Ἄρθρα σημειωμένα ὡς κήρυγμα

ΤΑ ΜΕΣΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΕΩΣ ΕΝΕΡΓΟΥΝ «ΑΛΛΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ»! Τὸ ἐξατομικευμένο τὸ κάνουν παγκόσμιο!

Κήρυγμα καί διαδίκτυο

Τοῦ Ν. Ι.

Περιοδ. «Ἐκκλησιαστικὴ Παρέμβαση», ἀρ. 277/Αὔγ. 2019

.             Ἡ ὑπόθεση τοῦ Μητροπολίτου Μόρφου Νεοφύτου σχετικά μέ τήν ὁμιλία του ὡς πρός τήν ὁμοφυλοφιλία καί τήν δίωξή του, χωρίς νά γνωρίζω ποῦ θά καταλήξη ἡ ὑπόθεση αὐτή, ἔδειξε ἕνα πρόβλημα πού ὑπάρχει στήν σύγχρονη κοινωνία.
.             Εἶναι δεδομένο ὅτι ὁ Μητροπολίτης Μόρφου εἶναι ἕνας εὐλαβής Ἱεράρχης μέ ἐκκλησιαστική συνείδηση καί ἐκκλησιαστικό φρόνημα, πού σέβεται τίς παραδόσεις τῆς Ἐκκλησίας καί σέβεται ἀπόλυτα τούς ἁγίους πού γνώρισε στήν ζωή του, δηλαδή τό ἅγιο Πορφύριο καί τόν ἅγιο Ἰάκωβο. Αὐτά τά χαρίσματα τά ἐκδηλώνει ποικιλοτρόπως καί πολυτρόπως.
.             Ἐπίσης, εἶναι δεδομένο ὅτι ὅλη ἡ παράδοση τῆς Ἐκκλησίας καταδικάζει τήν ὁμοφυλοφιλία, ἀλλά ἀγαπᾶ τόν ὁμοφυλόφιλο καί προσπαθεῖ νά τόν θεραπεύση, ὅπως βέβαια τό κάνει καί γιά τον ἑτεροφυλόφιλο, γιατί καί ὅλα ὅσα γίνονται μεταξύ τῶν ἑτεροφυλόφιλων δέν εἶναι σύμφωνα μέ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ.
.             Ἡ Ἐκκλησία γνωρίζει ὅτι οἱ ἅγιοι μέ τήν ἀγάπη τους, τήν προσευχή τους καί τήν ποιμαντική τους διακονία θεράπευσαν πολλούς ὁμοφυλόφιλους, γιατί ὅλες οἱ δυνάμεις τῆς ψυχῆς καί τοῦ σώματος πρέπει νά στραφοῦν στόν Θεό καί νά διορθώσουν τήν κατάστασή τους. Τό ἴδιο κάνει καί μέ τούς ἑτεροφυλόφιλους. Ἤδη ἡ ἁμαρτία εἶναι πορεία τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τό κατά φύση καί τό ὑπέρ φύση στό παρά φύση, ὁπότε ἡ μετάνοια εἶναι ἡ πορεία ἀπό τό παρά φύση στό κατά φύση καί στό ὑπέρ φύση, πορεία στήν ἀγάπη πρός τόν Θεό.
.             Τό πρόβλημα, ὅμως, πού ἀνέκυψε εἶναι ποιός εἶναι ὁ σκοπός μιᾶς ὁμιλίας ἑνός Μητροπολίτου ἤ ὁ λόγος σέ ἕναν συγκεκριμένο ἄνθρωπο, πού γίνεται ἀπό τούς ἁγίους. Ἐνῶ ὅλοι μας ὁμιλοῦμε στό ποίμνιό μας γιά νά τό καθοδηγήσουμε πνευματικά καί νά τό θεραπεύσουμε, ἤ ἀκόμη καθοδηγοῦμε τόν καθένα «μετά δακρύων», ἐν τούτοις τά «μικρόφωνα» πού εἰσδύουν παντοῦ, καί κυρίως τά μέσα κοινωνικῆς δικτύωσης κάνουν μιά ἄλλη «ποιμαντική»-ἐνημέρωση. Δηλαδή, παίρνουν τόν ἀτομικό-προσωπικό λόγο καί τόν κοινοποιοῦν παντοῦ.
.             Ἔτσι, συμβαίνει τό ἑξῆς φαινόμενο. Ἡ ποιμαντική ἑνός Ἱεράρχου στά ὅρια τῆς ἐπισκοπικῆς του εὐθύνης γίνεται ποιμαντική σέ ὅλη τήν Ἐκκλησία, ὑπερβαίνοντας ἤ ὑπονομεύοντας τήν ποιμαντική τῶν ἄλλων Ἱεραρχῶν στά ὅρια τῆς ἐπισκοπικῆς τους διακονίας. Ἐπίσης, ὁ ἐξατομικευμένος λόγος ἑνός ἁγίου πού ὁμιλεῖ σέ ἕναν συγκεκριμένο ἄνθρωπο μέ τίς ἰδιαιτερότητές του, γίνεται κοινός λόγος, πού ἐνδεχομένως δέν εἶναι ἐφαρμόσιμος σέ ὅλους ὡς πρός τήν αἰτία τοῦ προβλήματος.
.             Ὁ Χριστός εἶπε: «Μὴ δῶτε τό ἅγιον τοῖς κυσὶ μηδὲ βάλητε τοὺς μαργαρίτας ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν χοίρων, μήποτε καταπατήσωσιν αὐτοὺς ἐν τοῖς ποσὶν αὐτῶν καὶ στραφέντες ῥήξωσιν ὑμᾶς» (Ματθ. ζ’, 6).
.             Ἡ Ἐκκλησία φροντίζει ὁ λόγος της νά ἀκούγεται στούς κατηχουμένους ἤ τούς πιστούς, καί ὁ κάθε πνευματικός πατέρας, φωτιζόμενος ἀπό τό Ἅγιον Πνεῦμα, ὁμιλεῖ σέ ἕναν ὁρισμένο ἄνθρωπο, καί αὐτά πού λέγει ἰσχύουν γι’ αὐτόν καί ὄχι γιά ἄλλους. Ὅμως, σήμερα τά μέσα κοινωνικῆς δικτύωσης τόν ἐκκλησιαστικό λόγο τόν ἔκαναν κοινό καί παγκόσμιο, τόν βγάζουν ἀπό τήν Ἐκκλησία καί τόν πᾶνε σέ ὅλα τά σπίτια, τά γραφεῖα, τούς δημοσιογράφους, τήν καφετέρια, τήν Ἀστυνομία, τήν Εἰσαγγελία κλπ.
.             Αὐτό σημαίνει ὅτι κάθε φορά ἐμεῖς πού ἔχουμε τήν διακονία τοῦ κηρύγματος πρέπει νά προσέχουμε ποῦ θά πάη τό κήρυγμά μας. Μάλιστα, ὅταν σέ κάθε ἀκροατήριο, ἀκόμη καί στήν Ἐκκλησία, κάθε ἐκκλησιαζόμενος ἔχει μαζί του τό κινητό τηλέφωνο, πού εἶναι συγχρόνως καί κάμερα καί μαγνητόφωνο, τότε χρειάζεται περισσότερη προσοχή.
.             Ἐκτιμῶ τόν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Μόρφου Νεόφυτο γιά τήν ἀγάπη του στήν Ἐκκλησία, τήν ἁπλότητα τῆς καρδιᾶς του, τήν Θεοφιλία του, τήν Χριστοφιλία του, τήν Θεοτοκοφιλία του, τήν Ἐκκλησιοφιλία του καί τήν Ἁγιοφιλία του. Γνωρίζω τήν ἁγνότητα τῶν σκέψεών του, πράγμα πού πρέπει νά λάβουν ὑπ’ ὄψη τους ὅσοι ἀσχολοῦνται μέ τό θέμα.
.             Ταυτόχρονα ὅλοι μας πρέπει νά προσέχουμε τόν τρόπο πού λειτουργοῦν τά μέσα κοινωνικῆς δικτύωσης, τά ὁποῖα μπαίνουν στήν Ἐκκλησία καί ἐξάγουν τόν λόγο της σέ τόπους πού τόν καταφρονοῦν.

 

 

 

 

Σχολιάστε

ΑΓ. ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ -1 (π. Γ. Δ. Μεταλληνοῦ )

Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλὸς
[Α´]

π. Γ. Δ. Μεταλληνο 

.           Ὁ Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός, μοναχός, ὑπῆρξε διδάσκαλος καὶ φωτιστὴς τοῦ Γένους, ἐθνομάρτυρας καὶ ἅγιος της Ἐκκλησίας. Καμιὰ προσωπικότητα τῶν χρόνων τῆς δουλείας δὲν ἔχει ἀπασχολήσει τόσο πολὺ τὴν ἐπιστήμη, τὴ λογοτεχνία καὶ τὴ θεολογία, ὅσο ὁ Πατροκοσμᾶς, ὅπως ἐπικράτησε νὰ ὀνομάζεται ἀπὸ τὰ πλατιὰ λαϊκὰ στρώματα. Ἀνήκει στὶς φωτισμένες μορφές, ποὺ προετοίμασαν τὸ Γένος γιὰ τὴν παλιγγενεσία του. Ἡ ἐμφάνισή του συνέπεσε μὲ μία κρισιμότατη περίοδο τῆς ἱστορίας τοῦ δούλου Γένους. Τὸν 18ο αἰώνα συντελεῖται ἡ ἀνασυγκρότηση τοῦ ἑλληνισμοῦ σὲ ὅλους τοὺς τομεῖς. Μέσα στὸ προστατευτικὸ πλαίσιο τῆς ἐθναρχούσας Ἐκκλησίας διατήρησε τὴν ἀκεραιότητά του καὶ μπόρεσε νὰ ἐπιβιώσει στοὺς ἰδιαίτερα δύσκολους 16ο καὶ 17ο αἰῶνες.

 Βιογραφικὰ

.           Γεννήθηκε τὸ 1714 στὸ Μέγα Δένδρο (κατ᾽ ἄλλους στὸν Ταξιάρχη), τῆς ἐπαρχίας Ἀποκούρου τῆς Αἰτωλίας. Τὸ Μέγα Δένδρο δέχεται ὡς τόπο καταγωγῆς του ὁ πρῶτος βιογράφος καὶ σύγχρονός του Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης. Ἔμαθε τὰ πρῶτα γράμματα στὸ ἱεροδιδασκαλεῖο τοῦ Λύτσικα στὴ Σιγδίτσα τῆς Παρνασσίδος καὶ στὴ μονὴ Ἁγίας Παρασκευῆς στὰ Βραγγιανὰ τῶν Ἀγράφων. Δίδαξε ὡς «ὑποδιδάσκαλος» στὴ Λομποτινὰ Ναυπακτίας καὶ σὲ ἄλλα χωριά. Ἐπιθυμώντας νὰ λάβει μίαν ἀνώτερη παιδεία πῆγε στὴν Ἀθωνιάδα Σχολὴ (μονὴ Βατοπεδίου) γύρω στὸ 1750, ὅπου εἶχε δασκάλους τὸν Παν. Παλαμά, τὸν Εὐγένιο Βούλγαρη καὶ τὸν Νικ. Τζαρτζούλη. Στὸ Ἅγιον Ὄρος ἐπιδόθηκε στὴν ἄσκηση καὶ τὴ μελέτη τῆς Ἁγίας Γραφῆς καὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν Πατέρων. «Μελετώντας τὸ ἅγιον καὶ ἱερὸν Εὐαγγέλιον -ἔλεγε στὸ κήρυγμά του -εὗρον μέσα πολλὰ καὶ διάφορα νοήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὅλα μαργαριτάρια, διαμάντια, θησαυρός, πλοῦτος, χαρά, εὐφροσύνη, ζωὴ αἰώνιος». Μολονότι τὸ περιεχόμενο τῆς παιδείας του δὲν εἶναι εὔκολο νὰ προσδιοριστεῖ μὲ ἀκρίβεια, ἀπὸ τὸ κήρυγμά του συνάγεται ὅτι εἶχε μία βαθιὰ ἐκκλησιαστικὴ γνώση καὶ μία ἐπαρκῆ γενικότερη «θύραθεν» παιδεία. Γνώριζε καλὰ Ἑλληνικά, ἔμαθε ξένες γλῶσσες («Ἑβραϊκά, Τουρκικά, Φράγκικα») καὶ δείχνει κάποια ἄνεση στὴ χρήση καὶ τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γραμματείας. Ἄλλωστε, καὶ μετὰ τὴ φοίτησή του στὴν Ἀθωνιάδα, ὡς μοναχὸς μποροῦσε νὰ συνεχίσει τὴν κατάρτισή του «κατ᾽ ἰδίαν» («… ἔφθειρα τὴν ζωήν μου εἰς τὴν σπουδὴν σαράντα πενήντα χρόνους… τὰ βάθη τῆς σοφίας ἠρεύνησα» -θὰ ὁμολογήσει). Τὸ 1759 ἔγινε μοναχὸς στὴ μονὴ Φιλόθεου. Τότε ἄλλαξε τὸ κοσμικό του ὄνομα Κώνστας μὲ τὸ μοναχικὸ Κοσμᾶς.
.           Στὸν χῶρο τῆς μετανοίας του φλεγόταν ἀπὸ τὸν πόθο νὰ βοηθήσει τὸ ὑπόδουλο Γένος, συμβάλλοντας στὸν κατὰ Θεὸν φωτισμό του. «Ἀκούοντας καὶ ἐγώ, ἀδελφοί μου -θὰ πεῖ ἀργότερα-τοῦτον τὸν γλυκύτατον λόγον, ὅπου λέγει ὁ Χριστός μας, νὰ φροντίζωμεν καὶ διὰ τοὺς ἀδελφούς μας, μ᾽ ἔτρωγεν ἐκεῖνος ὁ λόγος μέσα εἰς τὴν καρδίαν τόσους χρόνους, ὡσὰν τὸ σκουλήκι, ὅπου τρώγει τὸ ξύλον… Ὅθεν ἄφησα τὴν Ἰδικήν μου προκοπήν, τὸ ἰδικόν μου καλόν, καὶ ἐβγῆκα νὰ περιπατῶ ἀπὸ τόπον εἰς τόπον καὶ διδάσκω τοὺς ἀδελφούς μου». Καὶ ἀλλοῦ θὰ συμπληρώσει: «Ἐπειδὴ τὸ Γένος μας ἔπεσεν εἰς ἀμάθειαν, εἶπα: Ἂς χάση ὁ Χριστὸς ἐμένα, ἕνα πρόβατον, καὶ ἂς κερδίση τὰ ἄλλα. Ἴσως ἡ εὐσπλαγχνία τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ εὐχή σας σώση καὶ ἐμένα». Στὰ τέλη τοῦ 1760, πιθανότατα, πῆγε στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ ἔλαβε ἄδεια καὶ εὐλογία τοῦ οἰκουμενικοῦ πατριάρχη Σωφρονίου Β´, γιὰ νὰ ἀρχίσει τὸ ἱεραποστολικό του ἔργο, τὸ ὁποῖο συνέχισε γιὰ μία περίπου εἰκοσαετία καὶ τὸ ἐπισφράγισε μὲ τὸ μαρτύριό του.
.           Ὁ Κοσμᾶς πραγματοποίησε τέσσερεις ἢ κατ᾽ ἄλλους τρεῖς περιοδεῖες, σὲ ὅλο τὸν ἑλλαδικὸ χῶρο. Οἱ πορεῖες του δὲν μποροῦν νὰ ὁριστοῦν μὲ ἀκρίβεια. Διάφορες «ἐνθυμήσεις» ἐκκλησιαστικῶν βιβλίων, τοπικὲς παραδόσεις καὶ οἱ ἐπιστολές του βεβαιώνουν ὅτι περιόδευσε τὰ μέρη τῆς Κωνσταντινούπολης, τὴ Θράκη, τὸ Ἅγιον Ὄρος, τὴ Στερεὰ Ἑλλάδα, τὴν Ἀχαΐα, τὴ Θεσσαλία, τὴ Μακεδονία, τὴν Ἤπειρο, τὰ νησιὰ τοῦ Αἰγαίου καὶ Ἰονίου, τμῆμα τῆς Σερβίας καὶ τὴ Βόρειο Ἤπειρο, ὅπου ὑπῆρχε ἑλληνικὸ στοιχεῖο. Κήρυττε σὲ πόλεις καὶ χωριά, σὲ ὀρεινὲς καὶ ἀπομονωμένες περιοχές, ἀψηφώντας μόχθο καὶ κινδύνους. Παρὰ τὴν ἠπιότητα καὶ πατρικότητα τοῦ κηρύγματός του, ποὺ ἔβρισκε μεγάλη λαϊκὴ ἀνταπόκριση, δὲν ἔλειψαν οἱ ἀντιδράσεις. Τοὺς πλουσίους καὶ κάθε εἴδους δυνατοὺς προκαλοῦσε ὁ λόγος του νὰ δώσουν «τὸ ἄδικον ὀπίσω»· πολλοὺς ἀπὸ τοὺς κοτζαμπάσηδες ὁ λόγος του γιὰ δικαιοσύνη- τοὺς Ἑνετοὺς καὶ τὸ ἑπτανησιακὸ ἀρχοντολόι ἡ ρωμαίικη παράδοση, ποὺ αὐτὸς ἐκπροσωποῦσε· καὶ τέλος τοὺς Ἑβραίους ἡ μεταφορά, μὲ ἐνέργειές του, τοῦ παζαριοῦ ἀπὸ τὴν Κυριακὴ στὸ Σάββατο καὶ οἱ λαϊκὲς ἀντιεβραϊκὲς παραδόσεις, ποὺ χρησιμοποιοῦσε. Ἡ ἐπιβουλὴ τῶν Ἑβραίων ἐναντίον του ἔγινε ὁ μεγαλύτερος κίνδυνός του: «Νὰ τὸν παρακαλέσετε (τὸν Χριστὸ) -ἔλεγε-νὰ μὲ φυλάγη ἀπὸ τὶς παγίδες τοῦ Διαβόλου καὶ μάλιστα τῶν Ἑβραίων, ὅπου ἐξοδιάζουν χιλιάδες πουγγιὰ διὰ νὰ μὲ θανατώσουν». Στὶς 2 Μαρτίου 1779 ἔγραφε στὸν λόγιο ἀδελφό του Χρύσανθο: «Δέκα χιλιάδες Χριστιανοὶ μὲ ἀγαπῶσι καὶ ἕνας μὲ μισεῖ. Χίλιοι Τοῦρκοι μὲ ἀγαπῶσι καὶ ἕνας ὄχι τόσον. Χιλιάδες Ἑβραῖοι θέλουν τὸν θάνατόν μου καὶ ἕνας ὄχι». Οἱ Ἑβραῖοι τὸν συκοφάντησαν ὅτι δῆθεν ἦταν ὄργανο τῆς Ρωσίας καὶ ὑποκινοῦσε ἐπανάσταση. Ἐνῶ κήρυσσε στὸ χωριὸ Κολικόντασι τοῦ Βερατίου, συνελήφθη μὲ ἐντολὴ τοῦ Κοὺρτ πασᾶ, στὶς 23 Αὐγούστου 1779, καὶ τὴν ἑπομένη κρεμάστηκε ἀπὸ δέντρο στὶς ὄχθες τοῦ ποταμοῦ Ἄψος, χωρὶς καμιὰ δίκη καὶ καταδικαστικὴ ἀπόφαση. Τὸ σῶμα του γυμνώθηκε καὶ ρίχτηκε στὸν ποταμό, ἀπ᾽ ὅπου τὸ ἀνέσυρε ὕστερα ἀπὸ τρεῖς μέρες ὁ ἐφημέριος του χωριοῦ καὶ τὸ ἔθαψε στὸν ναό του.

 Ἡ δράση

.             Ὁ Κοσμᾶς ἐπέλεξε τὸν ἀποστολικὸ τρόπο δράσης, ὑπακούοντας σὲ ἐντολὲς καὶ εὐρύτερο σχέδιο τοῦ οἰκουμενικοῦ πατριαρχείου. Ἡ ἔναρξη ἱεραποστολικῆς δράσης σχεδὸν ταυτόχρονα μὲ τὸν Κοσμᾶ καὶ ἀπὸ τὸν λόγιο ἱεροκήρυκα τοῦ πατριαρχείου Δωρόθεο Βουλησμὰ ἐνισχύει αὐτὴ τὴν ἐκδοχή. Οἱ περιοδεῖες τοῦ Πατροκοσμᾶ ἀποσκοποῦσαν στὴν ἐνίσχυση τῆς λαϊκῆς ἑνότητας μέσα στὴν ἐκκλησιαστικὴ παράδοση, ποὺ ἦταν καὶ ἐθνική. Πρωταρχικὸς στόχος του ἦταν ἡ ἀνάσχεση τῶν ἐξισλαμισμῶν, ποὺ εἶχαν πυκνωθεῖ τὸν 18ο αἰώνα. Τὸ κήρυγμα τοῦ Πατροκοσμᾶ μπόρεσε νὰ βρεῖ ἀπήχηση καὶ συνεπῶς νὰ ἔχει καὶ διάρκεια, γιατί ὁ Κοσμᾶς μποροῦσε νὰ μιλεῖ μὲ τρόπο κατανοητὸ στὸν λαό, ἀντίθετα μὲ ἄλλους λογίους ἱεροκήρυκες τῆς ἐποχῆς του. Ὁ λόγος του φανερώνει τὸ λαϊκὸ φρόνημά του. Χρησιμοποίησε τὸν γλωσσικὸ κώδικα ἐπικοινωνίας τῶν λαϊκῶν στρωμάτων, γιὰ νὰ μπορεῖ νὰ βρεῖ ἀπήχηση ὁ λόγος του. Διάνθιζε τὸ κήρυγμά του μὲ ἐλεύθερη ἀπόδοση ἁγιογραφικῶν καὶ πατερικῶν χωρίων, μὲ τὰ ὁποῖα ὁ λαὸς ἦταν ἐξοικειωμένος στὴ λειτουργικὴ ζωή του. Ὁ «δημοτικισμὸς» ὅμως τοῦ Πατροκοσμᾶ δὲν ἦταν τεχνητός, ἀλλὰ φυσικὸς καὶ ἀβίαστος. Δὲν ἐπεδίωκε, ἄλλωστε, τὸν ἐντυπωσιασμὸ τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ τὴν πνευματικὴ προκοπή του. Στὴν ἁπλουστευμένη μορφὴ τοῦ λόγου του σώζεται ἀτόφιος ὁ ἑλληνικὸς γλωσσικὸς πλοῦτος, μέσα σὲ μία φυσικὴ καὶ ἀνεπιτήδευτη ρητορικότητα, ποὺ παρουσιάζει σὲ πολλὰ σημεῖα σπάνια λογοτεχνικὴ δύναμη. Ὁ Πατροκοσμᾶς δὲν κατέχεται ἀπὸ κάποιο γλωσσικὸ μονισμό. Γνωρίζει τὴν ἑλληνικὴ γλώσσα σ᾽ ὅλη τὴ διαχρονία της. Γι᾽ αὐτὸ χρησιμοποιεῖ μὲ ἄνεση διάφορες γλωσσικὲς μορφές, ἀνάλογα μὲ τὶς περιστάσεις. Ἀρκεῖ νὰ παραβάλει κανεὶς τὴ γλώσσα τοῦ κηρύγματός του μὲ ἐκείνη τῆς ἀλληλογραφίας του.
.             Ἡ ἀγάπη τοῦ Κοσμᾶ γιὰ τὸν λαὸ φανερώνεται συχνὰ στὸ κήρυγμά του. «Χρέος ἔχουν ἐκεῖνοι, ὅπου σπουδάζουν -σημειώνει-νὰ μὴ τρέχουν εἰς ἀρχοντικὰ καὶ αὐλὰς μεγάλων καὶ νὰ ματαιώνωσι (νὰ χαραμίζουν) τὴ σπουδή τους, διὰ νὰ ἀποκτήσουν πλοῦτον καὶ ἀξίωμα, ἀλλὰ νὰ διδάσκωσι μάλιστα τὸν κοινὸν λαόν, ὅπου ζῶσι μὲ πολλὴν ἀπαιδευσίαν καὶ βαρβαρότητα». Πρότυπά του σὲ αὐτὸ τὸ πλησίασμα τοῦ λαοῦ, ποὺ ἐπιχείρησε, εἶχε ἀσφαλῶς τὸν Φραγκίσκο Σκοῦφο (1644-1697), τὸν Ἠλία Μηνιάτη (1669-1714) καὶ τὸν Βικέντιο Δαμοδὸ (1700-1752). Τὴν ἴδια δὲ παράδοση θὰ ἀκολουθήσει καὶ ὁ νεώτερος τοῦ Κοσμᾶ Νικηφόρος Θεοτόκης (1730-1800).

.             Τὸ κήρυγμα τοῦ Πατροκοσμᾶ καὶ ἡ διδασκαλία του ἀποτυπώθηκαν στὶς περίφημες Διδαχές του, ὁ ὁποῖες δείχνουν τὴν πατερικότητα καὶ παραδοσιακότητά τους. Στὸν λιτὸ καὶ ἀνεπιτήδευτο λόγο του ἀνακεφαλαιώνεται ὅλη ἡ πατερικὴ παράδοση. Τὸ φιλολογικὸ πρόβλημα τῶν Διδαχῶν ἐξέτασε ἐκτεταμένα ὁ Ι. Μενοῦνος στὴ διατριβή του. Ὁ λόγος τοῦ Πατροκοσμᾶ δὲν ἔχει μεγάλη ποικιλία. Εἶναι μία βασικὴ διδασκαλία, ποὺ ὁ «σκελετὸς» τῆς παρέμενε βασικὰ ὁ ἴδιος, μὲ ἀνάλογες προσαρμογὲς κατὰ τὶς περιστάσεις. Τὸ θεολογικό του σχῆμα εἶναι: δημιουργία ἀπὸ τὸν Θεὸ -πτώση- σωτηρία ἐν Χριστῷ -μέθοδος οἰκειώσεως τῆς ἐν Χριστῷ σωτηρίας (λυτρωτικὰ μέσα τῆς Ἐκκλησίας: ἄσκηση -μυστήρια). Ὁ Ι. Μενοῦνος διακρίνει πέντε τύπους Διδαχῶν (συνολικὰ 26 κείμενα) τοῦ Κοσμᾶ, τῶν τελευταίων ἐτῶν τῆς δράσης του. Κανένα αὐτόγραφό του δὲν σώζεται. Τὰ κηρύγματά του καταγράφονταν ἀπὸ ἀκροατές του.
.             Ὁ Κοσμᾶς ἀκολουθοῦσε συγκεκριμένη πορεία στὸ κήρυγμά του. Σὲ κάθε τόπο ἔκανε μία πρώτη ὁμιλία τὸ βράδυ, γιατί ἡ μετακίνησή του γινόταν στὴ διάρκεια τῆς ἡμέρας. Τὸ πρωὶ ἔκανε μία δεύτερη ὁμιλία. Στὴν πρώτη μιλοῦσε γιὰ τὴ δημιουργία καὶ τὴν πτώση, στὴ δεύτερη γιὰ τὴ σωτηρία. Τὸ δεύτερο βράδυ ἔκανε τρίτη ὁμιλία μὲ θέμα τὴν ἀνάσταση καὶ τὴν ἐξάπλωση τῆς πίστης, μέχρι τὴ Δευτέρα Παρουσία.
.             Ἡ εὐρύτερη θεματικὴ τῶν ὁμιλιῶν του εἶχε στόχο τὴν ἀνταπόκριση στὶς ἄμεσες ἀνάγκες καὶ στοὺς προβληματισμοὺς τοῦ Γένους. Θὰ μποροῦσαν νὰ διακριθοῦν ἐδῶ τρεῖς ἄξονες:

α) Ἡ ὀρθόδοξη πίστη καὶ παράδοση

.             Ἀπέβλεπε στὴν ἀναζωπύρηση τοῦ πατερικοῦ φρονήματος, γιὰ τὴν ἐπανεύρεση τῶν ὑπαρκτικῶν θεμελίων τοῦ Γένους. Γι᾽ αὐτὸ ἔκανε συνεχῶς ἔκκληση στὴν ὀρθόδοξη συνείδηση τοῦ λαοῦ: «Ἔμαθα -ἔλεγε- πὼς μὲ τὴν χάρη τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ δὲν εἴσθενε Ἕλληνες (δηλ. εἰδωλολάτρες), δὲν εἴσθενε ἀσεβεῖς αἱρετικοὶ ἄθεοι, ἀλλ᾽ εἴσθενε εὐσεβεῖς ὀρθόδοξοι Χριστιανοί, πιστεύετε καὶ εἴσθενε βαπτισμένοι εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καὶ εἴσθενε τέκνα καὶ θυγατέρες τοῦ Χριστοῦ μας…». Ἡ δική του (δια)φωτιστικὴ προσπάθεια διαφοροποιοῦνταν ριζικὰ ἀπὸ ἐκείνη τῶν δυτικοφρόνων Διαφωτιστῶν τῆς ἐποχῆς καὶ ἐπεδίωκε νὰ προφυλάξει τὸν λαὸ ἀπὸ τὴν σύγχυση τῶν διαφόρων προπαγανδῶν, ποὺ ἄρδευαν κατακλυσμικᾶ τὴ συνείδησή του: «Ὅλες οἱ πίστες -ἦταν τὸ κήρυγμα τοῦ Πατροκοσμᾶ-εἶναι ψεύτικες, κάλπικες, ὅλες του Διαβόλου. Τοῦτο ἐκατάλαβα ἀληθινόν, θεῖον, οὐράνιον, σωστόν, τέλειον καὶ διὰ λόγου μου καὶ διὰ λόγου σας, πὼς μόνη ἡ πίστις τῶν εὐσεβῶν καὶ ὀρθοδόξων Χριστιανῶν εἶναι καλὴ καὶ ἁγία…». Τὸ κήρυγμά του, τριαδοκεντρικὸ ὁπωσδήποτε, ἑστιάζεται συχνὰ στὸ πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ, ἀφοῦ τὸ «κινδυνευόμενον καὶ προκείμενον» ἦταν ἡ χριστιανικὴ (ὀρθόδοξη) ὑπόσταση τοῦ Ἔθνους. Ὁ Χριστὸς εἶναι γιὰ τὸν Κοσμᾶ «ὁ γλυκύτατος αὐθέντης καὶ δεσπότης». Χρυσοστομικὲς ἐξάρσεις στὸν λόγο του εἶναι συχνές: «Ἀνίσως, ἀδελφοί μου, καὶ ἦταν δυνατὸν νὰ ἀνεβῶ εἰς τὸν οὐρανόν, νὰ φωνάξω μίαν φωνὴν μεγάλην, νὰ κηρύξω εἰς ὅλον τὸν κόσμον πὼς μόνος ὁ Χριστός μου εἶναι Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸς ἀληθινὸς καὶ ζωὴ τῶν ἁπάντων, ἤθελα νὰ τὸ κάμω».
.         Τὸ κήρυγμά του δὲν ἦταν ἄχρωμη ἠθικολογία, ἀλλὰ θεολογία, πατερικὸ στὴν οὐσία του καὶ δογματικὸ παρὰ τὴν ἁπλότητά του. Προέβαλλε τὸ ὀρθοδοξοπατερικὸ ἦθος μέσα ἀπὸ τὸν ρεαλισμὸ τῆς ἐν Χριστῷ σωτηρίας. Ζητοῦσε καθαρότητα τῆς καρδιᾶς, γιὰ νὰ μπορεῖ νὰ βλαστήσει ὁ Θεῖος σπόρος (πρβλ. Λουκ. η´ 5 κ. ἐξ.) καὶ μετοχὴ στὰ μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας. Γι᾽ αὐτὸ ἔστηνε ἕναν ξύλινο σταυρὸ (πολλοὶ ἀπὸ αὐτοὺς ἔχουν σωθεῖ) καὶ δίδασκε στὴ σκιά του, καλώντας τὸν λαὸ στὰ μυστήρια (εὐχέλαιο, ἐξομολόγηση, Θεία Εὐχαριστία). Ἀπὸ τὴν ὀρθόδοξη παράδοση προχωροῦσε στὸ ὀρθόδοξο ἦθος, προβάλλοντας τὴν τριάδα τῶν ἀρετῶν: ταπείνωση, συγχωρητικότητα, ἀγάπη, ὡς θεμέλιο τῆς ἐκκλησιαστικῆς κοινωνικότητας. Ζητοῦσε ἀπὸ τὸν Θεὸ νὰ «φυτεύση καὶ νὰ ριζώση εἰς τὴν καρδίαν (τῶν ἀκροατῶν του) τὴν εἰρήνην, τὴν ἀγάπην, τὴν ὁμόνοιαν, τὴν πραότητα, τὴν θερμὴν πίστιν, τὴν ὀρθὴν ἐξομολόγησιν». Οἰκοδομοῦσε, ἔτσι, τὸν σύνδεσμο ἀτομικότητας καὶ κοινωνικότητας μέσα στὸ ἐκκλησιαστικὸ σῶμα.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

ΠΗΓΗ: epoxi.gr

, ,

Σχολιάστε

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ (Κυρ. Β´ Ματθ.)

ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Β´ ΜΑΤΘΑΙΟΥ
(Ματθ. δ΄ 18-23)

Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, περιπατῶν ὁ Ἰησοῦς παρὰ τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας εἶδε δύο ἀδελφούς, Σίμωνα τὸν λεγόμενον Πέτρον καὶ ᾿Ανδρέαν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, βάλλοντας ἀμφίβληστρον εἰς τὴν θάλασσαν· ἦσαν γὰρ ἁλιεῖς· καὶ λέγει αὐτοῖς· δεῦτε ὀπίσω μου καὶ ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀνθρώπων. Οἱ δὲ εὐθέως ἀφέντες τὰ δίκτυα ἠκολούθησαν αὐτῷ. Καὶ προβὰς ἐκεῖθεν εἶδεν ἄλλους δύο ἀδελφούς, Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, ἐν τῷ πλοίῳ μετὰ Ζεβεδαίου τοῦ πατρὸς αὐτῶν καταρτίζοντας τὰ δίκτυα αὐτῶν, καὶ ἐκάλεσεν αὐτούς. Οἱ δὲ εὐθέως ἀφέντες τὸ πλοῖον καὶ τὸν πατέρα αὐτῶν ἠκολούθησαν αὐτῷ.
Καὶ περιῆγεν ὅλην τὴν Γαλιλαίαν ὁ Ἰησοῦς διδάσκων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν καὶ κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας καὶ θεραπεύων πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν ἐν τῷ λαῷ.

Ἀπόδοση στὴν Νέα Ἑλληνικὴ:
Τὸν καιρὸ ἐκεῖνο, ὅταν περπατοῦσε κοντὰ εἰς τὴν λίμνην τῆς Γαλιλαίας, εἶδε δύο ἀδελφούς, τὸν Σίμωνα, ὁ ὁποῖος ἐλέγετο Πέτρος, καὶ τὸν Ἀνδρέαν τὸν ἀδελφόν του, νὰ ρίχνουν δίχτυ εἰς τὴν λίμνην, διότι ἦσαν ψαράδες. Καὶ τοὺς λέγει, «Ἐλᾶτε, ἀκολουθῆστε με, καὶ θὰ σᾶς κάνω ψαράδες ἀνθρώπων». Αὐτοὶ ἐγκατέλειψαν ἀμέσως τὰ δίχτυα καὶ τὸν ἀκολούθησαν. Καὶ ὅταν ἐπροχώρησε ἀπὸ ἐκεῖ, εἶδε ἄλλους δύο ἀδελφούς, τὸν Ἰάκωβον, τὸν υἱὸν τοῦ Ζεβεδαίου καὶ τὸν Ἰωάννην τὸν ἀδελφόν του, μέσα σὲ πλοιάριον μαζὶ μὲ τὸν Ζεβεδαῖον, τὸν πατέρα τους, νὰ ἐπισκευάζουν τὰ δίχτυα τους καὶ τοὺς ἐκάλεσε. Αὐτοὶ ἀμέσως ἄφησαν τὸ πλοιάριον καὶ τὸν πατέρα τους καὶ τὸν ἀκολούθησαν.
Ὁ Ἰησοῦς ἐγύριζε ὁλόκληρη τὴν Γαλιλαίαν καὶ ἐδίδασκε εἰς τὰς συναγωγάς των καὶ ἐκήρυττε τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας καὶ ἐθεράπευε κάθε ἀσθένειαν καὶ κάθε ἀδυναμίαν εἰς τὸν λαόν.

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ
«Δεῦτε ὀπίσω μου καὶ ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀνθρώπων»

 .     Τὸ σημερινὸ ἱερὸ Εὐαγγέλιο μᾶς μεταφέρει στὴν ἀκροθαλασσιὰ τῆς Γαλιλαίας. Ἔριχναν τὰ δίχτυα τους ὁ Πέτρος καὶ ὁ Ἀνδρέας, καὶ λίγο πιὸ πέρα ὁ Ἰάκωβος καὶ ὁ Ἰωάννης. Τότε τοὺς πλησίασε ὁ Κύριος Ἰησοῦς καὶ τοὺς κάλεσε νὰ Τὸν ἀκολουθήσουν, ὥστε στὸ ἑξῆς νὰ ἁπλώνουν δίχτυα πνευματικὰ καὶ νὰ ἁλιεύουν ψυχὲς γιὰ τὴν Βασιλεία τῶν οὐρανῶν: «Δεῦτε ὀπίσω μου καὶ ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀνθρώπων», τοὺς εἶπε. Ἀκολουθῆστε με καὶ θὰ σᾶς κάνω ἁλιεῖς ἀνθρώπων.
.     «Ἁλιεῖς ἀνθρώπων»! Αὐτὸς ὁ παραβολικὸς λόγος τοῦ Κυρίου μᾶς δίνει τὴν ἀφορμὴ νὰ δοῦμε ποιὸ εἶναι αὐτὸ τὸ ἔργο τῆς ἁλιείας ἀνθρώπων καὶ τί σχέση μπορεῖ νὰ ἔχει μὲ τὴν δική μας ζωή.

1. ΕΡΓΟ ΥΨΗΛΟ

.     «Ἁλιεία ἀνθρώπων» ὁ Κύριος ὀνόμασε τὸ ἔργο τοῦ κηρύγματος καὶ τῆς ἱεραποστολῆς, ποὺ ὁ Ἴδιος ἀνέθεσε στοὺς ἁγίους Ἀποστόλους πρῶτα κι ἔπειτα σὲ ὅλη τὴν Ἐκκλησία. Μετὰ τὴν Ἀνάστασή του ὁ Κύριος Ἰησοῦς ἄφησε ὡς ἱερὴ παρακαταθήκη στοὺς μαθητές του τὴν ἐντολὴ νὰ μεταδώσουν τὸ μήνυμα τοῦ Εὐαγγελίου σὲ ὅλο τὸν κόσμο: «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη», τοὺς εἶπε. Μὲ τὰ λόγια αὐτὰ κάλεσε τοὺς μαθητές του νὰ ρίχνουν σὰν ἄλλοι ψαράδες τὰ δίχτυα τοῦ θείου λόγου καὶ νὰ ἑλκύουν τὶς ψυχὲς τῶν ἀνθρώπων στὴν ἀληθινὴ ζωὴ.
.     Αὐτὸ τὸ ἔργο τῆς ἁλιείας τῶν ψυχῶν ποὺ ἄρχισαν οἱ ἅγιοι Ἀπόστολοι, τὸ συνέχισαν οἱ διάδοχοί τους, οἱ ἐπίσκοποι καὶ οἱ ἱερεῖς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν κύρια εὐθύνη στὸ ἔργο αὐτό. Αὐτοί, μὲ τὸ νὰ κηρύττουν τὸ λόγο τοῦ Θεοῦ, νὰ συμβουλεύουν καὶ νὰ καθοδηγοῦν τοὺς ἀνθρώπους, κυρίως ὅμως μὲ τὴν τέλεση τῶν ἱερῶν Μυστηρίων, βοηθοῦν ὥστε ὅλο καὶ περισσότερες ψυχὲς νὰ ἀπεγκλωβίζονται ἀπὸ τὰ δίχτυα τοῦ κόσμου καὶ νὰ ἀσφαλίζονται στὴν σαγήνη τῆς Ἐκκλησίας.
.     Αὐτὴ ἀκριβῶς εἶναι καὶ ἡ ἁποστολὴ τοῦ ἱερέως, ὅπως μᾶς τὴν περιγράφει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος: «πτερῶσαι ψυχήν, ἁρπάσαι κόσμου καὶ δοῦναι Θεῷ»· δηλαδή, νὰ δώσει φτερὰ στὴν ψυχή, νὰ τὴν ἁρπάξει ἀπὸ τὰ νύχια τοῦ διεφθαρμένου κόσμου καὶ νὰ τὴν προσφέρει στὸν Θεό. Ὑπάρχει σπουδαιότερη προσφορὰ ἀπὸ αὐτή; Ἀκόμη καὶ μία ψυχὴ νὰ σωθεῖ, τὸ ἔργο αὐτὸ δὲν παύει νὰ εἶναι μεγαλειῶδες. Διότι ὅπως μᾶς βεβαίωσε ὁ ἴδιος ὁ Κύριος, τίποτε στὸν κόσμου δὲν ἀξίζει ὅσο μία ψυχή (Μάρκ. η´ 36)!
.     Πῶς ὅμως μποροῦμε κι ἐμεῖς νὰ βοηθήσουμε σὲ αὐτὸ τὸ μεγάλο καὶ ὑψηλὸ ἔργο, τὸ ὁποῖο κατ’ ἐξοχὴν ἐπιτελεῖται ἀπὸ τοὺς κληρικούς;

2. ΤΟ ΔΙΚΟ ΜΑΣ ΧΡΕΟΣ

.     Πρωτίστως αὐτὸ ποὺ μποροῦμε ὅλοι νὰ κάνουμε εἶναι νὰ προσευχόμαστε στὸν ἅγιο Θεὸ νὰ ἀναδεικνύει πρόσωπα κατάλληλα καὶ ἄξια γιὰ νὰ ἀναλάβουν μία τόσο ὑπεύθυνη καὶ μεγάλη ἀποστολή. Ὁ ἴδιος ὁ Κύριος μᾶς προτρέπει: «Δεήθητε οὖν τοῦ κυρίου τοῦ θερισμοῦ ὅπως ἐκβάλῃ ἐργάτας εἰς τὸν θερισμὸν αὐτοῦ» (Ματθ. θ´ 38)· δηλαδή, προσευχηθεῖτε θερμὰ στὸν Κύριο, ὥστε νὰ βγάλει καὶ νὰ ἀποστείλει ἐργάτες στὸν θερισμό του.
.    Ἔπειτα ὁ καθένας ἀπὸ ἐμᾶς μπορεῖ νὰ συμπαρίσταται στὸ ἔργο τῶν ἱερέων μὲ διαφόρους τρόπους: εἴτε στὴν διακονία τοῦ ἱεροῦ ναοῦ, εἴτε στὸ ἔργο τῆς κατηχήσεως, τῆς φιλανθρωπίας ἢ σὲ κάποια ἄλλη εὐκαιρία ποὺ παρουσιάζεται, ἂς εἴμαστε πρόθυμοι νὰ συνδράμουμε τὸ ἔργο τῆς ἁλιείας ψυχῶν καὶ μὲ τὶς δικές μας πτωχὲς δυνάμεις.
.    Κανεὶς δὲν εἶναι ἄξιος νὰ ἀναλάβει ἀπὸ μόνος του ἕνα τέτοιο ἔργο. Γι’ αὐτὸ καὶ ὁ Κύριος δὲν εἶπε «ἐλᾶτε νὰ γίνετε ἁλιεῖς ἀνθρώπων», ἀλλὰ τί εἶπε; «Δεῦτε ὀπίσω μου καὶ ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀνθρώπων». Θὰ σᾶς κάνω ἐγὼ ἁλιεῖς ἀνθρώπων. Πράγματι, ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ εἶναι αὐτὴ ποὺ μετέβαλε τοὺς ἀγραμμάτους ψαράδες σὲ πανσόφους Ἀποστόλους καὶ κήρυκες τοῦ Εὐαγγελίου. Ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ εἶναι αὐτὴ ποὺ μπορεῖ νὰ ἐμπνεύσει καὶ ἄλλους, ὥστε νὰ γίνουν «ἁλιεῖς ψυχῶν».
.     Ἐμεῖς τὸ μόνο ποὺ ἔχουμε νὰ κάνουμε εἶναι νὰ ἀπαντήσουμε πρόθυμα στὴν πρόσκληση τοῦ Κυρίου «δεῦτε ὀπίσω μου…» καὶ νὰ παρακαλοῦμε τὸν Κύριο νὰ μᾶς δίνει τὴν χάρη του, ὥστε νὰ ἀξιοποιοῦμε κάθε εὐκαιρία ποὺ μᾶς παρουσιάζεται, προκειμένου νὰ ἑλκύσουμε ψυχὲς κοντά του: εἴτε προσφέροντας ἕνα ὀρθόδοξο ἔντυπο, εἴτε παρακινώντας γιὰ τὴν ἱερὰ Ἐξομολόγηση, εἴτε μὲ ἕνα λόγο οἰκοδομῆς καὶ στηριγμοῦ, ποὺ τόσο πολὺ ἔχει ἀνάγκη κάθε ἀνθρώπινη ψυχή.

 .       Στὶς μέρες μας εἶναι φανερὸ ὅτι τὸ κακὸ ἔχει πληθυνθεῖ. Ἁπλώνει τὰ δίχτυα του ὁ κόσμος τῆς ἁμαρτίας καὶ παγιδεύει πολλούς. Ἔχει ἀνάγκη λοιπὸν ἡ ἐποχή μας ἀπὸ «ἁλιεῖς ἀνθρώπων». Ἀπὸ ἐκείνους ποὺ θὰ ἁπλώσουν τὸ δίχτυ τοῦ θείου λόγου. Τὸ δίχτυ ποὺ δὲν συλλαμβάνει ἀλλὰ ἀπελευθερώνει. Ὁδηγεῖ τὶς ψυχὲς στὴν ἀληθινὴ ζωὴ καὶ σωτηρία, στὴν σαγήνη τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ.

ΠΗΓΗ: περιοδ. «Ο ΣΩΤΗΡ», ἀρ. τ. 2025, 15.06.2011

Στοιχειοθεσία «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»

 

, ,

Σχολιάστε

«ΕΠΑΝΑΠΡΟΩΘΗΣΗ» ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΤΟΝ ΟΥΡΑΝΟ

Σήμερα ἔγινε γνωστὸ στὸν Λαὸ τοῦ Θεοῦ ὅτι: «Ἐμεῖς, [οἱ Ἀρχιερεῖς ] δὲν ἐκλεγόμεθα γιὰ νὰ λύσουμε τὰ ἐθνικά μας ζητήματα, συνεπῶς δὲν μποροῦμε νὰ ἔχουμε καὶ λόγο παρέμβασης».
Ἐὰν ἡ κοινωνικὴ ἀδικία, ἡ οἰκονομικὴ δυσπραγία, ἡ φτώχεια ποὺ χτύπησε τὶς πόρτες μὲ ὅλα τὰ συνεπακόλουθα κοινωνικά, ἠθικά, ψυχολογικά καὶ ὑπαρξιακά προβλήματα εἶναι ἐθνικὸ ζήτημα καὶ ἡ Ἐκκλησία πρέπει νὰ μένει σιωπηλή, τότε ὁ Ἅγ. Ἰω. Χρυσόστομος, ὁ Μ. Βασίλειος καὶ ὁ ἅγ. Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός (ὁ ὁποῖος π.χ. κατεδίκασε τὴν συνήθεια τῶν κατὰ τὴν Κυριακή ἐμπορικῶν συναλλαγῶν) ὑπῆρξαν παράφρονες. Στὸ τέλος-τέλος καὶ ἡ γενικὴ φιλανθρωπία ποὺ προσφέρει ἀδιακρίτως ἡ Ἐκκλησία ἄραγε δὲν συνιστᾶ ὑπὸ μίαν ἔννοια «παρέμβαση» σὲ θέματα κρατικά;
Ἄραγε τὸ φυλλάδιο «Πρὸς τὸν Λαό»  δὲν ἀπευθύνεται στὸν «ἐσωτερικὸ κύκλο» τῆς Ἐκκλησίας, στὸν Λαὸ τοῦ Θεοῦ, στὸ πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας, δὲν εἶναι ἕνα Συνοδικὸ Κήρυγμα καὶ ἕνας Κανονικὸς  Ἐκκλησιαστικὸς λόγος;
Εἶναι ἐξαιρετικὰ σημαντικὸ πὼς παραμονὲς Χριστουγέννων ἀρχιερατικὰ χείλη διατυπώνουν μιὰ τέτοια ἰδιότυπη θεωρία περὶ σιωπῆς τῆς Ἐκκλησίας. Μὲ τὴν θεωρία αὐτὴ στρώνεται τὸ ἰδεολογικὸ ὑπόβαθρο γιὰ τὴν ἀπώθηση τῆς Ἐκκλησίας στὸ κοινωνικὸ περιθώριο μὲ μόνο ρόλο τὶς ἱεροτελεστίες. Στὶς ἑόρτιες μέρες τῆς Θείας Ἐνσαρκώσεως ἐπιχειρεῖται ἡ ἀποσάρκωση τοῦ Χριστοῦ καὶ ἡ «ἐπαναπροώθησή» Του στὸν Οὐρανό, γιὰ νὰ μὴ ἐμπλέκεται σὲ θέματα, γιὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι “ἐκλεγμένος” καὶ ἁρμόδιος!
Καλὰ Χριστούγεννα.

 

, ,

Σχολιάστε

ΚΗΡΥΓΜΑ ΚΑΙ ΚΥΡΙΑΚΟ ΔΕΙΠΝΟ

(…) Στὶς μέρες μας τὸ κήρυγμα ἐμφανίζει διαφορετικὸ περιεχόμενο. Σημαίνει ἀσφαλῶς τὴν ἀναγγελία τοῦ γεγονότος τῆς σωτηρίας, ἀλλὰ ἐπίσης σημαίνει παραίνεση ἢ διδασκαλία. Ἐνῶ δηλ. παλαιότερα τὰ δύο τελευταῖα διακρίνονταν ἀπὸ τὸ κήρυγμα καὶ χαρακτηρίζονταν μὲ ἰδιαίτερες ὀνομασίες (παραινετικὸ ἢ διδακτικὸ) ἢ ἀποτελοῦσαν τὸ περιεχόμενο μίας “ὁμιλίας”, σήμερα χαρακτηρίζουν κυρίως τὸ περιεχόμενο τοῦ κηρύγματος, μὲ ἔμφαση μάλιστα σ᾽ αὐτὸ ποὺ ὀνομάζουμε ἠθικὸ καὶ κοινωνικὸ κήρυγμα. Καὶ ὅμως, σὲ ὅλη τὴ λεγόμενη πατερικὴ περίοδο, ἡ “ὁμιλία” διακρινόταν ἀπὸ τὸ “κήρυγμα” καὶ γινόταν ἐκτὸς θείας λειτουργίας, εἴτε μετὰ τὴ θεία λειτουργία εἴτε τὸ ἑσπέρας, ὁπότε καὶ λεγόταν καὶ “ἑσπέρια ὁμιλία”. Ὅλες οἱ ὁμιλίες τῶν Πατέρων -εἴτε γιὰ ἑρμηνεία τῆς Ἁγίας Γραφῆς ἐπρόκειτο, εἴτε γιὰ ἀνάπτυξη δογματικῶν θεμάτων, εἴτε γιὰ σχολιασμὸ ἐπικαίρων καταστάσεων, εἴτε γιὰ κατηχητικὴ διδασκαλία- γίνονταν συνήθως σὲ ἑσπερινὲς συγκεντρώσεις ἢ ἀκολουθίες. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸ κήρυγμα μὲ περιεχόμενο ἀναφερόμενο στὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἦταν μέρος τῆς Θείας Λειτουργίας καὶ γινόταν πάντοτε μετὰ τὸ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα. Σήμερα ἡ ὑπόμνηση αὐτή, πολὺ περισσότερο ἡ καταγγελία ὅτι ἡ μετάθεση τοῦ κηρύγματος στὸ δεύτερο μέρος τῆς θείας λειτουργίας, σ᾽ αὐτὸ ποὺ ὀνομάζουμε Λειτουργία τοῦ μυστηρίου ἢ Μυσταγωγία, εἶναι ἐκτροπὴ ἢ καὶ  αἵρεση, μοιάζει ἴσως ἀφελής. Ὄχι τόσο οἱ ἱερεῖς (ἢ θεολόγοι), ὅσο μερικοὶ ἐπίσκοποι ποὺ εἶναι κύριοι ὑπεύθυνοι τῆς διαφύλαξης τοῦ ἤθους τῆς Ἐκκλησίας, δείχνουν νὰ ἀντιλαμβάνονται τὴ θεία λειτουργία ς θρησκευτικ κδήλωση καὶ ὄχι ὡς φανέρωση -ἐδῶ καὶ τώρα- τῆς ἔσχατης πραγματικότητας, ὡς αἰσθητὴ ψηλάφηση τῶν ἐσχάτων. Διακόπτουν τὸν αἶνο, δηλ. τὸν ὕμνο μὲ τὸν ὁποῖο δοξάζουμε κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ λεγομένου “Κοινωνικοῦ” τὸν σαρκωθέντα Κύριο ποὺ μᾶς προσφέρεται ὡς σῶμα του καὶ αἷμα του, γιὰ νὰ ἀναπτύξουν σκέψεις, στοχασμούς, ἑρμηνεῖες ἢ καταγγελίες ἠθικῶν παρεκτροπῶν. Ξέρουν ὅτι πρόκειται γιὰ λάθος μέγα, ὡστόσο ἐπιμένουν μὲ τὴν αἰτιολογία ὅτι κατὰ τὴν ὥρα τοῦ κοινωνικοῦ εἶναι νεκρὸς χρόνος -παραλίγο θὰ ἔλεγα “βαρετὸς” χρόνος- ποὺ πρέπει νὰ τὸν ζωντανέψουμε. Δὲν νομίζω ὅτι θὰ ὑπερέβαλλε κανεὶς ἂν ἰσχυριζόταν ὅτι πρόκειται γιὰ ματαιόδοξη ὑπεκφυγή. Καὶ θὰ μποροῦσε νὰ ὑπενθυμίσει κανείς, στὸ σημεῖο αὐτό, ὅτι ρα το κοινωνικο ποτελε κορυφαία στιγμ το Κυριακο Δείπνου. Μαζευτήκαμε γύρω ἀπὸ τὸ Κυριακὸ τραπέζι γιὰ νὰ “φᾶμε” καὶ νὰ “πιοῦμε” τὸν Χριστό, γιὰ νὰ συντελεστεῖ τὸ μυστήριο τῆς Υἱοθεσίας, νὰ γίνουμε δηλ. κι ἐμεῖς παιδιὰ τοῦ Πατέρα τοῦ Χριστοῦ μὲ τὴ μετάληψη τοῦ σώματος καὶ αἵματος. Τν ρα κριβς πο ρχίσαμε ν κοινωνομε, πρτα ο κληρικο μέσα στ γιο βμα κα πειτα ο πιστοί, μ βίαιο τρόπο διακόπτεται ατ πράξη γι ν κδηλωθε μία σχετη πράξη, μία σχεδὸν βέβηλη πράξη.

ΠΗΓΗ: Δ. Μαυρόπουλος, «Διερχόμενοι διὰ τοῦ Ναοῦ»,
ἐκδ. «ΔΟΜΟΣ», Ἀθῆναι 2009, σελ. 329-330

ΣΧΟΛΙΟ «ΧΡ. ΒΙΒΛ.»: Εἶναι πραγματικὰ ἐντυπωσιακὸ ὅτι παρὰ τὴν «ἀποδεδειγμένη» θέση τοῦ κηρύγματος μετὰ τὸ Εὐαγγέλιο πλῆθος κληρικῶν ἐπιμένουν πεισματωδῶς νὰ καταστρατηγοῦν τὴν λειτουργικὴ τάξη λόγῳ «οἰκονομίας» χρόνου(;) ἢ λόγῳ «πυκνοτέρου» ἐκκλησιάσματος. Φαίνεται τελικῶς πὼς στὴν συνείδησή τους αὐτὰ τὰ δυὸ (προσχηματικὰ καὶ ἐπιφανειακὰ) κριτήρια ζυγίζουν περισσότερο ἀπὸ τὴν λειτουργικὴ καὶ πνευματικὴ βλάβη ποὺ ὑφίστανται οἱ πιστοί. Τὴν ὥρα ποὺ οἱ καρδιές τους συντονίζονται μὲ τὴν κλήση τοῦ Χριστοῦ, ἐκείνη ἀκριβῶς τὴν ὥρα ὁ λειτουργός, ὁ ὁποῖος καὶ ἐκεῖνος ζεῖ τὰ ἴδια βιώματα (!), βγαίνει ἀπὸ τὴν Ὡραία Πύλη καὶ τοὺς ἀποπροσανατολίζει καλώντας τους σὲ ἕνα ἄλλο πόλο ἐνδιαφέροντος, τραβώντας τους νὰ ἀφήσουν τὴν καρδιακὴ συνομιλία μὲ τὸν Θεό, γιὰ νὰ ἀκούσουν -τὴν στιγμὴ ποὺ τὰ λόγια ἔχουν πιὰ τελειώσει- τὰ λόγια του,  (τὰ ὁποῖα πολλὲς φορὲς ἔχουν λιγότερη σχέση μὲ τὴν “ἐπικαιρότητα” τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ, καὶ περισσότερη μὲ τὴν τρέχουσα ἐπικαιρότητα ἢ τὶς ἐνοριακὲς ἐκδηλώσεις). Κι ἂν ἀκόμη εἶναι καλά, πάντως εἶναι ἥσσονος σημασίας μπροστὰ στὸ Ποτἠριο. Χώρια βεβαίως τὰ τεχνικῆς/πρακτικῆς φύσεως προβλήματα: ἀδημονία τῶν γονέων  μὲ τὰ παιδιά στὴν ἀγκαλιά, ἀνυπομονησία τῶν παιδιῶν καὶ ἀταξία κ. ἄ.
Ἡ τακτικὴ αὐτή, ὅπως ὀρθὰ ἐπισημαίνει ὁ Δ. Μαυρόπουλος στὸ ἀνωτέρω ἀπόσπασμα, πιθανότατα ἀντιστοιχεῖ σὲ μιὰ κακοφορμισμένη καὶ ἀσυνείδητη ἀντίληψη τῆς Θ. Λειτουργίας ὡς “θρησκευτικῆς ἐκδηλώσεως”. Ὑπ᾽ αὐτὴν τὴν ἔννοια εἶναι πλέον …“κατανοητὲς” καὶ θεμιτὲς καὶ οἱ μεταφράσεις τῶν λειτουργικῶν κειμένων!

 

, , ,

Σχολιάστε