Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Γλῶσσα

ΑΘΑΝΑΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Ἀθάνατη ἑλληνικὴ γλῶσσα

Τοῦ περιοδ. «Ο ΣΩΤΗΡ»

.             Στὶς 9 Φεβρουαρίου γιορτάσθηκε «γιὰ μόλις δεύτερη φορὰ ἡ “Παγκόσμια Ἡμέρα Ἑλληνικῆς Γλώσσας”, ἡ ὁποία καθιερώθηκε τὸ 2017 μὲ κοινὴ ἀπόφαση τῶν ὑπουργῶν Ἐσωτερικῶν, Ἐξωτερικῶν καὶ Παιδείας, Ἔρευνας καὶ Θρησκευμάτων.
.             Τὰ Ἑλληνικὰ εἶναι ἡ ἐπίσημη γλῶσσα τῆς Ἑλλάδας καὶ τῆς Κύπρου, καθὼς καὶ μία ἀπὸ τὶς 23 ἐπίσημες γλῶσσες τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης. Παράλληλα, εἶναι ἐπίσημα ἀναγνωρισμένη μειονοτικὴ γλῶσσα στὴν Ἀλβανία, τὴν Ἀρμενία, τὴν Ἰταλία, τὴν Οὑγγαρία, τὴ Ρουμανία, τὴν Οὐκρανία καὶ τὴν Τουρκία» («in.gr» 9-2-2019).
.             Ὅπως γράφει ὁ κ. Ἰωάννης Καζάζης, πρόεδρος Δ.Σ. τοῦ «Κέντρου Ἑλληνικῆς Γλώσσας» καὶ καθηγητὴς τοῦ ΑΠΘ, «τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα ἀξίζει κανεὶς καὶ νὰ τὴ μάθει καὶ νὰ τὴν ἀγαπήσει. Γιὰ τὶς ἀρετές της, ἀλλὰ κυρίως διότι ἔχει ἐκφράσει ἕναν μεγάλο πολιτισμό, ὁ ὁποῖος στὴν ἀρχὴ τῆς μακρᾶς διάρκειάς του διαμόρφωσε καὶ κωδικοποίησε τὴν πρώτη καὶ καταστατικὴ στρώση τοῦ ἀνώτερου λεξιλογίου καὶ τοῦ ἐννοιολογίου τοῦ δυτικοῦ πολιτισμοῦ καὶ ποὺ δὲν ἔπαψε ἔκτοτε, σὲ ὅλη τὴν ἱστορικὴ συνέχειά του, νὰ ζυμώνεται μὲ τὶς μεγάλες ἱστορικὲς στιγμὲς τῆς Ἀνατολῆς καὶ τῆς Δύσης. Ἀξίζει ὄντως νὰ τιμᾶται μιὰ γλῶσσα πολύτιμη ὡς παρακαταθήκη γιὰ τὴ Δύση καὶ ἀναντικατάστατη ὡς θεμέλιο γιὰ τὴν ἐθνικὴ ταυτότητα τοῦ Ἑλληνισμοῦ» («Καθημερινὴ» 9-2-2019).
.             Πάνω στὸ ἴδιο θέμα εἶχε γράψει πρὸ καιροῦ ἡ ἐφημερίδα «Ἑστία» ὅτι πολλὰ στελέχη τῆς ἑλληνικῆς κυβερνήσεως «ἔχουν κατ᾿ ἐπανάληψη ἀπαξιώσει τὰ Ἀρχαῖα Ἑλληνικά, συντασσόμενα μὲ τὴν ἄποψη ὅτι πρόκειται γιὰ “νεκρὴ” γλῶσσα.
.             Τὴν ἴδια ὥρα τὰ Ἀρχαῖα Ἑλληνικὰ διδάσκονται σὲ σχεδὸν 30 εὐρωπαϊκὲς χῶρες, ἀπὸ τὴν Πορτογαλία ἕως τὴν Ρωσσικὴ Ὁμοσπονδία καὶ ἀπὸ τὴν Ἀγγλία ἕως τὴν Ἰταλία. Τὰ πρωτεῖα κατέχει ἡ Ἰταλία, μὲ τὰ Ἀρχαῖα Ἑλληνικὰ νὰ διδάσκονται σὲ 783 κλασσικὰ λύκεια κατανεμημένα σὲ ὅλη τὴν χώρα, στὰ ὁποῖα φοιτοῦν περισσότεροι ἀπὸ 320 χιλιάδες μαθητές. Τὰ Ἀρχαῖα διδάσκονται καὶ στὶς πέντε τάξεις τῶν κλασσικῶν λυκείων, περίπου πέντε ὧρες ἀνὰ ἑβδομάδα. (…)
.             Πέραν τῆς χρηστικῆς ἀξίας τῆς γλώσσας, ἀδιαμφισβήτητο γεγο­νὸς ἀποτελεῖ ὅτι ἡ ἑλληνικὴ γραμματεία, ἀρχαία καὶ νέα, ἔχει νὰ ἐπιδείξει ἀριστουργήματα, ποὺ ἡ διδασκαλία τους βελτιώνει τὸν ἄνθρωπο κάθε χώρας ὡς πολίτη τοῦ κόσμου».
.             Πάμπολλα ἐπιχειρήματα ἐπιστημόνων διεθνοῦς κύρους εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαρι­θμήσει κάθε σοβαρὸς μελετητὴς τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας γιὰ τὴν ὠφελιμότητα τῆς σπουδῆς της. Καὶ ἐνῶ σὲ παγκόσμια κλίμακα ἐπεκτείνεται συνεχῶς ἡ ἀναγνώριση τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας ὡς κορυφαίου παράγοντα τοῦ ἀνθρώπινου πολιτισμοῦ, ἐδῶ στὴν κοιτίδα της ἀπὸ πολλοὺς περιφρονεῖται καὶ ἀπό μερικοὺς κακοποιεῖται. Ἐπιτέλους πότε θὰ ξυπνήσουμε ὡς λαὸς καὶ θὰ ἀπαιτήσουμε ἀπὸ τοὺς ἄρχοντές μας τόν σεβασμὸ καὶ τὴν καλλιέργεια τῆς παν­άρχαιας αὐτῆς ἐθνικῆς κληρονομιᾶς; Ἡ εὐθύνη ὅλων μας ἀπέναντι στὶς ἐρχόμενες γενιὲς εἶναι τεράστια!

ΣΧ. «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»: Μεγαλύτερη εἶναι ἡ εὐθύνη τῆς Ἐκκλησίας, ὄχι ὡς Διοικήσεως ἀλλὰ ὡς μελῶν μὲ συνείδηση. Καὶ ἰδιαιτέρως τῶν ἐπιπόλαιων καὶ ἐν τέλει ἀνευθύνων κληρικῶν, ποὺ ἐπηρεασμένοι ἀπὸ ἰδεολογίες ἐρωτοτροποῦν μὲ τὴν ἀντικατάσταση τῶν λειτουργικῶν κειμένων ἀπὸ μεταφρασμένα στὰ νέα ἐλληνικά.Καὶ τελοῦν ἀκολουθίες καὶ Θ. Λειτουργίες διαβάζοντας εὐχὲς στὰ νέα ἑλληνικά!

Advertisements

, , ,

Σχολιάστε

Ο ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟΣ ΩΣ ΖΩΤΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΓΗ ΤΟΥ καὶ ΤΗΝ ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ καὶ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ

Λέξεων δειν καπηλεία

Τοῦ Χρήστου Γιανναρᾶ
ἐφημ. «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ», 10.02.19

.             Πρόκειται γιὰ μικρόνοια; Γιὰ κωμικὴ ἀπαιδευσία; Γιὰ ἀμειβόμενη στράτευση στὴν ἐξυπηρέτηση συμφερόντων;
.             Πάντως κάποιοι, ὄχι λίγοι, ἐπιμένουν νὰ συγχέουν τὸν πατριωτισμὸ μὲ τὸν ἐθνικισμό. Καμώνονται ὅτι ξέρουν τὴ διαφορὰ καὶ σέβονται τὸν πατριωτισμό. Ἀλλὰ ὁ «σεβασμός» τους εἶναι μόνο στὰ λόγια, προσχηματικός. Στὴν πράξη, σπιλώνουν κάθε ἔκφανση πατριωτισμοῦ σὰν ἐθνικισμό. Σωρεύουν συνώνυμα ἐπιτείνοντας τὴν ἐσκεμμένη σύγχυση: Σωβινισμός, Ἀκροδεξιά, Νεοναζισμός, λαϊκισμὸς – ἔτσι τοὺς βολεύει νὰ κατανοεῖται ὁ πατριωτισμός.
Παθιασμένοι ἀντίπαλοι τοῦ «ἐθνικισμοῦ», ἑπομένως φανατισμένοι ὑπερασπιστὲς τοῦ «διεθνισμοῦ» – «ἐθνομηδενισμοῦ», ἐμφανίζονται οἱ ὀπαδοὶ καὶ τῶν δύο ὄψεων τοῦ ἀμφιπρόσωπου Ἱστορικοῦ Ὑλισμοῦ: τόσο τῶν «Ἀγορῶν» (τοῦ Διεθνοῦς Χρηματοπιστωτικοῦ Συστήματος) ὅσο καὶ οἱ «κολλημένοι» νοσταλγοὶ τῆς Σοβιετίας.
.             Φανατικότεροι, καὶ στὶς δύο παρατάξεις (ὅπως πάντοτε στὴν Ἱστορία) εἶναι οἱ ἀλλαξόπιστοι, οἱ ἐξωμότες: οἱ «ἀριστεροὶ» (καὶ μάλιστα τῆς «ριζοσπαστικῆς» Ἀριστερᾶς) ποὺ ξεπουλήθηκαν στὶς «Ἀγορὲς» μὲ φτηνιάρικα ἀνταλλάγματα. Ἢ καὶ οἱ κάποτε «δεξιοὶ» ποὺ ἔκαναν καριέρα μὲ τὸ «πατρὶς-θρησκεία-οἰκογένεια» καὶ σήμερα προβάρουν τὴ λεοντὴ τοῦ «ἐκσυγχρονισμοῦ» καὶ τῆς «προόδου».
.             «Ποιοί ἀντιδροῦν στὴ Συνθήκη τῶν Πρεσπῶν;» ρώτησε ὁ πρόεδρος τῆς Γαλλίας Μακρὸν τὸν Ἀλέξη Τσίπρα, τὶς προάλλες, στὴν Κύπρο. «Κάποιοι ἐλάχιστοι ἀκροδεξιοὶ-λαϊκιστές», ἦταν ἡ ἀπάντηση. «Καὶ πόσοι κατέβηκαν στὸ συλλαλητήριο;». «Κάπου ἑβδομήντα χιλιάδες»! Ἔτσι γράφουν τὴν ἱστορία οἱ ἀδίστακτοι.
.             Δὲν θέλει νὰ ἀντιληφθεῖ ἡ ἱστορικo-ὑλιστικὴ θρησκοληψία ὅτι ὁ πατριωτισμὸς δὲν ἔχει νὰ κάνει μὲ «πεποιθήσεις», δὲν εἶναι ἐπιλογή. Εναι καταστάλαγμα μπειρίας, βιωματικς πλοτος – γεννιέται στν ψυχ το νθρώπου πατριωτισμός. Σὲ ἀγεφύρωτη ἀντίθεση ὁ «διεθνισμὸς» εἶναι σκόπιμη ἐπιλογή: ταξινομοῦνται οἱ ἄνθρωποι σὲ εἰσοδηματικὲς «τάξεις», διαβαθμίζεται ἡ καταναλωτική τους εὐχέρεια, λογαριάζονται σὰν ἀδιαφοροποίητες μονάδες ἀπρόσωπης ὁμοείδειας.
.             Γεννιέται πατριωτισμς π τ ζωτικ σχέση το νθρώπου μ τ γ του, τ γλσσα του, τ σαρκωμένη (στ γ κα στ γλσσα) στορία του. Εναι συνάρτηση πατριωτισμς τς «καλλιέργειας» το νθρώπου, συνισταμένη το πολιτισμο του. Γι’ αὐτὸ καὶ τρέφεται ὁ πατριωτισμὸς ὄχι ἀπὸ (ἐθνικιστικὰ) ἰδεολογήματα, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἔνσαρκη Τέχνη: τὸ τραγούδι, τὴ ζωγραφιά, τὴν ἀρχιτεκτονικὴ – ἀπηχεῖ ἡ Τέχνη αἰσθητὰ τὴν «ταυτότητα» τῆς πατρίδας.
.             Λοιπόν, αὐτὸν τὸν πατριωτισμὸ οἱ «πολιτικοὶ τῆς κωλοτούμπας» (διεθνὴς πιὰ ὁ ὅρος) τὸν χαρίζουν σὲ αὐτοὺς ποὺ τὸν καπηλεύονται ἐγκληματικά: στοὺς «ἐθνικιστές». Ὁ ἐθνικισμὸς εἶναι, ἱστορικά, ὁ «ἐνδιάμεσος κρίκος» στὴν ἐξέλιξη ἀπὸ τὴν ἀγέλη ὣς τὸν διεθνοποιημένο σήμερα πρωτογονισμὸ – ἐνδιάμεσος. Στὴ θωράκιση τῆς ἐγωκεντρικῆς κατασφάλισης ἀποβλέπει, ἀλλὰ ὄχι μὲ ἄξονα τὴν «ταξικὴ» χρησιμοθηρία, οὔτε τὴν πολτώδη «διεθνική». Ὁ ἐθνικισμὸς θωρακίζει τὸ ἐγὼ μὲ ἰδεολογήματα «φυλετικῆς ἀνωτερότητας», «καθαρόαιμης ὁμοείδειας», «βιολογικῆς ἀρτιμέλειας».
.             Εἶναι ἀπίστευτο, σ ποι νθρώπινη κπτωση διολισθαίνει ριστερόσχημη λλαξοπιστία, γι ν προπαγανδίσει τν μηδενιστικ μοραλισμ πο τ συντηρε στν ξουσία. Κόπτεται ὁ θλιβερὸς «κυβερνητικὸς ἐκπρόσωπος», κορυφαῖος τοῦ ἀνθρώπινου αὐτεξευτελισμοῦ, νὰ πείσει (ποιόν;) ὅτι στὴν πατριωτικὴ λαοθάλασσα τῶν συλλαλητηρίων γιὰ τὸ «μακεδονικὸ» σαρκωνόταν «τὸ τέρας τοῦ ἐθνικισμοῦ», «τὸ τέρας τῆς Δεξιᾶς»! Κι ἀπὸ κοντά, θλιβερὰ στρατευμένοι στὴν ὑπεράσπιση τῆς κυβερνητικῆς αἰσχύνης ἀρθρογράφοι νὰ «καταγγέλλουν» τὸν «ἐθνικολαϊκισμὸ» («ἔξαλλο ἐθνικισμὸ») τῶν «μακεδονομάχων» πολιτῶν, ποὺ «ἀρχὲς τῆς δεκαετίας τοῦ 1990… ἔτρεχαν ἀλαφιασμένοι στὶς πλατεῖες» – τότε ποὺ «ὅλα τὰ πολιτικὰ κόμματα ὑποτάσσονταν στὶς ἐπιθυμίες τῶν ἀδιάλλακτων ἢ τῶν τυχοδιωκτῶν»!
.             «Ἐξέστη φρενῶν» ἡ «προοδευτικὴ» συνηγορία τοῦ μηδενιστικοῦ ἀμοραλισμοῦ.
.             ξαφάνιση λαν π τν στίβο τς στορίας χει πάντα προοίμιο τ σύγχυση-χρήστευση τς γλώσσας τους: «Προοδευτικὸς» σήμαινε πάντοτε στὰ ἑλληνικὰ τὸν «πρωτοπόρο», τὸν ρηξικέλευθο τολμητία, ποὺ ἄνοιγε δρόμο ἐκεῖ ποὺ οἱ ἄλλοι ἔβλεπαν ἀδιέξοδο, ἄνοιγε τὴ θέα σὲ καινούργιους ὁρίζοντες. Προοδευτικὸς ἦταν ὁ ὑπέρμαχος τῆς ἀλλαγῆς, τῆς ἀνακαίνισης, τῆς ἀναζήτησης, ὁ ἐραστὴς τοῦ καινούργιου, ὄχι ἐπειδὴ ὁ νεωτερισμὸς εἶναι αὐταξία ἀλλὰ ὅταν τὸ ἐν χρήσει ἀποδείχνεται ἀτελέσφορο ἢ ἀνεπαρκές.
Σήμερα, στὴν Ἑλλάδα ποὺ ψυχορραγεῖ, ποιός λογαριάζεται «προοδευτικὸς» καὶ ποιοί μονοπωλοῦν ἐτσιθελικὰ τὴν «πρόοδο», ποιοί φιγουράρουν σὰν «προοδευτικὲς δυνάμεις» τῆς κοινωνίας;
.             Πρώτη καὶ καλύτερη ἡ σταλινικὴ «ὀρθοδοξία» τοῦ Περισσοῦ, οἱ νοσταλγοὶ τῆς ἐφιαλτικότερης φρικωδίας ἐξουσιαστικοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ ποὺ γνώρισε ἡ ἀνθρώπινη ἱστορία. Ἀπὸ κοντά, τὸ συνονθύλευμα ἀπὸ τὶς σέκτες ποὺ γεννοβόλησε ὁ μαρξισμός, λα τ παλαιοημερολογίτικα γκρουπούσκουλα το στορικολιστικο φανατισμο, κόμα κα τ λύμματα ξωμοσίας πο μς κυβερννε σήμερα. Ἡ «ἐπιστήμη» τῆς συκοφαντίας-παραπλάνησης καὶ διαστροφῆς, κατ’ εὐφημισμὸν «προπαγάνδα», ἔχει καθολικὰ ἐπιβάλει ὡς αὐτονόητη τὴν πεποίθηση ὅτι μόνο ὁ μηδενισμὸς καὶ ὁ ἀμοραλισμὸς εἶναι «προοδευτικὴ» ἐπιλογή, ὁ πατριωτισμὸς συνώνυμος τοῦ ἀναχρονισμοῦ καὶ σκοταδισμοῦ. Γι’ αὐτὸ καὶ μόνο περιθωριακὰ μικροκόμματα «τῆς πλάκας» αὐτοαποκαλοῦνται «πατριωτικά».
.             Ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία, σὲ ἐπιθανάτια ἀφασία, δὲν ἀντιδρᾶ. «Δὲν κουνιέται φύλλο».

 

 

,

Σχολιάστε

ΧΡHΣΙΜΑ ΣΥΜΠΕΡAΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΛΥΤΟΝΙΚO

 

 Χρήσιμα συμπεράσματα γιὰ τὸ πολυτονικό

Ἀντώνιος Α. Ἀντωνάκος
Κλασσικός φιλόλογος – Ἱστορικός – συγγραφέας
ἐφημ. «Δημοκρατία», 11.11.18

.             Ἀπὸ τὶς ἐπιστημονικὲς ἔρευνες που ἔχουν γίνει τὰ τελευταῖα χρόνια τόσο στὴν Ἑλλάδα ὅσο καὶ στὸ ἐξωτερικό ἔχει πιστοποιηθῆ ἀκόμη περισσότερο ἡ ἀξία τῆς κλασσικῆς ἑλληνικῆς καὶ τοῦ πολυτονικοῦ στὴν καταπολέμηση τῶν μαθησιακῶν δυσκολιῶν. Τὰ ἀρχαῖα ἑλληνικὰ μᾶς χρειάζονται ὄχι γιὰ λόγους ἐθνικῆς ὑπερηφάνειας, ἀλλὰ διότι τὰ ἔχει ἀνάγκη ὁ ἐγκέφαλος ὅλων τῶν ἀνθρώπων γιὰ νὰ βελτιώσει τὴν εὐφυΐα του. Τί ἐννοῶ μὲ αὐτό;
.             Ἐνῶ, δηλαδή, ὅλοι οἱ ἄνθρωποι ἔχουν σχεδὸν τὸν ἴδιο ἀριθμὸ νευρώνων στὸν ἐγκέφαλό τους, διαφέρουν στὸν ἀριθμὸ τῶν νευρικῶν συνάψεών τους. Καὶ οἱ νευρικὲς αὐτὲς συνάψεις ἔχουν τὴν μία καὶ μοναδικὴ ἰδιότητα, νὰ αὐξάνουν σὲ ἀριθμὸ κάθε φορὰ ποὺ δέχονται καινούργιο ἐρεθισμό. Σὲ αὐτὴν τὴν παράμετρο τὰ πρωτεῖα κατέχει ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ γλῶσσα. Ὁ λόγος εἶναι πολύ ἁπλὸς ἀλλὰ καὶ πολύ σημαντικός. Ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ γλῶσσα ἔχει ἑκατοντάδες χιλιάδες λέξεις, ἑκατομμύρια λεξιτύπους, τοὺς τόνους καὶ τὰ πνεύματα καὶ τὶς τεράστιες δυνατότητες συνδυασμοῦ τῶν λέξεών της σὲ λογικές, συντακτικῶς ὀρθὲς δομὲς.
.              Τὸ συμπέρασμα λοιπὸν ποὺ προκύπτει εἶναι ὅτι ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ γλῶσσα ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ δημιουργεῖ κάθε ἡμέρα, κάθε ὥρα καὶ κάθε στιγμή καινούργιους ἐρεθισμοὺς, ἑπομένως καὶ καινούργιες νευρικὲς συνάψεις, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ αὐξάνει τὴν εὐφυΐα τῶν ἀνθρώπων. Γι’ αὐτὸ καὶ στὸ ἐξωτερικό, ὅταν οἱ γονεῖς προσφεύγουν σὲ εἰδικοὺς γιατροὺς γιὰ τὶς μαθησιακὲς δυσκολίες τῶν παιδιῶν τους, ἐκεῖνοι τοὺς συνιστοῦν τὴν ἐκμάθηση μιᾶς κλασσικῆς γλώσσας καὶ κυρίως τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς καὶ τῆς κινεζικῆς.
.                Γιὰ τὴν σοβαρότητα καὶ τὴν σημασία αὐτῶν τῶν διαπιστώσεων ἔχουμε νὰ παραθέσουμε κάποια σημαντικὰ καὶ ἀξιόλογα παραδείγματα. Ὁ Ἀνδρέας Δημητρίου, καθηγητὴς στὸ Πανεπιστήμιο τῆς Κύπρου, εἶχε διεξαγάγει ἔρευνα κατὰ τὸ 2004 στὴν Θεσσαλονίκη, μὲ τὴν Zhung Xiung Kui καὶ ἄλλους Ἕλληνες καὶ Κινέζους συναδέλφους του, ἐξετάζοντας Ἑλληνόπουλα καὶ Κινεζόπουλα 8-14 ἐτῶν. Μάλιστα, μέτρησαν τὶς ἴδιες μὲ τὴν έδῶ διεξαχθεῖσα ἔρευνα τοῦ Ἀνοικτοῦ Ψυχοθεραπευτικοῦ Κέντρου τοῦ ψυχιάτρου δρος Γιάννη Τσέγκου ἱκανότητες καὶ λειτουργίες.
.                Τὰ ἀποτελέσματα ἔδειξαν ὅτι τὰ Κινεζάκια ὑπερτεροῦσαν τῶν δικῶν μας ἑλληνοπαίδων στὶς ὀπτικοαντιληπτικὲς λειτουργίες καὶ ἡ ὑπεροχὴ αὐτὴ ἀποδίδεται στὴν ὑπερεντατικὴ προσπάθεια τοῦ νὰ ἐκμάθουν τὰ ἰδεογράμματα τῆς ἀρχαίας κινεζικῆς, τῆς μανδαρινικῆς. Ἡ ἔρευνα αὐτή δημοσιεύθηκε τὸν Δεκέμβριο τοῦ 2004, ἑπτὰ μῆνες μετὰ τὴν πρώτη ἀνακοίνωση τῆς ὁμάδος Τσέγκου. Αὐτὰ μὲ τὶς ἔρευνες σὲ Κινέζους καὶ δυτικούς. Ἐμεῖς, ὅμως, δηλαδὴ τὸ κράτος ἢ, ἀκριβέστερα, τὰ κόμματα, χάριν τῶν ἐφημερίδων καὶ μέσῳ ἐπιλεγμένων «ἁρμοδίων», ἐξακολουθοῦμε νὰ παρέχουμε «εὐκολίες» ἐν ὀνόματι μιᾶς ἀχαρακτήριστης «προοδευτικότητος».
.                 Ἐπίσης, στὸ ἀξιόλογο περιοδικὸ «ΕΥΘΥΝΗ» εἶχε διαπιστωθῆ, λίγα χρόνια πρὶν ἀπό τὴν ἀνωτέρω ἔρευνα, τὸ ἴδιο ἀκριβῶς ἀποτέλεσμα, ὅπου ὁ πρέσβυς Μ. Μεγαλοκονόμος περιέγραψε τὸν διάλογο ἑνὸς Ἕλληνος πολιτικοῦ καὶ ἑνὸς φίλου του, ποὺ εἶχε γνωρίσει ἀπὸ κοντά τὴν Κίνα καὶ τοὺς Κινέζους. Τὸ ἐρώτημα τοῦ πολιτικοῦ ἦταν: «Πῶς τὰ καταφέρνουν οἱ Κινέζοι μαθητὲς νὰ εἶναι πρῶτοι σὲ ὅλους τοὺς διεθνεῖς διαγωνισμοὺς Μαθηματικῶν καὶ Φυσικῆς καὶ οἱ Κινέζοι φοιτητὲς νὰ διαπρέπουν στὰ ἀμερικανικὰ πανεπιστήμια;» Ἡ ἀπάντηση ποὺ δίδει ὁ γνώστης τῆς Κίνας εἶναι ἐντυπωσιακὴ καὶ μᾶς κάνει ὄχι μόνο νὰ μελαγχολοῦμε ἀλλὰ καὶ νὰ θυμώνουμε καὶ νὰ ἀγανακτοῦμε γιὰ τὴν ἑλληνικὴ γλωσσικὴ καὶ τήν ἐκπαιδευτικὴ πολιτική.
.                Τὸ μεγάλο μυστικὸ λοιπόν τῶν Κινέζων εἶναι ὅτι τὰ μικρὰ παιδιὰ ἀφιερώνουν χρόνο, κόπο καὶ πνευματικὴ προσπάθεια στὶς δύο πρῶτες τάξεις τοῦ δημοτικοῦ γιὰ νὰ μάθουν τό πολύ δύσκολο κινεζικὸ ἀλφάβητο, μὲ τά πολλὲς ἑκατοντάδες ἰδεογράμματα, καὶ μάλιστα ἀνθίστανται σὲ κάθε πρόταση γιὰ ἁπλούστευση τοῦ ἀλφαβήτου τους. Αὐτὴ ἀκριβῶς ἡ μαθησιακὴ προσπάθεια τῶν μικρῶν Κινέζων εἶναι ποὺ προπονεῖ τὸ μυαλό τους καὶ ἑτοιμάζει τὸν ἐγκέφαλό τους γιὰ μεγάλα ἐπιστημονικὰ ἐπιτεύγματα.
.              Ἀλλὰ καὶ οἱ Ἰάπωνες διεπίστωσαν κάτι ἀντίστοιχο. Πρίν ἀπό λίγα χρόνια, ὅταν ἀκούσθηκαν καὶ ἐκεῖ ἀπόψεις ὑπέρ τοῦ λατινικοῦ ἀλφαβήτου, ἡ κυβέρνηση ἀντέδρασε σωστά καὶ σοβαρά, ὅπως ἁρμόζει σὲ κυβέρνηση εὐνομουμένου καὶ σοβαροῦ συγχρόνου κράτους καὶ ὄχι σὲ ὑπνοβάτες τῆς πολιτικῆς. Ἀνέθεσε τό θέμα σέ μία Ἐπιτροπή Γλωσσολόγων, Παιδαγωγῶν, Οἰκονομολόγων καὶ ἄλλων ἐπιστημόνων καὶ μετά δύο χρόνια μελέτης ἐκεῖνοι κατέληξαν στὸ ἀκόλουθο συμπέρασμα-ἐντολή, τὸ ὁποῖο ἦταν τὸ ἑξῆς: «Μήν κάνετε καμία ἁπλούστευση στὸ ἀλφάβητό μας. Μὴ συζητήσετε οὔτε ὡς ἀστεῖο τὴν εἰσαγωγή τοῦ λατινικοῦ ἀλφαβήτου, διότι ἡ πνευματικὴ προσπάθεια ποὺ καταβάλλουν τά παιδιά μας γιὰ νὰ μάθουν τὰ δύσκολα ἰδεογράμματα ἀποτελεῖ τὴν βάση τοῦ οἰκονομικοῦ θαύματος τῆς Ἰαπωνίας»!
.                 Ποιά διεπιστημονική ἐπιτροπή, ὅμως, ρώτησαν οἱ μισοκοιμώμενοι βουλευτές τοῦ ἑλλαδικοῦ Κοινοβουλίου, καὶ ποιόν εἰδικὸ συμβουλεύθηκαν, ὅταν ἐλάμβαναν τὴν ἀπόφαση νὰ καταργήσουν ἐν μιᾷ νυκτὶ τοὺς τόνους καὶ τὰ πνεύματα; Ἡ ἐρώτηση, βεβαίως, εἶναι ρητορική! Κανέναν!

 

,

Σχολιάστε

ΕΛΛΗΝΙΚΑ: Η ΥΠΕΡΟΧΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΑ: Η ΥΠΕΡΟΧΗ ΓΛΩΣΣΑ

Ἀθανάσιος Παπανδρόπουλος
ἐφημ. «ΕΣΤΙΑ», 19.03.2018

Ἕνα βιβλίο-ὕμνος τῆς Andrea Marcolongo, ἑλληνίστριας, ἀποφοίτου τοῦ Πανεπιστημίου τοῦ Μιλάνου

.               Τὰ χαρτιὰ τοῦ πολιτισμοῦ, τῆς πολιτισμικῆς κληρονομιᾶς μας, τῆς ἀνακαλύψεως τοῦ ὀρθοῦ λόγου ἀπὸ τοὺς προσωκρατικοὺς φιλοσόφους μας, καὶ τῆς γλώσσας μας, ἀποτελοῦν κορυφαία συγκριτικὰ πλεονεκτήματα στὸν σημερινὸ κόσμο τῆς παγκοσμιοποίησης, τῆς μαζικῆς παραγωγῆς καὶ κατανάλωσης. Ἀρκεῖ κάποιοι νὰ τὸ καταλάβουν καὶ νὰ κάνουν τὶς ἀπαραίτητες προσπάθειες γιὰ νὰ τὰ ἀξιοποιήσουν.
.               Ἀπὸ αὐτὴ τὴν ὀπτικὴ γωνία, τὸ βιβλίο τῆς ἑλληνίστριας Andrea Marcolongo, ποὺ μεταφράστηκε στὰ ἑλληνικὰ καὶ κυκλοφόρησε ἀπὸ τὶς ἐκδόσεις Πατάκη, εἶναι ἕνας ὕμνος γιὰ τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα ποὺ δὲν πρέπει νὰ περάσει ἀπαρατήρητος. Μὲ τίτλο Ἡ Ὑπέροχη Γλῶσσα, τὸ βιβλίο μιλάει γιὰ τὴν ἀρχαία ἑλληνική, ἀλλὰ ὑπὸ πρίσμα ποὺ ἐντυπωσιάζει. Καὶ τοῦτο διότι, κατὰ τὴν συγγραφέα, ἡ κατανόηση τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας ὑπῆρξε πάντα τὸ μεγάλο ἐρωτηματικὸ στὴν ζωή της καὶ σὲ αὐτὴν ἀφιέρωσε κάμποσες νύχτες ἀγρύπνοιας. Ἤδη δέ, τὸ βιβλίο ἔχει ξεπεράσει τὶς 100.000 πωλήσεις στὴν Ἰταλία καὶ μεταφράζεται καὶ σὲ ἄλλες γλῶσσες.
.               Ἐντυπωσιακὸς εἶναι ἐπίσης καὶ ὁ πρόλογος τῆς συγγραφέως στὴν ἑλληνικὴ ἔκδοση τοῦ βιβλίου, τὸ ὁποῖο προσφέρει στὸν ἀναγνώστη μοναδικὲς ἐμπειρίες ἐμπνεύσεως καὶ γνώσης: «Εἶναι πραγματικὰ μαγικὸ νὰ βλέπω τὶς λέξεις μου, τὶς ἰταλικὲς λέξεις, νὰ ἱστοροῦν τὴν δική σας γλῶσσα, τὴν ἀρχαία ἑλληνική, ποὺ ἡ Βιρτζίνια Γοὺλφ τὸ 1905 ὅριζε ὡς The Magic Language. Χάρη σὲ ἐσᾶς, οἱ λέξεις μου ὁλοκληρώνουν τὸ ταξίδι τους σὲ ὅλο τὸν κόσμο καὶ σὲ ὅλες τὶς γλῶσσες στὶς ὁποῖες μεταφράστηκαν, γιὰ νὰ ἀγκυροβολήσουν στὸ τελικό τους λιμάνι, τὴν σημερινὴ Ἑλλάδα.
.               »Θαρρεῖς πὼς ἐκείνη ἡ θεώρηση τοῦ κόσμου, μοναδικὴ τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων –ἀπὸ τὸν πολὺ ἰδιαίτερο τρόπο νὰ σκέφτονται τὸν χρόνο μέχρι τὴν ἔκφραση τῆς ἐπιθυμίας, ἀπὸ τὴν ἱκανότητα νὰ ἐκφράζουν τὸν ἔρωτα καὶ νὰ ξεπερνοῦν τὸ φράγμα ποὺ ὑψώνουν τὰ γένη τῶν ὀνομάτων καὶ τῆς ζωῶς– ἔχει ξεκινήσει τὸ τελευταῖο της ταξίδι, ἐκεῖνον τὸν νόστο ποὺ εἶναι μόνο δικός σας, ποὺ ἀνήκει σὲ ἐσᾶς, τοὺς σύγχρονους Ἕλληνες. Σὰν τὸν Ὀδυσσέα, χάρη σὲ αὐτὴ τὴν ἔκδοση τῶν ἐκδόσεων Πατάκη ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ γλῶσσα, ποὺ ζεῖ καὶ ὑπάρχει ἐδῶ καὶ πάνω ἀπὸ δύο χιλιάδες χρόνια, ἐπιστρέφει στὸ σπίτι της, στὴν Ἰθάκη τῆς γλώσσας σας.
.               »Δὲν ὑπῆρξε ποτὲ ταξίδι ποὺ ἔφτασε σὲ κάποιον προορισμὸ καὶ δὲν ἀναγκάστηκε νὰ ἀναμετρηθεῖ μὲ τὴν διαφορετικότητα ποὺ συνάντησε στὴν πορεία: ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ γλῶσσα εἶναι ἀνεπανόρθωτα διαφορετική, γι’ αὐτὸ καὶ ἐμεῖς “οἱ ξενοι” νιώθουμε γι’ αὐτὴν κάτι σὰν θλίψη, λὲς καὶ πρόκειται γιὰ μία ἱστορία ἀγάπης ποὺ δὲν ζήσαμε ἀλλὰ πάντα λαχταρούσαμε. Ἐσεῖς οἱ Ἕλληνες, οἱ μόνοι στὸν κόσμο, αὐτὴ τὴν ἱστορία ἀγάπης τὴν ζήσατε.
.               »Δὲν ἔχει σημασία ἂν γνωρίζετε ἀρχαία ἑλληνικὰ ἢ ὄχι, αὐτὸ τὸ βιβλίο εἶναι ἀφιερωμένο σὲ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ἀναζητοῦν λέξεις γιὰ νὰ μιλήσουν γιὰ τὸν ἑαυτό τους, στὴν σύγχρονη ἐποχή. Ἡ Ὑπέροχη Γλῶσσα δὲν εἶναι ἕνα παραδοσιακὸ ἐγχειρίδιο, ἕνα ἀκαδημαϊκὸ δοκίμιο, ἕνα μάθημα ἀπὸ καθέδρας. Εἶναι μία συνταρακτικὴ ἔκφραση καὶ δομὴ τῆς ψυχῆς μέσῳ μίας γλώσσας ἀρχαιότατης ποὺ ποτὲ δὲν ὑπῆρξε πιὸ σύγχρονη, ὅσο ἡ δική σας.
.               »Μὲ αὐτὸ τὸ βιβλίο ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ γλῶσσα ξαναγύρισε σὲ ἐμένα, ποὺ πάντα τὴν ἀγαποῦσα, καὶ τώρα ἐπιστρέφει σὲ ἐσᾶς, ἐπιστρέφει στὴν πατρίδα της, στὸν δικό σας τρόπο σκέψης, στὶς λέξεις σας καὶ στὶς καθημερινές σας πράξεις. Ἐπιστρέφει γιατί ποτὲ δὲν ἔφυγε. Κλασσικὸ δὲν εἶναι κάτι ἀρχαῖο, παλιό, ἀλλὰ κάτι ποὺ δὲν ἔπαψε ποτὲ νὰ ἔχει κάτι νὰ πεῖ, ἔλεγε ὁ Ἰταλὸς Καλβίνο. Μέσῳ τῆς Ὑπέροχης Γλώσσας ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ γλῶσσα ἔχει πολλὰ νὰ σᾶς πεῖ –καὶ πολλὰ νὰ σᾶς ρωτήσει.
.               »Πότε ἦταν ἡ τελευταία φορὰ ποὺ εἴπατε σ’ ἀγαπῶ στ’ ἀλήθεια; Ποῦ δώσατε ὅλο σας τὸν ἑαυτὸ γιὰ νὰ ὑλοποιήσετε ἕνα ὄνειρο; Πότε νιώσατε στ’ ἀλήθεια ἐλεύθεροι νὰ διαθέσετε ὅπως θέλετε τὴν ζωή σας καὶ ἑπομένως ἀναλάβατε ἀναγκαστικὰ τὴν ἡρωϊκή, ἀπόλυτα ἑλληνικὴ εὐθύνη νὰ πάρετε μία ἀπόφαση ποὺ ἄλλαξε γιὰ πάντα τὴν πορεία τῆς ζωῆς σας;
.               »Ἡ Ὑπέροχη Γλῶσσα ἀποδεικνύει αὐτὸ ποὺ πίστευα πάντα, ἀπὸ τότε ποὺ κοριτσάκι ἀκόμα ἐρωτεύτηκα τὰ ἑλληνικὰ καὶ τὰ ἔκανα πυξίδα τῆς καθημερινῆς κοσμικῆς ζωῆς μου, σὲ χαρὲς καὶ λύπες, σὲ ἕναν σημερινὸ κόσμο τόσο γεμάτο μὲ ἀντιθέσεις: δὲν ὑπάρχουν νεκρὲς ἢ ζῶσες γλῶσσες, ὑπάρχουν γλῶσσες καρποφόρες, τόσο γόνιμες ὅσο ἡ ἑλληνική, ποὺ νὰ γίνονται κομμάτι τῆς δικῆς σας μητρικῆς γλώσσας, τόσο ἰσχυρὲς ποὺ νὰ γίνονται κομμάτι τοῦ ἑαυτοῦ σας.
.               »Τελειώνοντας τὴν ἀνάγνωση τοῦ βιβλίου, ἴσως νιώσετε νοσταλγία, ὄχι γιὰ μία ἐποχὴ ὅπως τῆς ἀρχαίας Ἀθήνας, ἀλλὰ γιὰ ἕναν τρόπο νὰ βλέπετε καὶ νὰ μπορεῖτε νὰ ἐκφράζετε τὸν κόσμο μὲ λέξεις, ἕναν τρόπο σαφῆ, λιτό, αἰχμηρό, ἀποτέλεσμα μίας διαδικασίας καὶ μίας σκέψης στὰ μέτρα τοῦ ἀνθρώπου».
.               Μετὰ ἀπὸ αὐτὰ τὰ λόγια της συγγραφέως, μήπως ἔχει ἔλθει ἡ ὥρα νὰ ξανασκεφτοῦμε αὐτὰ ποὺ ἀλόγιστα καταστρέφουμε, ὅπως τὴν γλῶσσα, καὶ νὰ δοῦμε τί μποροῦν νὰ μᾶς προσφέρουν;

 

 

ΠΗΓΗ: tovimatisaigialeias.gr

Σχολιάστε

«MΙΑ ΓΛΩΣΣΑ ΒΑΘΙΑ ΣΑΝ ΘΑΛΑΣΣΑ»

 

«Μιὰ γλῶσσα βαθιὰ σὰν θάλασσα»

τοῦ περιοδ. «Ο ΣΩΤΗΡ»

.               Τὰ λόγια ποὺ ἀκολουθοῦν – ἐγκώμιο τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας – ἀκούσθηκαν ἀπὸ τὸ ἐπισημότερο βῆμα τοῦ ἔθνους μας, αὐτὸ τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων. Καὶ δὲν ἀκούσθηκαν ἀπὸ Ἕλληνα· ἀπὸ μιὰ φοιτήτρια ἀπὸ τὸ μακρινὸ Κίεβο ἐκφωνήθηκαν. Μιὰ κοπέλα, ποὺ θέλησε νὰ γνωρίσει τὸν θησαυρὸ τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας καί, μαγεμένη ἀπὸ αὐτόν, ἐξέφρασε ἀπὸ τὸ βῆμα αὐτό, μεταξὺ ἄλλων, τὰ παρακάτω:
.               «Θυμᾶμαι ὅτι κάποιος μοῦ εἶπε: ‘‘Κάνεις λάθος (σ.σ. ἐννοεῖ στὴν ἐπιλογή της νὰ διαλέξει ὡς γλώσσα ἐκμάθησης τὴν Ἑλληνική)… εἶναι μιὰ δύσκολη γλώσσα… καὶ ἂν τυχὸν καταφέρεις νὰ τὴ μάθεις, δὲν θὰ μπορέσεις νὰ βρεῖς δουλειά” (σ.σ. ὡς μεταφράστρια, ὅπως τὸ ἤθελε). Ἀκουγόταν σὰν πρόκληση. Δὲν σᾶς κρύβω, ἦταν τὸ πρῶτο καὶ καλύτερο λάθος ποὺ εἶχα διαπράξει στὴ ζωή μου. Ἤδη ἀγάπησα τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα ἀπὸ τὸ πρῶτο μάθημα. Τὴν ἀγάπησα γιὰ τὴν ψυχή της, τὸν πλοῦτο της, γιὰ τὴν ὀμορφιὰ καὶ τὴν ἐκφραστικότητά της. Καὶ ξέρετε κάτι; Ἀνακάλυψα πὼς μόνον οἱ ἄνθρωποι μὲ ἐκλεκτὸ γοῦστο μπαίνουν στὴ διαδικασία νὰ μάθουν μιὰ τόσο μοναδικὴ ξένη γλῶσσα, ὅπως εἶναι τὰ Ἑλληνικά, μιὰ γλῶσσα βαθιὰ σὰν θάλασσα ποὺ σὲ καλεῖ νὰ μπεῖς στὰ βαθιὰ νερά της. Καὶ μπαίνεις, καὶ μαθαίνεις νὰ κολυμπᾶς μέσα στὰ κύματα. Μαζὶ μὲ τὴ γλῶσσα ἀγάπησα καὶ τοὺς ἀνθρώπους».
.               Πρόκειται γιὰ τὴ μεταπτυχιακὴ φοιτήτρια Μαρίνα Ντμιτρουσένκο, μαθηματικό, ἡ ὁποία παρακολούθησε τὸ πρόγραμμα Θερινῶν Ὑποτροφιῶν Ἑλληνικῶν Σπουδῶν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, πρόγραμμα ποὺ λειτουργεῖ ἐδῶ καὶ 30 χρόνια καὶ φιλοξενεῖ φοιτητὲς ξένων πανεπιστημίων, προκειμένου νὰ τοὺς φέρει σὲ ἐπαφὴ καὶ γνωριμία μὲ τὰ ἑλληνικὰ γράμματα, σπουδὲς καὶ πολιτισμό. Κατὰ τὸ φετινὸ πρόγραμμα, ἐκτὸς ἀπὸ τὴν ἐκμάθηση τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας οἱ ξένοι φοιτητὲς μπόρεσαν νὰ ἀκούσουν διαλέξεις μὲ θέματα ποὺ ἀφοροῦσαν στὸν ἀρχαῖο ἑλληνικὸ πολιτισμό, τὴν ἑλληνικὴ ἱστορία, τὴ λογοτεχνία, τὴν Κύπρο, τὴ Μακεδονία κ.ἄ.
.               Τί νὰ σχολιάσει κανεὶς ἀπὸ τὸ «ποίημα» ποὺ ἐκφώνησε ἡ νεαρὴ Οὐκρανὴ φοιτήτρια γιὰ τὴν ἑλληνικὴ γλώσσα; Καὶ εἶναι κρίμα ποὺ οἱ Ἕλληνες μαθητὲς δὲν εἶναι σὲ θέση νὰ καταλαβαίνουν τὴ γλώσσα τοῦ Βιζυηνοῦ καὶ τοῦ Παπαδιαμάντη, τὴ γλῶσσα τῆς λατρείας τῆς Ἐκκλησίας μας. Αὐτὴ τὴ γλῶσσα, ποὺ εἶναι «βαθιὰ σὰν θάλασσα», ποὺ μπορεῖ νὰ ἐκφράζει νοήματα τόσο λεπτὰ καὶ ἐξευγενισμένα, σὰν τὸν ἦχο ἀπὸ τὸν φλοῖσβο τοῦ κύματος στὴν ἀκρογιαλιά, καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη τόσο δυνατὰ καὶ μὲ πάθος φορτισμένα, σὰν τὸν ρόχθο τῶν κυμάτων πάνω στὰ βράχια…
.               Ἀλλὰ μήπως πρέπει νὰ πᾶμε στὸ Κίεβο ἢ ἀκόμη καὶ σ᾿ αὐτὸ τὸ Κονγκὸ τῆς Ἀφρικῆς γιὰ νὰ μᾶς μάθουν ἐκεῖ «τὴν ψυχή, τὸν πλοῦτο, τὴν ὀμορφιὰ καὶ τὴν ἐκφραστικότητα» τῆς γλώσσας μας; Καθόλου παράξενο κι αὐτό, μὲ τὶς ἐδῶ ἐπιλογὲς τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας γιὰ τὴν Α΄βάθμια καὶ Β΄βάθμια ἐκπαίδευση.

 

Σχολιάστε

«ΚΑΝΟΥΜΕ ΜΑΜ καὶ ΝΑΝΙ»: ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΙΣ… ΡΙΖΕΣ ΜΑΣ (Δ. Νατσιός)

«Κάνουμε μμ κα νάνι»:
πιστροφ στς… ρίζες μας

Δημ. Νατσιός
Δάσκαλος -Κιλκίς

«Γιατί νὰ μᾶς ἐνδιαφέρουν οἱ ἑπόμενες γενιές; Τί ἔκαναν ποτὲ αὐτὲς γιὰ μᾶς;» [Γ. Μὰξ (κωμικὸς)]

.           Τὸ ρῆμα εἴναι  τὸ βασικὸ μέρος τοῦ λόγου. Ἄλλωστε καὶ ἡ λέξη «ρῆμα» σημαίνει λόγος. ( « …πᾶν ῥῆμα ἀργὸν ὃ ἐὰν λαλήσωσιν οἱ ἄνθρωποι», διαβάζουμε στὰ κατὰ Ματθαῖον ιβ´ 36). Γι’ αὐτὸ καὶ ἡ ἀποπτώχευση τοῦ λεξιλογίου ἔχει ἀρχίσει ἀπὸ τὰ ρήματα. Ὑπάρχει μάλιστα κι ἕνα ρῆμα, ρῆμα-τσίχλα θὰ τὸ ὀνομάζαμε,  τὸ συχνόχρηστο «κάνω». Πάρα πολλὲς λέξεις-σημασίες  τῆς ἑλληνικῆς ἔχουν ὑποκατασταθεῖ στὴν χρήση τους ἀπὸ τὸ ρήμα  «κάνω». Νὰ σημειώσω , σκωπτικῶς καὶ περιπαικτικῶς, ὅτι τὸ ρῆμα «κάνω» τὸ ἔχει μέσα του ὁ ἄνθρωπος ἐκ γενετῆς τρόπον τινά. Οἱ πρῶτες φράσεις ποὺ ἀκούει  τὸ παιδὶ ἀπὸ τὴν μάνα του εἶναι: Κάνε ἄτα (περπάτα). Κάνε μὰμ (φάγε). Ἔλα νὰ κάνεις νάνι (νὰ κοιμηθεῖς). Θὰ σὲ κάνω ντὰ (θὰ σὲ δείρω). Κάνε τσίσα (Ἡ ἄφθονη διούρησις ποὺ «ἔκανε» κάποτε ὁ Ἀνδρέας). Καὶ λοιπά… Προφανῶς ὁ λαός μας μὲ τὴν χρήση τοῦ «κάνω» ἐπιστρέφει  στὶς «ρίζες  του, στὴν νηπιακὴ ἡλικία καὶ σκέψη, ἕνα εἶδος παλιμπαιδισμοῦ. (Αὐτὸ ἐπιμαρτυρεῖται καὶ ἀπὸ τὶς πολιτικές του ἐπιλογές. Ψηφίζει πρωθυπουργὸ νεανία κομμουνιστὴ –κουμμουνισμός, ἴσον, ἕνας ἄταφος νεκρός, τυμπανιαίας ἀποφορᾶς, ποὺ κανεὶς στὴν Ἑλλάδα δὲν τολμάει νὰ θάψει ἐλπίζοντας ἴσως στὸ θαῦμα τῆς νεκροφάνειας, κατὰ τὸν Γ. Καλλιόρη. Βεβαίως, πλὴν τῆς ἀγραβάτωτης ἐμφάνισης, ὁ νεκροθάφτης τῆς Μακεδονίας μας καὶ οἱ σὺν αὐτῷ «σύντροφοι καὶ συντρόφισσες», ρίχτηκαν ξελιγωμένοι στὰ καλούδια καὶ λοιπὰ συμπαρομαρτοῦντα τῆς ἐξουσίας, διότι τὰ ἄδεια στομάχια καὶ ἄντερα ἀνήκουν σ’ ὅλους τοὺς χώρους). Ἐπανερχόμεθα στὸ ρῆμα «κάνω» καὶ τὰ …καμώματά του. Καταγράφω κάποιες περιπτώσεις . (Τὸ ἀντικατασταθὲν ρῆμα σημειώνεται ἐντὸς παρενθέσεως).

Ἔκανε (πραγματοποίησε) δρομολόγια
Κάνει (ἐκτελεῖ) ἀνασκαφὲς
Ἔκανε (ὑπέβαλε) μήνυση
Ἔκανε (προέβη σὲ) δηλώσεις
Ἔκανε (συγκρότησε) ἐπιτροπὴ
Ἔκανε  (κατήρτισε) πρόγραμμα
Ἔκανε (διετέλεσε) ὑπουργὸς
Κάνει (ὑπηρετεῖ) τὴν θητεία του
Ἔκαναν (προέβαλαν) ἄμυνα
Κάνει (φοιτᾶ σὲ) φροντιστήριο
Ἔκανε (ὑπεβλήθη σὲ) ἐγχείριση
Ἔκανε (προξένησε) ζημιὲς
Κάνει (παριστᾶ) τὸν τρελὸ
Ἔκανε (ἐνήργησε) ἐπιθεώρηση
Ἔκανε (διεξήγαγε) διαπραγματεύσεις
Ἔκανε (διέπραξε) ἔγκλημα
Ἔκανε (ἄσκησε) προσφυγὴ
Ἔκαναν  (κήρυξαν) ἀπεργία
Ἔκανε (συγκάλεσε) σύσκεψη
Κάνει (διδάσκεται) ἀγγλικὰ
Κάνει (παραδίδει) γαλλικὰ
Ἔκανε (πέτυχε) παγκόσμιο ρεκὸρ
Ἔκανε (ὀργάνωσε) ἐκδήλωση
Ἔκανε (ἔχτισε) σπίτι
Ἔκανε (ἐμφάνισε) ρυτίδες.
Καὶ ἕνα τελευταῖο:
Ἔκανε (κορόιδεψε τὸν λαὸ) διάγγελμα στὴν Ἰθάκη. (Ὁ κατάλογος εἶναι ἐνδεικτικὸς καὶ μπορεῖ ὁ καθεὶς νὰ ἐπισυνάψει, «νὰ κάνει» τὶς προσθέσεις του καὶ ὅσα «κατὰ διάνοιαν ἔχει».
.             Ὅπως ἔγραψε σὲ κείμενό του, τὸ 1985, ὁ Γ. Μπαμπινιώτης: «Χρειάζεται ἀλήθεια, νὰ σημειώσουμε πὼς ἡ λεξιλογικὴ αὐτὴ ἰσοπέδωση εἶναι, κατὰ κανόνα, μεταφορὰ στὴν γλῶσσα μας τῶν πολυεθνικῶν λέξεων do και faire, ποὺ ἔχουν εἰσαχθεῖ στὴν Ἑλληνικὴ μέσα ἀπὸ ἄθλιες ὡς πρόχειρες κακοπληρωμένες μεταφράσεις, ἀπὸ ξενικὲς μιμήσεις καὶ πονηρὲς διαφημίσεις». («Δημόσιος διάλογος γιὰ τὴν γλῶσσα», συλλογικὸς τόμος, ἔκδ. ΔΟΜΟΣ, σελ. 27).
.             Καὶ ἂς προσέξουμε, αὐτὸ τὸ «θαυματουργὸ» ρῆμα «κάνω», δὲν καταργεῖ μόνο τὰ ἐντὸς παρενθέσεως ρήματα τῶν ἀνωτέρων παραδειγμάτων, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνα τῶν ὁποίων παράγωγο εἶναι τὸ ἀντικείμενο.
.             Ἔτσι μὲ τὰ «κάνω ἄμυνα», «κάνω διαπραγματεύσεις», «κάνω προσφυγὴ» κλπ, δὲν καταργοῦνται μόνο τὰ ρήματα, προβάλλω, διεξάγω, ἀσκῶ ἀλλὰ καὶ τὸ ἀμύνομαι, διαπραγματεύομαι, προσφεύγω.
.             Ἂν νομίζουν κάποιοι, ὅτι αὐτὰ εἶναι ἀνώδυνα, ἀνεπαίσχυντα καὶ… ὑπερβολικά, τοὺς παραπέμπω στὸν Ὄργουελ, στὴν περιγραφὴ τῆς μελλοντικῆς γλώσσας τῆς «Νέας Ὁμιλίας», ἀπὸ τὸ 1948 ἀκόμη (Ἄλλαξε τὴν σειρὰ τῶν ἀριθμῶν 4 καὶ 8 καὶ ὀνόμασε τὸ ἔργο του «1984»).
.             «Στὸν αὐτοματισμὸ καὶ τὴν ἀχρήστευση τῆς σκέψης, βοηθοῦσε καὶ τὸ γεγονός, ὅτι ὑπῆρχε πολὺ μικρὴ ἐκλογὴ στὶς λέξεις. Τὸ λεξιλόγιο της  “Νέας Ὁμιλίας” σὲ σύγκριση μὲ τὸ δικό μας, ἦταν πολὺ μικρό, καὶ ἀναζητοῦσαν διαρκῶς καινούργιους τρόπους νὰ τὸ λιγοστεύσουν πιὸ πολύ. Ἡ “Νέα Ὁμιλία” διέφερε πραγματικὰ ἀπὸ ὅλες τὶς ἄλλες γλῶσσες σὲ τοῦτο: Κάθε χρόνο γινόταν πιὸ φτωχὴ ἀντὶ νὰ ἐμπλουτίζεται. Κάθε ἀφαίρεση ποὺ τῆς ἔκαναν, ἦταν κέρδος, γιατί ὅσο λιγότερη εὐχέρεια ἔχει κανεὶς νὰ διαλέγει ἀνάμεσα σὲ λέξεις , τόσο μικρότερος εἶναι ὁ πειρασμὸς νὰ σκεφθεῖ. Ἔλπιζαν νὰ δημιουργήσουν τελικὰ μία ὁμιλία ποὺ θὰ ἔβγαινε ἀπὸ τὸ λαρύγγι χωρὶς καμμιὰ συμμετοχὴ τοῦ ἐγκεφάλου». (μεταφρ. Ν. Μπάρτης, ἔκδ. Κάκτος, 1978, σελ. 305-6).
.             Παρένθεση. Χαρακτηριστικὸ παράδειγμα «Νέας Ὁμιλίας» καὶ ὁλικῆς …ἀποσύνδεσης ἐγκεφάλου καὶ λαρυγγιοῦ εἶναι ὁ ὑβριστικὸς νεολογισμὸς «ἐθνίκια». Ἔτσι ἀποκάλεσε ὁ κ. Καρανίκας τὰ ἑκατομμύρια τῶν Ἑλλήνων, ποὺ προσῆλθαν, δημοκρατικῶς καὶ εὐπρεπῶς, στὰ συλλαλητήρια γιὰ νὰ ἀγωνιστοῦν κατὰ τῆς προδοσίας τοῦ ὀνόματος τῆς Μακεδονίας. (Καὶ προσοχή! Οὔτε παραίτηση, ἀλλὰ καὶ οὐδεὶς τὸν ἔλεγξε γιὰ τὴν κακοήθειά του. Ἄρα ἐπικρότηση). Βεβαίως, ἂν ὅσοι ἀγαπᾶμε τὴν πατρίδα εἴμαστε «ἐθνίκια», ὅπως, κατὰ τὴν… λαρυγγικὴ σκέψη του μᾶς ὀνομάζει ὁ κ. σύμβουλος, ἐθνίκια εἶναι καὶ ὁ Κολοκοτρώνης, ὁ Παῦλος Μελᾶς ἢ ὁ Γρηγόριος Αὐξεντίου. Ὁπότε οὐδόλως μᾶς ἐνοχλεῖ. Τιμή μας καὶ καμάρι μας.
.             Οἱ Ἕλληνες, σήμερα, διαιροῦνται σὲ δύο κατηγορίες: Τὰ “ἐθνίκια” καὶ τὰ… “καθίκια”. Τὸ καθίκι, ἐκτὸς ἀπὸ «δοχεῖο νυκτός», σημαίνει μεταφορικῶς καὶ «ἄνθρωπος ἀχρεῖος, φαῦλος καὶ ἐλεεινός»! Προτιμῶ τὴν κυριολεκτικὴ ἔννοια.
.             Τέλος πάντως ζητῶ συγγνώμη ποὺ «ἔριξα» τὸ ἐπίπεδο τοῦ ἄρθρου μου, ὄχι μὲ τὰ καθίκια, ἀλλὰ μὲ τὸν Καρανίκα, ὅμως, ἀκόμη «καπνίζουν τὰ μάτια μου» (Μακρυγιάννης) ἀπὸ ὀργή, ὅταν θυμᾶμαι τὶς προδοσίες καὶ τὶς φαυλότητες ποὺ τὶς συνόδεψαν.
.             Νὰ σημειώσω κάτι καὶ ἐν ὄψει τῆς νέας σχολικῆς χρονιᾶς. Ἡ ἠλεκτρονικὴ ἐξάρτηση, τὰ κινητὰ καὶ ἡ κάκιστη σχολικὴ γλωσσικὴ ἐκπαίδευση, μᾶς ὁδήγησαν στὴν …ἀλεξία τῶν παιδιῶν.
.             Καὶ ὅταν δὲν ἔχεις τὶς λέξεις, τὰ ρήματα γιὰ νὰ σκεφτεῖς καὶ νὰ συνεννοηθεῖς, τότε ἀγριεύεις καὶ πολλὲς φορὲς ἀναλαμβάνουν τὰ ἄνω καὶ τὰ κάτω ἄκρα νὰ λύσουν τὶς διαφορές.
.             «Πάρε τὶς λέξεις μου, δῶσ’ μου τὸ χέρι σου», λέει ὑπέροχα ὁ Ἀν. Ἐμπειρίκος. Ἢ ὅπως ὡραῖα τὸ ἱστοροῦν καὶ τὰ ὄμορφα τραγούδια τοῦ λαοῦ μας:
«Λόγος στυλώνει τὴν ψυχὴ
καὶ λόγος τὴν γκρεμίζει».

 

Δημήτρης Νατσιὸς
δάσκαλος-Κιλκὶς

, ,

Σχολιάστε

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΠΑΝΤΕΡΠΝΗ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΜΑΣ (Δ. Νατσιός)

Ταξίδι στὴν πάντερπνη ἐτυμολογία μας

Δημήτρης Νατσιὸς
δάσκαλος-Κιλκὶς

“Σήμερα εἶναι σπάνιο νὰ δεῖς Ἕλληνες ἢ Ἑλληνίδες ἐπιβαίνοντες ὄνου, ἀλλὰ θὰ δεῖς πολλοὺς ὄνους ἐπιβαίνοντες Ἑλλήνων”

.                 Εἶναι παραδεκτὸ ἀπ’ ὅλους ὅτι τὸ πιὸ γοητευτικὸ καὶ συναρπαστικὸ κεφάλαιο τῆς Γλώσσας μας εἶναι ἡ ἐτυμολογία, ἡ ἀναζήτηση τῆς καταγωγῆς, τῶν «γενεθλίων» τῶν λέξεων. Εἶναι τόσο ὡραῖο τὸ ἐτυμολογικὸ ταξίδι, ποὺ ἀκόμη καὶ τὰ μικρὰ παιδιὰ τοῦ Δημοτικοῦ ἐνθουσιάζονται καὶ συναρπάζονται. Ἐὰν εἴχαμε, ὅπως ἔχω ξαναγράψει, σοβαρὸ ὑπουργεῖο ἐθνικῆς Παιδείας καὶ ὄχι νεοταξικῆς Προπαγάνδας, θὰ εἶχε γραφτεῖ ἕνα μικρό, εὔχρηστο ἐτυμολογικὸ λεξικὸ μὲ λέξεις συχνόχρηστες. Οἱ ὠφέλειές του θὰ ἦταν πολλαπλές.
.             Πρῶτον: Θὰ κατανοοῦσαν οἱ μαθητές τὴν συνέχεια τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας ὅτι “εἶναι κόρη ἀπὸ μεγάλη γενιά, εἶναι ἡ θυγατέρα τῆς γλώσσας τῶν ἀρχαίων Ἀθηναίων συγγραφέων, τὸ σόι της βαστᾶ ἀπὸ τοὺς τραγικούς, τὸν Πλάτωνα, τὸν Θουκυδίδη κι ἀπὸ τὴν Καινὴ Διαθήκη”, σημειώνει ὁ Γιῶργος Θεοτοκᾶς σὲ κείμενό του τὸ 1939. (Νὰ προσθέσουμε στὴν ἀπαρίθμηση τῶν γεννητόρων καὶ τὸν Ὅμηρο).
.           Δεύτερον: Ἡ ἐτυμολογία καὶ ἡ διδασκαλία της προξενεῖ σεβασμὸ καὶ θαυμασμὸ στὰ παιδιὰ γιὰ τὴν γλῶσσα. Τὸ συνάντησα αὐτὸ πολλὲς φορὲς μὲς στὴν αἴθουσα. Θυμᾶμαι τὴν ἔκπληξη καὶ τὸν ἐντυπωσιασμὸ τῶν μαθητῶν, ὅταν σὲ κάποιο μάθημα, τὴν περασμένη σχολικὴ χρονιά, συζητούσαμε γιὰ κάποιες λέξεις «κακές», χλευαστικές, ὄχι ὕβρεις, ποὺ μᾶς ἔρχονται ἀπὸ τὸ λεγόμενο Βυζάντιο. Πήραμε τὸ ρῆμα κοροϊδεύω. (Ἡ ἀφορμὴ ἦταν ἡ διαμαρτυρία κάποιου μαθητῆ, διότι τὸν κορόιδευαν, αὐτὸ ποὺ σήμερα πέρασε καὶ θρονιάστηκε δυστυχῶς στὴν γλώσσα ὡς μπούλινγκ, ἀγγλ. bullying).
.               Εἶναι γνωστὸ ὅτι ἀπὸ τὸ Βυζάντιο ἴσχυε ἡ ποινῆς τῆς διαπόμπευσης, τοῦ δημόσιου ἐξευτελισμοῦ. Ἀπὸ τὶς χειρότερες καὶ ταπεινοτικότερες καταδίκες ἦταν τὸ κούρεμα «ἐν χρῷ» (κοινῶς γουλί). Τὸν ἀποκαλοῦσαν, τὸν κατάδικο, κουρόγιδο-κουρεμένο γίδι- ἐξ οὗ καὶ κορόιδο καὶ κοροϊδεύω. Κατὰ τὴν πάνδημη περιαγωγὴ τοῦ κουρόγιδου (κορόιδου) στοὺς δρόμους καὶ στὴν ἀγορά, καθισμένου συνήθως πάνω σὲ γαϊδούρι (γαϊδουροκαθισμένος), τὸ πλῆθος τοῦ πετοῦσε στὸ πρόσωπο ἀσβόλη (=καπνιὰ), ἐξ οὗ καὶ ἀποσβολώθηκα – ἔμεινα ἀποσβολωμένος. Ἀκόμη πασπάλιζαν τὴν χούφτα τους μὲ «μοῦζα» (=βρομιὰ) καὶ μουτζούρωναν τὸ πρόσωπο τοῦ διαπομπευμένου. Ἀπὸ δῶ βγῆκε καὶ τὸ ρῆμα μουντζώνω. Ἄλλες φορὲς τοὺς ἄλειβαν μὲ πίσσα καὶ ἔτσι μᾶς «κληροδοτήθηκε» τὸ ρῆμα «πασαλείβω» τῆς νεοελληνικῆς. Ἐνίοτε ὁ ὄχλος ἐξακόντιζε καὶ πηλό, λάσπη, κατὰ τὸ βασανιστήριο τοῦ διασυρμοῦ, καὶ προῆλθε ὁ προπηλακισμός, ποὺ περιορίστηκε πλέον στὸν λεκτικὸ ὀνειδισμό. Ἀκόμη κάποιες νεοελληνικὲς παροιμιώδεις φράσεις ἔχουν τὴν καταγωγή τους σὲ ἐκείνη τὴν ἐποχή. Λέμε «θὰ σὲ συγυρίσω» ἀπὸ τὸ βυζαντινὸ «συγύρισμα», τὸ γύρισμα, τὴν περιφορὰ στοὺς δρόμους. Τὸ «γίναμε θέατρο» ἀπὸ τὸ «θεατρίζεσθαι», ταυτόσημο τοῦ «πομπεύεσθαι». Τὸ «γίναμε βούκινο», ἐπειδὴ συχνὰ προπομποὶ κατὰ τὸ γύρισμα ἦταν σαλπιγκτές, οἱ «τρουμπετάρηδες» μὲ τὶς τρουμπέτες, τὰ βούκινα καὶ τὶς σάλπιγγες. (Ἡ διαπόμπευση ἐπὶ γαϊδάρου ἦταν ἀρχαῖο ἔθιμο. Τὸ συνήθιζαν μάλιστα καὶ στὶς μοιχαλίδες γυναῖκες. Ὕστερα ἀπὸ αὐτὴ τὴν ἀτιμωτικὴ περιφορὰ ὀνομάζονταν διὰ βίου «ὀνοβάτιδες» καὶ ζοῦσαν μὲς στὴν ντροπή. Βεβαίως σήμερα εἶναι σπάνιο νὰ δεῖς Ἕλληνες ἢ Ἑλληνίδες ἐπιβαίνοντες ὄνου, ἀλλὰ θὰ δεῖς πολλοὺς ὄνους ἐπιβαίνοντες Ἑλλήνων καὶ ὁ νοῶν, νοείτω…) Θὰ σκεφτεῖ κάποιος. Μὰ δὲν βρῆκες καλύτερο παράδειγμα, γιὰ τὴν ἐτυμολογία, δάσκαλε; Εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ πολλά. Ὅμως τὸ πιὸ δύσκολο στὴν διδασκαλία εἶναι νὰ ἑλκύσεις τὴν προσοχὴ τῶν μαθητῶν καὶ νὰ καταλήξεις στὸ πλατωνικὸ «τέρπειν καὶ διδάσκειν». Ἂν τὸ μάθημα δὲν εἶναι εὐχάριστο, σὲ ἀναμένει ἡ ἀποτυχία.
.                Ὅταν ἐτυμολογούσαμε τὸ κουρόγιδο (κορόιδο), πήραμε καὶ τὰ δύο συνθετικά, τὶς λέξεις καὶ προχωρήσαμε βαθύτερα. Ἡ γίδα προέρχεται ἀπὸ τὴν αἰτιατικὴ τοῦ ὀνόματος ἡ αἶξ – τῆς αἰγὸς – τὴν αἰγίδα. Ἔφυγε τὸ «αἰ» καὶ μᾶς ἔμεινε ἡ γίδα. Σήμερα ὅμως  λέμε  «ὑπὸ τὴν αἰγίδα», ὑπὸ τὴν προστασία κάποιου ἐπίσημου προσώπου ἢ φορέα. Σύμφωνα μὲ τὸν μύθο, ὁ Ζεὺς θήλασε, ὅταν ἦταν βρέφος  στὴν Κρήτη, ἀπὸ ἕνα ζῶο, μία γίδα, ποὺ λεγόταν Ἀμάλθεια. Τὸ γάλα παρεχόταν μέσῳ τοῦ κέρατος τῆς Ἀμαλθείας καὶ ἔκτοτε ἡ φράση ἔγινε σύμβολο ἀφθονίας ἀγαθῶν. Μεγαλώνοντας ὁ Δίας μετέβαλε τὴν Ἀμάλθεια καὶ τὸ κέρας της σὲ ἀστερισμό. Τὸ δέρμα της ἐπίσης τὸ μετέτρεψε σὲ ὅπλο, τὴν αἰγίδα, τὸ ὄνομα τῆς ἀσπίδας του. Ἡ αἰγίδα τὸν προστάτευε. (Ἀπὸ δῶ καὶ ἡ καταιγίδα, προφανῶς ἡ λέξη ἀπηχεῖ τὶς ἀντιλήψεις τῶν ἀρχαίων γιὰ τὸν νεφεληγερέτη καὶ ὀμβροτόκο Δία). Τὸ πρῶτο συνθετικὸ «κοῦρο» προέρχεται ἀπὸ τὸ ρῆμα κείρω ποὺ σημαίνει κόβω, κουρεύω. Ἀπὸ ἐδῶ παράγονται τά: κουρά, κουρέας, κουρεῖο, ἀλλὰ καὶ τὸ κουράζω ποὺ ἀρχικὰ σήμαινε ὅτι τιμωρῶ κάποιον διὰ κουρᾶς, ὁ κοῦρος, ἡ κόρη (κούρη), τὸ κέρμα (ἔκοψε χρῆμα), ὁ κορμός, ὁ καιρὸς (κομμάτι χρόνου), ὁ ἀκέραιος (ποὺ δὲν κομματιάζεται), ὁ ἀκραιφνὴς ἐκ τοῦ ἀκ(ε)ραι(ο)φ(α)νής, (ἄθικτος, ἀνέπαφος), ὁ ἀκαριαῖος καὶ λοιπά. Ὡραῖα πράγματα καὶ ὅσο δὲν τὰ προβάλλουμε στὴν ἐκπαίδευση, «πιανόμαστε… κορόιδα».
.                 Τρίτον: Πληγὴ πυορροοῦσα σήμερα κατάντησε ἡ ἀνορθογραφία. Τὸ δὲ ὑπουργεῖο «φρόντισε» νὰ καταργήσει καὶ τὸ μάθημα, τὸ τετράδιο τῆς ὀρθογραφίας σὲ μία γλῶσσα ποὺ ἡ ὀμορφιὰ καὶ ἡ ἀπαράμιλλη ἡ σαφήνειά της ἑδράζονται στὶς ὀρθογραφικές της ἀποχρώσεις. Ἡ ὀρθογραφία, ἡ ὑπακοὴ στοὺς κανόνες της, εἶναι μάθημα πειθαρχίας γιὰ τὰ παιδιά, πράγμα ποὺ δὲν συνάδει μὲ τὸν ἀναρχικό… κουκουλοφλῶρο τῆς ἐποχῆς μας. («Ὅταν οἱ ἐχθροί σου θὰ ἔχουν ξεμάθει τὴν ὀρθογραφία τους, νὰ ξέρεις ὅτι ἡ νίκη πλησιάζει», ἔλεγε σοφὸς Ρῶσος γλωσσολόγος). Ἴσως δὲν λείπει ἀπὸ τὸν νοῦ τῶν Ἑλληνομάχων καὶ ἡ καθιέρωση τῆς φωνητικῆς γραφῆς, γιὰ νὰ γίνουμε ἐπιτέλους… ἀκραιφνεῖς Εὐρωπαῖοι. Ὀρθογραφία μαθαίνεις κυρίως μέσῳ τῆς ἐτυμολογίας· τελεία καὶ παῦλα. Καὶ εὐτυχῶς πολλοὶ δάσκαλοι χρησιμοποιοῦν τετράδιο ὀρθογραφίας, κατὰ παράβασιν τῶν ἄνωθεν ἐντολῶν καὶ διασώζουν ὅ,τι μπορεῖ νὰ περισωθεῖ. (Κάποτε εἴχαμε καὶ τετράδιο καλλιγραφίας, διότι μᾶς ἐνδιέφερε καὶ ἡ φιλοκαλία, ἡ νοικοκυροσύνη, ἡ ὀμορφιά, ὁ καλλωπισμός. Στὰ χωριά μας, στὴν Μακεδονία μας, ἀκόμη οἱ μάνες μας χρησιμοποιοῦν τὸ φουκάλι – ἡ σκούπα, τὸ σάρωθρον- καὶ φουκαλίζουν τὶς αὐλές. Καὶ ὅμως ἡ λέξη προέρχεται ἀπὸ τὸ φιλοκαλῶ, τὴν φιλοκαλία. Τὸ ἀναφέρει νομίζω καὶ ὁ σπουδαῖος Φ. Κουκουλὲς στὸ “Βυζαντινῶν βίος καὶ πολιτισμός”).

.                 «Ὤ! Γλῶσσα τῆς Ρωμηοσύνης, Ὤ! νικήτρα τοῦ θανάτου», γράφει ὁ Παλαμᾶς γιὰ τὴν πανσεβάσμια λαλιά μας. Καὶ ὁ μεγάλος Σολωμὸς μᾶς κληροδότησε τὸ ἀειθαλὲς ρητό: “μήγαρις ἔχω ἄλλο στὸ νοῦ μου, πάρεξ ἐλευθερία καὶ γλῶσσα”. Τὸ ἕνα συντηρεῖ τὸ ἄλλο. Γιὰ νὰ ἀγαπήσουν τὴν “νικήτρα τοῦ θανάτου” γλῶσσα μας τὰ παιδιά, πρέπει νὰ ἀρωματιστοῦν απο τὴν εὐωδιαστὴ ἐτυμολογία της. Καὶ σήμερα μὲς στὴν ἐρημιὰ καὶ τὸν ξεπεσμὸ τοῦ κόσμου, ἡ ἀγάπη καὶ ἡ μελέτη τῆς γλώσσας μας εἶναι ὄντως γνώρισμα ἐλεύθερου ἀνθρώπου.Ἔτσι κατανοῶ τὴν φράση τοῦ Σολωμοῦ. Ἐπαναλαμβάνω καὶ τὴν προλογικὴ σκέψη. Ἕνα ἐτυμολογικὸ λεξικὸ γιὰ παιδιὰ τοῦ Δημοτικοῦ νὰ γράψουν κάποιοι ἐπαΐοντες καὶ ἂς κυκλοφορεῖ κάτω ἀπὸ τὴν μύτη τῆς ὀνοβάτιδος ἐξουσίας…

 

Δημήτρης Νατσιὸς
δάσκαλος-Κιλκὶς

,

Σχολιάστε