Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Γ. Παπαθανασόπουλος

ΟΓΔΟΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ Γ. ΣΑΡΑΝΤΑΡΗ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ὀγδόντα χρόνια ἀπὸ τὸν θάνατο τοῦ Γ. Σαραντάρη

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 .                 Πρὶν ἀπὸ ὀγδόντα χρόνια ἀπεβίωσε ὁ σημαντικὸς ποιητὴς καὶ στοχαστὴς Γιῶργος Σαραντάρης. Καχεκτικὸς στὸ σῶμα καὶ φιλάσθενος πολέμησε στὴν πρώτη γραμμὴ τοὺς Ἰταλοὺς καὶ δὲν ἄντεξε. Ἀπεβίωσε στὶς 25 Φεβρουαρίου 1941, σὲ ἡλικία 33 ἐτῶν
.                 Γιὰ τὴν τραγικότητα τοῦ τέλους τοῦ Σαραντάρη καὶ τὸν χριστιανικὸ τρόπο ποὺἀντιμετώπισε τὸν θάνατο ἔγραψε ὁ Ὀδυσσέας Ἐλύτης στὰ «Ἀνοιχτὰ Χαρτιὰ» (ἐκδ. Ἴκαρος, σελ. 392-393). Καταγγέλλει τὸ ἐπιστρατευτικὸ σύστημα ὅτι κράτησε στὸ Κολωνάκι «τὰ χοντρόπετσα θηρία τῶν ἀθηναϊκῶν ζαχαροπλαστείων καὶ ξαπόστειλε στὴν πρώτη γραμμὴ τὸ πιὸ ἁγνὸ καὶ ἀνυπεράσπιστο πλάσμα». Ἕναν εὔθραυστο διανοούμενο, ὅπως τὸν χαρακτηρίζει, «ποὺ μόλις στεκότανε στὰ πόδια του, ποὺ ὅμως εἶχε προφτάσει νὰ κάνει τὶς πιὸ πρωτότυπες καὶ γεμάτες ἀπὸ ἀγάπη σκέψεις γιὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸ μέλλον της».
.                 Ἐξηγεῖ ὁ Ἐλύτης ὅτι ἀφοῦ ἦταν διπλωματοῦχος νομικὸς ἰταλικοῦ πανεπιστημίου –ὁ μόνος ἴσως σὲ ὁλόκληρο τὸ στράτευμα παρατηρεῖ–, θὰ μποροῦσε νά ᾽ναι περιζήτητος στὶς ὑπηρεσίες τῆς ἀντικατασκοπείας, ἢ τῆς ἀνάκρισης αἰχμαλώτων, ἀντὶ νὰ φορτωθεῖ τὸ γυλιὸ καὶ τὸν ὁπλισμὸ τῶν τριάντα ὀκάδων καὶ «νὰ χαθεῖ παραπατώντας μὲς στὰ χιονισμένα φαράγγια ἕνας ἀκόμη ποιητής, ἕνας ἀκόμη ἀθῶος στὸ δρόμο τοῦ μαρτυρίου».
.                  Συνεχίζοντας ὁ Ἐλύτης γράφει γιὰ τὸ τραγικό του τέλος: «Φαίνεται ὅτι πέρασε φρικτὲς ὧρες… Φώναζε βοήθεια στοὺς ἄλλους φαντάρους, αὐτὸς ὁ Χριστιανὸς φώναζε «ἀδέλφια» καὶ τ’ «ἀδέλφια» τὸν κοροϊδεύανε, τὰ πιὸ ἀδίσταχτα βαλθήκανε κιόλας νὰ τοῦ κλέβουνε κουβέρτες, μάλλινα, ὁτιδήποτε χρήσιμο μποροῦσε ὁ δόλιος νὰ κουβαλεῖ. Ἀπόμεινε σὰν τὸ κατατρεγμένο πουλὶμέσα στὴν παγωνιά. Χωρὶς νὰ βαρυγκομήσει. Χωρὶς νὰ ξεστομίσει ἕναν πικρὸ λόγο. Περήφανος, μ’ ἕνα σῶμα ἐλάχιστο καὶ μία μεγάλη ψυχή, ποὺ τὸν κράτησε ὅσο ποὺ νὰ τραγουδήσει ἀκόμη λίγο: “Ἐγὼ ποὺ ὁδοιπόρησα μὲ τοὺς ποιμένες τῆς Πρεμετῆς” – κι ὕστερα ν’ ἀνεβεῖ “στοὺς τόπους ποὺἀγγέλλουν τὸν οὐρανὸ καὶ συνομιλοῦν μὲ τὸν ἥλιο”. Καὶ καταλήγει ὁ Ἐλύτης:
.                 «Ἔτσι πέθανε ἕνας Ἕλληνας ποιητής, ὅταν οἱ συνάδελφοί του στὴ Δύση βλαστημούσανε τὸ Θεὸ κι ἐμπιστεύονταν στὴ μαριχουάνα. Ἔπρεπε νὰ τὸ διαφυλάξουμε αὐτό, νὰτὸ κάνουμε σύμβολό μας καὶ κουράγιο μας, τώρα ποὺ ἄρχιζαν ἄλλα δεινά, ἡ πείνα, ἡ κλούβα, οἱ ἐκτελέσεις στὸν τοῖχο».
.                 Ὁ Σαραντάρης ἐκτὸς ἀπὸ πρωτοπόρος στὴ σύγχρονη ποίηση καὶ στὸν χριστιανικὸ ὑπαρξισμὸ ἦταν καὶ πρότυπο πατριώτη. Ἡ οἰκογένειά του ζοῦσε γιὰ ἑκατὸ καὶ πλέον χρόνια στὴν Ἰταλία. Ὅμως ὅλα τὰ μέλη της διατηροῦσαν τὴν ἑλληνική τους συνείδηση καὶ ταυτότητα. Ὁ Σαραντάρης τελειώνει τὰ Νομικὰ στὸ Πανεπιστήμιο τῆς Ματσεράτα  καὶ ἔρχεται στὴν Ἑλλάδα νὰ ὑπηρετήσει τὴ στρατιωτική του θητεία καὶ μένει πλέον μόνιμα. Αὐτοδίδακτος στὰ ἑλληνικὰ τὰ καλλιεργεῖ καὶ ἐκφράζεται ἄριστα στὴν ποίησή του καὶ στὸν φιλοσοφικό του στοχασμό. Ἀνακαλύπτει τὸ μεγάλο ταλέντο τοῦ Ὀδυσσέα Ἐλύτη, ἐνισχύει τὴ Ζωὴ Καρέλλη νὰ ἀσχοληθεῖ μὲ τὴν ποίηση, ἔχει ἐνδιαφέροντα φιλοσοφικὸ ἐπιστολικὸ διάλογο μὲ τὸν Πεντζίκη. Στὴν περίπτωσή του ἔχει ἐφαρμογὴ τὸ πῶς ἡ Ἑλλάδα τρώγει καμιὰ φορὰ τὰ ἄξια παιδιά της.-

,

Σχολιάστε

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ: Ο ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΤΟΥ 1821 (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Μάρκος Μπότσαρης: Ὁ Λεωνίδας τοῦ 1821

τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.                    Ὁ Σουλιώτης Μάρκος Μπότσαρης (1790-1823) εἶναι ἕνας ἀπὸ τοὺς πιὸ ἀγαπητοὺςἀγωνιστὲς τῆς Ἐθνεγερσίας, στὴν Ἑλλάδα καὶ σὲ ὅλη τὴν Εὐρώπη. Θυσιάστηκε στὰ 33 του χρόνια στὴ μάχη τοῦ Κεφαλόβρυσου Καρπενησίου. Ἦταν 9 πρὸς 10 Αὐγούστου 1823. Στὶς 19 τοῦ ἰδίου μηνὸς ἡ Προσωρινὴ Κυβέρνηση τῆς Ἑλλάδος ἐξέδωσε Θέσπισμα. Μεταξὺ ἄλλων αὐτὸ γράφει:
.                    «Μακαρία σκιὰ τοῦ ἀθανάτου Μάρκου Βότσαρη! …Ἀγαπητοὶ Ἕλληνες! Ἰδοὺ νέος Λεωνίδας στολίζει τὴν ἱστορίαν σας. Ὁ πρῶτος μὲ 300 συντρόφους ἠψήφησε τὸ σύμπαν, καί, ἀποφασίσας ν’ ἀποθάνη ὑπακούων εἰς τοὺς νόμους τῆς Σπάρτης ἐπέπεσε τὴν νύκτα κατὰ μυριάδων ἐχθρῶν. Ὁ νεώτερός μας, ἐκ συμφώνου μετὰ τοῦ στρατηγοῦ Καραϊσκάκη καὶ ὀκτακοσίων ἀνδρείων στρατιωτῶν, τὴν φιλοπατρίαν ἔχοντες νόμον καὶ ἀποφασισμένοι νὰ νικήσωσιν, ἐφώρμησαν ξιφήρεις κ’ ἐνίκησαν 10 χιλ. ἀνδρῶν… Εἰς τὴν ἔνδοξον μάχην ἀπέθανεν ὁ ἀθάνατος Στρατηγὸς Βότσαρης καὶ ἀπῆλθεν εἰς τὰς αἰωνίους μονάς… Ἀγαπητοὶ Ἕλληνες! Ἰδέτε πῶς ὁ Θεὸς μᾶς βοηθεῖ κατὰ τῶν ἐχθρῶν τῆς Χριστιανοσύνης! Πῶς μία δρὰξ πατριωτῶν κατέστρεψε  τὸν ἀπειράριθμον στρατόν, πῶς ὁ Σταυρὸς καὶ ἡ φιλοπατρία θριαμβεύουν… Μιμηθῆτε τὸν Βότσαρην καὶ τοὺς συντρόφους του! Ἂς πολεμήσωμεν, καὶ βεβαίως θὰ ἐπιστρέψωμεν νικηταί». Ὑπογραφή: Πέτρος Μαυρομιχάλης, Πρόεδρος. Τὸ Θέσπισμα ἐξεδόθη στὴ Σαλαμίνα. (Βλ.σχ. Θωμᾶ Γόρδωνος «Ἱστορία τῆς ἙλληνικῆςἘπαναστάσεως», μετάφραση Ἀλεξ. Παπαδιαμάντη, ΜΙΕΤ, Ἀθήνα, 2017, Τόμος Β΄, σελ. 307-308)
.                    Ὁ Μάρκος Μπότσαρης ἦταν γόνος τῆς πολυμελοῦς Σουλιώτικης οἰκογένειας τῶν Μποτσαραίων. Πέμπτος γιὸς τοῦ Κίτσου Μπότσαρη, ἐπιφανοῦς μορφῆς τῆς Ἠπείρου, ἀπὸ νεαρὸς πολέμησε τοὺς Τούρκους. Τὸν Δεκέμβριο τοῦ 1820 ἐπικεφαλῆς 300 ἀνδρῶν, ἐπιτέθηκε ἐναντίον  Τούρκων καὶ Τουρκαλβανῶν στὰ βουνὰ τῆς Ἠπείρου. Τὸν Μάρτιο τοῦ 1821 ἐνημερώθηκε γιὰ τὴνἘπανάσταση καὶ ἀρχίζει πλέον συστηματικὰ νὰ πολεμᾶ τοὺς Τούρκους καὶ νὰ ἐπιτυγχάνει νίκες: Βογόρτσα, Δερβίζιανα, Λέλοβα, Κοσμηρά, Ραψίνα, Κομπότι, Βαριάδες. Σημαία του ἦταν ὁ Ἅγιος Γεώργιος καὶ γύρω ἀπὸ τὴν εἰκόνα του ἦσαν γραμμένα: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ – ΠΑΤΡΙΣ – ΘΡΗΣΚΕΙΑ.
.                    Κατὰ τὴν πρώτη πολιορκία τοῦ Μεσολογγίου, τὸ 1822, μὲ τὸ στρατηγικὸ σχέδιό του ὁΜπότσαρης, παραπλάνησε τοὺς Τούρκους καὶ αὐτοὶ καθυστέρησαν τὴν ἐπίθεσή τους.  Ἀποτέλεσμα στὸ μεταξὺ νὰ ἐνισχυθεῖ σημαντικὰ ἡ ἄμυνα τῆς Ἱερᾶς Πόλεως καὶ ἔτσι ἡ ἐπίθεση νὰἀντιμετωπιστεῖ μὲ ἐπιτυχία. (Βλ. σχ. Νίκ. Σπηλιάδου «Ἀπομνημονεύματα», Τυπογρ. Χ. Νικολαΐδου Φιλαδελφέως, Τόμος Α΄, Ἀθήνησιν, 1851, σελ. 454-455 καὶ 482-486).
.                    Τὴν παραμονὴ τῆς μάχης στὸ Καρπενήσι ὁ Μπότσαρης ἀπέστειλε ἀπὸ τὸ Μεσολόγγι γράμμα στὸν Λόρδο Βύρωνα, ποὺ τότε βρισκόταν στὴν Κεφαλονιά. Ἀπάντησε στὴν  ἐπιστολή, ποὺ τοῦ εἶχε στείλει ὁ ἄγγλος ποιητὴς κατόπιν συστάσεως τοῦ Μητροπολίτη Οὐγγροβλαχίας Ἰγνατίου.Ὁ Μπότσαρης, ἀφοῦ ἐξέφρασε στὸν Μπάιρον τὴ χαρά του γιὰ τὴν ἐπιστολή του, τὸν ἐνημέρωσε ὅτι τὴ νύχτα θὰ ἐπιχειρήσει ἐπίθεση ἐναντίον ἐχθρικοῦ σώματος ἕξι ἕως ἑπτὰ χιλιάδων ἀνδρῶν καὶὅτι μεθαύριο θὰ κινοῦσε γιὰ τὸ Μεσολόγγι νὰ τὸν ὑποδεχθεῖ ἐκεῖ… Δὲν πῆγε ζωντανὸς καὶ ὁΜπάϊρον, μόλις ἔφτασε στὸ Μεσολόγγι, ἐπισκέφθηκε τὸν τάφο του καὶ ἔκλαψε ἐκεῖ τὸν ἥρωα. (Παν. Κανελλόπουλου «Ἱστορία τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Πνεύματος», Μέρος 4ο, τεῦχος β΄, Ἀθῆναι, 1974, σελ. 1293).
.                    Ὁ ἐθνικός μας ποιητὴς Διονύσιος Σολωμὸς γράφει ἕνα «Σημείωμα τοῦ Ποιητοῦ» γιὰτὸν Μάρκο Μπότσαρη. Σὲ αὐτὸ περιγράφει τὴ μάχη, ὅπως τὴν πληροφορήθηκε. Πρῶτα σημειώνει πὼς ὁ Μάρκος «γκισμένος (θιγμένος) ὅτι ἡ διοίκησις διὰ νὰ τὸν καταφρονήση ὠνόμασεν ἕως 20 στρατηγοὺς εἰς τὴν Δυτικὴν Ἑλλάδα εἰς καιρὸν ὁπού ἦταν αὐτὸς μοναχός, εἰς τὴν παραμονὴν τῆς μάχης, ὅπου ἦταν συμμαζωμένοι καὶ οἱ ἄλλοι, ἔβγαλε τὸ δίπλωμά του καὶ τὸ ἔσχισε, λέγοντας ὅτι ὁ Σκόντρα πασσᾶς δίνει διπλώματα καὶ ὅποιος εἶναι καλὸς αὔριον τὸ παίρνει ἀπὸ τὸν ἴδιον» (Σολωμοῦ «Ἅπαντα», Ἐκδόσεις Γρηγόρη, Ἀθῆναι, 1969, σελ. 114).
.                     Ὁ Σολωμὸς γράφει ἐπίσης:
«Εἰς τὲς ὀχτώ τοῦ Αὐγούστου ἔκαμαν συμβούλιον κι ἀποφάσισαν νύχτα νὰ πέσουν ξάφνου εἰς τὸστρατόπεδον  τοῦ ἐχθροῦ. Ἐδιωρίσθηκαν καὶ τὰ πόστα τοῦ καθενός. Ὁ Μάρκος μὲ τὸ σῶμα του νὰσταθῆ εἰς τὸ κέντρον, οἱ Σοβολεκιῶτες καὶ Ἀγραφιῶτες ἔχοντας ἀρχηγὸν τὸν Φῶτον Μπιθέφικον Σουλιώτην νὰ σχηματίσουν τὴν μία πτέρυγα, ὁ στρατηγὸς Γιωργάκης Κίτσος, οἱ δύο στρατηγοὶΤζαβέλλα, ὁ χιλίαρχος Γιάννης Τζαούσης καὶ ὁ στρατηγὸς Γιολτάσης νὰ σχηματίσουν τὴν ἄλλην πτέρυγα καὶ εἰς τὲς 5 ὧρες τῆς νυχτὸς νὰ πέσουν ὅλοι ἐπάνω εἰς τὸν ἐχθρόν. Ἐδιώρισαν καὶμυστικὸν λόγον «Στορνάρι».
.                    Ἐπρόσμενεν ὁ Μάρκος εἰς τὲς 5 ὧρες καὶ τέταρτον καὶ κανένας δὲν ἐκινήθηκεν.Ἔτρεξε τότε ὁ Μπότσαρης μὲ τὸ σῶμα του, ὡς 350. Ηὖρε τοὺς ἐχθροὺς εἰς τὸν ὕπνον. Μοναχός του τόσους πολλοὺς ἔσφαξεν ὁπού ἐπρίσθηκε τὸ χέρι του καὶ ἐστόμωσε καὶ τὸ σπαθί του. Ὁπόλεμος ἐβάσταξε πέντε ὧρες (ἄλλοι λέγουν 3). Ἔβγαλαν τοὺς ἐχθροὺς ἀπὸ ὅλα τὰ ταμπούρια, μονάχα ἕνα βαστοῦσε … Ἀντικρὺ εἰς αὐτὸ ἐπῆγεν ὁ ἴδιος ὁ Μάρκος καὶ ἐπολεμοῦσε. Δύο τρεῖςἐσκοτώθηκαν εἰς τὸ πλάγι του, ἐπληγώθη καὶ αὐτὸς εἰς τὴν μέσην ἐλαφρὰ καὶ διὰ νὰ μὴ προξενήση δειλίαν εἰς τοὺς συντρόφους του ἐπολεμοῦσε καὶ πληγωμένος ὄντας. Οἱ ἄλλοι δὲν ἀκολούθησαν κατὰ τὸ σχέδιόν τους, μοναχοὶ οἱ Τζαβελλάδες μὲ τὸ μικρὸν σῶμα τους ἔτρεξαν καὶ ὁ Γιάννης Τζαούσης.
.                    Ἀπὸ τὸ ταμπούρι ὁπού βαστοῦσεν ἀκόμη μία μπάλα τουφεκιοῦ ἐκτύπησε τὸν στρατηγὸν εἰς τὸ μέτωπον, καὶ ἔπεσεν εἰς τὸν τόπον… Ἐσκοτώθηκαν ἕως 800 Τοῦρκοι… Δεκατρεῖς ἐσκοτώθηκαν ἀπὸ τὸ σῶμα τοῦ Μάρκου καὶ πληγωμένοι 27…Τὸ σῶμα τοῦ Μάρκου ἐφέρθηκεν εἰς τὸ Μισολόγγι ὅλον καταματωμένον…Τὸ λείψανόν του ἐνεταφιάστηκεν εἰς τὴν ἐκκλησίαν τῆς Παναγίας…». (Αὐτ. σελ. 112-113).
.                    Πηγαίνοντας στὴ μάχη ὁ Μπότσαρης πέρασε ἀπὸ τὸ μοναστήρι τῆς Παναγίας τῆς Προυσιώτισσας. Μπῆκε στὸ Καθολικό τῆς Μονῆς, προσκύνησε τὴν θαυματουργὴ εἰκόνα καὶβγαίνοντας τράβηξε τὸ πουγγί του καὶ τὸ ἔδωσε σὲ ἕναν καλόγερο ποὺ ἦταν ἐκεῖ: «Πάρ᾽το», τοῦεἶπε, «νὰ τὰ μοιράσεις γιὰ τὴν ψυχὴ τοῦ Μάρκου Μπότσαρη». Ὁ καλόγερος, ποὺ δὲν εἶχε δεῖ ποτὲ τὸν Μπότσαρη, τὸν ρώτησε παραξενεμένος: «Τί; Πέθανε ὁ Μάρκος;» καὶ ὁ Μπότσαρης τοῦἀπάντησε: «Ὄχι, ἀλλὰ πηγαίνει γιὰ νὰ πεθάνει». (Ἀπὸ τὸ φυλλάδιο τῆς Ι.Α. Ἀθηνῶν «Μορφὲς καὶΓεγονότα τοῦ ΄21», Κείμενο Σοφοκλῆ Γ. Δημητρακόπουλου, Ἔνθετο στὸ περιοδικὸ «Τόλμη», Μάρτιος 2006, σελ. 9).
.                    Ὁ Μπότσαρης ἐνέπνευσε λογοτέχνες, ὅπως τοὺς Σολωμό, Παλαμά, Βαλαωρίτη,  Ι. Ζαμπέλιο, Α. Σοῦτσο, Ὀλιβιέ, Χάλικ, καλλιτέχνες ὅπως τοὺς ζωγράφους Ντελακρουά, Μασίλι, Ἰατρίδη, Θεόφιλο καὶ τὸν Ζακύνθιο μουσουργὸ Παῦλο Καρέρ, ποὺ συνέθεσε τὴν ἐξαιρετικὴ ὄπερά του «Μάρκος Μπότσαρης». Τὸν Μπότσαρη ἀπαθανάτισε καὶ ἡ δημοτικὴ μούσα, ποὺ ἐκφράζει τὸπένθος τῶν Ἑλλήνων γιὰ τὸν θάνατό του: «Τ΄᾽ εἶναι τοῦτα τὰ κλάματα κι αὐτὰ τὰ μοιρολόγια; Κύριέ μου τί νὰ γίνηκε στὸ δόλιο Μισολόγγι; Τοῦτα τὰ κλάματα ρωτᾶς, κι αὐτὰ τὰ μοιρολόγια; Γι’ αὐτὸν τὸν Μάρκο γένονται τὸν ἐλευθερωτή μας. Ὅσοι Ρωμαῖοι κι ἂν τό μαθαν, κι ὅσοι ἀφουγκρασθῆκαν ὅλοι στὰ μαῦρα ἐμπήκανε, τὰ μελανὰ ἐφορέσαν…».-

, , ,

Σχολιάστε

Ο ΝΤΟΣΤΟΓΙΕΦΣΚΙ καὶ Η ΑΡΙΣΤΕΡΑ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ὁ Ντοστογιέφσκι καὶ ἡ Ἀριστερὰ

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 .                         Στὶς 9 Φεβρουαρίου συμπληρώθηκαν 140 χρόνια ἀπὸ τὸν θάνατο τοῦ μεγάλου Ρώσου συγγραφέα Φιοντὸρ Ντοστογιέφσκι. Εἶναι φέτος καὶ τὰ διακόσια χρόνια ἀπὸ τὴ γέννησή του, στὶς 11 Νοεμβρίου 1821. ὉΝτοστογιέφσκι πρὶν ἀπὸ τὴν παρισινὴ ἐπανάσταση τοῦ 1848 δέχθηκε τὴν ἐπίδραση τῶν ἀθεϊστικῶν σοσιαλιστικῶν ἰδεῶν. Ὅπως γράφει στὸ Ἡμερολόγιό του* ἀπὸ τὸ 1846 μυήθηκε ἀπὸ τὸν Μπελίνσκι στὴν ἀλήθεια τοῦ ἐπερχόμενου «ἀναζωογονημένου κόσμου» καὶ «στὴν ἱερότητα τῆς μελλοντικῆς κομμουνιστικῆς κοινωνίας».
.                          Τότε ὁ Ντοστογιέφσκι πρόβλεψε τὸ πῶς θὰ κινηθεῖ τὸ  ἀθεϊστικὸ κίνημα καὶ στὶς ἡμέρες μας! Ἔγραψε ὅτι θὰ κτυπήσει τὸν χριστιανισμό, τὴν οἰκογένεια, τὴν ἰδιοκτησία, τὴν πατρίδα, ὡς τροχοπέδη στὴν πρόοδο. Θὰ κτυπήσει ἐπίσης τὶς ἐθνότητες ἐν ὀνόματι τῆς γενικῆς ἀδελφοσύνης τῶν ἀνθρώπων. Ὁ μεγάλος Ρῶσος συγγραφέας σημειώνει ὅτι ἀρνήθηκε ὁριστικὰ αὐτὸ τὸ ὀνειροπόλο παραλήρημα – ὅλο αὐτὸ τὸ σκοτάδι καὶ τὸν τρόμο, ποὺ προορίζεται γιὰ τὴν ἀνθρωπότητα μὲ τὴ μορφὴ τῆς ἀναζωογόνησής της…
.                         Προέβλεψε ἀκόμη ὁ Ντοστογιέφσκι ὅτι μπορεῖ οἱ στόχοι «τῶν καθοδηγητῶν τῆς εὐρωπαϊκῆς προοδευτικῆς σκέψης» νὰ θεωρηθοῦν ὑψηλόφρονες καὶ ἀνθρωπιστικοί. Ἕνα ὅμως εἶναι ἀναμφισβήτητο: Ἂν δοθεῖ σὲὅλους αὐτοὺς τοὺς μεγάλους σύγχρονους διανοητὲς ἡ πλήρης δυνατότητα νὰ καταστρέψουν τὴν παλιὰ κοινωνία καὶνὰ τὴν οἰκοδομήσουν ἀπὸ τὴν ἀρχή, ὡς ἀποτέλεσμα θὰ προκύψει τέτοιο σκότος καὶ τόσο χάος, κάτι τὸ τόσο χυδαῖο, τυφλὸ καὶ ἀπάνθρωπο, ὥστε ὅλο τὸ οἰκοδόμημα θὰ πέσει κάτω ἀπὸ τὶς κατάρες τῆς ἀνθρωπότητας, προτοῦ καν προλάβει νὰ ὁλοκληρωθεῖ.
.                         Τονίζει κάτι ἀκόμη ὁ Ντοστογιέφσκι γιὰ τοὺς Ρώσους, ποὺ ἰσχύει καὶ γιὰ ἐμᾶς, τοὺς Ἕλληνες: Οἱμεγάλοι ἐκπρόσωποι τῆς σκέψης τῆς Εὐρώπης ἀρνιοῦνται τὸν Χριστὸ κι ἐμεῖς, ὅπως εἶναι γνωστό, εἴμαστε ὑποχρεωμένοι νὰ μιμούμαστε τὴν Εὐρώπη… Ὑπάρχουν, ὅπως γράφει, ἱστορικὲς στιγμὲς στὴ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων, στὶςὁποῖες τὸ καταφανές, ἡ ἀναίδεια, τὸ χειρότερο ἀνοσιούργημα μπορεῖ νὰ θεωρηθεῖ ἁπλῶς ὡς μεγαλεῖο τῆς ψυχῆς,ἁπλῶς ὡς εὐγενικὴ ἀνδρεία τῆς ἀνθρωπότητας, ποὺ ἀπελευθερώνεται ἀπὸ τὰ δεσμά της.
.                         Ἐκτὸς ἀπὸ τὴν πρόβλεψή του γιὰ τὴν σημερινὴ κατάσταση τῆς Εὐρώπης ὁ Ντοστογιέφσκι προέβλεψε καὶ τὴν ρωσικὴ κομμουνιστικὴ ἐπανάσταση, ὡς κάτι ἀναπότρεπτο, λόγῳ τῆς πνευματικῆς καὶ ὄχι μόνο κατάστασης, στὴν ὁποία βρισκόταν ἡ Ρωσία. Ὅπως σημειώνει ὁ Νικολάι Μπερδιάγιεφ στὸ βιβλίο του «Τὸ πνεῦμα τοῦ Ντοστογιέφσκι»  γνώριζε ὅτι ἡ Ρωσικὴ Ἐπανάσταση θὰ προερχόταν ἀπὸ τὶς ὑποχθόνιες καταστροφικὲς δυνάμεις, ποὺ ἐνῶ θὰ ἐπιχειροῦσαν νὰ θεραπεύσουν συμπτώματα τῆς ἐπιφανειακῆς ζωῆς, θὰ ἐπέβαλαν τὴν πιὸ ὀδυνηρὴδουλεία τοῦ ἀνθρωπίνου πνεύματος.
.                         Ὁ σύγχρονος ἅγιος Ἰουστίνος (Πόποβιτς) ὑπογραμμίζει πὼς ὁ Ντοστογιέφσκι πίστεψε στὸν Χριστό,ἀφοῦ διῆλθε τὴν κόλαση τοῦ σκεπτικισμοῦ, τῆς ἀμφιβολίας, τῆς ἄρνησης καὶ τῆς ἀπιστίας. Πίστεψε ὅτι ἐλευθερίαὑπάρχει μόνο κοντὰ στὸν Χριστὸ καὶ ὅτι στὴν ἄθεη κατάσταση ἡ ἀπεριόριστη ἐλευθερία ὁδηγεῖ στὸν ἀπεριόριστο δεσποτισμό, ὅπως λέγει καὶ ὁ Σιγκάλεφ στοὺς «Δαιμονισμένους».-

*Τὰ ὅσα γράφονται ἀπὸ «Τὸ Ἡμερολόγιο τοῦ συγγραφέα» εἶναι στὶς ἐκδόσεις «Ἁρμὸς» (Α΄ καὶ Β΄ Μέρος) στὶς σελ. 246-250.

,

Σχολιάστε

Ο ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ ΚΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ-3 (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ:
Ὁ Εὐγένιος Βούλγαρης καὶ ἡ Μεγάλη Αἰκατερίνη
Γ΄ Μέρος 

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ: Κορυφαῖος δάσκαλος καὶ γνήσιος πατριώτης (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ -2 Ἐπαληθεύονται οἱ στοχασμοί του γιὰ τὴν Τουρκία (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

 .                      Ὁ Εὐγένιος Βούλγαρης τὸ 1772 ἦταν στὴν Ἁγία Πετρούπολη καὶ εἶχε τὴν ἐκτίμηση τῆς Τσαρίνας Αἰκατερίνης Β΄ τῆς Μεγάλης. Αὐτὴν τὴν ἐκτίμηση προσπάθησε νὰ ἀξιοποιήσει ὑπὲρ τῆς Πατρίδας, κάτι ποὺ δὲν ἦταν καθόλου εὔκολο. Στὴ Μόσχα καὶ στὸ Κεντρικὸ Κρατικὸ Ἀρχεῖο Παλαιῶν Ἐγγράφων (Φ. 18, ντ. 249, σελ. 14) φυλάσσεται τὸ ἑλληνικὸ κείμενο τῆς σύντομης ὁμιλίας, ποὺ ἔκαμε ὁ Βούλγαρης κατὰ τὴ διάρκεια τῆς πρώτης ἀκρόασης ποὺ τοῦπαραχώρησε ἡ Αὐτοκράτειρα, τὸν Ἰούλιο τοῦ 1772. Σὲ αὐτό, ἀφοῦ ἐξέφρασε τὴ χαρά του γιὰ τὴσυνάντηση, ζήτησε τὴ βοήθειά της, γιὰ νὰ ἀπελευθερωθοῦν οἱ συμπατριῶτες του: «Εἶμαι εὐτυχισμένος, ἐγώ, ὁ τελευταῖος ἀπὸ τοὺς δούλους σου, παμφιλεύσπλαχνη Βασίλισσα! Ἀλλὰὁλοκλήρωσε τὴν εὐημερία μου μὲ τὸ νὰ φέρεις καὶ τὸ λαό μου σὲ μία εὐημεροῦσα κατάσταση. ἩἙλλάδα, μετὰ τὸ Θεό, Παντοδύναμη Αὐτοκράτειρα, σὲ σένα προσβλέπει, ἐσένα ἱκετεύει, σὲ ἐσένα προστρέχει…».
.                      Ἔγραψε πολλὰ ἐπαινετικὰ γιὰ τὴν Αἰκατερίνη, ὄχι πρὸς ἴδιον ὄφελος, ἀλλὰ πρὸςὄφελος τῆς Πατρίδας του. (Βλ. Σχ. Λῆμμα «Εὐγ. Βούλγαρις» εἰς Θρησκ. καὶ Ἠθικὴ Ἐγκυκλοπαιδεία,Ἀθῆναι, 1964, 5ος Τόμος, στήλ.1012). Ὁ ἴδιος οὐδέποτε ζήτησε κάτι ἀπὸ αὐτήν. Ἀντίθετα ἡΑἰκατερίνη ἔκανε τὸ πᾶν νὰ τὸν πείσει νὰ μὴ μείνει Διάκονος, ἀλλὰ νὰ δεχθεῖ τὴν πρόταση τῆς Ρωσικῆς Ἐκκλησίας καὶ νὰ καταστεῖ  Ἀρχιεπίσκοπος. Τελικὰ τὸν ἔπεισε: Τὸ 1775 χειροτονήθηκε ἱερομόναχος ἀπὸ τὸν Μητροπολίτη Μόσχας Πλάτωνα καὶ τὸ 1776 ἐξελέγη ἀπὸ τὴ Ρωσικὴ Ἐκκλησία Ἀρχιεπίσκοπος τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Σλαβινίου καὶ Χερσῶνος.
.                      Τὴν εἰς Ἐπίσκοπο χειροτονία τοῦ Εὐγενίου τέλεσαν ὁ κυνηγημένος ἀπὸ τοὺςὈσμανίδες καὶ καταφυγῶν στὴ Ρωσία Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Σεραφεὶμ Β΄, ὁΜητροπολίτης Μόσχας Πλάτων καὶ ἄλλοι Ἀρχιερεῖς. Παροῦσα στὴ χειροτονία  ἡ Αὐτοκράτειρα Αἰκατερίνη. Ἔγραψε σχετικὰ ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Πάριος: «Ἡ μεγάλη κυρία ἐτίμησε τὸ κλέος, τὸσέμνωμα καὶ τὸ ὡς ἀληθῶς ἄκρον ἄωτον τοῦ γένους τῶν Γραικῶν». (Βλ. σχ. Ἀθαν. Γ. Κάρμη«Εὐγένιος Βούλγαρης καὶ οἱ πνευματικὲς ζυμώσεις τοῦ ιη΄ αἰώνα», Ἔκδ. Παρρησία, Ἀθήνα, 2008, σελ. 24). Σημειώνεται ὅτι ὁ Πατριάρχης Σεραφεὶμ Β΄ ἐκτιμοῦσε ἰδιαίτερα τὸ ἐκκλησιαστικὸ ἦθος καὶ τὰ πολλὰ προσόντα τοῦ Εὐγενίου καὶ συνδεόταν μαζί του. Αὐτὸς τὸν εἶχε χειροτονήσει διάκονο καὶτοῦ εἶχε ἀναθέσει τὴ διεύθυνση τῆς Πατριαρχικῆς Ἀκαδημίας.
.                      Ἡ Γερμανικῆς καταγωγῆς Αἰκατερίνη, γεννημένη ὡς πριγκίπισσα τοῦ Anhalt – Zerbst- Bernburg Σοφία Φρειδερίκη Αὐγούστα, παντρεύτηκε τὸ 1745, σὲ ἡλικία 16 ἐτῶν, τὸν ἐπίσης Γερμανὸ Μέγα Δούκα τῆς Ρωσίας Πέτρο, ποὺ ὡς Τσάρος κυβέρνησε τὴ Ρωσία γιὰ λιγότερο ἀπὸ δύο χρόνια (1761-1762). Ὁ ἀλαζονικὸς χαρακτήρας του καὶ τὰ ἐγκληματικά του λάθη σὲ βάρος τοῦ ρωσικοῦ λαοῦ προκάλεσαν τὴν ἀπὸ συνωμότες, μὲ ἐπικεφαλῆς τὸν Γκριγκόρι Ὀρλώφ, δολοφονία του. Τῆς συνωμοσίας εἶχε γνώση ἡ Αἰκατερίνη, ἡ ὁποία ἀνῆλθε στὸν θρόνο. (Ν. Ζερνὼφ «Οἱ Ρῶσοι καὶ ἡ Ἐκκλησία τους», Ἔκδ. Ἀστέρος, Ἀθῆναι, 1972, σελ. 140).
.                       Ἐπιθυμία τῆς Αἰκατερίνης ἦταν νὰ ἀγαπηθεῖ ἀπὸ τὸν Ρωσικὸ λαὸ καὶ νὰ μείνει στὴν Ἱστορία ὡς ἡ Αὐτοκράτειρα ποὺ ἐπεξέτεινε τὰ σύνορα τῆς Ρωσίας καὶ κυβέρνησε μὲ τὸν «προοδευτικὸ» τρόπο τῆς ἐποχῆς της, τὴν πεφωτισμένη Δεσποτεία. Πρὸς τοῦτο ἀσπάσθηκε τὸ Ὀρθόδοξο δόγμα, δήλωνε μεγάλη ἐχθρά τοῦ Ἰσλάμ, ἐπεξέτεινε τὰ σύνορα τῆς Ρωσίας, σὲ βάρος τῆςὈθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας καὶ τῆς Πολωνίας καὶ συνομιλοῦσε μὲ τοὺς «μοντέρνους» Γάλλους διανοούμενους Βολταῖρο καὶ Ντιντερό.
.                       Ὡς πρὸς τὸν Ἑλληνισμὸ μετὰ τὸν Α΄ Ρωσοτουρκικὸ πόλεμο (1768-1774) καὶ τὰ Ὀρλωφικά, ποὺ εἶχαν τραγικὲς συνέπειες γιὰ τοὺς Ἕλληνες, ἀκολούθησε ὁ Β΄ Ρωσοτουρκικὸς πόλεμος (1787-1792). Σὲ αὐτὸν στὸ πλευρὸ τῆς Αἰκατερίνης ἦταν ὁ αὐτοκράτορας τῆς ΑὐστρίαςἸωσὴφ Β΄. Ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὴν ἀλληλογραφία μεταξὺ αὐτῆς καὶ τοῦ Ἰωσήφ, σκοπός της ἦταν ἡδι᾽ ἀποσπάσεως ἐδαφῶν τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας δημιουργία ἀνεξάρτητου ἑλληνικοῦ κράτους.
.                    Στὴν ἀπὸ 10 Σεπτεμβρίου 1782 ἐπιστολή της πρὸς τὸν Ἰωσὴφ Β΄ ἡ Αἰκατερίνη, τοῦ ἐξέφρασε τὴν ἐμπιστοσύνη της, ὅτι θὰ βοηθήσει, ὥστε «ἡ Εὐρώπη νὰ ἀπαλλαγεῖ ἀπὸ τὸν ἐχθρὸν τοῦ χριστιανικοῦ ὀνόματος, νὰ ἐκδιωχθεῖ αὐτὸς ἐκ τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ νὰ ἀνιδρυθῆ ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ μοναρχία ἐπὶ τῶν ἐρειπίων τῆς βαρβάρου ὀσμανικῆς κυβερνήσεως, ὑπὸ τὸν ρητὸν ἐκ μέρους μου ὅρον νὰ διατηρήσω τὴν μοναρχίαν ταύτην ὅλως ἀνεξάρτητον τῆς ἐμῆς». Γιὰ τὴ θέση τοῦ Μονάρχου τοῦ ἀνεξάρτητου Ἑλληνικοῦ κράτους προόριζε τὸν νεότερο τῶν ἐγγονῶν της, Κωνσταντῖνο, ὁ ὁποῖος «θὰ παραιτεῖτο πάσης ἀξιώσεως ἐπὶ τῆς ρωσικῆς μοναρχίας». Σύνορα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἡ Αἰκατερίνη προγραμμάτιζε πρὸς τὴν Ρωσία τὸν Εὔξεινο καὶπρὸς τὴν Αὐστρία «τὸ δημιουργηθησόμενο κράτος τῆς Δακίας». (Βλ.σχ. Κων. Παπαρρηγόπουλου «Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους», Ἐκδ. Οἶκ. Ἐλευθερουδάκη. Ἐν Ἀθήναις, 1925, Τόμ. Ε΄, σελ. 204-205).
.                    Ἡ κατάσταση τῆς Εὐρώπης μὲ τὴν ἐπικράτηση τῆς ἐπαναστατικῆς κυβέρνησης στὴ Γαλλία καὶ «ἰδίως τὰ συμφέροντα τῆς Ρωσίας στὰ πολωνικὰ πράγματα» ἔπεισαν τὴν Αἰκατερίνη νὰ συνομολογήσει τὸ 1792 στὸ Ἰάσιο εἰρήνη μὲ τὴν Τουρκία καὶ νὰ διατάξει νὰἐμποδιστεῖ «πᾶν ἑλληνικὸν κίνημα μέχρι νεωτέρας διαταγῆς» (Αὐτ. σελ. 206). Ἔτσι οἱ Λάμπρος Κατσώνης, Ἀνδρέας Ἀνδροῦτσος, πατέρας τοῦ Ὀδυσσέα, καὶ ἄλλοι πολέμαρχοι στεριᾶς καὶθάλασσας ἀφέθηκαν μόνοι νὰ συνεχίσουν τὸν ἀγώνα….
.                    Τὸ 1787 ὁ Εὐγένιος Βούλγαρης παραιτήθηκε τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Σλαβινίου καὶΧερσῶνος καὶ τὸ 1789 ἐξελέγη μέλος τῆς Αὐτοκρατορικῆς Ἀκαδημίας. Τὸ 1802 ἀπεσύρθη στὴΜονὴ Ἁγίου Ἀλεξάνδρου Νέφσκι τῆς Ἁγίας Πετρουπόλεως, στὴν ὁποία, ἕως τὴν κοίμησή του, τὸ1806, ἔζησε ἐν εἰρήνῃ, προσευχῇ καὶ μελέτῃ. Ὁ Βούλγαρης ἔγραψε ἰδιοχείρως τὴν διαθήκη του στὶς 16 Ἀπριλίου 1805, ἕνα χρόνο πρὸ τοῦ θανάτου του. Μὲ αὐτὴν δώρισε στὴ νεοσύστατη ἸονικὴἙπτάνησο Ἡγεμονία πολύτιμα Ἐγκόλπια καὶ Σταυρούς, δῶρα τῆς Αἰκατερίνης καὶ ἄλλων ἡγεμόνων  γιὰ νὰ πωληθοῦν. Ὅλα τὰ ὑπόλοιπα δῶρα ποὺ εἶχε δεχθεῖ (δείγματα, ὅπως γράφει, «τῆς ἐμῆς ἀφροσύνης καὶ ματαιότητος») ζήτησε νὰ πωληθοῦν καὶ νὰ δοθοῦν στοὺς ἐνδεεῖς καὶ πτωχούς, μαζὶμὲ 1.000 ρούβλια, ἀπὸ  τὰ 10.000 ποὺ ὑπῆρχαν στὸ ὄνομά του στὴν Βασιλικὴ Τράπεζα τῆς Πετρουπόλεως. Τὰ ὑπόλοιπα ρούβλια τὰ μοίρασε κυρίως στὴν Ἀθωνικὴ Ἀκαδημία, στὸ σχολεῖο τῆς Πάτμου, στὸν «περίβλεπτο ναὸ τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος Κερκύρας», στὸ Ναὸ τῆς Φανερωμένης Ζακύνθου, στὸν «Ζωοδόχο Ἅγιο Τάφο» καὶ στὴ Μονὴ Σινᾶ.
.                    Στὴν ἐπιτύμβια πλάκα ἐξέφρασε τὴν ἐπιθυμία του νὰ γραφεῖ τὸ ἑξῆς: «Ἦς ὅθεν; Ἐκ γῆς. Νῦν δ’ αὖ εἰς γῆν ὧδ’ ἐπανῆλθον… Καὶ δὴ οὐ βροτός, ἀλλ’ ἑξῆς ἔσομ᾽ ἄμβροτος αἰέν…» (Ἀπὸ ποῦ εἶσαι; Ἀπὸ τὴ Γῆ. Καὶ τώρα πάλι στὴ γῆ ἐπανῆλθα…Καὶ πλέον δὲν εἶμαι θνητός, ἀλλὰ στὸἑξῆς θὰ εἶμαι πάντοτε ἀθάνατος…). (Σημ. Ἡ Διαθήκη τοῦ Βούλγαρη ὑπάρχει στὸ βιβλίο του «Διατριβὴ εὐθανασίας», τὸ ὁποῖο ἐξέδωσαν τὸ 2005 οἱ ἐκδόσεις «Ἑξάντας», σὲ ἐπιμέλεια τῶν καθηγητῶν Γ. Δημολιάτη καὶ Μαν. Γαλανάκη).-

, , ,

Σχολιάστε

ΜΝΗΜΗ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΗΡΩΩΝ ΤΟΥ 1821 (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Μνήμη κληρικῶν ἡρώων τοῦ 1821

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 .                    Ἡ Ἑλληνικὴ ἐπανάσταση τοῦ 1821 ξεχωρίζει ἔναντι τῶν ἄλλων Ἐπαναστάσεων στὴν Εὐρώπη καὶ στὴν Ἀμερικὴ ἀπὸ τὸ ὅτι προετοιμάστηκε, πραγματοποιήθηκε καὶ ὁλοκληρώθηκε μὲ πρωταγωνιστὲς κληρικούς, μοναχοὺς καὶ πιστὰ μέλη τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας. Μεταξὺπολλῶν ἄλλων οἱ Ἠλίας Μηνιάτης, Κύριλλος Λούκαρης, Εὐγένιος Βούλγαρης, Νεκτάριος Τέρπος, Ρήγας, Σαμουὴλ τοῦ Σουλίου, παπα-Θύμιος Βλαχάβας, Φιλικὴ Ἑταιρεία, Ἀλέξανδρος Ὑψηλάντης, Π. Πατρῶν Γερμανός, Παπαφλέσσας, Ἀθανάσιος Διάκος, μοναχοὶ Μεγάλου Σπηλαίου, Ἁγιορεῖτες Μοναχοί, Σαλώνων Ἠσαΐας, Ρωγῶν Ἰωσήφ, Κολοκοτρώνης, Νικηταρᾶς, Μπότσαρης, Μακρυγιάννης, Καραϊσκάκης, Κανάρης, Καποδίστριας, εἶναι λίγοι ἀπὸ ἐκείνους στοὺς ὁποίουςὀφείλουμε τιμὴ καὶ εὐγνωμοσύνη.
.                    Κάποιοι Συνέλληνες, λόγῳ ἰδεοληπτικῶν ἐμμονῶν, ἀδυνατοῦν νὰ  δεχθοῦν τὴνἱστορικὴ αὐτὴ πραγματικότητα. Ὑπάρχουν καὶ κάποιοι ποὺ ὑποστηρίζουν ὅτι κακῶς κληρικοὶσυμμετέσχον στὸν ἔνοπλο ἀγώνα τοῦ 1821 καὶ πὼς οἱ σημερινοὶ κληρικοὶ δὲν πρέπει νὰ τοὺςἐπαινοῦν! Ὡς τεκμήριο ἐπικαλοῦνται τὸ πονημάτιο τοῦ πρωτοπρεσβυτέρου Κων. Καλλινίκου «Χριστιανισμὸς καὶ Πόλεμος» (ἐκδ. «Ἡ Περιστερά», Ἐν Ἀθήναις, 1963), ποὺ γράφει μεταξὺ ἄλλων:
«…Εἰς τοὺς Ὀρθοδόξους ἱερωμένους δὲν ἐπιτρέπεται – θεωρητικῶς τουλάχιστον – τὸμαχαιροφρονεῖν καὶ αἷμα ἀνθρώπινον ἐκχύνειν εἰς τὰς μάχας… Οἱ Παπαφλέσσας, Βρεσθένης Θεοδώρητος,  Σαλώνων Ἠσαΐας,  Ἀνδρούσης Ἰωσήφ, Ταλαντίου Νεόφυτος, Καρύστου Νεόφυτος, αὐτὸς ὁ μαρτυρικώτατος ἐν τῇ πλήρει ἀνδρικῇ του βλαστήσει Ἀθανάσιος Διάκος, ὁ ὠμότατα ὑπὸτῶν κτηνωδῶν δημίων του σουβλισθείς, ἀλλὰ μὲ ἐσπασμένον τὸ ξίφος εἰς τὴν τεθραυσμένην χείρα του καὶ αἱμοστάζουσαν τὴν φουστανέλλαν, ὅλοι ἐκεῖνοι ρασοφόροι τῶν τελευταίων μας χρόνων οἱ φορέσαντες εἰς τὸ σελάχι τὸ γιαταγάνιον καὶ ἀτρομήτως τὸν Τοῦρκον ἀντιμετωπίσαντες, δὲν δύναται νὰ τεθῶσιν εἰς τὴν αὐτὴν ἀκριβῶς μοίραν μὲ ἕναν ἀπόστολον Ἰάκωβον… μὲ ἕνα πρωτομάρτυρα Στέφανον, μὲ ἕνα Πατριάρχην Γρηγόριον Ε΄ καὶ τοὺς συναρχιερεῖς του, οἵτινες ἀπῆλθον τοῦ κόσμου τούτου τελειωθέντες ἐν τῷ ἰδίῳ καὶ ὄχι τῷ ἀλλοτρίῳ αἵματι».
.                    Σημειώνεται ὅτι ὁ ἀείμνηστος Μητροπολίτης Φθιώτιδος Νικόλαος μὲἐμπεριστατωμένη ἀναφορά του πρὸς τὴν Ἱερὰ Σύνοδο ζήτησε τὴν ἀναγνώριση ὡς Ἁγίου τοῦ Ἀθανασίου Διάκου, διότι ὅταν τοῦ ζητήθηκε νὰ γίνει μουσουλμάνος, γιὰ νὰ μὴν ἐκτελεσθεῖ, ἐκεῖνος ὁμολόγησε τὴν Πίστη του καὶ ἑκουσίως δέχθηκε τὸ φρικτὸ μαρτύριο τοῦ ἀνασκολοπισμοῦ. ἩὈρθόδοξη Ἐκκλησία, στὰ 2000 χρόνια ἱστορίας Της, ἀναγνώρισε ὡς Ἁγίους πολεμιστὲς στρατιωτικοὺς καὶ πολέμαρχους αὐτοκράτορες, μεταξὺ τῶν ὁποίων τοὺς Μέγα Θεοδόσιο (17/1), Ἰουστινιανὸ (2/8), Βασίλειο τὸν Μακεδόνα (29/8), Ἰωάννη Βατάτζη (4/11) καὶ Νικηφόρο Φωκᾶ(11/12).
.                    Εἶναι γεγονὸς ὅτι ὁ Χριστὸς δίδαξε τὴν κατάργηση τῆς βίας καὶ βεβαίως τοῦφόνου. Εἶναι ἀλήθεια πὼς ἡ Ἐκκλησία ἄνθισε διὰ τοῦ αἵματος τῶν Μαρτύρων καὶ ὄχι μὲ πολέμους καὶ κατακτήσεις. Ὅμως, ὅπως ὁ Κωνσταντῖνος Οἰκονόμος ὁ ἐξ Οἰκονόμων εἶπε στὸν ἐπιτάφιο λόγο του στὸν Ἐπίσκοπο Σελασσίας (Βρεσθένης) Θεοδώρητο, «στὴν κατὰ πάντα παράδοξη ἀνάσταση τῆς Ἑλλάδος ἔγινε καὶ τοῦτο τὸ παράδοξο. Συμμετέσχον τοῦ ἀγῶνος καὶ κληρικοί, οἱ υἱοὶ τῆς εἰρήνης, καὶ οἱ “πράοι ἔγιναν μαχητές”, προσφέροντες θυσίαν τὶς ψυχές τους γιὰ τὴ σωτηρία τῶν ἀδελφῶν, διὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἄκοντες παρέβησαν τὴ νόμιμη καὶ κανονική τους κλήση».-

, , ,

Σχολιάστε

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ -2 Ἐπαληθεύονται οἱ στοχασμοί του γιὰ τὴν Τουρκία (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ:
Ἐπαληθεύονται οἱ στοχασμοί του γιὰ τὴν Τουρκία

Β΄ Μέρος 

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

βλ. προηγ.: ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ: Κορυφαῖος δάσκαλος καὶ γνήσιος πατριώτης (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

 .                    Ὁ Εὐγένιος Βούλγαρης μετὰ τὴ Λειψία φιλοξενήθηκε κάποιους μῆνες στὸΒερολίνο  ἀπὸ τὸν αὐτοκράτορα Φρειδερίκο Β΄. Αὐτὸς  θεωρεῖτο ἐκφραστὴς  τῆς πεφωτισμένης δεσποτείας, ἦταν φίλος καὶ χορηγός τοῦ Βολταίρου καὶ τοῦ ἄρεσε νὰ φιλοξενεῖ καὶ νὰ συζητεῖ μὲδιανοούμενους τῆς ἐποχῆς του. Στὴ συνέχεια καὶ συγκεκριμένα τὸ 1771 μετέβη στὴν Ἁγία Πετρούπολη, ὅπου μετὰ ἀπὸ σύσταση τοῦ Θεοδώρου Ὀρλὼφ τὸν δέχθηκε μὲ τιμὲς ἡ Αὐτοκράτειρα τῆς Ρωσίας Αἰκατερίνη Β΄ ἡ Μεγάλη.
.                     Ἡ ἐποχὴ γιὰ τὸν Ἑλληνισμὸ ἦταν ἐξαιρετικὰ κρίσιμη. Ὁ Θεόδωρος Ὀρλὼφ καὶ ὁἀδελφός του Ἀλέξιος, ἄνθρωποι τῆς αὐλῆς, ποὺ ἐπηρέαζαν τὴν αὐτοκράτειρα, ἀπὸ τὸ 1766 εἶχανἀρχίσει νὰ παρακινοῦν τοὺς Ἕλληνες νὰ ἐπαναστατήσουν. Τὴν 1η Μαρτίου  1770 ὁ Θεόδωρος Ὀρλώφ, ἐπικεφαλῆς μοίρας τοῦ Ρωσικοῦ στόλου, κήρυξε τὴν Ἐπανάσταση ἀπὸ τὸ Οἴτυλο τῆς Μάνης, ποὺ δὲν περιορίσθηκε στὴν Πελοπόννησο, ἀλλὰ ἁπλώθηκε σὲ πολλὲς περιοχὲς τοῦ Ἑλληνισμοῦ,ὅπως στὴν Κρήτη (μὲ τὸν Δασκαλογιάννη), στὴν Ἤπειρο μὲ τοὺς Χειμαριῶτες, στὰ νησιὰ τοῦ Αἰγαίου.
.                     Τὸ τραγικὸ ἦταν ὅτι μετὰ τὴν ἀντίδραση τῶν Ὀσμανιδῶν οἱ Ρῶσοιἀποχώρησαν, ἀφήνοντας τοὺς ἐπαναστάτες μόνους καὶ ἀνυπεράσπιστους. Ἀποτέλεσμα ἡ σφαγὴχιλιάδων Ἑλλήνων. Τὸ 1770 ἦταν σὲ ἐξέλιξη καὶ ὁ Α΄ Ρωσοτουρκικὸς πόλεμος (1768-1774), ὁὁποῖος ἔληξε μὲ νίκη τῆς Ρωσίας καὶ τὴν ὑπογραφὴ τῆς συνθήκης Κιουτσοὺκ – Καϊναρτζῆ. Μὲαὐτὴν οὐδὲν ὑπὲρ τῶν Ἑλλήνων προέκυψε, πλὴν τοῦ ὅτι τὰ ἐμπορικὰ πλοῖα μὲ ρωσικὴ σημαία ἀπέκτησαν τὸ δικαίωμα νὰ πλέουν ἐλεύθερα στὸν Εὔξεινο Πόντο, στὰ στενὰ τοῦ Βοσπόρου καὶστὸ Αἰγαῖο. Πολλὰ τότε ἑλληνικὰ πλοῖα σήκωσαν ρωσικὴ σημαία…
.                     Αὐτὰ συμβαίνουν ΠΡΙΝ ἀπὸ τὴ Γαλλικὴ ἐπανάσταση. Ἀνάμιξη στὴνἘπανάσταση τοῦ 1770 ἔχει μόνο ἡ Ρωσία, γιὰ τὴν ὁποία οἱ Ἕλληνες πίστεψαν ὅτι μποροῦσε νὰτοὺς βοηθήσει. Τότε οἱ Γάλλοι θεωρητικοὶ τῆς Ἐπανάστασης Βολταῖρος καὶ Ντιντερὸ ἦσαν τρόφιμοι τῶν αὐλῶν τῶν αὐτοκρατόρων, τοῦ Φρειδερίκου καὶ τῆς Αἰκατερίνης, καὶ ἀπομυζοῦσαν πολλὰχρήματα. Ὁ Christophe Migeon σημειώνει γιὰ τὸν Βολταῖρο μεταξὺ ἄλλων: «Ὁ Βολταῖρος ἦτανἕνας δεινὸς ἐπιχειρηματίας. Ἀγαπᾶ τὸ χρῆμα καὶ τὸ κερδίζει χάρη στὴν πένα του καὶ στοὺς πρίγκηπες ποὺ τὸν καλομαθαίνουν» (Les cahiers science et vie, No 152, Avril 2015, p. 93). Μὲ τὰὈρλωφικὰ ἀποδεικνύεται μύθος ἡ ἐπίδραση τῆς Γαλλικῆς Ἐπανάστασης στὸ νὰ ἀποτινάξουν οἱἝλληνες τὸν  ὀθωμανικὸ ζυγό.
.                     Ὁ διάκονος Εὐγένιος Βούλγαρης γράφει τὸ 1771 ἢ τὸ 1772, ἀμέσως δηλαδὴ μετὰ τὰ Ὀρλωφικά, τὸ ἔργο του «Στοχασμοί», ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικότερα προεπαναστατικὰκείμενα. Σπάνιο ἀντίγραφό του ἀνῆκε στὴν βιβλιοθήκη Γιάννη Βλαχογιάννη. (Βλ. Ν. Καμαριανοῦ«Ἑπτὰ σπάνια ἑλληνικὰ φυλλάδια δημοσιευμένα στὴν Πετρούπολη» (1771-1772), Ὁ Ἐρανιστὴς τ. 18, 1986, σελ. 1-34). Τὰ ὅσα ὁ Βούλγαρης γράφει περὶ τῆς Τουρκίας καὶ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, εἶναι ὡς νὰ τὰ γράφει σήμερα.
.                     Τὸ κείμενο ἀρχίζει ἔτσι: «Ἤλπισε ποτὲ κάποιος μὲ τόση ὀξύτητα καὶ εὐκολία νὰ μέλλει νὰ καταντήσει στὸ χεῖλος τοῦ γκρεμοῦ τὸ Ὀθωμανικὸ Κράτος; ὄχι. Μὰ ἤλπισε κάποιος ὅτι ἐνῶ ἔφτασε ἕως ἐκεῖ, μὲ τὴν πίεση ἑνὸς βραχίονος ἰσχυροῦ, ἄλλα χέρια ἰσχυρὰ καὶ αὐτά, δυνάμενα νὰ συνεισφέρουν καὶ μὲ μία μικρὴ ὤθηση στὸ νὰ τὸ κατακρημνίσουν, δὲν τὸ θέλουν; Μά, τελευταῖο, ἤλπισε κάποιος ὅτι αὐτὰ τὰ χέρια διὰ νὰ ἐμποδίσουν τὸ γκρέμισμα τοῦὈθωμανικοῦ Κράτους θὰ τὸ στηρίξουν; Ὁπωσδήποτε ὄχι….( Σημ. γρ. Ἡ μεταφορὰ τοῦ κειμένου στὰ νεοελληνικὰ ἀπὸ τὸν γρ.).
.                     Στὴ δεύτερη σελίδα σὰ νὰ περιγράφει τὸν Ἐρντογάν: «Τὰ χρησμολογήματα τοῦΜωάμεθ πληροφοροῦν τοὺς Τούρκους ὅτι αὐτοὶ εἶναι τὸ ἔθνος τὸ θεοφιλὲς καὶ ἅγιο καὶ ἐκλεκτό. Τὸ μόνο ἔθνος, τὸ ὁποῖο ὁ Θεὸς τὸ διόρισε νὰ κυβερνήσει ὅλο τὸν κόσμο, καὶ ὅτι ἑπομένως τὸΒασίλειό τους… δὲν εἶναι δυνατὸν οὐδέποτε νὰ καθαιρεθεῖ, οὔτε καὶ ἂν συμφωνήσουν ὅλες οἱδυνάμεις τῶν Βασιλίσκων τῆς Εὐρώπης». Καὶ συνεχίζει στὴ σελίδα 4: «Ἀλλὰ τίθεται τὸ ἐρώτημα, οἱΤοῦρκοι δὲν βλέπουν τὸ ὀφθαλμοφανές, ὅτι ἡ μοίρα τους ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἀπόφαση τῶν Χριστιανῶν βασιλέων; Ἀποκρίνομαι τὸ ἀντίθετο, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἶναι Τοῦρκοι καὶ ὡς Τοῦρκοι εἶναι πληροφορημένοι ὅτι κατὰ τὶς ἀρχὲς τῆς πίστης τους τὸ Βασίλειό τους θὰ μείνει ἀκέραιο ἕως τὸ τέλος, θὰ ἀπολαύσει δόξα καὶ δύναμη καὶ θὰ ὑποτάξει ὅλους, ὅπως εἴπαμε. Ἐπίσηςὡς Τοῦρκοι πρεσβεύουν καὶ τὸ δόγμα ὅτι ὑπάρχει μία ἰσχυρὴ εἱμαρμένη, ἡ ὁποία κρατᾶ δεμένους τοὺς Χριστιανοὺς Βασιλεῖς, τοὺς σφίγγει καὶ τοὺς ἀναγκάζει νὰ μένουν στὰ ὅριά τους…Ὡς Τοῦρκοι εἶναι ἐκ συστήματος ἄσπονδοι ἐχθροί τοῦ Χριστιανισμοῦ…».
.                     Ὁ Βούλγαρης στὴν 34η σελίδα τονίζει ὅτι τρία πράγματα κινοῦσαν τοὺς Γραικοὺς νὰ παίρνουν τὸ μέρος τῶν Χριστιανῶν Βασιλέων, κάθε φορὰ ποὺ αὐτοὶ ἔκαμαν πολέμους ἐναντίον τῶν Ὀθωμανῶν: Πρῶτον ἡ θλίψις τῆς βαρείας καὶ ἀνυπόφορης τυραννίας. Δεύτερον ἡ ἐλπίδα τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς ἐλευθερίας τοῦ Γένους καὶ τρίτον ἡ ζέση τῆς πίστεώς τους στὸν Χριστό. Ἀλλά, ὅπως σημειώνει, οἱ Γραικοὶ βλέπουν ὅτι ὅλα τὰ ἄλλα χριστιανικὰ κράτη τῆς Εὐρώπης δὲν ἔχουν τὸν ζῆλο τῆς χριστιανικῆς πίστεως κατὰ τῆς ψευδοθρησκείας τοῦ Μωάμεθ. ΟἱΓραικοὶ βλέπουν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐλπίσουν στὸ ἑξῆς νὰ δοῦν βοήθεια γιὰ τὴν ἐλευθερία τους. «Ἐπειδὴ τώρα», ὅπως γράφει,  «ποὺ περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλη φορὰ (Σήμ. γρ. Μὲ τὰ Ὀρλωφικὰ) ἔφεξε σὲ αὐτοὺς μία τέτοια ἐλπίδα οἱ Δυνάμεις τῆς Εὐρώπης, ἀντὶ νὰ προθυμοποιηθοῦν καὶ νὰἁπλώσουν σὲ αὐτοὺς χέρι βοηθείας διὰ νὰ τοὺς καταστήσουν ἐλεύθερους, ἔστω ἐν μέρει, φάνηκαν τρόπον τινὰ ζηλότυποι στὴν ἐλευθερία τους. Καὶ ἐκεῖνο τὸ χέρι, ποὺ ὑπέρ τους ἀπὸ μακριὰ ἁπλώθηκε, νὰ τοὺς ἐλευθερώσει, δὲν ἔλειψαν ἀπὸ τὸ νὰ τὸ ἐμποδίσουν».
Πρὸς τὸ τέλος τῶν «Στοχασμῶν» του ὁ Βούλγαρης ἐπιχειρηματολογεῖ γιατί εἶναι πρὸς τὸσυμφέρον τῆς  Ρωσίας καὶ  τῆς ὑπόλοιπης χριστιανικῆς Εὐρώπης, ἕνα ἰσχυρό, ἐλεύθερο καὶ ἀκηδεμόνευτο Ἑλληνικὸ Κράτος. Ὑποστηρίζει ὅτι ἡ ὕπαρξη Ἑλληνικοῦ Κράτους «ἤθελε φυλάξει εἰς τὸ ἑξῆς τὴν ἐπιζητούμενη ἰσορροπία τῆς Εὐρώπης». Καὶ ἀπαντᾶ στὸ ἐπιχείρημα ὅτι οἱ Εὐρωπαῖοι ἀφήνουν τὴν Τουρκία νὰ ἁλωνίζει, γιατί αὐτὸ ὑπαγορεύουν τὰ συμφέροντά τους: «Κύριε τῶν Δυνάμεων! Ὄφελος εἰς τὴν Εὐρώπη εἶναι νὰ βασιλεύουν οἱ Τοῦρκοι στὴν Εὐρώπη! Τὰἐμπορικὰ συμφέροντα ἀλλάζουν στὸν χρόνο, ἐνῶ ἡ κυριαρχία τῆς Τουρκίας μένει». Καὶ καταλήγει, οἱ χριστιανοὶ βασιλεῖς νὰ μὴν ἀφήσουν τὴν εὐκαιρία νὰ βοηθήσουν στὴ δημιουργία τοῦ Ἑλληνικοῦ κράτους καὶ στὸν ἐξοστρακισμὸ ἀπὸ τὴν Εὐρώπη τῶν Ὀθωμανῶν: «Ἂν ὁ Τοῦρκος ἀποκατασταθεῖ πάλιν ὡς πρότερον,  ἀναμφιβόλως οὐδέποτε θὰ βρίσκεται σὲ ἀσφάλεια ἡ Εὐρώπη, ἐνόσω ὁ Ὀθωμανὸς θὰ βασιλεύει στὴν Εὐρώπη». Αὐτὰ γράφονται τὸ 1771/72!
.                     Γιὰ τὴν παρουσία τοῦ Εὐγενίου Βούλγαρη στὴ Ρωσία θὰ ἀναφερθοῦμε στὸ Γ΄ καὶ τελευταῖο μέρος τοῦ εἰς αὐτὸν ἀφιερώματός μας.-

, , ,

Σχολιάστε

ΟΙ ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ EΝΩΣΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Οἱ ἀδυναμίες τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.                          Στὴν περίοδο τῆς πανδημίας ποὺ διατρέχουμε ἡ Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση ἔδειξε, μὲ ἐμφαντικὸ μάλιστα τρόπο, τὶς ἐγγενεῖς ἀδυναμίες της. Ἐκεῖνο ποὺ ἀποδεικνύεται εἶναι πὼς σὲ κεντρικὸ καὶἐκτελεστικὸ πεδίο δὲν ἔχει τὴν εὐελιξία καὶ τὴν ἀποφασιστικότητα νὰ ἐπιβάλει τοὺς ὅρους της, νὰἐπιβάλει ὅπου χρειάζεται κυρώσεις καὶ ἀντίποινα. Ἐπίσης ἔδειξε ὅτι δὲν ἔχει τὴ δυνατότητα μὲ σύντομες καὶ εὐρείας κυκλοφορίας ἀνακοινώσεις, νὰ ἀπαντᾶ στὶς διάφορες ἀπόψεις καὶ ἔτσι νὰ δείχνει ὅτι σέβεται τὸν Εὐρωπαῖο πολίτη. Ἀντίθετα καλλιεργεῖται μία τρομολαγνεία, πιθανὸν γιὰ νὰφοβηθοῦν οἱ πολίτες καὶ νὰ ἀκολουθοῦν τὰ ἐπιβαλλόμενα μέτρα. Πάντως ἡ ἐντύπωση ποὺ σχηματίζεται εἶναι πὼς περιορίζονται σημαντικὰ οἱ ἐλευθερίες τους καὶ αὐτοὶ οἱ περιορισμοὶ παρατείνονται γιὰ ἄγνωστο ἀκόμη χρονικὸ διάστημα, μὲ δυσμενέστατες ἐπιπτώσεις στὴν ψυχολογία τους καὶ στὴν οἰκονομία.
.                          Στὴν περίπτωση τοῦ ἐμβολίου. Τὸν Αὔγουστο τοῦ 2020 ἡ Εὐρωπαϊκὴ Ἐπιτροπὴ ὑπέγραψε συμβόλαιο μὲ τὴν AstraZeneca, μὲ τὸ ὁποῖο ἡ ἑταιρεία ἀνάλαβε τὴν ὑποχρέωση νὰ πωλήσει στὴν ΕΕ 400 ἑκατομμύρια δόσεις ἐμβολίου. Ἡ Ἐπιτροπὴ γιὰ νὰ διευκολύνει τὴν αὔξηση τῆς παραγωγῆς στὰ ἐπιθυμητὰ ἐπίπεδα ἔδωσε ὡς προκαταβολὴ τὸ ποσὸ τῶν 336 ἑκατ. Εὐρώ. Μὲ βάση αὐτὴ τὴ συμφωνία ἡ Ἐπιτροπὴ προέβη στὸν προγραμματισμό της καὶ τὴν κατανομὴ στὶς χῶρες μέλη. Στὶς 26 Ἰανουαρίου αἰφνιδίως ὁ ἐπικεφαλῆς τῆς AstraZeneca ἀνακοίνωσε στὰ ΜΜΕ ὅτι ἡ ἑταιρεία εἶχε συμφωνήσει τρεῖς μῆνες νωρίτερα μὲ τὸ Ἡνωμένο Βασίλειο καὶ ἑπομένως πρῶτα θὰ ἱκανοποιοῦσε τὶς ἀνάγκες τῆς ἐν λόγῳ χώρας καὶ μετὰ τὶς ἀνάγκες τῶν 27 χωρῶν – μελῶν τῆς ΕΕ
.                          Σημειώνεται ὅτι ἡ ἐν λόγῳ ἀπόφαση τῆς ἑταιρείας οὐδέποτε ἀναφέρθηκε στὸ ἀντισυμβαλλόμενο μέρος, ἐνῶ τὸ συμβόλαιο ἀνέφερε συγκεκριμένα τὰ ἐργοστάσια,  τὰ ὁποῖα θὰ παρασκεύαζαν γιὰ τὴν ΕΕ τὴν ἀναφερθεῖσα ποσότητα δόσεων ἐμβολίων: δύο στὸ Ἡνωμ. Βασίλειο, δύο στὴν ΕΕ (Γερμανία καὶ Βέλγιο) καὶ ἕνα στὶς ΗΠΑ. Ὅλα τὰ ἐργοστάσια – καὶ αὐτὰ τῆς ΕΕ -, ἕως πρόσφατα τροφοδοτοῦσαν μόνο τὸ Ἡνωμ. Βασίλειο. Ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὴν ἀσυνέπεια  τῆς AstraZeneca καὶ τὴν ἐγωιστικὴ συμπεριφορὰ τοῦ Λονδίνου τὸ γεγονὸς ἔδειξε τὴ μεγάλη διαφορὰ τῆς ἀποτελεσματικότητας μεταξύ τοῦ προέδρου μίας κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐπιτρόπου 27 χωρῶν.
.                          Ἐπίσης ἡ μὴ συντονισμένη ἀντιμετώπιση τῆς πανδημίας ἀπὸ τὶς κυβερνήσεις τῶν 27 χωρῶν μελῶν εἶναι ἕνα ἀκόμη ἀδύναμο σημεῖο τῆς λειτουργίας τῆς ΕΕ. Δὲν ἔχει ἀκόμη κριθεῖ σὲ κεντρικὸ ἐπίπεδο γιατί αὐτὲς οἱ παλινδρομήσεις στὰ μέτρα καὶ οἱ διαφοροποιήσεις ποὺ ὑπάρχουν σὲ αὐτὰ μεταξὺ τῶν χωρῶν μελῶν. Ἐξ ἄλλου τὸ ἄνοιγμα ὅλων τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἱδρυμάτων – καὶ τῶν ΑΕΙ –  πρέπει νὰ εἶναι μία ἄμεση προτεραιότητα γιὰ ὅλα τὰ κράτη μέλη, λόγῳ τῶν διαπιστωμένων δυσμενῶν ἐπιπτώσεων ποὺ ἔχει τὸ κλείσιμό τους στὴν ψυχολογία τῶν νέων. Στὴν Ἑλλάδα δὲν ἔχουμε Παρατηρητήριο γιὰ τὸν τρόπο ζωῆς τῶν νέων. Αὐτὸ ποὺ ὑπάρχει στὴ Γαλλία ἀνακοίνωσε ὅτι στὸν καιρὸ τῆς πανδημίας τὸ 30% τῆς νεολαίας, παρουσιάζει ψυχολογικὰ προβλήματα, ἔναντι τοῦ 20% ποὺ ἦταν τὸ 2016.-

,

Σχολιάστε

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ: Κορυφαῖος δάσκαλος καὶ γνήσιος πατριώτης (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Εὐγένιος Βούλγαρης
Κορυφαῖος δάσκαλος καὶ γνήσιος πατριώτης

Α΄ Μέρος 

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.                     Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Σλαβινίου καὶ Χερσῶνος Εὐγένιος Βούλγαρης (1716 – 1806) δὲν ἦταν μόνον ὁ κορυφαῖος  διδάσκαλος τοῦ Γένους καὶ  ἐκ τῶν πολυμαθεστέρων καὶ πολυγραφοτέρων συγγραφέων ὅλης τῆς Εὐρώπης. Σὲ μία δύσκολη γιὰ τὸν Ἑλληνισμὸ ἐποχὴ προσπάθησε γιὰ τὴνἐλευθερία τῶν Ἑλλήνων καὶ τὴ δημιουργία ἀνεξάρτητου ἑλληνικοῦ κράτους, ἔχοντας τὸν σεβασμὸκαὶ τὴν ἐκτίμηση τῆς Αὐτοκράτειρας τῆς Ρωσίας Αἰκατερίνης Β΄.
.                     Γεννήθηκε στὴν Κέρκυρα καὶ ἦταν ἰδιοφυὴς στὰ γράμματα. Ὅπως γράφει ὁ Κων. Σάθας, ἦταν «πανεπιστήμων  καὶ χαλκέντερος συγγραφεύς, πρόμαχος τῆς Ὀρθοδοξίας λαμπρός, τὰμέγιστα συντελέσας εἰς μετάδοσιν τῆς νεωτέρας φιλοσοφίας ἐν τῷ ἡμετέρῳ ἔθνει» («ΝεοελληνικὴΦιλολογία – Βιογραφίαι τῶν ἐν τοῖς γράμμασι διαλαμψάντων Ἑλλήνων 1453-1821», Ἐν Ἀθήναις,ἐκδ. τέκνων Ἁν. Κορομηλᾶ, 1868, σελ. 569). Σημειώνεται ὅτι γνώριζε νὰ διαβάζει, νὰ γράφει καὶ νὰὁμιλεῖ σὲ δέκα γλῶσσες.
.                     Ὁ Ἰησουίτης μοναχὸς Gerhard Podskalsky στὸ κλασικό του ἔργο «Ἡ Ἑλληνικὴ Θεολογία ἐπὶ Τουρκοκρατίας 1453 – 1821» (Μετ. π. Γεωργίου Μεταλληνοῦ, Ἔκδ. ΜΙΕΤ,  Ἀθήνα, 2005, σελ. 440)  ἀναφέρει γιὰ τὸν Βούλγαρη: «Στὴ μνήμη τῶν μεταγενεστέρων, ἰδιαίτερα στὴνἙλλάδα, ὁ πιὸ μορφωμένος ἐκπρόσωπος τοῦ λαοῦ του ζεῖ ἀκόμη, ἂν ὄχι ὡς πρότυπο (χάρη στὸν συγκρατημένο πάντοτε τρόπο του), ἔστω ὡς ὁ μεγάλος διδάσκαλος τῆς γενιᾶς τῆς Ἐπανάστασης. Διανοούμενοι ὅπως ὁ Ἀδαμάντιος Κοραὴς ὁμολογοῦν μὲ παρρησία ὅτι σὲ αὐτὸν καὶ μόνο ὀφείλουν τὶς ἄριστες γνώσεις τους».
.                     Ὡς πανεπιστήμων ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Σλαβινίου καὶ Χερσῶνος ἄφησε κληρονομιὰστὸν Ἑλληνισμὸ ἔργα θεολογικά, φιλοσοφικά, φιλολογικά, ἐθνικὰ καὶ θετικῶν ἐπιστημῶν (φυσικῆς καὶ μαθηματικῶν). Ὁ Βούλγαρης, ὡς Ἕλληνας, μαθαίνει ὅ,τι νέο ὑπάρχει στὴ φιλοσοφία καὶ στὶς θετικὲς ἐπιστῆμες καὶ ἐνεργεῖ, ὅπως δίδαξε ὁ Μέγας Βασίλειος στὸν πρὸς τοὺς νέους λόγο του. Γράφει σχετικὰ ὁ ἀείμνηστος Βάσ. Τατάκης: «Ὁ Βούλγαρης παρουσιάζεται ὡς τύπος Νεοέλληνα λογίου, ποὺ πηγαίνει πρὸς τὴ Δύση, ἀποδέχεται τὴ φιλοσοφία καὶ τὴν Ἐπιστήμη, ἀλλὰ δὲν θυσιάζει τίποτε ἀπὸ τὴν κληρονομιὰ τοῦ Ἕλληνος Ὀρθοδόξου» («Σκοῦφος – Μηνιάτης – Βούλγαρης – Θεοτόκης» Ἔκδ. «Ἀετός», Βασ. Βιβλ. τόμος 8,  σ. 240).
.                     Ἱεροδιάκονος ὁ Βούλγαρης χειροτονήθηκε τὸ 1738, σὲ ἡλικία 22 ἐτῶν. Τὰἐγκύκλια μαθήματα τὰ ἔλαβε στὴ γενέτειρά του Κέρκυρα καὶ στὴ συνέχεια σπούδασε στὴν Πάντοβα καὶ στὴν Βενετία. Σχολάρχης διετέλεσε στὶς σχολὲς τῶν Ἰωαννίνων καὶ τῆς Κοζάνης. Σταθμὸς γιὰ τὴν Ἐκκλησία, τὸ Ἔθνος καὶ τὰ Γράμματα ἦταν ὅταν ὁ Πατριάρχης Κύριλλος Ε´ τοῦἀνέθεσε, τὸ 1753, τὴ διεύθυνση τῆς Σχολῆς στὸ Ἅγιον Ὄρος, ποὺ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του ὀνομάσθηκε Ἀθωνιὰς Ἐκκλησιαστικὴ Ἀκαδημία. Κατὰ τὸν Σάθα «πανταχόθεν συνέρρεον ἐκεῖ μαθηταί, ἵν’  ἀκροασθῶσι τοῦ Εὐγενίου καὶ τῶν συνδιδασκόντων» (Αὐτ. σελ. 567). Ἐνῶ ἡ Σχολὴ ἦταν θεωρητικῆς κατευθύνσεως, ὁ Εὐγένιος δίδασκε στοὺς μέλλοντας ἱερεῖς καὶ ἱεραποστόλους φιλοσοφία καὶ θετικὲς ἐπιστῆμες. Στὴν εἴσοδο τῆς Ἀκαδημίας ἀνήρτησε ἐπιγραφή, ἀνάλογη τῆς Ἀκαδημίας τοῦ Πλάτωνα: «Γεωμετρήσων εἰσίτω, οὐ κωλύω. Τῷ μὴ θέλοντι συζυγήσω τὰς θύρας» (Ὅποιον ἀσχολεῖται μὲ τὴν Γεωμετρία δὲν τὸν ἐμποδίζω νὰ εἰσέλθει. Σὲ ἐκεῖνον ποὺ δὲν θέλει νὰἀσχοληθεῖ, τοῦ κλείνω τὶς πόρτες).
.                         Μαθητές του στὴν Ἀθωνιάδα ἦσαν οἱ ἱερομάρτυρας ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός,  ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Πάριος, ἱερομάρτυρας Ἀθανάσιος. Μαθητές του ἐπίσης ἦσαν οἱ Σέργιος Μακραῖος, Ἰώσηπος Μοισιόδακας, Διονύσιος ὁ Πλαταμῶνος καὶ Ἀθανάσιος Ψαλίδας. Αὐτοὶἵδρυσαν σχολὲς ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ «συνέβαλαν εἰς τὴν πνευματικὴν ἀναγέννησιν καὶ τὴν ἐθνικὴνἐνατένισιν τοῦ ἐν τῷ σκότει δουλείας εὐὑρισκομένου Γένους ἡμῶν». (Προσφώνηση πρὸς τὸν Οἰκ. Πατρ. κ. Βαρθολομαῖο Ἀρχιμ. Νικηφόρου Μικραγιαννανίτου Σχολάρχου Ἀθωνιάδος, «Τόμος γιὰ τὰ240 χρόνια ἀπὸ τὸν διορισμὸ τοῦ Εὐγενίου Βουλγάρεως σχολάρχου τῆς Ἀθωνιάδος, 1753-1993», Ἀθωνιάς, 1997, σελ. 36).
.                         Ὁ Οἰκ. Πατριάρχης στὴν  ἀπὸ 15 Δεκεμβρίου 2004 ἐπιστολή του πρὸς τοὺς μεταφραστὲς – ἐπιμελητὲς τοῦ ἔργου τοῦ Βούλγαρη «Διατριβὴ περὶ εὐθανασίας» (ἐκδ. «Ἑξάντας»,Ἀθῆναι, 2005), καθηγητὲς τῆς Ἰατρικῆς Ἰωάν. Δημολιάτη καὶ Ἐμμ. Γαλανάκη, ἀποκαθιστᾶ μὲ σαφῆτρόπο τὸν διακεκριμένο Ἱεράρχη διδάσκαλο τοῦ Γένους, μετὰ τὰ ὅσα  εἶχε ὑποστεῖ ἀπὸ τὸ Οἰκ. Πατριαρχεῖο. Αὐτὰ περιγράφονται στὴν, μὲ ἡμερομηνία 29 Ἰανουαρίου 1759, ἐπιστολὴ τοῦ Εὐγενίου πρὸς τὸν Πατριάρχη Κύριλλο Ε΄. (Βλ. σχ. Ἰωάννου Οἰκονόμου Λαρισσαίου (1783-1842) «Ἐπιστολαὶ διαφόρων Ἑλλήνων Λογίων, Ἀνωτάτων Κληρικῶν …», Ἔκδ. Γιάννης Ἀντωνιάδης, Ἀθήνα, 1964, σελ. 485-492). Γράφει ὁ κ. Βαρθολομαῖος: «Ὁ μακαριστὸς καὶ πολυγραφώτατος Ἐπίσκοπος Εὐγένιος, ὁ τοσούτον τιμήσας ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ τὸ Ὀρθόδοξον ἀρχιερατικὸν σχῆμα, ἔζησε καὶ ἐνεργοποιήθη εἰς μίαν λίαν δύσκολον πνευματικῶς περίοδον, ἐκείνην τοῦ εὐρωπαϊκοῦ Διαφωτισμοῦ, ἐχθρικῶς σφόδρα ἀρχῆθεν διακειμένου ἔναντι παντὸς τοῦ Χριστιανικοῦ. Ὅμως, ἐν βαθείᾳ ἐπιστημοσύνῃ καὶ ἀκλινεῖπροσκολλήσει πρὸς τὴν Ὀρθόδοξον δογματικὴν διδασκαλίαν, κατώρθωσεν ὁ χαλκέντερος οὗτοςἀνὴρ νὰ συνδυάσῃ ἀμφότερα καὶ νὰ πλουτίσῃ τὴν ἐκκλησιαστικὴν ἡμῶν βιβλιογραφίαν, ἀλλὰ καὶτὴν τοιαύτην τῶν θετικῶν ἐπιστημῶν, διὰ βιβλίων καὶ ἔργων ἐχόντων διαχρονικὴν τὴν ἀξίαν, ὡς τὸὑφ’ ὑμῶν μέλλον νὰ κυκλοφορηθῇ…» (Σελ. 9-10).
.                          Τὸ 1759 ὁ διάκονος Εὐγένιος ὑποχρεώθηκε νὰ ἐγκαταλείψει τὴν Ἀθωνιάδα. Δὲν ἄντεξε τὶς ὑπονομεύσεις καὶ τὶς ἴντριγκες. Ὁ Μοισιόδαξ περιγράφει τὴ συμφορὰ καὶ τὴν ἐρημία τῆς Σχολῆς μετὰ τὴν ἀποχώρησή του: «Ποῦ ὁ κλεινὸς Εὐγένιος; Ποῦ ἡ πολυπληθὴς χορεία τῶν μαθητῶν, ἥτις ἐν χαρᾷ τῆς Ἑλλάδος πάσης συνεκρότει ἕνα Ἑλικώνα νέον Μουσῶν καὶμουσοτρόφων; Ἐφυγαδεύθη ἐκεῖνος, ἐφυγαδεύθη αὐτή. Βροντὴ νεμέσεως ἐπέπεσε καὶ ἐσκόρπισε διδάσκοντας καὶ διδασκομένους καὶ ἡ οἰκοδομὴ ἐκείνη, ὑπὲρ τῆς ὁποίας ὁ τοσοῦτος θροὺς (θόρυβος) ἐν τῇ βασιλευούσῃ καὶ ἐν τῇ λοιπῇ Ἑλλάδι, κατήντησεν (οἴμοι!) ἡ κατοικία, ἡ φωλεὰ τῶν κοράκων!» (Κων. Σάθα «Βιογραφίαι τῶν ἐν τοῖς γράμμασι διαλαμψάντων Ἑλλήνων», σελ. 568, σημ. 1).
.                          Στὸ τέλος τοῦ 1759 ὁ Εὐγένιος Βούλγαρης προσεκλήθη ἀπὸ τὸν Πατριάρχη Σεραφεὶμ Β΄ νὰ διδάξει τὶς σύγχρονες ἐπιστῆμες στὴν Μεγάλη τοῦ Γένους Σχολή. Τὸ 1761 ὁΠατριάρχης Σεραφεὶμ ἀνατρέπεται καὶ ἐξορίζεται. Ἀναλαμβάνει Πατριάρχης ὁ ἐχθρός του Ἰωαννίκιος Γ΄ Καρατζᾶς (1761 – 1763) καὶ μετὰ ὁ Σαμουὴλ Χαντζερής. Καὶ οἱ δύο ἀντιπαθοῦσαν τὸν Εὐγένιο καὶ τὸν ὑποχρέωσαν νὰ παραιτηθεῖ. Ἀπογοητευμένος ἔφυγε ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολη τὸ 1763 καὶ δὲν ἐπέστρεψε ποτὲ στὴ σκλαβωμένη Πατρίδα. Ὅμως δὲν τὴν ξέχασε. Αὐτὸ ἀποδεικνύεται ἀπὸ τοὺς «Λογισμοὺς» καὶ τὴν Διαθήκη του.
.                         Οἱ Κων. Κούμας καὶ Σέργιος Μακραῖος ἔγραψαν ὅτι γιὰ λίγο πέρασε ἀπὸ τὴν Δακία (σημερινὴ Ρουμανία), καὶ φιλοξενήθηκε ἀπὸ τοὺς ἡγεμόνες της. Στὴ συνέχεια μετέβη στὴΛειψία.  Ἐκεῖ, τὸ 1766, ἐκδίδει τὸ περίφημο βιβλίο του «Λογικὴ ἐκ παλαιῶν τε καὶ νεωτέρων συνερανισθεῖσα», τιμᾶται ἀπὸ τὸν αὐτοκράτορα Φρειδερίκο Β΄ καὶ γνωρίζεται μὲ τὸν μοιραῖο γιὰτὸν Ἑλληνισμὸ Ρῶσο κόμη Θεόδωρο Ὀρλώφ. Μὲ τὴ γνωριμία αὐτὴ ἕνα νέο κεφάλαιο ἀνοίγει στὴζωή του, τὸ ὁποῖο συνδέεται μὲ τὴ Ρωσία.-

, , ,

Σχολιάστε

ΣΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΣΚΑΛΙ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Στὸ τελευταῖο σκαλὶ

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 .                       Τὰ ὅσα συμβαίνουν στὶς μέρες μας θυμίζουν τὸ ποίημα τοῦ ἀλησμόνητου ἠθοποιοῦ καὶ ποιητῆ Χρήστου Ε. Κατσιγιάννη (1930-1999) «Στὸ τελευταῖο σκαλί»*. Ὑπῆρξαν πολλὲς φάσεις τῆς σύγχρονης Ἱστορίας μας ποὺ ταιρίαζε τὸ ποίημα. Τὰ πρόσφατα ὅμως γεγονότα δείχνουν ὅτι ἡ παρακμὴ ἔχει διεισδύσει ἐπικίνδυνα στὴν ἑλλαδικὴ κοινωνία. Γράφει στὸ ποίημά του ὁ Χρ. Κατσιγιάννης: «Ε, ὄχι κι ἔτσι βρ’ ἀδερφέ. Δὲ λέω πὼς δὲ φτάσαμε στὸ τελευταῖο σκαλὶ τῆς σκάλας… Μ’ ἂς μὴν ἀπελπιζόμαστε. Ἕλληνες, διάβολε, εἴμαστε. Θὰ φτιάσουμε σκαλιὰ πιὸ κάτω κι ἄλλα!».
.                       Γιὰ τοῦ λόγου τὸ ἀληθὲς ἀναφέρονται πρόσφατα γεγονότα: Δεκάδες πανεπιστημιακοὶ δάσκαλοι ἀποφάνθηκαν ὅτι ὁ Κουφοντίνας ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιλέγει τὴ φυλακὴ καὶ τὸν τρόπο ἐκτίσεως τῆς ποινῆς του. Ξεχνοῦν μία βασικὴ ἀρχὴ τῆς εὐνομίας σὲ ἕνα κράτος, ὅπως τὴν ἀναφέρει ὁ ἱδρυτὴς τῆς πολιτικῆς φιλοσοφίας Ἄγγλος Τόμας Χομπς (1588-1679), στὸν «Λεβιάθαν». Γράφει πὼς ἂν ἡ τιμωρία γιὰ ἕνα ἔγκλημα εἶναι πρὸς ὄφελος τοῦἐγκληματία, τότε αὐτὴ φέρνει τὸ ἀντίθετο ἀποτέλεσμα ἀπὸ αὐτὸ ποὺ ἐπιδιώκει. Ὅλοι οἱ ἐν λόγῳ δάσκαλοι εἶναι μέλη ἢπροσκείμενοι στὸν ΣΥΡΙΖΑ καὶ εὐελπιστοῦν νὰ ἀναλάβει αὐτὸ πάλι τὴν κυβέρνηση.
.                       Πρυτάνεις τῶν Ἀνωτάτων Ἐκπαιδευτικῶν Ἱδρυμάτων ἀποκρούουν τὴν πρόταση νὰ ὑπάρξει εὐταξία καὶ ἐλευθερία στὴ διδασκαλία καὶ στὴν  ἀνταλλαγὴ ἰδεῶν σὲ αὐτά, ὅπως σὲ ὅλα τὰ πανεπιστήμια τῶν πολιτισμένων χωρῶν.Ἐπίσης στὸ θέμα τῆς ἐλάχιστης βάσης εἰσαγωγῆς (ΕΒΕ) ἡ ἀξιοκρατία ὑποχωρεῖ ἔναντι τοῦ ὠφελιμισμοῦ. Ἂν μπεῖ  ΕΒΕ, θὰ κλείσουν κάποια τμήματα καὶ ἑπομένως θὰ μειωθεῖ ὁ ἀριθμὸς τῶν διδασκομένων καὶ διδασκόντων καὶ ἑπομένως ἡ χρηματοδότηση… Ἐπίσης ἀντιδροῦν στὴν κατάργηση τῆς ἰδιότητας τοῦ αἰώνιου φοιτητῆ. Θὰ ἔπρεπε κάποτε νὰ γίνει μία κοινωνιολογικὴ ἔρευνα μὲ τί ἔσοδα ζεῖ  ἕνας 40χρονος ποὺ δηλώνει φοιτητής, ποὺ ξημεροβραδιάζεται στὴ σχολή του καὶ ποὺ μονίμως συνδικαλίζεται.
.                       Οἱ προσκείμενοι στὸν ΣΥΡΙΖΑ, στὸ ΚΚΕ καὶ στὰ ἄλλα κόμματα τῆς Ἀριστερᾶς, μαζὶ μὲ τοὺς ἀναρχικούς,ἀντιδροῦν ἐπίσης στὸ νὰ μένουν ἐλεύθεροι οἱ δρόμοι τοῦ κέντρου τῆς Ἀθήνας καὶ ἄλλων πόλεων, σὲ ὀλιγομελῆ πορεία, ἢ συγκέντρωση. Εἶναι σύνηθες, πενήντα τὸ πολὺ ἄνθρωποι κρατώντας ἕνα μεγάλο πανὸ νὰ κλείνουν τὴν Βασιλίσσης Σοφίας ἢ τὴ Σταδίου.
.                       Ἐνδεικτικὸ γεγονὸς τῆς παρακμῆς εἶναι καὶ οἱ βανδαλισμοὶ στὸ κτίριο τοῦ Διεθνοῦς Καλλιτεχνικοῦ Κέντρου Athenaeum. Πλὴν τοῦ κτιρίου οἱ βάνδαλοι κατέστρεψαν δέκα ὀκτὼ πιάνα καὶ ὅσα κινητὰ ὄργανα (κιθάρες, ξυλόφωνα, βιόλες, κόντρα μπάσο καὶ ἄλλα) βρῆκαν ἐντός του, μὲ τὰ ὁποῖα ἐκπαιδεύονταν οἱ σπουδαστὲς τοῦ Ὠδείου. Μετὰ τὸ κάψιμο τοῦ Πολυτεχνείου, τὸ κάψιμο τοῦ νεοκλασσικοῦ κτιρίου ποὺ στέγαζε τοὺς κινηματογράφους «Ἀττικὸν» καὶ «Ἀπόλλων», συνέβη μία ἀκόμη βάρβαρη ἐνέργεια τῶν «σιχαμερῶν τσακαλιῶν τῆς ἀνομίας», ὅπως τοὺς χαρακτηρίζει ὁ συνθέτης καὶ κιθαρίστας Νότης Μαυρουδῆς. Κατέστρεψαν ὄργανα μουσικῆς, ποὺ προορίζονταν γιὰ τὴν καλλιέργεια τῆς ψυχῆς τῶν ἀνθρώπων. Τί ἄλλο χρειάζεται νὰ γράψω γιὰ νὰ φανεῖ ἡ ἀλήθεια τοῦ ποιήματος τοῦ ἀείμνηστου Χρήστου Κατσιγιάννη;.

*Εἶναι στὴ συλλογὴ ποιημάτων τοῦ «Καιρὸς τῆς ἄπνοιας», Ἀθήνα 1987.

Σχολιάστε

ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ: Ο ΑΜΦΙΛΕΓΟΜΕΝΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἰωάννης Κωλέττης:
Ὁ ἀμφιλεγόμενος πολιτικός τῆς Ἐπανάστασης

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 .                  Ὁ Ἰωάννης Κωλέττης (1773-1847)  ἦταν ἕνας ἀμφιλεγόμενος πολιτικός, ἐνεργητικὰπαρὼν στὰ ὅσα συνέβησαν στὴν Ἑλλάδα, ἀπὸ τὸ 1821 ἕως τὸν θάνατό του. Χαρακτηριστικὰ ὁ Κων. Παπαρρηγόπουλος ἀναφέρει: «Ὁ θάνατος τοῦ ἀνδρός, ὅπως καὶ ὅλος ὁ πολιτικὸς αὐτοῦ βίος ἐγένετο ἀφορμὴ ἵνα ἡ ὅλη πολιτικὴ ἐμφάνισις αὐτοῦ ὑπ᾽ ἄλλων μέν, Ἑλλήνων τε καὶ ξένων, ἐξυμνηθῇ καὶἐγκωμιασθῇ, ὑπ’ ἄλλων δὲ δυσφημηθῇ καὶ ἐν ἐπιγράμμασιν ἔτι σκωπτικοτάτοις ἐκφαυλισθῇ καὶ ἀναθεματισθῇ» («Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνος», Ἐκδ. Οἶκ. «Ἐλευθερουδάκης», Ἐν Ἀθήναις, 1925, Τόμ. 6ος, σελ. 267).
.                   Ὁ Σπυρίδων Μαρκεζίνης σχολιάζει ἔτσι τὴν ἀπὸ τὸν Ὄθωνα ἀνάθεση στὸν Κωλέττη σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως, μετὰ τὴν ψήφιση ἀπὸ τὴν Ἐθνοσυνέλευση τοῦ Συντάγματος, τοῦπροελθόντος ἀπὸ τὴν Ἐπανάσταση τῆς 3ης Σεπτεμβρίου 1843: «Ἐκλήθη ὁ Ἰωάννης Κωλέττης νὰσχηματίση κυβέρνησιν. Ἦτο ἀτυχὴς συγκυρία διὰ τὸν Τόπον. Τὴν ὥραν δηλαδή, καθ’ ἣν ἐτίθετο εἰςἐφαρμογὴν τὸ Σύνταγμα καὶ ἐπρόκειτο νὰ δοκιμασθῆ ἡ συνταγματικὴ μοναρχία, ἐκαλεῖτο ὡς πρῶτος ἐφαρμοστὴς ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος κατ’ ἐπανάληψιν ἠγωνίσθη μὲ σύνθημα τὸ Σύνταγμα, ἀλλ’ οὐδέποτε, οὔτε εἰς αὐτό, οὔτε, πολὺ περισσότερον, εἰς τὸν ἀληθῆ φιλελευθερισμὸν ἐπίστευσε.Ὑπῆρξε βεβαίως ὁ Κωλέττης ἐκ τῶν πρώτων φυσιογνωμιῶν τοῦ Ἀγῶνος… Ὑπῆρξε πρωταγωνιστὴς εἰς περιόδους ἀνωμαλιῶν καὶ ἀναρχίας, γνωρίζων ἄριστα… τὸν λαόν… Ἐκολάκευε τὰς ἀδυναμίας τοῦ πλήθους καὶ ἐξεμεταλλεύετο αὐτὰς πρὸς ἴδιον ὄφελος. Περιέγραψεν αὐτὸν ὁ Λεβίδης ὡς “ ἄνθρωπον φιλόδοξον, ραδιοῦργον, ἀντιπαρερχόμενον κάθε τύψιν συνειδήσεως διὰ νὰ φθάση εἰς τὸν σκοπόν του, ὑποστηρίζοντα ὅτι ἡ ἐπιτυχία τοῦ σκοποῦ συγχωρεῖ καὶ ἁγιάζει ὅλα τὰ μέσα”» ( «Πολιτικὴ Ἱστορία τῆς Νεωτέρας Ἑλλάδος» Ἐκδ. Πάπυρος, Ἀθῆναι, 1966, Α΄ Τόμος, σελ. 205).
 .                       Ὁ Κωλέττης γεννήθηκε στὸ Συρράκο τῆς Ἠπείρου. Ἡ οἰκογένειά του ἦταν προεστῶν, ἡ μητέρα του εὐλαβὴς Χριστιανή. Ὁ Θαν. Πετσάλης – Διομήδης στὸ ἱστορικὸμυθιστόρημά του «Ἑλληνικὸς Ὄρθρος» γράφει ὅτι ὅταν ἦταν μικρὸ παιδί, τὸν εὐλόγησε ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλὸς καὶ προέβλεψε ὅτι θὰ προκόψει στὴ ζωή του. (Ἔκδ. «Ἑστία», 1962, Α΄ Τόμος, σελ. 54). Τὰ πρῶτα γράμματα τά ᾽μαθε στὸ χωριό του ἀπὸ παπάδες δασκάλους καὶ μετὰ στὸΚαπλάνειο σχολεῖο τῶν Ἰωαννίνων, ἐπὶ σχολαρχίας Ἀθανασίου Ψαλίδα. Ὀξύνους καὶ φιλομαθὴς σπούδασε Ἰατρικὴ στὴν Πίζα, ἀπὸ ὅπου πῆρε τὸ πτυχίο του τὸ 1808. Μένοντας στὴν Ἰταλία ἐντυπωσιάστηκε ἀπὸ τὴ Γαλλία τοῦ Ναπολέοντα καὶ παρέμεινε ἕως τὸν θάνατό του πιστὸς ὀπαδός της. Τὸ 1810 γύρισε στὰ Ἰωάννινα καὶ κατέστη προσωπικὸς ἰατρὸς τοῦ Ἀλῆ Πασᾶ. Τὸν ἐγκατέλειψε, ὅταν  ἀντελήφθη ὅτι ἦταν κοντὰ ἡ πτώση καὶ ἡ ἐκτέλεσή του καὶ κατηφόρισε στὴν ἐπαναστατημένη Ἑλλάδα…
.                  Βλέποντας τὴν μορφωτικὴ κατάσταση τῶν ἀγωνιστῶν πίστεψε ὅτι μπορεῖ νὰ τοὺςἐξουσιάσει καὶ μπῆκε ἀμέσως στὴν πολιτικὴ κονίστρα. Συμμετέσχε στὴν Α΄ Ἐθνοσυνέλευση τῆςἘπιδαύρου, τὸν Ἰανουάριο τοῦ 1822, ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Δυτικῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος, ἂν καὶ δὲν καταγόταν ἀπὸ αὐτήν, καὶ πέτυχε νὰ τοῦ δοθεῖ τὸ καίριο πόστο τοῦ  Μινίστρου Ἐσωτερικῶν καὶΠολέμου… Μετὰ στοχοποίησε ὅσους  ἐμπόδιζαν τὶς φιλοδοξίες του. Ἀπὸ τοὺς στρατιωτικοὺς ἦσαν οἱ Κολοκοτρώνης, Ἀνδροῦτσος καὶ Καραϊσκάκης. Ἀπὸ τοὺς κληρικοὺς ὁ Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανός… Ὅλοι ἦσαν πολὺ δημοφιλεῖς καὶ ἀσκοῦσαν ἐπιρροὴ στὸν λαό. Σὲ ὅλους ἀπεργάσθηκε  τὴν ἠθική τους ἐξόντωση, κατηγορώντας τους ὡς «προδότες», καί, ὅπου μπόρεσε,  προχώρησε στὴθανάτωσή τους. Ἀπὸ τοὺς πολιτικοὺς τὸ ἀντίπαλο δέος  ἦταν ὁ Μαυροκορδάτος, ἀλλὰ τὸν χειριζόταν….
.                  Γιὰ τὸν Ἀνδροῦτσο ὑποστηρίζεται ὅτι ὁ Κωλέττης ἦταν ὁ ἠθικὸς αὐτουργὸς τῆς δολοφονίας του. Ὁ Νικόλαος Σπηλιάδης γράφει στὰ «Ἀπομνημονεύματά» του ὅτι οἱΜαυροκορδάτος, Νέγρης καὶ Κωλέττης ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τῆς Ἐπαναστάσεως εἶχαν κηρύξει πόλεμο κατὰ τοῦ Ἀνδρούτσου καὶ ἀφοῦ τὸν ἐξουθένωσαν ἠθικά, «ἐπιφόρτισαν τὸν Γκούρα, ποὺ ἦταν πρωτοπαλλήκαρό του καὶ τὸν φθονοῦσε, νὰ τὸν ἐξολοθρεύσει». (Ἀθῆναι, 1972, Τόμος 2ος, σελ. 250-251).
.                  Ὁ Κωλέττης ἦταν ὁ κύριος ὑπεύθυνος τοῦ ἐμφυλίου, ὅταν ἀντὶ νὰ συνεργάζεται μὲτοὺς στρατιωτικοὺς ἀγωνιστὲς κατὰ τοῦ ἐχθροῦ, ἐπιχείρησε νὰ τοὺς ποδηγετήσει, ἀγνοώντας τὸνὑπαρκτὸ θανάσιμο κίνδυνο νὰ σβήσει ἡ Ἐπανάσταση. Ὡς πρὸς τὸν Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, μεθόδευσε τὴ δολοφονία τοῦ παιδιοῦ του καὶ σπουδαίου ἀγωνιστῆ Πάνου καὶ τὴν φυλάκιση τοῦἰδίου σὲ Μονὴ τῆς Ὕδρας. Ἀργότερα, ἐπὶ Ἀντιβασιλείας, προώθησε τὴν παραπομπή του σὲ δίκη καὶτὴν σὲ θάνατο καταδίκη του καὶ ἐπέμεινε μέχρι τέλους νὰ ἐκτελεσθεῖ ἡ ποινή, χωρὶς νὰ τὸ ἐπιτύχει. Γιὰ τὸν Καραϊσκάκη δὲν χρειάστηκε νὰ κάνει πολλά. Τὰ εἶχε ἀναλάβει ὁ Μαυροκορδάτος.
.                  Μὲ τὴν ἀνάληψη τῆς ἐξουσίας ἀπὸ τὸν Καποδίστρια ὁ Κωλέττης συνεργάσθηκε μαζί του καὶ μὲ τὸν Κολοκοτρώνη!  Ὅταν ὅμως εἶδε ὅτι διογκωνόταν ἡ ἀντίδραση ἐναντίον τοῦΚυβερνήτη, πῆγε μὲ τὸ μέρος τῶν στασιαστῶν, ποὺ κοίταζαν τὰ συμφέροντά τους, ἀλλὰ δροῦσανὑπὸ τὸ πρόσχημα τῶν «συνταγματικῶν». Ὁ Κωλέττης οὐδόλως συγκινήθηκε μὲ τὴ δολοφονία τοῦ Καποδίστρια καὶ ἀμέσως μετὰ κινήθηκε νὰ ἀναλάβει τὴν ἐξουσία, συσταίνοντας δεύτερη κυβέρνηση στὰ Μέγαρα καὶ ἐκστρατεύων κατὰ τοῦ Ναυπλίου…
.                   Δύο ἐθνικὲς πρωτοβουλίες τοῦ Κωλέττη χαρακτήρισαν τὴν πολιτικὴ διαδρομή του. Ἡπρώτη ἦταν ἡ προώθηση τοῦ ἑορτασμοῦ τῆς ἐνάρξεως τῆς Ἐπαναστάσεως τὴν 25η Μαρτίου, ποὺἔγινε δεκτὴ ἀμέσως ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀγωνιστές. Ἡ δεύτερη ἦταν ἡ ἐξαγγελία του τῆς Μεγάλης Ἰδέας, ποὺ ἀγκάλιασε ἐνθέρμως ὁ λαός. Τὴν 14η Ἰανουαρίου 1844, σὲ ὁμιλία του, εἶπε ὅτι ἡφυσικὴ πρωτεύουσα τῶν Ἑλλήνων εἶναι ἡ Κωνσταντινούπολη, κάτι ποὺ προκάλεσε καὶ τὸνἐπαινετικὸ λόγο τοῦ συνήθως ἐπικριτικοῦ Σούτσου: «Εὖγε, γηραιὲ Κωλέττη! Εὖγε Ἠπειρώτη Πύρρε! Εἰς τὴν γῆν αὐτὴν ἰδέας ἐλευθέρας καὶ σὺ σπεῖρε!». Ὁ Σοῦτσος δὲν ἄργησε πάντως νὰ τὸν κατηγορήσει μαζὶ μὲ τοὺς δύο ἄλλους ἀρχηγούς: «Μεταξᾶ μικρέ, Κωλέττη δολιότητος γεμάτε, καὶσὺ Φράγκε εἰς τὰς σχέσεις, εἰς τὸν νοῦν, Μαυροκορδᾶτε». (Κείμενο Πάνου Μουλλᾶ «Ἀλέξανδρος Σοῦτσος» εἰς  βιβλίο «Σάτιρα καὶ πολιτικὴ στὴ νεώτερη Ἑλλάδα», Ἑκδ. Ἑτ. Σπ. Νεοελληνικοῦ Πολιτισμοῦ καὶ Γενικῆς Παιδείας Σχ. Μωραΐτη, σελ. 65-66).
.                  Ὁ Κωλέττης εἶχε τὴν ἱκανότητα νὰ ὑπόσχεται πολλὰ καὶ νὰ ὑλοποιεῖ ἐλάχιστα, ἀλλὰνὰ μένουν εὐχαριστημένοι οἱ ἀπατημένοι. Εἶχε ἐπίσης τὴν ἄνεση, ἀφοῦ ὑπονόμευε τοὺς ἀντιπάλους του, ὅταν τοὺς εἶχε ἀνάγκη, νὰ  συζητᾶ μαζί τους σὰ νὰ μὴ συνέβη τίποτε, καὶ νὰ ἐπιτυγχάνει νὰμετατρέπει τοὺς ἐναντίον του ὀργισμένους σὲ ὑποστηρικτές του. Ὁ Νικόλαος Δραγούμης διηγεῖται ὅτι συνάντησε στὴ Βουλὴ τὸν Θεοδωράκη Γρίβα, ποὺ τοῦ εἶπε ὀργισμένος ὅτι ὁ Κωλέττης εἴκοσι φορὲς τὸν εἶχε κοροϊδέψει καὶ πὼς πάει στὸ γραφεῖο του «νὰ τὸν περιλούσει πατόκορφα μὲ ὕβρεις». Μετὰ ἀπὸ μίαν ὥρα βγῆκε ἀπὸ τὸ γραφεῖο τοῦ Κωλέττη καὶ εἶπε στὸν Δραγούμη ὅτι δὲν μπόρεσε νὰ τὸν βρίσει, γιατί «τὸν ἔπιασε μὲ τὰ γλυκά του λόγια καὶ τὸν ἔριξε, ἔστω καὶ ἂν ἤξερε ὅτι οὔτε μία λέξη ἀπὸ ὅσες τοῦ εἶπε δὲν ἦταν ἀληθινή»…-

 

 

 

, , ,

Σχολιάστε