι κάνουν λόγο γιά τήν ὀργή τοῦ Θεοῦ ἤ γιά τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, ἀγνοοῦν τήν ἐνέργεια τοῦ διαβόλου. Ἡ δαιμονολογία εἶναι βασικό κεφάλαιο τῆς ὀρθοδόξου Δογματικῆς καί τῆς ὀρθοδόξου πνευματικότητας. Ὅταν διαβάση κανείς τό Εὐαγγέλιο καί δῆ τήν ζωή τοῦ Χριστοῦ, τότε θά διαπιστώση ὅτι ὑπάρχει αὐτή ἡ πολεμική τοῦ διαβόλου ἐναντίον τοῦ Χριστοῦ καί ἡ νίκη τοῦ Χριστοῦ κατά τοῦ διαβόλου. Ὁ Χριστός ἦλθε στόν κόσμο, ὄχι γιά νά ἀσκήση ἁπλῶς τόν ἀλτρουϊσμό καί τήν φιλανθρωπία, ἀλλά γιά νά νικήση τόν διάβολο, τήν ἁμαρτία καί τόν θάνατο. Ἄλλωστε, αὐτή ἦταν ἡ διαδικασία τῆς πτώσεως.
.               Δυστυχῶς, πολλοί σύγχρονοι Κληρικοί καί θεολόγοι ἀρέσκονται νά ὁμιλοῦν γιά τήν ὀργή ἤ τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ, γιά κοινωνικά θέματα, χρησιμοποιώντας ὡραία διπλωματική, εὐγενῆ, ἐκκοσμικευμένη γλώσσα, τήν γλώσσα τῶν ἀνθρώπων μέ ὑψηλές θέσεις, πού συζητοῦν στό σαλόνι, ἐκφράζοντας ἁπλῶς τήν θλίψη τους καί ἀμνηστεύοντας τούς τρεῖς μεγάλους ἐχθρούς, πού εἶναι ὁ διάβολος, ἡ ἁμαρτία καί ὁ θάνατος. Δηλαδή ἠθικολογοῦν καί δέν θεολογοῦν.
.               Ἔτσι, ἀκυρώνουν στήν πράξη τό ἔργο τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Χριστοῦ. Ὅποιος δέν γνωρίσει τό μίσος τοῦ διαβόλου καί δέν πολεμήσει τόν διάβολο, δέν θά μπορέση νά αἰσθανθῆ τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ. Καί ὅποιος ὁμιλεῖ γιά τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ καί ἀμνηστεύει τό μίσος καί τό ἔργο τοῦ διαβόλου, μᾶλλον εἶναι ἀντίθετος πρός τό ἔργο τῆς θείας Οἰκονομίας.
.               Τά γεγονότα πού ζήσαμε καί ζοῦμε εἶναι ὄντως τραγικά. Εὐθύνονται πολλοί γι᾽ αὐτά, κυρίως οἱ ἐμπρηστές. Παρακαλοῦμε τόν Θεό νά περιορίση τό κακό, νά θεραπεύση αὐτό πού πράττουν οἱ «δαιμονισμένοι», γιατί καί αὐτῶν σέβεται τήν ἐλευθερία, ἀλλά περιορίζει τό καταστρεπτικό τους ἔργο.
.               Νά μάθουμε ὅμως καί ἐμεῖς νά μή ἐκφράζουμε μιά «θεολογία» τῶν παθῶν μας, ἀλλά νά παρηγοροῦμε τούς ἀνθρώπους, ἀγαπώντας ἐν ἀληθείᾳ καί ἀληθεύοντας ἐν ἀγάπῃ. Γιατί στό τέλος ἡ τρομολαγνεία καί ἡ ἀγαπολαγνεία εἶναι μιά ἀρνητική θεολογία, εἶναι μιά ἄλλη πνευματική πυρκαγιά, αἰώνιας διάρκειας.–

 

ΠΗΓΗ: parembasis.gr

 

, , ,

1 Σχόλιο

«ΚAΘΕ ΚΑΚO ΑIΤIΑ EΧΕΙ ΤHΝ AΜΑΡΤIΑ» (Τί σημαίνει “ὀργή” Θεοῦ; Σημαίνει ὁ Θεός νά μᾶς πάρει τήν Χάρη Του) [Μητροπ. Γόρτυνος Ἰερεμίας]

Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΓΟΡΤΥΝΟΣ κ . ΙΕΡΕΜΙΟΥ
ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΣΦΑΤΟ ΘΛΙΒΕΡΟ ΣΥΜΒΑΝ ΤΩΝ ΠΥΡΚΑΪΩΝ

(ἀπόσπασμα ἀπό γραπτή ὁμιλία του)

.             Πολύ θλιβερά καί δραματικά, ἀδελφοί μου χριστιανοί Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως, αὐτά πού συνέβησαν μέ τίς πυρκαϊές πρίν ἀπό λίγες μέρες στήν πατρίδα μας καί μάλιστα στήν πρωτεύουσά μας τήν Ἀθήνα. Τί νά ποῦμε; Δέν ξέρουμε τί νά ποῦμε! Τό πρῶτο πού ἔχουμε χρέος νά κάνουμε εἶναι νά προσευχηθοῦμε γιά τίς πληγεῖσες οἰκογένειες νά τούς δώσει ἡ Παναγία κουράγιο νά παρηγορηθοῦν καί νά σταθοῦν στά πόδια τους καί νά εὐχηθοῦμε ἔπειτα ὑπέρ ἀναπαύσεως τῶν θανατωθέντων ὑπό τοῦ πυρός, ἄν καί ὁ μαρτυρικός τους θάνατος ὑπῆρξε ἐξιλεωτικός γι ̓ αὐτούς.
.         Τό κακό πού ἔγινε ἔχει βέβαια τήν φυσική του ἑρμηνεία, πού εἶναι ἡ σατανική ἐνέργεια τῶν κακοποιῶν ἐκείνων ἐμπρηστῶν, οἱ ὁποῖοι προκάλεσαν τόν μαρτυρικό θάνατο ἑκατό ἀνθρώπων καί μικρῶν παιδιῶν ἀκόμη. Φρικτό! Ἀλλά κατά τήν Ἁγία Γραφή, γενικά κάθε κακό πού συμβαίνει στόν κόσμο, εἴτε κοινωνικό εἴτε οἰκονομικό καί αὐτό ἀκόμη τό φυσικό κακό, αἰτία ἔχει τήν ἁμαρτία. Γι ̓ αὐτό καί οἱ προφῆτες ἤδη στήν Παλαιά Διαθήκη, ἀλλά καί ὅλοι οἱ Ἅγιοι Πατέρες, κάθε κακό πού συνέβαινε, εἴτε ἀπρόοπτες καταστροφές, εἴτε ἀνομβρίες εἴτε ὁποιοδήποτε ἄλλο συμβάν, τό λάμβαναν ὡς ἀφορμή νά κηρύξουν μετάνοια στό λαό. Ἔχουμε πάμπολλα παραδείγματα γι ̓ αὐτό καί ἀπό τήν Ἁγία Γραφή καί τούς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. Καί αὐτή τήν δουλεία μας στούς Τούρκους ἡ Ἐκκλησία τήν ἑρμήνευσε ὄχι φυσικά, ἀλλά πνευματικά, ὅτι δηλαδή συνέβηκε λόγῳ τῶν ἁμαρτιῶν μας. Διαβάστε τήν Παράκληση στήν Παναγία Προυσιώτισσα, πού λεγόταν ἀπό τούς χριστιανούς τά χρόνια ἐκεῖνα, καί θά τό δεῖτε σέ πολλά σημεῖα αὐτό πού σᾶς λέγω. Καί τήν πο- λύκλαυστο, λοιπόν, πρόσφατη περίπτωση στήν πατρίδα μας πρέπει νά τήν ἑρμηνεύσουμε θεολογικά, ὅπως ἔτσι τήν ἑρμηνεύει ὁ εὐσεβής λαός μας ἐδῶ. Βαθιά αἰτία τοῦ κακοῦ αὐτοῦ εἶναι ἡ ἁμαρτία. Ὄχι ἡ ἁμαρτία τῶν θανατωθέντων ἤ τῶν οἰκογενειῶν τους, ἀλλά ἡ ἁμαρτία ὅλων μας γενικά. Τῶν ἀρχόντων πρῶτα τά ἁμαρτήματα, ἐκκλησιαστικῶν καί πολιτικῶν ἀρχόντων, καί τοῦ λαοῦ ἔπειτα. Καί λόγῳ, λοιπόν, τῶν ἁμαρτιῶν μας, λόγῳ τῆς ἀποστασίας μας ἀπό τόν Θεό, ὁ Θεός ἀποστρέφει τό Πρόσωπόν Του ἀπό ̓μᾶς. Αὐτό λέγε- ται «ὀργή Θεοῦ», γιά τήν ὁποία ὁμιλεῖ ἡ Ἁγία Γραφή καί δεόμεθα στήν Ἐκκλησία μας, «Ὑπέρ τοῦ ρυσθῆναι ἡμᾶς ἀπό πάσης θλίψεως, ὀργῆς » . Ὁ Θεός, χριστιανοί μου, δέν ὀργί- ζεται, γιατί εἶναι ἀγάπη. Καί δέν μπορεῖ, λοιπόν, νά ἀλλοιωθεῖ ἀπό ἀγαπῶν Θεός νά γίνει ὀργιζόμενος. Ἀλλά τί σημαίνει «ὀργή» Θεοῦ; Σημαίνει ὁ Θεός νά μᾶς πάρει τήν Χάρη Του. Νά ἀποστρέψει τό Πρόσωπό Του ἀπό ̓μᾶς. Δέν ψάλλουμε τό «Μή ἀποστρέψῃς τό πρόσωπόν Σου…» ; Καί ἀποστρέφει, ἀγαπητοί μου, ὁ Θεός τό Πρόσωπό Του ἀπό  ̓μᾶς, γιατί, κατά βασική πατερική διδασκαλία, εἶναι ἀδύνατο γιά τόν Θεό νά ἑνωθεῖ μέ ἀκάθαρτο. Ὅταν λοιπόν τά ἔργα μας εἶναι ρυπαρά, ὁ πεντακάθαρος Θεός ἀποστρέφει τό Πρόσωπό Του ἀπό  ̓μᾶς καί μᾶς παίρνει τήν Χάρη Του. Καί δέν ὑπάρχει χειρότερο ἀπό αὐτό, ἀδελφοί μου, τό νά μᾶς πάρει ὁ Θεός τήν Χάρη Του… Τότε μᾶς ἔρχονται ἀπανωτά ὅλα τά κακά. Ἄς προσευχόμαστε, λοιπόν, ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός νά συγχωρεῖ τά ἁμαρτήματά μας καί νά μή μᾶς πάρει τήν Χάρη Του, ἀλλά νά φυλάγει καί  ̓μᾶς καί ὅλο τόν κόσμο ἀπό παρόμοια κακά, σάν τό πρόσφατο τό δικό μας. Πάντως ὡς Ἐκκλησία, νομίζω καί πιστεύω, ὅτι ἀκολουθοῦντες τό παράδειγμα τῶν Προφητῶν καί τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας, μαζί μέ τόν παρηγορητικό καί τονωτικό λόγο στούς θλιμμένους καί τήν ἀδελφική μας βοήθεια πρός αὐτούς, πρέπει, μέ ἀφορμή τό συμβάν, νά μιλᾶμε στόν λαό καί γιά μετάνοια καί ἐπιστροφή στόν Θεό τῶν Πατέρων μας, τονίζοντες τήν βιβλική ἀλήθεια ὅτι ἡ ἁμαρτία εἶναι ἡ αἰτία ὅλων τῶν κακῶν, φυσικῶν καί ἠθικῶν.

† Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας

ΠΗΓΗ: imgortmeg.gr

, ,

Σχολιάστε