Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Γιανναρᾶς Χρῆστος

Ο ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟΣ ΩΣ ΖΩΤΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΓΗ ΤΟΥ καὶ ΤΗΝ ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ καὶ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ

Λέξεων δειν καπηλεία

Τοῦ Χρήστου Γιανναρᾶ
ἐφημ. «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ», 10.02.19

.             Πρόκειται γιὰ μικρόνοια; Γιὰ κωμικὴ ἀπαιδευσία; Γιὰ ἀμειβόμενη στράτευση στὴν ἐξυπηρέτηση συμφερόντων;
.             Πάντως κάποιοι, ὄχι λίγοι, ἐπιμένουν νὰ συγχέουν τὸν πατριωτισμὸ μὲ τὸν ἐθνικισμό. Καμώνονται ὅτι ξέρουν τὴ διαφορὰ καὶ σέβονται τὸν πατριωτισμό. Ἀλλὰ ὁ «σεβασμός» τους εἶναι μόνο στὰ λόγια, προσχηματικός. Στὴν πράξη, σπιλώνουν κάθε ἔκφανση πατριωτισμοῦ σὰν ἐθνικισμό. Σωρεύουν συνώνυμα ἐπιτείνοντας τὴν ἐσκεμμένη σύγχυση: Σωβινισμός, Ἀκροδεξιά, Νεοναζισμός, λαϊκισμὸς – ἔτσι τοὺς βολεύει νὰ κατανοεῖται ὁ πατριωτισμός.
Παθιασμένοι ἀντίπαλοι τοῦ «ἐθνικισμοῦ», ἑπομένως φανατισμένοι ὑπερασπιστὲς τοῦ «διεθνισμοῦ» – «ἐθνομηδενισμοῦ», ἐμφανίζονται οἱ ὀπαδοὶ καὶ τῶν δύο ὄψεων τοῦ ἀμφιπρόσωπου Ἱστορικοῦ Ὑλισμοῦ: τόσο τῶν «Ἀγορῶν» (τοῦ Διεθνοῦς Χρηματοπιστωτικοῦ Συστήματος) ὅσο καὶ οἱ «κολλημένοι» νοσταλγοὶ τῆς Σοβιετίας.
.             Φανατικότεροι, καὶ στὶς δύο παρατάξεις (ὅπως πάντοτε στὴν Ἱστορία) εἶναι οἱ ἀλλαξόπιστοι, οἱ ἐξωμότες: οἱ «ἀριστεροὶ» (καὶ μάλιστα τῆς «ριζοσπαστικῆς» Ἀριστερᾶς) ποὺ ξεπουλήθηκαν στὶς «Ἀγορὲς» μὲ φτηνιάρικα ἀνταλλάγματα. Ἢ καὶ οἱ κάποτε «δεξιοὶ» ποὺ ἔκαναν καριέρα μὲ τὸ «πατρὶς-θρησκεία-οἰκογένεια» καὶ σήμερα προβάρουν τὴ λεοντὴ τοῦ «ἐκσυγχρονισμοῦ» καὶ τῆς «προόδου».
.             «Ποιοί ἀντιδροῦν στὴ Συνθήκη τῶν Πρεσπῶν;» ρώτησε ὁ πρόεδρος τῆς Γαλλίας Μακρὸν τὸν Ἀλέξη Τσίπρα, τὶς προάλλες, στὴν Κύπρο. «Κάποιοι ἐλάχιστοι ἀκροδεξιοὶ-λαϊκιστές», ἦταν ἡ ἀπάντηση. «Καὶ πόσοι κατέβηκαν στὸ συλλαλητήριο;». «Κάπου ἑβδομήντα χιλιάδες»! Ἔτσι γράφουν τὴν ἱστορία οἱ ἀδίστακτοι.
.             Δὲν θέλει νὰ ἀντιληφθεῖ ἡ ἱστορικo-ὑλιστικὴ θρησκοληψία ὅτι ὁ πατριωτισμὸς δὲν ἔχει νὰ κάνει μὲ «πεποιθήσεις», δὲν εἶναι ἐπιλογή. Εναι καταστάλαγμα μπειρίας, βιωματικς πλοτος – γεννιέται στν ψυχ το νθρώπου πατριωτισμός. Σὲ ἀγεφύρωτη ἀντίθεση ὁ «διεθνισμὸς» εἶναι σκόπιμη ἐπιλογή: ταξινομοῦνται οἱ ἄνθρωποι σὲ εἰσοδηματικὲς «τάξεις», διαβαθμίζεται ἡ καταναλωτική τους εὐχέρεια, λογαριάζονται σὰν ἀδιαφοροποίητες μονάδες ἀπρόσωπης ὁμοείδειας.
.             Γεννιέται πατριωτισμς π τ ζωτικ σχέση το νθρώπου μ τ γ του, τ γλσσα του, τ σαρκωμένη (στ γ κα στ γλσσα) στορία του. Εναι συνάρτηση πατριωτισμς τς «καλλιέργειας» το νθρώπου, συνισταμένη το πολιτισμο του. Γι’ αὐτὸ καὶ τρέφεται ὁ πατριωτισμὸς ὄχι ἀπὸ (ἐθνικιστικὰ) ἰδεολογήματα, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἔνσαρκη Τέχνη: τὸ τραγούδι, τὴ ζωγραφιά, τὴν ἀρχιτεκτονικὴ – ἀπηχεῖ ἡ Τέχνη αἰσθητὰ τὴν «ταυτότητα» τῆς πατρίδας.
.             Λοιπόν, αὐτὸν τὸν πατριωτισμὸ οἱ «πολιτικοὶ τῆς κωλοτούμπας» (διεθνὴς πιὰ ὁ ὅρος) τὸν χαρίζουν σὲ αὐτοὺς ποὺ τὸν καπηλεύονται ἐγκληματικά: στοὺς «ἐθνικιστές». Ὁ ἐθνικισμὸς εἶναι, ἱστορικά, ὁ «ἐνδιάμεσος κρίκος» στὴν ἐξέλιξη ἀπὸ τὴν ἀγέλη ὣς τὸν διεθνοποιημένο σήμερα πρωτογονισμὸ – ἐνδιάμεσος. Στὴ θωράκιση τῆς ἐγωκεντρικῆς κατασφάλισης ἀποβλέπει, ἀλλὰ ὄχι μὲ ἄξονα τὴν «ταξικὴ» χρησιμοθηρία, οὔτε τὴν πολτώδη «διεθνική». Ὁ ἐθνικισμὸς θωρακίζει τὸ ἐγὼ μὲ ἰδεολογήματα «φυλετικῆς ἀνωτερότητας», «καθαρόαιμης ὁμοείδειας», «βιολογικῆς ἀρτιμέλειας».
.             Εἶναι ἀπίστευτο, σ ποι νθρώπινη κπτωση διολισθαίνει ριστερόσχημη λλαξοπιστία, γι ν προπαγανδίσει τν μηδενιστικ μοραλισμ πο τ συντηρε στν ξουσία. Κόπτεται ὁ θλιβερὸς «κυβερνητικὸς ἐκπρόσωπος», κορυφαῖος τοῦ ἀνθρώπινου αὐτεξευτελισμοῦ, νὰ πείσει (ποιόν;) ὅτι στὴν πατριωτικὴ λαοθάλασσα τῶν συλλαλητηρίων γιὰ τὸ «μακεδονικὸ» σαρκωνόταν «τὸ τέρας τοῦ ἐθνικισμοῦ», «τὸ τέρας τῆς Δεξιᾶς»! Κι ἀπὸ κοντά, θλιβερὰ στρατευμένοι στὴν ὑπεράσπιση τῆς κυβερνητικῆς αἰσχύνης ἀρθρογράφοι νὰ «καταγγέλλουν» τὸν «ἐθνικολαϊκισμὸ» («ἔξαλλο ἐθνικισμὸ») τῶν «μακεδονομάχων» πολιτῶν, ποὺ «ἀρχὲς τῆς δεκαετίας τοῦ 1990… ἔτρεχαν ἀλαφιασμένοι στὶς πλατεῖες» – τότε ποὺ «ὅλα τὰ πολιτικὰ κόμματα ὑποτάσσονταν στὶς ἐπιθυμίες τῶν ἀδιάλλακτων ἢ τῶν τυχοδιωκτῶν»!
.             «Ἐξέστη φρενῶν» ἡ «προοδευτικὴ» συνηγορία τοῦ μηδενιστικοῦ ἀμοραλισμοῦ.
.             ξαφάνιση λαν π τν στίβο τς στορίας χει πάντα προοίμιο τ σύγχυση-χρήστευση τς γλώσσας τους: «Προοδευτικὸς» σήμαινε πάντοτε στὰ ἑλληνικὰ τὸν «πρωτοπόρο», τὸν ρηξικέλευθο τολμητία, ποὺ ἄνοιγε δρόμο ἐκεῖ ποὺ οἱ ἄλλοι ἔβλεπαν ἀδιέξοδο, ἄνοιγε τὴ θέα σὲ καινούργιους ὁρίζοντες. Προοδευτικὸς ἦταν ὁ ὑπέρμαχος τῆς ἀλλαγῆς, τῆς ἀνακαίνισης, τῆς ἀναζήτησης, ὁ ἐραστὴς τοῦ καινούργιου, ὄχι ἐπειδὴ ὁ νεωτερισμὸς εἶναι αὐταξία ἀλλὰ ὅταν τὸ ἐν χρήσει ἀποδείχνεται ἀτελέσφορο ἢ ἀνεπαρκές.
Σήμερα, στὴν Ἑλλάδα ποὺ ψυχορραγεῖ, ποιός λογαριάζεται «προοδευτικὸς» καὶ ποιοί μονοπωλοῦν ἐτσιθελικὰ τὴν «πρόοδο», ποιοί φιγουράρουν σὰν «προοδευτικὲς δυνάμεις» τῆς κοινωνίας;
.             Πρώτη καὶ καλύτερη ἡ σταλινικὴ «ὀρθοδοξία» τοῦ Περισσοῦ, οἱ νοσταλγοὶ τῆς ἐφιαλτικότερης φρικωδίας ἐξουσιαστικοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ ποὺ γνώρισε ἡ ἀνθρώπινη ἱστορία. Ἀπὸ κοντά, τὸ συνονθύλευμα ἀπὸ τὶς σέκτες ποὺ γεννοβόλησε ὁ μαρξισμός, λα τ παλαιοημερολογίτικα γκρουπούσκουλα το στορικολιστικο φανατισμο, κόμα κα τ λύμματα ξωμοσίας πο μς κυβερννε σήμερα. Ἡ «ἐπιστήμη» τῆς συκοφαντίας-παραπλάνησης καὶ διαστροφῆς, κατ’ εὐφημισμὸν «προπαγάνδα», ἔχει καθολικὰ ἐπιβάλει ὡς αὐτονόητη τὴν πεποίθηση ὅτι μόνο ὁ μηδενισμὸς καὶ ὁ ἀμοραλισμὸς εἶναι «προοδευτικὴ» ἐπιλογή, ὁ πατριωτισμὸς συνώνυμος τοῦ ἀναχρονισμοῦ καὶ σκοταδισμοῦ. Γι’ αὐτὸ καὶ μόνο περιθωριακὰ μικροκόμματα «τῆς πλάκας» αὐτοαποκαλοῦνται «πατριωτικά».
.             Ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία, σὲ ἐπιθανάτια ἀφασία, δὲν ἀντιδρᾶ. «Δὲν κουνιέται φύλλο».

 

 

Διαφημίσεις

,

Σχολιάστε

AΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ

«ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ», τ. 46, ΙΑΝ. – ΜΑΡΤ. 2010

  • Αὐτοκρατορίας κατάρρευση: τό βυζαντινό μάθημα
    Ἀπόσπασμα ἀπό τόν πρόλογο τοῦ καθ. Χρήστου Γιανναρᾶ στό σενάριο τῆς ὁμώνυμης ταινίας τοῦ ἀρχιμ. Τύχωνα Σεβκουνόφ (Αὔγουστος 2009)

Μοῦ ζητήθηκε νά προλογίσω τήν ἑλληνική ἔκδοση τῆς ταινίας «Αὐτοκρατορίας κατάρρευση: τό βυζαντινό μάθημα», τοῦ ρώσου ἀρχιμανδρίτη Τύχωνα Σεβκουνόφ. Δέν εἶμαι ἱστορικός οὔτε κριτικός τοῦ κινηματογράφου. Ἀλλά καί ὁ στόχος τῆς ταινίας δέν εἶναι νά ὑπηρετήσει ἁπλῶς τήν ἱστορική ἔρευνα ἤ τήν κινηματογραφική τέχνη. Ἀπό τίς ἐπανειλημμένες προβολές της στά ρωσικά τηλεοπτικά δίκτυα καί τίς καταιγιστικές ἀντιδράσεις καί συζητήσεις πού προκάλεσε, ἔγινε φανερός ὁ σκοπός τῆς ταινίας: Νά προβάλει τήν ἱστορία τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας, καί εἰδικά τίς αἰτίες τῆς κατάρρευσής της, ὡς ἄξονα ἀναφορᾶς γιά τή συναγωγή πολιτικῶν συμπερασμάτων, χρήσιμων στήν προοπτική του ρόλου πού ὁραματίζονται γιά τή Ρωσία σήμερα οἱ ἡγέτες της. Σέ αὐτή τή συζήτηση, γιά τό ρόλο τῆς Ρωσίας σήμερα στή διεθνῆ πολιτική σκηνή, θά ἤθελα νά καταθέσω ἐλάχιστα, προλογικά στή ταινία σχόλια: Οὔτε ὁ Μέγας Πέτρος, μέ τόν ριζοσπαστικό ἐκδυτικισμό τῆς Ρωσίας πού ἐπιχείρησε, οὔτε ὁ Λένιν μέ τόν «κομμουνιστικό» ὁλοκληρωτισμό τῶν Μπολσεβίκων, ἀπομακρύνθηκαν ἀπό τό βαθιά ριζωμένο στή λαϊκή ρωσική «ψυχή» ὅραμα τῆς αὐτοκρατορίας. Ὁ Γιέλτσιν κατόρθωσε νά σμπαραλιάσει ἐξευτελιστικά τό ὅραμα παραδίδοντας τή ρωσική αὐτοκρατορία τῆς Σοβιετικῆς Ἕνωσης στή χλεύη τῆς Δύσης καί στίς ὀρέξεις ὑπάνθρωπων μαφιόζων. Ἀλλά ἦταν παρένθεση. Σήμερα ἡ Ρωσία ξαναβρίσκει τή θέση της καί ἀποκαθιστᾶ τό κύρος της στόν διεθνῆ στίβο σταθερά καί ἐντυπωσιακά. Τήν προσοχή στή διαχείριση τῆς ἀποκατάστασης τοῦ ὁράματος τῆς αὐτοκρατορίας στή Ρωσία σήμερα καταλαβαίνω ὅτι θέλει νά ἐπιστήσει ἡ ταινία τοῦ ἀρχιμ. Τύχωνα Σεβκουνόφ… Ἡ ταινία τοῦ ἀρχιμ. Τύχωνα Σεβκουνόφ ἐπιμένει διαφωτιστικά στό ἀπύθμενο μένος, μίσος καί πάθος μέ τό ὁποῖο μπόλιασε ἡ πολιτική τοῦ Καρλομάγνου τούς τραγικούς ὑπανάπτυκτους λαούς τῆς μεσαιωνικῆς Δύσης ἐνάντια στόν ἑλληνορωμαϊκό κόσμο τῆς Ἀνατολῆς. Ἡ κατάλυση τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας συντελέστηκε οὐσιαστικά τό 1204 μ.Χ., μέ τήν ἅλωση καί φρικώδη σφαγή καί σύληση τῆς Νέας Ρώμης ἀπό τίς βαρβαρικές ὀρδές τῆς Τέταρτης Σταυροφορίας. Ἡ ὀθωμανική κατάκτηση, δυό αἰῶνες ἀργότερα, τρύγησε εὔκολα τούς καρπούς τοῦ ἱστορικοῦ ἐγκλήματος τῶν Σταυροφόρων. Καί ἰσοδύναμο ἔγκλημα ἀργότερα, ἀντιστάσεως μή οὔσης, στόν 16ο αἰώνα, ἦταν ἡ χλευαστική μετονομασία τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας σέ «Βυζάντιο». Ὥστε νά ἐπιβιώνει ἱστορικά σάν δῆθεν συνέχεια τῆς Παλαιᾶς καί Νέας Ρώμης μόνο ἡ πλαστογράφηση τῆς αὐτοκρατορίας ἀπό τόν Καρλομάγνο… Ἡ ταινία τοῦ ἀρχιμ. Τύχωνα Σεβκουνόφ μοιάζει νά προσβλέπει στό ὅραμα τῆς αὐτοκρατορίας σάν σέ σταυρική διαχείριση εὐθύνης καί ὄχι ἐξουσιαστικοῦ προνομίου. Εἶναι ἡ μόνη ρεαλιστική βάση γιά νά διακριθεῖ ἡ ἀνατολική ἐκδοχή τῆς αὐτοκρατορίας, ὡς ἐπιτεύγματος πολιτισμοῦ, ἀπό τόν δυτικό ἰμπεριαλισμό ἤ ἀπό τό ἀποικιοκρατικό σύστημα τῆς κοινοπολιτείας. Μέ ἁπλά λόγια: Γιά νά λειτουργήσει σήμερα ἡ πολιτική τῆς Ρωσίας σέ προοπτική καί μέ στρατηγικές αὐτοκρατορίας στόν διεθνῆ στίβο, χρειάζεται νά καλλιεργήσει τή συνεπῆ παραίτηση ἀπό τό τυπικά δυτικό προϊόν του ἐθνικισμοῦ: Νά προσλάβει ἐνεργά τήν ἑλληνική ἐκδοχή τοῦ πολιτισμοῦ καί τήν ἐκκλησιαστική ἀλήθεια τῆς κένωσης, τῆς διακονίας. Μετά τήν ὁλοκληρωτική ἐπικράτηση τῆς προτεραιότητας τοῦ ἐθνικισμοῦ τά τελευταῖα διακόσια πενήντα χρόνια, οἱ ἱστορικές συγκυρίες ἤ ἡ Πρόνοια τοῦ Θεοῦ, ὁδήγησαν τόν σημερινό φορέα τῆς εὐθύνης γιά τήν ἑνότητά της κατά τήν οἰκουμένην Ἐκκλησίας, τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο Νέας Ρώμης-Κωνσταντινουπόλεως, σέ τέλεια ἀπογύμνωση ἀπό κάθε ἐξουσιαστική ἰσχύ. Δέν διαθέτει οὔτε πληθυσμιακή ὑπεροχή, οὔτε στήριξη μηχανισμῶν ἐθνικοῦ κράτους, οὔτε οἰκονομική ἄνεση, οὔτε δυνατότητα ἐπαρκοῦς στελέχωσης. Ἔχει ἑπομένως ὅλα τά εὐαγγελικά προσόντα γιά νά διακονήσει ὡς ἡ ἔσχατη ὅλων Ἐκκλησία καί πάντων δούλη τό «πρωτεῖο» τοῦ «ἐσχάτου», πού τό ἀναδεικνύει «πρῶτον» ἡ κένωσή του. Καί τό πρωτεῖο ἔγκειται στή σταυρική εὐθύνη διαχείρισης δυό διακονημάτων: Νά συγκαλεῖ τό Πατριαρχεῖο Κωνσταντινουπόλεως οἰκουμενικές ἤ γενικές τοπικές συνόδους. Καί νά προεδρεύει σέ αὐτές. Ἡ ταινία τοῦ ἀρχιμ. Τύχωνα μοιάζει νά ἔχει μία διορατική ἐπικαιρότητα: Ἡ Ρωσική Ἐκκλησία βγαίνει σήμερα ἀπό μία μαρτυρική δοκιμασία ἑβδομήντα χρόνων διωγμοῦ καί ἔσχατης ταπείνωσης. Καί ὅπως πάντα ἡ ταπείνωση, ἀτομική ἤ συλλογική, ἑκούσια ἤ ἀκούσια, ἔδωσε μίαν ἀπρόσμενη, πανανθρώπινης ἐμβέλειας πνευματική καρποφορία στή Ρωσική Ἐκκλησία: τήν ἔκπληξη τῆς ρωσικῆς θεολογίας τῆς διασπορᾶς, αὐτό τό μέγιστο δῶρο τοῦ Θεοῦ στήν Ἐκκλησία Του κατά τόν 20ό αἰώνα. Ἡ ταινία τοῦ ἀρχιμ. Τύχωνα μᾶς θυμίζει τίς ἀληθινές προϋποθέσεις τῆς αὐτοκρατορίας καί τόν σεβασμό στά αἰνίγματα τῆς Ἱστορίας. Πολύτιμο μάθημα.

, ,

Σχολιάστε