Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Θεία Χάρις

Η ΘΕΟΤΟΚΟΣ ΣΤΗΝ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓ. ΙΩΑΝΝΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ-2 («Τῆς Παναγίας ἡ ἁγιότης ἀφθαρτοποιεῖται εἰς τὴν Κοίμησιν καὶ Μετάστασίν της»)

περ Θεοτόκου διδασκαλία το Δαμασκηνο

ἀπὸ τὸ βιβλίο «Η ΘΕΟΤΟΚΟΣ»
(Τέσσερις Θεομητορικὲς Ὁμιλίες
τοῦ Ἁγ. Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ)

Κείμενο-Εἰσαγωγή -Σχόλια: Ἱερομ. Ἀθανάσιος Γιέφτιτς
ἐκδ. «Εὐαγὲς Ἵδρυμα “Ὅσ. Ἰωάννης ὁ Ρῶσος”»
Ἀθῆναι 1970, σελ. 22-58

Μέρος Α´: Η ΘΕΟΤΟΚΟΣ ΣΤΗΝ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓ. ΙΩΑΝΝΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ-1 («Ἡ ἁγία Παρθένος ἦταν, ὅπως καὶ ὅλοι οἱ ἄνθρωποι, κληρονόμος τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος τοῦ Ἀδάμ»)

4. Ὁ ἀναμάρτητος Λόγος τοῦ Θεοῦ, ὁ Χριστός, κατὰ τὸν Δαμασκηνόν, προσέλαβε τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν, ὁλόκληρον τὸν ἄνθρωπον, διὰ νὰ τὸν σώσῃ, νὰ τὸν ἑνώσῃ μὲ τὸν Ἑαυτόν του καὶ τοιουτοτρόπως νὰ τὸν θεώσῃ: «Ὅλον γὰρ ὅλος ἀνέλαβέ με καὶ ὅλος ὅλῳ ἡνώθη, ἵνα ὅλῳ τὴν σωτηρίαν χαρίσηται· τὸ γὰρ ἀπρόσληπτον ἀθεράπευτον» (Ἔκδ. ΙΙΙ, 6). Ἡ «πρόσληψις» αὐτὴ τοῦ ἀνθρώπου εἰς τὴν Ὑπόστασιν τοῦ Θεοῦ Λόγου (ἡ ἀσύγχυτος – ἀδιαίρετος ἕνωσις καὶ ἐνυποστασίασις, Ἔκδ. ΙΙΙ, 2, 9, 22) ἐξασφαλίζει τὴν μόνιμον καὶ ἀδιάσπαστον «δευτέραν κοινωνίαν», περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖ ὁ Δαμασκηνὸς ἀκολουθῶν Γρηγόριον τὸν Θεολόγον48. Ἡ «δευτέρα κοινωνία» ἦλθε μετὰ τὴν διάσπασιν τῆς «πρώτης πρὸς Θεὸν κοινωνίας» (Α´, 8) τοῦ πρώτου Ἀδάμ, καὶ ἑπομένως ὁ Χριστὸς εὗρε τὸν ἄνθρωπον πεπτωκότα καὶ τὸν προσέλαβε ὅλον (διότι «τὸ ἀπρόσληπτον ἀθεράπευτον», Β΄, 4), χωρὶς ὅμως τῆς ἁμαρτίας. Ὁ Δαμασκηνὸς τονίζει ὅτι ὁ Κύριος προσέλαβε «ὅλον τὸν Ἀδάμ, τὸν πρὸ τῆς παραβάσεως, τὸν ἁμαρτίας ἐλεύθερον» (Β΄, 4), τὴν «πρώτην τοῦ Ἀδὰμ γένεσιν» (Ἔκδ. ΙΙΙ, 1), δηλαδὴ τὴν χωρὶς ἁμαρτίας φύσιν του49.
.               Ἐξ ἴσου ὅμως καὶ ὁ Δαμασκηνός, ἀκολουθῶν τοὺς Πατέρας καὶ κυρίως τὸν ἅγιον Μάξιμον50, ὁμιλεῖ διὰ τὰ «ἀδιάβλητα πάθη» τοῦ Κυρίου: «Ὁμολογοῦμεν ὅτι (ὁ Κύριος) πάντα τὰ φυσικὰ καὶ ἀδιάβλητα πάθη τοῦ ἀνθρώπου ἀνέλαβεν· ὅλον γὰρ τὸν ἄρθρωπον καὶ πάντα τὰ τοῦ ἀνθρώπου ἀνέλαβε, πλὴν τῆς ἁμαρτίας… Φυσικὰ δὲ καὶ ἀδιάβλητα πάθη εἰσὶ τὰ οὐκ ἐφ᾽ ἡμῖν, ὅσα ἐκ τῆς ἐπὶ τῇ παραβάσει κατακρίσεως εἰς τὸν ἀνθρώπινον εἰσῆλθε βίον, οἷον πεῖνα, δίψα, κόπος, πόνος, τὸ δάκρυον, ἡ φθορά… Πάντα τοίνυν ἀνέλαβεν, ἵνα πάντα ἁγιάσῃ» (Ἔκδ. ΙΙΙ, 20). Αὐτὴν τὴν φύσιν, τὴν μετὰ τῶν ἀδυναμιῶν καὶ ἀσθενειῶν καὶ τῆς φθορᾶς51, χωρὶς ὅμως τῆς ἁμαρτίας –διότι ἡ ἁμαρτία ὡς «ἐν τῇ ἡμετέρᾳ αὐτεξουσίῳ προαιρέσει ἑκουσίως συνισταμένη» (Ἔκδ. ΙΙΙ, 20) δὲν ἀνήκει εἰς τὴν φύσιν– προσέλαβεν ὁ Κύριος ἑκουσίως καὶ «οἰκονομίας λόγῳ» (Ἔκδ. ΙΙΙ, 12)52 ἀπὸ τὴν Παρθένον Μαρίαν, «ἣν τῇ φύσει δούλην ὑπάρχουσαν, φιλανθρωπίας ἀνεξιχνιάστοις πελάγεσιν οἰκονομικῶς μητέρα ἐποιήσατο, ἀληθείᾳ σαρκωθείς, οὐ φενακίσας τὴν ἀνθρώπησιν» (Β΄, 10). Ἑπομένως ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ «ἀναλαμβάνει ὅλον τὸν ἄνθρωπον καὶ τὸ τούτου κάλλιστον, ὑπὸ ἀρρωστίαν πεσόν, ἵνα ὅλῳ τὴν σωτηρίαν χαρίσηται» (Ἔκδ. ΙΙΙ, 18· Β΄, 4)53. Ἡ ἀρρωστία αὐτή, αἱ ἀσθένειαι καὶ ἀδυναμίαι, τὰ «φυσικὰ πάθη καὶ ἀδιάβλητα τῆς ἐμῆς κράσεως» (Β΄, 4)54 δὲν εἶναι ἁμαρτία, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ εἰσῆλθον εἰς τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν μετὰ τὴν ἁμαρτίαν ὡς ἀποτελέσματά της, ὡς ἐπισυμβάντα τῇ φύσει κατόπιν τῆς ἁμαρτίας τῆς προαιρέσεως τοῦ Ἀδάμ55, διὰ τοῦτο λέγεται καὶ διὰ τὸν Κύριον ὅτι ἔγινε «ἁμαρτία» καὶ «κατάρα» δι᾽ ἡμᾶς (Ἔκδ. ΙΙΙ, 25· IV, 18· Α´ Κορ. ε´ 21· Γαλ. γ´ 13). Ὁ Χριστὸς εἶναι ἀναμάρτητος ἀλλὰ καὶ Σωτὴρ τῶν ἀνθρώπων, καὶ ὡς Σωτήρ, «τὸ ἡμέτερον ἀναδεχόμενος καὶ οἰκειούμενος πρόσωπον» (αὐτ.), ἐδέχθη τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν καὶ τὰ ἀνθρώπινα πάθη καὶ τὴν ἁμαρτίαν καὶ τὴν κατάραν56 γενόμενος ἄνθρωπος καὶ «τὴν τοῦ θανάτου πεῖραν οὐκ ἀπηνῄνατο· θνήσκει γὰρ σαρκὶ καὶ θανάτῳ λύει τὸν θάνατον καὶ φθορὰ τὴν ἀφθαρσίαν χαρίζεται καὶ τὴν νέκρωσιν ποιεῖ πηγὴν ἀναστάσεως» (Β΄, 10), οἰκονομῶν τοιουτοτρόπως τὴν ἡμῶν σωτηρίαν (Ἔκδ. IV, 18): «ἵνα τὸ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον ἀνασώσηται» (Γ΄, 15· Ἔκδ. ΙΙΙ, 18). Ἡ ἐν τῇ Παναγίᾳ καὶ ἐξ αὐτῆς ἐνανθρώπησις τοῦ Θεοῦ Λόγου, κατὰ τὸν ἴδιον Πατέρα, «διὰ τοῦτο γέγονεν, ἵνα αὐτὴ ἡ ἁμαρτήσασα καὶ πεσοῦσα καὶ φθαρεῖσα φύσις νικήσῃ τὸν ἀπατήσαντα τύραννον καὶ οὕτω τῆς φθορᾶς ἐλευθερωθῇ» (Ἔκδ. ΙΙΙ, 12)57.
.               Ὁ ἀναμάρτητος Κύριος προσέλαβε λοιπόν, ὡς Σωτήρ, καὶ τὰ «ἀδιάβλητα πάθη» τῆς πεπτωκυίας ἀνθρωπίνης φύσεως, τὰ ὁποία δὲν εἶχεν ὁ Ἀδὰμ πρὸ τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος, καὶ τοῦτο εἶναι ἡ φιλάνθρωπος «συγκαταβατικὴ σάρκωσις» (Α´,2), «συγκαταβατικὴ ταπείνωσις» (Α´,3) καὶ «ὑψοποιὸς κένωσις» (Γ΄, 7) τοῦ Ἀμνοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ αἴροντος τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἡ Παναγία Θεοτόκος, ὡς «τὴν τοῦ κόσμου σωτηρίαν τὸν Χριστὸν κυήσασα» (Β΄, 9), ἔγινε τῆς σωτηρίας ἡμῶν ἐργαστήριον: «Ἀμνὰς ἡ τεκοῦσα τὸν Ἀμνὸν τοῦ Θεοῦ τὸν αἴροντα τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, τὸ τῆς σωτηρίας ἡμῶν ἐργαστήριον, ἀγγελικῶν ὑπερτέρων δυνάμεων, δούλη καὶ μήτηρ Θεοῦ» Σωτῆρος (Δ΄, 5).
.             Διὰ τοῦτο ἡμεῖς ο ρθόδοξοι δν παραδεχόμεθα τν ρωμαϊκν δοξασίαν περ τς «σπίλου συλλήψεως» τς Θεοτόκου, περ τς ξαιρέσεώς της δηλαδ π τν κληρονομικότητα το προπατορικο μαρτήματος, πράγμα πού, πως επομεν, πονομεύει τν πραγματικότητα κα τ σωτήριον τς σαρκώσεως το Κυρίου. Ἄλλωστε, ἂν ἡ Παναγία δὲν εὑρίσκετο ὑπὸ τὸ προπατορικὸν ἁμάρτημα, τίθεται τὸ ἐρώτημα πς τότε πέθανεν58, ἐφ᾽ ὅσον ὁ θάνατος ἔρχεται ὡς ἀποτέλεσμα τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος («εἴπερ διὰ τῆς ἁμαρτίας εἰς τὸν κόσμον εἰσῆλθεν ὁ θάνατος», Ἔκδ. ΙΙΙ, 27· Ρώμ. 5, 12), ὁ δὲ Κύριος «ἀναμάρτητος ὤν» («οὐχ ὑπέκειτο θανάτῳ») θνήσκει ἑκουσίως ὡς Σωτὴρ καὶ Λυτρωτής59, «τὸν ὑπὲρ ἡμῶν θάνατον ἀναδεχόμενος» (Ἔκδ. ΙΙΙ, 27). Ἡμεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι πιστεύομεν διὰ τὴν Θεοτόκον, ὅπως μᾶς παρέδωκαν οἱ Πατέρες καὶ ὁ ἅγιος Δαμασκηνός, ἡ δὲ ἐσφαλμένη «εὐσέβεια» τῶν Δυτικῶν περὶ τὸ πρόσωπον τῆς Παναγίας δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι τὸ μέτρον τῆς πίστεως καὶ τῆς ἀληθείας. ρωμαιοκαθολικ «Μαριολογία» πάσχει π τν ποχωρισμόν της κα τν νεξαρτητοποίησιν π τν Χριστολογίαν κα τν Σωτηριολογίαν.

5. Παρ᾽ ὅλον ὅμως ὅτι ἡ Παναγία Θεοτόκος εὑρίσκετο, ὡς ἐκ τῆς συλλήψεώς της, ὑπὸ τὸ προπατορικὸν ἁμάρτημα ὡς κληρονόμος τῆς ἀδαμιαίας φύσεως, δια προσωπικς, κατ τν γιον Δαμασκηνόν, δν εχε καμμίαν προσωπικν μαρτίαν. Τὴν προσωπικήν της ἁγιότητα ἐξαίρει καὶ τονίζει καὶ δοξάζει ὅλως ἰδιαιτέρως ὁ ἱερὸς Πατήρ, καθὼς ἄλλωστε καὶ ὅλοι οἱ Πατέρες καὶ ὁλόκληρος ἡ Ἐκκλησία μας. Ἡ Παρθένος Μαρία εἶναι ὄντως ἁγία καὶ Παναγία, «ἀγγελικῶν ὑπερτέρα δυνάμεων» (Δ΄, 5), «ὑπεραναβᾶσα τὰ Χερουβὶμ καὶ τὰ Σεραφὶμ ὑπεραρθεῖσα» (Α´, 9), «ἡ ὄντως ἁγνὴ μετὰ Θεὸν ὑπὲρ ἅπαντας» (Γ΄,16).
.           Ὅπως καὶ τῶν μεγάλων προφητῶν τοῦ Θεοῦ, τοῦ Ἱερεμίου καὶ τοῦ τιμίου Προδρόμου, τῶν «ἐν κοιλίᾳ μητρὸς» ἡγιασμένων καὶ πεπληρωμένων Πνεύματος Ἁγίου (Ἱερεμ. Α´ 5· Λουκ. α´15), καὶ τῆς Παναγίας ἡ ἁγιότης ἀρχίζει «ἐν κοιλίᾳ μητρός». Εἶναι ὅμως αὕτη ἀσφαλῶς ἀσυγκρίτως μεγαλυτέρα τῆς ἁγιότητος τῶν Προφητῶν, ἀποκορυφοῦται δὲ κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἀσπόρου συλλήψεως τοῦ Θεοῦ Λόγου καὶ φθαρτοποιεται ες τν Κοίμησιν κα Μετάστασίν της. Καὶ ἐὰν ἡ χάρις καὶ αἱ δωρεαὶ τοῦ Θεοῦ ἦσαν μεγάλαι εἰς τοὺς Προφήτας, οἱ ὁποῖοι προεφήτευσαν ἁπλῶς τὴν ἐνσάρκωσιν, πόσον μεγαλύτεραι ἦσαν εἰς ἐκείνην, ἡ ὁποία ἔγινε Μητέρα τοῦ σαρκωθέντος Θεοῦ; Ἐὰν δὲ πάλιν «κατὰ τὸ μέτρον τῆς πρὸς Θεὸν ἀγάπης αἱ ἀντιδόσεις»60, πόσον μεγάλην ἀρετὴν καὶ ἁγιότητα εἶχεν ἡ Παναγία, διὰ νὰ λάβῃ τόσον μεγάλην χάριν; Τὸ ὅτι ἦτο «ἀξία τοῦ Κτίσαντος» (Α´, 2) μαρτυρεῖται ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἀνάμεσα σὲ ὅλα τὰ κτίσματα ὅλων τῶν αἰώνων μόνη αὐτὴ εἶχε τόσον μεγάλην ἁγιότητα, ὥστε νὰ ἐκλεγῇ ἀπὸ τὸν Θεὸν διὰ νὰ γίνῃ Μήτηρ τοῦ Ὑπεραγίου Θεοῦ καὶ νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς «τὸ μόνον καινὸν ὑπὸ τὸν ἥλιον» μυστήριον (Α´, 2), τὴν σάρκωσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου. Ἡ ἁγιότης αὐτὴ στηρίζεται εἰς ὁλόκληρον τὴν τοῦ Θεοῦ οἰκονομίαν τῆς σωτηρίας, περὶ τῆς ὁποίας ὡμιλήσαμεν ἤδη προηγουμένως καὶ ἡ ὁποία προετοιμάζετο διὰ τῶν διαδοχικῶν «ἐκλογῶν» (Νῶε, Ἀβραάμ, Ἰσαάκ, Δαβὶδ)61 καθ᾽ ὅλην τὴν ἱστορίαν τῆς Π. Διαθήκης.
.               Εἴδομεν ὅτι ἡ Παρθένος Μαρία εἶναι «θυγάτηρ Ἀδὰμ» ὡς πρὸς τὴν φύσιν της. Ἀλλὰ ὡς πρὸς τὴν προαίρεσίν της καὶ τὴν προσωπικήν ἀρετήν της ὁ ἅγιος Δαμασκηνὸς ἀντιπαραβάλλει αὐτὴν πρὸς τοὺς προπάτορας καὶ δεικνύει τὴν ἀπόλυτον ὑπεροχὴν τῆς ἁγιότητός της (Α´,8· Γ΄, 2-3). Ἡ κληρονομία τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος ἦτο ἀνενέργητος μέσα εἰς Αὐτήν, διότι ἡ θέλησίς της καὶ ὅλαι αἱ δυνάμεις τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματός της ἦσαν «τῷ Δεσπότῃ Θεῷ προσαναθέμεναι»62. Ἡ Παναγία διὰ τὴν ἁγιότητά της ἦτο «ἐκ γενεῶν ἀρχαίων ἐκλελεγμένη» (Β΄, 3· Δ΄,5) καὶ ἐγεννήθη «ἐξ εὐγενεστάτης καὶ βασιλικωτάτης ρίζης δαβιτικῆς» (Α´, 6), τῆς «ρίζης τοῦ Ἰεσσαὶ» (Α´, 3), ἐκ τῆς ὁποίας κατάγονται οἱ ἅγιοι καὶ δίκαιοι γονεῖς της. Εἰς αὐτοὺς συνέτεινε καὶ συνεκεντρώθη ἡ ἁγιότης ὅλων τῶν ἁγίων προγόνων τῆς Παναγίας, τῶν «θεοπατόρων», διὰ τῆς «ἐκλογῆς» καὶ διὰ τῶν διαδοχικῶν καθαρισμῶν καὶ ἁγνισμῶν τοῦ «σπέρματος»63, τῶν ὁποίων προετοίμαζε ὁ Θεὸς τὴν Παναγίαν, ἡ ὁποία ὑπερεπολλαπλασίασε καὶ ἀπεκορύφωσε καὶ ἀνεκεφαλαίωσε μέσα της τὴν ἁγιότητα τῆς Π. Διαθήκης. Οἱ δίκαιοι καὶ θεάρεστοι γονεῖς της (Α´, 5) τὴν γεννοῦν ἐν σωφροσύνῃ καὶ ἐγκρατείᾳ, οὕτως ὥστε ὁ ἅγιος Δαμασκηνὸς νὰ ὀνομάζῃ τὸ «σπέρμα» τοῦ Ἰωακεὶμ «σπέρμα πανάμωμον» (Α´, 2).
.             Ὁ ἱερὸς Πατὴρ περιγράφει τὴν μεγάλην ἁγιότητα καὶ τὴν χάριν τὴν ὁποίαν ὁ Θεὸς ἔδωσεν εἰς τὸν Ἰωακεὶμ καὶ τὴν Ἄνναν (Β΄, 6)· πῶς «διὰ λιτῆς (προσευχς) καὶ ἐπαγγελίας πρὸς Θεοῦ τὴν Θεοτόκον κομίζονται» (Ἔκδ. IV, 14)· πῶς αὐτὴ ἤδη ἀπὸ μικρὰν ἡλικίαν «τῷ ἱερῷ ναῷ τοῦ Θεοῦ προσάγεται καὶ ἀνατίθεται» (Β΄, 7· Ἔκδ. IV, 14). Ἐν συνεχείᾳ ὁμιλεῖ περὶ τοῦ «οἵαν τὴν ἐν τῷδε τῷ βίῳ διατριβὴν πεποίηται» (Β΄, 50 ἡ Παρθένος καὶ οἵαν τὴν χάριν ἀπὸ τὸν Θεὸν ἔλαβεν. Ἡ «διατριβὴ» αὐτή, ὁ ἐνάρετος καὶ ἔνθεος βίος τῆς Παρθένου καὶ ἡ μεγάλη χάρις τοῦ Θεοῦ ἦσαν τόσον μεγάλοι, ὥστε ὁ Δαμασκηνὸς νὰ λέγη δι᾽ Αὐτὴν ὅτι ἦτο «οἵα οὐ πρότερον γέγονεν, οὐδ᾽ αὖ γενήσεται πάλιν» (Β΄, 6)· «αὕτη ἡ τῷ παρόντι χαρισθεῖσα βίῳ δῶρον ἁπάντων τῶν τοῦ Θεοῦ δωρημάτων ὑψηλότερον ἅμα καὶ προσφιλέστατον» (Β΄, 5). Ἀλλ᾽ ἂς τὸ ἴδωμεν αὐτὸ πιὸ συγκεκριμένα.
.               Κατὰ τὴν στιγμὴν τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ἡ Παρθένος Μαρία, ἡ θυγάτηρ τῆς Εὔας, ὄχι βεβαίως εἰς τὸν Παράδεισον ὅπως ἐκείνη, ἀλλ᾽ εἰς ἕνα κόσμον ὁ ὁποῖος «ἐν τῷ πονηρῷ κεῖται» («κρίνον ἀναμέσον τῶν ἀκανθῶν φυέν…, ρόδον ἐξ ἀκανθῶν τῶν Ἰουδαίων», Α΄, 6), ἀξιοῦται νὰ ἀκούσῃ δικαίως τὸ «Χαῖρε, Κεχαριτωμένη» καὶ τὸ «Μὴ φοβοῦ, Μαριάμ· εὗρες γὰρ χάριν παρὰ τῷ Θεῷ» (Β΄, 8· Λουκ. α´ 28). Ἑρμηνεύων τοὺς λόγους αὐτοὺς τοῦ Ἀρχαγγέλου πρὸς τὴν Παναγίαν ὁ θεῖος Δαμασκηνὸς λέγει: «Ὄντως εὗρες χάριν ἡ ἀξία τῆς χάριτος· εὗρες χάριν ἡ τοὺς πόνους τῆς χάριτος γεωργήσασα καὶ πολύχουν δρεψαμένη τὸν ἄσταχυν τῆς χάριτος· εὗρες χάριτος ἄβυσσον, ἡ σώαν τὴν ὀλκάδα τῆς διπλῆς παρθενίας τηρήσασα· καὶ τὴν ψυχὴν γὰρ παρθένον ἐτήρησεν, οὐ τοῦ σώματος ἔλαττον· ὅθεν καὶ ἡ τοῦ σώματος παρθενία τετήρητο» (Β΄, 8). Αὐτοὶ οἱ τόσον χαρακτηριστικοὶ λόγοι τοῦ Δαμασκηνοῦ ποδίδουν κριβς κα ληθς τν σχέσιν τς θείας Χάριτος κα τς λευθερίας το νθρώπου, συγκεκριμένως δὲ ἐδῶ τῆς Παναγίας.
.             Ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ εἶναι ἀσφαλῶς δωρεά, δίδεται ὅμως εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δεικνύουν προαιρετικὴν σπουδὴν καὶ ἐπιτηδειότητα καὶ καθαρότητα. Ὁ ἄνθρωπος, λέγει ὁ Δαμασκηνός, «λογικὸς καὶ αὐτεξούσιος γενόμενος, ἐξουσίαν εἴληφεν ἀδιαλείπτως διὰ τῆς οἰκείας προαιρέσεως ἑνοῦσθαι τῷ Θεῷ («εἰ καὶ μὴ πάντες ἐνεργοῦμεν τὰ τῆς φύσεως» – Ἔκδ. IV, 13· III, 14). Ὁ Θεός, λέγει ἐπίσης, «πᾶσι μεταδίδωσι τῆς ἑαυτοῦ ἐνεργείας κατὰ τὴν ἑκάστου ἐπιτηδειότητα καὶ δεκτικὴν δύναμιν, φημὶ δὲ τήν τε φυσικὴν καὶ προαιρετικὴν καθαρότητα» (Ἔκδ. Ι, 13) καὶ «παντὶ τῷ προαιρουμένῳ τὸ ἀγαθὸν ὁ Θεὸς συνεργεῖ εἰς τὸ ἀγαθὸν»64. Τὰ λόγια αὐτὰ τοῦ Ἁγίου φανερώνουν τὸ ἀναγκαῖον τῆς συνεργασίας μεταξὺ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου («τὸν θεανθρώπινον συνεργισμόν»), πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, ὅπως εἴδομεν προηγουμένως, ἰσχύει δι᾽ ὅλην τὴν ἱστορίαν τῆς οἰκονομίας καὶ ἑπομένως καὶ διὰ τὴν Παναγίαν. Εἰς τὴν «συνεργασίαν» αὐτὴν ὁ Θεὸς δίδει τὴν χάριν Του, τὸν Ἑαυτόν Του, καὶ ὁ ἄνθρωπος τὴν προαίρεσίν του, ὁλόκληρον τὸν ἑαυτόν του (πρβλ. Κολ. β´ 9-10· Α´ Κορ. ιε´ 10). Ἐφ᾽ ὅσον λοιπὸν ἡ χάρις δίδεται ἀναλόγως πρὸς τὸν ζῆλον καὶ τὴν πρὸς τὸν Θεὸν ἀγάπην τοῦ ἀνθρώπου65, ποία τότε ἦτο ὄντως «ἡ σπουδὴ καὶ ἀναστροφὴ» τῆς θείας Παρθένου Μαρίας μέσα εἰς τὸν ἱερὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ (Β΄, 7), ὥστε νὰ ἀξιωθῆ τόσον μεγάλης χάριτος; Ἦτο «κρείττων καὶ καθαρωτέρα ἄλλων» (Β΄, 7· Γ΄, 16), λέγει ὁ Δαμασκηνός, καὶ συμπεριλαμβάνει εἰς τοὺς «ἄλλους» καὶ τοὺς Ἀγγέλους (Β΄, 8). Διότι μέσα εἰς τὸ ἀνθρώπινον σῶμα ἔδειξεν ἡ Παναγία μὲ τὴν «διπλῆν παρθενίαν» της66 –τὴν ὁποίαν διπλὴν παρθενίαν οἱ Ἄγγελοι λόγῳ τῆς φύσεώς των δὲν ἔχουν– ἁγιότητα ὑπεράνω τῶν Χερουβὶμ καὶ τῶν Σεραφὶμ (Α´, 9). Διὰ τοῦτο καὶ ἡ ἁγιότης της εἶναι ἀδιασπάστως συνδεδεμένη μὲ αὐτὴν τὴν πανάμωμον παρθενίαν της, τὴν ἀειπαρθενίαν της (Α´, 5-6).

 

ΣYNEXIZETAI: Η ΘΕΟΤΟΚΟΣ ΣΤΗΝ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓ. ΙΩΑΝΝΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ-3 («Διὰ τῆς ταπεινώσεως τῆς Παναγίας καὶ τῆς ὑπακοῆς της εἰς τὸν Θεὸν ἐλύθη ἅπαξ διὰ παντὸς τὸ πρόβλημα καὶ ἡ τραγωδία τῆς ἀνθρωπίνης ἐλευθερίας»)

 

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

  1. Πρβλ. Λόγος 45, 9 (PG 36, 633-6). Πρβλ. καὶ ἁγίου Μαξίμου, πρὸς Θαλάσσιον, 54 (PG 90, 520). Ἡ «δευτέρα κοινωνία» αὕτη εἶναι ἡ καθ᾽ ὑπόστασιν ἕνωσις τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεὸν ἐν τῷ Χριστῷ, ἡ ὁποία παραμένουσα αἰώνιος ἀποτελεῖ τὴν πραγματοποίησιν τῆς προαιωνίου Μεγάλης Βουλῆς τοῦ Θεοῦ (Α´, 8-9. Ἔκδ. IV, 4). Πρβλ. Εἰς τὴν Μεταμόρφωσιν, 4 (96, 552).
  2. Τοῦτο κατὰ τὸν Δαμασκηνὸν ἔγινε διότι «ἔδει τὸν λυτροῦσθαι μέλλοντα ἀναμάρτητον εἶναι καὶ μὴ τῷ θανάτῶ διὰ τῆς ἁμαρτίας ὑπεύθυνον, ἔτι δὲ νεκρωθῆναι καὶ ἀνακαινισθῆναι τὴν φύσιν» (Ἔκδ. ΙΙΙ, 1).
  3. Βλ. Πρὸς Θαλάσσιον 21 καὶ 42 (PG 90, 312-316 καὶ 405-8).
  4. Ὁ Δαμασκηνὸς διακρίνει μεταξὺ «φθορᾶς» καὶ «διαφθορᾶς». «Φθορὰ» σημαίνει τὰ «ἀνθρώπινα ταῦτα πάθη· πεῖναν, δίψαν, κόπον, τὴν τῶν ἥλων διάτρησιν, θάνατον, ἤτοι χωρισμὸν ψυχῆς ἐκ τοῦ σώματος, καὶ τὰ τοιαῦτα. Κατὰ τοῦτο τὸ σημαινόμενον φθαρτὸν τοῦ Κυρίου σῶμα φαμέν· πάντα γὰρ ταῦτα ἑκουσίως ἀνέλαβε». «Διαφθορὰ» δὲ σημαίνει «τὴν τελείαν τοῦ σώματος εἰς τὰ ἐξ ὧν συνετέθη στοιχεῖα διάλυσιν καὶ ἀφανισμόν. Ταύτης πεῖραν τὸ τοῦ Κυρίου σῶμα οὐκ ἔσχεν» (Ἔκδ. ΙΙΙ, 28). Ἐν συνεχείᾳ ὁ Δαμασκηνὸς ἐξηγεῖ: «Ἄφθαρτον μὲν οὖν τὸ τοῦ Κυρίου σῶμα λέγειν, κατὰ τὸν παράφρονα Ἰουλιανὸν καὶ Γαϊανὸν (τοὺς αἱρετικοὺς «ἀφθαρτοδοκήτας»), κατὰ τὸ πρῶτον τῆς φθορᾶς σημαινόμενον, πρὸ τῆς ἀναστάσεως, ἀσεβές· εἰ γὰρ ἄφθαρτον οὐχ ὁμοούσιον ἡμῖν, ἀλλὰ καὶ δοκήσει καὶ οὐκ ἀληθείᾳ γέγονεν ἃ γεγονέναι φησὶ τὸ Εὐαγγέλιον· τὴν πεῖναν, τὴν δίψαν, τοὺς ἥλους, τὴν τῆς πλευρᾶς νῦξιν, τὸν θάνατον. Εἰ δὲ δοκήσει γέγονε, φενακισμὸς καὶ σκηνὴ τὸ τῆς οἰκονομίας μυστήριον, καὶ δοκήσει καὶ οὐκ ἀληθείᾳ γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ δοκήσει καὶ οὐκ ἀληθείᾳ σεσώσμεθα… Μετὰ μέντοι τὴν ἐκ νεκρῶν τοῦ Σωτῆρος ἀνάστασιν καὶ κατὰ τὸ πρῶτον σημαινόμενον ἄφθαρτον τὸ τοῦ Κυρίου σῶμα φαμὲν» (αὐτόθι). Ὁ Λεόντιος ὁ Βυζάντιος, γράφων κατὰ τῶν ἀφθαρτοδοκητῶν, οἱ ὁποῖοι ἔλεγον ὅτι κατὰ τὴν σύλληψιν τοῦ Χριστοῦ τὸ σῶμα τῆς Παναγίας Θεοτόκου εἶχε «μεταστοιχειωθῆ» καὶ ἡ ἴδια ἔγινεν «ἄφθαρτος» ἐκ τῆς ἐπιφοιτήσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, λέγει: «Πλέον ἢ προσῆκε τὴν Παρθένον ἀποσεμνύνοντες, καὶ τὴν ἐντεῦθεν ἀναφυομένην ἀτοπίαν οὐ προορώμενοι… Ἡ τοῦ Πνεύματος ἐνδημία οὐχὶ τὴν ἐπιτηδειότητα τοῦ γεννᾶν τὴν Παρθένον ἀφείλετο ἢ κεκώλυκεν. Τουναντίον μὲν οὖν ἐπὶ τὴν ἀσπόρως οἰκονομηθεῖσαν σύλληψιν ὑπερφυῶς αὐτὴν προσηγάγετο. Κἀκεῖνο δέ μοι σκοπεῖν ἔπεισιν, ὡς εἰ κατ᾽ ἐκείνους ἡ Παρθένος ἄφθαρτος τῇ ἐπιφοιτήσει τοῦ Πνεύματος γέγονεν, ἐκείνη πάντως ἂν καὶ ῥίζα τῆς τοῦ γένους ἡμῶν ἀφθαρσίας ἐτύγχανεν, ἀλλ᾽ οὐχ ὁ ἐξ αὐτῆς προελθὼν θεῖος βλαστὸς» (PG 86, 1325Δ-28Α). –Ὅλα αὐτὰ ἔπρεπε νὰ τὰ ἔχῃ ὑπ᾽ ὄψιν της ἡ Ρωμαϊκὴ Ἐκκλησία καὶ νὰ μὴ ἀνακηρύττῃ τοιαύτας καινοτομίας εἰς «δόγματα», τὰ ὁποῖα τὴν ἀπομακρύνουν ὁλονὲν καὶ περισσότερον ἀπὸ τὴν θείαν Παράδοσιν τῆς Ἀληθείας τῆς Ἐκκλησίας τοῦ μόνου Σωτῆρος Χριστοῦ.
  5.  Αἱ ἐκφράσεις τοῦ Δαμασκηνοῦ «οἰκονομίας λόγῳ», «οἰκονομία», «οἰκονομικῶς» δὲν ἀποκρύπτουν καμμίαν ἀπολύτως ἀπόχρωσιν «δοκητισμοῦ». Τουναντίον αἱ ἐκφράσεις αὐταὶ σημαίνουν τὴν «οὐσιωδῶς» (Α´, 6) τὴν «ἀληθῆ» (Β΄, 10) σάρκωσιν καὶ γέννησιν τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ, ἀλλ᾽ ἀναφέρονται εἰς τὴν «Οἰκονομίαν» καὶ ὄχι εἰς τὴν «Θεολογίαν», δηλαδὴ σημαίνουν τὴν «δευτέραν γέννησιν» τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, τὴν γέννησίν Του κατὰ σάρκα: «δευτέραν δὲ καθομολογοῦμεν γέννησιν καθ᾽ ἑκούσιον σάρκωσιν» (Γ΄,15). Διὰ τοῦτο ἡ ἐκ μέρους τοῦ Δαμασκηνοῦ ταυτοχρόνως παράθεσις ἐκφράσεων, ὅπως: «Τὴν τοῦ οἰκείου Δεσπότου φύσει καὶ ἀληθεῖ οἰκονομίᾳ χρηματίσασαν μητέρα» (Β΄, 11), «οἰκονομικῶς μητέρα ἐποιήσατο ὁ ἀληθείᾳ σαρκωθείς, οὐ φενακίσας τὴν ἀνθρώπησιν» (Β΄, 10), «κατὰ φύσιν οἰκονομικῶς» (Ἔκδ. IV, 18) κλπ., ἀποκλείει κάθε «δοκητισμόν». Βλ. καὶ σημ. 18 τῆς Α΄ Ὁμιλίας.
Advertisements

, , , , ,

Σχολιάστε

Η ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΤΗΣ Τ. ΕΣΘΗΤΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ «Νά μᾶς βάλη ἡ Παναγία μας κάτω ἀπό τήν ἁγία της Ἐσθήτα, τό ἁγιασμένο ἐπανωφόριό της, καί νά μᾶς προστατεύη ἀπό κάθε κακό».

Ἡ Κατάθεση τῆς τιμίας Ἐσθῆτος τῆς Θεοτόκου

τοῦ Μητροπ. Ναυπάκτου Ἱεροθέου

.           Σήμερα ἡ Ἐκκλησία μας, ἀγαπητοί ἀδελφοί, τελεῖ τήν ἀνάμνηση τῆς καταθέσεως τῆς τιμίας Ἐσθῆτος τῆς Ὑπεραγίας ἡμῶν Θεοτόκου καί ἀειπαρθένου Μαρίας στίς Βλαχέρνες. Πρόκειται γιά μία ἑορτή ἑνός γεγονότος πού ἀναφέρεται στήν Παναγία μας καί ἀφορᾶ ἕνα ἔνδυμά της πού εἶναι τό «ἐπανωφόριόν» της.
.           Σύμφωνα μέ τόν Συναξαριστή τῆς ἡμέρας, δύο Πατρίκιοι, ὁ Γάλβιος καί ὁ Κάνδιδος, ἐπί τῆς ἐποχῆς τοῦ Βασιλέως Λέοντος τοῦ Μεγάλου, στήν πορεία τους πρός τά Ἱεροσόλυμα γιά νά προσκυνήσουν τούς Ἁγίους Τόπους, ὅταν ἔφθασαν στήν Γαλατία, βρῆκαν μία εὐσεβεστάτη Ἑβραία, πού εἶχε μέσα στήν οἰκία της τήν ἁγία Ἐσθήτα, τό ἐπανωφόριον τῆς Παναγίας. Ἡ γυναίκα αὐτή προσευχόταν μέρα καί νύκτα μιμούμενη τήν προφήτιδα Ἄννα πού βρισκόταν στόν Ναό καί ἀξιώθηκε νά δῆ τόν Χριστό, ὅταν Τόν πῆγε ἐκεῖ ἡ Παναγία τεσσαράκοντα ἡμερῶν.
.           Οἱ δύο Πατρίκιοι, μετά ἀπό ἕνα τέχνασμα, κατόρθωσαν νά λάβουν τόν πολύτιμον αὐτό θησαυρό καί νά τόν φέρουν στήν Κωνσταντινούπολη, τόν ἐτοποθέτησαν στό κτῆμα τους, πού ὀνομαζόταν Βλαχέρναι, καί ἐκεῖ ἔκτισαν Ναό τῶν Ἀποστόλων Πέτρου καί Μάρκου. Ἀργότερα ὁ Βασιλεύς Λέων ὁ Μέγας, ὅταν πληροφορήθηκε αὐτό τό γεγονός, ἔκτισε Ναό τῆς Κυρίας Θεοτόκου, στόν ὁποῖο τοποθέτησε τήν θήκη, ὅπου ἦταν ἀποθησαυρισμένη ἡ τιμία Ἐσθήτα, τήν ὁποία προσκυνοῦσαν οἱ Χριστιανοί καί ἔβλεπαν διάφορα θαύματα. Ὁ ἱερός ὑμνογράφος ὀνομάζει τήν ἁγίαν Ἐσθήτα «ἱεράν περιβολήν, φυλακτήριον ἄσυλον (τῆς Κωνσταντινουπόλεως), δῶρον τίμιον, ἀναφαίρετον πλοῦτον ἰαμάτων, ποταμόν πεπληρωμένον τῶν χαρισμάτων τοῦ πνεύματος».
.           Μέ τήν εὐκαιρία τοῦ γεγονότος τῆς καταθέσεως τῆς τιμίας Ἐσθῆτος τῆς Παναγίας, ἡ Ἐκκλησία μας ὑπενθυμίζει τό μεγάλο πρόσωπο τῆς Παναγίας, πού ἔγινε ἡ χαρά τῆς οἰκουμένης, γιατί ἦταν ἐκεῖνο τό πρόσωπο διά τοῦ ὁποίου εἰσῆλθε στόν κόσμο ὁ Χριστός πού ἐλευθέρωσε τό ἀνθρώπινο γένος ἀπό τήν ἁμαρτία, τόν διάβολο καί τόν θάνατο. Ὅλα τά τροπάρια τῆς Ἐκκλησίας, ξεκινώντας ἀπό τήν τιμία Ἐσθήτα, ὑμνοῦν τό πρόσωπο τῆς Παναγίας.
.           Τό ἀπολυτίκιο τῆς ἑορτῆς ἀναφέρεται στήν Παναγία καί μεταξύ τῶν ἄλλων γράφει: «Ἐπί σοὶ γάρ καί φύσις καινοτομεῖται καί χρόνος», δηλαδή στήν Παναγία γίνεται κανούργια καί ἡ φύση καί ὁ χρόνος. Αὐτό σημαίνει ὅτι ἡ φύση καί ὁ χρόνος, πού πολλές φορές βασανίζουν τόν ἄνθρωπο, ἀποκτοῦν ἄλλο νόημα, ὑπερβαίνονται ἐν Χάριτι Θεοῦ. Στήν Παναγία, μέ τό Ἅγιο Πνεῦμα, διατηρήθηκε ἡ παρθενία της, ἔγινε μητέρα χωρίς νά χάση τήν παρθενία της, καί παραμένει ζωντανή στούς αἰώνας, ἀφοῦ κατά τήν παράδοση καί αὐτό τό σῶμα της μετέστη πρός τόν οὐρανό.
.           Ἀλλά στήν σημερινή ἑορτή βλέπουμε ὅτι ἡ Χάρη τοῦ Θεοῦ πού ἁγίασε τό σῶμα τῆς Παναγίας πέρασε καί στά ροῦχα πού φοροῦσε. Πράγματι, κατά τήν ὀρθόδοξη διδασκαλία, ἡ θεία Χάρη διά τῆς ψυχῆς διαπορθμεύεται στό σῶμα καί ἀπό ἐκεῖ προχέεται καί στά ροῦχα καί γενικά στήν ἄλογη φύση. Μέ αὐτόν τόν τρόπο δέν εἴμαστε εἰδωλολάτρες καί κτισματολάτρες, ἀλλά τιμᾶμε τήν ὕλη πού ἔχει τήν ἁγιοποιό ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ. Ἔτσι οἱ πιστοί, κατά τόν ἱερόν ὑμνογράφο, κατασπάζονται μέ πίστη τήν ἁγία Ἐσθήτα τῆς Παναγίας καί λαμβάνουν τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ πού ἐνοικεῖ σέ αὐτήν.
.           Μέ τήν εὐκαιρία τῆς σημερινῆς ἑορτῆς θά πρέπη νά προσευχηθοῦμε νά μᾶς βάλη ἡ Παναγία μας κάτω ἀπό τήν ἁγία της Ἐσθήτα, τό ἁγιασμένο ἐπανωφόριό της, καί νά μᾶς προστατεύη ἀπό κάθε κακό.

ΠΗΓΗ: theomitoros.blogspot.gr

 

, , , , ,

Σχολιάστε

ΖΟΥΜΕ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΧΑΡΗ (Χαρ. Μπούσιας)

Ζοῦμε μέσα στὴ χάρη.

Γράφει γιὰ τὴν «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»
ὁ Δρ Χαραλάμπης Μ. Μπούσιας,
Μέγας Ὑμνογράφος τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων Ἐκκλησίας

.             Μόλις συμπληρώθηκαν πενήντα ἡμέρες ἀπὸ τὴν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ μας καὶ ἐνῶ οἱ μαθητές του ἦταν μαζεμένοι στὸ φιλόξενο σπίτι τῆς Μαρίας, τῆς μητέρας τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Μάρκου καὶ ἀδελφῆς τοῦ Ἀποστόλου Βαρνάβα, στὸ γνώριμο σπίτι μὲ τὸ Ὑπερῶο, ὅπου ἔγινε ὁ «Μυστικὸς Δεῖπνος», δηλαδὴ ἡ παράδοση σὲ ἐμᾶς τῶν φρικτῶν Μυστηρίων, στὶς ἐννιὰ τὸ πρωΐ, ­ἀκούσθηκε ἕνας θόρυβος σὰν βοὴ σφοδροῦ ἀνέμου, ποὺ γέμισε ὅλον τὸν περιβάλλοντα χῶρο. Ὅλοι τότε οἰ μαθητὲς εἶδαν νὰ τοὺς διαμοιράζονται γλῶσσες παρόμοι­ες μὲ γλῶσσες φωτιᾶς καὶ χωρὶς νὰ τὸ καταλάβουν οἱ ἴδιοι, οἱ ἀγράμματοι ἁλιεῖς τῆς Γαλιλαίας, ἄρχισαν νὰ ὁμιλοῦν ξένες γλῶσσες. «Πάντες ἤρξαντο φθέγγεσθαι, ξένοις ῥήμασι, ξένοις δόγμασι, ξένοις διδάγμασι, τῆς Ἁγίας Τριάδος», θὰ μᾶς πεῖ τὸ γνωστὸ τροπάριο τῆς Ἑορτῆς. Κατέβηκε μὲ μορφὴ πυρίνων γλωσσῶν τὸ Πανάγιο Πνεῦμα στοὺς μαθητὲς καὶ ὅλοι ἔγιναν πνευματοφόροι, μὲ μιὰ δύναμη γνώσεων ἀσύλληπτη στὸ ἀνθρώπινο μυαλό. Μὲ αὐτὴ τὴ δύναμη ἱ­­δρ­ύ­θηκε ἔκτοτε ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ μας στὴ γῆ, αὐτὴ ποὺ εἶναι καὶ παραμένει διηνεκῶς ἡ ταμιοῦχος τῆς Χάριτος.
.             Οἱ Χριστιανοὶ ἀπὸ τότε ἐὰν ζοῦμε μέσα στὴν Ἐκκλησία, ζοῦμε μέσα στὴ χάρη. Ἔπαψε ἡ περίοδος τοῦ νόμου καὶ ἀπολαμβάνουμε τὴν περίοδο τῆς χάριτος, δηλαδὴ τῆς ἀγάπης ποὺ μᾶς δίδαξε ὁ Θεάνθρωπος Ἰησοῦς μας, ὁ ὁποῖος γιὰ ἐμᾶς σταυρώθηκε καὶ χύνοντας τὸ πανάχραντο αἷμα Του πάνω στὸ Σταυρὸ ἄνοιξε τοὺς καταρράκτες τοῦ οὐρανοῦ, γιὰ νὰ μᾶς ποτίσει μὲ «τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν» (Ἰω. δ´ 10). Καὶ καθὼς μᾶς ὑποσχέθηκε ὅτι «ἄλλον Παράκλητον» (Ἰωάν. ιδ´ 16) θὰ μᾶς στείλει ἀπὸ τὸν οὐρανό, ἔστειλε νὰ μᾶς ἀγκαλιάσει ἡ Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἡ ἀναγεννητική, ἡ ἁγιαστική, ἡ φωτιστική, ἡ εἰρηνοποιὸς καὶ παρακλητική.
.             Πάντοτε ἡ χάρη τοῦ Παναγίου Πνεύματος ἐνεργοῦσε, καὶ πρὸ ­Χριστοῦ, μαζὶ μὲ τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱό, ἡ ­ἀ­­­δια­ί­­­­ρετη Ἁγία Τριάς, καὶ ­εὐεργετοῦσε τοὺς ἀνθρώπους. Ἀλλὰ τώρα, μετὰ τὴν Πεντηκοστή, ­ἐκχύνεται πλουσιοπάροχα, δαψιλέστατα «ἐπὶ πᾶσαν σάρκα» (Πράξ. β´ 17, Ἰωὴλ γ´ 1) μέσα στὴν Ἐκκλησία καὶ χαρίζει ὄχι ἁπλῶς κάποιες παροδικὲς ἐλλάμψεις ἢ ἐνισχύσεις, ἀλλὰ προκαλεῖ μόνιμα καὶ ριζικὰ τὴν καλὴν ἀλλοίωση σὲ ὅλους ἐμᾶς τοὺς δύσμορφους ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ μᾶς μεταμορφώνει , ὥστε νὰ ἀποτελοῦμε τὴν «καινὴ κτίσιν» (Β΄ Κορ. ε΄ 17), τὴ νέα ­δημιουργία, ἀφοῦ γινόμαστε υἱοὶ Θεοῦ κατὰ χάριν. «Τὰ ἀρχαῖα παρῆλθεν, ἰδοὺ καινὰ γέγονε τὰ πάντα» (Β´ Κορ. ε´ 17) συνεχίζει πάλι ὁ Ἀπόστολος Παῦλος. Πέρασαν τὰ παλαιά, ἡ παλαιὰ κατάσταση τοῦ ἀνθρώπου, ὅπου αὐτὸς ἦταν ὑποχείριος τῶν παθῶν του καὶ παίγνιο τῶν δαιμόνων ξεπεράσθηκε. Ἰσχύει νέα πραγματικότητα, ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἡ βασιλεία τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς δικαιοσύνης, ἡ βασιλεία τῶν παιδιῶν τοῦ Θεοῦ ποὺ ζοῦν μέσα στὸ φῶς τῆς μεγαλωσύνης Του. Αὐτὴ τὴ χάρη ζοῦμε ὅλα τὰ παιδιὰ τοῦ Θεοῦ μας.
.             Σήμερα δὲν εἴμαστε «ὑπὸ νόμον, ἀλλ᾿ ὑπὸ χάριν» (Ρωμ. ϛ´ 14). Δὲν ἔχει πιὰ δύναμη ­ἐπάνω μας ἡ ἁμαρτία, ἂν καὶ δὲν τὴν ἀποχωριζόμαστε ὡς σαρκοφόροι ἄνθρωποι, γιατὶ βρισκόμαστε ὑπὸ τὸ κράτος τῆς Χάριτος. Ζεῖ μέσα μας τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον. Δὲν ὑπάρχει πάθος ἀνίατο οὔτε πειρασμὸς ἀνίκητος. ­Μποροῦμε νὰ νικήσουμε τὸ ­διάβολο, ­μποροῦμε νὰ νικήσουμε τὸν κακὸ ἑαυτό μας, νὰ τὸν νεκρώσουμε τελείως. Ὄχι, ὅμως, μὲ τὶς δικές μας δυνάμεις ἀλλὰ μὲ τὴ Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ποὺ εἶναι μαζί μας. Μποροῦμε νὰ συγχωρήσουμε, νὰ ἀγαπήσουμε, νὰ ­καλλιεργήσουμε τὴν ἀρετή, νὰ ἑνωθοῦμε μὲ τὸν Θεό.
.             Ὅταν καθημερινῶς ἐπικαλούμαστε τὸ Ἅγιο Πνεῦμα λέγοντας στὴν προσευχή μας: «Βασιλεῦ ουράνιε, Παράκλητε… ἐλθὲ καὶ σκήνωσον ἐν ἡμῖν» σκιρτοῦμε ἀπὸ ἀγαλλίαση, γιατὶ Αὐτὸ μᾶς βοηθεῖ, μᾶς συμπαρίσταται στὶς φυσικὲς καὶ ἠθικὲς ἀδυναμίες μας, ἀναπληρώνει τὶς ἐλλείψεις μας καὶ μᾶς δίνει τὴ δύναμη νὰ τὶς ὑπερβοῦμε. Στὸ πολυκύμαντο ταξίδι τῆς ζωῆς μας μέχρι τὸ γαλήνιο λιμάνι τῆς Βασιλείας τῶν οὐρανῶν, ἂν κατορθώσουμε νὰ ἀγκυροβολήσουμε, δὲν πλέουμε πλέον μόνοι. Εἶναι μαζί μας ὡς ἀνύστακτος κυβερνήτης, ὡς πολύτιμος συναυτίλος, ­στοργικὸς φίλος καὶ ἀρωγὸς ἑτοιμότατος ὄχι ἕνας ἐκλεκτὸς ἀπεσταλμένος τοῦ οὐράνιου Βασιλιᾶ, ἀλ­λὰ ὁ ἴδιος ὁ Βασιλιᾶς! Ὄχι ἄγγελος οὔτε ἄνθρωπος, ἀλλὰ ὁ ἴδιος ὁ Θεός. Εἶναι τὸ τρίτο πρόσωπο τῆς Ἁγίας Τριάδος. Αὐτὸ ἐφ’ ὅσον ζητήσουμε μόνιμα νὰ μένει στὶς καρδιές μας εἶναι ὁ ἀκούραστος σύντροφος τῆς ζωῆς μας. Μᾶς ἐμπνέει μετάνοια, σκύβει πάνω ἀπὸ τὶς φλεγμονώδεις πληγὲς τῆς ψυχῆς μας καὶ μὲ διάκριση τὶς περιποιεῖται καὶ τὶς θεραπεύει. Αὐτὸ μᾶς ­ἀνορθώνει ἀπὸ τὶς καθημερινές μας πτώσεις, μᾶς παρηγορεῖ ὅταν ­θλιβόμαστε, συμπολεμεῖ μαζί μας στὸ νυχθήμερο ἀγώνα μας κατὰ τῶν δυνάμεων τοῦ σκότους, πρὸς τοὺς «κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος τούτου» (Ἐφεσ. ϛ´ 12). Αὐτὸ δυναμώνει τὴν ­ἐλπί­δα μας καὶ κραταιώνει τὴν πίστη μας. ­Αὐτὸ φτερώνει τὸ νοῦ σὲ οὐράνιες ἀναβάσεις, γεννᾶ πό­θους ἱερούς, ἐνισχύει τὴ θέληση, ­διανοίγει τὰ πνευματικά μας αἰσθητήρια, γιὰ νὰ ­ἀντιλαμβανόμαστε τὶς θεῖες ­ἀλήθειες καὶ τὰ οὐράνια μυστήρια. Αὐτὸ μᾶς φωτίζει στὸ διάβασμα καὶ στὴν πνευματικὴ μελέτη. Γι’ αὐτὸ λέμε ὅτι ζοῦμε μέσα στὴ χάρη, ἀφοῦ ἔχουμε τὸ Παράκλητο Πνεῦμα μονίμως νὰ μᾶς συνοδεύει καὶ νὰ μᾶς ὁδηγεῖ ἀπὸ πρόοδο σὲ πρόοδο, σὲ πνευματικὲς ἀνατάσεις.
.             Τὸ Πανάγιο Πνεῦμα εἶναι αὐτὸ ποὺ συγκροτεῖ ὅλο τὸν θεσµὸ τῆς Ἐκκλησίας, αὐτῆς ποὺ εἶναι τὸ πνευµατικό μας θεραπευτήριο, μέσα στὸ ὁποῖο θεραπευόμαστε ὅλοι οἱ τραυµατισµένοι ἀπὸ τὴν ἁµαρτία ἄνθρωποι. Αὐτὸ ὁδηγεῖ τὴν Ἐκκλησία μας «εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν» (Ἰωάν. ιϛ´ 13), μᾶς ἁγιάζει μὲ τὰ Ἱερά της Μυστήρια καὶ μᾶς συγχωρεῖ μέσα ἀπὸ τοὺς πνευματικούς της πατέρες τὰ ἀνομήματα καὶ τὰ ἐγκλήματα ποὺ μᾶς βαραίνουν.
.             Ὁ ἀνέμος τοῦ Παρακλήτου Πνεύματος τὴν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς ἔγινε «βιαία πνοή», ἡ ὁποία φούσκωσε τὰ πανιὰ στὸ ἰστιοφόρο πλοῖο τῆς Ἐκκλησίας μας, γιὰ νὰ ξεκινήσει τὸ ἀτέλειωτο ταξίδι της, τὸ ζωογόνο ταξίδι της στοὺς αἰῶνες καὶ νὰ σώσει τὶς ψυχές, γιὰ τὶς ὁποῖες ὁ «Χριστὸς ἀπέθανε» (Ῥωμ. ιδ´ 15). Αὐτὸ μᾶς ὁδηγεῖ στὴν τελείωση χωρὶς ποτὲ νὰ τελειώνει, μᾶς παρέχει πνευματικὴ πλήρωση χωρὶς νὰ ἔχει ἀνάγκη πληρώσεως, μᾶς θεώνει, ἀφοῦ εἶναι Θεός, μᾶς φωτίζει ἀφοῦ εἶναι φῶς, ὅπως πολὺ χαρακτηριστικὰ ψάλλουμε: «Φῶς ὁ Πατήρ, φῶς ὁ Λόγος, φῶς καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα». Αὐτὸ μᾶς παρηγορεῖ στὶς θλίψεις μας, ἀφοῦ εἶναι ὁ παρηγορητής μας, ὅπως σημαίνει καὶ τὸ ὄνομά Του «Παράκλητος». Μᾶς παρηγορεῖ «οὐχ ὡς δεύτερον Θεοῦ πρόσωπον, ἀλλ’ ὡς Θεός», γιατὶ ἰδιαίτερο χαρακτηριστικὸ τοῦ Θεοῦ εἶναι τὸ νὰ παρηγορεῖ.
.             Τὸ Ἅγιο Πνεῦμα μᾶς προτρέπει νὰ βαδίζουμε τὴν ὁδὸ τῆς κατὰ Χριστὸν ἀρετῆς, ἀλλὰ καὶ μᾶς ἐνισχύει στὴ δύσκολη αὐτὴ πορεία τῆς ἀγιότητος, γιατὶ χωρίς τὴ ζωοποιὸ δύναμή του δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρξει πνευματικὴ ζωή. Ὅταν σκηνώσει στὴν ψυχή μας, τὴν καθαρίζει ἀπὸ κάθε ἁμαρτωλὸ μολυσμό, τὴ λαμπρύνει καὶ τὴν ἀναπαύει ἀπὸ τοὺς βασανιστικοὺς ἐλέγχους τῆς ἁμαρτίας. Μᾶς παρηγορεῖ, γιατὶ μᾶς ἐνισχύει καὶ μᾶς στηρίζει στὴν ὥρα τῶν φυσικῶν καὶ ἠθικῶν ἀδυναμιῶν μας. Μᾶς διδάσκει ἀκόμη καὶ πῶς πρέπει νὰ προσευχόμαστε καὶ τὶ πρέπει νὰ ζητοῦμε τὴν ὥρα τῆς προσευχῆς μας (Ῥωμ. η´ 26), ὥστε νὰ ἀντλοῦμε παράκληση ἀπὸ τὸ θρόνο τῆς Χάριτος.
.             Ὅταν τὸ Παράκλητο Πνεῦμα γίνεται «βιαία πνοή», τότε μᾶς καθαρίζει ὁλοκληρωτικὰ ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ ξεκινάει τὸ πλοῖο τῆς ψυχῆς μας γιὰ τὸ ταξίδι πρὸς τὴν ἀφθαρσία, πρὸς τὴν αἰωνιότητα, πρὸς τὴ Βασιλεία τῶν οὐρανῶν, ὅπου μᾶς περιμένουν ἀγαθά «ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε καὶ οὖς οὐκ ἤκουσε καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη, ἃ ἡτοίμασε Κύριος τοῖς ἀγαπῶσιν Αὐτόν» (Α´ Κορ. β´ 9). Ὅταν ἡ βίαιη αὐτὴ πνοὴ γίνεται ἐντονότερη, γίνεται θύελλα, γίνεται ἀνεμοστρόβιλος, τότε παρασύρει βαθιὰ ριζωμένα πάθη στὶς καρδιές μας καὶ τὰ ξερριζώνει, ὅπως παρασύρει καὶ ξερριζώνει τὰ δένδρα. Πάθη ἐγωϊσμοῦ, πάθη, κακίας, πάθη αἱρετικῶν δοξασιῶν, πάθη πλάνης, πάθη φιληδονίας, πάθη ποὺ μολύνουν τὶς πέντε αἰσθήσεις μας καὶ νεκρώνουν τὴν ἔφεση γιὰ ἁγιασμό μας.
.             Τὸ Παράκλητο Πνεῦμα εἶναι ἀγάπη· ὄχι λίγες σταγόνες ἀγάπης, ἀλλὰ ποτάμι ἀστείρευτο ἀγάπης, συμπόνοιας, προσφορᾶς στὶς ἀνάγκες τοῦ πλησίον. Ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ μας μέσα ἀπὸ τὸ Παράκλητο Πνεῦμα περνάει καὶ στὶς καρδιές μας σὰν ἠλεκτρικὸ ρεῦμα. Μᾶς τὸ τονίζει αὐτὸ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος: «Ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ ἐκκέχυται ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν διὰ Πνεύματος Ἁγίου τοῦ δοθέντος ἡμῖν» (Ρωμ. ε´ 5). Αὐτὴ ἡ ἀγάπη μᾶς ζωογονεῖ καὶ μᾶς ὀμορφαίνει τὶς ἡμέρες τῆς ἐπὶ γῆς παρουσίας μας. Ἀποτελεῖ τὸ ὀξυγόνο τῆς ζωῆς. Ἂς τὸ εἰσπνέουμε μέσα σὲ ἁγιοπνευματικὸ περιβάλλον, ὅπου πνέει καὶ μᾶς δροσίζει σὰν λεπτὴ αὔρα τὸ Παράκλητο Πνεῦμα καὶ ἂς χαροῦμε ποὺ ἀξιωνόμαστε νὰ ζοῦμε μέσα στὴ Χάρη.

Δρ Χαραλάμπης Μ. Μπούσιας,

Μέγας Ὑμνογράφος τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων Ἐκκλησίας

 

, , , ,

Σχολιάστε

«ΤΑ ΤΗΣ ΧΑΡΙΤΟΣ ΡΕΙΘΡΑ» ἀναβλύζουν διαρκῶς, γιὰ νὰ ἀρδεύουν κάθε ψυχὴ πρὸς καρποφορίαν τῶν ἁγίων ἀρετῶν καὶ τῆς αἰωνίου ζωῆς.

ΤΑ ΤΗΣ ΧΑΡΙΤΟΣ ΡΕΙΘΡΑ

τοῦ περιοδ. «Η ΔΡΑΣΗ ΜΑΣ»,
ἀρ. τ. 510, Ἰούν.-Ἰούλ. 2013

Ἠλ. στοιχειοθεσία «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»

 .            Καθ᾽ ὅλη τὴν χαρμόσυνη περίοδο τῶν πενήντα ἡμερῶν τοῦ «Τριωδίου τῶν ἀνθέων» (Πεντηκοσταρίου), τὴν ἀναστάσιμη υμνολογία τῆς Ἐκκλησίας μας διατρέχει τὸ ὑγρὸ στοιχεῖο.
.            Σύμπτωση ἢ ἐπιδίωξη; Τὴν ἴδια ἀκριβῶς ἐποχὴ τὰ χιόνια στὰ βουνὰ λιώνουν καὶ οἱ πηγὲς ἀναβλύζουν ἄφθονα νερά. Ἡ κτίση ὅλη ἀρδεύεται πλουσιοπάροχα καὶ σφύζει ἀπὸ θαλερότητα καὶ ζωή. Χλοερὸς τάπητας καλύπτει τὴν γῆ, ἀνθῶνες ἀνατέλλουν καὶ δένδρα εὐσκιόφυλλα χαρίζουν ἄνεση, ἀνακούφιση, ἀναψυχή. Ποτάμια καὶ χείμαρροι ποτίζουν τὸ πρόσωπο τῆς γῆς, τὴν στιγμὴ ποὺ ἡ Ἐκκλησία μᾶς προτρέπει νὰ ὑμνολογήσσυμε τὴν Ὑπεραγία Θεοτόκο ὡς τὴν Ζωοδόχο Πηγὴ (Παρασκευὴ τῆς Διακαινησίμου), καὶ στὶς μετέπειτα Κυριακὲς νὰ ἐνθυμηθοῦμε τὴν κολυμβήθρα στὴν Προβατικὴ πύλη τῶν  Ἱεροσολύμων (Παραλύτου), τὸ φρέαρ τοῦ Ἰακὼβ καὶ τὸ «ὕδωρ τὸ ἀλλόμενον εἰς ζωὴν αἰώνιον» (Σαμαρείτιδος, Ἰω. δ´ 14), τὴν πηγὴ τοῦ Σιλωὰμ (Τυφλοῦ). Ἐπίσης τὴν Τετάρτη τῆς Μεσοπεντηκοστῆς στὸ ἀπολυτίκιο ψάλλουμε «διψῶσάν μου τὴν ψυχὴν εὐσεβείας πότισον νάματα», ἐνῶ τὴν Κυριακή τῆς Πεντηκοστῆς ἀκοῦμε ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ Κυρίου «ἐάν τις διψᾶ, ἐρχέσθω πρός με καὶ πινέτω. Ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ, καθὼς εἶπεν ἡ γραφή, ποταμοὶ ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ρεύσoυσιν ὕδατος ζῶντος» (Ἰω. ζ´ 37-38).
.            «Ποταμοὶ …. ὕδατος ζῶντος», ἐνῶ ἡ κτίση ἔχει μεθύσει ὅλη ἀπὸ τὴν ποτιστικὴ καὶ ἀναζωογονητικὴ ἐνέργεια τῶν ποταμίων ὑδάτων.
.          Ἆραγε σύμπτωση;
.            «Οἱ τὰ πάντα καλῶς διαταξάμενoι» ἅγιοι Πατέρες ἔτσι τὸ ὅρισαν. Ὥστε ἀπὸ τὶς προσλαμβάνουσες παραστάσεις διὰ τῶν σωματικῶν αἰσθητηρίων νὰ μποροῦμε νὰ ἀναγόμαστε στὰ πνευματικὰ σημαινόμενα τῶν ἡμερῶν τῆς περιόδου αὐτῆς.
.            Ὁ ἱερὸς Εὐαγγελιστὴς ποὺ ἐκθέτει τὰ λόγια αὐτὰ τοῦ Κυρίου περὶ ποταμίων ὑδάτων, ἀμέσως προσθέτει ὡς ἐπεξήγηση τὰ ἑξῆς: «τοῦτο δὲ εἶπε περὶ τοῦ Πνεύματος οὗ ἔμελλoν λαμβάνειν οἱ πιστεύοντες εἰς αὐτόν· οὔπω γὰρ ἦν Πνεῦμα Ἅγιον, ὅτι Ἰησοῦς οὐδέπω ἐδοξάσθη» (στίχ. 39). Ἡ δαψιλὴς ἔκχυσις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος στὸν κόσμο πραγματοποιήθηκε ἔπειτα ἀπὸ τὸ σταυρικὸ πάθος καὶ τὴν Ἀνάσταση καὶ Ἀνάληψη τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ καὶ δυνάμει αὐτῶν. Ἂν δηλαδὴ ὁ Κύριος δὲν σταυρωνόταν, ἂν ἡ ἀπολυτρωτικὴ θυσία του δὲν ὁλοκληρωνόταν, τότε δὲν θὰ ἦταν δυνατὸν νὰ ρεύσει ἡ χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος στὸν κόσμο. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ Κύριος προσέφερε ἐπὶ σταυροῦ τὴν ἀπολυτρωτικὴ θυσία Του γιὰ τὸ ἀνθρώπινο γένος, γι᾽ αὐτὸ τώρα ἐμεῖς μποροῦμε νὰ μετέχουμε τῶν ἀπείρων δωρεῶν καὶ χαρισμάτων τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τὰ ὁποῖα προχέονται σὲ ὅλο τὸν κόσμο, στὴν λoγικὴ καὶ ἄλογη κτίση, δίκην ποταμίων ρευμάτων.
.            «Ἁγίῳ Πνεύματι ἀναβλύζει τὰ τῆς χάριτος ρεῖθρα, ἀρδεύοντα ἅπασαν τὴν κτίσιν πρὸς ζωογονίαν»1.
.            Ἀναβλύζουν τὰ διαυγῆ ρεῖθρα τῆς χάριτος τοῦ Πνεύματος σὰν ἀπὸ ἀείροη πηγὴ καὶ κατακλύζουν, πλημμυρίζουν τὸν κόσμο ὅλο. Ἡ ἐπιλογὴ τῶν ρημάτων «ἀναβλύζει» (ὑμνολογία) καὶ «ρεύσουσιν» (Ἁγία Γραφὴ) δὲν εἶναι τυχαία: Ἀφ᾽ ἑνὸς μὲν ὑποδηλώνει τὴν δαψίλεια, τὸ πλουσιοπάροχο τῶν χαρίτων, δωρεῶν καὶ ἐνεργειῶν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, καὶ ἀφ᾽ ἑτέρου τὴν ζωηρὴ καὶ δραστική τους ἐπενέργεια, ὥστε ὄχι μόνο νὰ περιέχουν ἐντός τους τὴν ζωή, ἀλλὰ καὶ νὰ τὴν παρέχoυν παντοῦ ὅπου ὑπερεκχύνονται. «Ἡ γὰρ τοῦ Πνεύματος χάρις, ἐπειδὰν εἰς διάνοιαν εἰσέλθῃ καὶ ἱδρυνθῇ, πάσης πηγῆς μᾶλλον ἀναβλύζει καὶ οὐ διαλιμπάνει, οὐδὲ κενοῦται, οὐδ᾽ ἵσταται»2. Εἶναι αὐτὸ ἰδιαίτερο χαρακτηριστικὸ τῆς θείας Χάριτος, παρατηρεῖ ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος: Ὅταν ἐγκατασταθεῖ στὸ ἐσωτερικὸ τοῦ ἀνθρώπου, νὰ μὴ στέκεται ἐκεῖ, ἀλλὰ νὰ φεύγει, νὰ ρέει συνεχῶς, νὰ ἐκχέεται καὶ διαχέεται πρὸς τὰ ἔξω, ὥστε νὰ πλημμυρίζει ὅλο τὸν περιβάλλοντα χῶρο. Καὶ ὅπως τὰ νερὰ τοῦ ποταμοῦ, ἔτσι παντοῦ γύρω νὰ σκορπᾶ δροσιά, ἀναψυχή, ἀνακούφιση, ὑγεία, ζωὴ θαλερότητα, ὀμορφιά.
.            Ἐπιπλέον, ἡ παρομοίωση τῆς χάριτος τοῦ Πνεύματος μὲ ποτάμια ὕδατα ἐμπεριέχει καὶ μία ἄλλη θεολογικὴ ἀλήθεια. Τὴν ἀναλύει μὲ ἐνάργεια ὁ ἅγιος Κύριλλος Ἱεροσολύμων σὲ Κατήχησή του. Σύμφωνα μὲ τὸν ἱερὸ Πατέρα τῆς Ἐκκλησίας, «εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὑετὸς (=βροχὴ) κατέρχεται ἐν παντὶ τῷ κόσμῳ, καὶ γίνεται λευκὸς μὲν ἐν κρίνῳ, ἐρυθρὸς δὲ ἐν ρόδῳ, πορφυροῦς δὲ ἐν ἴοις (=στοὺς μενεξέδες) καὶ ὑακίνθοις, καὶ διάφορος καὶ ποικίλος ἐν παντοίοις εἴδεσι· καὶ ἐν φοίνικι μὲν ἄλλος, ἐν ἀμπέλῳ δὲ ἄλλος, καὶ ἐν πᾶσι τὰ πάντα, μονοειδὴς ὤν, καὶ οὐκ ὤν ἄλλος αὐτὸς ἑαυτοῦ». Ἡ βροχὴ εἶναι παντοῦ καὶ πάντοτε ἡ ἴδια, ἀλλὰ ἀναλόγως μὲ τὸ ποῦ πηγαίνει, γίνεται διαφορετικὴ στὸ κάθε εἶδος φυτοῦ ἢ δένδρου ποὺ θὰ τὴν δεχθεῖ. «Οὕτω καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἓν ὂν καὶ μονοειδὲς καὶ ἀδιαίρετον, ἑκάστῳ διαιρεῖ τὴν χάριν καθὼς βούλεται», σύμφωνα μὲ τὴν ἰδιοσυγκρασία αὐτοῦ ποὺ τὴν δέχεται καὶ τὴν ἀνάγκη ποὺ ἔχει3.
.            «Λοιπόν», καταλήγει ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, «καὶ σύ, ἀγαπητέ. .. ἐκ τῶν χαρισμάτων τοῦ Πνεύματος ἔχεις νὰ ἀποβάλῃς μὲν τὴν ξηρότητα καὶ μαρασμὸν τῶν παθῶν καὶ τῆς ἁμαρτίας, νὰ χλοηφορήσῃς δὲ καὶ νὰ ἀνθήσῃς τὴν χλόην καὶ τὰ ἄνθη τῶν ἀρετῶν καὶ νὰ καρποφορήσῃς σωτηρίαν καὶ ζωὴν αἰώνιον. Ὅθεν θέλεις ὁμοιάσεις καὶ σὺ μὲ τὸ ξύλον ἐκεῖνο “τὸ πεφυτευμένον παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων ὃ τὸν καρπὸν αὐτοῦ δώσει ἐν καιρῷ αὐτoῦ, καὶ τὸ φύλλον αὐτοῦ οὐκ ἀπορρυήσεται, καὶ πάντα ὅσα ἂν ποιῇ κατευοδωθήσεται” (Ψαλμ. α´ 3), Μᾶλλον δὲ θέλεις ὁμοιάσεις καὶ σὺ μὲ περιβόλι πεφυτευμενον ἀπὸ διάφορα δένδρα καρποφόρα καὶ ἀειθαλῆ· τοιαύτην γὰρ κατασκευάζει τὴν ψυχὴν τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, πρόθυμον, χαροποιόν, χωρὶς λύπην, χωρὶς σατανικὴν ἐπιβουλήν»4.
.            Ἐπὶ πενήντα μέρες, κατὰ τὴν περίοδο τοῦ «Τριωδίου τῶν ἀνθέων», αὐτὸ ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία συνεχῶς μᾶς ὑπενθυμίζει ὅτι τὰ ρεῖθρα τῆς χάριτος τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἀναβλύζουν διαρκῶς, γιὰ νὰ ἀρδεύουν κάθε ψυχὴ πρὸς καρποφορίαν τῶν ἁγίων ἀρετῶν καὶ τῆς αἰωνίου ζωῆς. Καὶ τὴν ἴδια ὥρα τὰ ποτάμια ρεύματα δὲν λένε νὰ παύσουν νὰ ζωογονοῦν τὸ πρόσωπο τῆς γῆς, ἀπ᾽ ὅπου κι ἂν περνοῦν!…

1. Παρακλητική, Ἦχος δ´, Τῇ Κυριακῇ εἰς τὸν Ὄρθρον, Ἀναβαθμοί.

2. Ἰω. Χρυσooτόμoυ, Ὁμιλ. ΝΑ´ εἰς τὸ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγέλιov, 1, ΕΠΕ 13Α, 430.

3. Κυρίλλου Ἱεροσολύμων, Κατήχησις Φωτιζoμένων ιϛ´ , 12, ΕΠΕ 2, 184-186.

4. Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου, Νέα Κλῖμαξ, ἐν Κων/πόλει 1844, σελ. 144-145.

, ,

Σχολιάστε

Ο ΚΑΤΑΡΤΙΣΜΟΣ ΜΑΣ «Πρὸς τὸν καταρτισμὸν τῶν ἁγίων»

ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΚΥΡ. ΜΕΤΑ ΤΑ ΦΩΤΑ
[Ἐφ. δ´ 7-13]

Ο ΚΑΤΑΡΤΙΣΜΟΣ ΜΑΣ
«Πρὸς τὸν καταρτισμὸν τῶν ἁγίων»

τοῦ περιοδ. «ΖΩΗ»
 ἀρ. τ. 4264, Ἰαν. 2013

Ἠλ. στοιχειοθεσία «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»

.           Ὁ Κύριος καὶ Λυτρωτής µας ἵδρυσε τὴν Ἐκκλησία Του στὴν γῆ. Καὶ µοίρασε πλούσια τὶς δωρεές Του. Ἀνέδειξε καὶ ἔδωσε µέσα σ᾽ αὐτὴ τοὺς Ἀποστόλους καὶ τοὺς Προφῆτες ποὺ θὰ παρουσιάσουν τὰ λόγια τοῦ Θεοῦ. Ἐπίσης ἔδωσε τοὺς κήρυκες τοῦ Εὐαγγελίου, τοὺς ποιµένες καὶ διδασκάλους, ποὺ θὰ καθοδηγοῦν τὸν καθένα ξεχωριστὰ καὶ ὅλους µαζὶ τοὺς Χριστιανούς.
.           Καὶ ὅλα αὐτά, µᾶς τονίζει στὴν σηµερινὴ ἀποστολικὴ περικοπὴ ὁ ἀπόστολος Παῦλος, µᾶς τὰ ἔδωσε γιὰ ἕνα µεγάλο σκοπό: «πρὸς τὸν καταρτισµὸν τῶν ἁγίων», δηλαδὴ γιὰ νὰ καταρτίζονται, νὰ οἰκοδοµοῦνται πνευµατικά, νὰ προοδεύουν καὶ νὰ τελειοποιοῦνται στὴν ἀρετὴ οἱ πιστοὶ στὴν χριστιανικὴ ζωή.
.           Πῶς θὰ ἐπιτύχουµε αὐτὸ τὸν πνευµατικὸ καταρτισµό µας;

*  *  *

Α) Μὲ σοβαρότητα κι ἀποφασιστικότητα.

 .           Πρῶτα-πρῶτα χρειάζεται νὰ καταλάβουµε ὅτι πρέπει νὰ πάρουµε στὰ σοβαρὰ αὐτὴ τὴν ὑπόθεση τοῦ πνευµατικοῦ µας καταρτισµοῦ. Ὁ χριστιανικός µας καταρτισµὸς εἶναι πολὺ σπουδαία ὑπόθεση. Δὲν εἶναι παιγνίδι οὔτε ψυχαγωγία. Εἶναι σκληρὴ ἐργασία, συνεχὴς καὶ ἐντατικὴ πάνω στὸν ἑαυτό µας. Γιατί ὁ κακοµαθηµένος ἑαυτός µας ἀντιστέκεται, γλιστράει, µᾶς ξεγελάει. Ὁ ἀπόστολος Παῦλος µᾶς προτρέπει: «Μετὰ φόβου καὶ τρόµου» νὰ ἐργαζόµαστε γιὰ νὰ ὁλοκληρώσουµε τὴν σωτηρία µας. Εἶναι ὁ πρῶτος καὶ κύριος σκοπὸς τῆς ζωῆς µας. Χρειάζεται λοιπόν, νὰ ἐπισηµάνουµε τὰ ἀδύνατα σηµεῖα ποὺ ἔχει. Καὶ τότε µὲ ὑποµονὴ καὶ ἐπιµονή, ἀλλὰ καὶ µὲ αὐστηρὴ αὐτοκριτικὴ νὰ προχωρήσουµε ἀποφασιστικὰ στὴν διόρθωσή του.

Β) Μὲ τὴν συµπαράσταση τῶν ἄλλων.

.           Στὴν προσπάθειά µας αὐτή, πολὺ θὰ µᾶς βοηθήσει ἡ παρουσία καὶ βοήθεια πνευµατικῶν ἀδελφῶν. Ἐµεῖς φυσικὰ θὰ προσπαθοῦµε µὲ ὅλες µας τὶς δυνάµεις, χωρὶς νὰ ὑπολογίζουµε κόπους καὶ θυσίες γιὰ τὸν καταρτισµό µας. Θὰ κάνουµε ὅ,τι µποροῦµε. Ὅµως πάντοτε ὑπάρχει ὁ ὑποκειµενικὸς παράγων. Δηλαδὴ τὸν ἑαυτό µας τὸν δικαιολογοῦµε πολλὲς φορὲς καὶ τοῦ χαριζόµαστε.
.           Εἶναι ἀνάγκη, λοιπόν, νὰ ζητᾶµε τὴν βοήθεια καὶ νὰ δεχόµαστε τὶς ὑποδείξεις πνευµατικῶν ἀδελφῶν. Αὐτοὶ µᾶς βλέπουν πιὸ ἀντικειµενικὰ καὶ γι᾽ αὐτὸ πιὸ σωστά.

Γ) Οἱ πνευµατικοί µας πατέρες.

.           Ἀκόµη θὰ πρέπει νὰ τονίσουµε, πὼς εἶναι ἀπαραίτητοι γιὰ τὸν πνευµατικό µας καταρτισµό, οἱ ποιµένες καὶ διδάσκαλοι τῆς Ἐκκλησίας. Οἱ συνετοὶ καὶ σώφρονες πνευµατικοὶ ὁδηγοί. «Οἱ ἀληθεύοντες ἐν δόγµασι καὶ βίῳ καὶ λόγῳ».
.           Γι᾽ αὐτὸ καὶ ὁ στρατηγὸς τοῦ πνευµατικοῦ ἀγώνα, ὁ ἀπόστολος τῶν Ἐθνῶν Παῦλος, τονίζει τὴν ἀνάγκη ποιµένων καὶ διδασκάλων «πρὸς τὸν καταρτισµὸν τῶν ἁγίων». Καὶ ὄχι µόνο τονίζει, ἀλλὰ ὅπως γράφει στοὺς Θεσσαλονικεῖς, «παρακαλοῦµε νύχτα καὶ ἡµέρα τὸν Θεὸ νὰ φέρει τὶς περιστάσεις νὰ δοῦµε τὸ πρόσωπό σας καὶ καταρτίσαι τὰ ὑστερήµατα τῆς πίστεως ὑµῶν» (Α´ Θεσ. γ´ 10).

*  *  *

.           Ἀλλὰ δὲν φτάνει µόνο ἡ προαίρεση τοῦ ἀνθρώπου γιὰ τὸν καταρτισµό του. Ταυτόχρονα εἶναι ἀπαραίτητn ἡ Χάρη τοῦ Θεοῦ. Χωρὶς αὐτὴ τίποτε δὲν γίνεται. Ὁ Κύριος εἶχε τονίσει: «χωρὶς ἐµοῦ οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδὲν» (Ἰω. ιε´ 5).
.           Ἡ θεία Χάρη µᾶς δίνεται µὲ τὴν συµµετοχή µας στὰ Μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας µας. Εἶναι ἀπαραίτητη γιὰ τὸν πνευµατικό µας καταρτισµό. Παίρνουµε  µ᾽ αὐτή τὴν θεία βοήθεια καὶ νικᾶµε τὰ πάθη καὶ τὶς ἀδυναµίες µας. Νικᾶµε τὸν ἴδιο τὸν πονηρό.
.           Ἂς ζητᾶµε τὴν θεία Χάρη µὲ θερµὴ προσευχή. Ἂς τὴν παίρνουµε τακτικὰ µὲ τὰ ἅγια Μυστήρια. Καὶ ἂς προσφέρουµε ὅλη µας τὴν θέληση καὶ τὴν προσπάθειά µας στόν Κύριο γιὰ τὸν πνευµατικό μας καταρτισµό.

, , , ,

Σχολιάστε

Η ΘΕΙΑ ΧΑΡΙΣ (Ἀποστ. ἀνάγν. Κυρ. 14.10.12, τῶν Ἁγ. Πατέρων τῆς Ζ´ Οἰκουμ. Συνόδου)

Η ΘΕΙΑ ΧΑΡΙΣ

Τοῦ περιοδ. «Ο ΣΩΤΗΡ»,
ἀρ. τ. 2052, 01.10.2012

Στοιχειοθεσία «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»

.             Τὸ Ἀποστολικὸ ἀνάγνωσμα τῶν Ἁγίων Πατέρων τῆς Ζ´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου ποὺ ἑορτάζουμε σήμερα, εἶναι τὸ τελευταῖο τμῆμα τῆς Ἐπιστολῆς τοῦ ἀποστόλου Παύλου πρὸς τὸν μαθητή του Τίτο καὶ τελειώνει μὲ μία εὐχή: «Ἡ χάρις μετὰ πάντων ὑμῶν· ἀμήν».  Ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ νὰ εἶναι μὲ ὅλους σας, εὔχεται ὁ ἅγιος Ἀπόστολος.
.             Μὲ τὴν ἐνίσχυση τῆς θείας Χάριτος οἱ πιστοὶ ἀγωνίστηκαν τὸν καιρὸ ποὺ ἐμφανίστηκε ἡ φοβερὴ Εἰκονομαχία, καὶ πολλοὶ ὑπέμειναν φρικτὰ βασανιστήρια καὶ μαρτύρησαν. Καὶ μὲ τὸν φωτισμὸ αὐτῆς τῆς θείας Χάριτος οἱ ἅγιοι Πατέρες στὴν Ζ´ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο θεολόγησαν καὶ διατύπωσαν τὴν ἀλήθεια τῆς πίστεως γιὰ τὴν προσκύνηση τῶν ἁγίων Εἰκόνων. Ἀξίζει λοιπὸν νὰ ἐμβαθύνουμε στὴν εὐχὴ αὐτὴ καὶ νὰ δοῦμε τί εἶναι ἡ θεία Χάρις καὶ ποιὲς εἶναι οἱ προϋποθέσεις γιὰ νὰ τὴν ἀποκτήσουμε καὶ ἐμεῖς σήμερα.

 1. Τί εἶναι ἡ θεία Χάρις;

.             Ἡ θεία Χάρις εἶναι ἡ λυτρωτικὴ ἐνέργεια ποὺ ἀπορρέει ἀπὸ τὴν σταυρικὴ θυσία τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ προσφέρεται στὸν ἁμαρτωλὸ ἄνθρωπο, γιὰ νὰ ἐπιτύχει τὴν σωτηρία του. Ἡ θεία Χάρις δὲν εἶναι κάποια ἀόριστη καὶ ἀπροσδιόριστη δύναμη. Εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Θεὸς ποὺ κατεβαίνει καὶ ἀγκαλιάζει τὸν κόσμο, σώζει τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ τοῦ χαρίζει τὴν αἰώνια ζωή.
.             Ὅταν ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς ἦλθε στὴν γῆ καὶ θυσιάστηκε γιὰ χάρη τῶν ἀνθρώπων, «ἐπεφάνη ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ σωτήριος πασιν ἀνθρώποις», φανερώθηκε δηλαδὴ ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ ὁποία σώζει ὅλους τοὺς ἀνθρώπους (Τίτ. β´ 11). Αὐτὴ συγχωρεῖ τὰ ἁμαρτήματά μας, μᾶς ἀνορθώνει ἀπὸ τὶς πτώσεις μας, μᾶς ἀναγεννᾶ πνευματικά, μᾶς κάνει παιδιὰ τοῦ Θεοῦ καὶ μᾶς δίνει τὴν δυνατότητα νὰ ἀπευθυνόμαστε πρὸς Αὐτὸν καὶ νὰ Τὸν ἀποκαλοῦμε Πατέρα. Αὐτὴ μᾶς παρηγορεῖ στὶς θλίψεις, μᾶς ἐνθαρρύνει στὶς δύσκολες ὧρες, μᾶς ἐνισχύει στὸν ἀγώνα τῆς ζωῆς καὶ σὲ κάθε καλὸ ἔργο μας.
.             Στ᾽ ἀλήθεια, πόσο ἀνάγκη ἔχουμε ἀπὸ τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ! Διότι πῶς ἀλλιῶς μποροῦμε νὰ ἀντέξουμε στὶς ἐπιθέσεις τοῦ διαβόλου; … Πῶς νὰ ἀντισταθοῦμε στὶς προκλήσεις τοῦ κόσμου; …Πῶς νὰ νικήσουμε τὴν ἴδια τὴν φύση μας, ποὺ ἔχει τὴν ροπὴ πρὸς τὸ κακὸ κι εὔκολα γλιστρᾶ καὶ ξεφεύγει ἀπὸ τὸν δρόμο τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ;… Μόνο «ἐν τῇ χάριτι τῇ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ» (Β´ Τιμ. β´ 1). Μὲ τὴν δύναμη καὶ τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ!
.             Ὅμως ἡ θεία Χάρη δὲν ἐνεργεῖ μαγικὰ στὴν ζωή μας. Ὑπάρχουν κάποιες προϋποθέσεις γιὰ νὰ τὴν ἀποκτήσουμε. Ποιές εἶναι αὐτές; …

 2. Προϋποθέσεις γιὰ νὰ τὴν ἀποκτήσουμε

.             Εἴμαστε μέλη τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ. Ἐκεῖ λοιπόν, στὴν Ἐκκλησία, δεχόμαστε τὴν θεία Χάρη. Πῶς; Τὸ γνωρίζουμε: μὲ τὴν θερμὴ καὶ τακτικὴ προσευχή, τὴν καθημερινὴ μελέτη τοῦ θείου λόγου, τὴν θεία λατρεία καὶ ἰδιαιτέρως τὸν κυριακάτικο ἐκκλησιασμό, καὶ μάλιστα μὲ τὰ χαριτόβρυτα Μυστήρια τῆς ἱερᾶς Ἐξομολογήσεως καὶ τῆς θείας Κοινωνίας, τὰ ὁποῖα ζωογονοῦν τὴν ὕπαρξη τοῦ ἀνθρώπου καὶ εἶναι ἀπαραίτητα γιὰ τὴν σωτηρία του.
.             Χρειάζεται ὅμως καὶ κάτι ἀκόμη γιὰ νὰ δεχθοῦμε τὴν θεία Χάρη: ὁ προσωπικός μας ἀγώνας γιὰ τὴν κάθαρση ἀπὸ τὰ πάθη. Ὁ ἅγιος Διάδοχος Φωτικῆς σημειώνει ὅτι ἀπὸ τὴν στιγμὴ ποὺ βαπτιζόμαστε Χριστιανοί, στὸ κέντρο τῆς καρδιᾶς μας ἀνάβει ἡ φλόγα τῆς Χάριτος τοῦ Θεοῦ. Εἶναι ἀπαραίτητο ὅμως κι ἐμεῖς νὰ συνεργήσουμε μὲ τὴν θεία Χάρη, ἀναλαμβάνοντας ὁλοπρόθυμα τὸν ἀγώνα ἐναντίον τῆς ἁμαρτίας, ὥστε ἡ μικρὴ φλόγα νὰ γίνει φωτιὰ καὶ ἡ φωτιὰ νὰ γίνει πυρκαγιὰ ποὺ θὰ κατακαύσει κάθε κακό.
.          Ἰδιαιτέρως ὀφείλουμε νὰ ἀγωνιστοῦμε νὰ διώξουμε ἀπὸ τὴν ψυχή μας τὸ πιὸ φοβερὸ πάθος, τὸν ἐγωισμό. Διότι, ὅπως τονίζει ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, «πῶς δύναται νὰ ἔλθη ἡ χάρις νὰ φωτίση ἢ νὰ βοηθήση τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον ὁπού νομίζει πὼς εἶναι τι μέγα; Πὼς εἶναι σοφός; Καὶ πὼς δὲν ἔχει χρείαν ἀπὸ ἀλλοῦ βοήθειαν;» (Ἁγίου Νικοδήμου, Ἀόρατος Πόλεμος).

* * *

.              Μὲ τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ οἱ μεγάλοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ποὺ σήμερα ἑορτάζουμε – ἂς εἶχαν σῶμα ἀδύνατο – θηριομάχησαν μὲ αὐτοκράτορες, φυγάδευσαν τοὺς «λύκους» τῶν αἱρέσεων, κράτησαν στοὺς ὤμους τους τὴν Ὀρθοδοξία! Οἱ καιροί μας εἶναι ἐξ ἴσου κρίσιμοι! Οἱ δαίμονες ἔχουν λυσσάξει. Τὸ κακὸ σαρώνει τὰ πάντα. Ἡ ἁμαρτία προκλητική. Νὰ μὴν τὰ χάνουμε ὅμως! Ἡ Χάρη τοῦ Κυρίου εἶναι μαζί μας. Αὐτὴ θὰ μᾶς ἐνισχύει σὲ ὅλες τὶς περιστάσεις, θὰ μᾶς ἀναδείξει νικητὲς καὶ θὰ μᾶς κάνει μετόχους τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ.

Σχολιάστε

ΚΛΗΣΙ ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΙ. ΕΥΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΤΩΣΙ («Ἄνθρωπός τις ἦν οἰκοδεσπότης ὅστις ἐφύτευσεν ἀμπελῶνα καὶ φραγμὸν αὐτῷ περιέθηκε…»)

Κλῆσι καὶ ἀπόκλισι. Εὐλογία καὶ πτῶσι. 

Ἀπὸ τὸ βιβλίο
τοῦ Ἀρχιμ. Ἱεροθέου Βλάχου
(νῦν Μητρ. Ναυπάκτου)
«Ὀσμὴ Γνώσεως»
κδόσεις «Τέρτιος»,
Κατερίνη 1985, σελ. 159-163

 «Ἄνθρωπός τις ἦν οἰκοδεσπότης ὅστις ἐφύτευσεν ἀμπελῶνα
καὶ φραγμὸν αὐτῷ περιέθηκε…
».
 (Ματθ. κα´ 33 )

.            Ὁ οἰκοδεσπότης ἐφύτεψε ἕνα ἀμπέλι καὶ ἔβαλε γύρω του ἕνα φράκτη. Οἱ γεωργοί, ὅταν ἦλθε ὁ καιρὸς τῆς συγκομιδῆς, κακοποίησαν ποικιλοτρόπως τοὺς ἀπεσταλμένους τοῦ οἰκοδεσπότου. Τελικὰ ἐφόνευσαν καὶ τὸν κληρονόμο τῆς περιουσίας, τὸν υἱὸ τοῦ Οἰκοδεσπότου. Αὐτὸ ὅμως εἶχε συνέπειες γιὰ τὴν ζωή τους.
.            Αὐτὴ μὲ πολὺ λίγα λόγια εἶναι ἡ παραβολὴ ποὺ ἀκούσαμε σήμερα καὶ μὲ τὴν ὁποία ἤθελε πολλὰ νὰ διδάξει ὁ Κύριος. Τὸ βασικὸ ὄντως νόημα τῆς παραβολῆς εἶναι ὅτι ἡ ἀχαριστία καὶ ἡ σκληροκαρδία τῶν ἀνθρώπων δὲν ἔχουν ὅρια. Οἱ ἄνθρωποι ἀποδεικνύονται ἀνάξιοι τῆς μεγάλης δωρεᾶς τοῦ Θεοῦ. Αὐτὸ ποὺ ἔγινε μὲ τοὺς Ἰουδαίους γίνεται καὶ μὲ κάθε Χριστιανό, ἀφοῦ ἡ παραβολὴ ἔχει μία ἐκκλησιολογικὴ ἀναφορά. Θὰ ἐξετάσουμε στὴν συνέχεια τρία βασικὰ σημεῖα τῆς περικοπῆς.

 Ὁ φραγμὸς

.            Ὁ Ἱερὸς Χρυσόστομος ἀναλύοντας τὴν παραβολὴ λέγει ὅτι μετὰ τὴν ἔξοδο ἀπὸ τὴν Αἴγυπτο ὁ Θεὸς «νόμον ἔδωκεν (στοὺς Ἰσραηλίτες) καὶ πόλιν ἀνέστησεν καὶ ναὸν ὠκοδόμησε καὶ θυσιαστήριον κατεσκεύασε». Ὁ φραγμὸς εἶναι ὁ Νόμος ποὺ ἔδωσε ὁ Θεὸς γιὰ νὰ φυλάξη τὸν λαό Του ἀπὸ τὴν πλάνη καὶ τὴν ἀποστασία. Ὁ φραγμὸς δὲν ἦταν γιὰ τὴν Παλαιὰ Διαθήκη μόνον ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ στὴν Καινὴ Διαθήκη. Ὁ ἅγιος Μάξιμος λέγει ὅτι ὁ Θεὸς γιὰ τὴν χειραγώγηση τοῦ ἀνθρώπου στὴν πνευματικὴ ζωὴ ἔδωσε τρεῖς Νόμους, ποὺ ἂν καὶ φαίνωνται διάφοροι μεταξύ τους, ἐν τούτοις ὅμως εἶναι ὁμοιογενεῖς, ἀφοῦ εἶναι ἔργο τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ. Εἶναι πρῶτον ὁ φυσικὸς Νόμος (ἡ συνείδησι) δεύτερον ὁ γραπτὸς Νόμος, ποὺ δόθηκε στὸν Μωϋσῆ καὶ τρίτον ὁ Εὐαγγελικὸς Νόμος ἢ Νόμος τῆς Χάριτος.
.            Μετὰ τὴν πτῶσι του ὁ ἄνθρωπος σκοτίστηκε καὶ ἔπαθε φοβερὴ σύγχυσι, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ διακρίνη τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Γι’ αὐτὸ ὁ Θεὸς ἐν τῇ ἀγάπῃ του ἔδωσε τὸν γραπτὸ Νόμο, γιὰ νὰ ὁδηγήση τὸν ὑπανάπτυκτο πνευματικὰ ἄνθρωπο στὴν κοινωνία μαζί Του καὶ νὰ τὸν προφυλάσση ἀπὸ τὶς πλάνες. Ὑπ᾽ αὐτὴ τὴν ἄποψι ὁ Νόμος εἶναι σωτηριώδης φραγμός. Βέβαια ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἔργο τῆς ἐκχύσεως τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Παναγίου Πνεύματος. Ἀλλὰ ὁ Νόμος βοηθᾶ τὸν ἄνθρωπο νὰ δέχεται καὶ νὰ διαφυλάσση τὴν θεία Χάρι.
.            Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος στὴν πρὸς Ρωμαίους ἐπιστολὴ ἀναλύει λεπτομερῶς τὴν εὐεργετικὴ καὶ σωτηριώδη σημασία τοῦ Νόμου τοῦ Θεοῦ. Θὰ ἀρκεσθοῦμε στὸ νὰ παραθέσουμε μόνον δύο χωρία: «Ὥστε ὁ μὲν νόμος ἅγιος καὶ ἡ ἐντολὴ ἁγία καὶ δικαία καὶ ἀγαθὴ» (Ρωμ. ζ´ 12). Ἐπίσης διὰ τοῦ Νόμου ἀποκτοῦμε ἐπίγνωσι τῆς ἁμαρτίας «διὰ γὰρ Νόμου ἐπίγνωσις ἁμαρτίας» (Ρωμ. γ´ 20). Δι᾽ αὐτοῦ φθάνουμε στὴν φυσικὴ γνῶσι, ποὺ εἶναι ἡ διάκρισι μεταξὺ τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ κακοῦ. Χωρὶς αὐτὴν τὴν διάκρισι ὁ ἄνθρωπος ζεῖ τὴν παρὰ φύσι ζωή. Ἑπομένως εἶναι μεγάλη ἡ ἀξία τοῦ Νόμου γιὰ τὴν πνευματικὴ ζωή.
.            Σήμερα παρατηρεῖται μία ἀναζήτησι τοῦ Θεοῦ. Ὁ ἄνθρωπος φλέγεται ἀπὸ τὴν ἀκόρεστη ἐπιθυμία νὰ ἀποκτήση προσωπικὲς ἐμπειρίες ἑνώσεως μὲ τὸν Θεό. Ὅμως ἀδυνατεῖ νὰ προχωρήση, γιατί δὲν διαθέτει πρακτικὴ ὑποδομή. Τοῦ λείπει «ὁ φραγμός». Στερεῖται τῆς πρακτικῆς φιλοσοφίας, ποὺ εἶναι ἡ τήρησι τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ. Δὲν γνωρίζει τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ γι’ αὐτὸ εἶναι εὐάλωτος στὸν πονηρό. Ἄρα ἡ πρακτικὴ ἀρετὴ εἶναι ἀπαραίτητη γιὰ τὴν ἀπόκτησι τῶν ὑψηλῶν πνευματικῶν θεωριῶν. Ὁ ἅγιος Ἐφραὶμ λέγει ὅτι, ὅπως τὸ σῶμα χωρὶς τὸ πνεῦμα εἶναι νεκρό, ἔτσι καὶ ἡ γνῶσι χωρὶς τὴν πνευματικὴ ἐργασία εἶναι νεκρά. «Πλάνη ἀνδρὶ τὸ μὴ εἰδέναι τὰς Γραφάς. Δισσῶς δὲ πλανᾶται ὁ ἐπιστάμενος καὶ καταφρονῶν». Ἐκεῖνος ποὺ θέτει στὴν ζωή του τὸν «φραγμὸ» τοῦ Νόμου τοῦ Θεοῦ, ἀξιώνεται νὰ προχωρήση στὴν βίωσι τοῦ πνεύματος τοῦ Νόμου, φθάνει στὸν προφορικὸ λόγο, τὴν προσωπικὴ κοινωνία μὲ τὸν Θεό, ποὺ εἶναι ἡ προπτωτικὴ κατάστασι τοῦ ἀνθρώπου.

 Οἱ κακοὶ γεωργοὶ

 .            Στὴν παραβολὴ φαίνεται ὅτι οἱ γεωργοὶ τοῦ ἀμπελῶνος ἐφόνευσαν πρῶτα τοὺς ἀπεσταλμένους καὶ ἔπειτα τὸν υἱὸ τοῦ οἰκοδεσπότου, τὸν κληρονόμο τῆς περιουσίας. Ἐδῶ βλέπουμε ὅλη τὴν ἱστορία τῶν Ἰουδαίων, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνο ἐφόνευσαν καὶ ἐδίωξαν τοὺς Προφήτας, ἀλλὰ σταύρωσαν καὶ τὸν Υἱὸ καὶ Λόγο τοῦ Θεοῦ. Βλέπουμε ἀκόμη καὶ τὴν ἱστορία τῆς Χριστιανικῆς ἀνθρωπότητος. Γιατί ὅπως ὑπάρχουν Προφῆται στὴν Παλαιὰ Διαθήκη, ἔτσι ὑπάρχουν καὶ Προφῆται στὴν Καινὴ Διαθήκη. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ἅγιοι, ποὺ ἔχουν προσωπικὴ κοινωνία μὲ τὸν Θεὸ καὶ συνήθως δέχονται τὴν ἐπίθεσι τοῦ κόσμου. Ἐπίσης ἀπεσταλμένοι τοῦ Θεοῦ εἶναι οἱ Ποιμένες τοῦ νέου λαοῦ τοῦ Θεοῦ, οἱ Ἱερεῖς, ἰδιαιτέρως οἱ Ἐπίσκοποι.
.            Συνήθως στὸ θέμα αὐτὸ κάνουμε λάθος. Τοὺς Ποιμένας τοὺς θεωροῦμε ἐκκλησιαστικοὺς ὑπαλλήλους, ποὺ εἶναι τοποθετημένοι νὰ βοηθοῦν στὴ λύσι διαφόρων προβλημάτων, προσωπικῶν, οἰκογενειακῶν καὶ κοινωνικῶν ἢ τοὺς θεωροῦμε σὰν τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα ποὺ ἐξυπηρετοῦν τὶς ψυχολογικές μας ἀνάγκες. Οἱ πιὸ πνευματικὰ ἀνεπτυγμένοι τοὺς θεωροῦν σὰν ἐκπροσώπους ἢ ἀντιπροσώπους τοῦ Θεοῦ, σὰν νὰ βρίσκεται ὁ Θεὸς στοὺς Οὐρανοὺς καὶ ἔχει παραχωρήση τὸ δικαίωμα τῆς ἐκπροσωπήσεως σὲ διάφορα πρόσωπα, ἀλλὰ εἶναι τὸ μυστήριο τῆς αἰσθητῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ μεταξύ μας. Οἱ Ἐπίσκοποι καθὼς ἐπίσης καὶ οἱ Ἱερεῖς, ποὺ ἐργάζονται μὲ τὴν εὐλογία τοῦ Ἐπισκόπου, εἶναι εἰς τύπον καὶ τόπον τῆς Κεφαλῆς τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ. Πλησιάζοντας τοὺς Ποιμένας πρέπει νὰ προσβλέπουμε σ’ αὐτὸν τὸν ἴδιο τὸν Χριστό. Εἶναι τὸ στόμα τοῦ Λόγου. Ἔτσι ἡ περιφρόνησι, ἡ παραθεώρησι, ἡ συκοφαντία, ἡ ἱεροκατηγορία εἶναι ἐνέργεια κακῶν γεωργῶν ποὺ ἀναφέρεται στὸν Ἴδιο τὸν Χριστό.

 Ἡ ἄρσι τῆς Χάριτος

 .            Ἕνα ἄλλο ἀξιοσημείωτο τῆς παραβολῆς εἶναι ἡ διαβεβαίωσι τοῦ Χριστοῦ: «διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν ὅτι ἀρθήσεται ἀφ’ ὑμῶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ καὶ δοθήσεται ἔθνει ποιοῦντι τοὺς καρποὺς αὐτῆς». Ὁ Θεὸς ἀπέσυρε τὴν Χάρι του ἀπὸ τὸν Ἰσραηλιτικὸ λαό, γιατί ἀπεδείχθη ἀνάξιος τῆς μεγάλης αὐτῆς κληρονομιᾶς καὶ τὴν ἔδωσε σὲ ἄλλο Ἔθνος, τὸν Χριστιανικὸ λαό.
.            Αὐτὸ ὅμως γίνεται πάντοτε, δηλ. οἱ διάφοροι θεσμοὶ ὑπάρχουν καὶ λειτουργοῦν γιὰ νὰ διαφυλάττουν καὶ νὰ μεταδίδουν τὴν σώζουσα ἀλήθεια. Ὅταν ὅμως ἡ ἀλήθεια παραθεωρῆται ἢ διαστρεβλώνεται ἢ συγχέεται μὲ τὴν πλάνη τότε καὶ οἱ θεσμοὶ χάνουν τὴν ἀξία τους. Στὴν ἱστορία βλέπουμε ὅτι ὁλόκληρες Ἐκκλησίες τοπικές, ἐπειδὴ ἔχασαν τὴν ἀλήθεια περιέπεσαν στὴν πλάνη καὶ τὴν αἵρεση, ὁπότε ἔχασαν τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ.
.             Τὸ ἀπαραίτητο εἶναι νὰ διαφυλάσσουμε τὴν Χάρι μὲ τὴν μετάνοια καὶ τὴν ἀγάπη, καθὼς ἐπίσης νὰ τὴν ἐκφράζουμε μὲ ταπείνωσι καὶ εἰλικρίνεια ἔξω ἀπὸ πολιτικὲς σκοπιμότητες, διότι διαφορετικὰ βιώνουμε ἁπλῶς ἕνα νεκρὸ γράμμα. Θὰ ἰσχύση σὲ τέτοια περίπτωσι ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ στὸν Ἐπίσκοπο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἐφέσου: «ἔχω κατὰ σοῦ, ὅτι τὴν ἀγάπην σου τὴν πρώτην ἀφῆκας. μνημόνευε οὖν πόθεν πέπτωκας καὶ μετανόησον καὶ τὰ πρῶτα ἔργα ποίησον. εἰ δὲ μή, ἔρχομαί σοι ταχὺ καὶ κινήσω τὴν λυχνίαν σου ἐκ τοῦ τόπου σου, ἐὰν μὴ μετανοήςῃς» (Ἀποκ. β´ 4-5). Ἔτσι ἐξηγεῖται ὅτι οἱ Πατέρες ἀγωνίζονται ἕως θανάτου γιὰ τὴν διαφύλαξι τῆς ἀληθείας. Ὁ ἀμπελώνας ὑπάρχει. Εἶναι ἡ Ἐκκλησία, ἡ ὁποία διαφυλάσσει ἀνόθευτη τὴν ἀλήθεια. Χρειάζεται ταπείνωσι καὶ διαρκὴς μετάνοια, γιὰ νὰ μὴ γίνουμε κακοὶ γεωργοὶ καὶ χάσουμε τὴν θεία Χάρι μὲ συνέπεια τὴν καταδίκη μας. Νὰ μᾶς συνέχη ὁ κίνδυνος τῆς πτώσεως.

,

Σχολιάστε