Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Διον. Σολωμός

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 4. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 4. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ
Ὁ Ἐθνικός μας ποιητὴς
Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Βλ. σχετ.:

ΜΟΡΦΕΣ TOY 1821 – 1. ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 2. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 3. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΥΨΗΛΑΝΤΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 5. ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΡΩΓΩΝ ΙΩΣΗΦ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

.                       Ὁ ἐθνικός μας ποιητὴς Διονύσιος Σολωμὸς γεννήθηκε στὴ Ζάκυνθο τὸ 1798 καὶ ἀπεβίωσε στὴν Κέρκυρα στὶς 9 Φεβρουαρίου 1857. Τὸν Ἐθνικό μας Ὕμνο ἀποτελοῦν οἱ δύο πρῶτες στροφὲς τοῦ ποιήματός του «Ὕμνος εἰς τὴν Ἐλευθερίαν». Ἀποτελεῖται ἀπὸ 158 στροφὲς καὶ ὁ Σολωμὸς τὸ ἔγραψε μέσα σὲ ἕνα μήνα, τὸν Μάϊο τοῦ 1823. Γράφει ὁ Νίκ. Τωμαδάκης: «Ὁ Ὕμνος ὁρίζει τὴν Ἐλευθερία, τὴν Ἑλλάδα, τὴν Θρησκεία μὲ νέα πλατύτατα ὅρια, σύμφωνα μὲ τὴν παράδοσιν, τὴν πίστιν τοῦ Ἔθνους καὶ τὴν Ἱστορίαν τοῦ παρελθόντος καὶ τοῦ παρόντος. Δίδει νόημα εἰς τὸν Ἀγώνα, εἰς τὰς μάχας, εἰς τὰς σφαγάς, εἰς τὰς ἐκδικήσεις… Ταυτίζει τοὺς ἀρχαίους μὲ τοὺς νέους Ἕλληνας, θέτει τὴν Θρησκείαν ὁδηγὸν καὶ προσγράφει τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸν Χριστιανικὸν κόσμον, ὑπερασπιστὴν ἀκόμη μίαν φορὰν κατὰ τοῦ βαρβαρισμοῦ».
.                       Οἱ διαυγεῖς λόγοι τοῦ ἐθνικοῦ μας ποιητῆ γιὰ τὴν Πίστη καὶ τὴν Πατρίδα συνήθως παραποιοῦνται ἀπὸ τοὺς ἐθνομηδενιστές. Τὸ θέμα δὲν εἶναι νέο. Ὑπῆρχε καὶ τὸ 1902…. Γράφει τότε στὰ «Παναθήναια» ὁ Γεώργιος Καλοσγοῦρος: «Τὸ φῶς τοῦ Σολωμοῦ ἔλειψε. Ἐμπῆκαν στὴν Ἑλλάδα φιλοσοφήματα ποὺ τὸ ἔκρυψαν… Ἔτσι βλέπουμε καὶ ἀκοῦμε καθημερινῶς ἀνθρώπους ἁρπαγμένους ἀπὸ σημερινὲς θεωρίες Θετικισμοῦ, Νιχιλισμοῦ, Ὑλισμοῦ κτλ. νὰ ὑμνολογοῦν ἕναν Ποιητή, ποὺ ἡ Ἐθνική, Θρησκευτικὴ καὶ ἡ Φιλοσοφική του Πίστη ἦτον κάθε ἄλλο παρὰ ἡ δική τους, νὰ τὸν ὑμνολογοῦν χωρὶς νὰ φροντίζουν νὰ τὸν γνωρίσουν, νὰ λέγουν καὶ νὰ ξαναλέγουν τὴ λέξη Ἀληθινὸ ἢ Ἀληθές, ποὺ αὐτὸς ἐννοοῦσε τόσο ἀντίθετα ἀπὸ αὐτούς, χωρὶς ποτὲ νὰ τὸ σημειώσουν, χωρὶς κἂν νὰ ὑποψιαστοῦν αὐτὴν τὴν ἀντίθεση, αὐτὸ τὸ ἄπειρο χάσμα…».

ΑΝΘΟΛΟΓΗΣΗ

.                       Ἡ ἀνθολόγηση τοῦ σημαντικοῦ ἔργου τοῦ μεγάλου ποιητῆ γίνεται μὲ ἐπίγνωση τοῦ γρ. ὅτι τὸ ἀδικεῖ περιορίζοντάς το σὲ 600 λέξεις.
Ἀπὸ τὸν Ἐθνικὸ Ὕμνο:
-Γιὰ τὴ συνέχεια τοῦ Ἔθνους: «Ὦ τρακόσιοι! Σηκωθῆτε καὶ ξανάλθετε σ᾽ ἐμᾶς, τὰ παιδιά σας θελ’ ἰδῆτε πόσο μοιάζουνε μέ σᾶς». (Στίχ. 78)
– Γιὰ τὸν σύνδεσμο τῆς θρησκείας μὲ τὴν ἐλευθερία: «Κάθε πέτρα μνῆμα ἂς γένη, καὶ ἡ Θρησκεία κι ἡ Ἐλευθεριὰ μ’ ἀργοπάτημα ἂς πηγαίνη μεταξύ τους καὶ ἂς μετρᾶ». (Στίχ. 115).
-Γιὰ τὸν ἀπαγχονισμὸ τοῦ Πατριάρχη Γρηγορίου τοῦ Ε΄: «Ὅλοι κλαῦστε, ἀποθαμένος ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐκκλησιᾶς. Κλαῦστε, κλαῦστε, κρεμασμένος ὡσὰν νάτανε φονιὰς» καὶ «Ἡ κατάρα ποὺ εἶχε ἀφήσει λίγο πρὶν νὰ ἀδικηθῆ εἰς ὁποῖον δὲν πολεμήση καὶ ἠμπορεῖ νὰ πολεμῆ». (Στίχ. 135 καὶ 137).
-Γιὰ τὴ διχόνοια: «Ἡ Διχόνοια ποὺ βαστάει ἕνα σκῆπτρο ἡ δολερή, καθενὸς χαμογελάει, πάρ’ το, λέγοντας καὶ σύ». Καὶ «Κειο τὸ σκῆπτρο ποὺ σᾶς δείχνει ἔχει ἀλήθεια ὡραία θωριά, μὴν τὸ πιάστε, γιατί ρίχνει εἰσὲ δάκρυα θλιβερά», καὶ «Μὴν εἰποῦν στὸ στοχασμό τους τὰ ξένα ἔθνη ἀληθινά: Ἐὰν μισοῦνται ἀνάμεσό τους δὲν τοὺς πρέπει ἐλευθεριὰ» καὶ «Στὸ αἷμα αὐτό, ποὺ δὲν πονεῖτε γιὰ Πατρίδα γιὰ Θρησκειά, σᾶς ὁρκίζω ἀγκαλιασθῆτε σὰν ἀδέλφια γκαρδιακὰ» (Στίχ. ἀντιστ. 144, 145, 147).

Ἀπὸ τὸ ποίημα «Εἰς τὸν θάνατο τοῦ Λὸρδ Μπάϊρον»:
-Τιμὴ στὸν Ἄγγλο ποιητή:
«Λευθεριά, γιὰ λίγο πάψε νὰ χτυπᾶς μὲ τὸ σπαθί, τώρα σίμωσε καὶ κλάψε εἰς τοῦ Μπάϊρον τὸ κορμὶ» (Στίχ. 1).
-Γιὰ τὴ θυσία τῶν Σουλιωτισσῶν στὸ Ζάλογγο:
«Τὲς ἐμάζωξε εἰς τὸ μέρος τοῦ Τσαλόγγου τὸ ἀκρινὸ τῆς ἐλευθεριᾶς ὁ ἔρως καὶ τὲς ἔμπνευσε χορό», καὶ «Τέτοιο πήδημα δὲν τὸ εἶδαν οὔτε γάμοι, οὔτε χαρές, καὶ ἄλλες μέσα τους ἐπῆδαν ἀθωότερες ζωὲς» καὶ «Τὰ φορέματα ἐσφυρίζαν καὶ τὰ ξέπλεκα μαλλιά, κάθε γύρο ποὺ ἐγυρίζαν ἀπὸ πάνου ἔλειπε μία» (Στίχ. Ἀντιστ. 101, 102, 103).

Ἐπίγραμμα γιὰ τὴν καταστροφὴ τῶν Ψαρῶν:
«Στῶν Ψαρῶν τὴν ὁλόμαυρη ράχη περπατώντας ἡ Δόξα μονάχη μελετᾶ τὰ λαμπρὰ παλληκάρια καὶ στὴν κόμη στεφάνι φορεῖ γεναμένο ἀπὸ λίγα χορτάρια, ποὺ εἶχαν μείνει στὴν ἔρημη γῆ».

Ἀπὸ τὸ ποίημα «Οἱ Ἐλεύθεροι πολιορκημένοι»
-Στοχασμοὶ τοῦ ποιητῆ γιὰ Πίστη καὶ Πατρίδα: «…Σκέψου βαθιὰ καὶ σταθερὰ (μία φορὰ γιὰ πάντα) τὴ φύση τῆς Ἰδέας πρὶν πραγματοποιήσης τὸ ποίημα. Εἰς αὐτὸ θὰ ἐνσαρκωθῆ τὸ οὐσιαστικότερο καὶ ὑψηλότερο περιεχόμενο τῆς ἀληθινῆς φύσης, ἡ Πατρίδα καὶ ἡ Πίστις».
-Σχεδίασμα Β΄: «Ἄκρα τοῦ τάφου σιωπὴ στὸν κάμπο βασιλεύει, λαλεῖ πουλί, παίρνει σπυρὶ κι ἡ μάνα τὸ ζηλεύει. Τὰ μάτια ἡ πείνα ἐμαύρισε, στὰ μάτια ἡ μάνα μνέει». Καὶ «Στέκει ὁ Σουλιώτης ὁ καλὸς παράμερα καὶ κλαίει: “Ἔρμο τουφέκι σκοτεινό, τί σ’ ἔχω γὼ στὸ χέρι; Ὁπού σὺ μούγινες βαρὺ κι ὁ Ἀγαρηνὸς τὸ ξέρει”» .

Ὁ Σολωμὸς περιγράφει τοὺς τουρκολάγνους:
Στὸ πεζὸ τοῦ Διον. Σολωμοῦ «Ἡ Γυναίκα τῆς Ζάκυθος», αὐτὴ ἡ μέγαιρα ὠφελιμίστρια, βρίζει τὶς ἡρωικὲς Μεσολογγίτισσες, ποὺ ἀγωνίζονται γιὰ τὴν ἐλευθερία τους. Τοὺς λέγει: «Καὶ τί σᾶς ἔλειπε καὶ τί κακὸ εἴδετε ἀπὸ τὸν Τοῦρκο; Δὲν σᾶς ἄφηνε φαητά, δούλους, περιβόλια; Καὶ δόξα σοι ὁ Θεός, εἴχετε περσότερα ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ ἔχω ἐγώ. Σᾶς εἶπα ἐγὼ νὰ χτυπῆστε τὸν Τοῦρκο;…».

Ἀπάντηση στὸν Κοραὴ
Ὁ Σολωμὸς στὸ πεζό του «Διάλογος ποιητῆ, φίλου καὶ σοφολογιώτατου» δίνει μίαν ἔμμεση ἀπάντηση στὸν «καθαρευουσιάνο» Ἀδ. Κοραὴ γιὰ τὴν γλῶσσα:
«Σοφολ.: Ἡ γλῶσσα σου φαίνεται λίγη ὠφέλεια; Μὲ τὴ γλῶσσα θὰ διδάξης τὸ κάθε πράγμα. Λοιπὸν πρέπει νὰ διδάξης πρῶτα τὲς ὀρθὲς λέξες.
Ποιητής: Σοφολογιώτατε, τὲς λέξες ὁ συγγραφέας δὲν τὲς διδάσκει, μάλιστα τὲς μαθαίνει ἀπὸ τοῦ λαοῦ τὸ στόμα. Αὐτὸ τὸ ξέρουν καὶ τὰ παιδιά.
Σοφολ. (Μὲ μεγάλη φωνή): Γνωρίζεις τὰ Ἑλληνικά, Κύριε; Τὰ γνωρίζεις; Τὰ ἐσπούδαξες ἀπὸ μικρός;
Ποιητὴς (Μὲ μεγαλύτερη φωνή): Γνωρίζεις τοὺς Ἕλληνας Κύριε; Τοὺς γνωρίζεις; Τοὺς ἐσπούδαξες ἀπὸ μικρός;…».-

1.«Διονύσιος Σολωμός», Ἐπιμέλεια Ν.Β. Τωμαδάκη, Βασικὴ Βιβλιοθήκη 15, «ΑΕΤΟΣ» ΑΕ, Ἀθῆναι, σ. πε΄

2.Γεώργιος Καλοσγοῦρος «Διονύσιος Σολωμός», 1η Δημοσίευση «Παναθήναια» (1902), ΜΙΕΤ, Ἀθήνα, 2007, σ. 13.

3.Διονυσίου Σολωμοῦ «Ἅπαντα», τόμ. Α΄. Ἐπιμ. Λίνου Πολίτη, Ε΄ Ἔκδ. «Ἴκαρος», Ἀθήνα, σ. 207

4.Αὐτ. σελ. 215

5.Διον. Σολωμοῦ «Ἡ γυναίκα τῆς Ζάκυθος», Βικελαία Δημοτικὴ Βιβλιοθήκη, Ἡράκλειον, 1991, σ. 39.

6.Διονυσίου Σολωμοῦ «Τὰ πεζὰ ἔργα», Ἐκδόσεις Μέλλον, Ζάκυνθος, Β´ Ἔκδοση, 1999, σ. 56.

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ 1821– 5. ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΡΩΓΩΝ ΙΩΣΗΦ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

 

 

 

 

 

 

, , ,

Σχολιάστε

Ο ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ ΠΑΝΤΑ ΕΠΙΚΑΙΡΟΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος) «Μαύρη καὶ ἀγεφύρωτη ἀπελπισιὰ στὶς ἡμέρες μας. Ἡ ἴδια ἀπελπισιὰ ποὺ κάνει τὸ ἕνα χέρι νὰ χτυπάει τὸ ἄλλο στὸν ὕμνο τοῦ Σολωμοῦ».

Ὁ Διονύσιος Σολωμὸς πάντα ἐπίκαιρος

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.           Στὸν ἐθνικὸ ζόφο ποὺ ζοῦμε, καταφυγὴ καὶ ἀπαντοχή μας εἶναι τὰ ὅσα ἔγραψαν καὶ εἶπαν οἱ μεγάλοι τῆς Ἱστορίας μας καὶ τῆς Λογοτεχνίας μας. Ἀνάμεσά τους πρωτεύουσα θέση κατέχει ὁ ἐθνικός μας ποιητὴς Διονύσιος Σολωμός. Φέτος, τὸν Φεβρουάριο, συμπληρώθηκαν 160 χρόνια ἀπὸ τὴν ἀναχώρησή του ἐκ τοῦ κόσμου τούτου. Λίγοι θυμήθηκαν τὴν ἐπέτειο. Τὸν Σολωμὸ πρέπει ὅλοι οἱ Ἕλληνες νὰ τὸν θυμόμαστε καὶ νὰ διαβάσουμε ὅλο του τὸ ἔργο, ὄχι μόνο νὰ ξέρουμε τὶς δύο ἢ τὶς τέσσερις στροφὲς τοῦ Ἐθνικοῦ μας Ὕμνου.
.           Οἱ ἐξουσιαστὲς ἐπιχειροῦν νὰ ξεχάσουμε τὴν Ἱστορία καὶ τὴν Παράδοσή μας καὶ ἐπιδιώκουν νὰ ἀραχνιάζουν στὰ ράφια τῶν βιβλιοθηκῶν, ὡς μουσειακὸ εἶδος, οἱ Σολωμός, Παπαδιαμάντης, Μακρυγιάννης, Ἐγγονόπουλος, Σεφέρης, Ἐλύτης. Ἐμεῖς, ἀντίθετα, πρέπει νὰ τοὺς μελετᾶμε, νὰ παίρνουμε δύναμη, νὰ παραδειγματιζόμαστε καὶ νὰ διδασκόμαστε ἀπὸ αὐτούς.
.           Τὸ ἔργο τοῦ Σολωμοῦ εἶναι ὅπως ἡ ψυχή του, γεμάτο ἀπὸ Ὀρθοδοξία καὶ Πατρίδα. Αὐτὰ τὰ τζιβαέρια μας ἐπιδιώκεται νὰ καταστοῦν βορὰ στὴν παγκοσμιοποίηση. Σ’ ἕνα στοχασμό του ὁ Σολωμὸς γράφει: «Σ’ αὐτὸ (τὸ ποίημα, Ὕμνο στὴν Ἐλευθερία) θὰ ἐνσαρκωθεῖ τὸ οὐσιαστικότερο καὶ ὑψηλότερο περιεχόμενο τῆς ἀληθινῆς ἀνθρώπινης φύσης, ἡ Πατρίδα καὶ ἡ Πίστις».
.           Ὁ Μάντζαρος σημειώνει πὼς ὁ Σολωμὸς τροφοδοτεῖ συνεχῶς τὴν ψυχή του μὲ τὴν ἀγάπη του στὸν Θεό. Παραδομένη ἀπὸ ἀναμφισβήτητη πηγὴ ἔχουμε καὶ μία ρήση του, ποὺ μᾶς ἀποκαλύπτει πόσο βαθιὰ ἦταν ἡ πίστη του: «Ἂν δὲν ὑπάρχει Θεός, τί ὑπάρχει τότε;». Γιὰ τὴν Πατρίδα εἶναι γνωστὸ τὸ ἐπίγραμμά του: «Κλεῖσε στὴν ψυχή σου τὴν Ἑλλάδα καὶ θὰ αἰσθανθεῖς νὰ λαχταρίζει μέσα σου κάθε εἴδους μεγαλεῖο».
.           Σήμερα ποὺ οἱ κεκράχτες τῆς παγκοσμιοποίησης ὠρύονται καὶ οἱ ταρτοῦφοι τοῦ ἐθνισμοῦ τοὺς ἐξυπηρετοῦν, ὁ Σολωμὸς εἶναι πάντα σύγχρονος καὶ ἐπίκαιρος. Δίνει τὸ μήνυμα καὶ τὸ παράδειγμα ὅτι ἡ ἀγάπη πρὸς τὸν Χριστὸ καὶ τὴν Πατρίδα εἶναι τὰ ἐχέγγυα γιὰ μία ἀγάπη ὅλου τοῦ κόσμου ἔξω ἀπὸ κάθε εἴδους ρατσισμὸ καὶ ἐκμετάλλευση τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸν συνάνθρωπο. Μετὰ τὸν Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ὁ Λίνος Πολίτης, σὲ διάλεξή του στὸν «Παρνασσό», εἶπε: «Ὁ Σολωμὸς εἶναι μαζὶ ποιητὴς καὶ ἐθνικὸς καὶ εὐρωπαῖος καὶ ἡ λάμψη του δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ ἔχει τὴν ἐπίδρασή της σὲ μίαν ἀναγέννηση ποιητικὴ καὶ πνευματική, ποὺ εἴτε τὴ βλέπουμε κιόλας εἴτε τὴν προσμένουμε στὴν μεταπολεμικὴ Εὐρώπη». Αὐτὴ ἡ πνευματικὴ ἀναγέννηση, στὰ ἴχνη τοῦ Σολωμοῦ, παραμένει ζητούμενη γιὰ τὴν Εὐρώπη.
.           Μαύρη καὶ ἀγεφύρωτη ἀπελπισιὰ στὶς ἡμέρες μας. Ἡ ἴδια ἀπελπισιὰ ποὺ κάνει τὸ ἕνα χέρι νὰ χτυπάει τὸ ἄλλο στὸν ὕμνο τοῦ Σολωμοῦ. Ὁ Ζήσιμος Λορεντζάτος, σ’αὐτὴ τὴν ἀπελπισιά, μᾶς ζητάει νὰ κατανοήσουμε πὼς ἐνῶ οἱ πρόγονοί μας κέρδισαν τὴν ἐλευθερία τοῦ ὑπόδουλου, ἐμεῖς δὲν ἔχουμε κερδίσει ἀκόμη τὴν ἐλευθερία τοῦ ἐλεύθερου. Γι’ αὐτὸ ἀπελπιζόμαστε καὶ πονᾶμε, ὡσότου νὰ μπορέσουμε νὰ ἐλευθερωθοῦμε.-

,

Σχολιάστε

Ο ΕΘΝΙΚΟΣ ΥΜΝΟΣ ΚΑΙ Ο ΠΡΟΦΗΤΙΚΟΣ ΔΙΟΝ. ΣΟΛΩΜΟΣ

Ὁ ἐθνικὸς ὕμνος καὶ ὁ προφητικὸς Δ. Σολωμὸς

Γράφει ὁ Κων. Χολέβας

ἐφημ. «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ», 26.03.13

.         Ἡ ἐθνική μας ἐπέτειος καὶ ὁ «Ὕμνος εἰς τὴν Ἐλευθερίαν» τοῦ Διονυσίου Σολωμοῦ μὲ ὁδήγησαν σὲ ὁρισμένες σκέψεις, τὶς ὁποῖες θὰ ἤθελα νὰ μοιρασθῶ μαζί σας. Ὁ ὕμνος συνετέθη ἀπὸ τὸν μεγάλο Ζακύνθιο ποιητὴ τὸν Μάιο τοῦ 1823, ὅταν ἔφτανε ὣς τὴ Ζάκυνθο ὁ ἀπόηχος ἀπὸ τὴν πρώτη πολιορκία τοῦ Μεσολογγίου. Μελοποιήθηκε ἀπὸ τὸν Κερκυραῖο Νικόλαο Μάντζαρο καὶ τὸ 1865 καθιερώθηκε ὡς ὁ ἐθνικὸς ὕμνος τῶν Ἑλλήνων, ἐμπνευσμένος ἀπὸ τὴν Ἐθνεγερσία, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴ διαχρονικὴ παράδοση τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ τῆς Ὀρθοδοξίας.
.        Πολλὰ μηνύματα τοῦ ὕμνου παραμένουν ἐπίκαιρα σήμερα. Παρατηρώντας τὴν κρίση καὶ τὰ προβλήματα τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Κύπρου, νομίζω ὅτι ὁ Σολωμὸς εἶχε προφητικὴ ἱκανότητα, ὅταν ἔγραφε τὶς περίφημες 158 στροφές του.
.        Ἡ συμπεριφορὰ τῶν σκληρόκαρδων ἑταίρων – δανειστῶν καὶ ἡ ἀνάγκη γιὰ βοήθεια καταγράφεται ἤδη στὶς πρῶτες στροφὲς τοῦ ὕμνου μας.

Μοναχὴ τὸν δρόμο ἐπῆρες
Ἐξανάλθες μοναχὴ
Δὲν εἶν’ εὔκολαις οἱ θύραις
Ἐὰν ἡ χρεία ταῖς κουρταλεῖ.

.        Δὲν σοῦ ἀνοίγουν εὔκολα οἱ πόρτες τῶν ἰσχυρῶν, ὅταν ἱκετεύεις γιὰ βοήθεια, λέει ὁ ποιητὴς καὶ προτείνει νὰ στηριζόμαστε πρωτίστως στὶς δικές μας δυνάμεις:

Ναί, ἀλλὰ τώρα ἀντιπαλεύει
Κάθε τέκνο σου μὲ ὁρμή…

.        Οἱ ἰσχυροὶ κλονίζονται, ὅταν ὁ Ἕλληνας ξεσηκώνεται βασισμένος σὲ προαιώνια ἰδανικά:

Ἐλαφιάσθη τῆς Ἀγγλίας
Τὸ θηρίο καὶ σέρνει εὐθὺς
Κατὰ τ’ ἄκρα τῆς Ρωσίας
Τὰ μουγκρίσματα τσ’ ὀργῆς.

.        Ἐκτὸς ὅμως ἀπὸ τὰ συμφέροντα τῶν ξένων, ὁ Σολωμὸς ὑποδεικνύει καὶ μία ἄλλη πηγὴ τῶν δεινῶν του Ἑλληνισμοῦ, τὴ διχόνοια, τὴν ἀρχομανία. Δὲν εἶναι τυχαῖο ὅτι καὶ τὸ πρῶτο γραπτὸ ἔργο τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἡ Ἰλιάδα, καὶ ὁ ἐθνικός μας ὕμνος κάνουν ἔντονες ἀναφορὲς στὸ μεγάλο αὐτὸ ἐλάττωμα τοῦ ἔθνους μας (θυμηθεῖτε τὴν ἔριδα Ἀγαμέμνονος καὶ Ἀχιλλέως)!

 Ἡ διχόνοια ὁπού βαστάει
Ἕνα σκῆπτρο ἡ δολερή,
Καθενὸς χαμογελάει
Πάρτο, λέγοντας, καὶ σύ..

.        Ὁ ποιητὴς σπεύδει νὰ δώσει τὸ ἀντίδοτο στὴ διχόνοια: Τὴν ἐθνικὴ συμφιλίωση μὲ πυλῶνες τὰ δύο ἀκατάλυτα ἰδανικὰ ποὺ κρατοῦν ὄρθιο ἐπὶ αἰῶνες τὸν Ἑλληνισμό:

Στὸ αἷμα αὐτὸ ποὺ δὲν πονεῖτε
Γιὰ πατρίδα, γιὰ θρησκειὰ
Σᾶς ὁρκίζω ἀγκαλιασθεῖτε
Σὰν ἀδέλφια γκαρδιακά.

.        Χριστιανικὴ πίστη καὶ ἁγνὸς πατριωτισμὸς εἶναι οἱ ἀξίες ποὺ ὁδήγησαν τοὺς Ἕλληνες στὴν Ἐπανάσταση. Ἡ ὀρθόδοξη ἐκκλησιαστικὴ παράδοση εἶναι διάχυτη καὶ στὴν ψυχὴ τῶν ἀγωνιστῶν καὶ στοὺς στίχους τοῦ ὕμνου μας:

Σοῦ ’λθε ἐμπρὸς λαμποκοπώντας
Ἡ θρησκεία μ’ ἕνα Σταυρὸ
Καὶ τὸ δάκτυλο κινώντας
Ὁπού ἀνεῖ τὸν οὐρανὸ

….

Ἀγροικάει τὴν ψαλμωδία
Ὁπού ἐδίδαξεν αὐτή,
Βλέπει τὴν φωταγωγία
Στοὺς ἁγίους ἐμπρὸς χυτή!

.          Παράλληλα μὲ τὴν ὀρθόδοξη πίστη οἱ Ἕλληνες τοῦ 1821 πιστεύουν καὶ ἐμπνέονται ἀπὸ τὴν ἀδιάσπαστη συνέχεια τοῦ διαχρονικοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ὁ Σολωμὸς τὸ πιστοποιεῖ μὲ τὴν ἐπίκληση στοὺς 300 Σπαρτιάτες τοῦ Λεωνίδα:

Ὦ, τρακόσιοι, σηκωθῆτε
Καὶ ξαναλθετε σ’ ἐμᾶς
Τὰ παιδιὰ σᾶς θέλ’ ἰδεῖτε
Πόσο μοιάζουνε μέ σας.

.        Ἀλλὰ καὶ τὸν ἀρχαῖο ποιητὴ Πίνδαρο ἐπικαλεῖται γιὰ νὰ τονίσει αὐτὴ τὴ συνέχεια:

… Φιλελεύθερα τραγούδια
Σὰν τὸν Πίνδαρο ἐκφωνῶ.

.        Ὁ Σολωμὸς ἀφήνει παρακαταθήκη νὰ τιμοῦμε τὴ θυσία καὶ τοὺς ἀγῶνες τῶν κληρικῶν μας. Γράφει στὸν ὕμνο γιὰ τὴ θυσία τοῦ Πατριάρχου Γρηγορίου Ε΄:

Ὅλοι κλαῦστε, ἀποθαμμένος
Ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐκκλησιᾶς
Κλαῦστε, κλαῦστε, κρεμασμένος
Ὡσὰν νάτανε φονιάς!

.        Καὶ φυσικὰ προβλέπει ὅτι καὶ τότε καὶ τώρα τὰ κονκλάβια τῶν ἰσχυρῶν δὲν κρίνουν μὲ βάση τὶς ἠθικὲς ἀρχές, ἀλλὰ τὰ μικροσυμφέροντα, πολιτικὰ καὶ οἰκονομικά:

Τί θὰ κάμετε, θ’ ἀφῆστε
Ν’ ἀποκτήσωμεν ἐμεῖς
Λευθερίαν ἢ θὰ τὴν λύστε
Ἐξαιτίας πολιτικῆς;

.        Προτείνω στὰ σχολεῖα μας νὰ διδάσκεται ὁλόκληρος ὁ «Ὕμνος εἰς τὴν Ἐλευθερίαν». Εἶναι πιὸ ἐπίκαιρος ἀπὸ ποτέ!

, ,

Σχολιάστε