Ἄρθρα σημειωμένα ὡς Γεώργ. Παπαδημητρίου

Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΜΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ [Β´]

Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΜΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ [B´]
Ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Γεωργ. Παπαδημητρίου,
Χημικοῦ- Ἱστορ. Ἐρευνητοῦ
«ΑΝΑΛΕΚΤΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ»
Ἔκδ. Ἱ. Κοινοβίου Ἁγ. Νικοδήμου Ἀγιορείτου,
Γουμένισσα 2005 (σελ. 99-108)

Μέρος Α´: https://christianvivliografia.wordpress.com/2011/03/24/ἡ-ἀλήθεια-στὴν-ἐθνική-μας-ἱστορία/

.           Μία τρίτη τάση -γιὰ τὴν ἀντικειμενικότερη προσέγγιση τῆς νεώτερης ἱστορίας μας- θὰ ἀπέφευγε τὴν παράθεση μικρῶν ἀποσπασμάτων ἀπὸ τὴ βιβλιογραφία, ποὺ ὑποστηρίζουν ἀποκλειστικὰ καὶ μόνο τὶς θέσεις τοῦ συγγραφέα. Ἡ Ἑλληνικὴ Ἐπανάσταση π.χ. μπορεῖ νὰ παρουσιάζεται ἀπὸ κάποιους ὅτι ἔτυχε τῆς ἠθικῆς ὑποστήριξης μόνο τῆς Ρωσσίας, αὐτὸ ὅμως δὲν εἶναι ἀλήθεια, ἀφοῦ κατὰ καιροὺς ὅλες οἱ Μεγάλες Δυνάμεις ἦσαν ἐναντίον της. Ἡ στάση τῶν Μεγάλων Δυνάμεων ἄλλαξε κατὰ καιροὺς ἀνάλογα μὲ τὰ συμφέροντα τῆς κάθε μιᾶς. Π.χ. ὅταν ἡ Μαύρη Θάλασσα , μετὰ τὶς νίκες καὶ τὶς Συνθῆκες τοῦ 1774 καὶ τοῦ 1792, ἔπαυσε νὰ ἀποτελεῖ «ὀθωμανικὴ λίμνη» καὶ ἡ Ρωσσία βρῆκε ἔξοδο στὶς θερμὲς θάλασσες, τὸ ἐνδιαφέρον της γιὰ τὴν Ἑλλάδα ἔκτοτε ἦταν μόνο θεωρητικό. Ἐν τούτοις, ἐδῶ διαστρεβλώνεται ἡ Ἱστορία κατὰ τρόπο μανιχαϊκό.
.          Τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ μὲ τὴν παρουσίαση τῶν Ἑλλήνων ὡς «καλῶν» καὶ τῶν Τούρκων ὡς «κακῶν», βάζοντας ὅλους τοὺς Τούρκους -ἀπὸ τοὺς διαχειριστὲς τῆς σκληρῆς ὀθωμανικῆς διοίκησης μέχρι τοὺς ἀδιάφορους καὶ ἐν πολλοῖς ἀγαθοὺς χωρικοὺς- στὸ ἴδιο καλάθι. Στὰ πάμπολλα παραδείγματα στρεβλῆς προσεγγίσεως τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ ’21 τοποθετεῖται καὶ ἡ εὐκολία μεὲ τὴν ὁποία ρίπτεται βέβαια στὴν πυρὰ -καὶ δικαίως- ὁ Μέττερνιχ καὶ ἡ αὐστριακὴ πολιτικὴ, ἐνῶ στὴν ἴδια σχεδὸν μοίρα θὰ ἔπρεπε νὰ βρίσκεται καὶ ἡ πανούργα ἀγγλικὴ πολιτικὴ. Ὁ χῶρος ὅμως δὲν ἐπιτρέπει τὴν παράθεση ἄλλων παραδειγμάτων ποὺ ἀποδεικνύουν τὴν μονομερή, ὑστερόβουλη καὶ μεροληπτικὴ συγγραφὴ ἱστοριῶν τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ ’21.
.       Φρονοῦμε ὅτι τὰ ἱστορικὰ γεγονότα πρέπει νὰ ἀποδίδονται ὡς ἔχουν καὶ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀντικειμενικὰ. Τὰ σχόλια ὅμως ἐπ’ αὐτῶν νὰ εἶναι ἐλεύθερα, ἐξαρτώμενα, ἀσφαλῶς, ἀπὸ τὶς δεξιότητες τοῦ συγγραφέα καὶ ἀπὸ τὴν κοσμοθεωριακὴ καὶ πολιτικὴ του τοποθέτηση. Ἀνεξάρτητα ὅμως ἀπὸ τὸ ὅτι ἡ θεωρία τοῦ σύγχρονου Ἰάπωνα διανοητῆ Φουκουγιάμα (Fukuyama) γιὰ τὸ τέλος τῆς Ἱστορίας ὁδήγησε μερικοὺς νὰ ὑποστηρίζουν ὅτι στὸ μέλλον ἀντὶ γιὰ Ἱστορία θὰ μιλᾶμε γιὰ οἰκονομία, ἡ Ἱστορία θὰ συνυπάρχει μὲ τὸν ἄνθρωπο, γιατὶ αὐτὸς τὴν γράφει. Βεβαίως κάτι πού, μεταξὺ τῶν ἄλλων, διδάσκει ἡ Ἱστορία εἶναι ὅτι δὲν ὑπάρχει μία καί μόνη ἀλήθεια, καὶ γι’ αὐτὸ κανένας ἱστορικὸς δὲν εἶναι αὐθεντία. Τὰ ἱστορικὰ γεγονότα, ὅμως, εἶναι ἱερά. Καὶ γι’ αὐτὸ δὲν ἀποκρύπτονται, οὔτε παραμορφώνονται, οὔτε ὡραιοποιοῦνται.
.         Ὅσον ἀφορᾶ ὅμως τὶς ἐθνικὲς ἱστορίες τῶν κρατῶν, φρονοῦμε ὅτι πρέπει νὰ γράφονται μὲ τέτοιο τρόπο ποὺ νὰ διδάσκουν τὶς ἐπερχόμενες γενιὲς ὄχι μόνον γιὰ τὶς επιτυχίες τῶν προγόνων τους, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὰ σφάλματά τους, ὥστε νὰ ἀποφεύγονται αὐτὰ στὸ μέλλον. Ἐξάλλου, ἀποτελεῖ ἐθνικὴ ἐπιταγὴ νὰ μαθαίνουμε τὰ δυσάρεστα ἱστορικὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐθνικῆς μας ἱστορίας, π.χ. τὴ διχόνοια μεταξὺ τοῦ λαοῦ καὶ τῶν ἡγετῶν του (βλέπε 1821, 1914-1918, κ.ἄ.). Καὶ πάντοτε, βέβαια, ἡ ἱστοριογραφία μας νὰ μένει μακριὰ ἀπὸ παραποιήσεις, ἀποκρύψεις καὶ ὡραιοποιήσεις γνωστῶν γεγονότων. Ἐξυπακούεται, βέβαια, ὅτι δὲν γίνεται λόγος γιὰ τὴν ἐγκληματικὴ πλαστογράφηση καὶ τὶς πολιτικὲς καὶ ἱδεολογικὲς σκοπιμότητες, ποὺ δὲν ἔχουν θέση στὰ βιβλία τῆς ἐθνικῆς μας ἱστορίας, ἄν θέλουμε οἱ νέοι μας νὰ διδαχθοῦν τὴν ἀληθινὴ ἱστορία καὶ παράδοση τοῦ Γένους.
.           Ἕνα ἄλλο θέμα στὴν ἐθνική μας ἱστορία εἶναι ἡ συνεχὴς προβολὴ ὁρισμένων πορσωπικοτήτων καὶ ἡ παρασιώπηση καὶ παραμονὴ στὴν ἀφάνεια τῶν δευτεραγωνιστῶν, ποὺ ἔδρασαν συγχρόνως ἤ παράλληλα μὲ τοὺς ἐθνικούς μας ἥρωες, Πολὺς λόγος π.χ. γίνεται γιὰ τὸν Πατριάρχη Γρηγόριο Ε’, καὶ ὀρθότατα. Ἦταν ἡ κεφαλὴ τοῦ Γένους. Τὸν ἐθρήνησε ὅλος ὁ χριστιανικὸς κόσμος τῆς ἐποχῆς του. Καὶ μὲ τὸν τραγικό του θάνατο πρόσφερε -ὅπως γράψαμε ἤδη- καὶ προσφέρει καὶ σήμερα πολλὰ στὴν ἐθνικὴ μνήμη, περισσότερα ἀπὸ ὅσα εἶχε προσφέρει πρὶν ἀπὸ τὴν θυσία του. Ἄς μὴ λησμονοῦμε ὅμως ὅτι τὴν ἴδια μέρα ποὺ μαρτυροῦσε ὁ Πατριάρχης, ἀπαγχονίζονταν καὶ οἱ Μητροπολίτες Νικομηδείας Ἀθανάσιος, Ἐφέσου Διονύσιος, καὶ Ἀγχιάλου Εὐγένιος. Ἐνῶ λίγες μέρς ἀργότερα (3 Μαΐου 1821) ἀποκεφαλιζόταν ὁ Μηροπολίτης Μυριουπόλεως καὶ τὴν ἑπομένη ὁ Θεσσαλονίκης Ἰωσήφ, ὁ Δέρκων Γρηγόριος, ὁ Ἀδριανουπόλεως Δωρόθεος, ὁ Τυρνάβου Ἰωαννίκιος καὶ ὁ πρώην Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης Κύριλλος Ϛ’. Γι’ αὐτὲς ὅμως τὶς ἡρωϊκὲς ψυχὲς σπάνια μιλᾶμε! Ὅπως, ἀντίθετα, ὑπάρχει -ἀπὸ ὁρισμένους κύκλους- κατακραυγὴ ἐναντίον τοῦ Πατριάρχη, ἐπειδὴ ὑπέγραψε τὸν ἀφορισμό, ἐνῶ εἶναι γνωστὲς οἱ συνθῆκες ὑπὸ τὶς ὁποῖες τὸν ὑπέγραψε· οὔτε καὶ ἀναφέρεται ὅτι τὸν συνυπέγραψε καὶ ὁ παρεπιδημῶν τότε στὴν Κωνσταντινούπολη Πατριάρχης Ἱεροσολύμων Πολύκαρπος -μὲ τὴν ἔκφραση «συναποφαίνεται», παραπλεύρως, τῆς ὑπογραφῆς του- καθὼς καὶ ὁλόκληρη ἡ Ἱερὰ Σύνοδος τοῦ Πατριαρχείου. Ὅμως, μόνο ὁ Πατριάρχης ἔχει ὅλη τὴν κατακραυγὴ τῶν σύγχρονων ἀναθεωηρητῶν τῆς ἱστορίας μας, γιατὶ αὐτὸς ποὺ ἔγινε θρύλος… «ἔπρεπε νὰ ἐξουδετερωθεῖ»!
.       Οὐδείς, βέβαια, διαφωνεῖ στὸ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχουν «λευκὲς» σελίδες, στην ἱστορία μας. Ἔτσι, θὰ πρέπει νὰ ἀναφέρεται καὶ ὄχι ν’ ἀποκρύπτεται, π.χ. ἡ κατασπατάληση τῶν ἐθνικῶν δανείων τῶν πρώτων χρόνων τῆς Επαναστάσεως στὶς ἐσωτερικὲς διαμάχες, ἀντὶ νὰ χρησιμοποιηθοῦν γιὰ τὴν προμήθεια πολεμικοῦ ὑλικοῦ, γιὰ τὴν ὁποία εἶχαν συναφθεῖ! Χρειάζεται ὅμως ἰδιαίτερη προσοχὴ καὶ στὶς «γκρίζες» σελίδες τῆς ἱστορίας μας, γιατὶ αὐτὲς προσφέρονται γιὰ πολὺ διαφορετικὲς ἀναγνώσεις…
.         Ἔχουν μεγάλη εὐθύνη -ἔναντι τοῦ μέλλοντος αὐτοῦ τοῦ τόπου- ὅσοι γράφουν τῆν νεότερη ἱστορία ποὺ προορίζεται γιὰ τοὺς νέους μας. Ἡ ἱστορία πρέπει νὰ γράφεται μὲ ρεαλισμό, ἀλλὰ καὶ μὲ εἰλικρίνεια, γιὰ νὰ διδάσκει καὶ νὰ φρονηματίζει. Ὅταν πχ. γράφεται κάτι γιὰ τὸν ἐθνικὸ διχασμό, νὰ ἀφήνεται νὰ ἐννοηθεῖ τὸ κακὸ ποὺ προέκυψε συνέπειᾳ  τοῦ διχασμοῦ καὶ ποιὰ ἐνδεχομένως θα ἦσαν τὰ ἐθνικά μας «κέρδη», ἄν δὲν ὑπῆρχε ὁ διχασμός. Ἔν τούτοις δὲν πρέπει νὰ βλέπουμε μόνο τὰ λίγα ἤ τὰ πολλὰ δένδρα, ἀλλὰ ὁλόκληρο τὸ δάσος, γιὰ νὰ διδάσκονται οἱ νέοι μας ἀπὸ τὰ πολλὰ θετικά, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὰ ὁσαδήποτε καὶ ὁποιαδήποτε λάθη τῶν προγόνων τους. Αὐτὰ τὰ λάθη γεννοῦν Ἱστορία, καὶ κατὰ μία ἄποψη ἡ Ἱστορία δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο ἀπὸ μιὰ… καταγραφὴ λαθῶν.
.       Τέλος, ἐπειδὴ στὴν ἱστοριογραφία ὑπεισέρχεται ἀναπόφευκτα ὁ προσωπικὸς παράγοντας, ἀπαιτεῖται τόσον ἡ ἰσχυρὴ τεκμηρίωση ὅσο καὶ κάποια ἐπιφυλακτικότητα, γιὰ τὰ γεγονότα ποὺ δὲν μποροῦν -ἐπὶ τοῦ παρόντος- νὰ τεκμηριωθοῦν πλήρως.
.        Τὸ ἐθνικό μας συμφέρον ἀπαιτεῖ τὴν πλήρη ἀλήθεια στὴν ἱστορία μας. Μόνον ἔτσι θὰ προχωροῦμε στὴν ἐθνικὴ αὐτογνωσία, ποὺ μᾶς εἶναι ἀπολύτως ἀπαραίτητη στοὺς καιροὺς ποὺ ἔρχονται…

Στοιχειοθεσία : ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»

, , , , , , ,

Σχολιάστε

Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΜΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ [Α´]

Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΜΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ [Α´]
Ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Γεωργ. Παπαδημητρίου,
Χημικοῦ- Ἱστορ. Ἐρευνητοῦ
«ΑΝΑΛΕΚΤΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ»
Ἔκδ. Ἱ. Κοινοβίου Ἁγ. Νικοδήμου Ἀγιορείτου,
Γουμένισσα 2005 (σελ. 99-108)


.            Οἱ ἑορτασμοὶ τῆς ἐπετείου τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1821, πέραν τῶν πανηγυρισμῶν, τῶν παρελάσεων καὶ τῶν ὁμιλιῶν, ἀποτελοῦν καὶ ἀφορμὴ γιὰ μιὰ ἐθνικὴ περισυλλογή, μὲ σκοπὸ τὴν ἐξαγωγὴ χρήσιμων διδαγμάτων. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τονώσουμε τὴν ἐθνική μας μνήμη μὲ ὅ,τι ἀληθινὸ ἀπὸ τὴν ἱστορία τῆς προεπαναστατικῆς περιόδου, τῆς περιόδου τοῦ Ἀγώνα καὶ τῶν χρόνων ἀμέσως μετὰ ἀπὸ αὐτόν. Γιατὶ ἄν φθάσουμε στὴν κατάργηση τῆς ἐθνικῆς μνήμης, τῆς συνέχειας τῆς σχέσεως αἰτίου καὶ αἰτιατοῦ, ὁδεύουμε τότε -συστρατευμένοι καὶ μὲ τὴν ἀνθούσα Παγκοσμιοποίηση καὶ τὴν «πολυπολιτισμικότητα»- μπροστὰ σὲ μὴ ἀναστρέψιμες ὀδυνηρὲς καταστάσεις, καταστρεπτικὲς γιὰ τὴν πορεία τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Καὶ τοῦτο γιατὶ ὁ Ἀγώνας τοῦ ’21 ἀποτελεῖ τὸ σημαντικότερο κεφάλαιο τῆς νεώτερης ἱστορίας τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους. Ἡ λέξη «κεφάλαιο» χρησιμοποιεῖται ἐδῶ μὲ διπλὴ σημασία: Ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος ἐννοεῖται ἡ ἱστορικὴ στιγμὴ στὴ ζωὴ τῶν Ἑλλήνων ποὺ ξεσηκώθηκαν ἐναντίον τῶν Τούρκων καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο ὑπενθυμίζεται ὅτι γιὰ μᾶς τοὺς μεταγενεστέρους ἡ στιγμὴ ἐκείνη μένει ἔξω ἀπὸ τὴν δικὴ μας ζωὴ, ἐφόσον δὲν ζοῦμε, βέβαια, ἐκεῖνον τὸν Ἀγώνα, ἀλλὰ ὅμως ἐξακολουθοῦμε νὰ τὸν μελετοῦμε. Δὲν ἔχουμε τὴν ἐμπειρία τοῦ ’21, ἀλλὰ μόνο τὴν γνώση ποὺ μᾶς δίδει ἡ μελέτη. Ἀλλὰ ἡ γνώση αὐτὴ εἶναι ἔμμεση, ὅταν διαβάζουμε τὴν ἐξιστόρηση γεγονότων ἀπὸ ἱστορικοὺς καὶ τὶς σχέσεις καθὼς καὶ τὶς κρίσεις τους πάνω στὰ γεγονότα τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Καὶ ἡ κρίση τους πρέπει νὰ εἶναι δίκαιη, γιὰ νὰ εἶναι διδακτικὴ στὶς γενιὲς ποὺ ἔρχονται.
.             Εἶναι χαρακτηριστικὸ ὅτι ὅλοι οἱ μελετητὲς συμφωνοῦν ὅτι ἡ Ἐπανάσταση τοῦ 1821 ὑπῆρξε ἡ πλέον θαυμαστὴ καὶ συγκλονιστικὴ ἐποποιΐα τοῦ Γένους καὶ ἡ ἀρχὴ τῆς ἱστορίας τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους Καὶ ὅσο περνοῦν τὰ χρόνια καὶ ἐρευνᾶ κανεὶς γραμμένα καὶ ἄγραφα γεγονότα, θαυμάζει τὸ πῶς κάτω ἀπὸ τὶς χειρότερες συνθῆκες τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ξετινάχθηκε ἀπὸ τὴν τέφρα του ἕνας Δαβὶδ γιὰ νὰ ἀντιμετωπίσει ἕναν Γολιάθ, συναποτελούμενο ἀπὸ τὸ κατεστημένο τῶν Μεγάλων Δυνάμεων τῆς εποχῆς καὶ τὴν πανίσχυρη Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία. Παρὰ ταῦτα, ἔπειτα ἀπὸ θυσίες, ἡρωϊσμούς, ὁλοκαυτώματα, δάκρυα, ἀλλὰ καὶ ἀθλιότητες, μικρότητες, ἐμφύλιες διαμάχες, δημιουργήθηκε μετὰ ἀπὸ ἑπτὰ χρόνια ἕνα καχεκτικό, ἔστω, ἀμάλγαμα, τὸ πρῶτο ἑλληνικὸ κράτος. Πρὸς ὅλους ἐκείνους τοὺς γνωστοὺς καὶ ἀγνώστους συντελεστὲς τῆς ἐθνικῆς μας παλιγγενεσίας, πρέπει οἱ γενιὲς ποὺ πέρασαν, ἡ δική μας κι αὐτὲς ποὺ θὰ ἔρθουν, νὰ εἶναι εὐγνώμονες, ἀνεξάρτητα ἀπὸ τυχὸν σφάλματα ποὺ διέπραξαν ὁρισμένοι ἀπὸ αὐτούς. Ἄς μὴ ξεχνοῦμε ὅτι οἱ ἀγωνιστὲς δὲν εἶχαν ἕνα ἐθνικὸ κέντρο νὰ τοὺς καθοδηγεῖ καὶ ὅτι ἀγωνίζονταν νὰ ἀποτινάξουν αἰώνων κληρονομημένο ζυγό.
.          Στὴ συγγραφὴ τῆς ἱστορίας τοῦ ’21 ἔχουν δημιουργηθεῖ οὐσιαστικὰ τρεῖς τάσεις. Κατὰ τὴν πρώτη, ἡ ἱστορία τοῦ ’21 εἶναι αὐτὴ ποὺ διδασκόταν παλαιότερα στὰ σχολεῖα, ἀποσπάσματα τῆς ὁποίας συνυφασμένα μὲ συναισθηματισμοὺς καὶ ἐξάρσεις πατριωτισμοῦ ἀποτελοῦν τὴν θεμελιακὴ δομὴ των πανηγυρικῶν λόγων ποὺ ἐκφωνοῦνται κατὰ τοὺς ἑορτασμοὺς τῆς ἐπετείου, ποὺ κάποτε -δυστυχῶς- εἶναι τελείως τυπικοί. Σ’ αὐτὴ τὴν περίπτωση ὅμως δὲν μπορεῖ νά γίνει καὶ ἀλλιῶς. Ἔτσι, στοὺς πανηγυρισμοὺς -ἀπὸ τὴν θετικὴ πλευρὰ τοῦ Ἀγώνα- κατονομάζονται τὰ ἡρωϊκὰ κατορθώματα, οἱ προσωπικὲς ἐπιτυχίες ἀγωνιστῶν, καθὼς καὶ οἱ ἧττες καὶ οἱ βιαιοπραγίες τῶν Ὀθωμανῶν. Γίνεται μία ὡραιοποίηση ἤ καὶ συγκάλυψη σκιερῶν γεγονότων -ἀναπόφευκτων στὶς ἐπαναστάσεις- καὶ ἐξυμνοῦνται πάντοτε συγκεκριμένα πρόσωπα, ἐνῶ ἀποφεύγονται μεγάλες ἀναφορὲς σὲ δευτεραγωνιστές, σὲ φιλέλληνες καὶ σὲ ἄλλα συγκυριακὰ γεγονότα ποὺ ἔδρασαν καθοριστικὰ στὴν πορεία τοῦ ἑπταετοῦς ἐκείνου τιτάνιου ἀγώνα. Καθοριστικὰ συγκυριακὰ γεγονότα ἦσαν π.χ. ἡ αὐτοκτονία (Αὔγουστος 1822) τοῦ Ἄγγλου ὑπουργοῦ ἐξωτερικῶν Κάσλραιη (Castlereagh) καί, συνεπείᾳ τούτου, ἡ ἀλλαγὴ τῆς ἀγγλικῆς πολιτικῆς, ποὺ ὁδήγησε λίγο ἀργότερα στὴ ναυμαχία τοῦ Ναυαρίνου (Ὀκτώβριος 1827).
.        Οἱ ἱστοριογράφοι αὐτῆς τῆς σχολῆς-τάσης προσπαθοῦν νὰ παρουσιάσουν ὅτι κατὰ τὴν Ἐπανάσταση μόνοι μας ἤ σχεδὸν μόνοι μας κάναμε τὸ πᾶν καὶ ὅτι δὲν χρωστᾶμε σὲ κανέναν τίποτε! Θεωροῦν ἀντεθνικὸ νὰ ἀναφερθοῦν καὶ στὰ μελανὰ σημεῖα τοῦ Ἀγώνα καὶ διαιωνίζουν μύθους γύρω ἀπὸ πρόσωπα καὶ καταστάσεις, ποὺ ὅταν μὲ τὴν ἔκδοση νέων βιβλίων -μὲ στοιχεῖα τεκμηριωμένα- ἀνατρέπονται, δημιουργεῖται ἕνα κενὸ ποὺ κάνει τὸν ἀναγνώστη νὰ ἀμφιβάλει καὶ γιὰ τὴν ἀλήθεια ἄλλων περιστατικῶν τοῦ Ἀγώνα τοῦ ’21. Ἐπίσης, ἀφήνουν σκόπιμα ἄγραφες -«λευκὲς» σελίδες τοῦ μεγάλου ξεσηκωμοῦ, γιὰ νὰ μὴν ἀναφερθοῦν ὁρισμένα ἄθλια γεγονότα.
.       Ἡ δεύτερη τάση στὴν ἱστοριογραφία προσπαθεῖ νὰ ἑρμηνεύσει τὰ γεγονότα τοῦ ’21 μὲ «φακοὺς» τῆς ἐποχῆς μας, καὶ μάλιστα μὲ προκατάληψη, λόγῳ ἰδεολογικῆς τοποθετήσεως τῶν συγγραφέων. Αὐτοὶ οἱ «ρεβιζιονιστὲς» (ἀναθεωρητὲς) τῆς ἱστορίας ζητοῦν τὴν ἐκμηδένιση τοῦ ρόλου καὶ τῆς προσφορᾶς τῆς Ἐκκλησίας στὸν Ἀγώνα καὶ ἔπειτα ἀναμασοῦν καὶ ὑποστηρίζουν τὴν παλαιὰ θεωρία περὶ «ταξικοῦ» ἀγώνα. Γράφουν π.χ. ὅτι ὁ Πατριάρχης ἦταν τουρκολάτρης, ὅτι ἡ Ἐκκλησία εἶχε συμβιβασθεῖ μὲ τὸ ὀθωμανικὸ κατεστημένο, ὅτι δὲν ὑπῆρξε «Κρυφὸ Σχολειό», ὅτι ἡ Ἐπανάσταση ἔγινε ἀπὸ φτωχοὺς ποὺ ἐξεγέρθηκαν ἐναντίον τῶν κοτζαμπάσηδων καὶ τοῦ Κλήρου, γιατὶ αἴτημα τοῦ λαοῦ ἦταν ἡ ἀνατροπὴ τῶν ντόπιων τυράννων του καὶ τὸ πέρασμα στὰ χέρια του τῶν ἀγαθῶν, ποὺ μέχρι τότε αὐτοὶ ἀποκλειστικὰ ἀπολάμβαναν κ.λπ. Οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει ὅτι ἐδῶ ἐπιχειρεῖται ὁ παραλληλισμὸς τοῦ ’21 μὲ τὴν Γαλλικὴ Ἐπανάσταση. Βεβαίως, ἡ Γαλλικὴ Ἐπανάσταση ἀναπτέρωσε τὶς ἐλπίδες κάθε καταπιεσμένου λαοῦ γιὰ ἀποτίναξη τοῦ ζυγοῦ του, ἀλλὰ ἐκεῖ ξεσηκώθηκε μιὰ μερίδα λαοῦ ἐναντίον μιᾶς ἄλλης, ἐνῶ σ’ ἐμᾶς ἐπρόκειτο γιὰ τὸν ξεσηκωμὸ ὅλου τοῦ ἔθνους ἐναντίον ἑνὸς ἀλλοδαποῦ τυράννου καὶ δὲν ἐπρόκειτο περὶ ταξικοῦ πολέμου.
.       Θὰ πρέπει νὰ ἀντιπαρέλθει κανεὶς τὰ ὅσα γράφουν μερικοὶ γιὰ νὰ μειώσουν -καὶ εἰ δυνατὸν νὰ χαρακτηρίσουν ὡς ἀρνητικὴ- τὴ συμμετοχὴ καὶ τὴν προσφορὰ τοῦ Κλήρου στὸν Ἀγώνα. Εἶναι, βέβαια, παγκοίνως γνωστὴ ἡ προσφορὰ αὐτὴ τῆς Ἐκκλησίας. Ἀλλὰ καὶ οὔτε εἶναι σωστὸ νὰ ἀποσιωποῦμε τὴν φωνὴ ἐκ τοῦ τάφου 11 Πατριαρχῶν, 100 ἐπισκόπων καὶ 6.000 ἄλλων κληρικῶν, ποὺ θυσιάσθηκαν κατὰ τὰ χρόνια τὴς σκλαβιᾶς. Ὅμως αὐτοὶ ποὺ θέλουν νὰ ἐξοβελίσουν τὴη Ἐκκλησία ἀπὸ τὴν ἱστορία τοῦ Ἀγώνα τοῦ ’21 θὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίσουν καὶ κάτι ἄλλο, τὸ ὁποῖο κάνει τὴν προσφορὰ της ἀκόμη μεγαλύτερη! Ὅτι, δηλαδή, γιὰ τὸν κληρικὸ τὸ πατριωτικὸ συναίσθημα εἶναι βαθὺ καὶ ἰσχυρό, χωρίς ὅμως νὰ εἶναι καὶ τὸ κορυφαῖο ἀπὸ τὰ συναισθήματά του. Γιατὶ ὑπεράνω τῆς πατρίδας καὶ τῶν ἄλλων ἐπίγειων ἀγαθῶν εἶναι ὁ Θεός, ποὺ μᾶς ἔδωσε καὶ τὴν πατρίδα. Ἔρχονται ὅμως στιγμὲς ποὺ ὁ κληρικὸς καλεῖται, ἀπὸ τὴ συνείδησή του, νὰ κάνει τὴν ὑπέρβαση καὶ νὰ «κενώσει» τὸν ἑαυτό του πρωτοστατώντας στοὺς ἐθνικοὺς ἀγῶνες τῆς πατρίδας του. Κι αὐτὴ τὴν ὑπέρβαση τὴν ἔκανε κανόνα του τὸ ἑλληνικὸ ράσο κατὰ τὸν Ἀγώνα γιὰ τὴν ἐθνικὴ μας ἀνεξαρτησία κι ἔκανε πράξη τὸ «συγκακουχεῖσθαι τῷ λαῷ» (Ἑβρ. ια´ 25).
.       Ἐκεῖ ὅμως ποὺ ἐπικεντρώνουν τὰ βέλη τους οἱ ἱστοριογράφοι αὐτῆς τῆς τάσης εἶναι ὁ ἀφορισμὸς ποὺ ἐξέδωσε ὁ Πατριάρχης Γρηγόριος Ε´ κατὰ τοῦ Ὑψηλάντη καὶ τοῦ Σούτσου καὶ μέσῳ αὐτῶν ἐναντίον ὅσων κινήθηκαν (στὶς ἀρχὲς τῆς Ἐπαναστάσεως) κατὰ τοῦ κατακτητῆ. Αὐτό, βέβαια, εἶναι ἀληθινό. Ὁ Πατριάρχης -ὅπως καὶ ὁ Καποδίστριας- γνώριζε ὅτι τὴν περίοδο ἐκείνη τὸ διεθνὲς κλίμα ἦταν δυσμενὲς γιὰ τὴν Ἑλλάδα. Γνώριζε τί εἶχε τραβήξει ὁ λαὸς τοῦ Θεοῦ κατὰ τὴν ἐκδήλωση ἄκαιρων ἐπαναστάσεων, ὅπως π.χ. τοῦ παπα-Βλαχάβα, τοῦ ἐπισκόπου Τρίκκης Διονύσιου, («Σκυλόσοφου»), καὶ κυρίως ὅσα ἀκολούθησαν ἀπὸ τὰ «Ὀρλωφικὰ» καὶ μετά, γι’ αὐτὸ καὶ οἱ δύο ἦσαν ἐπιφυλακτικοὶ γιὰ τὸν χρόνο ἐκδηλώσεως τῆς Ἐπαναστάσεως. Τὸ ὅτι ὁ Πατριάρχης πιέσθηκε νὰ τὴν ἀποκηρύξει εἶναι γεγονός. Ὅπως ἐπίσης εἶναι γεγονὸς ὅτι ὅταν τοῦ προτάθηκε νὰ φύγει γιὰ νὰ σωθεῖ, τὸ ἀρνήθηκε λέγοντας ἐκεῖνα τὰ ἀνεπανάληπτα λόγια: «Μὲ προτρέπετε εἰς φυγήν. Μάχαιρα θὰ διέλθῃ τὰς ρύμας τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ τῶν λοιπῶν πόλεων καὶ ἐπαρχιῶν… Οὐχί. Ἐγὼ διὰ τοῦτο εἶμαι Πατριάρχης, ὅπως σώσω τὸ ἔθνος μου, οὐχὶ δὲ ὅπως ἀπωλεσθῇ τοῦτο διὰ τῆς χειρὸς τῶν Γενιτσάρων. Ὁ θάνατός μου ἴσως ἐπιφέρει μεγαλυτέραν ὠφέλειαν, παρὰ ἡ ζωή μου…». Καὶ πράγματι παρέμεινε, καὶ γνωρίζουμε τὸ οἰκτρὸ τέλος του. Ὅμως ὁ θάνατος τοῦ Πατριάρχη καὶ τῶν μετ’ αὐτοῦ ἀναιρεθέντων ἔγινε μπούμερανγκ γιὰ τοὺς Τούρκους, γιατὶ ἐξήγειρε τὴ χριστιανικὴ Εὐρώπη καὶ δημιούργησε ἕνα ὑγιὲς φιλελληνικὸ κλίμα.
.       Εἶναι ὅμως ἄξιο προσοχῆς ὅτι ἡ ὅποια πλαστογράφηση τῆς ἱστορίας τοῦ 1821 ἀπὸ ἀριστεροὺς διανοούμενους τοποθετεῖται χρονικὰ μετὰ τὴν ἐπικράτηση τῆς Ὀκτωβριανῆς Ρωσσικῆς Ἐπανάστασης. Ἀπὸ τότε ἄρχισε νὰ σπείρεται ἡ ἀμφιβολία γιὰ ὁρισμένα γεγονότα καὶ νὰ καταβάλλεται προσπάθεια νὰ «ἀδειάσουν» ἀπὸ τὴν Ἑλλληνικὴ Ἐπανάσταση τὸ ἰδεολογικό της περιεχόμενο. Ἡ ἰδεολογικὴ καὶ πολιτικὴ προκατάληψη αὐτῆς τῆς τάσης ἔφθασε νὰ ἀμφισβητεῖ πασίγνωστα γεγονότα, ποὺ γράφθηκαν, ὅταν ἀκόμη ζοῦσαν οἱ πρωτεργάτες τοῦ μεγάλου ξεσηκωμοῦ. Ἐν ὀνόματι δῆθεν ἑνὸς ρεαλισμοῦ καὶ μιᾶς ἀπομυθοποίησης προσώπων καὶ γεγονότων, τὴν γεγονοτογραφία τῶν ἱστοριογράφων αὐτῶν τὴν διαπερνᾶ μιὰ -ὄχι χωρὶς σκοπιμότητα- ἰσοπεδωτικὴ τάση.

συνεχίζεται

Στοιχειοθεσία : ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»

 

, , , , , , ,

Σχολιάστε

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΩΝ ΔΑΚΡΥΩΝ

Γεωργίου Ἀχ. Παπαδημητρίου
Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΩΝ ΔΑΚΡΥΩΝ ΟΙ ΚΡΥΠΤΟΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ
(ἐν ΑΝΑΛΕΚΤΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ,
30 κείμενα προβληματισμοῦ, κατάθεση στὴν ἱστορικὴ μνήμη
ἔκδ. Ἱ. Κοινοβίου Ὁσ. Νικοδήμου, Γουμένισσα 2005)

Ἡ Ἐκκλησία ποὺ ἱδρύθηκε στὸ ὑπερῷο τῆς Ἱερουσαλὴμ τὴν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς πορεύεται ἐπὶ εἴκοσι αἰῶνες μέσα στὴν Ἱστορία καὶ θὰ πορεύεται μέχρι τὴ συντέλεια τοῦ κόσμου. Πρὶν ἀπὸ 2000 χρόνια «ἐξεχύθη τὸ ὕδωρ τῆς ζωῆς» στὴ γῆ, «ἀλλὰ ἐμεῖς δὲν γνωρίζουμε ἀρκετὰ μὲ ποιοὺς τρόπους, μυστικούς, πότισε τὰ χερσωμένα ἐδάφη τῆς εἰδωλολατρίας καὶ ἔκανε τὴν ἔρημο, κατὰ τὸν προφήτη Ἡσαΐα, νὰ ”ἀνθήσῃ” καὶ νὰ ”ὑλοχαρήσῃ”».
Οἱ πρῶτες χριστιανικὲς κοινότητες, οἱ πρῶτες Ἐκκλησίες, ἱδρύθηκαν στὴν Παλαιστίνη, τὴ Συρία, τὴ Μικρὰ Ἀσία, τὴν Ἑλλάδα, τὴν Αἴγυπτο καὶ τὴν Ἰταλία. Στίς πρῶτες Ἐκκλησίες γιὰ πρώτη φορὰ σχηματίσθηκαν οἱ πρότυπες χριστιανικὲς κοινότητες, οἱ ἰδανικὲς ἐκεῖνες κοινωνίες ὅπου «τὰ πάντα ἦσαν κοινὰ τοῖς πάσι», δηλαδὴ ὁ Χριστιανισμὸς ἔγινε ζωή.

, , , , , , , , , , , , , , ,

Σχολιάστε

«ΕΑΛΩ Η ΠΟΛΙΣ»

Tοῦ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΧ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ,
χημικοῦ – ἱστορικοῦ ἐρευνητοῦ, 
ἐν «ΑΝΑΛΕΚΤΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ»σελ. 51-57,
ἔκδ. Ἱ. Κοιν. Ὁσ. Νικοδήμου, Γουμένισσα 2005.

Ἀλησμόνητες ἐπέτειοι

Κάθε χρόνο, μὲ τὴν ὑπενθύμιση τῆς πτώσεως τῆς Βασιλεύουσας, δίδεται ἡ εὐκαιρία στὸν ἁπανταχοῦ Ἑλληνισμὸ νὰ σταθεῖ γιὰ λίγο γιὰ μιὰ στιγμὴ ἐθνικῆς περισυλλογῆς, γιὰ μιὰ στιγμὴ ἐθνικῆς αὐτογνωσίας. Γιὰ νὰ μάθει τὴν ἱστορικὴ ἀλήθεια, μαζὶ μὲ τοὺς θρύλους, τοὺς θρήνους, τὴν «Κερκόπορτα» καὶ τὸν «μαρμαρωμένο βασιλιά». Γιὰ νὰ μάθει τὴν πραγματικὴ ἐθνική του ἱστορία χωρὶς μύθους καὶ ὡραιοποιήσεις, χωρὶς παραχαράξεις καὶ παρασιωπήσεις. Γιατὶ στὶς μέρες μας χρειάζεται, «ὑπὲρ ποτὲ ἄλλοτε», νὰ γνωρίζουμε ὁλόκληρη τὴν ἱστορικὴ ἀλήθεια.

.      Τὸ 1453 ἡ Πόλη ἔπεσε…

.    Εἶναι ὅμως ἱστορικῶς διαπιστωμένο ὅτι ἡ ἀντίστροφη μέτρηση γιὰ τὴν πτώση τῆς Ἀνατολικῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας, καὶ φυσικὰ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἄρχισε τὸ 1054, ὅταν ὁριστικοποιήθηκε τὸ σχίσμα τῶν Ἐκκλησιῶν, ποὺ ἦταν καρπὸς προαιωνίων ἀντιθέσεων Ὀρθοδόξων καὶ Ρωμαιοκαθολικῶν. Δύο ἀντιθέτων κόσμων, δύο ἐχθρικῶν κόσμων.

Ἡ πολιορκία τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἀπὸ τοὺς Σταυροφόρους, ὅπως παριστάνεται σὲ βελγικὸ χειρόγραφο (109 Hist. Βιβλιοθήκης Arsenal, Παρίσι

. Ἀκολούθησαν, τὸ 1204 ἡ κατάληψη τῆς Βασιλεύουσας ἀπὸ τοὺς Φράγκους τῆς Δ´ Σταυροφορίας, ἡ μετὰ ἀπὸ 57 χρόνια ἀπελευθέρωσή της ἀπὸ τοὺς Βυζαντινοὺς καὶ ἡ «ὑπογραφὴ» τὴν Τρίτη 29 Μαΐου 1453 ἀπὸ τοὺς Τούρκους τῆς «ληξιαρχικῆς πράξης θανάτου» της.

Εἶναι ἐπίσης ἱστορικῶς διαπιστωμένο ὅτι πάντοτε ἡ Δύση ὀρεγόταν τὴν Ἀνατολὴ καὶ ἑλκόταν ἀπὸ τὸ μεγάλο μαγνήτη, τὴν «ἀρχόντισσα τοῦ Κερατίου κόλπου», ποὺ τυλιγμένη στὴ λαμπερὴ ἱστορία καὶ τὴ χλιδὴ ἀγωνιζόταν συνεχῶς ἐναντίον ὅσων τὴν ἐπιβουλεύονταν. Κι αὐτοὶ κατὰ καιροὺς ὑπῆρξαν πολλοί. Μερικὲς φορὲς ἄνοιξαν μπροστά της οἱ «πύλες τοῦ ἅδη», ἀλλ’ ἡ Ὑπέρμαχος Στρατηγὸς ἔκαμνε τὸ θαῦμα Της. Τὸ 1204, δυστυχῶς, ὁ δυτικός ἰμπεριαλισμὸς φοροῦσε θρησκευτικὸ προσωπεῖο! Οἱ Σταυροφορίες ἦσαν ἀπὸ τὶς μεγαλύτερες ἀπάτες τῆς Ἱστορίας!

. Μπορεῖ ἡ φήμη γιὰ τοὺς θησαυροὺς τοῦ Βυζαντίου νὰ ἐξῆπτε τὴν φαντασία τῶν μαζῶν τῆς Δύσεως, ἀλλὰ ἡ θεωρητικὴ πλατφόρμα τοῦ ρωμαιοκαθολικοῦ δογματισμοῦ μιλοῦσε γιὰ «σχισματικοὺς Ἕλληνες» καὶ «αἱρετικὴ ὀρθοδοξία». Γι’ αὐτὸ καὶ ἡ Δυτικὴ Ἐκκλησία ὑποσχόταν «ἄφεση ἁμαρτιῶν» στοὺς Σταυροφόρους καὶ ἀναλάμβανε τὴν προστασία τῆς οἰκογένειας καὶ τῆς περιουσίας ποὺ θὰ ἄφηναν πίσω τους. Κι αὐτοὶ μπαίνοντας στὴν Πόλη τὸ 1204 προέβησαν σὲ ἀνήκουστες βιαιοπραγίες, φόνους, βιασμούς, λεηλασίες κ.λπ. Ἅρπαξαν ἀπὸ τοὺς ἱεροὺς ναοὺς καὶ τὶς ἱερὲς μονὲς ἀναρίθμητα χρυσὰ καὶ ἀργυρὰ ἐκκλησιαστικὰ σκεύη. Γκρέμισαν ἅγιες τράπεζες, τέμπλα καὶ ἄμβωνες, θρυμμάτισαν ἱερὲς εἰκόνες, ξέθαψαν νεκρούς! Ξέθαψαν ἀκόμη καὶ τὸν αὐτοκράτορα Βασίλειο Β´ τὸν Βουλγαροκτόνο! Ἀπὸ τὸ 1204 μέχρι τὸ 1261, ποὺ ἀπελευθερώθηκε ἡ Πόλη, λειτούργησε μιὰ γιγαντιαία ἐπιχείρηση καταλήστευσης τῶν θρησκευτικῶν καὶ καλλιτεχνικῶν θησαυρῶν της. Ἕνα ἄτυπο χρηματιστήριο στήθηκε στὴν Δύση γιὰ τὴν ἐκμετάλλευση θρησκευτικῶν κειμηλίων, ἱερῶν λειψάνων κ.λπ. Ἔτσι τὸ χάσμα τῆς Ἀνατολῆς μὲ τὴν Δύση διευρυνόταν ὅλο καὶ περισσότερο.

.  Συγχρόνως οἱ Τοῦρκοι, προχωροῦσαν ὁλοένα πρὸς δυσμάς. Ἀλλ’ οἱ Βυζαντινοὶ ἀντὶ νὰ συνέλθουν, νὰ ἀναγνωρίσουν τὴ νέα πραγματικότητα καὶ νὰ προχωρήσουν στὴν ἀναδιοργάνωση τοῦ κράτους, γιὰ τὴν ἀντιμετώπιση τόσο τῶν Σταυροφόρων, ποὺ πάντοτε καραδοκοῦσαν, ὅσο καὶ τῶν Ὀθωμανῶν, ἐπανῆλθαν στὴν κακοδιοίκηση καὶ στὶς ἴντριγκες. Ἡ κατάσταση γινόταν ὅλο καὶ πιὸ ζοφερή. Μιὰ κοινωνικὴ παρακμή καὶ μιὰ πολιτικὴ ἀποσύνθεση εἶχαν διαποτίσει τὴν ἄλλοτε κραταιὰ αὐτοκρατορία, ποὺ τώρα πίσω ἀπὸ τὸ πομπῶδες ὄνομά της ὑπῆρχε μόνον, ὡς μιὰ νησίδα ἐλευθέρου χώρου, ἕνα ράκος μὲ μιὰ χρεωκοπημένη οἰκονομία.

.   Οἱ Λατίνοι τώρα κατέχονται ἀπὸ τὴν ἔμμονη ἱδὲα νὰ ἀνακαταλάβουν τὴν Πόλη. Βαθύτερος στόχος τους ἦταν ἡ πλήρης ὑποταγὴ καὶ ὁ ἐκλατινισμὸς τῶν Ὀρθοδόξων. Προβαλλόμενος ὅμως στόχος τους ἡ δημιουργία ἑνιαίου μετώπου γιὰ τὴν ἀπομάκρυνση τοῦ ἰσλαμικοῦ κινδύνου, ποὺ συνεχῶς γινόταν ἐμφανέστερος. Ἐν τούτοις σχέδια ἐπὶ σχεδίων ὑποβάλλονταν στὸν Πάπα καὶ τοὺς ἡγεμόνες τῆς Δύσεως, πού στόχο εἶχαν τὴ διάλυση «τοῦ Βυζαντίου, τὴν ἀναστήλωση τῆς αὐτοκρατορίας τῶν Φράγκων, τὸν βίαιο ἐκλατινισμὸ τῶν Ἑλλήνων, γιὰ νὰ τελειώσει ὁριστικὰ τὸ σχίσμα τῶν Ἐκκλησιῶν» (Brocardus, Γερμανὸς ἱεραπόστολος, πρὸς τὸν βασιλιὰ τῆς Γαλλίας Φίλιππο Ϛ).

.   Καὶ τὸ Βυζάντιο καταπτοημένο, σύρθηκε τὸ 1274 στὴ Σύνοδο τῆς Λυών, ὅπου προσυπέγραψε τὴν ὑποταγὴ τῆς Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας στὸν Πάπα ἀναγνωρίζοντας τὸ «πρωτεῖο» του. Κι ὅταν ἄρχισαν οἱ ἀντιδράσεις τῶν Ἀνθενωτικῶν, ὁ βυζαντινὸς αὐτοκράτορας διέταξε γλωσσοτομίες, τυφλώσεις, δημεύσεις περιουσιῶν κ.ἄ. Κυριότερες ἑστίες ἀντιστάσεως ἦσαν οἱ μοναχοὶ καὶ οἱ λαϊκὲς τάξεις, ποὺ ἔβλεπαν στὸν ἀσκητισμὸ τῶν μοναχῶν τὴν ἁγνεία, τὴν ἀφιλοκέρδεια, τὸ χριστιανικὸ ἰδεῶδες. Ἀντίθετα, πολλοὶ τῆς βυζαντινῆς elite κατέφευγαν στοὺς ἄσπονδους ἐχθρούς, τοὺς Φράγκους, μὲ τοὺς ὁποίους τοὺς συνέδεαν καὶ οἰκονομικὰ συμφέροντα.

.    Στὸ διάστημα 1261-1453 τὸ Βυζάντιο ἔκανε ἀπέλπιδες προσπάθειες γιὰ τὴν ἀντιμετώπιση τῆς τουρκικῆς ἀπειλῆς. Ὑπῆρξαν αὐτοκράτορες τοῦ Βυζαντίου πού προκειμένου νὰ πετύχουν βοήθεια ἀπὸ τὴν Δύση ἀσπάσθηκαν τὸν Ρωμαιοκαθολικισμό. Τέτοιοι ἦσαν ὁ Ἀνδρόνικος Γ’ (1333) καὶ ὁ Ἰωάννης Ε’ (1369)· κανένα ὅμως κέρδος δὲν ὑπῆρξε γιὰ τὸ Βυζάντιο ἀπὸ τὴν ἐνέργεια αὐτή. Ὅσο οἱ Τοῦρκοι περιέσφιγγαν τὸ μικρὸ πλέον βυζαντινὸ κράτος, τόσο οἱ ἐκκλησίες πρὸς τὴν Δύση γίνονταν ἐντονότερες. Καὶ ἡ Δύση ἀπαντοῦσε στερεότυπα: «Πρῶτα ἡ ἕνωση τῶν Ἐκκλησιῶν, ἡ ὑποταγὴ στὸν Πάπα καὶ ὕστερα ἡ βοήθεια». Οἱ Βυζαντινοί, φυσικά, ζητοῦσαν τὸ ἀντίθετο… Κι αὐτὰ γίνονταν ἐρήμην τῶν λαϊκῶν μαζῶν, ποὺ εἶχαν ζήσει, ἐπὶ 57 τουλάχιστον χρόνια, την φραγκοκρατία καὶ τὶς συνέπειές της.

.    Κι ἐνῶ τό δράμα τῆς συρρίκνωσης τοῦ παρηκμασμένου Βυζαντίου συνεχιζόταν καὶ ἡ τουρκική ἀπειλὴ γινόταν ἐμφανέστερη, ὁ Ἰωάννης Η’ Παλαιολόγος ἦταν πρόθυμος νὰ ἐξαγοράσει τὴν ὑποσχόμενη δυτικὴ στρατιωτικὴ βοήθεια μὲ ὁποιοδήποτε ἀντάλλαγμα, ἔστω καὶ μὲ τὴν ἕνωση τῶν Ἐκκλησιῶν. Κι ὁ ἐξευτελισμὸς τοῦ Βυζαντίου ἔφθανε στὰ ὕψη, ὅταν 700 ἄτομα μὲ ὅ,τι καλύτερο διέθετε ἡ πάλαι ποτὲ ἀκτινοβολοῦσα αὐτοκρατορία, ἔπαιρναν τὸν δρόμο -δαπάναις τοῦ Πάπα- γιὰ τὴν Σύνοδο Φερράρας-Φλωρεντίας (1437-1439). Ἐκεῖ οἱ Βυζαντινοὶ ὑπέστησαν σειρὰν ἐξευτελισμῶν, μέχρι ἀκόμη καὶ τὴ στέρηση τοῦ ἐπιουσίου, γιὰ νὰ κουρασθοῦν καὶ νὰ ὑπογράψουν τὴν ἕνωση τῶν Ἐκκλησιῶν. Ἀλλὰ καὶ τότε ἀκόμη ποὺ ὑπογράφηκε ἡ «ἕνωση», στρατιωτικὴ βοήθεια δὲν ἦλθε…

.    Καὶ ὅταν τὸ 1448 ὁ -τόσο μικρὸς γιὰ τὶς μεγάλες στιγμὲς τῆς αὐτοκρατορίας- Ἰωάννης Η´ Παλαιολόγος πέθανε, κλῆρος καὶ στρατὸς ἀνακήρυξαν αὐτοκράτορα τὸν ἀδελφό του Κωνσταντῖνο Παλαιολόγο, ἤδη «Δεσπότη» (κυβερνήτη) τοῦ Μυστρᾶ. Ἀνήμερα τῶν Θεοφανείων τοῦ 1449 ὁ Κωνσταντῖνος ΙΑ’ στεφόταν αὐτοκράτορας στὴν Κωνσταντινούπολη. Ὅλοι τότε «κρεμάσθηκαν» ἐπάνω του. Τὸν ἀποκαλοῦσαν «πατέρα» καὶ «κυβερνήτη». Αὐτὸς πῆρε στὰ στιβαρά του χέρια τὸ πηδάλιο τοῦ καταποντιζόμενου πλοίου, ἀλλὰ ἦταν πλέον πολὺ ἀργά… Παρὰ τὶς διαβεβαιώσεις τοῦ νέου σουλτάνου Μωάμεθ Β  (1451) ὅτι θὰ τηρήσει τὶς συμφωνίες ποὺ εἶχε ὑπογράψει ὁ πατέρας του, ὁ σουλτάνος Μουράτ, ὁ Κωνσταντῖνος δὲν ἀπατήθηκε. Γι’ αὐτὸ ἄρχιζε νὰ παραδώσει τὴν Πόλη ὑποσχόμενος νὰ τοῦ χαρίσει τὴ ζωὴ καὶ τὰ πλούτη τοῦ ἰδίου καὶ τῶν ἀρχόντων του. Ἀλλ’ ἡ γενναία ἀπάντηση τοῦ Κωνσταντίνου ἔσωσε τὴν τιμὴ τοῦ Γένους καὶ ἔσβησε πολλὰ ἀπὸ τὰ λάθη καὶ τὰ ἁμαρτήματα τῶν προκατόχων του:

.    «Τὸ νὰ σοῦ παραδώσω τὴν Πόλη, οὔτε σὲ μένα ἁρμόζει οὔτε σέ κανέναν ἄλλον ἀπό αὐτοὺς ποὺ τὴν κατοικοῦν· γιατὶ ἐλεύθερα πήραμε κοινὴ ἀπόφαση ὅλοι μας νὰ πεθάνουμε καὶ δὲν θὰ λυπηθοῦμε τὴν ζωή μας».

.   Ὁ Κωνσταντῖνος Παλαιολόγος μὲ τὴν ἀγέρωχη ἀπάντησή του κατατασσόταν -καὶ πρὸ τῆς μοιραίας 29ης Μαΐου- στὴ χορεία τῶν μαρτύρων τῆς Πίστεως καὶ τῆς Πατρίδος.

.     Ὁ πόλεμος δὲν ἄργησε ν’ ἀρχίσει. Ὁ αὐτοκράτορας, ἔφιππος, ἀκούραστος, ἄγρυπνος ἐπὶ μερόνυκτα, ἀγωνιζόταν καὶ ἐμψύχωνε τοὺς ἄνδρες του. Γνώριζε ὅτι πολιορκημένη καθὼς ἦταν ἡ Βασιλεύουσα ἀπὸ ξηρὰ καὶ θάλασσα, μόνο κάποιο θαῦμα θὰ τὴν ἔσωζε. Κι ὅταν τὸν συμβούλευσαν νὰ ἐγκαταλείψει τὴν Πόλη καὶ νὰ φύγει. Αὐτός, ὄχι μόνον ἀρνήθηκε, ἀλλὰ τοὺς ἱκέτευσε νὰ ζητοῦν ἀπὸ αὐτὸν νὰ μὴν τοὺς ἐγκαταλείψει. Στὶς 28 Μαΐου, ἀφοῦ ὁ τραγικὸς αὐτοκράτορας ἐπιθεώρησε τὰ τείχη, ἀπηύθυνε συγκινητικοὺς λόγους, ἀφήνοντας ὡς «ἐθνικὴ παρακαταθήκη» τὴν συγκλονιστικὴ φράση «ὑπὲρ πίστεως καὶ πατρίδος». Ἀκολουθεῖ ἡ τελευταία θεία Λειτουργία στὴν Ἁγία Σοφία. Ἐκεῖ ζήτησε συγγνώμη ἀπὸ ὅλους καὶ κοινώνησε τῶν ἀχράντων Μυστηρίων. Καὶ ρίχθηκε στὴν μάχη, γιὰ νὰ χαθεῖ μαζί μὲ τοὺς συμμαχητές του καὶ νὰ μὴν ἀναγνωρισθεῖ ποτέ. Ἀλλὰ καὶ σήμερα, τὸ ἄγαλμά του, στὴν πλατεία τῆς Μητροπόλεως τῶν Ἀθηνῶν, δὲν εἶναι «κρυμμένο» πίσω ἀπὸ δένδρα; Ἴσως γιὰ νὰ μὴν τὸ ἀναγνωρίσει κανεὶς καὶ ἀναθερμάνει τὴν μνήμη του!…

.  Ἡ Ἅλωση ὑπῆρξε ἕνα ἀπὸ τὰ πιὸ μεγάλα γεγονότα τῆς παγκόσμιας ἱστορίας. Τὸ Βυζάντιο ἐκτὸς ἀπὸ τὴ συμβολὴ του στὸν παγκόσμιο πολιτισμό, εἶχε συγκρατήσει ὡς κυματοθραύστης ἀναρίθμητες ἐπιδρομὲς βαρβάρων καὶ εἶχε σώσει τὴν Δύση. Σ’ αὐτὸ ὀφείλεται ὁ σημερινὸς πολιτικός, κοινωνικὸς καὶ πολιτισμικὸς χάρτης τὴς Εὐρώπης. Γιατὶ τὸ Βυζάντιο διαφύλαξε τὸν ἑλληνικὸ πολιτισμό. Ἡ ἀρχαία σκέψη καὶ οἱ πηγὲς τοῦ ἑλληνικοῦ πνεύματος μεταλαμπαδεύθηκαν στὸν λατινικὸ κόσμο μέσῳ τοῦ Βυζαντίου μεταξὺ 5ου καὶ 15ου αἰώνα.

.   Ἐν τούτοις τὸ Βυζάντιο «ἔπεσε» χωρὶς βοήθεια ἀπὸ τὴν Χριστιανικὴ Δύση. Καὶ δὲν «ἔπεσε» τὸ 1453 ἀπὸ τοὺς Τούρκους, ἀλλὰ τὸ 1204 ἀπὸ τοὺς Σταυροφόρους! Οἱ δυόμισυ αἰῶνες ποὺ μεσολάβησαν ἦσαν ἕνας παρατεταμένος «ἐπιθανάτιος ρόγχος». Ἔτσι ἔσβησε «ἡ κοινὴ τῶν Ἑλλήνων ἑστία, ἡ διατριβὴ τῶν μουσῶν, ἡ τῆς ἐπιστήμης ἁπάσης διδάσκαλος, ἡ τῶν πόλεων βασιλίς», σύμφωνα μὲ τὸν Ἀνδρόνικο Κάλλιστο.


, , , , , , , , ,

Σχολιάστε