Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Εὐγένιος Βούλγαρης

Ο ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ ΚΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ-3 (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ:
Ὁ Εὐγένιος Βούλγαρης καὶ ἡ Μεγάλη Αἰκατερίνη
Γ΄ Μέρος 

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ: Κορυφαῖος δάσκαλος καὶ γνήσιος πατριώτης (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ -2 Ἐπαληθεύονται οἱ στοχασμοί του γιὰ τὴν Τουρκία (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

 .                      Ὁ Εὐγένιος Βούλγαρης τὸ 1772 ἦταν στὴν Ἁγία Πετρούπολη καὶ εἶχε τὴν ἐκτίμηση τῆς Τσαρίνας Αἰκατερίνης Β΄ τῆς Μεγάλης. Αὐτὴν τὴν ἐκτίμηση προσπάθησε νὰ ἀξιοποιήσει ὑπὲρ τῆς Πατρίδας, κάτι ποὺ δὲν ἦταν καθόλου εὔκολο. Στὴ Μόσχα καὶ στὸ Κεντρικὸ Κρατικὸ Ἀρχεῖο Παλαιῶν Ἐγγράφων (Φ. 18, ντ. 249, σελ. 14) φυλάσσεται τὸ ἑλληνικὸ κείμενο τῆς σύντομης ὁμιλίας, ποὺ ἔκαμε ὁ Βούλγαρης κατὰ τὴ διάρκεια τῆς πρώτης ἀκρόασης ποὺ τοῦπαραχώρησε ἡ Αὐτοκράτειρα, τὸν Ἰούλιο τοῦ 1772. Σὲ αὐτό, ἀφοῦ ἐξέφρασε τὴ χαρά του γιὰ τὴσυνάντηση, ζήτησε τὴ βοήθειά της, γιὰ νὰ ἀπελευθερωθοῦν οἱ συμπατριῶτες του: «Εἶμαι εὐτυχισμένος, ἐγώ, ὁ τελευταῖος ἀπὸ τοὺς δούλους σου, παμφιλεύσπλαχνη Βασίλισσα! Ἀλλὰὁλοκλήρωσε τὴν εὐημερία μου μὲ τὸ νὰ φέρεις καὶ τὸ λαό μου σὲ μία εὐημεροῦσα κατάσταση. ἩἙλλάδα, μετὰ τὸ Θεό, Παντοδύναμη Αὐτοκράτειρα, σὲ σένα προσβλέπει, ἐσένα ἱκετεύει, σὲ ἐσένα προστρέχει…».
.                      Ἔγραψε πολλὰ ἐπαινετικὰ γιὰ τὴν Αἰκατερίνη, ὄχι πρὸς ἴδιον ὄφελος, ἀλλὰ πρὸςὄφελος τῆς Πατρίδας του. (Βλ. Σχ. Λῆμμα «Εὐγ. Βούλγαρις» εἰς Θρησκ. καὶ Ἠθικὴ Ἐγκυκλοπαιδεία,Ἀθῆναι, 1964, 5ος Τόμος, στήλ.1012). Ὁ ἴδιος οὐδέποτε ζήτησε κάτι ἀπὸ αὐτήν. Ἀντίθετα ἡΑἰκατερίνη ἔκανε τὸ πᾶν νὰ τὸν πείσει νὰ μὴ μείνει Διάκονος, ἀλλὰ νὰ δεχθεῖ τὴν πρόταση τῆς Ρωσικῆς Ἐκκλησίας καὶ νὰ καταστεῖ  Ἀρχιεπίσκοπος. Τελικὰ τὸν ἔπεισε: Τὸ 1775 χειροτονήθηκε ἱερομόναχος ἀπὸ τὸν Μητροπολίτη Μόσχας Πλάτωνα καὶ τὸ 1776 ἐξελέγη ἀπὸ τὴ Ρωσικὴ Ἐκκλησία Ἀρχιεπίσκοπος τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Σλαβινίου καὶ Χερσῶνος.
.                      Τὴν εἰς Ἐπίσκοπο χειροτονία τοῦ Εὐγενίου τέλεσαν ὁ κυνηγημένος ἀπὸ τοὺςὈσμανίδες καὶ καταφυγῶν στὴ Ρωσία Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Σεραφεὶμ Β΄, ὁΜητροπολίτης Μόσχας Πλάτων καὶ ἄλλοι Ἀρχιερεῖς. Παροῦσα στὴ χειροτονία  ἡ Αὐτοκράτειρα Αἰκατερίνη. Ἔγραψε σχετικὰ ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Πάριος: «Ἡ μεγάλη κυρία ἐτίμησε τὸ κλέος, τὸσέμνωμα καὶ τὸ ὡς ἀληθῶς ἄκρον ἄωτον τοῦ γένους τῶν Γραικῶν». (Βλ. σχ. Ἀθαν. Γ. Κάρμη«Εὐγένιος Βούλγαρης καὶ οἱ πνευματικὲς ζυμώσεις τοῦ ιη΄ αἰώνα», Ἔκδ. Παρρησία, Ἀθήνα, 2008, σελ. 24). Σημειώνεται ὅτι ὁ Πατριάρχης Σεραφεὶμ Β΄ ἐκτιμοῦσε ἰδιαίτερα τὸ ἐκκλησιαστικὸ ἦθος καὶ τὰ πολλὰ προσόντα τοῦ Εὐγενίου καὶ συνδεόταν μαζί του. Αὐτὸς τὸν εἶχε χειροτονήσει διάκονο καὶτοῦ εἶχε ἀναθέσει τὴ διεύθυνση τῆς Πατριαρχικῆς Ἀκαδημίας.
.                      Ἡ Γερμανικῆς καταγωγῆς Αἰκατερίνη, γεννημένη ὡς πριγκίπισσα τοῦ Anhalt – Zerbst- Bernburg Σοφία Φρειδερίκη Αὐγούστα, παντρεύτηκε τὸ 1745, σὲ ἡλικία 16 ἐτῶν, τὸν ἐπίσης Γερμανὸ Μέγα Δούκα τῆς Ρωσίας Πέτρο, ποὺ ὡς Τσάρος κυβέρνησε τὴ Ρωσία γιὰ λιγότερο ἀπὸ δύο χρόνια (1761-1762). Ὁ ἀλαζονικὸς χαρακτήρας του καὶ τὰ ἐγκληματικά του λάθη σὲ βάρος τοῦ ρωσικοῦ λαοῦ προκάλεσαν τὴν ἀπὸ συνωμότες, μὲ ἐπικεφαλῆς τὸν Γκριγκόρι Ὀρλώφ, δολοφονία του. Τῆς συνωμοσίας εἶχε γνώση ἡ Αἰκατερίνη, ἡ ὁποία ἀνῆλθε στὸν θρόνο. (Ν. Ζερνὼφ «Οἱ Ρῶσοι καὶ ἡ Ἐκκλησία τους», Ἔκδ. Ἀστέρος, Ἀθῆναι, 1972, σελ. 140).
.                       Ἐπιθυμία τῆς Αἰκατερίνης ἦταν νὰ ἀγαπηθεῖ ἀπὸ τὸν Ρωσικὸ λαὸ καὶ νὰ μείνει στὴν Ἱστορία ὡς ἡ Αὐτοκράτειρα ποὺ ἐπεξέτεινε τὰ σύνορα τῆς Ρωσίας καὶ κυβέρνησε μὲ τὸν «προοδευτικὸ» τρόπο τῆς ἐποχῆς της, τὴν πεφωτισμένη Δεσποτεία. Πρὸς τοῦτο ἀσπάσθηκε τὸ Ὀρθόδοξο δόγμα, δήλωνε μεγάλη ἐχθρά τοῦ Ἰσλάμ, ἐπεξέτεινε τὰ σύνορα τῆς Ρωσίας, σὲ βάρος τῆςὈθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας καὶ τῆς Πολωνίας καὶ συνομιλοῦσε μὲ τοὺς «μοντέρνους» Γάλλους διανοούμενους Βολταῖρο καὶ Ντιντερό.
.                       Ὡς πρὸς τὸν Ἑλληνισμὸ μετὰ τὸν Α΄ Ρωσοτουρκικὸ πόλεμο (1768-1774) καὶ τὰ Ὀρλωφικά, ποὺ εἶχαν τραγικὲς συνέπειες γιὰ τοὺς Ἕλληνες, ἀκολούθησε ὁ Β΄ Ρωσοτουρκικὸς πόλεμος (1787-1792). Σὲ αὐτὸν στὸ πλευρὸ τῆς Αἰκατερίνης ἦταν ὁ αὐτοκράτορας τῆς ΑὐστρίαςἸωσὴφ Β΄. Ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὴν ἀλληλογραφία μεταξὺ αὐτῆς καὶ τοῦ Ἰωσήφ, σκοπός της ἦταν ἡδι᾽ ἀποσπάσεως ἐδαφῶν τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας δημιουργία ἀνεξάρτητου ἑλληνικοῦ κράτους.
.                    Στὴν ἀπὸ 10 Σεπτεμβρίου 1782 ἐπιστολή της πρὸς τὸν Ἰωσὴφ Β΄ ἡ Αἰκατερίνη, τοῦ ἐξέφρασε τὴν ἐμπιστοσύνη της, ὅτι θὰ βοηθήσει, ὥστε «ἡ Εὐρώπη νὰ ἀπαλλαγεῖ ἀπὸ τὸν ἐχθρὸν τοῦ χριστιανικοῦ ὀνόματος, νὰ ἐκδιωχθεῖ αὐτὸς ἐκ τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ νὰ ἀνιδρυθῆ ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ μοναρχία ἐπὶ τῶν ἐρειπίων τῆς βαρβάρου ὀσμανικῆς κυβερνήσεως, ὑπὸ τὸν ρητὸν ἐκ μέρους μου ὅρον νὰ διατηρήσω τὴν μοναρχίαν ταύτην ὅλως ἀνεξάρτητον τῆς ἐμῆς». Γιὰ τὴ θέση τοῦ Μονάρχου τοῦ ἀνεξάρτητου Ἑλληνικοῦ κράτους προόριζε τὸν νεότερο τῶν ἐγγονῶν της, Κωνσταντῖνο, ὁ ὁποῖος «θὰ παραιτεῖτο πάσης ἀξιώσεως ἐπὶ τῆς ρωσικῆς μοναρχίας». Σύνορα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἡ Αἰκατερίνη προγραμμάτιζε πρὸς τὴν Ρωσία τὸν Εὔξεινο καὶπρὸς τὴν Αὐστρία «τὸ δημιουργηθησόμενο κράτος τῆς Δακίας». (Βλ.σχ. Κων. Παπαρρηγόπουλου «Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους», Ἐκδ. Οἶκ. Ἐλευθερουδάκη. Ἐν Ἀθήναις, 1925, Τόμ. Ε΄, σελ. 204-205).
.                    Ἡ κατάσταση τῆς Εὐρώπης μὲ τὴν ἐπικράτηση τῆς ἐπαναστατικῆς κυβέρνησης στὴ Γαλλία καὶ «ἰδίως τὰ συμφέροντα τῆς Ρωσίας στὰ πολωνικὰ πράγματα» ἔπεισαν τὴν Αἰκατερίνη νὰ συνομολογήσει τὸ 1792 στὸ Ἰάσιο εἰρήνη μὲ τὴν Τουρκία καὶ νὰ διατάξει νὰἐμποδιστεῖ «πᾶν ἑλληνικὸν κίνημα μέχρι νεωτέρας διαταγῆς» (Αὐτ. σελ. 206). Ἔτσι οἱ Λάμπρος Κατσώνης, Ἀνδρέας Ἀνδροῦτσος, πατέρας τοῦ Ὀδυσσέα, καὶ ἄλλοι πολέμαρχοι στεριᾶς καὶθάλασσας ἀφέθηκαν μόνοι νὰ συνεχίσουν τὸν ἀγώνα….
.                    Τὸ 1787 ὁ Εὐγένιος Βούλγαρης παραιτήθηκε τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Σλαβινίου καὶΧερσῶνος καὶ τὸ 1789 ἐξελέγη μέλος τῆς Αὐτοκρατορικῆς Ἀκαδημίας. Τὸ 1802 ἀπεσύρθη στὴΜονὴ Ἁγίου Ἀλεξάνδρου Νέφσκι τῆς Ἁγίας Πετρουπόλεως, στὴν ὁποία, ἕως τὴν κοίμησή του, τὸ1806, ἔζησε ἐν εἰρήνῃ, προσευχῇ καὶ μελέτῃ. Ὁ Βούλγαρης ἔγραψε ἰδιοχείρως τὴν διαθήκη του στὶς 16 Ἀπριλίου 1805, ἕνα χρόνο πρὸ τοῦ θανάτου του. Μὲ αὐτὴν δώρισε στὴ νεοσύστατη ἸονικὴἙπτάνησο Ἡγεμονία πολύτιμα Ἐγκόλπια καὶ Σταυρούς, δῶρα τῆς Αἰκατερίνης καὶ ἄλλων ἡγεμόνων  γιὰ νὰ πωληθοῦν. Ὅλα τὰ ὑπόλοιπα δῶρα ποὺ εἶχε δεχθεῖ (δείγματα, ὅπως γράφει, «τῆς ἐμῆς ἀφροσύνης καὶ ματαιότητος») ζήτησε νὰ πωληθοῦν καὶ νὰ δοθοῦν στοὺς ἐνδεεῖς καὶ πτωχούς, μαζὶμὲ 1.000 ρούβλια, ἀπὸ  τὰ 10.000 ποὺ ὑπῆρχαν στὸ ὄνομά του στὴν Βασιλικὴ Τράπεζα τῆς Πετρουπόλεως. Τὰ ὑπόλοιπα ρούβλια τὰ μοίρασε κυρίως στὴν Ἀθωνικὴ Ἀκαδημία, στὸ σχολεῖο τῆς Πάτμου, στὸν «περίβλεπτο ναὸ τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος Κερκύρας», στὸ Ναὸ τῆς Φανερωμένης Ζακύνθου, στὸν «Ζωοδόχο Ἅγιο Τάφο» καὶ στὴ Μονὴ Σινᾶ.
.                    Στὴν ἐπιτύμβια πλάκα ἐξέφρασε τὴν ἐπιθυμία του νὰ γραφεῖ τὸ ἑξῆς: «Ἦς ὅθεν; Ἐκ γῆς. Νῦν δ’ αὖ εἰς γῆν ὧδ’ ἐπανῆλθον… Καὶ δὴ οὐ βροτός, ἀλλ’ ἑξῆς ἔσομ᾽ ἄμβροτος αἰέν…» (Ἀπὸ ποῦ εἶσαι; Ἀπὸ τὴ Γῆ. Καὶ τώρα πάλι στὴ γῆ ἐπανῆλθα…Καὶ πλέον δὲν εἶμαι θνητός, ἀλλὰ στὸἑξῆς θὰ εἶμαι πάντοτε ἀθάνατος…). (Σημ. Ἡ Διαθήκη τοῦ Βούλγαρη ὑπάρχει στὸ βιβλίο του «Διατριβὴ εὐθανασίας», τὸ ὁποῖο ἐξέδωσαν τὸ 2005 οἱ ἐκδόσεις «Ἑξάντας», σὲ ἐπιμέλεια τῶν καθηγητῶν Γ. Δημολιάτη καὶ Μαν. Γαλανάκη).-

, , ,

Σχολιάστε

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ -2 Ἐπαληθεύονται οἱ στοχασμοί του γιὰ τὴν Τουρκία (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ:
Ἐπαληθεύονται οἱ στοχασμοί του γιὰ τὴν Τουρκία

Β΄ Μέρος 

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

βλ. προηγ.: ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ: Κορυφαῖος δάσκαλος καὶ γνήσιος πατριώτης (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

 .                    Ὁ Εὐγένιος Βούλγαρης μετὰ τὴ Λειψία φιλοξενήθηκε κάποιους μῆνες στὸΒερολίνο  ἀπὸ τὸν αὐτοκράτορα Φρειδερίκο Β΄. Αὐτὸς  θεωρεῖτο ἐκφραστὴς  τῆς πεφωτισμένης δεσποτείας, ἦταν φίλος καὶ χορηγός τοῦ Βολταίρου καὶ τοῦ ἄρεσε νὰ φιλοξενεῖ καὶ νὰ συζητεῖ μὲδιανοούμενους τῆς ἐποχῆς του. Στὴ συνέχεια καὶ συγκεκριμένα τὸ 1771 μετέβη στὴν Ἁγία Πετρούπολη, ὅπου μετὰ ἀπὸ σύσταση τοῦ Θεοδώρου Ὀρλὼφ τὸν δέχθηκε μὲ τιμὲς ἡ Αὐτοκράτειρα τῆς Ρωσίας Αἰκατερίνη Β΄ ἡ Μεγάλη.
.                     Ἡ ἐποχὴ γιὰ τὸν Ἑλληνισμὸ ἦταν ἐξαιρετικὰ κρίσιμη. Ὁ Θεόδωρος Ὀρλὼφ καὶ ὁἀδελφός του Ἀλέξιος, ἄνθρωποι τῆς αὐλῆς, ποὺ ἐπηρέαζαν τὴν αὐτοκράτειρα, ἀπὸ τὸ 1766 εἶχανἀρχίσει νὰ παρακινοῦν τοὺς Ἕλληνες νὰ ἐπαναστατήσουν. Τὴν 1η Μαρτίου  1770 ὁ Θεόδωρος Ὀρλώφ, ἐπικεφαλῆς μοίρας τοῦ Ρωσικοῦ στόλου, κήρυξε τὴν Ἐπανάσταση ἀπὸ τὸ Οἴτυλο τῆς Μάνης, ποὺ δὲν περιορίσθηκε στὴν Πελοπόννησο, ἀλλὰ ἁπλώθηκε σὲ πολλὲς περιοχὲς τοῦ Ἑλληνισμοῦ,ὅπως στὴν Κρήτη (μὲ τὸν Δασκαλογιάννη), στὴν Ἤπειρο μὲ τοὺς Χειμαριῶτες, στὰ νησιὰ τοῦ Αἰγαίου.
.                     Τὸ τραγικὸ ἦταν ὅτι μετὰ τὴν ἀντίδραση τῶν Ὀσμανιδῶν οἱ Ρῶσοιἀποχώρησαν, ἀφήνοντας τοὺς ἐπαναστάτες μόνους καὶ ἀνυπεράσπιστους. Ἀποτέλεσμα ἡ σφαγὴχιλιάδων Ἑλλήνων. Τὸ 1770 ἦταν σὲ ἐξέλιξη καὶ ὁ Α΄ Ρωσοτουρκικὸς πόλεμος (1768-1774), ὁὁποῖος ἔληξε μὲ νίκη τῆς Ρωσίας καὶ τὴν ὑπογραφὴ τῆς συνθήκης Κιουτσοὺκ – Καϊναρτζῆ. Μὲαὐτὴν οὐδὲν ὑπὲρ τῶν Ἑλλήνων προέκυψε, πλὴν τοῦ ὅτι τὰ ἐμπορικὰ πλοῖα μὲ ρωσικὴ σημαία ἀπέκτησαν τὸ δικαίωμα νὰ πλέουν ἐλεύθερα στὸν Εὔξεινο Πόντο, στὰ στενὰ τοῦ Βοσπόρου καὶστὸ Αἰγαῖο. Πολλὰ τότε ἑλληνικὰ πλοῖα σήκωσαν ρωσικὴ σημαία…
.                     Αὐτὰ συμβαίνουν ΠΡΙΝ ἀπὸ τὴ Γαλλικὴ ἐπανάσταση. Ἀνάμιξη στὴνἘπανάσταση τοῦ 1770 ἔχει μόνο ἡ Ρωσία, γιὰ τὴν ὁποία οἱ Ἕλληνες πίστεψαν ὅτι μποροῦσε νὰτοὺς βοηθήσει. Τότε οἱ Γάλλοι θεωρητικοὶ τῆς Ἐπανάστασης Βολταῖρος καὶ Ντιντερὸ ἦσαν τρόφιμοι τῶν αὐλῶν τῶν αὐτοκρατόρων, τοῦ Φρειδερίκου καὶ τῆς Αἰκατερίνης, καὶ ἀπομυζοῦσαν πολλὰχρήματα. Ὁ Christophe Migeon σημειώνει γιὰ τὸν Βολταῖρο μεταξὺ ἄλλων: «Ὁ Βολταῖρος ἦτανἕνας δεινὸς ἐπιχειρηματίας. Ἀγαπᾶ τὸ χρῆμα καὶ τὸ κερδίζει χάρη στὴν πένα του καὶ στοὺς πρίγκηπες ποὺ τὸν καλομαθαίνουν» (Les cahiers science et vie, No 152, Avril 2015, p. 93). Μὲ τὰὈρλωφικὰ ἀποδεικνύεται μύθος ἡ ἐπίδραση τῆς Γαλλικῆς Ἐπανάστασης στὸ νὰ ἀποτινάξουν οἱἝλληνες τὸν  ὀθωμανικὸ ζυγό.
.                     Ὁ διάκονος Εὐγένιος Βούλγαρης γράφει τὸ 1771 ἢ τὸ 1772, ἀμέσως δηλαδὴ μετὰ τὰ Ὀρλωφικά, τὸ ἔργο του «Στοχασμοί», ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικότερα προεπαναστατικὰκείμενα. Σπάνιο ἀντίγραφό του ἀνῆκε στὴν βιβλιοθήκη Γιάννη Βλαχογιάννη. (Βλ. Ν. Καμαριανοῦ«Ἑπτὰ σπάνια ἑλληνικὰ φυλλάδια δημοσιευμένα στὴν Πετρούπολη» (1771-1772), Ὁ Ἐρανιστὴς τ. 18, 1986, σελ. 1-34). Τὰ ὅσα ὁ Βούλγαρης γράφει περὶ τῆς Τουρκίας καὶ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, εἶναι ὡς νὰ τὰ γράφει σήμερα.
.                     Τὸ κείμενο ἀρχίζει ἔτσι: «Ἤλπισε ποτὲ κάποιος μὲ τόση ὀξύτητα καὶ εὐκολία νὰ μέλλει νὰ καταντήσει στὸ χεῖλος τοῦ γκρεμοῦ τὸ Ὀθωμανικὸ Κράτος; ὄχι. Μὰ ἤλπισε κάποιος ὅτι ἐνῶ ἔφτασε ἕως ἐκεῖ, μὲ τὴν πίεση ἑνὸς βραχίονος ἰσχυροῦ, ἄλλα χέρια ἰσχυρὰ καὶ αὐτά, δυνάμενα νὰ συνεισφέρουν καὶ μὲ μία μικρὴ ὤθηση στὸ νὰ τὸ κατακρημνίσουν, δὲν τὸ θέλουν; Μά, τελευταῖο, ἤλπισε κάποιος ὅτι αὐτὰ τὰ χέρια διὰ νὰ ἐμποδίσουν τὸ γκρέμισμα τοῦὈθωμανικοῦ Κράτους θὰ τὸ στηρίξουν; Ὁπωσδήποτε ὄχι….( Σημ. γρ. Ἡ μεταφορὰ τοῦ κειμένου στὰ νεοελληνικὰ ἀπὸ τὸν γρ.).
.                     Στὴ δεύτερη σελίδα σὰ νὰ περιγράφει τὸν Ἐρντογάν: «Τὰ χρησμολογήματα τοῦΜωάμεθ πληροφοροῦν τοὺς Τούρκους ὅτι αὐτοὶ εἶναι τὸ ἔθνος τὸ θεοφιλὲς καὶ ἅγιο καὶ ἐκλεκτό. Τὸ μόνο ἔθνος, τὸ ὁποῖο ὁ Θεὸς τὸ διόρισε νὰ κυβερνήσει ὅλο τὸν κόσμο, καὶ ὅτι ἑπομένως τὸΒασίλειό τους… δὲν εἶναι δυνατὸν οὐδέποτε νὰ καθαιρεθεῖ, οὔτε καὶ ἂν συμφωνήσουν ὅλες οἱδυνάμεις τῶν Βασιλίσκων τῆς Εὐρώπης». Καὶ συνεχίζει στὴ σελίδα 4: «Ἀλλὰ τίθεται τὸ ἐρώτημα, οἱΤοῦρκοι δὲν βλέπουν τὸ ὀφθαλμοφανές, ὅτι ἡ μοίρα τους ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἀπόφαση τῶν Χριστιανῶν βασιλέων; Ἀποκρίνομαι τὸ ἀντίθετο, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἶναι Τοῦρκοι καὶ ὡς Τοῦρκοι εἶναι πληροφορημένοι ὅτι κατὰ τὶς ἀρχὲς τῆς πίστης τους τὸ Βασίλειό τους θὰ μείνει ἀκέραιο ἕως τὸ τέλος, θὰ ἀπολαύσει δόξα καὶ δύναμη καὶ θὰ ὑποτάξει ὅλους, ὅπως εἴπαμε. Ἐπίσηςὡς Τοῦρκοι πρεσβεύουν καὶ τὸ δόγμα ὅτι ὑπάρχει μία ἰσχυρὴ εἱμαρμένη, ἡ ὁποία κρατᾶ δεμένους τοὺς Χριστιανοὺς Βασιλεῖς, τοὺς σφίγγει καὶ τοὺς ἀναγκάζει νὰ μένουν στὰ ὅριά τους…Ὡς Τοῦρκοι εἶναι ἐκ συστήματος ἄσπονδοι ἐχθροί τοῦ Χριστιανισμοῦ…».
.                     Ὁ Βούλγαρης στὴν 34η σελίδα τονίζει ὅτι τρία πράγματα κινοῦσαν τοὺς Γραικοὺς νὰ παίρνουν τὸ μέρος τῶν Χριστιανῶν Βασιλέων, κάθε φορὰ ποὺ αὐτοὶ ἔκαμαν πολέμους ἐναντίον τῶν Ὀθωμανῶν: Πρῶτον ἡ θλίψις τῆς βαρείας καὶ ἀνυπόφορης τυραννίας. Δεύτερον ἡ ἐλπίδα τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς ἐλευθερίας τοῦ Γένους καὶ τρίτον ἡ ζέση τῆς πίστεώς τους στὸν Χριστό. Ἀλλά, ὅπως σημειώνει, οἱ Γραικοὶ βλέπουν ὅτι ὅλα τὰ ἄλλα χριστιανικὰ κράτη τῆς Εὐρώπης δὲν ἔχουν τὸν ζῆλο τῆς χριστιανικῆς πίστεως κατὰ τῆς ψευδοθρησκείας τοῦ Μωάμεθ. ΟἱΓραικοὶ βλέπουν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐλπίσουν στὸ ἑξῆς νὰ δοῦν βοήθεια γιὰ τὴν ἐλευθερία τους. «Ἐπειδὴ τώρα», ὅπως γράφει,  «ποὺ περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλη φορὰ (Σήμ. γρ. Μὲ τὰ Ὀρλωφικὰ) ἔφεξε σὲ αὐτοὺς μία τέτοια ἐλπίδα οἱ Δυνάμεις τῆς Εὐρώπης, ἀντὶ νὰ προθυμοποιηθοῦν καὶ νὰἁπλώσουν σὲ αὐτοὺς χέρι βοηθείας διὰ νὰ τοὺς καταστήσουν ἐλεύθερους, ἔστω ἐν μέρει, φάνηκαν τρόπον τινὰ ζηλότυποι στὴν ἐλευθερία τους. Καὶ ἐκεῖνο τὸ χέρι, ποὺ ὑπέρ τους ἀπὸ μακριὰ ἁπλώθηκε, νὰ τοὺς ἐλευθερώσει, δὲν ἔλειψαν ἀπὸ τὸ νὰ τὸ ἐμποδίσουν».
Πρὸς τὸ τέλος τῶν «Στοχασμῶν» του ὁ Βούλγαρης ἐπιχειρηματολογεῖ γιατί εἶναι πρὸς τὸσυμφέρον τῆς  Ρωσίας καὶ  τῆς ὑπόλοιπης χριστιανικῆς Εὐρώπης, ἕνα ἰσχυρό, ἐλεύθερο καὶ ἀκηδεμόνευτο Ἑλληνικὸ Κράτος. Ὑποστηρίζει ὅτι ἡ ὕπαρξη Ἑλληνικοῦ Κράτους «ἤθελε φυλάξει εἰς τὸ ἑξῆς τὴν ἐπιζητούμενη ἰσορροπία τῆς Εὐρώπης». Καὶ ἀπαντᾶ στὸ ἐπιχείρημα ὅτι οἱ Εὐρωπαῖοι ἀφήνουν τὴν Τουρκία νὰ ἁλωνίζει, γιατί αὐτὸ ὑπαγορεύουν τὰ συμφέροντά τους: «Κύριε τῶν Δυνάμεων! Ὄφελος εἰς τὴν Εὐρώπη εἶναι νὰ βασιλεύουν οἱ Τοῦρκοι στὴν Εὐρώπη! Τὰἐμπορικὰ συμφέροντα ἀλλάζουν στὸν χρόνο, ἐνῶ ἡ κυριαρχία τῆς Τουρκίας μένει». Καὶ καταλήγει, οἱ χριστιανοὶ βασιλεῖς νὰ μὴν ἀφήσουν τὴν εὐκαιρία νὰ βοηθήσουν στὴ δημιουργία τοῦ Ἑλληνικοῦ κράτους καὶ στὸν ἐξοστρακισμὸ ἀπὸ τὴν Εὐρώπη τῶν Ὀθωμανῶν: «Ἂν ὁ Τοῦρκος ἀποκατασταθεῖ πάλιν ὡς πρότερον,  ἀναμφιβόλως οὐδέποτε θὰ βρίσκεται σὲ ἀσφάλεια ἡ Εὐρώπη, ἐνόσω ὁ Ὀθωμανὸς θὰ βασιλεύει στὴν Εὐρώπη». Αὐτὰ γράφονται τὸ 1771/72!
.                     Γιὰ τὴν παρουσία τοῦ Εὐγενίου Βούλγαρη στὴ Ρωσία θὰ ἀναφερθοῦμε στὸ Γ΄ καὶ τελευταῖο μέρος τοῦ εἰς αὐτὸν ἀφιερώματός μας.-

, , ,

Σχολιάστε

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ: Κορυφαῖος δάσκαλος καὶ γνήσιος πατριώτης (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Εὐγένιος Βούλγαρης
Κορυφαῖος δάσκαλος καὶ γνήσιος πατριώτης

Α΄ Μέρος 

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.                     Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Σλαβινίου καὶ Χερσῶνος Εὐγένιος Βούλγαρης (1716 – 1806) δὲν ἦταν μόνον ὁ κορυφαῖος  διδάσκαλος τοῦ Γένους καὶ  ἐκ τῶν πολυμαθεστέρων καὶ πολυγραφοτέρων συγγραφέων ὅλης τῆς Εὐρώπης. Σὲ μία δύσκολη γιὰ τὸν Ἑλληνισμὸ ἐποχὴ προσπάθησε γιὰ τὴνἐλευθερία τῶν Ἑλλήνων καὶ τὴ δημιουργία ἀνεξάρτητου ἑλληνικοῦ κράτους, ἔχοντας τὸν σεβασμὸκαὶ τὴν ἐκτίμηση τῆς Αὐτοκράτειρας τῆς Ρωσίας Αἰκατερίνης Β΄.
.                     Γεννήθηκε στὴν Κέρκυρα καὶ ἦταν ἰδιοφυὴς στὰ γράμματα. Ὅπως γράφει ὁ Κων. Σάθας, ἦταν «πανεπιστήμων  καὶ χαλκέντερος συγγραφεύς, πρόμαχος τῆς Ὀρθοδοξίας λαμπρός, τὰμέγιστα συντελέσας εἰς μετάδοσιν τῆς νεωτέρας φιλοσοφίας ἐν τῷ ἡμετέρῳ ἔθνει» («ΝεοελληνικὴΦιλολογία – Βιογραφίαι τῶν ἐν τοῖς γράμμασι διαλαμψάντων Ἑλλήνων 1453-1821», Ἐν Ἀθήναις,ἐκδ. τέκνων Ἁν. Κορομηλᾶ, 1868, σελ. 569). Σημειώνεται ὅτι γνώριζε νὰ διαβάζει, νὰ γράφει καὶ νὰὁμιλεῖ σὲ δέκα γλῶσσες.
.                     Ὁ Ἰησουίτης μοναχὸς Gerhard Podskalsky στὸ κλασικό του ἔργο «Ἡ Ἑλληνικὴ Θεολογία ἐπὶ Τουρκοκρατίας 1453 – 1821» (Μετ. π. Γεωργίου Μεταλληνοῦ, Ἔκδ. ΜΙΕΤ,  Ἀθήνα, 2005, σελ. 440)  ἀναφέρει γιὰ τὸν Βούλγαρη: «Στὴ μνήμη τῶν μεταγενεστέρων, ἰδιαίτερα στὴνἙλλάδα, ὁ πιὸ μορφωμένος ἐκπρόσωπος τοῦ λαοῦ του ζεῖ ἀκόμη, ἂν ὄχι ὡς πρότυπο (χάρη στὸν συγκρατημένο πάντοτε τρόπο του), ἔστω ὡς ὁ μεγάλος διδάσκαλος τῆς γενιᾶς τῆς Ἐπανάστασης. Διανοούμενοι ὅπως ὁ Ἀδαμάντιος Κοραὴς ὁμολογοῦν μὲ παρρησία ὅτι σὲ αὐτὸν καὶ μόνο ὀφείλουν τὶς ἄριστες γνώσεις τους».
.                     Ὡς πανεπιστήμων ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Σλαβινίου καὶ Χερσῶνος ἄφησε κληρονομιὰστὸν Ἑλληνισμὸ ἔργα θεολογικά, φιλοσοφικά, φιλολογικά, ἐθνικὰ καὶ θετικῶν ἐπιστημῶν (φυσικῆς καὶ μαθηματικῶν). Ὁ Βούλγαρης, ὡς Ἕλληνας, μαθαίνει ὅ,τι νέο ὑπάρχει στὴ φιλοσοφία καὶ στὶς θετικὲς ἐπιστῆμες καὶ ἐνεργεῖ, ὅπως δίδαξε ὁ Μέγας Βασίλειος στὸν πρὸς τοὺς νέους λόγο του. Γράφει σχετικὰ ὁ ἀείμνηστος Βάσ. Τατάκης: «Ὁ Βούλγαρης παρουσιάζεται ὡς τύπος Νεοέλληνα λογίου, ποὺ πηγαίνει πρὸς τὴ Δύση, ἀποδέχεται τὴ φιλοσοφία καὶ τὴν Ἐπιστήμη, ἀλλὰ δὲν θυσιάζει τίποτε ἀπὸ τὴν κληρονομιὰ τοῦ Ἕλληνος Ὀρθοδόξου» («Σκοῦφος – Μηνιάτης – Βούλγαρης – Θεοτόκης» Ἔκδ. «Ἀετός», Βασ. Βιβλ. τόμος 8,  σ. 240).
.                     Ἱεροδιάκονος ὁ Βούλγαρης χειροτονήθηκε τὸ 1738, σὲ ἡλικία 22 ἐτῶν. Τὰἐγκύκλια μαθήματα τὰ ἔλαβε στὴ γενέτειρά του Κέρκυρα καὶ στὴ συνέχεια σπούδασε στὴν Πάντοβα καὶ στὴν Βενετία. Σχολάρχης διετέλεσε στὶς σχολὲς τῶν Ἰωαννίνων καὶ τῆς Κοζάνης. Σταθμὸς γιὰ τὴν Ἐκκλησία, τὸ Ἔθνος καὶ τὰ Γράμματα ἦταν ὅταν ὁ Πατριάρχης Κύριλλος Ε´ τοῦἀνέθεσε, τὸ 1753, τὴ διεύθυνση τῆς Σχολῆς στὸ Ἅγιον Ὄρος, ποὺ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του ὀνομάσθηκε Ἀθωνιὰς Ἐκκλησιαστικὴ Ἀκαδημία. Κατὰ τὸν Σάθα «πανταχόθεν συνέρρεον ἐκεῖ μαθηταί, ἵν’  ἀκροασθῶσι τοῦ Εὐγενίου καὶ τῶν συνδιδασκόντων» (Αὐτ. σελ. 567). Ἐνῶ ἡ Σχολὴ ἦταν θεωρητικῆς κατευθύνσεως, ὁ Εὐγένιος δίδασκε στοὺς μέλλοντας ἱερεῖς καὶ ἱεραποστόλους φιλοσοφία καὶ θετικὲς ἐπιστῆμες. Στὴν εἴσοδο τῆς Ἀκαδημίας ἀνήρτησε ἐπιγραφή, ἀνάλογη τῆς Ἀκαδημίας τοῦ Πλάτωνα: «Γεωμετρήσων εἰσίτω, οὐ κωλύω. Τῷ μὴ θέλοντι συζυγήσω τὰς θύρας» (Ὅποιον ἀσχολεῖται μὲ τὴν Γεωμετρία δὲν τὸν ἐμποδίζω νὰ εἰσέλθει. Σὲ ἐκεῖνον ποὺ δὲν θέλει νὰἀσχοληθεῖ, τοῦ κλείνω τὶς πόρτες).
.                         Μαθητές του στὴν Ἀθωνιάδα ἦσαν οἱ ἱερομάρτυρας ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός,  ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Πάριος, ἱερομάρτυρας Ἀθανάσιος. Μαθητές του ἐπίσης ἦσαν οἱ Σέργιος Μακραῖος, Ἰώσηπος Μοισιόδακας, Διονύσιος ὁ Πλαταμῶνος καὶ Ἀθανάσιος Ψαλίδας. Αὐτοὶἵδρυσαν σχολὲς ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ «συνέβαλαν εἰς τὴν πνευματικὴν ἀναγέννησιν καὶ τὴν ἐθνικὴνἐνατένισιν τοῦ ἐν τῷ σκότει δουλείας εὐὑρισκομένου Γένους ἡμῶν». (Προσφώνηση πρὸς τὸν Οἰκ. Πατρ. κ. Βαρθολομαῖο Ἀρχιμ. Νικηφόρου Μικραγιαννανίτου Σχολάρχου Ἀθωνιάδος, «Τόμος γιὰ τὰ240 χρόνια ἀπὸ τὸν διορισμὸ τοῦ Εὐγενίου Βουλγάρεως σχολάρχου τῆς Ἀθωνιάδος, 1753-1993», Ἀθωνιάς, 1997, σελ. 36).
.                         Ὁ Οἰκ. Πατριάρχης στὴν  ἀπὸ 15 Δεκεμβρίου 2004 ἐπιστολή του πρὸς τοὺς μεταφραστὲς – ἐπιμελητὲς τοῦ ἔργου τοῦ Βούλγαρη «Διατριβὴ περὶ εὐθανασίας» (ἐκδ. «Ἑξάντας»,Ἀθῆναι, 2005), καθηγητὲς τῆς Ἰατρικῆς Ἰωάν. Δημολιάτη καὶ Ἐμμ. Γαλανάκη, ἀποκαθιστᾶ μὲ σαφῆτρόπο τὸν διακεκριμένο Ἱεράρχη διδάσκαλο τοῦ Γένους, μετὰ τὰ ὅσα  εἶχε ὑποστεῖ ἀπὸ τὸ Οἰκ. Πατριαρχεῖο. Αὐτὰ περιγράφονται στὴν, μὲ ἡμερομηνία 29 Ἰανουαρίου 1759, ἐπιστολὴ τοῦ Εὐγενίου πρὸς τὸν Πατριάρχη Κύριλλο Ε΄. (Βλ. σχ. Ἰωάννου Οἰκονόμου Λαρισσαίου (1783-1842) «Ἐπιστολαὶ διαφόρων Ἑλλήνων Λογίων, Ἀνωτάτων Κληρικῶν …», Ἔκδ. Γιάννης Ἀντωνιάδης, Ἀθήνα, 1964, σελ. 485-492). Γράφει ὁ κ. Βαρθολομαῖος: «Ὁ μακαριστὸς καὶ πολυγραφώτατος Ἐπίσκοπος Εὐγένιος, ὁ τοσούτον τιμήσας ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ τὸ Ὀρθόδοξον ἀρχιερατικὸν σχῆμα, ἔζησε καὶ ἐνεργοποιήθη εἰς μίαν λίαν δύσκολον πνευματικῶς περίοδον, ἐκείνην τοῦ εὐρωπαϊκοῦ Διαφωτισμοῦ, ἐχθρικῶς σφόδρα ἀρχῆθεν διακειμένου ἔναντι παντὸς τοῦ Χριστιανικοῦ. Ὅμως, ἐν βαθείᾳ ἐπιστημοσύνῃ καὶ ἀκλινεῖπροσκολλήσει πρὸς τὴν Ὀρθόδοξον δογματικὴν διδασκαλίαν, κατώρθωσεν ὁ χαλκέντερος οὗτοςἀνὴρ νὰ συνδυάσῃ ἀμφότερα καὶ νὰ πλουτίσῃ τὴν ἐκκλησιαστικὴν ἡμῶν βιβλιογραφίαν, ἀλλὰ καὶτὴν τοιαύτην τῶν θετικῶν ἐπιστημῶν, διὰ βιβλίων καὶ ἔργων ἐχόντων διαχρονικὴν τὴν ἀξίαν, ὡς τὸὑφ’ ὑμῶν μέλλον νὰ κυκλοφορηθῇ…» (Σελ. 9-10).
.                          Τὸ 1759 ὁ διάκονος Εὐγένιος ὑποχρεώθηκε νὰ ἐγκαταλείψει τὴν Ἀθωνιάδα. Δὲν ἄντεξε τὶς ὑπονομεύσεις καὶ τὶς ἴντριγκες. Ὁ Μοισιόδαξ περιγράφει τὴ συμφορὰ καὶ τὴν ἐρημία τῆς Σχολῆς μετὰ τὴν ἀποχώρησή του: «Ποῦ ὁ κλεινὸς Εὐγένιος; Ποῦ ἡ πολυπληθὴς χορεία τῶν μαθητῶν, ἥτις ἐν χαρᾷ τῆς Ἑλλάδος πάσης συνεκρότει ἕνα Ἑλικώνα νέον Μουσῶν καὶμουσοτρόφων; Ἐφυγαδεύθη ἐκεῖνος, ἐφυγαδεύθη αὐτή. Βροντὴ νεμέσεως ἐπέπεσε καὶ ἐσκόρπισε διδάσκοντας καὶ διδασκομένους καὶ ἡ οἰκοδομὴ ἐκείνη, ὑπὲρ τῆς ὁποίας ὁ τοσοῦτος θροὺς (θόρυβος) ἐν τῇ βασιλευούσῃ καὶ ἐν τῇ λοιπῇ Ἑλλάδι, κατήντησεν (οἴμοι!) ἡ κατοικία, ἡ φωλεὰ τῶν κοράκων!» (Κων. Σάθα «Βιογραφίαι τῶν ἐν τοῖς γράμμασι διαλαμψάντων Ἑλλήνων», σελ. 568, σημ. 1).
.                          Στὸ τέλος τοῦ 1759 ὁ Εὐγένιος Βούλγαρης προσεκλήθη ἀπὸ τὸν Πατριάρχη Σεραφεὶμ Β΄ νὰ διδάξει τὶς σύγχρονες ἐπιστῆμες στὴν Μεγάλη τοῦ Γένους Σχολή. Τὸ 1761 ὁΠατριάρχης Σεραφεὶμ ἀνατρέπεται καὶ ἐξορίζεται. Ἀναλαμβάνει Πατριάρχης ὁ ἐχθρός του Ἰωαννίκιος Γ΄ Καρατζᾶς (1761 – 1763) καὶ μετὰ ὁ Σαμουὴλ Χαντζερής. Καὶ οἱ δύο ἀντιπαθοῦσαν τὸν Εὐγένιο καὶ τὸν ὑποχρέωσαν νὰ παραιτηθεῖ. Ἀπογοητευμένος ἔφυγε ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολη τὸ 1763 καὶ δὲν ἐπέστρεψε ποτὲ στὴ σκλαβωμένη Πατρίδα. Ὅμως δὲν τὴν ξέχασε. Αὐτὸ ἀποδεικνύεται ἀπὸ τοὺς «Λογισμοὺς» καὶ τὴν Διαθήκη του.
.                         Οἱ Κων. Κούμας καὶ Σέργιος Μακραῖος ἔγραψαν ὅτι γιὰ λίγο πέρασε ἀπὸ τὴν Δακία (σημερινὴ Ρουμανία), καὶ φιλοξενήθηκε ἀπὸ τοὺς ἡγεμόνες της. Στὴ συνέχεια μετέβη στὴΛειψία.  Ἐκεῖ, τὸ 1766, ἐκδίδει τὸ περίφημο βιβλίο του «Λογικὴ ἐκ παλαιῶν τε καὶ νεωτέρων συνερανισθεῖσα», τιμᾶται ἀπὸ τὸν αὐτοκράτορα Φρειδερίκο Β΄ καὶ γνωρίζεται μὲ τὸν μοιραῖο γιὰτὸν Ἑλληνισμὸ Ρῶσο κόμη Θεόδωρο Ὀρλώφ. Μὲ τὴ γνωριμία αὐτὴ ἕνα νέο κεφάλαιο ἀνοίγει στὴζωή του, τὸ ὁποῖο συνδέεται μὲ τὴ Ρωσία.-

, , ,

Σχολιάστε

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ: ΜΕΓΑΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Εὐγένιος Βούλγαρης: Μέγας Διδάσκαλος τοῦ Γένους

Γιῶργος Ν. Παπαθανασόπουλος

.             Ἡ μεγάλη ἐκκλησιαστικὴ καὶ θεολογικὴ προσωπικότητα τοῦ Εὐγενίου Βούλγαρη (1716-1806), σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴν βαθιὰ ἐπιστημονική του γνώση καὶ τὴν θύραθεν σοφία του, εἶναι ἡ ζωντανὴ ἀπόδειξη τῆς δυνατότητας συμπόρευσης Ὀρθοδοξίας καὶ Ἐπιστήμης. Ταυτόχρονα ἔμπρακτα τονίζει τὴν προσφορὰ τῆς Ἐκκλησίας στὴν Παιδεία τοῦ Ἔθνους καὶ διαψεύδει τὴν προπαγάνδα τῶν ἀθέων καὶ ἀγνωστικιστῶν διανοητῶν, πὼς μόνο ἡ κοσμικὴ γνώση ὁδηγεῖ στὴν ἀπαλλαγὴ τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ δεισιδαιμονίες καὶ ἐξαρτήσεις καὶ στὸν δρόμο τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς προόδου… Στὴν Ἱστορία ἔχει ἀποδειχθεῖ τὸ ἀντίθετο… Ἀπολύτως λοιπὸν δικαιολογημένα ἐφέτος ἑορτάζονται ἀπὸ τὴ Μητρόπολη Κερκύρας καὶ ὄχι μόνο τὰ 300 χρόνια ἀπὸ τὴ γέννηση καὶ τὰ 210 ἀπὸ τὴν κοίμηση τοῦ μεγάλου διδάχου τοῦ Γένους.
.           Στὴν ἀθεϊστικὴ προπαγάνδα δὲν ταιριάζει καθόλου τὸ ὅτι ὁ Εὐγένιος Βούλγαρης ἦταν κληρικός, ὅτι ἀνεδείχθη Ἀρχιεπίσκοπος Σλαβινίου καὶ Χερσῶνος καὶ παράλληλα ὅτι ὁ χαλκέντερος κληρικὸς μὲ τὴ Ὀρθοδοξότατη γραφὴ καὶ τὰ κηρύγματά του ἐπὶ θεολογικῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν ζητημάτων, ἔμαθε, ἔγραψε, μετέφρασε, καὶ δίδαξε Λογική, Ἀριθμητική, Γεωμετρία, Φιλοσοφία, Φυσική, Κοσμολογία. Ὁ Κων. Σάθας ἔγραψε σχετικά:
«Ὁ Εὐγένιος ἦταν ἐκ τῶν πολυμαθεστέρων καὶ πολυγραφοτέρων τοῦ αἰῶνος του. Ἐγίνωσκε τὴν Ἑλληνικήν, Λατινικήν, Γερμανικήν, Ἰταλικήν, Γαλλικήν, Ἑβραϊκήν, Χαλδαϊκήν, Τουρκικήν, Ἀραβικὴν καὶ Ρωσικὴν διάλεκτον. Πανδαήμων (Σήμ. γρ. Πανεπιστήμων) καὶ χαλκέντερος συγγραφεύς, πρόμαχος τῆς ὀρθοδοξίας λαμπρός, τὰ μέγιστα συνετέλεσεν εἰς μετάδοσιν τῆς νεωτέρας φιλοσοφίας ἐν τῷ ἡμετέρῳ ἔθνει». (1).
.             Ὁ Εὐγένιος Βούλγαρης δὲν δίστασε νὰ μελετήσει καὶ νὰ γνωρίσει πρῶτος στοὺς Ἕλληνες τοὺς φιλοσόφους καὶ βασικοὺς ἐκπροσώπους τοῦ Διαφωτισμοῦ, τὸν ἀγνωστικιστὴ Γάλλο Βολταῖρο (1694-1778) καὶ τὸν ἀγγλικανὸ Τζὸν Λὸκ (1632-1704), βλέποντάς τους βεβαίως μὲ τὴν ἰδιοφυῆ κριτική του ματιά. Τὸ 1768 μετέφρασε στὰ ἑλληνικὰ τὸ «Δοκίμιον ἱστορικὸν καὶ κριτικὸν περὶ τῶν διχονοιῶν ἐν ταῖς Ἐκκλησίαις τῆς Πολωνίας» τοῦ Βολταίρου. Ὁ Ἅγιος Νεκτάριος, ὁ ὁποῖος μὲ φροντίδα καὶ δαπάνη τοῦ ἐξέδωσε τὸ πόνημα τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Εὐγενίου Βούλγαρη «Σχεδίασμα περὶ Ἀνεξιθρησκείας, ἤτοι Περὶ Ἀνοχῆς τῶν Ἐτεροθρήσκων» (2) γράφει στὶς Σημειώσεις του, ποὺ συνοδεύουν τὸ βιβλίο, ὅτι τὸ Δοκίμιο τοῦ Βολταίρου εἶναι βραχύτατον, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ «αἱ σημειώσεις αὐτοῦ ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ Εὐγενίου προστεθεῖσαι καὶ “σημειώματα τινά” ἁπλῶς καὶ μετριοφρόνως ὀνομαζόμενα, ἀποτελοῦσι πλέον τῶν 4/5 τοῦ ὅλου (ἐκ 15 περίπου τυπογραφικῶν φύλλων συνισταμένου), οὕτω δὲ τὸ ἔργον δύναται νὰ θεωρηθῆ μᾶλλον συγγραφὴ τοῦ Βουλγάρεως πρωτότυπος». Τὸ δοκίμιο πραγματεύεται τοὺς σκληροὺς διωγμοὺς ποὺ ὑπέστησαν οἱ Ὀρθόδοξοι χριστιανοὶ ἀπὸ τοὺς Παπικοὺς στὴν Πολωνία, διὰ μέσου τῆς κρατικῆς ἐξουσίας καὶ τῆς Οὐνίας (3). Ἐκεῖνο ποὺ ἕνωνε τὸν Ὀρθόδοξο Ἱεράρχη μὲ τὸν ἄθρησκο Γάλλο φιλόσοφο ἦταν ὁ σφοδρὸς ἀντιλατινισμός τους, κάτι ποὺ φαίνεται καὶ στὸ συγκεκριμένο βιβλίο. Τοὺς χώριζαν βεβαίως πολλά…
.             Στὸν Ἑλληνισμὸ ὁ Εὐγένιος Βούλγαρης ἦταν «ὁ πραγματικὸς εἰσηγητὴς τῆς σκέψης τοῦ Λὸκ στὴν Ἑλλάδα» (4). Τοῦ Ἄγγλου διανοούμενου μετέφρασε στὰ ἑλληνικὰ τὸ σημαντικότερο φιλοσοφικό του σύγγραμμα «Δοκίμιο γιὰ τὴν ἀνθρώπινη νόηση». Μάλιστα τὸ χρησιμοποίησε ὡς βοήθημα στὶς παραδόσεις του στὴν Ἀθωνιάδα Σχολὴ (5).
.             Ὁ τότε διάκονος Εὐγένιος ὑπηρέτησε ὡς Σχολάρχης, ἀπὸ τὸ 1753 ἕως τὸ 1759, στὴν Ἀθωνιάδα Ἐκκλησιαστικὴ Ἀκαδημία, στὴν ὁποία καὶ τῆς ἔδωσε τὸ ὄνομα. Σ’ Αὐτὴν Μαθητές του, τοὺς ὁποίους ἐνέπνευσε ἡ διδασκαλία του, ἤσαν ὁ Ἅγιος Ἱερομάρτυς καὶ Ἰσαπόστολος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός, ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Πάριος, ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Νεομάρτυς, ὁ ἱερομόναχος Σέργιος Μακραῖος, ὁ μοναχὸς Ἰώσηπος Μοισιόδακας, ὁ Ἐπίσκοπος Πλαταμῶνος Διονύσιος καὶ ἄλλοι. (6). Ὅλοι τους προσέφεραν τὰ μέγιστα στὸ Ἔθνος ὡς κληρικοὶ καὶ δάσκαλοι.
.             Τὸ «σχεδίασμα» τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Εὐγενίου Βούλγαρη «Περὶ Ἀνεξιθρησκείας» ἔχει ὁμοιότητες μὲ τὸ ἔργο τοῦ Λὸκ «Ἐπιστολὴ περὶ Ἀνεκτικότητας», τὸ ὁποῖο αὐτὸς ἔγραψε τὸ 1689. Κατὰ τὸν Πασχάλη Κιτρομηλίδη ἡ θρησκευτικὴ θεμελίωση τῆς θεωρίας τῆς ἀνεκτικότητας ἐπιτρέπει στὸν Λὸκ νὰ συμπεριλάβει στὴ θεωρία τοῦ δύο ἐξαιρέσεις. Ἡ μία ἀφορᾶ στοὺς πιστοὺς στὸν Πάπα τῆς Ρώμης Ρωμαιοκαθολικοὺς καὶ ἡ δεύτερη στοὺς ἀθέους. Στὴν πρώτη περίπτωση θεωρεῖ ὅτι ὁ Πάπας ἀσκεῖ τυραννία καὶ στὴ δεύτερη ἐκδηλώνει τὴν πεποίθηση ὅτι ἡ θρησκεία εἶναι ἡ πηγὴ τῆς ἠθικῆς καὶ συνεπῶς πρόσωπα χωρὶς θρησκευτικὴ πίστη δὲν μποροῦν νὰ θεωρηθοῦν ὅτι διαθέτουν ἀξιοπιστία στὸ δικαίωμα τῆς ἀνεκτικότητας. «Ὑποσχέσεις, συμφωνίες καὶ ὅρκοι, ποὺ εἶναι οἱ δεσμοὶ τῆς ἀνθρώπινης κοινωνίας, δὲν δεσμεύουν τὸν ἄθεο, διότι ὁ ἐξοβελισμὸς τοῦ Θεοῦ, ἀκόμη καὶ μόνο στὴ σκέψη, διαλύει τὰ πάντα» γράφει ὁ Λὸκ (7). Τὶς ἴδιες ἀπόψεις, ἀπὸ τὴν Ὀρθόδοξη ἄποψη, ἐκφράζει ὁ Εὐγένιος Βούλγαρης στὸ πόνημά του «Σχεδίασμα περὶ Ἀνεξιθρησκείας». Ὅπως γράφει, ὁ ἀδιάφορος (Σημ. γρ. Δηλ. ὁ ἄθεος) δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι ἀνεξίθρησκος, γιατί δὲν ἔχει θρησκεία, καὶ ὁ θηριώδης (Σήμ. γρ. Λατίνος καὶ ὅποιος ἄλλος) γιατί δὲν ἔχει ἀνεκτικότητα. Γιὰ τοὺς παπικοὺς φέρνει ὡς παράδειγμα τῆς ἐλλείψεως ἀνεκτικποτητας τὴν «Ἰγκυϊζιτιώνα» (Ἱερὰ Ἐξέταση) καὶ «τὰ ἑσπερινά τοῦ Ἁγ. Βαρθολομαίου», τὴ σφαγὴ δηλαδὴ τῶν Οὐγενότων (Προτεσταντῶν) στὸ Παρίσι ἀπὸ τοὺς Ρωμαιοκαθολικούς. (8)
.             Στὸ πόνημά του περὶ ἀνεξιθρησκείας ὁ Βούλγαρης χρησιμοποιεῖ σὲ μετάφραση τὸν γαλλικὸ ὄρο «tolerance», ποὺ ὁ Βολταῖρος χρησιμοποιεῖ στὸ πόνημά του   «Ἐγχειρίδιο ἐπὶ τῆς ἀνεκτικότητας» (Traite sur la tolerance), τὸ ὁποῖο δημοσιεύθηκε τὸ 1763 καὶ γιὰ τὴ συγγραφὴ τοῦ ὁποίου ὁπωσδήποτε ὁ Βολταῖρος ἐπηρεάστηκε καὶ αὐτὸς ἀπὸ τὸν Λόκ. Τὸ πόνημα τοῦ Βούλγαρη περὶ ἀνεξιθρησκείας ἐκδόθηκε στὴ Λειψία πέντε χρόνια ἀργότερα, τὸ 1768.
.           Τὰ στοιχεῖα περὶ τῆς ζωῆς καὶ τοῦ ἔργου τοῦ Εὐγενίου Βούλγαρη εἶναι ἀδιάψευστα. Ὁ πρωτοπόρος τοῦ Νεοελληνικοῦ Διαφωτισμοῦ (τῆς χρήσης δηλαδὴ τῆς γνώσης καὶ τῆς λογικῆς στὰ ὅσα ἀφοροῦν στὴ φύση) καὶ κήρυκας τῆς ἀνεκτικότητας καὶ τῆς ἀνεξιθρησκίας εἶναι ἕνας κληρικός. Καὶ δὲν εἶναι ὁ μόνος.
.             Ὁ ἐπηρεασμένος ἀπὸ τὸν Διαφωτισμὸ Κ. Θ. Δημαρᾶς πέρα ἀπὸ τὸν θαυμασμό του γιὰ τὴν «καταπληκτικὴ σὲ ἔκταση καὶ ποικιλία συγγραφικὴ παραγωγὴ» τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Εὐγενίου Βούλγαρη σημειώνει καὶ μίαν ἄλλη δραστηριότητά του, τὴν Ἐθνική. Θεωρεῖ βέβαιο ὅτι κοντὰ στὴν Αὐτοκράτειρα Αἰκατερίνη ἐργάζεται πρὸς καθαρὰ ἐθνικὴ κατεύθυνση. Συντάσσει ὑπομνήματα πρὸς τὴν Αἰκατερίνη γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση τῆς Ἑλλάδος. Δημοσιεύει φυλλάδια ἐθνικά, ποὺ κυκλοφοροῦν κατὰ τὰ ὀρλωφικὰ στὴν Ἑλλάδα. Μεταφράζει φυλλάδια τοῦ Βολταίρου καμωμένα γιὰ νὰ προκαλέσουν ἀποστροφὴ πρὸς τοὺς Τούρκους καὶ τοὺς φίλους τους καὶ ἐλπίδα γιὰ ἀπελευθέρωση τοῦ Γένους. «Πίστη, συνείδηση ἐθνικὴ καὶ φιλελευθερισμὸς συμβαδίζουν», γράφει ὁ Κ.Θ. Δημαρᾶς. (9)
.             Σημειώνεται ὅτι ὁ Βούλγαρης, ὅπως φαίνεται καὶ ἀπὸ τὸ βιβλίο του «Περὶ συστήματος τοῦ Παντὸς» (Βιέννη, 1805) εἶχε γνώση τῶν ἔργων τῶν σκαπανέων τῶν σύγχρονων ἐπιστημῶν, δηλαδὴ τῶν μαθηματικῶν, φυσικῶν καὶ ἀστρονόμων Κοπερνίκου, Κέπλερ, Γαλιλαίου, Νιοῦτον, Τακὲ κ.α. (10) Ὁρισμένα ἀπὸ τὰ ἔργα τοὺς μετέφρασε καὶ δίδαξε. Ἐπίσης στὴ Λογική του ὁ Εὐγένιος Βούλγαρης ἀποδεικνύεται «ἔνθερμος ὀπαδὸς τῆς ἐμπειρικῆς μεθόδου στὴν ἔρευνα τοῦ φυσικοῦ κόσμου». Πιὸ συγκεκριμένα ἐκφράζει τὴν ἐμπιστοσύνη του στὴν παρατήρηση καὶ στὸ πείραμα, δίνει παραδείγματα πειραματικῆς ἀπόδειξης διαφόρων θεωριῶν…καὶ τονίζει ὅτι τὰ πειράματα πρέπει νὰ πραγματοποιοῦνται μὲ ἀκρίβεια καὶ πώς, κατὰ τὴ διενέργειά τους, «δὲ θὰ πρέπει νὰ ἀγόμεθα ἀπὸ δυσμένεια καὶ ἔχθος, οὐδ’ ἄλλου τινὸς τῶν παθῶν» (11). Ὁ Πασχάλης Κιτρομηλίδης γράφει σχετικά: «Στὰ εἴκοσι χρόνια ποὺ δίδαξε στὸν ἑλληνικὸ χῶρο, ὁ Βούλγαρης εἰσήγαγε τὴ νεότερη φιλοσοφία καὶ ἐπιστήμη στὰ κυριότερα παιδευτικὰ κέντρα καὶ ἄνοιξε τὸν δρόμο γιὰ τὸν Διαφωτισμό». (12)
.             Ἡ συνύπαρξη στὸν Βούλγαρη τῆς ἀμιγοῦς Ὀρθόδοξης Πίστης του, τῆς Ἐθνικῆς του δράσης, τῆς ἐκ μέρους του ἀποδοχῆς καὶ διδασκαλίας ὅ,τι πιὸ σύγχρονου ἐπιστημονικοῦ συγγράμματος καὶ ἐπιτεύγματος ὑπῆρξε στὴν ἐποχή του καὶ τῆς φιλελεύθερης σκέψης τοῦ εἶναι ἴσως μοναδικὴ στὴν ἐποχή του. Ἀλλὰ ἀπὸ τότε ἕως καὶ σήμερα πολλοὶ εἶναι αὐτοὶ ποὺ ἐπιχείρησαν νὰ μειώσουν τὴν προσωπικότητά του. Ο Ε.Π. Παπανοῦτσος δὲν τὸν τοποθετεῖ μεταξὺ τῶν ἐκφραστῶν τοῦ Νεοελληνικοῦ Διαφωτισμοῦ!(13). Τὸν θεωρεῖ ἐκπρόσωπο τοῦ Θρησκευτικοῦ Οὐμανισμοῦ στὴν Ἑλλάδα… Ὁ ἴδιος ὁ Δημαρᾶς ἂν καὶ τονίζει ὅτι ὁ Βούλγαρης «φαίνεται νὰ εἶναι ἡ παλαιότερη διαπρέπουσα φυσιογνωμία ἀνάμεσα σὲ ἐκείνους ποὺ μνημονεύσαμε ὡς ἐκπροσώπους τοῦ ἑλληνικοῦ Διαφωτισμοῦ» ὑποστηρίζει ὅτι στὰ γεράματά του βλέποντας τὴ στροφὴ τῆς πολιτικῆς τῆς Ρωσίας πρὸς συντηρητικὴ κατεύθυνση ἀκολούθησε καὶ ἐκεῖνος… (14). Οἱ Π. Κονδύλης καὶ Ἄλκης Ἀγγέλου ἐπίσης βλέπουν συμβιβασμὸ καὶ ὀπισθοδρόμηση στὸ ἔργο τοῦ Βούλγαρη, ποὺ σχετίζεται μὲ τὴν ἡλικία του…Ἀλλιῶς σκεφτόταν στὰ νιάτα του καὶ ἀλλιῶς στὰ γεράματά του, ὑποστηρίζουν…Δὲν μποροῦν, δὲν ἔχουν τὰ πνευματικὰ βιώματα οἱ συγκεκριμένοι γιὰ νὰ ἀντιληφθοῦν ὅτι οἱ ἀξίες δὲν ἔχουν ἡλικία.
.             Πέραν τοῦ Εὐγενίου Βούλγαρη, ποὺ ἐπιχειροῦν νὰ μειώσουν τὴν προσωπικότητα, τὸ ἔργο καὶ τὴν προσφορά του στὸν Ἑλληνισμό, οἱ ἄθεοι ἱστορικοὶ καὶ διανοούμενοι εἶναι ἐπικριτικοὶ συνολικὰ σὲ βάρος τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ προπαγάνδα τοὺς ἔχει δύο σκέλη. Τὸ πρῶτο εἶναι ἡ ἀποσιώπηση τοῦ γεγονότος ὅτι οἱ περισσότεροι ἐκπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ Διαφωτισμοῦ ἤσαν κληρικοὶ καὶ ΟΛΟΙ, ΟΛΟΙ οἱ λαϊκοὶ ἤσαν πιστὰ μέλη τῆς Ἐκκλησίας. Δὲν εἴχαμε δηλαδὴ στὴν Ἑλλάδα Ροβεσπιέρο, Μαρὰ καὶ Νταντόν, οὔτε Βολταῖρο, Ρουσὸ καὶ Ντιντερό. Ὑποστηρίζουν ὅτι ἡ Ἐκκλησία δίωξε ὅσους ἔφεραν καὶ δίδαξαν τὶς τότε σύγχρονες ἐπιστῆμες. Ἀλλὰ ποτὲ δὲν εἶπαν καὶ δὲν λένε τί ἐννοοῦν ἀναφερόμενοι στὴν «Ἐκκλησία». Οἱ ἄθεοι δὲν καταλαβαίνουν ἢ σκοπίμως ἀγνοοῦν ὅτι Ἐκκλησία εἶναι ὅλοι οἱ πιστοί. Ἐκκλησία δὲν εἶναι μόνο τὸ Φανάρι, ἢ μόνο οἱ Πατριάρχες Ἐπίσκοποι καὶ Ἀρχιεπίσκοποι, εἶναι ὅλοι οἱ κληρικοὶ καὶ οἱ λαϊκοί, πολλοὶ ἀπὸ τοὺς ὁποίους εἰσήγαγαν στὸν Ἑλληνισμὸ τὶς τότε ραγδαῖες ἐξελίξεις στὴν ἐπιστήμη καὶ στὴ φιλοσοφία.. Μεταξὺ αὐτῶν οἱ Ἀρχιεπίσκοποι Χερσῶνος Εὐγένιος Βούλγαρης καὶ Νικηφόρος Θεοτόκης, ὁ Ἐπίσκοπος Πλαταμῶνος Διονύσιος, οἱ ἱερομόναχοι Σέργιος Μακραῖος, Ἰώσηπος Μοισιόδαξ, Βενιαμὶν ὁ Λέσβιος, Νεόφυτος Δούκας, Μεθόδιος Ἀνθρακίτης.
.             Ἡ ἀθεϊστικὴ προπαγάνδα ἐπικεντρώνεται στὸν Ἀνθρακίτη. Ὁ ἐν λόγω ἱερομόναχος ὅταν δίδασκε στὴν Καστοριὰ μελέτησε βιβλία τῶν Καρτεσίου καὶ Μαλμπρὰνς καὶ τοῦ ρωμαιοκαθολικοῦ μυστικιστῆ Μιγκὲλ ντὲ Μολινός. Ἀπὸ αὐτὰ μετάφρασε ὁρισμένα σημεῖα καὶ τὰ κράτησε, ὡς σημειώσεις, σὲ τετράδια. Μαθητής του, ποὺ τὸν φθονοῦσε, ἔκλεψε τὶς σημειώσεις του, τὶς πῆγε στὸ Φανάρι καὶ τὸν συκοφάντησε ὅτι διαδίδει στοὺς μαθητές του αἱρετικὲς ἀντιλήψεις. Ἐναντίον του ἦσαν καὶ πολλοὶ δάσκαλοι στὴ Θεσσαλία καὶ στὴ Μακεδονία…
.             Στὰ 1723 ὁ Ἀνθρακίτης παρουσιάστηκε στὴν Πατριαρχικὴ Σύνοδο, προσήγαγε ὁμολογία πίστεως στοὺς Συνοδικοὺς καὶ τοὺς διαβεβαίωσε ὅτι οὐδὲν ἔγραψε ἢ δίδαξε, ποὺ ἀντέβαινε στὴ διδασκαλία τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Ὅπως γράφει ὁ Σάθας οἱ Συνοδικοὶ δέχθηκαν τὴν ὁμολογία του, ὅμως «διὰ λόγους παραδειγματισμοῦ τῶν φιλοσοφούντων» ἔδωσαν ἐντολὴ νὰ καοῦν τὰ προσκομισθέντα στὸ Φανάρι τετράδια του καὶ ἐκεῖνος νὰ μὴ διδάξει ποτὲ «αἱρετικοὺς φιλοσόφους». Ὁ Ἀνθρακίτης εἶχε ἕναν ἅγιο χαρακτήρα, ἀποκαταστάθηκε ἀπὸ τὸ Φανάρι καὶ συνέχισε νὰ διδάσκει ἕως τὸν θάνατό του, τὸ 1749. Ἀπὸ ὅλη αὐτὴ τὴ ζωὴ τοῦ Ἀνθρακίτη οἱ ἄθεοι συγκράτησαν μόνο τὴν καύση τῶν σημειώσεών του στὸ Φανάρι… Νὰ σημειώσουμε πὼς τὸν Μολινὸς ἡ Ἱερὰ Ἐξέταση τὸν καταδίκασε σὲ ἰσόβια κάθειρξη. Μετὰ ἀπὸ ἐννέα χρόνια στὴ φυλακὴ ὁ Μολινὸς ἀπεβίωσε…
.             Οἱ ἄθεοι κατηγοροῦν τὴν ποιμαίνουσα Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ὅτι καταδίκασε   ὅσους παρεξέκλιναν τῆς διδασκαλίας Της, ὅπως τὸν Καΐρη. Λησμονοῦν ὅτι στὴν Ἐκκλησία ὑπάρχει ἡ Διδασκαλία Της, ἡ ὁποία δὲν ἐπιδέχεται ἀλλοιώσεις. Καὶ ἐνῶ διογκώνουν μεμονωμένες περιπτώσεις στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία δὲν καταγγέλλουν τὰ ἐγκλήματα τῆς Γαλλικῆς Ἐπαναστάσεως, τὴ γενοκτονία στὴ Βανδέα καί, κατὰ τὴν περίοδο τῆς τρομοκρατίας, τὶς χιλιάδες τῶν ἀθώων θυμάτων ποὺ ἐκτελέσθηκαν μὲ τὴ λαιμητόμο, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ ἱδρυτὴς τῆς σύγχρονης Χημείας Λαβουαζιέ. Ὁμοίως δείχνουν νὰ ἀγνοοῦν, ἢ νὰ θεωροῦν φυσικὸ γεγονὸς τὴν ἀπὸ τὰ ὁλοκληρωτικὰ καθεστῶτα ἐξόντωση ἑκατομμυρίων ἀνθρώπων, ποὺ θεωρήθηκαν ἀντικαθεστωτικοὶ καὶ «ἐχθροί του Κόμματος, δηλαδὴ τοῦ λαοῦ…».
.             Οἱ ἄθεοι ἐπίσης δὲν γνωρίζουν ἢ δὲν θέλουν νὰ γνωρίσουν πὼς ἡ Ἐκκλησία πορεύεται μὲ τὴ Ζωὴ καὶ τὴ Διδασκαλία τοῦ Θεανθρώπου καὶ Σωτήρα τῆς ἀνθρωπότητας Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ τὴν κατὰ τὴ μίμησή Του παραδειγματικὴ ζωὴ τῶν Ἁγίων Της. Πάντα ὑπῆρχαν καὶ ὑπάρχουν οἱ ἅγιοι, οἱ ὁμολογητές, οἱ πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, οἱ μάρτυρες. Αὐτοὶ οἱ Ἅγιοι μνημονεύονται στὸν αἰώνα, αὐτοὶ χάραξαν τὸν δρόμο τῆς Ἐκκλησίας καὶ ὄχι οἱ πολλοί, ποὺ στὴν ἐποχὴ τοὺς μπορεῖ νὰ ἤσαν παντοδύναμοι, σὺν τῷ χρόνω ὅμως πέρασαν στὴ λήθη. Στὴν Ἐκκλησία ὑπῆρχαν καὶ ὑπάρχουν καὶ οἱ μισαλλόδοξοι, οἱ αἱρετικοί, οἱ ἀνάξιοι κληρικοὶ καὶ λαϊκοί, οἱ συκοφάντες. Γιὰ τοῦ λόγου τὸ ἀληθὲς νὰ ἀναπολήσει ὁ καθένας τί πέρασαν στὴν ἐποχὴ τοὺς οἱ Ἅγιοι Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, Βασίλειος ὁ Μέγας, Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής, Μέγας Ἀθανάσιος, Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, Συμεὼν ὁ Νέος Θεολόγος, Νεκτάριος ὁ Πενταπόλεως.
.             Ὅσον ἀφορᾶ στὸ πέρασμα τῶν νέων ἰδεῶν καὶ ἐπιστημῶν στὸν ὑπόδουλο Ἑλληνισμὸ ὑπῆρξε ἐπιφυλακτικότητα, ἕως καὶ ἀντίδραση ἐκ μέρους τοῦ Φαναρίου καὶ ἄλλων κληρικῶν καὶ λαϊκῶν. Στὴν ἀντίληψή τους βάραινε ἡ εὐθύνη ἔναντί του Ἔθνους καὶ ἡ ἀγωνία τους γιὰ τὸ πῶς ὑπὸ καθεστὼς ἄγριας καὶ βάρβαρης τουρκικῆς δουλείας ὁ λαὸς θὰ μπορέσει νὰ διατηρήσει τὴν ἰδιοπροσωπία του, κύριο συστατικό της ὁποίας ἦταν καὶ εἶναι ἡ Ὀρθόδοξη Πίστη.. Ὁ λόγος τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου τοῦ Παρίου ἐκφράζει αὐτὴ τὴν ἀγωνία. Γράφει: «Ἂν κάποιος λοιπὸν ὁδηγηθεῖ στὴν ἔπαρση ἐξ αἰτίας τῶν γνώσεών του αὐτῶν καὶ ἐπιχειρήσει νὰ ὑποτάξει σὲ κάποιους κανόνες καὶ τὰ οὐράνια καὶ νὰ κρίνει τὰ ὑπερφυσικὰ μὲ τὸ ἴδιο κριτήριο, ποὺ κρίνει καὶ τὰ φυσικὰ φαινόμενα, τότε ἡ σοφία του αὐτὴ δὲν εἶναι σοφία, ἀλλὰ μᾶλλον ἀνοησία, ἀφροσύνη καὶ τρέλα, χειρότερη μάλιστα καὶ ἐπιβλαβέστερη ἀπὸ κάθε ἄλλη τρέλα».(15)
.             Τὸ δεύτερο σκέλος τῆς προπαγάνδας τῶν ἀθέων εἶναι ἡ ταύτιση τῶν Λατίνων μὲ τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία. Αὐτὸ γιὰ νὰ ἀποδείξουν ὅτι μία εἶναι ἡ νοοτροπία στὴν Χριστιανικὴ Ἀνατολὴ καὶ στὴ Δύση καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ δίωξη κάθε ἐλεύθερης φωνῆς, κάθε ἐπιστημονικῆς γνώσης, κάθε ἄλλης ἄποψης καὶ ἡ διαιώνιση τοῦ σκοταδισμοῦ καὶ τῆς κληρικαλιστικῆς κυριαρχίας στὴ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων. Φυσικὰ δὲν εἶναι τὸ ἴδιο ὁ Χριστιανισμὸς ποὺ ἐπαγγέλλεται ὁ Πάπας, μὲ αὐτὸν τῆς Ὀρθοδοξίας. Τὸ Φανάρι δὲν ἦταν ποτὲ Βατικανό. Δὲν ὑπῆρξε Ἱερὰ Ἐξέταση στὴν Ὀρθοδοξία. Δὲν μπορεῖ νὰ συγκριθεῖ ἡ καύση τῶν σημειώσεων τοῦ Ἀνθρακίτη μὲ τὶς χιλιάδες τῶν θυμάτων τῆς Ἱερᾶς Ἐξέτασης. Καὶ ὅμως οἱ ἄθεοι ἐξομοιώνουν τὰ γεγονότα…
.             Οἱ ἀντιεκκλησιαστικοὶ προπαγανδιστὲς ὑβρίζουν καὶ συκοφαντοῦν τὴν Ἐκκλησία, κλῆρο καὶ λαό, ἀντὶ νὰ Τὴν εὐγνωμονοῦν ποὺ διατήρησε τὸν Ἑλληνισμὸ ἐπὶ 400 καὶ περισσότερα χρόνια δουλείας, πέτυχε τὴν ἀναγέννησή Του καὶ συνετέλεσε στὴν ἀνάπτυξη τῆς Παιδείας του, μὲ προεξάρχοντα τὸν Εὐγένιο Βούλγαρη, καὶ στὴν εὐημερία του, ὥστε σήμερα αὐτοὶ νὰ ὑπάρχουν ὡς Ἕλληνες καὶ νὰ ἔχουν τὴν ἄνεση νὰ Τὴν ὑβρίζουν καὶ νὰ Τὴν συκοφαντοῦν ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς… Γι’ αὐτοὺς ἰσχύει τὸ «οὐδεὶς ἀσφαλέστερος ἐχθρὸς τῶν εὐεργετηθέντων ἀχαρίστων».-

Παραπομπὲς

Κων. Σάθα «Βιογραφίαι τῶν ἐν τοῖς γράμμασι διαλαμψάντων Ἑλλήνων», Ἐν Ἀθήναις, 1868, σέλ. 569

Βολταίρου «Περὶ τῶν διχονοιῶν τῶν ἐν ταῖς Ἐκκλησιαις τῆς Πολωνίας», Μετάφραση Εὐγενίου Βουλγάρεως, Ἔκδ. Πουκαμισάς, Ἀθήνα, 2008, σέλ. 11-12.

Εὐγενίου Βουλγάρεως «Σχεδίασμα περὶ Ἀνεξιθρησκείας, ἤτοι ἀνοχῆς τῶν ἐτεροθρήσκων», Ἐκδίδοται τὸ δεύτερον ὑπὸ ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑ, Μητροπολίτου Πενταπόλεως, Ἐν Ἀλεξανδρεία, Τύπο – Λιθογραφεῖον Ι. Κ. Λαγουδάκη. 1890, σέλ. 79

Ἄλκη Ἀγγέλου «Τῶν Φώτων», Ἀθήνα, 1988,σέλ. 4-5).

Τζὼν Λὸκ «Δεύτερη Πραγματεία περὶ Κυβερνήσεως», Ἔκδ. «Γνώση», 1η ἔκδ. 1990, σέλ. 11

Βλ. σχ. Προσφώνησις πρὸς τὴν Α.Θ.Π. Οἰκουμενικὸν Πατριάρχην κ.κ. Βαρθολομαῖον τὸν Α´, ὑπὸ Ἀρχιμ. Νικηφόρου Μικραγιαννανίτου, Σχολάρχου Ἀθωνιάδος εἰς Ἐπετηρίδα Ἀθωνιάδος Ἀκαδημίας ΙΙ «Διακοσιοτεσσαρακονταετηρὶς Διορισμοῦ Σχολάρχου Ἀθωνιάδος Εὐγενίου Βουλγάρεως, 1753-1993 καὶ Τεσσαρακονταετηρὶς ἐπαναλειτουργίας 1953-1993», Ἀθωνιάς 1997, σελ,35 κ.ε.

Βλ.σχ. Εἰσαγωγὴ Π/Μ.Κ. (σελ. 68-69) εἰς βιβλίο τοῦ Τζὸν Λὸκ «Δεύτερη Πραγματεία περὶ Κυβερνήσεως».

Εἰς βιβλίο Εὔγ. Βουλγάρεως περὶ τῆς Ἀνεξιθρησκείας εἰς σέλ. 3 καὶ 72.

Κ.Θ. Δημαρὰ «Ἱστορία τῆς Νεοελληνικῆς Λογοτεχνίας, Ἔκδ. «Ἴκαρος», 8η ἔκδ. Ἀθήνα, 1987, σέλ. 134

Γιάννη Καρὰ «Οἱ θετικὲς ἐπιστῆμες στὸν ἑλληνικὸ χῶρο, 15ος – 19ος αἰώνας), Ἔκδ. «Δαίδαλος», Ι. Ζαχαρόπουλος, Ἀθήνα, 1991, σέλ. 250

Γιάννη Καρὰ «Ἡ ἐξέλιξη τῆς νεοελληνικῆς ἐπιστήμης», Κέντρο Νεοελληνικῶν Ἐρευνῶν Ε.Ι.Ε, Ἀθήνα, 1999, σέλ. 54-55. Ἐπίσης Γιάννη Καρὰ «Οἱ Ἐπιστῆμες στὴν Τουρκοκρατία», Βιβλιοπ. τῆς «Ἑστίας», Ἀθήνα, 1993, σέλ. 68 κ.ε.

Πασχάλη Μ. Κιτρομηλίδη «Νεοελληνικὸς Διαφωτισμός», ΜΙΕΤ, Ἀθήνα, 1999, σέλ. 56.

Ἀθανασίου Γ. Καρμὴ «Εὐγένιος Βούλγαρις καὶ οἱ πνευματικὲς ζυμώσεις τοῦ ΙΗ΄αἰώνα», Ἔκδ. «Παρρησία», Ἀθήνα, 2008, σέλ. 25.

Κ. Θ. Δημαρᾶς «Νεοελληνικὸς Διαφωτισμός», Ἔκδ. Ἑρμῆς, 7η Ἔκδοση, Ἀθηνᾶ,1998, 15.

Ἁγίου Ἀθανασίου τοῦ Παρίου «Ἀπολογία Χριστιανική», Ἔκδ. Γρηγόρη, Ἀθήνα, 2015, σελ.168.

, ,

Σχολιάστε

«ΟΣΟ ΠΙΟ ΠΟΛΥ ΚΟΙΤΑΖΟΥΜΕ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΤΟΣΟ ΠΙΟ ΙΚΑΝΟΙ ΓΙΝΟΜΑΣΤΕ ΝΑ ΚΟΙΤΑΞΟΥΜΕ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ»

.      Δεκατρία παιδάκια ταξίδεψαν ἀπὸ τὴν Ἁγία Πετρούπολη στὴ Θεσσαλονίκη. Μίλησαν γιὰ τὸν Ἀριστοτέλη, τὸ Μέγα Ἀλέξανδρο, τὸν Ὅμηρο καὶ ἔδειξαν μὲ ξεχωριστὸ τρόπο, πόσο ἐντυπωσιάστηκαν ἀπὸ τὴν οὐσιαστικότερη γνωριμία ποὺ εἶχαν μὲ τὴν ἱστορία καὶ τὸν πολιτισμὸ τῆς Θεσσαλονίκης. Δὲν παρέλειψαν, νὰ ἐκφράσουν τὴν ἐπιθυμία τους γιὰ τὴν διδασκαλία τῶν θρησκευτικῶν ἀπὸ τὴν δημόσια ἐκπαίδευση τῆς Ρωσίας.
.     Οἱ μαθητὲς τοῦ 610ου Κλασικοῦ Γυμνασίου τῆς Ἁγίας Πετρούπολης ξάφνιασαν τοὺς τηλεθεατὲς τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Τηλεοπτικοῦ Σταθμοῦ 4Ε μὲ τὶς γνώσεις τους γιὰ τὴν Ἀρχαία Ἑλλάδα καὶ ἀπέδειξαν ὅτι τὰ καταφέρνουν περίφημα στὰ Ἀρχαῖα Ἑλληνικά, ἀφοῦ ἀποτελοῦν βασικὸ μάθημα στὸ σχολεῖο τους.
.    Δεκατρία παιδιὰ ἡλικίας 13 ἕως 15 χρόνων βρέθηκαν γιὰ λίγες ἡμέρες στὴ Μακεδονία, γιὰ νὰ ἐπισκεφθοῦν ἀρχαιολογικοὺς χώρους καὶ περιοχὲς ὅπου ἔζησαν οἱ Μεγάλοι Ἕλληνες, ἐνῶ μὲ τὴν ἄφιξή τους ξεναγήθηκαν ἀμέσως στὶς ἐκκλησίες Ἁγίου Δημητρίου καὶ Ἁγίας Σοφίας.
.    Σὲ ἄπταιστα ἑλληνικὰ συνομίλησαν μὲ παιδιὰ τῆς ἡλικίας τους [ΕΡΩΤΗΜΑ «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»: Ἄραγε τὰ Ἑλληνόπουλα τῶν 130 λέξεων τὰ καταλάβαιναν ἢ τοὺς ἀπαντοῦσαν στὰ ἀγγλικὰ τῆς Διαβίου;] καὶ μετέφεραν -στὴ συνέντευξη ποὺ παραχώρησαν στὴν 4Ε- τὶς ἐμπειρίες τους ἀπὸ τὰ ὅσα συζήτησαν μεταξύ τους. Τὰ θέματα ἀφοροῦσαν ἀπὸ τὴν πολιτικὴ κατάσταση τῶν δύο λαῶν ἕως καὶ τὰ μαθήματα ἐπιλογῆς στὰ δύο διαφορετικὰ ἐκπαιδευτικὰ συστήματα. ντύπωση τος προκάλεσε τ γεγονς τι στ Ρωσία γίνονται προσπάθειες καθιέρωσης το μαθήματος τν Θρησκευτικν στ Δημόσια κπαίδευση, ν στν λλάδα πάρχει διάθεση κατάργησής τους π τν πλευρ τν διοικούντων.[ ΣΧΟΛΙΟ «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»: Αὐτὸ δὲν χαρακτηρίζεται “διάθεση” , ἀλλὰ ΕΧΘΡΟΠΑΘΕΙΑ]
.     «Ὁποιαδήποτε προσπάθεια γίνει γιὰ τὴν καθιέρωση τῆς διδασκαλία τοῦ μαθήματος τῶν Θρησκευτικῶν στὰ Δημόσια Σχολεῖα τῆς Ρωσίας θὰ τὴν ὑποστηρίξω», ἐπεσήμανε ὁ Διευθυντὴς τοῦ 610ου Κλασικοῦ Γυμνασίου τῆς Ἁγίας Πετρούπολης Σεργκέι Μπουριάσκο καὶ ὑπογράμμισε: «Στ Ρωσία πίστη παίζει σημαντικ ρόλο κα νομίζω τι τέτοιες λλαγς στν παιδεία θ βρον γόνιμο δαφος».
.     Ἀπὸ τὴν πλευρά της ἡ Πρόεδρος τοῦ Ρωσικοῦ Κέντρου Θεσσαλονίκης Ναταλία Σουμπονίσκαγια ὑπογράμμισε τὸ σημαντικὸ ρόλο τῆς ἀδελφοποίησης σχολείων μεταξὺ τῶν δύο λαῶν καὶ ἀνέδειξε ὅτι συνδετικὸς κρίκος ὅλων αὐτῶν τῶν προσπαθειῶν εἶναι ἡ Ὀρθοδοξία.
.     Στὴν ἐκπομπὴ «Ματιὲς στὸ σήμερα» ὁ δημοσιογράφος Γιῶργος Ροδάκογλου παρουσίασε στοὺς φιλοξενούμενους τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Τηλεοπτικοῦ Σταθμοῦ 4Ε, τὴν πρόσφατη ρχαιολογικ νακάλυψη μιᾶς ρχαίας λληνικς κατοικίας στν περιοχ Ταμάν τς Νότιας Ρωσίας κοντ στν πόλη νάπα. Οἱ ἀρχαιολόγοι ἔχουν ἐντοπίσει ἐκεῖ πληθώρα εὑρημάτων, ὡστόσο οἱ ἀνασκαφὲς διεξάγονται κάτω ἀπὸ ἀντίξοες συνθῆκες, καθὼς τὸ σημεῖο εἶναι ἀπομακρυσμένο καὶ οἱ θερμοκρασίες κυρίως κατὰ τὶς βραδινὲς ὧρες εἶναι πολὺ χαμηλές.

 Ἰστοσελίδα στὰ ἀρχαῖα Ἑλληνικὰ

.      Ἐκεῖνο ὅμως ποὺ κέντρισε περισσότερο τὴν περιέργεια τῶν παιδιῶν ἦταν ἡ γνωστοποίηση μέσῳ τῆς 4Ε τῆς ἱστοσελίδας http://www.αkwn.net, δημιούργημα τοῦ Ἰσπανοῦ Χουάν Κοντέρχ, καθηγητῆ στὸ πανεπιστήμιο St. Andrews τῆς Σκοτίας, στὴν ὁποία ὅλες οἱ εἰδήσεις γράφονται στὰ ἀρχαῖα Ἑλληνικά! Ἡ ἀγάπη τοῦ καθηγητῆ Χουάν Κοντὲρχ γιὰ τὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ ξεκίνησε ἀπὸ τὰ μαθητικά του χρόνια, ὅταν τὴν πρωτοδιδάχτηκε στὸ γυμνάσιο. «Μόλις ἦρθα σὲ ἐπαφὴ μ’ αὐτὴ τὴ γλώσσα μοῦ ἄρεσε, ὅπως μοῦ εἶχαν ἀρέσει καὶ τὰ λατινικά. Ἔτσι, ἀποφάσισα ὅτι θὰ περνοῦσα τὴν ὑπόλοιπη ζωή μου μελετώντας τὶς δύο αὐτὲς γλῶσσες», δηλώνει στὴν ἱστοσελίδα του τονίζοντας ὅτι ἡ γνώση τῆς γλώσσας ἑνὸς σπουδαίου πολιτισμοῦ, ὅπως ὁ ἀρχαιοελληνικός, δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ μᾶς ὠφελήσει. «σο πι πολ κοιτάζουμε στ παρελθόν, τόσο πι κανο γινόμαστε ν κοιτάξουμε στ μέλλον», λέει χαρακτηριστικὰ ὁ Ἰσπανὸς καθηγητής. [ΣΧΟΛΙΟ «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»ὁ ἄνθρωπος φαίνεται πὼς ἔχει σοφία, τῆς ὁποίας στεροῦνται ἐν Ἑλλάδι ὄχι μόνον οἰ πολιτικοί, ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ διάφοροι βαρῶνοι τῶν ἐκκλησιαστικῶν-θεολογικῶν πραγμάτων]

Ἱστορία 180 χρόνων

.     Τ γυμνάσιο τς γίας Πετρούπολης, στ ποο σπουδάζουν ο Ρσοι μαθητές, συμπληρώνει μία στορία 180 χρόνων. δρύθηκε π τν Εγένιο Βούλγαρη μ τν ποστήριξη το ωάννη Καποδίστρια κα τς Μεγάλης Ακατερίνης.
.      «Ἤμουν μαθήτρια ἐκεῖ καὶ ἔγινα καθηγήτρια. Μάθαινα ἀπὸ μικρὴ Ἀρχαῖα Ἑλληνικὰ καὶ τώρα διδάσκω Ἀρχαῖα Ἑλληνικά. Ὅ,τι γνώσεις ἔχω, πρέπει νὰ τὶς μεταφέρω στοὺς ἄριστους μαθητές μου» δήλωσε μὲ καμάρι ἡ Ναταλία Κουνίτσκοβα, καθηγήτρια Ἀρχαίων καὶ Νεοελληνικῆς Γλώσσας ἐπισημαίνοντας: «παρόλο πο εναι δύσκολο μάθημα, βάζει τ μυαλ τν παιδιν σ γρήγορση». [ΣΧΟΛΙΟ «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»: Μόνο στὴν Ἑλλάδα πρέπει νὰ ἀφανιστεῖ. Καὶ ἔχει ἤδη ἔχει πετύχει τὸ μακροχρόνιο σχέδιο σταδιακῆς ἀπαξιώσεως καὶ περιθωριοποιήσεώς του. Τὴν δὲ χαριστικὴ βολὴ σπεύδουν νὰ ρίξουν καὶ θεολογικοὶ κύκλοι]
.     Οἱ μαθητὲς τοῦ 610oυ Γυμνασίου τῆς Ἁγίας Πετρούπολης δὲν ἄφησαν ἀνεκμετάλλευτο τὸ γεγονὸς τῆς μετάδοσης τοῦ προγράμματος τῆς 4Ε μέσῳ τοῦ δορυφόρου Hellas Sat καὶ μέσῳ τοῦ διαδικτύου http://www.tv4e.gr, καὶ ἔστειλαν εὐχὲς καὶ χαμόγελα στοὺς συγγενεῖς τους, ποὺ ἐκείνη τὴν ὥρα παρακολουθοῦσαν τὴν ἐκπομπὴ ἀπὸ ἑκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.

http://www.typosthes.gr/
καὶ «ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ»

, , ,

Σχολιάστε