Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Γλῶσσα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΟΥΜΕ ΠΑΙΖΟΝΤΑΣ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ

Αὐτοχειρία ἐκπαιδευτικὴ

τοῦ Χρήστου Γιανναρᾶ

ἐφημ. «Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ», 09.02.20

.                     Ὑπάρχει ὁ ἐπαγγελματικὸς δημόσιος λόγος, ἡ δημοσιογραφία. Ἔχει ἀφετηρία τὴν κοινὴ σὲ μία συμβίωση ἀνάγκη τῆς πληροφόρησης καὶ ἀνταλλαγῆς ἀπόψεων. Εἶναι ὅπως ἡ κοινὴ ἀνάγκη τῆς ἐκπαίδευσης καὶ καλλιέργειας, ἡ ἀνάγκη ἀπονομῆς δικαιοσύνης, λειτουργίας τῆς ἀγορᾶς, τῶν ταχυδρομείων, τῆς ὕδρευσης – καὶ ὅσες ἀκόμα κοινὲς ἀνάγκες.
Ὀνομάζουμε κοινωνικ παρακμ τν μβλυνση κα πώλεια τς πίγνωσης τι συγκροτομε ργανωμένες συλλογικότητες γι ν κοινωνομε κοινς νάγκες. Καὶ ὀνομάζουμε ἀκμὴ τὴν κοινωνία τῶν ἀναγκῶν, ὅταν τὴ βιώνουμε, ἐμπειρικὰ καὶ αὐτονόητα, ὡς εὐταξία. Δηλαδή, ὅταν μᾶς δίνει χαρὰ πρώτιστη ἡ σχέση μὲ δευτερεύουσα τὴν ἱκανοποίηση τῆς ἀνάγκης. Ατ τν προτεραιότητα τς σχέσης τν φεραν στν νθρώπινη στορία ο λληνες ς θεσμικ ατημα.
.                     Σήμερα μοιάζει νὰ ἔχουμε ξεχάσει τὸ προνόμιο ποὺ κάποτε ἀξιωθήκαμε. Δὲν τὸ καταλαβαίνουμε καν τὸ προνόμιο, ὅταν μᾶς τὸ ἐξηγοῦν. Κρατμε τς λέξεις: πόλις, πολιτική, πολιτισμός, πο τώρα πι σημαίνουν τ κριβς ντίθετο π τν ρχική τους σημασία, παραπέμπουν σὲ θεσμικὰ μορφώματα ἐπινοημένα καὶ φτιαγμένα γιὰ νὰ ἐξασφαλίζουν τὴν ἀτομοκεντρικὴ αὐτονομία, τὴ θωράκιση συμφερόντων. Ἀπὸ καταβολῆς τοῦ ἑλληνώνυμου βαλκανικοῦ κρατιδίου, στρεβλώθηκε τὸ νόημα τῶν ὀνομάτων «δίχως αἰδὼ ἢ λύπην»: Μιλᾶμε γιὰ δημοκρατία, ἐνῶ ἡ πλειονότητα πουλάει τὴν ψῆφο της γιὰ νὰ κερδίσει, δημόσια ἀμειβόμενη, ἰσόβια ραστώνη καὶ ἀπραγία. Ὑπῆρξε πρωθυπουργὸς ποὺ καταξίωσε τὸν χρηματισμὸ σὰν «δικαίωμα» τοῦ δημόσιου λειτουργοῦ «νὰ κάνει ἕνα δῶρο στὸν ἑαυτό του» καὶ παρότρυνε τὸν ὑπουργὸ τοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ «τὰ δώσει ὅλα»: νὰ ἀδειάσει τὸ κοινωνικὸ χρῆμα στὰ πορτοφόλια τῆς κομματικῆς πελατείας.
.                     Ὁ ἐπαγγελματικὸς δημόσιος λόγος, ἡ δημοσιογραφία, καταγγέλλει, κατὰ καιρούς, τὰ κοινωνικὰ ἐγκλήματα τῶν ἐπαγγελματιῶν τῆς ἐξουσίας. Ἡ καταγγελία εἶναι μόνο πυροτέχνημα, ἀφοῦ οἱ ἐξουσιαστὲς ἔχουν προλάβει νὰ κατοχυρώσουν νομοθετικὰ τὴν ἀτιμωρησία τοὺς προσφέροντας, σπανιότατα, καὶ ἕναν ἀποδιοπομπαῖο τράγο (Τσοχατζόπουλο ἢ Παπαντωνίου) γιὰ νὰ ξεγελιῶνται οἱ μάζες. Καὶ εἶναι μεθοδευμένες οἱ καταγγελίες, ὥστε ἡ ἐμβέλεια τῶν συνεπειῶν τους νὰ ἐξαντλεῖται ἀποκλειστικὰ στὸ πεδίο ἐφήμερων ἐντυπώσεων.
.               Ἐπιπλέον, ἡ δημοσιογραφία σήμερα, γιὰ λόγους ἐπαγγελματικὰ καθιερωμένης δεοντολογίας, περιορίζει τὶς πολιτικὲς τῆς ἐπικρίσεως σὲ προγραμματικὰ προκαθορισμένους ἀντιπάλους – ἀποκλείεται μία φιλοκυβερνητικὴ ἐφημερίδα νὰ μεμφθεῖ ὑπουργὸ τῆς κυβέρνησης ἢ νὰ διαμαρτυρηθεῖ γιὰ τὴν ὑπουργοποίησή του, ἔστω κι ἂν πρόκειται γιὰ καταφανῶς ἀνεπιτήδειο ἢ καὶ διανοητικὰ καθυστερημένον. Σὲ αὐτὴν τὴν αὐτιστικὴ μονοτροπία προηγήθηκαν δουλοπρεπέστατα οἱ ἐφημερίδες τοῦ «ἀριστεροῦ» χώρου, αὐτοδιαφημιζόμενες σὰν «προοδευτικές».
.                     νήκεστη πι βλάβη ποτυπώνεται μφατικά, λλ κα πανουργότατα, στ γλῶσσα: Μὲ ἀπίστευτη ὑπομονὴ καὶ παραπειστικὴ δολιότητα, ὅσοι καπηλεύονται ἀδιάντροπα τὶς κοινωνικὲς εὐαισθησίες τῆς Ἀριστερᾶς χουν πιβάλει, στν κπαιδευτικ ποβαθμισμένη λλάδα, ν νομάζονται «προοδευτικο» ο θιαστες το σταλινικο φιάλτη κα τς ζαχαριαδικς φρικωδίας. Ἡ ἐμμονὴ σὲ προτεραιότητες συλλογικῆς καλλιέργειας, γλωσσικῆς κατάρτισης, πολιτισμικῆς αὐτοσυνειδησίας, κατασυκοφαντεῖται εὐθέως σὰν συντηρητικὴ τῆς στειρότητας, ἐθνικιστικὸς ἐπαρχιωτισμός, ὁπωσδήποτε ἢ σχεδὸν φασισμός.
.               Ἡ ἑλλαδικὴ κοινωνία ἔχει παγιδευτεῖ, τὰ τελευταῖα σαράντα χρόνια, σὲ οὐτοπίες: Οἱ λέξεις δὲν παραπέμπουν σὲ ρεαλιστικὰ δεδομένα, παραπέμπουν σὲ ἐντυπώσεις. Ἡ κυκλοφορία τῶν ἐφημερίδων καὶ ἡ ἐπίδραση τῶν ἐφημερίδων εἶναι κοινωνικὰ ἀσήμαντη, ἐπειδὴ στὸ παιχνίδι τῶν ἐντυπώσεων οἱ ἐφημερίδες (ὁ γραπτὸς λόγος, ἡ ἀνάγνωση, ἡ κριτικὴ λειτουργία τοῦ νοῦ) εἶναι ἀδύνατο νὰ ἀνταγωνιστοῦν τὸ θέαμα, τὴν εἰκόνα. Δὲν μοιάζει νὰ ὑπάρχουν ἐφημερίδες ποὺ ἔχουν συνειδητοποιήσει τὸ ἀνέφικτο τῆς ἐπιβίωσής τους. Κατὰ κανόνα, συνεχίζουν νὰ ἀνταγωνίζονται τὴ λογική τῆς εἰκόνας, τὸ κυνηγητὸ τῶν ἐντυπώσεων, τὴ διαφημιστικὴ μικρόνοια, μήπως καὶ ἐπιβιώσουν.
.                     Ἐπιβιώνει ὡστόσο στὶς ἐφημερίδες, περιθωριακά, ὁ δοκιμιακὸς λόγος. Ὄχι ἡ ἐξηλιθιωτικὴ προτεραιότητα «εὐρημάτων» ἐντυπωσιασμοῦ, ἀλλὰ ἴχνη ἐμμονῆς στὴ λογικὴ ἀνάλυση καὶ στὴ σύνθεση «νοήματος» – ἡ γλῶσσα νὰ ὑπηρετεῖ τὴν κοινωνία τῆς ἐμπειρίας. Μοιάζει ἡ ἐμμονὴ νὰ εἶναι ματαιοπονία – τὰ ἠλεκτρονικὰ σχόλια ἀναγνωστῶν σὲ ἐφημερίδες πείθουν καὶ τὸν πιὸ αἰσιόδοξο ὅτι ποκατάσταση τς πληροφορίας π τν ντύπωση δν εναι περιπτωτικ νόσημα, εναι λοιμική.
.                     Ὑπάρχουν κοινωνίες ποὺ ἀντιστέκονται, ἐφημερίδες ποὺ διστάζουν νὰ ἐκμαυλιστοῦν ἀπὸ τὸ πρωτεῖο τῶν ἐντυπώσεων. Μία τέτοια ἀντίσταση στὴν Ἑλλάδα θὰ ἦταν προϋπόθεση ἱστορικῆς ἐπιβίωσης καὶ συλλογικῆς ἀξιοπρέπειας. Θὰ τὴν παραλλήλιζε κανεὶς μὲ κάτι σὰν «κρυφὸ σχολειό»: ἄμυνα τῆς ἀνθρωπιᾶς τοῦ ἀνθρώπου, ὅταν ὅλα τὰ σκιάζει ἡ φοβέρα τῶν «Ἀγορῶν» καὶ τὰ πλακώνει ἡ σκλαβιὰ σὲ δανειστὲς καὶ «ἐπενδυτές».
.                     Εναι κρότατη δύνη, σφυκτικότερος πνιγμός: γλσσα πο μς τν δωσαν λληνική, ν κακοποιεται τιμωτικ κα ν γελοιοποιεται σ κάθε πτυχ το δημόσιου βίου, λειτουργικς ναλφαβητισμς ν μαστίζει τν μισ πληθυσμ τς χώρας, τ σχολει συνεχς ν ξευτελίζεται καὶ τὸ φροντιστήριο θριαμβικὰ νὰ ἡγεμονεύει, καὶ ὅμως πρώτη ἔγνοια τοῦ ὑπουργείου Παιδείας νὰ παραμένει ἡ ἐνίσχυση τοῦ ρόλου τῶν συνδικαλιστῶν στὴ λειτουργικὴ στελέχωση τῆς Ἐκπαίδευσης («Κ» 2.2.2020), ὅπως καὶ τὸ κομματικὸ ἀλισβερίσι γιὰ τὴν ἡγεσία τοῦ Ἰνστιτούτου Ἐκπαιδευτικῆς Πολιτικῆς, τοῦ ΔΟΑΤΑΠ, τῆς νεόφυτης Ἐθνικῆς Ἀρχῆς Ἀνώτατης Ἐκπαίδευσης! Μὰ τὴν ἀλήθεια, αὐτοκτονοῦμε παίζοντας καραγκιόζη.

 

 

, , ,

Σχολιάστε

Ο ΑΦΑΝΙΣΜΟΣ τῶν ΤΟΝΩΝ καὶ τῶν ΠΝΕΥΜΑΤΩΝ: ΜΙΑ ΑΛΛΗ, ΒΑΘΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Ο ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΟΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ:
ΜΙΑ ΒΑΘΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Γράφει ὁ Ἰωάννης Αὐξεντίου

.                 Σὲ αὐτὸ τὸ ἄρθρο δὲν θὰ ἐξετάσουμε ἐὰν τὸ πολυτονικὸ σύστημα γραφῆς προσφέρει ἢ ὄχι κάτι τὸ οὐσιαστικὸ στὴν ὀρθὴ κατανόηση τοῦ γραπτοῦ λόγου, οὔτε θὰ ἐρευνήσουμε πότε τοποθετήθηκαν τόνοι πάνω στὶς λέξεις γιὰ πρώτη φορά, καὶ ὅλη τὴ σχετικὴ θεματολογία. Ὁ σκοπὸς μᾶς εἶναι ἐντελῶς διαφορετικός: θέλουμε νὰ διερευνήσουμε τὰ ἐνδόμυχα, καὶ συχνὰ ἀσυνείδητα κίνητρα, ποὺ ὤθησαν ὅσους ἐπιδίωξαν τὴν κατάργηση τῶν διαφορετικῶν τόνων. Ἔτσι λοιπόν, θὰ ξεκινήσουμε ἀπὸ τοὺς τόνους γιὰ νὰ καταλήξουμε, στοὺς… ἐσωτερικοὺς Κόσμους.
.                 Οἱ δικαιολογίες ποὺ χρησιμοποίησαν ὅσοι ὑποστήριξαν τὴν κατάργηση τοῦ πολυτονικοῦ συστήματος γραφῆς, εἶναι γνωστές: ἦταν περιττὸ (δὲν προσέδιδε κάτι τὸ οὐσιαστικὸ στὴν ἀνάγνωση), δαπανηρό, καὶ κόπος ἄνευ οὐσίας γιὰ τοὺς μαθητές. Ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά, καὶ οἱ ἀναλύσεις ποὺ ἔκαναν οἱ ὑποστηρικτὲς τοῦ πολυτονικοῦ συστήματος, ὅσον ἀφορᾶ τοὺς λόγους ποὺ ὁδήγησαν τὴν ἐξουσία νὰ τὸ καταργήσει, εἶναι καὶ αὐτὲς γνωστές: ἤθελαν νὰ κτυπήσουν τὴν παράδοση, τὴν πνευματικὴ συνέχεια, προτίμησαν τὴν εὐκολία κλπ. Κατὰ τὴν γνώμη μας αὐτὲς οἱ ἀναλύσεις, ἔχουν μία ἀλήθεια, ἀλλὰ αὐτὴ ἀποτελεῖ τὸ ἐπιφαινόμενο καὶ ὄχι τὸν πυρήνα, ἀπὸ τὸν ὁποῖο ἀναδύθηκε ἡ θέληση γιὰ τὴν κατάργηση τοῦ πολυτονικοῦ συστήματος.
.                 Πρῶτα ἀπὸ ὅλα πρέπει νὰ ἐπισημανθεῖ, ὅτι πάντα στὴν ἱστορία ἡ ἐπιθυμία γιὰ ἁπλούστευση, κατάργηση τοῦ “περιττοῦ”, τὸ μίσος γιὰ τὸν διάκοσμο, ἡ τάση πρὸς τὴν ἁπλότητα, τὸν μινιμαλισμό, προέρχονταν ἀπὸ τὶς δυνάμεις ποὺ τίθενται στὴν “ἀριστερὴ πλευρά”, μιλώντας μὲ ὅρους τῆς μεταφυσικῆς τοῦ χώρου. Γιὰ παράδειγμα, ὁ Ηans Sedlmayr παρατηρεῖ τὴν ἐπίδραση τοῦ Πουριτανικοῦ Προτεσταντισμοῦ στὴν τέχνη:
.                 «Ἕνα ἀπὸ τὰ πρωταρχικὰ φαινόμενα ἐκείνων τῶν κινημάτων ποὺ προετοίμασαν τὴν μοντέρνα τέχνη καὶ ποὺ ἀποτελοῦν γιὰ νὰ τὸ ποῦμε ἔτσι, τὸ ἔναυσμά της, εἶναι ἡ ἐπιδίωξη τῆς τέχνης καὶ ὅλων τῶν τεχνῶν νὰ εἶναι ἐντελῶς “καθαρές”. Μὲ τὸν ὄρο “καθαρὴ τέχνη” ἐννοοῦμε κάθε τέχνη ἀπὸ τὴν ὁποία ἀπουσιάζουν ὅλα ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα ποὺ χαρακτηρίζουν τὶς ὑπόλοιπες τέχνες. Δηλαδὴ στὴ ζωγραφικὴ νὰ μὴν ὑπάρχει τὸ πλαστικὸ καὶ τὸ ἀρχιτεκτονικὸ στοιχεῖο, στὴν ἀρχιτεκτονικὴ νὰ μὴν ὑπάρχει τὸ ζωγραφικὸ καὶ πλαστικὸ στοιχεῖο, στὴν γλυπτικὴ νὰ μὴν ὑπάρχει τὸ ζωγραφικὸ καὶ ἀρχιτεκτονικὸ στοιχεῖο. Ὅμως αὐτὸ τὸ εἶδος καθαρότητας εἶναι οὐσιαστικῶς ξένο στὴν τέχνη.(…) Μία ἀπὸ τὶς πηγὲς αὐτῆς τῆς ἐπιδίωξης γιὰ “καθαρότητα” θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναζητηθεῖ στὸν πουριτανικὸ Καλβινισμό».
.                 Καθαρότητα ὑπὸ ποία ἔννοια; Ὄχι φυσικὰ μὲ τὴν ἔννοια τῆς ἁγνότητας, ἀλλὰ μὲ τὴν γνωστικὴ ἔννοια τῆς ξάλειψης κάθε στοιχείου πο πενθυμίζει τ Βάθος, τ Μεγαλεο κα τ Μυστήριο τς Δημιουργίας. Γιὰ παράδειγμα, στὴν ἀρχιτεκτονική, μία κολόνα διακοσμημένη μὲ φύλλα καὶ κρινοειδεῖς ἕλικες μᾶς ταξιδεύει ἀκριβῶς μέσα σὲ αὐτὸ τὸ Μεγαλεῖο καὶ τὴ Δόξα τῆς Δημιουργίας. Ἀντίθετα, μία κολώνα “στεγνή”, χωρὶς κανένα διάκοσμο καὶ πλαστικότητα, ἀποτελεῖ ἁπλὰ ἕνα “ὀρθολογικὸ” στοιχεῖο στήριξης μίας δομῆς καὶ τίποτα ἄλλο. Πράγματι, ὁ διάκοσμος συνιστᾶ ἕνα ἀνορθολογικό, ἕνα “παράλογο” στοιχεῖο, μιᾶς καὶ δὲν ἔχει οὐσιαστικὴ πρακτικὴ χρησιμότητα. Γνωρίζουμε ὅμως ὅτι ἡ “ἀνορθολογικότητα” εἶναι ἄμεσα συνδεμένη μὲ τὸ Δέος, τὸ Βάθος, τὸ Μυστήριο, τὸ Μεγαλεῖο. Ἐδῶ, νὰ ὑπενθυμίσουμε τὴν ἐτυμολογία τῆς λέξης “διάκοσμος”: διὰ + κόσμος· ἡ λέξη “κόσμος” στὴν ἀρχαιότητα εἶχε τὶς ἔννοιες τῆς Τάξης (ἡ Τάξη τοῦ σύμπαντος τῶν Πυθαγόρειων), τῆς Εὐπρέπειας καὶ τοῦ Στολισμοῦ.
.                 Καὶ τώρα, νὰ μεταφερθοῦμε ἀπὸ τὴν ἀρχιτεκτονικὴ ἢ τὴ γλυπτική, στὶς λέξεις: «ἦτο ἑπόμενον», καί: «ήτο επόμενον». Ποιά εἶναι διαφορὰ ποὺ δημιουργεῖται στὴν ἐσωτερικὴ ἀντίληψη τῆς εἰκόνας αὐτῶν τῶν λέξεων; Στὴν πρώτη περίπτωση μᾶς δίνεται ἡ ἐντύπωση μίας “ὁλοκληρωμένης ζώσας ὑπόστασης”, εἶναι τὸ ἀνάλογο τῆς κολώνας διακοσμημένης μὲ φύλλα καὶ κρινοειδεῖς ἕλικες. Στὴν δεύτερη περίπτωση, ἀντιλαμβανόμαστε μία ἁπλὴ ὀρθολογικὴ ἀλληλουχία γραμμάτων ποὺ μεταδίδουν μία πληροφορία, ἕνα νόημα. Ἔτσι λοιπόν, ὁ “ἐξ ἀριστερῶν” προερχόμενος ἄνθρωπος , ὅταν βλέπει τὶς λέξεις: ἦτο ἑπόμενον, διερωτᾶται:
Α) «Ποι;a εἶναι ἡ ὀρθολογικὴ χρησιμότητα αὐτῶν τῶν τόνων»; Καὶ δίνει τὴν ἀπάντηση: «καμία». Ἔτσι καταλήγει: «διαπιστώνω ἕναν παραλογισμό, καὶ κατὰ συνέπεια (διαισθάνεται ἀσυνείδητα), ἔχουμε Ὑπαρξιακὸ Βάθος καὶ Μυστήριο. Ἐγὼ ὅμως αὐτὰ τὰ ἀρνοῦμαι.»
Β) «Πρὸς τί τόσος κόπος γιὰ τὴν ἐκμάθηση αὐτῶν τῶν σημείων»; Ἐδῶ ἐμφανίζεται ὁ Μηδενισμὸς τοῦ “ἐξ ἀριστερῶν” ἀνθρώπου: «ὁ διάκοσμος ἀπαιτεῖ ἕναν μόχθο, ποὺ εἶναι ἀνώφελος σὲ ἕνα κόσμο χωρὶς ἔννοια καὶ οὐσία.»
.                 Οἱ τάσεις ἁπλοποίησης, ἰσοπεδωτισμοῦ, ἡ ἀπέχθεια τοῦ στολισμοῦ, ἡ θέληση γιὰ τὸ πρακτικὰ ὀρθολογικό, ἡ συντόμευση τῆς διαδικασίας, τὸ ἀνούσιο τοῦ μόχθου, ἡ ἀπόρριψη τοῦ ὑπαρξιακοῦ βάθους, εἶναι στοιχεῖα τῆς ἀριστερῆς νοοτροπίας, στοιχεῖα τῆς γνωστικῆς ἐξέγερσης.

Υ.Σ. Μία ἀνάλογη ἑρμηνεία, φυσικὰ μὲ τὶς κατάλληλες προσαρμογές, μπορεῖ νὰ δοθεῖ καὶ γιὰ τὴν τάση τῆς ἀριστερᾶς νὰ προτιμᾶ τὴν προχειρότητα στὴν ἐνδυμασία. Στὰ στοιχεῖα ποὺ ἀναλύσαμε στὸ ἄρθρο, προστίθεται καὶ ἡ ἀπέχθεια τῆς ἀριστερᾶς γιὰ τὴν “ἱεραρχικὴ τάξη” καὶ ἑπομένως, ἡ ἀποστροφὴ γιὰ τὰ σύμβολα πού, κατὰ κάποιο τρόπο, τὴν ὑπενθυμίζουν (πχ. ἐπίσημη ἐνδυμασία, γραβάτα κλπ). Ἡ προτίμηση λοιπὸν τῆς ἀριστερᾶς γιὰ τὴν πρόχειρη ἐνδυμασία δὲν ὀφείλεται στὴν ἐναντίωσή της πρὸς τὸν ἀστικὸ κόσμο, καὶ τὴν θέλησή της νὰ προσλαμβάνει προλεταριακὴ ἐμφάνιση, διότι ὁ “ἁπλός”, ὁ φτωχὸς κόσμος, οὐδέποτε ἀρνήθηκε τὴν φροντισμένη ἐνδυμασία, ἰδιαίτερα ὅταν παρευρίσκεται σὲ ἐπίσημες ἐκδηλώσεις, σὲ ἑορτές, σὲ θρησκευτικοὺς χώρους, καὶ γενικότερα, στὸν βαθμὸ ποὺ μπορεῖ, πάντα φρόντιζε τὴν ἐνδυμασία του.

ΠΗΓΗ: paterikos.blogspot.com (ἀπὸ theodotus.blogspot.com)

 

 

,

Σχολιάστε

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Ἡ στάση τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας
ἔναντι τῆς ἑλληνικῆς παιδείας
(ἀπόσπασμα Ὁμιλίας
τοῦ Μητροπολίτου Περγάμου Ἰωάννου
γιὰ τὴν ἑορτὴ τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν
στὴν αἴθουσα Τελετῶν τοῦ Ἀριστοτελείου Παν/μίου Θεσσαλονίκης
στὶς 30.01.1998)

α) Στάση ἐκλεκτικότητας καὶ ἐπιλογῆς. Στὸ γνωστὸ ἔργο του «Πρὸς τοὺς νέους, ὅπως ἂν ἐξ ἑλληνικῶν ὠφελοῖντο λόγων», ὁ Μ. Βασίλειος παροτρύνει τοὺς νέους νὰ ἐπιλέγουν ἀπὸ τὴν κλασσικὴ παιδεία ὅπως οἱ μέλισσες τὰ ἄνθη καὶ τοὺς χυμούς, ποὺ θὰ τοὺς εἶναι ὠφέλιμα, καὶ νὰ ἀπορρίπτουν ὅσα εἶναι βλαβερά. Ἡ διακριτικὴ αὐτὴ διεργασία δὲν εἶναι εὔκολη, ὑπονοεῖ πάντως ὅτι ὑπάρχουν καὶ πολλὰ καλὰ καὶ ὠφέλιμα, στὴν κλασσικὴ ἑλληνικὴ παιδεία, τὴν ὁποία ὁ Βασίλειος παρομοιάζει μὲ τὴ φοίτηση τοῦ Μωϋσέως στὴ σοφία τῶν Αἰγυπτίων πρὶν νὰ προσέλθει «τὴ θεωρία τοῦ ὄντος», δηλαδὴ στὴ θέα τοῦ Θεοῦ στὸ ὅρος Σινᾶ. Τὴν ἴδια στάση τηρεῖ καὶ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος. Ἡ ἀρχή του ὡς πρὸς τὴν χρήση τῆς ἑλληνικῆς παιδείας εἶναι: κράτα τὸ ρόδον, ἀπόφευγε τὸ ἀγκάθι. Παρόμοιες εἶναι καὶ οἱ ἀπόψεις τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου: «Εἰ γὰρ καὶ μή, καθὼς προσῆκε περὶ ἀναστάσεως, φιλοσοφοῦσιν ἅπαντες (οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες), ἀλλ’ ὅμως περὶ τῆς κρίσεως καὶ τῆς κολάσεως καὶ τῶν ἐκεῖ δικαστηρίων ἅπαντες συμφωνοῦσιν, ὅτι ἔσται τις τῶν ἐνταῦθα γινομένων ἀντίδοσις ἐκεῖ».
.                  Ἡ κλασσικὴ μόρφωση δὲν ἀπορρίπτεται ἐντελῶς ἀπὸ τὸν Χρυσορρήμονα: «Τί οὖν; κατασκάψομεν τὰ διδασκαλεῖα (τῶν εἰδωλολατρῶν Ἑλλήνων), φησίν; Οὐ τοῦτο λέγω, ἀλλ᾽ ὅπως μὴ τὴν τῆς ἀρετῆς καθέλωμεν οἰκοδομὴν καὶ ζῶσαν κατορύξωμεν τὴν ψυχήν».

β) «Καινοτομεῖν τὰ ὀνόματα». Ὅλες οἱ λέξεις ποὺ χρησιμοποιοῦμε στὴ γλῶσσα μας εἶναι σχετικὲς καὶ ἀνίκανες νὰ ἐκφράσουν πλήρως τὸ νοούμενο. Καμιὰ γλῶσσα δὲν εἶναι «ἱερή», οὔτε ἡ Ἑλληνικὴ οὔτε ἡ Ἑβραϊκή, ἂν καὶ ὁ Μ. Βασίλειος σημειώνει ἰδιαίτερα τὸ ὅτι οἱ Ἑβδομήκοντα δὲν μετέφρασαν, ἄλλα ἁπλῶς μεταγραμμάτισαν στὰ ἑλληνικὰ λέξεις, ποὺ ἀναφέρονται στὸ Θεό, ὅπως οἱ λέξεις Σαβαώθ, Ἀδωνάϊ, Ἐλωὶ κ.λπ. Παρὰ ταῦτα τόσον ὁ Βασίλειος ὅσον καὶ ὁ θεολόγος Γρηγόριος, ὑποστήριξαν μὲ ἐπιμονὴ τὸν ὅρο “ὁμοούσιος” τοῦ Συμβόλου τῆς Νικαίας, ἂν καὶ γνώριζαν ὅτι δὲν ὑπῆρχε στὴν Ἁγία Γραφή, καὶ ὅτι ἦταν δάνειο ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴ φιλοσοφία. Ἔτσι οἱ Πατέρες αὐτοί, ἀλλὰ καὶ ἡ ὅλη Ἐκκλησία, ὅπως μαρτυρεῖ ἡ χρήση τοῦ “ὁμοούσιος” ἀπὸ τὴν Α΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, δὲν δίσταζαν νὰ χρησιμοποιήσουν φιλοσοφικοὺς ὅρους τῆς ἐποχῆς τους, καὶ μάλιστα νὰ τοὺς ἐπενδύσουν μὲ αὐθεντία δογματική, δηλαδὴ ἀκατάλυτη, καθιστώντας τους κατὰ κάποιο τρόπο ἀναντικατάστατους. Ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα καὶ φιλοσοφία, ὡς τὸ κύριο διαθέσιμο στὸν πολιτισμὸ τῆς ἐποχῆς μέσον ἐπικοινωνίας, ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιηθεῖ προκειμένου νὰ ἐνσωματωθεῖ στὸ πολιτισμικὸ γίγνεσθαι ἡ ἀλήθεια τοῦ Εὐαγγελίου.
.                    Ἔτσι ὁ Μ. Βασίλειος ἀποφαίνεται ὅτι εἶναι οὐσιῶδες καὶ ἀπαραίτητο γιὰ ὅσους θεολογοῦν «νὰ θεωροῦν τοὺς ὅρους ποὺ χρησιμοποιοῦνται στὴ θεολογία ὡς πρωταρχικῆς σημασίας, καὶ νὰ προσπαθοῦν νὰ ἐξάγουν ἀπὸ αὐτοὺς τὸ ὑποκρυπτόμενο σὲ κάθε φράση καὶ σὲ κάθε συλλαβὴ νόημα». Ἡ στάση αὐτὴ τῶν Πατέρων ἔναντι τῆς ἑλληνικῆς φιλοσοφίας καὶ γλώσσης δηλώνει σαφῶς τὴν πρόθεσή τους νὰ μεταφέρουν ὁπωσδήποτε τὴ χριστιανικὴ πίστη στὸν πολιτισμὸ τῆς ἐποχῆς τους, ὅσους κίνδυνους καὶ ἂν αὐτὸ συνεπάγεται. Ἡ Πατερικὴ θεολογία ἀποτελεῖ αὐτὴ καθαυτὴν πολιτισμικὸ γεγονός. Ὄχι μόνο δὲν ἀρνεῖται νὰ χρησιμοποιήσει τὴ γλῶσσα τῆς φιλοσοφίας, ἀλλὰ – αὐτὸ εἶναι τὸ σημαντικό– ἐπιδιώκει καὶ κατορθώνει νὰ τῆς δώσει χριστιανικὸ περιεχόμενο, νὰ τὴν ἐκχριστιανίσει. Ἔτσι χρησιμοποιοῦνται ἀπὸ τοὺς Πατέρες οἱ ὅροι οὐσία, φύση, ἐνέργεια, ὑπόστασις, πρόσωπον κ.λ.π., γιὰ νὰ πάρουν ὅμως ἄλλο περιεχόμενο, σύμφωνο μὲ τὴν ἀλήθεια τοῦ Εὐαγγελίου. Ἡ φιλοσοφία δὲν μπορεῖ ποτὲ νὰ φθάσει στὸν Θεό, ὁ Θεὸς ὅμως μπορεῖ νὰ τὴν χρησιμοποιήσει γιὰ τοὺς σκοπούς Του.

γ) Ἡ τρίτη ἀρχή, ποὺ διέπει τὴ στάση τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας ἔναντι τῆς κλασσικῆς ἑλληνικῆς σοφίας, εἶναι καὶ ἡ πιὸ σημαντική. Πρόκειται γιὰ τὴν ὑπαρξιακὴ ἀναθεώρηση τοῦ ἀρχαίου Ἑλληνισμοῦ μὲ βάση τὴ Βιβλικὴ θεώρηση τῆς σχέσεως Θεοῦ καὶ κόσμου, ἀνθρώπου καὶ ἱστορίας. «Τὸ κύριο διακριτικὸ στοιχεῖο τῆς Πατερικῆς θεολογίας ἦταν ὁ ὑπαρξιακός της χαρακτήρας». Ἡ φράση αὐτὴ ἀνήκει στὸν ἀείμνηστο π. Γ. Florovsky, καὶ δικαιώνεται πλήρως ἀπὸ τὰ Πατερικὰ κείμενα. Ὅταν κάνουμε λόγο γιὰ «ὑπαρξιακὴ» ἀναθεώρηση τοῦ Ἑλληνισμοῦ, δὲν ἔχομε κατὰ νοῦν ἕνα συγκεκριμένο φιλοσοφικὸ σύστημα ἀνάλογο μὲ ἐκεῖνο, ποὺ εἶναι σήμερα γνωστὸ ὡς «ὑπαρξισμός». Ἐννοοῦμε τὸ ὅτι ἡ ἀναζήτηση τῆς ἀλήθειας δὲν ἀποβλέπει σὲ τίποτε ἄλλο παρὰ στὴν ἱκανοποίηση τῶν ὑπαρξιακῶν προβλημάτων τοῦ ἀνθρώπου, τὴ λύτρωση καὶ σωτηρία του ἀπὸ τὴν ἀναγκαιότητα, τὴ φθορὰ καὶ τὸ θάνατο μέσα ἀπὸ μία συγκεκριμένη στάση ζωῆς, μία ὁρισμένη σχέση του μὲ τὸν Θεό, τοὺς συνανθρώπους του καὶ τὸν κόσμο. Ἡ θεολογία καὶ τὰ δόγματα δὲν εἶναι διανοητικὰ κατασκευάσματα, ποὺ ἀποβλέπουν στὴν ἱκανοποίηση τοῦ ἀνθρωπίνου λόγου, ἀλλὰ σημεῖα, ποὺ παραπέμπουν σὲ ζητήματα ζωῆς καὶ θανάτου, ὑπάρξεως καὶ ἀνυπαρξίας. Ἔχουν σωτηριολογικὸ περιεχόμενο, ὄχι μὲ τὴν ἔννοια τῆς ἠθικῆς βελτιώσεως, ἀλλὰ τῆς ὀντολογικῆς καταφάσεως καὶ βεβαιώσεως παντὸς ὅ,τι ὑπάρχει καὶ ἀπειλεῖται ἀπὸ τὴν ἀνυπαρξία καὶ τὸ θάνατο. Σὲ τέτοια θέματα δόθηκε ἡ πνευματικὴ μάχη μεταξὺ Πατερικῆς θεολογίας καὶ ἑλληνικῆς φιλοσοφίας, καὶ στὸ ἐπίπεδο αὐτὸ κρίθηκε τελικὰ ἡ διαμόρφωση τῆς ἑλληνικῆς ταυτότητας κάτω ἀπὸ τὴν ἐπίδραση τῆς χριστιανικῆς πίστεως.

, , , , , ,

Σχολιάστε

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἡ ποιότητα τῆς Δημοκρατίας μας

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.                 Στὴν ἀρχὴ κάθε χρόνου οἱ εὐχὲς σὲ προσωπικὸ καὶ ἐθνικὸ ἐπίπεδο πολλές, καὶ οἱ προσδοκίες γιὰ ἕνα καλύτερο αὔριο ἀφθονοῦν. Συνήθως στὸ τέλος του οἱ εὐχὲς παραμένουν ἀνενεργὲς καὶ οἱ ἐλπίδες φροῦδες. Ὅμως αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι θὰ καταργήσουμε εὐχὲς καὶ προσδοκίες. Ἀντίθετα θὰ πρέπει συνεχῶς νὰ ἐπιδιώκουμε νὰ τὶς ὑλοποιήσουμε, τουλάχιστον ὅσο περνάει ἀπὸ ἐμᾶς.
.                Σὲ ἐθνικὸ ἐπίπεδο ἡ προσδοκία μας εἶναι νὰ ἀποκτήσουμε μία ἰσχυρὴ καὶ σύγχρονη Δημοκρατία. Δὲν εἶναι εὔκολο. Παγιωμένες νοοτροπίες ὑπονομεύουν τοὺς δημοκρατικοὺς θεσμοὺς καὶ ἔχουν καθηλώσει τὴν Ἑλλάδα μας σὲ μία καχεκτικὴ Δημοκρατία. Οἱ νοοτροπίες αὐτὲς ἀφοροῦν τὸν ἴδιο τὸ λαὸ καὶ βεβαίως τὴν ἡγεσία του καὶ συνιστοῦν τὴ ρίζα ὅλων τῶν κακοδαιμονιῶν ποὺ βιώνουμε.
.              Ἡ κατὰ τὸν Καστοριάδη πρότυπη δημοκρατία τῆς ἀρχαίας Ἀθήνας στηρίχθηκε στοὺς ὑπεύθυνους πολίτες καὶ στοὺς ἄξιους ἡγέτες τους. Γιὰ τὴν ποιότητα τῆς Δημοκρατίας ὁ Δημοσθένης στὸν Β΄ Ὀλυνθιακὸ τόνισε ὅτι ὁ Δῆμος εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποτελεῖται ἀπὸ ὥριμους καὶ συνειδητοὺς πολίτες ἱκανοὺς «νὰ δίνουν τὸ λόγο σὲ ὅσους ἀνεβαίνουν στὸ βῆμα, ἀλλὰ ἐξ ὅσων ἀπὸ αὐτοὺς ἀκοῦνε νὰ ἐπιλέγουν τὰ πιὸ ὠφέλιμα», φυσικὰ γιὰ τὴν Πατρίδα καὶ ὄχι γιὰ τὸ προσωπικό τους ὄφελος…
.                 Ὁ Θουκυδίδης περιγράφει καὶ συγκρίνει τὴν Ἀθηναϊκὴ Δημοκρατία ἐπὶ Περικλῆ μὲ αὐτὴν ἐπὶ τῶν μεταγενέστερών του. Ὅλοι τους ἦσαν μετριότητες, γι’ αὐτὸ καὶ «ἐτράπησαν πρὸς ἐνέργειες θωπευτικὲς τῶν ὀρέξεων τοῦ λαοῦ… Ἡ συνέπεια ἦταν νὰ συμβοῦν πολλὰ πολιτικὰ σφάλματα, ὁμόλογα πρὸς τὸ μέγεθος τῆς πόλεως καὶ τὴν ἡγεμονία της ἐπὶ τῶν ἄλλων ἑλληνικῶν πόλεων. Ἡ πανωλεθρία κατὰ τὴν ἐκστρατεία στὴ Σικελία, προκάλεσε σύγκρουση μεταξύ τους γιὰ τὴν ἐξουσία καὶ τὴν καταστροφὴ τῆς Δημοκρατίας».
.               Τὰ γράφω αὐτὰ γιατί νιώθω ἄσχημα ποὺ σὲ ὅλο τὸν κόσμο ἐξακολουθοῦν νὰ ἐκδίδονται ἔργα τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων συγγραφέων καὶ νὰ ἐκφράζεται ὁ θαυμασμὸς τῶν ἐπαϊόντων γιὰ αὐτούς, ὡς νὰ εἶναι κάτι ξένο πρὸς ἐμᾶς. Πρόσφατα στὴ Γαλλία ἐκδόθηκαν γιὰ μίαν ἀκόμη φορὰ τὰ Ἅπαντα τοῦ Ὁμήρου, στὶς ἐκδόσεις Albin Michel. Πρὸ τριῶν ἐτῶν ἡ 32έτις ἑλληνίστρια Andrea Marcolongo ἐξέδωσε τὸ βιβλίο «Τὰ ἑλληνικά, ἡ μεγαλοφυὴς γλῶσσα», ποὺ ἤδη ἔχει κάνει ἕντεκα ἐπανεκδόσεις καὶ ἔχουν πωληθεῖ 80.000 ἀντίτυπα. Γιὰ ἐμᾶς τοὺς σημερινοὺς Ἕλληνες ἐλάχιστοι γράφουν στὸ ἐξωτερικό… Καὶ τί νὰ γράψουν; Μόνο οἶκτο προκαλοῦμε στοὺς καλόπιστους ξένους, στοὺς ἄλλους περιφρόνηση… Φτάσαμε στὸ σημεῖο ὁ Καναδὸς ἑλληνιστὴς Ζὰκ Μπουσὰρ στὴν Πόλυ Κρημνιώτη νὰ ἐκφράζει τὸν πόνο του, ὅταν βλέπει «μερικοὺς Ἕλληνες νὰ ὑποτιμοῦν τὴν πατρίδα τους καὶ τὴ γλῶσσα τους» (Ἀμαρυσία – 4 Ἰανουαρίου 2019, σελ. 10).
.                  Ἡ κατηφόρα πρέπει νὰ σταματήσει. Ἡ Δημοκρατία μας πρέπει νὰ φτάσει σὲ τέτοιο ἐπίπεδο, ὥστε ὁ ἰδιοφυὴς ἀρχιμουσικός μας Λεωνίδας Καβάκος νὰ ἐπιστρέψει στὴν Πατρίδα ἀπὸ τὴν Ἑλβετία ποὺ ἀποφάσισε νὰ μείνει. Μαζί του νὰ ἐπιστρέψουν καὶ οἱ χιλιάδες τῶν Ἑλλήνων ἐπιστημόνων, ποὺ ἀπηυδισμένοι ἀπὸ τὴν παρακμιακὴ Ἑλλάδα πῆραν τῶν ὀμματιῶν τους.-

,

Σχολιάστε

ΜΙΞΟΒΑΡΒΑΡΟ ΕΓΚΛΗΜΑ γιὰ καρακάξες καὶ ἄλλα …‘ο’δικὰ πτηνά!

Ἔγκλημα κατά τῆς γλώσσας:
Οἱ νόμοι γράφονται σέ ἄθλια ἑλληνικά
ἐφημ. ΕΣΤΙΑ, 06.11.19

Ὁ ἱερεύς πού «κατενεμήθη» καί οἱ «ἐκδοθέντες» πράξεις

.                Καταρρέουμε συνεχῶς καί καθημερινῶς. Σέ ὅλα τά ἐπίπεδα. Ἕνας κακός ἄνεμος σαρώνει τήν ἑλληνικότητα παντοῦ. Μένουμε λιγότεροι λόγῳ τοῦ δημογραφικοῦ. Γινόμαστε ἄλλοι λόγῳ τοῦ ξενόφερτου πολυπολιτισμοῦ. Ἀλλοιωνόμαστε λόγῳ τοῦ μεταναστευτικοῦ. Χάνουμε τήν ταυτότητά μας, ἐπειδή κάποιο δικαστήριο δικαιωμάτων θεωρεῖ πώς δέν πρέπει τά παιδιά μας νά διδάσκονται Θρησκευτικά. Ἀγαπᾶμε ἤθη ξένα πρός τόν Ἕλληνα, ὅπως τό… «Χαλοουΐν». Ὅλα μπορεῖς νά τά πολεμήσεις ἐκτός ἀπό ἕνα! Τήν πρωτοφανῆ ἄγνοια μέ τήν ὁποία νομοπαρασκευαστικές ἐπιτροπές, ὑπουργοί καί βουλευτές συντάσσουν τούς νόμους πού ψηφίζει τό ἐθνικό μας κοινοβούλιο. Τά ἑλληνικά τῶν νόμων εἶναι ἐπιεικῶς ἀπαράδεκτα. Οἱ συντάκτες τους θά ἔπρεπε νά συλληφθοῦν καί ἐπί ποινῇ ἀπωλείας τῆς ἰδιότητός τους νά γυρίσουν πίσω στά θρανία.
.                Τό καμπανάκι μᾶς κτύπησε ἡ συνδρομήτρια τῆς «Ἑστίας» καί ἐπί κεφαλῆς τοῦ Γραφείου Ἐργατικῆς Νομοθεσίας Χρυσούλα Πετίνη-Πηνιώτη, δικηγόρος στό ἐπάγγελμα, μέ μία σύντομη ἐπιστολή της. Βρήκαμε τόσο εὔστοχες τίς ἐπισημάνσεις της, ὥστε τῆς ζητήσαμε νά κάνει μία γενικώτερη ἔρευνα σέ πρόσφατους νόμους, προκειμένου νά ἐντοπίσει κραυγαλέα μαργαριτάρια. Τά εὑρήματά της ἐντυπωσιακά. Συμφωνοῦμε μέ τήν πρότασή της ὅτι ἡ ὀρθή χρῆσις τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας κατά τήν σύνταξη τῶν νόμων πρέπει νά συμπεριληφθεῖ στούς κανόνες καλῆς νομοθετήσεως. Ἀκολουθεῖ ἡ ἐπιστολή της:

.                «Στόν Νόμο 4621/2019 (ΦΕΚ/128/Α΄/31.7.2019) περιλαμβάνεται Κεφάλαιο Γ΄ γιά τήν νομοπαρασκευαστική διαδικασία καί τήν “καλή νομοθέτηση”. Στό ἄρθρο 58 ἀπαριθμοῦνται οἱ κανόνες – “ἀρχές” καλῆς νομοθέτησης, οἱ ὁποῖες, ὅπως ἀναφέρεται, ἔχουν ἐφαρμογή κατά τήν κατάρτιση σχεδίων κ.λπ. νόμων, κατά τήν ἀξιολόγηση τῶν νόμων καί κατά τήν κωδικοποίηση τῶν ρυθμίσεων.
.                Α. Στίς ἀρχές τῆς “καλῆς νομοθέτησης” δέν ἀναφέρεται (ἐνῶ ἀνήκει …) καί ἡ ὀρθή χρήση τῆς ἑλληνικῆς γλώσσης. Μορφή κακῆς χρήσεως τῆς ἑλληνικῆς γλώσσης εἶναι οἱ μεικτές ἐκφράσεις, δηλαδή ὁ συνδυασμός ἀρχαιοπρεπῶν ἐκφράσεων μέ τύπους τῆς δημοτικῆς. Ἔτσι, στόν νόμο αὐτόν καθώς καί σέ ἄλλους νέους νόμους ἀπαντῶνται οἱ ἑξῆς, τουλάχιστον ἀκαλαίσθητες, ἐκφράσεις:

  • “βάσει… σύμβασης”

  • “κατόπιν αἴτησης”

  • “λόγω τήρησης”

  • “δυνάμει σύμβασης”

  • “λόγω τέλεσης”

  • “κατόπιν δημοσίευσης”

  • “ἐν ὄψει συμπλήρωσης” κ.ἄ.

Ἐπίσης:

  • “ἐπί… ἀπόλυσης”

  • “περί… ἀσφάλισης”

  • “ἐπί τῆς… διάρθρωσης”

  • “πέρα τῆς… προϋπόθεσης”

  • “ἑκάστης… σύμβασης”

  • “κατόπιν… ἄσκησης”

  • “ἐκτός … εἴσπραξης”

  • “ἀνά ἔτος… ἀσφάλισης”

  • “τυγχάνουν… μείωσης”

  • “ἀκολούθως τῆς ἀπόφασης προέγκρισης”

  • “ἐπί τῆς ὕπαρξης”

  • “μή εἰσέτι… ἔνταξης”!,

ὅπου δοτικοφανῆ ἐπιρρήματα ἤ ἐμπρόθετοι προσδιορισμοί, δηλαδή καθαρῶς ἀρχαῖες ἐκφράσεις σέ πτώση δοτική, ἀκολουθοῦνται ἀπό τριτόκλιτο ὄνομα τοῦ ὁποίου ἡ γενική ἔχει κατάληξη -ης, τύπος καθαρά δημοτικῆς, ἐνῶ κατά τήν γραμματική τῆς ἀρχαίας γλώσσης ἡ κατάληξη εἶναι -εως.
.                Ὅπως ἀναφέρεται καί στήν Νεοελληνική Γραμματική (καταγομένη ἀπό τήν “Μικρή Νεοελληνική Γραμματική” τοῦ Μανόλη Τριανταφυλλίδη), τά τριτόκλιτα σέ -ις λήγουν ἤ σέ -εως ἤ σέ -ης καί οὐδείς ὑποχρεώνει οὐδένα νά χρησιμοποιῆ μόνον τήν γενική σέ -ης. Ἔτσι, γιά τήν ὀρθή ἔκφραση ἐπιβάλλεται νά χρησιμοποιῆται ἡ κατάληξη -εως ὅταν πρόκειται γιά ἀρχαιοπρεπῆ ἔκφραση.
.                Στίς ἀναφερθεῖσες ἀνωτέρω ἐκφράσεις, ἄν μέν ὑπάρχη ἐπιθυμία χρησιμοποιήσεως τοῦ -ης (γενική), ἀπαιτεῖται ἡ ἔκφραση τῆς ἐννοίας μέ κατάλληλη προσαρμογή της στήν δημοτική, ἐάν ὅμως ὑπάρχη ἐπιθυμία ἀρχαιοπρεποῦς ἐκφράσεως, ἐπιβάλλεται ἡ χρήση τοῦ τριτοκλίτου μέ τήν κατάληξη -εως.
.                Ἔτσι, θά ἀναγραφῆ, ἀντί “βάσει σύμβασης”, “μέ βάση σύμβαση” καί ἀντί “ἐν ὄψει… συμπλήρωσης”, “γιά τήν συμπλήρωση” ἤ “μέ σκοπό τήν συμπλήρωση” κ.ο.κ.
.            Ὁ ἐκ τῶν μεταγλωττισάντων τούς Κώδικες Νόμων Ἀριστόβουλος Μάνεσης, σέ ἄρθρο του στό Νομικό Βῆμα Ὀκτωβρίου 1998 ἐπισημαίνει ὅτι ἡ Δημοτική καθιερώνεται “ἄνευ ἰδιωματισμῶν καί ἀκροτήτων”. Χαρακτηρίζει ὡς “ἄκομψες διατυπώσεις” τήν χρήση δημοτικῶν τύπων δίπλα σέ λόγιους τύπους (π.χ. “δυνάμει σύμβασης”) καί τονίζει ὅτι “ἡ γλῶσσα τῆς νομικῆς ἐπιστήμης δέν μπορεῖ νά εἶναι ὅμοια μέ τήν δημοτική τῆς καθημερινῆς “κουβέντας” ἤ ἀκόμη καί τῆς “λογοτεχνίας” καί ὅτι “στά νομικά κείμενα ἡ διατύπωση πρέπει νά εἶναι καί ἐπιμελημένη, τόσο ὡς πρός τό λεξιλόγιο ὅσο καί ὡς πρός τήν χρήση τῶν κατά τό δυνατόν δοκιμωτέρων καί αἰσθητικά ἀρτιωτέρων γραμματικῶν τύπων καί τοῦ ἀντιστοίχου ὕφους”.
Ὁ ἴδιος τονίζει τά ἑξῆς:
.                Ἰδίως σέ ὑπερδισύλλαβες λέξεις, ἡ χρήση τοῦ λόγιου τύπου (κατάληξη -εως) εἶναι μορφολογικά προτιμώτερη: π.χ. αἴτηση ἀκυρώσεως, δήλωση βουλήσεως, δικαίωμα ἀκροάσεως, σύμβαση προσχωρήσεως, ἀνάκληση δηλώσεως, αἴτηση ἐξαιρέσεως, Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλά καί “μέτρα τάξεως”, “σχέδιο πόλεως”, “πρώτης τάξεως”, “πάσης φύσεως ὑλικά” κ.ἄ. Ἔτσι ἀποφεύγονται ἄκομψες διατυπώσεις, ὅταν ἰδίως χρησιμοποιοῦνται δημοτικοί τύποι δίπλα σέ λόγιους τύπους π.χ. “δυνάμει σύμβασης”, “ἐναντίον διάταξης…”.
.                Μιξοβάρβαρα ὑποδείγματα ὕφους (πρός ἀποφυγή) συνιστοῦν οἱ φράσεις “ἐνόψει τῆς νομοθετικῆς πρόβλεψης καί ρύθμισης τῆς αἴτησης ἀνάκλησης ἤ μεταρρύθμισης τῆς ἀπόφασης”, “δεκτῆς γενομένης τῆς αἴτησης ἀνάκλησης…(ὅπου ὑπάρχει σειρά λέξεων πτώσεως γενικῆς σέ -ης)”.
.                Καί ἰδού ἕνα νέο τέτοιο “ὑπόδειγμα” ἀπό τό Φύλλο 3812/Β/15.10.2019 τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως:
“Ἀριθμ. Ἀποφ. 679/2019 Λήψη ἀπόφασης ἐπί γνωστοποίησης συγκέντρωσης…!”.

Β. Ἄς ἐπισημάνουμε καί μερικά ἀκόμη… “μαργαριτάρια” σέ νομοθετήματα ἤ (κατά τήν δημοσίευσή τους) στήν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως:

.                Στήν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως (ΦΕΚ Β΄ 368/17) εἴδαμε θέμα μέ τίτλο “Ἔγκριση κατ’ ἀποκοπῆς (!) χορηγήματος…”. Ἡ φράση “κατ’ ἀποκοπήν”, ἀποτελούμενη ἀπό τήν πρόθεση “κατά” καί τήν λέξη “ἀποκοπή” στήν αἰτιατική, χρησιμοποιεῖται ὡς ἐπίρρημα, δηλαδή ἄκλιτη λέξη, ἡ ὁποία δέν ἐπηρεάζεται ἀπό τήν σύνταξη (ἀριθμό, πτώση κ.λπ.) τῶν λοιπῶν ὅρων τῆς προτάσεως. Ἔτσι, δέν μεταβάλλεται στίς ἐκφράσεις κατ’ ἀποκοπήν “χορήγημα”, κατ’ ἀποκοπήν “χορηγήματος”, κατ’ ἀποκοπήν “χορηγήματα”, κατ’ ἀποκοπήν “χορηγημάτων” κ.ο.κ.
.                Ἐπίσης, σέ ΦΕΚ τοῦ ἔτους 2016 (1667 Β΄) δημοσιεύεται ἀπόφαση τοῦ Ὑπ. Ἐσωτερικῶν μέ θέμα “Κατανομή ἑνός ἱερέα Εἰδικῶν Καθηκόντων στό Σῶμα τῆς Ἑλληνικῆς Ἀστυνομίας”. Ἡ φράση θά ἦταν σωστή μόνον ἄν ἐπρόκειτο περί κατανομῆς περισσοτέρων στό ἐν λόγῳ Σῶμα. Διότι: Τό ρῆμα “κατανέμω” σημαίνει “διαιρῶ”, “διαμοιράζω”. Ἡ διαίρεση ἤ τό μοίρασμα προϋποθέτουν ὡς ἐκ τῆς ἐννοίας τους περισσότερα τοῦ ἑνός πρόσωπα ἤ πράγματα. Ἐκτός ἄν… ὁ ἱερεύς κοπῆ σέ περισσότερα κομμάτια!
.                Στό ἄρθρο ἑνδέκατο τοῦ Ν. 4517/18 (ΦΕΚ 22/Α΄/8.2.2018) ἀναφέρονται τά ἑξῆς: Ἡ ἰσχύς τοῦ παρόντος ἰσχύει (!) ἀπό τήν δημοσίευσή του στήν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως», ἀντί τοῦ ὀρθοῦ “ἡ ἰσχύς ἀρχίζει ἀπό…”.
.                Σέ ἔγγραφο τοῦ Ὑπ. Ἐργασίας (Φ.40021/11259/2018 – βλ. ΔΕΝ 2018 σελ. 326), πού ἀφορᾶ παροχές ἀσθενείας, ἀναφέρονται τά ἑξῆς:
.                “Γιά τήν ἀνανέωση τῆς ἀσφαλιστικῆς ἱκανότητας ἔχει συνταχθεῖ… διάταξη νόμου, μέ τήν ὁποία προβλέπεται ὅτι … 2) στούς ἐργαζομένους τῶν ἐπιχειρήσεων… καί τῶν Ναυπηγείων Ἐλευσῖνας, στούς ἀναβάτες ἱπποδρομιῶν, στούς μαθητευόμενους ἀναβάτες, τούς προπονητές δρομώνων ἵππων καί τῶν προσώπων πού ὑπάγονται στήν ἀσφάλιση τοῦ ΕΦΚΑ ὡς μισθωτοί-μέλη Διοικητικῶν Συμβουλίων ΑΕ… εἶναι δυνατή ἡ χορήγηση παροχῶν ἀσθενείας…”.

Ἡ ὀρθή ἔκφραση εἶναι “καί τά πρόσωπα…”. Διότι:

.                Ἡ ἔκφραση “καί τῶν προσώπων” (γενική) συνδέεται (τό “καί” συνδέει ὁμοίους ὅρους) μέ τήν προηγουμένη φράση “δρομώνων ἵππων”, ἡ ὁποία ἐξαρτᾶται ἀπό τήν λέξη “προπονητές”, μέ ἀποτέλεσμα νά πρόκειται γιά προπονητές ὄχι μόνον τῶν ἵππων ἀλλά καί… “τῶν προσώπων πού ὑπάγονται στόν ΕΦΚΑ”!
.                Στόν Ν. 4255/14 (ΦΕΚ 2/Α΄/7.1.2014) στό ἄρθρο 3 ἀναφέρεται: “… τό πλῆθος καί τό ὕψος … τῶν ἐκδοθέντων (!) Πράξεων ἐπιβολῆς Εἰσφορῶν ἤ Πράξεων Βεβαίωσης Ὀφειλῆς”.
“Ἐκδοθεισῶν” εἶναι τό ὀρθό, ἀφοῦ πρόκειται περί θηλυκῶν ὀνομάτων.
.                Στήν Ἀποφ. ΕΑΠ 2003486/13 (ΦΕΚ 3091/Β΄/5.12.13), παρ. 3, ἀναγράφεται: “… τό πάσης φύσεως προσωπικό πού λαμβάνει μέ καθ’ οἱονδήποτε τρόπο…”.
Ἤ «μέ οἱονδήποτε τρόπο» ἤ “καθ’ οἱονδήποτε τρόπο”, ὄχι καί τά δύο!
.                Στήν Ἀποφ. 44664/2013 (ΦΕΚ 3417/Β΄/31.12.2013) ἀναφέρεται: “Ἐγκρίνουμε τήν ὑπερωριακή ἀπασχόληση… ὑπαλλήλων πού ὑπηρετοῦν καί συνδράμουν…”.
Δέν ὑπάρχει ρῆμα “δράμω” οὔτε σύνθετο “συνδράμω” (στόν Ἐνεστῶτα). Πρόκειται γιά τό ρῆμα “τρέχω” καί σύνθετο “συντρέχω”, τό ὁποῖο στόν β΄ ἀόριστο ἔχει τόν τύπο “ἔδραμον” (καί “συνέδραμον”) καί στήν ὑποτακτική του (καθώς καί στόν μέλλοντα στιγμιαῖο) “συνδράμω”.
.                Στά διάφορα νομοθετήματα (Ν. 4387/16 κ.ἄ.) ἡ μετοχή “γενόμενος, γενομένη, γενόμενο”, πού εἶναι ἀορίστου χρόνου (β΄ ἀόριστος τοῦ ρήματος “γίγνομαι”), χρησιμοποιεῖται λανθασμένα γιά τό μέλλον. Εἶναι ἀπολύτως λανθασμένη ἡ ἔκφραση “ἀρχῆς γενομένης… π.χ. τήν 1.1.2020 ἤ τό ἔτος 2020”. Ἀντί τῆς ἀορίστου χρόνου μετοχῆς μπορεῖ νά χρησιμοποιῆται ἡ μετοχή ἐνεστῶτος “γινόμενος…” (στήν δημοτική γλῶσσα), ἀφοῦ ἡ πλέον ὀρθή μορφή τῆς ἀντιστοίχου μετοχῆς τοῦ μέλλοντος “γενησόμενος-γενησομένη-γενησόμενον” ἀποτελεῖ βαρεῖα καθαρεύουσα.
.                Ἄς μᾶς ἐπιτραπῆ νά ἐπισημάνουμε τήν ἔκφραση-πρόταση ἔχει νά κάνη μέ, ἡ ὁποία ἔχει σχεδόν ἐπικρατήσει τόσο στόν προφορικό ὅσο καί στόν γραπτό λόγο (καί σέ ἐπιστημονικά ἄρθρα). Πρόκειται γιά ἔκφραση “ξενόφερτη”, προσιδιάζουσα σέ γλῶσσες πτωχές, πού ἔχουν ἀνάγκη περιφράσεως γιά νά ἐκφράσουν κάποιο νόημα. Δέν ταιριάζει ὅμως στήν Ἑλληνική Γλῶσσα πού ἔχει ἀπεριόριστο πλοῦτο λέξεων. Ἀντί τῆς ἀνωτέρω προτάσεως καλό εἶναι νά χρησιμοποιῆται ἡ ἑλληνική ἔκφραση-πρόταση “ἀφορᾶ εἰς” ἤ “ἀφορᾶ σέ”, “σχετίζεται μέ” ἤ “ἔχει σχέση μέ”.
.                Νομίζουμε ὅτι καί ἡ ὀρθή χρήση τῆς γλώσσης μας θά συντελέση στήν προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως νά διορθώση τά κακῶς κείμενα στήν Πατρίδα μας.»

 

Σχολιάστε

ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΤΙΚΗ ΚΗΔΕΙΑ «Πατρίδα, Ἱστορία, κοινωνία, σημαία, Γιορτή, κοινὸ ὅραμα, ὅλα αὐτά, τὰ “ἀνοιχτὰ μυαλὰ” τὰ χλευάζουν».

«Διασκεδάζουμε λοι στν κηδεία»

Χρῆστος Γιανναρᾶς

ἐφημ. «Καθημερινή» 10.11.19

.                   Ἀνερμήνευτη, σωστὸ αἴνιγμα, ἡ παθητικότητά μας τῶν σημερινῶν Ἑλληνώνυμων γιὰ ὅσα συμβαίνουν στὴ χώρα μας, στὸ (ἀκόμα ἢ περίπου) κοινό μας σπίτι. Θυμίζω:
.                   Ἐπίσημη «Ἀνεξάρτητη Ἀρχὴ» ἀνακοινώνει ὅτι «μεγάλη μερίδα» παιδιῶν (δὲν λέει ἀριθμὸ οὔτε ποσοστὸ) τελειώνουν τὸ Δημοτικὸ Σχολεῖο καὶ τὸ Γυμνάσιο (ἐννέα χρόνια ὑποχρεωτικῆς ἐκπαίδευσης) χωρὶς νὰ ἔχουν μάθει ἀνάγνωση καὶ γραφὴ – εἶναι παιδιὰ «λειτουργικῶς ἀναλφάβητα». Ἔχουν προαχθεῖ ἀπὸ τάξη σὲ τάξη καὶ ἀπὸ τὴ «στοιχειώδη» στὴ «μέση ἐκπαίδευση» χωρὶς νὰ μποροῦν, τὰ δύστυχα, οὔτε νὰ διαβάζουν, οὔτε νὰ γράφουν. Ἡ εἴδηση δημοσιεύεται πρωτοσέλιδη («Κ» 13.9.2019), ἀλλὰ ἀντίδραση καμιὰ – «δὲν κουνιέται φύλλο». Κανένας σχολιασμὸς ἀπὸ τοὺς πολιτικὰ ὑπεύθυνους γιὰ τὴν ἐκπαίδευση, ἀπόλυτη σιγὴ καὶ ἀδιαφορία ἀπὸ τὰ πανεπιστήμια, ἄφωνοι οἱ λαλίστατοι συνδικαλιστές. Θέμα ζωῆς ἢ θανάτου γιὰ τὴν ἑλληνικὴ κοινωνία, καὶ τὰ ἀντανακλαστικά μας νεκρωμένα.
.                   Δεύτερο σύμπτωμα παθητικότητας, ποὺ βεβαιώνει ἀνενεργὰ τὰ αἰσθητήρια, νεκρωμένο τὸ ἔνστικτο αὐτοσυντήρησης: γλωσσία, πρωτογονισμς τς κφραστικς. Στ δυσαρίθμητα τηλεοπτικ κανάλια κα ραδιόφωνα λληνικ γλῶσσα κατακρεουργεται τιμωτικά, βιάζεται, ξαθλιώνεται, κα κανένας ποτ δν πεμβαίνει. Δν πάρχει λεγχος, οτε καν δειγματοληπτικς γι κφοβισμ γλῶσσα ποβαθμίζεται διάντροπα π πρωθυπουργος κα κορυφαίους τν θεσμν, πρωτογονισμς διαχέεται σν ατονόητος ς τν σχατη πτυχ το δημόσιου βίου. γραμματοσύνη περιθωριοποιε τ διαχρονικ γλωσσικ περιουσία αώνων, κχυδαΐζει τν δημόσιο βίο.
.                   Τρίτο, παμμέγιστο σκάνδαλο συλλογικῆς παθητικότητας, σύμπτωμα ἐπιθανάτιας νάρκης: Ἡ ἀφελέστατη, βοσκηματώδης νοχ μφανέστατα ξαγορασμένη συνέργεια στν προγραμματικ λλοίωση τν δημογραφικν δεδομένων τοῦ ἑλλαδικοῦ πληθυσμοῦ. Ὅλοι οἱ Ἑλληνώνυμοι, κάποια χρόνια τώρα, κάθε μέρα, βλέπουμε καὶ ἀκοῦμε στὰ Δελτία Εἰδήσεων τὸ σταθερὸ θέαμα καὶ δράμα χιλιάδων, πολλῶν ἑκατοντάδων χιλιάδων, ἀρχικὰ κατατρεγμένων καὶ τώρα πιὰ κυρίως βουλιμικῶν ἀνθρώπων, λιμασμένων γιὰ τὸν ἡδονικὸ «πολιτισμὸ» τῆς «ἐλευθερίας τῶν Ἀγορῶν» νὰ φτάνουν παράνομα στὶς ἀκτές μας.
.                   Εὐαίσθητος ὁ Ἕλληνας συγκινήθηκε μὲ τοὺς πρώτους πρόσφυγες, τοὺς φυγάδες ἀπὸ τὸν ἀγοραίων σκοπιμοτήτων πόλεμο, τὸ ρήμαγμα τῆς ζωῆς καὶ τὴ σφαγή. Ἔμπειροι τῆς προσφυγιᾶς καὶ τοῦ διωγμοῦ, βγήκαμε στοὺς δρόμους νὰ μοιραστοῦμε τὴν μπουκιά μας μὲ ἀλλόγλωσσους καὶ ἀλλόπιστους φυγάδες ἀπὸ τὴ συμφορά. Σύντομα ὅμως στοὺς φυγάδες προστέθηκαν τὰ σμήνη τῶν λαθραίων, ποὺ ἡ Τουρκία τοὺς κρατάει ἐνέχυρο ἐκβιασμῶν, ντοπαρισμένους ἀπὸ τὴ λιγούρα γιὰ τὸ πέρασμα στὸν «παράδεισο» τοῦ Βίζεγκραντ.
.                   Ὡσὰν νὰ μὴ βλέπουμε πιὰ οἱ Ἕλληνες, νὰ μὴν ἀντιλαμβανόμαστε τὸ παιχνίδι ποὺ παίζεται. Ποιοί τώρα καταφθάνουν, κατὰ χιλιάδες, μὲ τὴ μεσολάβηση χρυσοπληρωμένων δουλεμπόρων, στὶς ἀκτὲς τῶν ἑλληνικῶν νησιῶν. Τοὺς ὑποδέχονται ἔμμισθοι ὑπάλληλοι τοῦ ἑλλαδικοῦ κράτους καὶ μισθοφόροι ἀτζέντηδες «μὴ κυβερνητικῶν ὀργανώσεων», δηλαδὴ ἰδιῶτες ποὺ ἐπίσημα, δίχως προσχήματα, πρακτορεύουν συμφέροντα: τουρκικῶν ὑπηρεσιῶν ἢ τοῦ ὀργανωμένου δουλεμπορίου.
.                   Ὅταν στὰ ἑλληνικὰ (ἀκόμα) νησιὰ ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰσβολέων ξεπερνάει γιὰ κάποιο διάστημα τὸν ἀριθμὸ τῶν μόνιμων κατοίκων, τότε ναυλώνονται πλοῖα «τῆς γραμμῆς» (μὲ χρήματα τοῦ λεηλατημένου ἀπὸ τὴ φορολόγηση πολίτη) γιὰ νὰ μεταφερθοῦν οἱ εἰσβολεῖς στὴν «ἐνδοχώρα». Μὲ ταχύτητα ἀπίστευτη ἑτοιμάζονται οἰκισμοί, ποὺ παρόμοιους δὲν γνώρισε ποτὲ ἡ ἐμπειρία Ἑλλήνων σεισμοπαθῶν, πυροπαθῶν, πλημμυροπαθῶν. Καὶ ἡ πελώρια ἀπορία εἶναι, γιατί; Γιατί τόση ἐξευτελιστικὴ χαμέρπεια σὲ αὐτὸ τὸ κράτος, ὅποια κι ἂν εἶναι ἡ κυβέρνηση, ὅποιος κι ἂν εἰσπράττει τὴ χαμέρπεια. Ποιός λογαριάζεται ἀφεντικὸ καὶ τὸν ὑπακοῦνε τυφλὰ τόσο ἡ «πρώτη φορὰ Ἀριστερὰ» ὅσο καὶ ἡ «προοδευτικὴ» στὸν μηδενισμὸ τῆς Δεξιά;
.                   Ἀνεξήγητος ἐφησυχασμὸς συνοδεύει καὶ τὴν κατεστημένη πιὰ ἀβελτηρία, ἐνδημικὴ καὶ αὐτονόητη συνολικὰ στοὺς «προοδευτικοὺς» κύκλους. Ἀβελτηρία σημαίνει: νωθρότητα, ὀκνηρία τῆς σκέψης, μωρία, ἠλιθιότητα. Γεννάει τὴν ἀβελτηρία ὁ δογματισμός, καὶ δογματισμὸς εἶναι τὸ ἡδονικὸ ἀφιόνι γιὰ τὴν ἀνεπάγγελτη, δίχως ἐλπίδα ἢ προοπτικὲς νεολαία. Μὲ τὸ ἀφιόνι τοῦ δογματισμοῦ τῆς ὅποιας μπαγιάτικης ἱστορικο-ὑλιστικῆς κονσέρβας, Ἀριστερῆς τάχα ἢ τάχα «προοδευτικῆς» Δεξιᾶς, κάποια νεολαία βαυκαλίζεται ὅτι ἔχει «πεποιθήσεις». Λογαριάζει τὴν ψυχολογικὴ ἐγκύστωση στὸ Τίποτα σὰν προνομία συστράτευσης στὶς «προοδευτικὲς δυνάμεις».
.                   Πατρίδα, στορία, κοινωνία – κοινότητα, σημαία, Γιορτή, κοιν ραμα, λα ατά, τ «νοιχτ μυαλ» φείλουν ν τ χλευάζουν. Ἀκόμα καὶ ἡ ἀναισχυντία δικαιώνεται ἀπὸ τὴν «προοδευτικὴ» διαμαρτυρία. Τὰ κορίτσια τῆς Νέας Φιλαδέλφειας καμάρωναν σὰν ἄδειες ψυχές, μόνο γιὰ νὰ χλευάσουν τὸ συμβατικὸ Τίποτα τῆς ἐθνικῆς γιορτῆς, τὸ Τίποτα ποὺ παρελαύνει σαρκώνοντας τὸ κενὸ καὶ τὴν ἄγνοια. Ἕνας δάσκαλος παλιὸς (ποὺ θὰ πεῖ: πολὺ ἀτίθασος στὸν συμβιβασμὸ) μπροστὰ στὴν «προοδευτικὴ» ἀναισχυντία ποὺ βεβήλωνε τὴ γιορτὴ τῆς πατρίδας, ἁπλῶς, μὲ εὐγένεια καὶ σεβασμό, θὰ ἔβγαζε σιωπηρὰ τὸ καπέλο του. Ὅπως ὅταν περνάει ἀπὸ μπροστὰ μας ἕνα φέρετρο, σὲ κηδεία.
.                   Τὸ παιχνίδι ἔχει τελειώσει, εἶναι ὁριστικὰ χαμένο. Ἡ Ἱστορία θὰ διασώσει, ἴσως, κάποια εἰκόνα τῆς νεκροπομπῆς. Σηκώνουν τὸ φέρετρο οἱ αὐτουργοὶ τῆς ἐκφερόμενης νέκρας, οἱ πρόσφατοι: Κεραμέως, Γαβρόγλου, Ἀρβανιτόπουλος, Βερυβάκης. Πλαισιώνουν, ὅλοι ὅσοι ἀσέλγησαν στὸ σημερινὸ πτῶμα, συνειδητοὶ «προοδευτικοὶ» ἢ τυχάρπαστες μετριότητες.
Εκοσι χτ πουργο Παιδείας, σ σαράντα τέσσερα χρόνια. τοίμασαν τν σχημοσύνη τν κοριτσιν τς Νέας Φιλαδέλφειας.

 

 

, ,

Σχολιάστε

ΠΑΙΔΕΙΑ… ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΣ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΗ (Δημ. Νατσιός)

Παιδεία… λειτουργικς ναλφάβητη

Δημήτρης Νατσιὸς
δάσκαλος-θεολόγος
Κιλκὶς

.             «Στοιχεῖα σόκ», ἔγραφαν πρὶν ἀπὸ λίγο καιρὸ οἱ ἐφημερίδες.  «Λειτουργικὰ ἀναλφάβητοι» οἱ μισοὶ μαθητὲς τῶν Λυκείων.  Καὶ τί σημαίνει λειτουργικῶς ἀναλφάβητοι;  Παρένθεση:  Τὸ σωστὸ εἶναι λειτουργικῶς» καὶ ὄχι οἱ νεοφανεῖς σολοικισμοὶ τοῦ τύπου «ὁμολογουμένα» καὶ «λειτουργικά». Πῶς νὰ ἐξηγήσεις στοὺς ἡμιμαθεῖς κονδυλοφόρους ὅτι ἄλλο τὸ ἐπίρρημα ἀδιακρίτως (χωρὶς διάκριση) καὶ ἄλλο τὸ ἀδιάκριτα (χωρὶς διακριτικότητα, λεπτότητα).  Ἄλλο τὸ περιέργως (παραδόξως) καὶ ἄλλο τὸ περίεργα (παράξενα, ἀκατανόητα).  Ἄλλο τὸ τελείως (ἐντελῶς, καὶ εἶναι κυρίως ποσοτικὸ) καὶ ἄλλο τὸ τέλεια (μὲ τελειότητα, καὶ εἶναι ποιοτικό).  Ἐδῶ ἰσχύει τὸ «ἰατρέ, θεράπευσον σεαυτόν».
.             Λειτουργικῶς ἀναλφάβητος εἶναι ὁ ἄνθρωπος πού, μὲ ἁπλὰ λόγια, δυσκολεύεται στὴν ἀνάγνωση, στὴν γραφὴ καὶ στὸ μέτρημα, στὴν ἀριθμητική. Τίς ὅμως ἢ τί πταίει;  Εὔκολη ἡ ἀπάντηση.  «Ἰχθὺς ἐκ τῆς κεφαλῆς ὄζει». Ὑπουργεῖο Παιδείας. Ἔτσι ἀκριβῶς τιτλοφορεῖται.  Ἐπιμένει ἀκόμη… Τί σημαίνει Παιδεία;  Ἀπάντηση. Νὰ εἶναι τὸν Σεπτέμβριο οἱ δάσκαλοι καὶ τὰ βιβλία στὰ σχολεῖα. Νὰ μὴν παρατηροῦνται «κενὰ καὶ ἐλλείψεις». Τὸ περιεχόμενο τῶν βιβλίων;  Ἀδιάφορο. Τὸ ποιῶν τῶν δασκάλων;  Ποιὸς ἀσχολεῖται;  Ἐρωτῶ:  Μήπως τώρα δρέπουμε τοὺς καρπούς, τῆς εἰσαγωγῆς τὸ 2006, τῶν νέων, «σύγχρονων» βιβλίων Γλώσσας, «περιοδικῶν ποικίλης ὕλης», ὅπως ἀπροκάλυπτα τὰ ὀνομάζω;  Ὅτι σιγὰ-σιγὰ ξεβράζονται τὰ δηλητήρια καὶ οἱ ἀκαθαρσίες ποὺ φιλοξενοῦν;
.             Οἱ μαθητευόμενοι μάγοι τοῦ δῆθεν προοδευτισμοῦ – ἕνας ἀπ’ αὐτοὺς γίνεται πάντοτε ὑπουργὸς παιδείας – πειραματίστηκαν μὲ τὶς μίζερες, ξέψυχες καὶ σχιζοφρενικὲς ἰδεοληψίες τους καὶ τὰ παιδιὰ νιώθουν τὴν ναυτία ποὺ προκαλεῖ μουχλιασμένη τροφή, ἡ παιδεία τῆς ἀμάθειας.
.             Ἀποτέλεσμα;  Ἀνδρώθηκε μία νεολαία χωρὶς μνήμη, γεννημένη ἀπὸ τὸ μηδέν. Μία νεολαία βαρβάρων. «Ἕνα νέο εἶδος ἀνθρώπου ἔχει ἀναδυθεῖ τὸν τελευταῖο καιρό: Ὁ μορφωμένος βάρβαρος -ποὺ ἔχει σπουδάσει εἴκοσι χρόνια, ἔχει ἀποκατασταθεῖ θαυμάσια ἐπαγγελματικά, ἀλλὰ δὲν ἔχει διαβάσει τίποτα, δὲν ξέρει ἱστορία, ἀγνοεῖ ὁτιδήποτε βρίσκεται ἐκτὸς τῆς εἰδικότητάς τους», θὰ γράψει ἡ Βρετανίδα συγγραφέας Ντ. Λέσινγκ.  Μὲ λίγα λόγια οὐδέποτε ὑπῆρξαν στὸν κόσμο καὶ στὸν τόπο μας τόσοι ἐγγράμματοι καὶ τέτοια φτώχεια πνευματική.
.             Παιδεία σημαίνει ὅμως κυρίως γλῶσσα. Ἡ λέξη «ἀναλφάβητος» αὐτὸ κυρίως ὑπονοεῖ-τελείως ἀγράμματος, ἀστοιχείωτος.
.             Τὸ 2006, ὡς γνωστόν, ἄλλαξαν ὅλα τὰ βιβλία τῆς ἐκπαίδευσης, πρώτης καὶ δεύτερης σχολικῆς βαθμίδας.  Μεταξὺ αὐτῶν καὶ τὰ γλωσσικὰ βοηθήματα. Γιὰ πρώτη φορὰ ἐξοβελίστηκαν ὅλοι οἱ παλαιότεροι σπουδαῖοι λογοτέχνες μας καὶ ἀντικαταστάθηκαν ἀπὸ ἀξιολύπητα ἐρεθίσματα καὶ ἀνάξια λόγου παραθέματα.
.              Πιὸ συγκεκριμένα:
.           Στὰ 10 βιβλία Γλώσσας τῆς Ε´ καὶ Ϛ´ Δημοτικοῦ, ἐκπροσωποῦνται μὲ ἕνα μόλις κείμενο πεζὸ ἢ ποίημα οἱ ἑξῆς λογοτέχνες μας:  Σολωμός, Παλαμᾶς, Ἐλύτης, Σεφέρης, Παπαντωνίου, Νιρβάνας, Ξενόπουλος. Ἀπουσιάζουν:  Παπαδιαμάντης, Κόντογλου, Μυριβήλης, Κρυστάλλης, Καρκαβίτσας, Πολέμης, Δροσίνης, Κάλβος, Βαλαωρίτης, Βιζυηνός, Ἄγρας, Ρώτας, Οὐράνης, Σικελιανός, Ψαθάς, Σαμαράκης καὶ ἄλλοι.
.             Ἐξοστρακίστηκαν τὰ δημοτικά μας τραγούδια «τὸ τελεσφορώτατατον ὄργανον τῆς ἐθνικῆς ἀγωγῆς, ἐκτρέφουσα καὶ συντηροῦσα τὸ ἐθνικὸν φρόνημα», γράφει ὁ μεγάλος Νικόλαος Πολίτης.
.             Ἀπουσιάζουν κείμενα τῶν ἀρχαίων κλασσικῶν, τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας, οἱ διδακτικότατοι μύθοι τοῦ Αἰσώπου. Καὶ μὲ τί ἀντικαταστάθηκαν;

  1. Ἄρθρα ἐφημερίδων: Πληθώρα ἄρθρων, σχετικῶν καὶ ἄσχετων, ἀτάκτως ἐρριμμένων ἐντὸς τῶν πολλῶν σελίδων τῶν νέων βιβλίων, ἀλλὰ καὶ κατὰ συνέπεια ἐντὸς τῶν κεφαλιῶν τῶν μικρῶν μαθητῶν. Σὲ 15 τουλάχιστον μαθήματα ὑπάρχουν ἀποκόμματα ἐφημερίδων (ΕΘΝΟΣ, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, ΝΕΑ, ΧΡΥΣΗ ΕΥΚΑΙΡΙΑ, ΒΗΜΑ, ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ).

  2. Ἱστοσελίδες. Σὲ 10 ἀνέρχονται τὰ κείμενα ποὺ προέρχονται ἀπὸ ἱστοσελίδες κυρίως ἑλληνικῶν ἱστοτόπων (ΦΟΚΟΥΣ, ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ, ΖΩΟΦΙΛΙΑ ΚΛΠ.).

  3. Ἀλλὰ ἐκεῖ ποὺ δείχνουν μία ἀδυναμία τὰ νέα βιβλία εἶναι τὰ περιοδικά. Ὄχι ἕνα, ὄχι δύο ἀλλὰ σαράντα δύο κείμενα σὲ σύνολο 239 προέρχονται ἀπὸ διάφορα κυρίως παιδικὰ περιοδικὰ ὅπως: KID’S FUN (3), ΑΘΗΝΟΡΑΜΑ (4), ΜΙΚΥ (2) καὶ αὐτὸ ποὺ ἐντυπωσιάζει περισσότερο, ἡ πραγματικὴ ἐμμονή: τὸ Περιοδικὸ ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ τῆς ἐφημερίδας ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ποὺ ἐμφανίζεται 15 φορές.

  4. Τέλος, ὑπάρχουν καὶ 15 κείμενα -ἄχυρα- τῆς συγγραφικῆς ὁμάδας καὶ 5 κείμενα μὲ κατασκευὲς ποὺ κατέχουν κεντρικὴ θέση στὴ διδασκαλία.

  5. Καὶ γιὰ τὴ λογοτεχνία τί μένει 102 κείμενα καὶ ποσοστὸ 42,5 %, ἐνῶ μέσα σὲ αὐτὰ συμπεριλαμβάνονται καὶ κείμενα ἥσσονος σημασίας, ἀποσπασματικὰ ἢ κείμενα ποὺ ὡς βασικὸ στόχο ἔχουν τὴν ἐφαρμογὴ κάποιων γραμματικῶν φαινομένων καὶ ὅπου τὸ κείμενο δὲν ἀντιμετωπίζεται καθόλου λογοτεχνικά, νοηματικά, ἐννοιολογικά.

  6. Μέσα σ’ αὐτὰ τὰ 102 κείμενα παρελαύνουν συνταγὲς μαγειρικῆς.  Κείμενα-κουτσουλιὲς δύσοσμες- του τύπου:  «Ἡ Ἰταλία μᾶς κήρυξε τὸν πόλεμο κι ἐμεῖς κρυφτήκαμε στὸ ὑπόγειο».  (Γλώσσα Ε΄ Δημοτικοῦ, α΄ τεῦχος, σελ. 44-45).

Συνθέσεις κρανιοκενεῖς, προσβλητικὲς γιὰ πρόσωπα, σημαῖες τῆς ἐθνικῆς μας ἱστορίας, ὅπως τὸ βλακῶδες μὲ τὶς τρεῖς εἰκόνες τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου, τῆς Κοκκινοσκουφίτσας καὶ τοῦ Καραγκιόζη, ὅπου κάποιο κακόγουστο ἀπολειφάδι τῆς νεοταξικῆς παράνοιας τοὺς θέλει πρωταγωνιστὲς σὲ κοινὴ ἱστορία.  (Τετράδιο ἐργασιῶν Γλώσσας Ϛ΄ Δημοτικοῦ, β΄ τεῦχος, σελ. 39).
.             Τὰ ἴδια καὶ χειρότερα συμβαίνουν στὸ Γυμνάσιο καὶ τὸ Λύκειο.  Καὶ μετὰ διαρρηγνύουμε τὰ ράκη μας γιὰ τὴν γλωσσικὴ παιδεία τῶν νέων. Μία ἀπὸ τὶς σημαντικότερες συνέπειες αὐτῆς τῆς γλωσσικῆς ἀνεπάρκειας εἶναι ὅτι προτρέπει σὲ πράξεις βίας, ποὺ θὰ μποροῦσαν νὰ ἀποφευχθοῦν μόνο μὲ λόγο. Πολλὰ παιδιὰ φτάνουν στὴν ἐξαλλοσύνη καὶ τὴν ἀπελπισία ἢ δραπετεύουν ἕως ἐθισμοῦ στὸν χαώδη κόσμο τῆς εἰκονικῆς αὐταπάτης καὶ ἐπικοινωνίας, γιατί δὲν μποροῦν νὰ ἐκφραστοῦν· «πάρε τὸν λόγο του, δωσ’ μου τὸ χέρι σου» θὰ πεῖ ὁ Ἐμπειρίκος.  Οἱ παλιοὶ οἱ παπποῦδες μᾶς ἔλεγαν: «νὰ ἰδωθοῦμε», ὅταν εἶχαν καιρὸ νὰ τὰ ποῦν.  Νὰ κοιταχτοῦν στὰ μάτια καὶ νὰ κουβεντιάσουν, ἥσυχα καὶ ἁπλά. Αὐτὸ εἶναι κοινωνία. «Καθ’ ὄτι  ἂν κοινωνήσωμεν ἀληθεύομεν, ἂν δὲ ἰδιάσωμεν ψευδόμεθα». Ἀληθὴς βίος εἶναι αὐτὸς ποὺ κοινωνεῖς μὲ τὸν ἄλλον. Ὁ ψεύτικος βίος εἶναι νὰ ἰδιωτεύσεις ἢ – μὲ σύγχρονους ὅρους – ὅταν ἐπικοινωνεῖς μὲ λόγια του ἢ στὸν ἀέρα (Ἡράκλειτος).
.             Ἂς τὸ καταλάβουμε.  Σήμερα τὸ σχολεῖο καλλιεργεῖ τὸ μίσος γιὰ τὸ παρελθόν. Τὸ φανερώνει αὐτὸ ἡ πολεμικὴ κατὰ τῆς Γλώσσας, τῆς Ἱστορίας καὶ τῶν Θρησκευτικῶν. Γκρεμίσαμε ἀσυλλόγιστα τὶς γέφυρες ποὺ μᾶς φέρνουν στὶς ρίζες μας, τὴν μόνη δύναμη ποὺ μπορεῖ νὰ στηρίζει τὸ ἑλληνικὸ ἔθνος στὶς μεγάλες δοκιμασίες τοῦ καιροῦ μας.

Δημήτρης Νατσιὸς
δάσκαλος-θεολόγος
Κιλκὶς

, , ,

Σχολιάστε