Ἀρχεῖο κατηγορίας "ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ"

ΟΣΟ “ΘΑΒΕΤΕ” ΤΟΝ «ΑΝΘΡΩΠΟ ΤΟΥ ΘΕΟΥ», ΤΟΣΟ ΘΑ ΠΗΓΑΙΝΟΥΜΕ… (ὁ κόσμος δὲν μάσησε ἀπὸ προπαγάνδα.) 

 

σο «θάβετε» τν «νθρωπο τοῦ Θεο»,
τόσο θ
πηγαίνουμε…

Νίκος Συρίγος

newsbomb.gr

.                      Ὁ «Ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ» εἶναι ἡ ταινία ποὺ ἔχει κόψει τὰ περισσότερα εἰσιτήρια στὴ μετὰ Covid ἐποχή. Καὶ συνεχίζει νὰ κόβει. Ὁ κόσμος γεμίζει τοὺς κινηματογράφους, ὅπου προβάλλεται ἡ ταινία. Τὸ θέμα τῆς ταινίας εἶναι ὁ βίος τοῦ Ἁγίου Νεκταρίου. Ἡ ταινία εἶναι ξενόγλωσση. Ὁ στόχος προφανής: Νὰ ἀπευθυνθεῖ σὲ ὅσο τὸ δυνατὸν περισσότερο κοινό.
.                      Μὲ χάλασε ἀλλὰ εἶναι ἀπὸ τὶς περιπτώσεις ποὺ ὁ σκοπὸς ἁγιάζει τὰ μέσα. Καὶ ὁ σκοπὸς ἐδῶ δὲν εἶναι καθαρὰ θρησκευτικός. Ἔχει νὰ κάνει μὲ τὸν τρόπο ποὺ ἔζησε καὶ κυρίως πῶς ἀντιμετώπισε τὸν «πόλεμο» ποὺ τοῦ ἔγινε ὁ Ἅγιος Νεκτάριος… Τὸ πῶς ἀντιμετώπισε ὅσους τοῦ ἔβαζαν τρικλοποδιές, ὅσους τὸν κυνήγησαν ἀπὸ τὴν ἀρχὴ μέχρι τὸ τέλος τῆς ζωῆς του.
.                      Ὁ Ἄρης Σερβετάλης, ὑποδύεται τὸν Ἅγιο Νεκτάριο καὶ τὸν ὑποδύεται ἐξαιρετικά… Τόσο καλὰ ποὺ στὸ τέλος τῆς ταινίας, ὅπως ἔγραψε κάποιος κριτικὸς κινηματογράφου, «δὲν ξέρεις ἂν πρέπει νὰ χειροκροτήσεις ἢ νὰ κάνεις τὸν Σταυρό σου»… Ἔτσι ἀκριβῶς εἶναι ἡ ἀλήθεια. Μία ἀλήθεια ὅμως ποὺ γράφτηκε ἀπὸ ἐλάχιστους κριτικοὺς κινηματογράφου. Ξέρετε, ἀπὸ αὐτοὺς δηλαδὴ ποὺ διαμορφώνουν τό… ρεῦμα γιὰ νὰ πᾶς νὰ δεῖς ἢ ὄχι μία ταινία!
.                      Αὐτὸ πού (μοῦ) προκάλεσε ἐντύπωση εἶναι ἡ μανία τῶν «κριτικῶν» νὰ θάψουν τὴν ταινία… Τόσο πού, ἂν δὲν ἤξερες, θὰ πίστευες ὅτι εἶναι μακρὰν τῆς δεύτερης ἡ χειρότερη ταινία ποὺ ἔχει βγεῖ στὰ χρονικά τοῦ κινηματογράφου. Θὰ πίστευες ὅτι ἀπὸτὸ πρῶτο πλάνο μέχρι τὸ τελευταῖο θὰ σὲ πάρει ὁ ὕπνος. Θὰ πίστευες ὄτι ο Σερβετάλης, ὁ Λούλης, ἡ Καραμπέτη καὶ οἱ ὑπόλοιποι ἠθοποιοί, ποὺ πρωταγωνιστοῦν, εἶναι τύπου «οἰκογενειακὲς ἱστορίες»… Θὰ πίστευες ὅλα αὐτὰ ποὺ γράφουν γιὰ νὰ μήν… πιστέψεις! Γιατί ἐν τέλει αὐτὸς πρέπει νὰ ἦταν καὶ ὁ μεγαλύτερος στόχος. Νὰ μὴν πᾶς νὰ δεῖς πῶς ἔζησε ὁ Ἅγιος Νεκτάριος… Νὰ μὴν δεῖς κάτι ποὺ θὰ σοῦ θυμίζει μία Ἑλλάδα, μία πραγματικότητα ποὺ τό… ρεῦμα παλεύει νὰ θάψει.
.                      Τὸ εὐχάριστο εἶναι ὅτι ὁ κόσμος δὲν μάσησε ἀπὸ προπαγάνδα. Και πῆγε, συνεχίζει νὰ πηγαίνει στοὺς κινηματογράφους… Καὶ φεύγει ἐμφανῶς συγκινημένος. Φεύγει καλύτερος ἄνθρωπος.
.                      Δὲν εἶμαι τῆς ἐκκλησίας. Εἶμαι ὅμως τῆς πίστης. Καὶ θεωρῶ ὄτι ἂν ζούσαμε, ὅπως δίδαξε ὁ Χριστὸς καὶ ἐν συνεχείᾳ οἱ Ἅγιοι καὶ οἱ Ἁγίες, θὰ εἴχαμε ἕναν καλύτερο κόσμο… Κάτι τελευταῖο. Μία ἀπὸ τὶς ἱστορίες ποὺ μᾶς δείχνει ἡ ταινία δείχνει τὸν Ἅγιο Νεκτάριο νὰ τιμωρεῖ τὸν ἑαυτό του, γιατί οἱ μαθητές του πλακώθηκαν μεταξύ τους… Δὲν σήκωσε τὸ δάχτυλο, δὲν τιμώρησε, δὲν ἐκμεταλλεύτηκε τὴν ἐξουσία ποὺ εἶχε ὡς καθηγητής, ὡς δάσκαλός τους… Σκέψου. Κι ἴσως ἐν τέλει καταλάβεις γιατί… χάλασαν τὸν κόσμο μὲ τὸν «Ἄνθρωπο τοῦ Θεοῦ». Χάλασαν τὸν κόσμο ἀλλὰ εὐτυχῶς ὁ κόσμος δὲν χαλάστηκε.

 

 

Σχολιάστε

Η ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ ΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος) «Ἡ Ὀδύσσεια εἶναι τὸ ἔπος ποὺ ἐξυμνεῖ τὴν θρησκεία, τὴν πατρίδα καὶ τὴν οἰκογένεια, ἀξίες δηλαδὴ ποὺ οἱ ταλιμπὰν τῆς “νέας ἐποχῆς” ἐπιδιώκουν νὰ καταστρέψουν»

Ἡ λογοκρισία τῆς Ὀδύσσειας

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.                 Ἡ πρόσφατη ἀπαγόρευση τῆς διδασκαλίας τῆς Ὁμηρικῆς Ὀδύσσειας σὲ σχολεῖο τῶν ΗΠΑ θεωρεῖται ἀπὸ κάποιους μεμονωμένο περιστατικό. Ὅμως ἡ δημοσιότητα ποὺ πῆρε τὸ γεγονὸς στὴ Δύση δείχνει ὅτι ὑπάρχει μία τάση αὐτοκαταστροφῆς της, ἐν ὀνόματι κάποιων ἑλκυστικῶνἐπικοινωνιακὰ ὅρων, ὅπως εἶναι ὁ σεξισμὸς καὶ ὁ ρατσισμός. Εἶναι πάντως παρήγορο ὅτι ὑπῆρξαν διεθνῶς καὶ στὴν Ἑλλάδα φωνὲς διαμαρτυρίας γιὰ τὴ λογοκρισία στὴν Ὀδύσσεια καὶ ἄρθρα γιὰ τὴνἀξία της.
.                 Ὁ Γκάντι εἶχε πεῖ πὼς εἶναι σοβαρὸ ἐλάττωμα τοῦ ἀνθρώπου νὰ παίρνει ὡς λάθος αὐτὸποὺ δὲν καταλαβαίνει. Στὴν περίπτωση τῆς Ὀδύσσειας,  ὅσοι τὴν ἀπαγόρευσαν γυρίζοντας τὴν ἀνθρωπότητα αἰῶνες πίσω, στὸν βατικάνειο index, ἀσφαλῶς δὲν κατάλαβαν τίποτε ἀπὸ τὰμηνύματά της. Ὅλοι τους ἀνήκουν στὸ κίνημα τῶν δυτικῶν ταλιμπάν, οἱ ὁποῖοι μετὰ φανατισμοῦπολεμᾶνε τὶς παραδοσιακὲς ἀξίες καὶ τὰ ἀθάνατα μνημεῖα τοῦ πολιτισμοῦ καὶ εἶναι ἡ συνέχεια τῶν  ὁλοκληρωτικῆς ἰδεολογίας καθεστώτων τοῦ 20οῦ αἰώνα. Καὶ αὐτὰ ἕναν νέο πολιτισμὸ καὶ μία νέα τάξη πραγμάτων ἐπαγγέλθηκαν, τὸ μόνο ὅμως ποὺ προκάλεσαν ἦταν καταστροφὲς καὶἑκατομμύρια ἀθώων θυμάτων.
.                  Τί διδάσκει ἡ Ὀδύσσεια, ποὺ ἀπαγορεύθηκε σὲ σχολεῖο τῶν ΗΠΑ; Μία ἐξαίρετη ἀνάλυση γιὰ αὐτὴν ἔχει γράψει ὁ ἐκλεκτὸς φιλόλογος Κώστας Γανωτής. Τὸ βιβλίο του λέγεται «Ἡ Ὀδύσσεια τοῦ Ὁμήρου» καὶ τὸ ἐξέδωσαν οἱ ἐκδόσεις «Πηλός». Στὴν εἰσαγωγὴ τοῦ βιβλίου του ὁ Κ. Γανωτὴς σημειώνει ὅτι ὁ Ὅμηρος, ὡς τίμιος ἄνθρωπος, δὲν ἀφήνει τὸν ἀναγνώστη του μὲ τὴν προσδοκία ὅτι θὰ διαβάσει ἕνα «κόμικς» μὲ ἐντυπωσιακὲς περιπέτειες. Στὸ ἔπος του κυριαρχεῖ ὁἀγώνας τοῦ Ὀδυσσέα νὰ φτάσει στὴν πολυπόθητη Ἰθάκη μὲ μύρια βάσανα, ἐνῶ οἱ ἑταῖροι του δὲν θὰ φτάσουν. Καὶ αὐτὸ ὄχι γιατί δὲν ἦσαν παλληκάρια στὶς μάχες, ἀλλὰ γιατί δὲν εἶχαν στὴ ζωή τους τὴν παλληκαριὰ τοῦ Ὀδυσσέα στὴν ἠθικὴ καὶ συγκεκριμένα στὴν ἐγκράτεια.
Κατὰ τὴν ἄποψη τοῦ Κων. Γανωτῆ, ἡ Ὀδύσσεια εἶναι τὸ ἔπος ποὺ ἐξυμνεῖ τὴν θρησκεία, τὴν πατρίδα καὶ τὴν οἰκογένεια, ἀξίες δηλαδὴ ποὺ ο ταλιμπν τς «νέας ποχς» ἐπιδιώκουν νὰ καταστρέψουν. Κάποιοι, ποὺ θεωροῦν τὸν ἑαυτό τους προοδευτικό, ἀπομυθοποιοῦν ἢ παραποιοῦν τὸ νόημα τῆς Ὀδύσσειας. Ἡ ἰδεολογία τους δὲν τοὺς ἐπιτρέπει νὰ φτάσουν στὴν Ἰθάκη. Μένουν στὸταξίδι. Ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς εἶναι ὁ ποιητής μας Κων. Καβάφης. Τὸ νὰ μένει ὅμως κάποιος μόνο στὸταξίδι εἶναι  κατὰ τὸν Κων. Γανωτὴ πλαστογραφία τοῦ Ὁμηρικοῦ ἔπους, καὶ ὀφείλεται στὸ ὅτι δὲνἔχει μέσα του τὴν Ἰθάκη, καὶ «δὲν βρέχει τὶς νύχτες τὴ στρωμνή του μὲ τὰ δάκρυά του γιὰ τὴμακρινὴ χαμένη πατρίδα…». Τώρα ἄρχισαν κάποιοι νὰ παίρνουν ριζικότερα μέτρα ἐναντίον τῆςὈδύσσειας…
.                  Τὸ ἐρώτημα ποὺ τίθεται σὲ  αὐτὸ τὸ κίνημα ἐναντίον τοῦ Δυτικοῦ πολιτισμοῦ εἶναι ἂνἐμεῖς, ὡς Ἕλληνες, μποροῦμε νὰ ὑπερασπιστοῦμε τὶς ἀξίες ποὺ δίδαξε ὁ Ὅμηρος.  Ἂν δοῦμε τὰσχολικὰ προγράμματα μᾶλλον θὰ μελαγχολήσουμε. Παρασυρόμαστε καὶ ἐμεῖς, ὅπως γράφει ὁ Κων. Γανωτής, ἀπὸ τὰ λεγόμενα προοδευτικὰ ρεύματα καὶ γινόμαστε «νήπιοι» στὴ Βαβυλώνα τοῦσύγχρονου κόσμου…-     

, ,

Σχολιάστε

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΙΩΝΙΣΗ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ

Ἡ συμβολή τῆς Ἐκκλησίας
στή διαιώνιση τῆς ἀξίας τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γλώσσας

Τοῦ Μητροπολίτου Μάνης Χρυσοστόμου Γ´

.                       Μέ ἀφορμή δημοσιεύματα σχετικά μέ τήν ἀξία καί χρησιμότητα τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γλώσσας καί γενικότερα τῆς κλασικῆς παιδείας, τά ὁποῖα προκλήθηκαν, μετά τήν γνωστή ἀπόφαση τοῦ Πανεπιστημίου τοῦ Princeton, ἀξίζει νά παραθέσουμε μερικές σκέψεις γιά τήν συμβολή τῆς Ἐκκλησίας στή διαφύλαξη καί διάδοση τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γλώσσας ἀνά τούς αἰῶνες.
.                       Τυγχάνει ἀδήριτο γεγονός, ὅτι ἡ Ἐκκλησία, ἦταν καί εἶναι, ἕνα θερμοκήπιο τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γλώσσας. Ἀποδεικτικά στοιχεῖα ἀποτελοῦν:

α). Τό Ἱερό Εὐαγγέλιο β). Οἱ Ἕλληνες Πατέρες γ). Ἡ ὑμνολογία δ). Οἱ ἀντιγραφεῖς τῶν μοναστηρίων ε). Τά ἐπίσημα κείμενα τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας.

.                       Καί κατά πρῶτον, ἡ γλῶσσα τῶν Ἱερῶν Εὐαγγελίων εἶναι ἡ «κοινή»ἑλληνική γλῶσσα, ὡς ἐξέλιξη τῆς ἀττικῆς διαλέκτου, ἡ γλῶσσα ἡ ὁποία χρησιμοποιεῖτο σ’ ὅλα τά κέντρα τοῦ ἑλληνιστικοῦ κόσμου. Καί τά ἄλλα βιβλία τῆς Καινῆς Διαθήκης, ὡς π.χ. οἱ Πράξεις τῶν Ἀποστόλων καί οἱ Ἐπιστολές τοῦ Ἀπ. Παύλου διακρίνονται γιά τήν ἐκφραστικότητα, τήν ἐλαστικότητα καί ἐν γένει ὡραιότητα τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας.
.                       Ἀποτελεῖ ὕψιστο πνευματικό προνόμιο καί εὐεργέτημα ὅτι ἔχουμε ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες, πρῶτοι, τό Ἱερό Εὐαγγέλιο στή γλῶσσα μας.
.                       Ἔπειτα, ἐπί κεφαλῆς τῆς ὅλης παρατάξεως τῆς σπουδῆς καί γραφῆς τῶν ἑλληνικῶν γραμμάτων ἦσαν οἱ μεγάλοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. Εἶναι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι μέ τίς ἑλληνικές σπουδές τους, μέ τήν βαθειά τους κλασική παιδεία διεμόρφωσαν κατ’ ἄριστον τρόπον τήν καθόλου θύραθεν καί χριστιανική σύνθεση τοῦ ἀποκαλουμένου ἑλληνοχριστιανικοῦ πολιτισμοῦ. Ὡς ἔγραφε ὁ κορυφαῖος Ἄγγλος ἱστορικός, ὁ Macaulay, «τά συγγράμματα τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ἐφάμιλλα πρός ὅλην τήν ὑπάρχουσαν φιλολογία τῆς καλυτέρας ἐποχῆς τῆς Ἑλλάδος, ἀπό τοῦ Ὁμήρου μέχρι τοῦ Ἀριστοτέλους». (Τhe life and letters of Lord, t. B’, London 1876).
.                       Ἔτσι ἀπό τό περίφημο ἔργο τοῦ Μεγ. Βασιλείου «Πρός τούς νέους, ὅπως ἄν ἐξἑλληνικῶν ὠφελοῖντο λόγων», τούς ὑπέροχους λόγους τοῦ Ἱ. Χρυσοστόμου, τοῦ «Δημοσθένουςτῆς Ἐκκλησίας», μέχρι τήν «Μυριόβιβλον» τοῦ Φωτίου, ἀλλά καί τά πατερικά ἔργα τῶν κατοπινῶναἰώνων, ἡ ἀρχαία ἑλληνική γλῶσσα βρῆκε τόν «φύλακα ἄγγελόν» της στά πολύτιμα συγγράμματα, ὅλων τῶν εἰδῶν, τῶν θεοφόρων ἁγίων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας. Καί τοῦτο, γιατί ὅλοι τους, εἶχαναἰσθανθεῖ τήν ἀκρίβεια, τήν μορφή καί τό περιεχόμενο, τοὐτέστιν τό μεγαλεῖο τῆς ἀρχαίαςἑλληνικῆς γλώσσας, τήν μορφωτική δύναμή της, τήν διεύρυνση τοῦ πνεύματος, τήν βελτίωση τοῦ ἀνθρώπου, τήν κριτική σκέψη πού φέρουν τά ἀρχαῖα ἑλληνικά.
.                       Ἀπό κοντά καί ἡ ὑμνογραφία καί ἡ ὑμνολογία τῆς λατρείας τῆς Ἐκκλησίας, ἡ ὅληἐκκλησιαστική ποίηση, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἀπαύγασμα τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γλώσσας. Αὐτό τόἰδιαίτερο φιλολογικό εἶδος, οἱ ὕμνοι, ὅπως ἔχουν γραφεῖ καί ἀποτυπωθεῖ ἀπό τούς κατόχους τῆςκλασικῆς γλώσσας, κυριολεκτικά, ὄχι μόνον λειτουργοῦν ὡς φύλακες τῆς γλώσσας ἀλλά συνάμαἔχουν τήν δύναμη νά μιλοῦν στή ψυχή τοῦ πιστοῦ. Καί τό παράδοξο εἶναι ὅτι μπορεῖ ὁ πιστός νά εἶναι καί ἀγράμματος, ἀλλά ἡ ἐκκλησιαστική αὐτή ποίηση κρύβει μέ τίς λέξεις της ἕνα μυστήριο πού συνέχει καί μυσταγωγεῖ τίς ψυχές. Ὡς νά ἔχουν πνευματοποιηθεῖ αὐτές οἱ λέξεις τῆς γλώσσας μας καί τελικά νά λειτουργοῦν ὡς μελωδία τῆς ψυχῆς.
.                       Ἕνα ἄλλο ἀξιόλογο σημεῖο, τό ὁποῖο ἀξίζει νά ὑπενθυμίσουμε εἶναι ἡ μέ κάθε ἐμβρίθεια μελέτη καί ἀντιγραφή ἀπό τούς μοναχούς τῆς ὅλης κληρονομιᾶς τῆς κλασικῆς ἀρχαιότητος. Μέ ἄφθαστη ὑπομονή καί φιλεργία στίς Ἱερές Μονές περισυνελέγησαν ἀπό παντοῦ καί ἀνεγράφησαν μέ ἐξαιρετική ἐπιμέλεια, πλεῖστα κείμενα τῶν ἀρχαίων φιλοσόφων, ποιητῶν, ἱστορικῶν καί ἐν γένει συγγραφέων καί ἔτσι πλούτισαν πολλές βιβλιοθῆκες, μελετήθηκαν οἱ ἀρχαῖοι συγγραφεῖς καί διεσώθη ἡ ἑλληνική γλῶσσα ἀλλά καί ὅλη αὐτή ἡ πνευματική ἐργασία ἀπετέλεσε τήν βάση τῆς διανόησης καί τῶν νεοτέρων χρόνων καί δή τῆς Ἀναγεννήσεως. Ἐνδεικτικό παράδειγμα τυγχάνει ἡ περίφημη Μονή τοῦ Στουδίου, ὅπου λειτουργοῦσε ἐργαστήριο ἀντιγραφῆς κωδίκων ὑπό τήν διεύθυνση τοῦ ἡγουμένου ὁσίου Θεοδώρου μέ τίς εἰδικότητες τῶν καλλιγράφων, ταχυγράφων, ὀξυγράφων καί χρυσογράφων.
.                       Ἀξίζει, τέλος, νά σημειώσουμε, ὅτι ἡ ἀρχαία ἑλληνική γλῶσσα διεσώθη καί ἐπεβίωσε καί χάριν τῆς διατηρήσεώς της στά ἐπίσημα κείμενα τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας. Πρόκειται κάθε φορά γιά κείμενα τά ὁποῖα τυγχάνουν δείγματα τῆς συζεύξεως ἀληθείας τῆς πίστεως τῆς διδασκαλίας τῆς Ἐκκλησίας καί τῶν κλασικῶν γραμμάτων.
.                       Τῷ ὄντι, τά ἀρχαῖα ἑλληνικά, ὡς πηγή ἐμπνεύσεως, ὡς γλωσσικό θυσαύρισμα, ὡς πολιτιστική ἰδιοπροσωπία μας, εἶναι ἀπολύτως δίκαιο νά ἰσχυρισθοῦμε ὅτι οὐδόλως εἶναι προγονοπληξία ἤ τι τό νεκρόν. Πικρή ἡ ἀλήθεια: Ὅποιος δέν γνωρίζει ἀρχαία ἑλληνικά ἔχει ἔλλειμμα.
.                       Γι’ αὐτό καί συνιστᾶ οἱονεί ἔγκλημα ἡ προσπάθεια ποσοτικῆς καί ποιοτικῆς μειώσεως ἤ παραγκωνισμοῦ τῶν κλασικῶν σπουδῶν καί δή τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γλώσσας.
.                       Ἕνας βασικότατος λίθος τοῦ οἰκοδομήματος τῆς συνοχῆς τοῦ ἑλληνισμοῦ, εἶναι καί ἡ ἑνιαία ἑλληνική γλῶσσα ἀπό τῆς ἀπωτάτης ἀρχαιότητος μέχρι σήμερα. Καί ἡ Ἐκκλησία, τά μέγιστα, συντελεῖ στή διατήρηση τοῦ λίθου αὐτοῦ.

ΠΗΓΗ: im-manis.gr

,

Σχολιάστε

AΠΛΩΣΕ, ΔΑΣΚΑΛΕ, «ΤΗΝ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ ΣΑΓΗΝΗΝ»(Δ. Νατσιός)

πλωσε, δάσκαλε, «τν τς γάπης σαγήνην»

 Δημήτρης Νατσιὸς
δάσκαλος-Κιλκὶς

.                 «Ἐσὺ ποὺ πῆρες τὴν ἀπόφαση νὰ γίνεις δάσκαλος, ἔτσι κι ἔτσι ἔχεις δώσει, ὢς τώρα, πολλὲς ἐξετάσεις. Θυμήσου, προτοῦ ν’ ἀρχίσεις τὴν δουλειά σου, νὰ κάμεις καὶ μία τελευταία ἐξέταση, ὄχι μπροστὰ σὲ ἐπιτροπὲς καὶ καθηγητές, παρὰ μονάχος, ὁλομόναχος μὲτὸν ἑαυτό σου. Ρίξε μία ματιὰ στὴν ψυχή σου καὶ κοίταξε: Καίει ἐκεῖ μέσα ἄσβηστη κι ἀσάλευτη ἡ λαχτάρα γιὰ τὸν ἄνθρωπο; Τότε πάει καλὰ κι εὐλογημένη ἡ ἀπόφασή σου. Ἂν ὅμως βρεῖς πὼς ὅλος ὁ πόθος σου εἶναι πότε νὰ ἐλευθερωθεῖς ἀπ’ αὐτὸν καὶ συλλογίζεσαι μόνον πῶς καὶ πότε θὰ πλουτίσεις, τότε ἄλλαξε τὸ ταχύτερο ἀπόφαση, ἐν ὅσῳ εἶσαι ἀκόμη νέος, γιατί βρίσκεσαι σὲ στραβὸ δρόμο. Ὅ,τι ἐλπίζεις, δὲν θὰ σοῦ τὸ φέρει τὸ ἐπάγγελμά σου. Κι ὁ ἴδιος τὸ βλέπεις, ἡ Πολιτεία δὲν εἶναι γενναία στοὺς μισθούς της… Ἂν ὅμως ἡ ψυχή σου μοιάζει κάπως μὲ τὴν ψυχὴ τῆς Μάνας, ποὺ κι ὅταν τὸ γεννήσει τὸ παιδὶ ἐξακολουθεῖ, μὲ τὴν ἀδιάκοπη τρεμούλα καὶ λαχτάρα, ὁλοένα νὰτὸ δημιουργεῖ καὶ νὰ τὸ φτιάχνει, τότε νὰ εἶσαι βέβαιος, πὼς δὲν θὰ γκρεμισθεῖς ἀπὸ τὰ ὕψη, ποὺ ἀνέβασες τὸν ἑαυτό σου μὲ τὴν ἀπόφασή σου νὰ γίνεις δάσκαλος καὶ τὴ ζωή σου θὰ περάσεις ἀνθρωπινά… Σὰν τὴν ψυχὴ τῆς Μάνας πρέπει κι ἡ δική σου ψυχὴ νὰ εἶναι ὑπὸ ἀδιάκοπη λαχτάρα φλογισμένη. Τότε πήγαινε μὲ θάρρος μπροστά, ἀλλιῶς γύρισε πίσω, ἐπειδὴ ἡ ζωή σου θὰ εἶναι πάντα δυστυχισμένη». Τὸ ὡραῖο καὶ ρομαντικὸ αὐτὸ κείμενο ἀνήκει στὸν φιλόλογο καὶ κριτικὸ Γιάννη Ἀποστολάκη καὶ γράφτηκε πρὶν ἀπὸ 80 περίπου χρόνια.
.                  Πανελλήνιες ἐξετάσεις σὲ λίγες ἡμέρες. Ὁ Γολγοθὰς τῶν παιδιῶν καὶ τῶν οἰκογενειῶν τους τελειώνει. Συζητοῦσα πρόσφατα μὲ ἕναν ὑποψήφιο, κατασταλαγμένο παιδί, ποὺ ἐπιθυμεῖ νὰ ἀκολουθήσει τὸ διδασκαλικὸ ἐπάγγελμα. Τοῦ εἶπα ὅσα τόσα χρόνια ἔμαθα καὶ διδάχτηκα.
.                  Τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δασκάλου ἔχει ὅμως μία ὑψοποιὸ ἰδιαιτερότητα. Προϋποθέτει ἕνα προσόν, τὸ ὁποῖο δὲν ἀνιχνεύεται στὶς ἐξετάσεις: ἡ ἀγάπη πρὸς τὸ παιδί, «ἡ ἀσάλευτη καὶ ἄσβηστη λαχτάρα γιὰ τὸν ἄνθρωπο», ὅπως σημείωνε ὁ Ἀποστολάκης.
.                  Ἔχω γράψει κι ἄλλοτε πὼς κατ’ ἀντίθεση πρὸς τοὺς ὑπολοίπους ἐργαζομένους, ποὺ δίνουν ὅ,τι ἔχουν, οἱ δάσκαλοι δίνουν (διδάσκουν) ὅ,τι εἶναι. Καὶ αὐτὸ εἶναι ποὺ μεταβάλλει τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δασκάλου σὲ λειτούργημα, γι’ αὐτὸ καὶ ὀνομάστηκε τὸ ἄγειν ἄνθρωπο, ἡ ἀγωγή, «τέχνη τεχνῶν καὶ ἐπιστήμη ἐπιστημῶν». Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος , ὁ ὁποῖος ἀφιέρωσε τὴν χριστομίμητο ζωή του στὴν παιδαγωγία τῆς νεότητας, ἔγραφε: «Τοῦτο διδασκάλου ἀρίστου, τὸ δι’ ἑαυτοῦ παιδεύειν ἃ λέγει», αὐτὸ εἶναι τὸχαρακτηριστικό τοῦ ἄριστου δασκάλου, τὸ νὰ διαπαιδαγωγεῖ, ἐπιβεβαιώνοντας τὰ ὅσα διδάσκει μὲ τὸ προσωπικό του παράδειγμα. Γιὰνὰ σημειώσει κάπου ἀλλοῦ «καὶ ἐπὶ τὴν ἀγάπην καταφευγε συνεχῶς, συσκιάζων τὸ φορτικὸν τῶν εἰρημένων», νὰ καταφεύγει, δηλαδή, ὁ δάσκαλος συνεχῶς στὴν ἀγάπη, γιὰ νὰ ἐλαφρύνει τὸ φορτίο τῆς διδασκαλίας. Καημὸ τὸ ἔχω νὰ διεξαχθεῖ κάποτε ἕνα παιδαγωγικὸ σεμινάριο μὲ θέμα συμβουλὲς τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν στοὺς δασκάλους. Τὰ ἁγιασμένα λόγια τους, γεμάτα ἀγάπη γιὰ τὸν πλησίον, εἶναι ἀπαγορευμένα ἀπὸ τὴν «Νέα Ἐποχὴ» τῆς Παιδείας. Ἕνα τέτοιο ὅμως σεμινάριο θὰ προκαλοῦσε τὰ εἰρωνικὰ μειδιάματα τῶν δῆθεν προοδευτικῶν. Πῶς νὰ ἀκουστοῦν λόγια σὰν τὰ παρακάτω: «Ὁ δάσκαλος πρέπει νὰ διακρίνεται καὶ ὅταν μιλάει καὶ ὅταν σιωπᾶ(«φθεγγόμενον καὶ σιγῶντα») καὶ ὅταν τρώει καὶ ὅταν κάνει ὁτιδήποτε ἄλλο, καὶ ἀπὸ τὸ βάδισμά του καὶ ἀπὸ τὸ βλέμμα του καὶ ἀπὸ τὴν ἐμφάνισή του καὶ ἀπὸ ὅλα γενικά». Τὰ μάτια τῶν μαθητῶν στρέφονται ἄγρυπνα πάνω μας καὶ ἢ μιμοῦνται ἢ ἀπωθοῦνται.
.                  Ἡ παλαμικὴ ρήση «σχολεῖο ἴσον δάσκαλος» ἰσχύει διαχρονικά. Σήμερα αὐτὸ ποὺ εἰσπράττουμε ἀπὸ τὴν Πολιτεία καὶ τοὺς ἐκπροσώπους της εἶναι ἀπειλὲς γιὰ ἀξιολόγηση (ἀπὸ ποιούς;), φοβέρες γιὰ δικές της παραλείψεις, ἐπικρίσεις, γιατί παραμένουμε ἀπροσάρμοστοι στὶς νέες τεχνολογίες καὶ ἄλλα ἠχηρὰ καὶ ἀνθηρὰ ἀερολογήματα. Ἔχω τὴν αἴσθηση ὅτι οἱ νέοι ποὺ μπαίνουν στὴν ἐκπαίδευση μὲ ἀποκλειστικὸ κίνητρο τὴν ἐξασφάλιση τοῦ δημοσίου, θὰ ἀπωλέσουν, ἢ μᾶλλον θὰ παραχωρήσουν, πολλὰ ἀπὸ αὐτὰ ποὺχαρακτηρίζουν ἕνα σχολεῖο ἐλεύθερο καὶ δημοκρατικό. «Ἂν συλλογίζεσαι μόνο πότε θὰ πλουτίσεις, ἄλλαξε ἀπόφαση», πράγμα ἀδύνατο βέβαια. Γιὰ ἄλλους παιδαγωγία εἶναι λειτούργημα καὶ γιὰ ἄλλους ἁπλῶς δουλειὰ ἢ καί… δουλεία. Ἴσως ἡ λέξη δάσκαλος νὰπροέρχεται ἀπὸ τὸ ἀρχαῖο ρῆμα δάω, ποὺ σημαίνει φωτίζω (ἐξ οὗ καὶ δάδα-δαδί), τὸ ὁποῖο μὲ ἐνεστωτικὸ ἀναδιπλασιασμὸ γίνεται δαδάσκω, διδάσκω= διδάσκαλος=δάσκαλος. Τὴν περίοδο τῆς Τουρκοκρατίας οἱ Δάσκαλοι τοῦ Γένους ὀνομάζονταν φωτιστές. Ἡἀμάθεια ἰσοδυναμοῦσε μὲ τὸ σκοτάδι. Σήμερα, τὴν περίοδο τῆς… τιποτοκρατίας καὶ τοῦ νεο-ραγιαδισμοῦ, χρειάζονται δάσκαλοι, φωτιστές, οἱ ὁποῖοι τιμοῦν τὸ λειτούργημά τους καὶ ὄχι φωταδιστές, ποὺ διαχέουν προκλητικὰ τὴν δουλεία τους καὶ προβάλλουν τὰνεφελώδη ἰδεολογήματά τους. Ἂς ἀπομνημονεύσουν οἱ ὑποψήφιοι δάσκαλοι καὶ τὸ ἀριστούργημα τοῦ Παλαμᾶ γιὰ τὸν δάσκαλο, ποὺ ἂν τὸ ὑπουργεῖο ἦταν ὄντως ἐθνικῆς Παιδείας, θὰ ἐπέβαλλε νὰ εἶναι ἀναρτημένο σὲ κάθε αἴθουσα διδασκαλίας. Τὸ παραθέτω:
 «Σμίλεψε πάλι, δάσκαλε, ψυχές!
Κι ὅ,τι σ’ ἀπόμεινε ἀκόμη στὴ ζωή σου,
Μὴν τ’ ἀρνηθεῖς! Θυσίασέ το ὣς τὴ στερνὴ πνοή σου!
Χτίσ’ τὸ παλάτι, δάσκαλε σοφέ!

Κι ἂν λίγη δύναμη μὲς στὸ κορμί σου μένει,
Μὴν κουρασθεῖς. Εἶν’ ἡ ψυχή σου ἀτσαλωμένη.
Θέμελα βάλε τώρα πιὸ βαθιά,
Ὁ πόλεμος νὰ μὴν μπορεῖ νὰ τὰ γκρεμίσει.

Σκάψε βαθιά. Τί κι ἂν πολλοὶ σ’ ἔχουνε λησμονήσει;
Θὰ θυμηθοῦνε κάποτε κι αὐτοὶ
Τὰ βάρη ποὺ κρατᾶς σὰν Ἄτλαντας στὴν πλάτη,
Ὑπομονή! Χτίζε, σοφέ, τῆς κοινωνίας τὸ παλάτι!».

.                         Δὲν θὰ ξεχάσω ποτὲ αὐτὸ ποὺ μοῦ εἶπε σοφός, πολιὸς πιά, πνευματικὸς Γέροντας, ποὺ πρὶν γίνει ἱερέας, ὑπῆρξε δάσκαλος, μάθημα ποὺτὸ σκέφτομαι ὁλοζωῆς. «Ὁ Θεός, παιδί μου, μπορεῖ νὰ σὲ ἔκανε δάσκαλο, γιὰ ἕνα μόνο παιδί. Τὸ παιδὶ αὐτὸ θὰ τὸ συναντήσεις κάποια στιγμή, μὲς στὴν αἴθουσά σου. Ἴσως εἶναι ἀπὸ τὰ ζωηρά, τὰ παιδιὰ ποὺ πολλὲς φορὲς ἀντιπαθοῦμε γιὰ τὴν συμπεριφορά τους. Πρόσεξε! Αὐτὸ τὸ παιδὶ θὰ σὲ κρίνει. Ἢ θὰ τὸ “σώσεις” ἢ θὰ τὸ σπρώξεις στὴν ἀπώλεια”.  Καὶ μοῦ ἐπανέλαβε τὰ χρυσὰ λόγια τοῦ ἁγίου Χρυσοστόμου: «Ἔκτεινον τὴν τῆς ἀγάπης σαγήνην, ἵνα μὴ τὸ χωλὸν ἐκτραπῇ, ἰαθῇ δὲ μᾶλλον», ἅπλωσε τὰ δίχτυα τῆς ἀγάπης, γιὰ ὅλους τους μαθητές σου. Ἰδίως γιὰ ὅσους ἔχουν πρόβλημα. Μὲ τὴν ἀγάπη σου θὰ θεραπευτεῖ, ἀλλιῶς θὰ «ἐκτραπῆ». Ἴσως ἐδῶ χωλαίνουμε οἱ περισσότεροι δάσκαλοι, στὴν «σαγήνην τῆς ἀγάπης»…

Δημήτρης Νατσιὸς
δάσκαλος-Κιλκὶς

,

Σχολιάστε

ΟΓΔΟΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ Γ. ΣΑΡΑΝΤΑΡΗ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ὀγδόντα χρόνια ἀπὸ τὸν θάνατο τοῦ Γ. Σαραντάρη

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 .                 Πρὶν ἀπὸ ὀγδόντα χρόνια ἀπεβίωσε ὁ σημαντικὸς ποιητὴς καὶ στοχαστὴς Γιῶργος Σαραντάρης. Καχεκτικὸς στὸ σῶμα καὶ φιλάσθενος πολέμησε στὴν πρώτη γραμμὴ τοὺς Ἰταλοὺς καὶ δὲν ἄντεξε. Ἀπεβίωσε στὶς 25 Φεβρουαρίου 1941, σὲ ἡλικία 33 ἐτῶν
.                 Γιὰ τὴν τραγικότητα τοῦ τέλους τοῦ Σαραντάρη καὶ τὸν χριστιανικὸ τρόπο ποὺἀντιμετώπισε τὸν θάνατο ἔγραψε ὁ Ὀδυσσέας Ἐλύτης στὰ «Ἀνοιχτὰ Χαρτιὰ» (ἐκδ. Ἴκαρος, σελ. 392-393). Καταγγέλλει τὸ ἐπιστρατευτικὸ σύστημα ὅτι κράτησε στὸ Κολωνάκι «τὰ χοντρόπετσα θηρία τῶν ἀθηναϊκῶν ζαχαροπλαστείων καὶ ξαπόστειλε στὴν πρώτη γραμμὴ τὸ πιὸ ἁγνὸ καὶ ἀνυπεράσπιστο πλάσμα». Ἕναν εὔθραυστο διανοούμενο, ὅπως τὸν χαρακτηρίζει, «ποὺ μόλις στεκότανε στὰ πόδια του, ποὺ ὅμως εἶχε προφτάσει νὰ κάνει τὶς πιὸ πρωτότυπες καὶ γεμάτες ἀπὸ ἀγάπη σκέψεις γιὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸ μέλλον της».
.                 Ἐξηγεῖ ὁ Ἐλύτης ὅτι ἀφοῦ ἦταν διπλωματοῦχος νομικὸς ἰταλικοῦ πανεπιστημίου –ὁ μόνος ἴσως σὲ ὁλόκληρο τὸ στράτευμα παρατηρεῖ–, θὰ μποροῦσε νά ᾽ναι περιζήτητος στὶς ὑπηρεσίες τῆς ἀντικατασκοπείας, ἢ τῆς ἀνάκρισης αἰχμαλώτων, ἀντὶ νὰ φορτωθεῖ τὸ γυλιὸ καὶ τὸν ὁπλισμὸ τῶν τριάντα ὀκάδων καὶ «νὰ χαθεῖ παραπατώντας μὲς στὰ χιονισμένα φαράγγια ἕνας ἀκόμη ποιητής, ἕνας ἀκόμη ἀθῶος στὸ δρόμο τοῦ μαρτυρίου».
.                  Συνεχίζοντας ὁ Ἐλύτης γράφει γιὰ τὸ τραγικό του τέλος: «Φαίνεται ὅτι πέρασε φρικτὲς ὧρες… Φώναζε βοήθεια στοὺς ἄλλους φαντάρους, αὐτὸς ὁ Χριστιανὸς φώναζε «ἀδέλφια» καὶ τ’ «ἀδέλφια» τὸν κοροϊδεύανε, τὰ πιὸ ἀδίσταχτα βαλθήκανε κιόλας νὰ τοῦ κλέβουνε κουβέρτες, μάλλινα, ὁτιδήποτε χρήσιμο μποροῦσε ὁ δόλιος νὰ κουβαλεῖ. Ἀπόμεινε σὰν τὸ κατατρεγμένο πουλὶμέσα στὴν παγωνιά. Χωρὶς νὰ βαρυγκομήσει. Χωρὶς νὰ ξεστομίσει ἕναν πικρὸ λόγο. Περήφανος, μ’ ἕνα σῶμα ἐλάχιστο καὶ μία μεγάλη ψυχή, ποὺ τὸν κράτησε ὅσο ποὺ νὰ τραγουδήσει ἀκόμη λίγο: “Ἐγὼ ποὺ ὁδοιπόρησα μὲ τοὺς ποιμένες τῆς Πρεμετῆς” – κι ὕστερα ν’ ἀνεβεῖ “στοὺς τόπους ποὺἀγγέλλουν τὸν οὐρανὸ καὶ συνομιλοῦν μὲ τὸν ἥλιο”. Καὶ καταλήγει ὁ Ἐλύτης:
.                 «Ἔτσι πέθανε ἕνας Ἕλληνας ποιητής, ὅταν οἱ συνάδελφοί του στὴ Δύση βλαστημούσανε τὸ Θεὸ κι ἐμπιστεύονταν στὴ μαριχουάνα. Ἔπρεπε νὰ τὸ διαφυλάξουμε αὐτό, νὰτὸ κάνουμε σύμβολό μας καὶ κουράγιο μας, τώρα ποὺ ἄρχιζαν ἄλλα δεινά, ἡ πείνα, ἡ κλούβα, οἱ ἐκτελέσεις στὸν τοῖχο».
.                 Ὁ Σαραντάρης ἐκτὸς ἀπὸ πρωτοπόρος στὴ σύγχρονη ποίηση καὶ στὸν χριστιανικὸ ὑπαρξισμὸ ἦταν καὶ πρότυπο πατριώτη. Ἡ οἰκογένειά του ζοῦσε γιὰ ἑκατὸ καὶ πλέον χρόνια στὴν Ἰταλία. Ὅμως ὅλα τὰ μέλη της διατηροῦσαν τὴν ἑλληνική τους συνείδηση καὶ ταυτότητα. Ὁ Σαραντάρης τελειώνει τὰ Νομικὰ στὸ Πανεπιστήμιο τῆς Ματσεράτα  καὶ ἔρχεται στὴν Ἑλλάδα νὰ ὑπηρετήσει τὴ στρατιωτική του θητεία καὶ μένει πλέον μόνιμα. Αὐτοδίδακτος στὰ ἑλληνικὰ τὰ καλλιεργεῖ καὶ ἐκφράζεται ἄριστα στὴν ποίησή του καὶ στὸν φιλοσοφικό του στοχασμό. Ἀνακαλύπτει τὸ μεγάλο ταλέντο τοῦ Ὀδυσσέα Ἐλύτη, ἐνισχύει τὴ Ζωὴ Καρέλλη νὰ ἀσχοληθεῖ μὲ τὴν ποίηση, ἔχει ἐνδιαφέροντα φιλοσοφικὸ ἐπιστολικὸ διάλογο μὲ τὸν Πεντζίκη. Στὴν περίπτωσή του ἔχει ἐφαρμογὴ τὸ πῶς ἡ Ἑλλάδα τρώγει καμιὰ φορὰ τὰ ἄξια παιδιά της.-

,

Σχολιάστε

ΤΟ “Τῌ ΥΠΕΡΜΑΧῼ” ΩΣ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ (Ὅποιος δὲν καταλαβαίνει τὸ “τῇ Ὑπερμάχῳ”, δὲν καταλαβαίνει καλὰ ἑλληνικά)

Ἀρβελέρ:
Ὅποιος δὲν καταλαβαίνει τὸ «τῇ Ὑπερμάχῳ»,
δὲν καταλαβαίνει καλὰ ἑλληνικὰ

.                      Τὴν ἀξία του νὰ διδάσκονται τὰ παιδιὰ στὸ σχολεῖο τὴν ἐξέλιξη τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας ὑπογράμμισε ἡ Βυζαντινολόγος- Ἱστορικός, Πρόεδρος τοῦ ΔΣ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ ΠολιτιστικοῦΚέντρου τῶν Δελφῶν καὶ πρώην Πρύτανης τῆς Σορβόννης, Ἑλένη Γλύκατζη- Ἀρβελέρ, μιλώντας στὴδιαδικτυακὴ διημερίδα «Κτῆμα ἐς ἀεί: Ἑλληνικὴ Γλῶσσα καὶ Ἑλληνικὸς Πολιτισμὸς παρακαταθήκη 40 αἰώνων», ποὺ διοργάνωσαν τὸ Πανεπιστήμιο Δυτικῆς Μακεδονίας καὶ ὁμογενειακοὶ φορεῖς, στὸπλαίσιο τοῦ ἑορτασμοῦ τῆς Παγκόσμιας Ἡμέρας τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσας.
.                      «Διατείνομαι ὅτι κανεὶς δὲν ξέρει τέλεια ἑλληνικά», εἶπε ἡ κ. Ἀρβελὲρ ἐξηγώντας ὅτι δὲν μπορεῖ κανεὶς νὰ ἔχει μελετήσει «καὶ Σοφοκλῆ καὶ Ὅμηρο καὶ Θουκυδίδη καὶ Ξενοφώντα καὶ τὶς Ἅγιες Γραφὲς καὶ τὸν Μακρυγιάννη, καὶ καὶ καί…, ἄρα φτάνει νὰ λέμε στὰ παιδιὰ νὰ ἀρχίζουν ἀπὸ τὴβάση καὶ ἡ βάση εἶναι ἀκριβῶς ἡ Ἀλεξανδρινὴ Κοινή».
.                      «Ὅποιος δὲν καταλαβαίνει τὸ “τῇ Ὑπερμάχῳ” δὲν καταλαβαίνει καλὰ ἑλληνικὰ καὶ ἂνἀρχίσουμε ἀπὸ αὐτὴ τὴ βάση στὰ σχολειά μας, τὰ παιδιὰ θὰ μάθουν καλύτερα τὰ ἑλληνικά», τόνισε ἡκ. Ἀρβελέρ, ἐξηγώντας ὅτι τὸ Βυζάντιο, ὡς ἡ αὐτοκρατορία τοῦ μεγάλου ἑλληνισμοῦ ἔθεσε τὴ βάση τῆς νεοελληνικῆς γλώσσας, ὅταν σταδιακὰ χάθηκε ἡ προτεραιότητα τῶν Λατινικῶν ὡς γλώσσα τῆς νομοθεσίας στὴν αὐτοκρατορία καὶ ἀντικαταστάθηκε ἀπὸ μία ἀττικὴ γλῶσσα «πότε λογία, τὴν ὁποία χρησιμοποιοῦσαν οἱ μεγάλοι ἱστορικοὶ τῆς ἐποχῆς καὶ πότε λιτὴ τῶν θρησκευτικῶν ἁπλῶν κειμένων, ὅπως οἱ βίοι καὶ θαύματα τῶν Ἁγίων, κείμενα γιὰ νὰ διαβάζει ὁ πολὺς κόσμος».
.                      Προσέθεσε, δέ, ὅτι «δὲν πρέπει νὰ ξεχνᾶμε ὅτι πρέπει νὰ μαθαίνουμε καὶ κάποια ξένη γλῶσσα, γιὰ ἕναν λόγο ἁπλό, γιὰ νὰ μὴν νομίζουμε ὅτι μόνο οἱ Ἕλληνες ἀνακαλύψανε τὰ πάντα», διότι «μία ξένη γλῶσσα ὁποιαδήποτε κι ἂν εἶναι μιλάει γιὰ φόβους, γιὰ ἀγωνίες, γιὰ ἐλπίδες καὶἀγάπες ὅπως ἀκριβῶς τὶς ξέρουμε καὶ στὰ ἑλληνικά».

«Κοινὴ Ἀλεξανδρινή, ἡ πρώτη διεθνὴς γλώσσα»

 .                      Ἡ ἀκαδημαϊκὸς μίλησε γιὰ τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα ὡς σύμπτυξη τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολιτισμοῦ, καθὼς «στὰ ἑλληνικὰ ἐκφέρονται ὅλες οἱ ἰδέες ποὺ εἶναι οἱ βασικὲς ἰδέες τοῦ πολιτισμοῦ, ποὺ μᾶς τρέφει σήμερα» καὶ τόνισε ὅτι οὐδέποτε τὰ ἑλληνικὰ μπορεῖ νὰ θεωρηθοῦν ὡς νεκρὴ γλῶσσα, «γι’ αὐτὸ ἄλλωστε δὲν ὑπάρχουν ἑλληνογενεῖς γλῶσσες», καὶ «ἐνῶ τὰ λατινικὰ ἔδωσαν γαλλικά, ἰταλικὰ πορτογαλικά, ἱσπανικά, ρουμανικά, τὰ ἑλληνικὰ ἔχουν μόνο ντοπιολαλιές, διαλέκτους ἀλλὰ ὄχι γλῶσσες ἑλληνογενεῖς». Σημείωσε ἀκόμη πὼς «τὰ ἑλληνικὰ δὲν εἶναι μόνο μία γλῶσσα, εἶναι σειρὰ ἀπὸ γλῶσσες, εἶναι τὰ ἑλληνικὰ τῆς ἀρχαιότητας, τῆς ποίησης, τῆς πεζογραφίας, ἡ ἀττικὴ γλῶσσα καὶ ὁποιαδήποτε ἄλλη».
.                      Μιλώντας γιὰ τὴν Κοινὴ Ἀλεξανδρινὴ ἐξήγησε πὼς «εἶναι ἡ πρώτη διεθνὴς γλῶσσα, ποὺ ἐκείνη τὴν ἐποχὴ σημαίνει τὴ γλῶσσα τῶν λαῶν τῆς Μεσογείου» καὶ ἡ κοινὴ ἑλληνικὴ γλῶσσα «ἀμέσως μετὰ ἀπὸ τὰ χρόνια τοῦ Ἀλεξάνδρου εἶχε γίνει ἡ γνωστὴ γλῶσσα τῶν πολιτισμῶν».
.                      «Σὲ αὐτὴ τὴ γλῶσσα ἔχει μεταφραστεῖ ἡ Παλαιὰ Διαθήκη πολὺ πρὶν ἀπὸ τὴ γέννηση τοῦΧριστοῦ, γιατί οἱ ἑλληνόφωνοι Ἑβραῖοι τῆς Ἀλεξάνδρειας εἶχαν ξεχάσει τὴν μητρική τους γλώσσα καὶδὲν ξέρανε παρὰ ἑλληνικά. Δὲν εἶναι μόνον ἡ Παλαιὰ Διαθήκη ποὺ ἔχει μεταφραστεῖ ἐκεῖ στὰἑλληνικά. Εἴκοσι ἑπτὰ κώδικες τῆς Καινῆς Διαθήκης, πλὴν τοῦ κατὰ Ματθαῖον Εὐαγγελίου, εἶναι ὅλοι γραμμένοι ἑλληνικὰ καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχε ὁ ἑλληνόφωνος ἑλληνολάτρης Παῦλος ὁ Σαούλ, ὁ Ἀπόστολος τῶν Ἐθνῶν, ἴσως δὲν θὰ ὑπῆρχε ὁ χριστιανισμὸς ὅπως εἶναι σήμερα», εἶπε ἡ κ. Ἀρβελέρ, ὑπογραμμίζοντας τὸν ρόλο τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας γιὰ τὴ διάδοση τοῦ χριστιανισμοῦ.

«Ἡ μακραίωνη ἱστορία τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας»

.                      «Ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα ἐμπεριέχει μία οἰκουμενικὴ διάσταση καὶ ἀξία καθὼς εἶναι κεφαλαιώδους σημασίας γιὰ τὴν παγκόσμια σκέψη, τὸν πολιτισμὸ καὶ τὶς ἐπιστῆμες», τόνισε ὁΠρύτανης τοῦ Πανεπιστημίου Δυτικῆς Μακεδονίας Θεόδωρος Θεοδουλίδης, ἀνοίγοντας τὶς ἐργασίες τῆς διαδικτυακῆς διημερίδας, ποὺ περιλαμβάνει στὸ πρόγραμμά της σαράντα ὁμιλητές, διακεκριμένοι ἐπιστήμονες καὶ ἐκπρόσωποι Πανεπιστημιακῶν Ἱδρυμάτων, Ἑλληνικῶν Ἰνστιτούτων,ὁμογενειακῶν ὀργανώσεων καὶ ἄλλων φορέων ἀπὸ ὅλο τὸν κόσμο, ποὺ θὰ ἀναδείξουν τὴ μακραίωνη ἱστορία τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας.
.                      «Ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα καὶ ὁ ἑλληνικὸς πολιτισμὸς ἀποτελοῦν ἕναν θησαυρό, ποὺ μᾶς κληροδότησε τὸ ἱστορικὸ παρελθόν μας καὶ μετουσιώνουμε στὸν πλοῦτο τοῦ παρόντος καὶ τοῦμέλλοντος . Ἐπενδύοντας σὲ αὐτὸν τὸν πλοῦτο ἑδραιώνουμε ἀκόμη περισσότερο τὴν παρουσία μας στὸ διεθνὲς γίγνεσθαι», τόνισε στὸν χαιρετισμό του ὁ ὑφυπουργὸς Ἐξωτερικῶν γιὰ τὸν Ἀπόδημο Ἑλληνισμό, Κώστας Βλάσης.
.                      «Ἀπὸ τὶς σημαντικότερες κατακτήσεις τοῦ ἀνθρώπου, ἡ γλῶσσα διαμορφώνει τὰ ἐθνικὰχαρακτηριστικά, τὴν πνευματικὴ καὶ πολιτιστικὴ ταυτότητα , τὴν ἱστορικὴ καὶ ἐθνικὴ συνείδηση καὶμνήμη. Ἡ μακραίωνη παρουσία καὶ διαχρονικότητα τῆς πλούσιας ἑλληνικῆς γλώσσας ξεπερνᾶ τοὺς περιορισμοὺς στὴν ἔκφραση, στὴ σκέψη, στὴν παιδεία, εἶναι ἡ κινητήρια δύναμη πρὸς τὸν δρόμο τῆς μόρφωσης τοῦ πολιτισμοῦ τῆς δημοκρατίας καὶ ἡ διαφύλαξη τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας ἀπὸ τὴν κακοποίηση καὶ τὴ φθορὰ ἀπαιτεῖ ὡριμότητα καὶ ἑτοιμότητα στὸ σημερινὸ παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον», ὑπογράμμισε στὸν δικό της χαιρετισμὸ ἡ ὑφυπουργὸς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων Ζέττα Μακρή.
.               «Ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα ὁμιλεῖται σήμερα περίπου ἀπὸ 13-14 ἑκατομμύρια ἀνθρώπους, δηλαδὴ ἀπὸ τὸν πληθυσμὸ τῆς Ἑλλάδας, τοὺς Ἑλληνοκύπριους καὶ τὴν Ὁμογένεια […] Ἂν καὶ ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα δὲν μπορεῖ νὰ ἀνταγωνιστεῖ ἄλλες περισσότερο διαδεδομένες γλῶσσες εἶναι ἀδιανόητο νὰ σκεφθεῖκανεὶς τὸν δυτικὸ πολιτισμὸ χωρὶς τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα, ὡς μία γλῶσσα πάνω στὴν ὁποία ἀναπτύχθηκαν οἱ πρῶτες ἐπιστῆμες καὶ ἡ φιλοσοφία τῆς Εὐρώπης, προσδιορίζοντας τὴ σκέψη καὶ τὸν πολιτισμὸ τῶν πληθυσμῶν τῆς Εὐρώπης», ὑπογράμμισε ὁ Πρόεδρος τῆς Εἰδικῆς Μόνιμης Ἐπιτροπῆς Ἑλληνισμοῦ τῆς Διασπορᾶς, Σάββας Ἀναστασιάδης.
.                         «Ὅ,τι συνήθως ἀποκαλοῦμε πλοῦτο τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας σχετίζεται μὲ τὴν μακραίωνη καὶ ἀδιάκοπη καλλιέργειά της, ἀλλὰ καὶ μὲ τὸν ὑψηλὸ ρυθμὸ παραγωγῆς καὶ σύνδεσης λέξεων ποὺ αὐξάνουν τὴ συνοχὴ τὴ διαφάνεια καὶ τὴ δηλωτική της ἱκανότητα. Ἡ γλῶσσα μας εἶναι στὴν πραγματικότητα ἕνας θησαυρὸς τῆς ἄυλης παγκόσμιας πολιτιστικῆς κληρονομιᾶς. Τὰ ἑλληνικὰ δὲν ἀνήκουν μόνο σὲ ἐμᾶς ἀλλὰ σὲ ὁλόκληρη τὴν ἀνθρωπότητα», ἐπισήμανε ὁ Γενικὸς Γραμματέας Δημόσιας Διπλωματίας καὶ Ἀπόδημου Ἑλληνισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν, Γιάννης Χρυσουλάκης, ἐνῶ ἡ Πρόεδρος τῆς Ἑλληνικῆς Ἐθνικῆς Ἐπιτροπῆς γιὰ τὴν UNESCO, Αἰκατερίνη Παπαχριστοπούλου – Τζιτζικώστα τόνισε ὅτι «ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα σὲ σημαντικὸ βαθμὸ προσδιόρισε τὸν τρόπο σκέψης καὶ τὴ νοοτροπία τῆς Εὐρώπης συμβάλλοντας οὐσιαστικὰ στὴν ἑδραίωση ἑνὸς παγκόσμιου πολιτισμοῦ».

 

ΠΗΓΗ: skai.gr (ἀπὸ ΑΠΕ-ΜΠΕ)

 

,

Σχολιάστε

ΚΕΙΜΕΝΟ 2.500 ΕΤΩΝ ΔΕΙΧΝΕΙ ΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

να κείμενο 2.500 τν
δείχνει τ
συνέχεια τς λληνικς γλώσσας 

.                   Ὁ ἐπιφανὴς γλωσσολόγος Γιῶργος Μπαμπινιώτης μὲ ἀνάρτησή του ἐξηγεῖ τὴν συνέχεια τῆς ἑλληνικῆς χρόνου μέσα ἀπὸ τὸ «ἐπίκαιρο» ἀπόσπασμα τοῦ Θουκυδίδη. Καὶ ἔρχεται νὰ ἐπιδείξει τὴν συνέχεια τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας σὲ βάθος χρόνου 2.500 ἐτῶν, μὲ νέα ἀνάρτησή του στὸFacebook.
.                Συγκεκριμένα παραθέτει τὰ ἀποσπάσματα 2.47-54 ἀπὸ τὸ βιβλίο τῶν «Ἱστοριῶν» τοῦ Θουκυδίδη τοῦ 5ου αἰ. π.Χ., μέσα ἀπὸ τὸ ὁποῖο γίνεται ἀντιληπτὴ ἡ λεξιλογικὴ καὶ ἡ γραμματικοσυντακτικὴἐξέλιξη τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας.
.                 Τὸ θέμα τοῦ λοιμοῦ, ποὺ ἀναπτύσσεται στὸ ἀπόσπασμα, καὶ οἱ συνθῆκες, ποὺπεριγράφει ὁ ἀρχαῖος Ἕλληνας ἱστορικός, μποροῦν εὔκολα νὰ παραλληλιστοῦν μὲ τὴ σημερινὴπανδημία τοῦ κορωνοϊοῦ. Ὁ «λοιμὸς τῶν Ἀθηνῶν» (πανώλη ἢ τύφος τοῦ 430 π.Χ.) ποὺ ξέσπασε κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ Πελοποννησιακοῦ πολέμου, ὁδήγησε στὸν θάνατο τὸ 1/4 τοῦ ἀθηναϊκοῦ πληθυσμοῦ. Περιγράφει καὶ ὁ ἴδιος τὴν ἐμπειρία, ὁ ὁποῖος προσβλήθηκε ἀπὸ τὴ νόσο τοῦ λοιμοῦ, ἀλλὰ ἐπέζησε.
«καὶ ὄντων αὐτῶν οὐ πολλάς πω ἡμέρας ἐν τῇ Ἀττικῇ ἡ νόσος πρῶτον ἤρξατο γενέσθαι τοῖς Ἀθηναίοις, λεγόμενον μὲν καὶ πρότερον πολλαχόσε ἐγκατασκῆψαι καὶ περὶ Λῆμνον καὶ ἄλλοις χωρίοις, οὐ μέντοι τοσοῦτός γε λοιμὸς οὐδὲ φθορὰ οὕτως ἀνθρώπων οὐδαμοῦ ἐμνημονεύετο γενέσθαι. Οὔτε γὰρ ἰατροὶ ἤρκουν τὸ πρῶτον θεραπεύοντες ἀγνοίᾳ, ἀλλ’ αὐτοὶ μάλιστα ἔθνῃσκον ὅσῳ καὶ μάλιστα προσῇσαν [πλησίαζαν], οὔτε ἄλλη ἀνθρωπεία τέχνη οὐδεμία. […] Ἤρξατο δὲ τὸ πρῶτον, ὡς λέγεται, ἐξ Αἰθιοπίας τῆς ὑπὲρ Αἰγύπτου, ἔπειτα δὲ καὶ ἐς Αἴγυπτον καὶ Λιιβύην κατέβη καὶ ἐς τὴν βασιλέως γῆν [=Περσία] τὴν πολλήν. Ἐς δὲ τὴν Ἀθηναίων πόλιν ἐξαπιναίως ἐσέπεσε, καὶ τὸ πρῶτον ἐν τῷ Πειραιεῖ ἥψατο [< ἅπτομαι] τῶν ἀνθρώπων, ὥστε καὶ ἐλέχθη ὑπ’ αὐτῶν ὡς οἱ Πελοποννήσιοι φάρμακα [δηλητήρια] ἐσβεβλήκοιεν ἐς τὰ φρέατα· κρῆναι γὰρ οὔπω ἦσαν αὐτόθι. Ὕστερον δὲ καὶ ἐς τὴν ἄνω πόλιν ἀφίκετο, καὶ ἔθνῃσκον πολλῷ μᾶλλον ἤδη […] Ἐγὼ δὲ οἷόν τε [πῶς] ἐγίγνετο λέξω […], ταῦτα δηλώσω αὐτός τε νοσήσας καὶ αὐτὸς ἰδὼν ἄλλους πάσχοντας. Τὸ μὲν γὰρ ἔτος, ὡς ὡμολογεῖτο, ἐκ πάντων μάλιστα δὴ ἐκεῖνο ἄνοσον ἐς τὰς ἄλλας ἀσθενείας ἐτύγχανεν ὄν […] Τοὺς δὲ ἄλλους ἀπ’οὐδεμιᾶς προφάσεως, ἀλλ’ ἐξαίφνης ὑγιεῖς ὄντας πρῶτον μὲν τῆς κεφαλῆς θέρμαι ἰσχυραὶ καὶ τῶν ὀφθαλμῶν ἐρυθήματα καὶ φλόγωσις ἐλάμβανε, καὶ τὰ ἐντός, ἥ τε φάρυγξ καὶ ἡ γλῶσσα, εὐθὺς αἱματώδη ἦν καὶ πνεῦμα [ἀναπνοή] ἄτοπον καὶ δυσῶδες ἠφίει [< ἀφί(ν)ω]· ἔπειτα ἐξ αὐτῶν πταρμὸς καὶ βράγχος ἐπεγίγνετο, καὶ ἐν οὐ πολλῷ χρόνῳ κατέβαινεν ἐς τὰ στήθη ὁ πόνος μετὰ βηχὸς ἰσχυροῦ […] καὶ τὸ μὲν ἔξωθεν ἁπτομένῳ σῶμα οὔτ’ ἄγαν θερμὸν ἦν οὔτε χλωρόν [ὠχρό] ἀλλ’ ὑπέρυθρον, πελιτνόν, φλυκταίναις μικραῖς καὶ ἕλκεσιν ἐξηνθηκὸς [ἐξάνθημα]· τὰ δὲ ἐντὸς οὕτως ἐκάετο ὥστε μήτε τῶν πάνυ [πολύ] λεπτῶν ἱματίων καὶ σινδόνων τὰς ἐπιβολὰς [νὰ ἀκουμπᾶ ἐπάνω] μηδ’ ἄλλο τι ἥ γυμνοὶ ἀνέχεσθαι, ἥδιστά τε ἄν ἐς ὕδωρ ψυχρὸν σφᾶς αὐτοὺς ῥίπτειν […] τὰ γὰρ ὄρνεα καὶ τετράποδα ὅσα ἀνθρώπων ἅπτεται, πολλῶν ἀτάφων γιγνομένων ἢ οὐ προσῄει [δὲν πλησίαζαν] ἢ γευσάμενα διεφθείρετο. τεκμήριον δέ· τῶν μὲν τοιούτων ὀρνίθων ἐπίλειψις [ἐξαφάνιση] σαφὴς ἐγένετο, καὶ οὐχ ἑωρῶντο [δὲν τὰ ἔβλεπαν] οὔτε ἄλλως οὔτε περὶ τοιοῦτον οὐδέν· οἱ δὲ κύνες μᾶλλον αἴσθησιν παρεῖχον τοῦ ἀποβαίνοντος [τί συνέβαινε] διὰ τὸ ξυνδιαιτᾶσθαι [γιατί ζοῦν μαζί (μὲ τοὺς ἀνθρώπους)] Τὸ μὲν οὖν νόσημα, πολλὰ καὶ ἄλλα παραλιπόντι ἀτοπίας, ὡς ἑκάστῳ ἐτύγχανέ τι διαφερόντως ἑτέρῳ πρὸς ἕτερον γιγνόμενον, τοιοῦτον ἦν ἐπὶ πᾶν τὴν ἰδέαν. […] ἔθνῃσκον δὲ οἱ μὲν ἀμελείᾳ, οἱ δὲ καὶ πάνυ θεραπευόμενοι. ἕν τε οὐδὲ ἓν κατέστη ἴαμα [φάρμακο] ὡς εἰπεῖν ὅτι χρῆν [χρειάζεται] προσφέροντας ὠφελεῖν· τὸ γάρ τῳ ξυνενεγκὸν [κάποιον βοηθούσε] ἄλλον τοῦτο ἔβλαπτεν. […] δεινότατον δὲ παντὸς ἦν τοῦ κακοῦ ἥ τε ἀθυμία ὁπότε τις αἴσθοιτο κάμνων [ὅτι προσβλήθηκε] […] καὶ ὅτι ἕτερος ἀφ’ ἑτέρου θεραπείας ἀναπιμπλάμενοι [μολυνόμενοι] ὥσπερ τὰ πρόβατα ἔθνῃσκον· καὶ τὸν πλεῖστον φθόρον τοῦτο ἐνεποίει. εἴτε γὰρ μὴ ‘θέλοιεν δεδιότες [φοβούμενοι] ἀλλήλοις προσιέναι [νὰ πλησιάζουν], ἀπώλλυντο ἐρῆμοι, καὶ οἰκίαι πολλαὶ ἐκενώθησαν ἀπορίᾳ [ἐλλείψει] τοῦ θεραπεύσοντος· […] Ἐπίεσε δ’ αὐτοὺς μᾶλλον πρὸς τῷ ὑπάρχοντι πόνῳ καὶ ἡ ξυγκομιδὴ ἐκ τῶν ἀγρῶν ἐς τὸ ἄστυ, καὶ οὐχ ἧσσον [ὄχι λιγότερο] τοὺς ἐπελθόντας. οἰκιῶν γὰρ οὐχ ὑπαρχουσῶν, ἀλλ’ ἐν καλύβαις πνιγηραῖς ὥρᾳ [λόγῳ τῆς ἐποχῆς (τοῦ θέρους]) ἔτους διαιτωμένων ὁ φθόρος ἐγίγνετο οὐδενὶ κόσμῳ [ἀτάκτως], ἀλλὰ καὶ νεκροὶ ἐπ’ ἀλλήλοις ἀποθνῄσκοντες ἔκειντο καὶ ἐν ταῖς ὁδοῖς ἐκαλινδοῦντο [κυλιόντουσαν] καὶ περὶ τὰς κρήνας ἁπάσας ἡμιθνῆτες τοῦ ὕδατος ἐπιθυμίᾳ. τά τε ἱερὰ ἐν οἷς ἐσκήνηντο νεκρῶν πλέα ἦν, αὐτοῦ ἐναποθνῃσκόντων· ὑπερβιαζομένου [πιεζόμενοι ὑπερβολικά] γὰρ τοῦ κακοῦ οἱ ἄνθρωποι, οὐκ ἔχοντες ὅτι γένωνται, ἐς ὀλιγωρίαν ἐτράποντο [δὲν λογάριαζαν] καὶ ἱερῶν καὶ ὁσίων ὁμοίως. νόμοι τε πάντες ξυνεταράχθησαν οἷς ἐχρῶντο [χρησιμοποιοῦσαν] πρότερον περὶ τὰς ταφάς, ἔθαπτον δὲ ὡς ἕκαστος ἐδύνατο. καὶ πολλοὶ ἐς ἀναισχύντους θήκας ἐτράποντο σπάνει τῶν ἐπιτηδείων [τῶν ἀναγκαίων] διὰ τὸ συχνοὺς ἤδη προτεθνάναι σφίσιν [ἀπὸ αὐτούς]· ἐπὶ πυρὰς γὰρ ἀλλοτρίας φθάσαντες τοὺς νήσαντας [αὐτοὺς ποὺ στοίβαξαν ξύλα] οἱ μὲν ἐπιθέντες τὸν ἑαυτῶν νεκρὸν ὑφῆπτον [ἄναβαν], οἱ δὲ καιομένου ἄλλου ἐπιβαλόντες ἄνωθεν ὃν φέροιεν ἀπῇσαν [ἔφευγαν]»

ΠΗΓΗ:  «ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ»

,

Σχολιάστε

ΕΝΟΧΗ ΑΝΟΧΗ ΑΝΑΙΣΘΗΤΩΝ

Μπαμπινιώτης κατ το «Click away»:
Ο
τε δύσκολο οτε γελοο
ν
δοκιμάσουμε τν λληνικ πόδοση

.                 Τὴ δυσαρέσκειά του γιὰ τὴν χρήση ξένων λέξεων ποὺ ἔχουν υἱοθετηθεῖ κατὰ κόρον τὴν περίοδο τῆς πανδημίας – ὅπως «lockdown», «take away» καὶ «click away»- ἐκφράζει γιὰ μία ἀκόμη φορὰ μὲ ἀνάρτησή του στὰ μέσα κοινωνικῆς δικτύωσης ὁ καθηγητὴς Γλωσσολογίας καὶ πρώην πρύτανης τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, Γιῶργος Μπαμπινιώτης.
.              Συγκεκριμένα σὲ νέα ἀνάρτησή του ἀναφέρει:

Στὸ πνεῦμα τοῦ νὰ μιλᾶμε κατὰ τὸ δυνατὸν στοὺς Ἕλληνες Ἑλληνικὰ καὶ νὰ καταλαβαίνουμε ὅλοι τί λέμε προτείνω:
CLICK AWAY > παράδοση ἐκτὸς / παραλαβὴ ἐκτὸς (καταστήματος [ἐννοεῖται])
ΚΟΥΡΙΕΡ > ταχυδιανομέας
ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ ΜΕ ΚΟΥΡΙΕΡ > ταχυδιανομὲς
.                Μακάρι νὰ ὑπάρξουν καλύτερες προτάσεις. Ἄς μοῦ ἐπιτραπεῖ καὶ πάλι νὰ λειτουργήσω ὡς μία ἀδύναμη φωνὴ τῆς «γλωσσικῆς συνείδησής» μας μήπως καὶ κάποιοι ὀπαδοὶ τῶν εὔκολων λύσεων (μοιρολατρικῆς ἀποδοχῆς περίπου ὡς δεδομένων τῶν ξένων λέξεων καὶ ὀνομασιῶν) πιστέψουν ὅτι δὲν εἶναι οὔτε δύσκολο οὔτε γελοῖο νὰ δοκιμάσουν τὶς ἑλληνικὲς ἀποδόσεις —ὄχι, κατ’ ἀνάγκην, τὶς δικές μου, μπορεῖ νὰ ὑπάρξουν καλύτερες. (Ο «ραστς τς γλωσσικς πλάκας», πο βρίθουν στν χώρα μας λόγ περιορισμένης γλωσσικς εαισθησίας, ς συνεχίσουν τν πλάκα τους, εναι χρήσιμη κι ατ γι ν μετρμε τ ρια τς νοχης νοχς μας).
.                Θὰ ἐπιμείνω νὰ τὸ λέω: Γιὰ νὰ ἀντέξουν γλωσσικὰ καὶ νὰ μὴν ἀλλοιωθοῦν οἱ μικρὲς (δηλ. οἱ ὀλιγότερο ὁμιλούμενες) γλῶσσες χρειάζονται μεγάλες ἀντοχές! Αὐτὸ ἰσχύει καὶ γιὰ τὴν Ἑλληνική. (Ἀλλιῶς εἶναι τὰ πράγματα σὲ μεγάλες χῶρες μὲ περισσότερο ὁμιλούμενες γλῶσσες ὅπως τὰ Γαλλικά, Ἰταλικά, Ἱσπανικὰ κ.λπ.)

,

Σχολιάστε

EYΑΓΓΕΛΙΣΤΑΡΙΟ 1000 ΕΤΩΝ (τὸ παλαιότερο μὲ ἑλληνικὴ γραφὴ ) ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ (μετὰ ἀπὸ 103 χρόνια)

Tὸ «νομα το Ρόδου»,
να Εαγγελιστάριο 1000 χρόνων πιστρέφει στ
Μακεδονία

Ἰσμήνη Χαραλαμποπούλου
Παναγιώτης Σαββίδης
ΠΗΓΗ: protothema.gr

.                       Τὸ ἀρχαιότερο μὲ ἑλληνικὴ γραφὴ χειρόγραφο ἡλικίας 10 αἰώνων βρίσκει ξανὰ τὴ θέση του στὴν Ἱερὰ Μονὴ Παναγίας Εἰκοσιφοινίσσης στὸ Παγγαῖο – Εἶναι ἀνεκτίμητης ἀξίας καὶ εἶχε κλαπεῖ ἀπὸ Βούλγαρους κομιτατζῆδες πρὶν ἀπὸ 103 χρόνια –  Ὁ ἐπαναπατρισμὸς καὶ ὁ ρόλος ποὺ ἔπαιξε ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης Βαρθολομαῖος
.                   Μιὰ περιπέτεια σχεδὸν 10 αἰώνων θὰ ὁλοκληρωθεῖ τὴν ἡμέρα ποὺ τὸ ἀνεκτίμητης ἀξίας χειρόγραφο Εὐαγγελιστάριο, ἴσως τὸ παλαιότερο μὲ ἑλληνικὴ γραφὴ ποὺ σώζεται ἕως σήμερα, θὰ ἐπιστραφεῖ ἐκεῖ ὅπου ἀνήκει: στὴν Ἱερὰ Μονὴ Παναγίας Εἰκοσιφοινίσσης, στὸ ὅρος Παγγαῖο, στὸ κέντρο τοῦ νοητοῦ τριγώνου ἀνάμεσα στὶς Σέρρες, στὴ Δράμα καὶ τὴν Καβάλα.
.                   Πρόκειται γιὰ ἕνα βιβλίο διαστάσεων 18,1χ14 ἐκ. τὸ ὁποῖο φτιάχτηκε ἐξ ὁλοκλήρου στὸ χέρι, αἰῶνες πρὶν ἀπὸ τὴν ἀνακάλυψη τῆς τυπογραφίας. Πιθανότατα δημιουργήθηκε στὴν Ἰταλία, πρὶν ἀπὸ περίπου 950 χρόνια, ὅταν κάποιος ἀνώνυμος μοναχὸς ἀντέγραψε μὲ τὸ χέρι, κυριολεκτικὰ γράμμα-γράμμα, πάνω στὴν περγαμηνή, σὲ δίστηλη διάταξη σελίδων καὶ μὲ 27 γραμμὲς ἀνὰ στήλη, σὲ καλλιγραφικὴ μικρογραφία τὰ ἱερὰ κείμενα τῶν χριστιανικῶν εὐαγγελίων. Κατόπιν ὅμως ἄρχισε τὸ μεγάλο ταξίδι, μὲ βία καὶ θανάσιμο κίνδυνο, ἁρπαγὲς καὶ κακουχίες, μὲ ἐπεισόδια τὰ ὁποῖα δικαιολογοῦν τὸν μυθιστορηματικὸ τίτλο «Τὸ Ὄνομα τοῦ Μακεδονικοῦ Ρόδου», ὁ ὁποῖος ἔχει ἀποδοθεῖ στὴ συγκλονιστικὴ ἱστορία του. Ἀλλὰ αὐτὸ ἰσχύει μόνο ἐν μέρει, καθὼς τὸ Εὐαγγελιστάριο τῆς Εἰκοσιφοινίσσης ξεπερνᾶ ἀκόμη καὶ τὸν μύθο, παραμένοντας ἕνα μικρό, εὔθραυστο καὶ ταυτόχρονα ἀνίκητο μνημεῖο ἀντοχῆς καὶ ἐπιβίωσης.
.                   Ὅσο γιὰ τὶς ὁμοιότητες τῆς περίπτωσής του μὲ τὸ διάσημο ἔργο τοῦ Οὐμπέρτο Ἐκο, στὴν πραγματικότητα εἶναι ἐλάχιστες. Ἡ μοίρα του σχεδὸν χιλιόχρονου Εὐαγγελισταρίου παραπέμπει μᾶλλον σὲ ἀδίστακτους ἀρχαιοκάπηλους, σὲ ἱερόσυλους καὶ σὲ λεηλασίες τύπου Ἔλγιν. Περίπου ὅπως ἐκεῖνος κατακρεούργησε τὴν Ἀκρόπολη τῶν Ἀθηνῶν, ἕναν αἰώνα ἀργότερα, τὸ 1917, ἕνας ἐπίδοξος μιμητὴς τοῦ Ἐλγιν, ὁ Βλαδίμηρος Σίς, καταλήστευσε ἑλληνικὰ μοναστήρια τῆς Μακεδονίας. Καὶ τὸ ἔκανε αὐτὸ μὲ τὴν κάλυψη τῶν Βουλγάρων κομιτατζήδων, οἱ ὁποῖοι ἔκαναν τὴ βρώμικη δουλειὰ τῶν σφαγῶν καὶ τῆς καταστροφῆς, ἀλλὰ καὶ βάσει ἑνὸς σχεδίου, λεπτομερῶς μελετημένου ἐκ τῶν προτέρων.
.                   Ὅπως ἔγραψε στὸ ἡμερολόγιό του ὁ τότε ἡγούμενος τῆς Μονῆς Εἰκοσιφοινίσσης: «Μαρτίου 27, 1917, Μεγάλη Ἑβδομάς, τῶν Παθῶν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν μοναχῶν. Τὴν Μεγάλη Δευτέραν καὶ ὥραν 2 μ.μ. ὁ Βούλγαρος ὁπλαρχηγὸς Πανίτσας μὲ ὅλα τὰ γνωστὰ παλληκάρια του καὶ ὁ Βλαδίμηρος Σίς, Αὐστριακὸς (σ.σ.: ἦταν Τσέχος στὴν πραγματικότητα), Βούλγαρος ὑπήκοος ἀρχαιολόγος, καθηγητὴς τοῦ ἐν Σόφιᾳ Πανεπιστημίου (τουλάχιστον ὁ ἴδιος ἔδωκεν τοιαύτας συστάσεις ὅτε εἰργάσθη εἰς τὴν βιβλιοθήκην τῆς Μονῆς) καὶ τυμβωρύχος τῶν ἀρχαίων μνημείων ἐν Φιλίπποις, ἦλθον εἰς τὴν Μονήν».
.                   Ὁ Σὶς ἦταν μία μυστηριώδης φιγούρα ποὺ περιφερόταν μεταξὺ Βουλγαρίας καὶ Θράκης. Κάλλιστα θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι κατάσκοπος ἢ διπλὸς πράκτορας. Τὸ 1917 ἦταν μόλις 23 ἐτῶν, εἶχε ὅμως ἤδη κατορθώσει νὰ θεωρεῖται διακεκριμένος σλαβόφιλος καὶ βουλγαρόφιλος, ἀλλὰ καὶ σπουδαῖος πολεμικὸς ἀνταποκριτής, μὲ προνομιακὴ πρόσβαση στὴν πρώτη γραμμὴ τῶν ἐχθροπραξιῶν. Κάλυπτε τοὺς Βαλκανικοὺς Πολέμους ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ δημοσιογράφου γιὰ τὴν τσεχικὴ ἐφημερίδα «Narodni Listy». Ἡ ἕδρα του ἦταν στὴ Βουλγαρία, ἀλλὰ κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ 1916 εἶχε περιηγηθεῖ τὰ ἑλληνικὰ μοναστήρια τῆς Μακεδονίας καὶ εἶχε καταγράψει ἀναλυτικὰ τοὺς ἱστορικοὺς θησαυροὺς ποὺ ἐντόπισε σὲ κάθε μονή.
.                   Ἡ στιγμὴ ποὺ περίμενε ὁ Σὶς ἦρθε τὴ Μεγάλη Δευτέρα τοῦ 1917, ὅταν ἡ περίπου 60μελής συμμορία τοῦ διαβόητου Τοντὸρ Πανίτσα ἔκανε ἐπιδρομὴ στὴ Μονὴ Εἰκοσιφοινίσσης (ἢ Κοσινίτσης). Οἱ κομιτατζῆδες, φορώντας στολὲς Τούρκων στρατιωτῶν, τρομοκράτησαν τοὺς μοναχοὺς καὶ βασάνισαν τοὺς δύο γηραιότερους ἐξ αὐτῶν, προκειμένου νὰ ἀποσπάσουν ἀκριβεῖς πληροφορίες γιὰ τὰ κειμήλια. Ἀπέσπασαν εὔκολα 431 χειρόγραφα καὶ 470 πολύτιμα ἀντικείμενα, μαζὶ μὲ 3.000 δραχμές. Μάλιστα, ἡ λεία ἦταν τόσο μεγάλη καὶ ὀγκώδης, ὥστε χρειάστηκαν 24 μουλάρια γιὰ νὰ τὴ μεταφέρουν, ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψη τοῦ Βλαδίμηρου Σίς, ὁ ὁποῖος γνώριζε καλὰ ὅτι κάποια χειρόγραφα εἶχαν πολὺ μεγαλύτερη ἀξία ἀπὸ τὰ ἱερατικὰ κοσμήματα.

Ἡ μεγάλη περιπλάνηση

.                   Ἐπιστρέφοντας στὴ Βουλγαρία, ὁ Σὶς ἐμπλούτισε τὸν κατάλογο τῶν χειρογράφων, ἐνῶ φρόντισε νὰ μαρκάρει τὸ καθένα ἀπὸ αὐτά, ἀναλόγως τῆς μονῆς ἀπὸ τὴν ὁποία τὸ εἶχε ἀποσπάσει. Ἔτσι, τὸ Εὐαγγελιστάριο τῆς Εἰκοσιφοινίσσης φέρει τὰ ἀρχικὰ «Μ.Κ.», δηλαδὴ Manastir Kosinitsa.
.                   Μετὰ τὸ τέλος τοῦ Α´ Παγκοσμίου Πολέμου, ὁ Σὶς μαζὶ μὲ τὴ σύζυγό του ἄρχισαν νὰ πωλοῦν κάποια ἀπὸ τὰ κειμήλια, ἐνῶ ἡ βουλγαρικὴ κυβέρνηση, κατόπιν ἔντονων πιέσεων ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ἀλλὰ καὶ τὴ διεθνῆ κοινότητα, δέχτηκε νὰ ἐπιστρέψει ὁρισμένα ἀντικείμενα. Παρ’ ὅλα αὐτά, πάνω ἀπὸ 300 χειρόγραφα παρέμειναν στὴ συλλογὴ τοῦ Κέντρου Σλαβο-Βυζαντινῶν Σπουδῶν «Ἰβὰν Ντούιτσεφ» στὴ Σόφια. Σὲ ὅ,τι ἀφορᾶ τὸ Εὐαγγελιστάριο, ὅμως, τὰ ἴχνη του χάνονται γιὰ ἕνα διάστημα, χωρὶς κανεὶς νὰ γνωρίζει ἐὰν εἶχε πουληθεῖ ἀπὸ τὸν Βλαδίμηρο Σὶς ἢ εἶχε κατακρατηθεῖ, κατὰ παράβαση τῶν διεθνῶν συμβάσεων, στὴ Βουλγαρία.
.                   Ὡστόσο, τὸ 1920 ἕνας Γερμανὸς παλαιοβιβλιοπώλης ἐμφανίζεται νὰ πουλᾶ τὸ βιβλίο σὲ ἕναν Γερμανοεβραῖο, ὁ ὁποῖος ὅμως πολὺ σύντομα πεθαίνει. Ἡ χήρα του ἐκποιεῖ τὴν περιουσία καὶ τὸ Εὐαγγελιστάριο καταλήγει σὲ ἰνστιτοῦτο λουθηρανικῶν μελετῶν στὸ Σικάγο. Καὶ ἀπὸ ἐκεῖ, στὴ βιβλιοθήκη τοῦ φημισμένου Πανεπιστημίου Πρίνστον. Ἀκολουθοῦν δεκαετίες ἀφάνειας, ἕως ὅτου τὸ 1958 τὸ βιβλίο τίθεται ξανὰ πρὸς πώληση ἀπὸ τὸν μεγαλύτερο ἔμπορο παλαιῶν βιβλίων στὸν κόσμο, τὸν Χὰνς Πέτερ Κράους. Καὶ πάλι, ὅμως, τὸ Εὐαγγελιστάριο θὰ ἐξαφανιστεῖ, αὐτὴ τὴ φορὰ μέχρι τὸ 2011, ὅταν τὸ ἀπέκτησε ἡ Συλλογὴ Γκρὶν τῆς Ὀκλαχόμα ἀντὶ 252.000 εὐρώ, σὲ δημοπρασία τοῦ οἴκου Christie’s.
.                   Ἕναν χρόνο ἀργότερα θὰ ἐκτεθεῖ στὸ Βατικανό, στὸ πλαίσιο τῆς εἰδικῆς ἔκθεσης «Verbum Domini», ἐνῶ τὸ 2014 φαίνεται ὅτι ὁ νομαδικὸς βίος τοῦ κειμηλίου θὰ τερματιζόταν ὁριστικὰ καθὼς ἔγινε ἀντικείμενο δωρεᾶς στὸ ἀμερικανικὸ Μουσεῖο τῆς Βίβλου.
.                   Παρ’ ὅλα αὐτά, ὕστερα ἀπὸ 5 χρόνια, οἱ ὑπεύθυνοι τοῦ μουσείου συνειδητοποίησαν ὅτι τὸ Εὐαγγελιστάριο ἦταν κλοπιμαῖο. Ξεκίνησαν ἀμέσως τὶς διαδικασίες ἐπιστροφῆς στοὺς νόμιμους κατόχους του, προσεγγίζοντας κατ’ ἀρχὰς τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο τῆς Κωνσταντινούπολης.
.                   Τὸν Ἰανουάριο τοῦ 2020, ὁ ἐπικεφαλῆς ἐπιμελητὴς τοῦ Μουσείου τῆς Βίβλου, δρ Τζέφρι Κλόχα, ἦρθε σὲ ἐπαφὴ μὲ τὸν Ἀρχιμανδρίτη Ἀγαθάγγελο Σίσκο, ἀρχειοφύλακα τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, καὶ ταυτόχρονα μὲ τὸν Ἀρχιεπίσκοπο Ἀμερικῆς Ἐλπιδοφόρο. O Κλόχα ταξίδεψε στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ στὶς 31 Ἰανουαρίου εἶχε συνάντηση μὲ τὸν Πατριάρχη. Σὲ πρώτη φάση συμφωνήθηκε ἡ διοργάνωση μίας εἰδικῆς τελετῆς στὸ Μουσεῖο τῆς Βίβλου, ὅπου, παρουσίᾳ τοῦ κ. Βαρθολομαίου, τὸ Εὐαγγελιστάριο θὰ ξεκινοῦσε τὸ δρομολόγιο τῆς ἐπιστροφῆς στὴν Ἑλλάδα. Ὅμως, τὸ ξέσπασμα τῆς πανδημίας ματαίωσε τὰ σχέδια τοῦ Μουσείου τῆς Βίβλου, τὸ ὁποῖο καὶ ἀνέβαλε τὴν τελετὴ ἀπόδοσης γιὰ τὸν Ὀκτώβριο τοῦ 2021. Ἕως τότε τὸ πολύτιμο χειρόγραφο θὰ βρίσκεται ἀσφαλῶς φυλασσόμενο -ἂν καὶ προσωρινά, γιὰ μία ἀκόμη φορὰ στὸν μακραίωνο βίο του- στὸ Μουσεῖο τῆς Βίβλου τῆς Οὐάσινγκτον.
.                   Ὁ δρ Κλόχα μετὰ τὴ συνάντησή του μὲ τὸν Οἰκουμενικὸ Πατριάρχη εἶχε δηλώσει: «Ἡ ἀποκάλυψη τῆς ἱστορίας αὐτοῦ τοῦ χειρογράφου δὲν ἦταν εὔκολη. Ἀπαιτήθηκε ἐνδελεχὴς ἔρευνα ἀπὸ τὸν εἰδικὸ στὰ μεσαιωνικὰ χειρόγραφα ἐπιμελητή μας Μπράιαν Χίλαντ, ὁ ὁποῖος προσπάθησε νὰ διαλευκάνει τὸ ταραγμένο τοῦ παρελθόν, νὰ τὸ ταυτοποιήσει καὶ νὰ προσδιορίσει τὸ ποῦ βρισκόταν πρὶν ἀπὸ τὸ 1958».
.                   Ἐπιπροσθέτως, ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης, μὲ ἐπιστολή του πρὸς τὸν δρα Κλόχα, στὶς 31 Αὐγούστου, ἐξέφρασε τὶς εὐχαριστίες του γιὰ τὶς ἐνέργειες τοῦ μουσείου, ἀναφέροντας ὅτι «ὁ ἐπαναπατρισμὸς τοῦ Εὐαγγελισταρίου συνιστᾶ πράξη ἀποκατάστασης τῆς νόμιμης πολιτιστικῆς κληρονομιᾶς τῆς Πατριαρχικῆς καὶ Σταυροπηγιακῆς Μονῆς Παναγίας Εἰκοσιφοινίσσης. Πρόκειται περὶ μίας πραγματικῆς εὐλογίας γιὰ τὴ μοναστικὴ ἀδελφότητα καὶ τὸν χριστιανικὸ κόσμο τὸ νὰ βλέπει κανεὶς τοὺς θρησκευτικοὺς θησαυροὺς οἱ ὁποῖοι ἀφαιρέθηκαν ἀπὸ τὸ μοναστήρι νὰ ἐπιστρέφουν ἐπισήμως στὸν φυσικό τους χῶρο καὶ νὰ χρησιμοποιοῦνται γιὰ τὴν πνευματικὴ οἰκοδομὴ τῶν πιστῶν, ὅπως ἐπίσης ἀπὸ τοὺς μελετητὲς τῆς ἱστορίας καὶ τῆς τέχνης».

Προπομπὸς γιὰ τὰ Ἐλγίνεια

.                   Ἡ ἐπιστροφὴ τοῦ Εὐαγγελισταρίου στὴν Παναγία Εἰκοσιφοινίσσης θεωρεῖται, κατὰ κάποιον τρόπο, ἕνα λιθαράκι γιὰ τὴν ἐπιστροφὴ καὶ ἄλλων κειμηλίων. Ἀκόμα καὶ τῶν Ἐλγινείων.
.                   Ὁ Μητροπολίτης Δράμας Παῦλος ἀποκαλύπτει στὸ «ΘΕΜΑ»: «Τὸ Εὐαγγέλιο τοῦ 11ου αἰώνα εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ 900 πολύτιμα κειμήλια ποὺ ἐκλάπησαν ἀπὸ τὰ βουλγαρικὰ στρατεύματα κατοχῆς. Πρόκειται γιὰ εὐαγγέλια, πολύτιμα χειρόγραφα, εἰκόνες ποὺ ἡ Μητρόπολη Δράμας συμπεριέλαβε σὲ τόμο καὶ δίνει ἀγώνα γιὰ τὸν ἐπαναπατρισμό τους. Θὰ παλέψουμε ἕως ὅτου ὅλα τὰ κειμήλια ἐπιστραφοῦν στὴν Ἑλλάδα. Τὴν ἐπιστροφὴ τοῦ Εὐαγγελίου Εἰκοσιφοινίσσης τὴν ὀφείλουμε στὴν ἐπιμονὴ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχη Βαρθολομαίου, ὁ ὁποῖος ἔχει δώσει πολλὲς καὶ ἐπίπονες μάχες».
.                   Εὐκαιρίας δοθείσης, ὁ Μητροπολίτης Δράμας ἀφήνει αἰχμὲς γιὰ τὴ στάση τῆς Πολιτείας, διαχρονικά, ἐπισημαίνοντας χαρακτηριστικὰ ὅτι «ἀποτελεῖ μεγάλη ἀπογοήτευση τὸ γεγονὸς ὅτι ἀφήσαμε νὰ χαθοῦν πολὺς χρόνος καὶ σημαντικὲς εὐκαιρίες». Κατὰ τὴν ἄποψή του, ἡ πιὸ σημαντικὴ ἀπὸ τὶς χαμένες εὐκαιρίες γιὰ νὰ ἀπαιτηθεῖ ὁ ἐπαναπατρισμὸς κλεμμένων κειμηλίων ἦταν ἡ ἀμέλεια τῆς Ἑλλάδας νὰ θέσει ὡς διμερὲς τὸ ζήτημα ἀπὸ τὸ 2007, ὅταν ἡ Βουλγαρία ἔγινε μέλος τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης.

 

 

Σχολιάστε

ΝΑ ΚΑΘΙΕΡΩΘΕI ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚO ΣΧΟΛΕIΟ ΜAΘΗΜΑ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑΣ (Δ. Νατσιός) «Ἐπιχείρηση “πανάκεια” ὀνόμασαν οἱ Ἄγγλοι τὸ πρόγραμμα ἐμβολιασμοῦ»

Ν καθιερωθε στ Δημοτικ σχολεο
μάθημα
τυμολογίας

Δημήτρης Νατσιὸς
δάσκαλος-Κιλκὶς

«Ὅταν οἱ ἐχθροί σου θὰ ἔχουν ξεμάθει τὴν ὀρθογραφία τους, νὰ ξέρεις ὅτι ἡ νίκη πλησιάζει». Βλαντιμὶρ Βολκώφ, Ρῶσος λογοτέχνης

.                 Ἂν εἴχαμε ὑπουργοὺς Παιδείας μὲ ἰθαγένεια ἑλληνικὴ καὶ μὲ αἴσθηση τοῦ τί βάρους καὶ ποιότητας πολιτισμοῦ εἶναι φορεῖς καὶ ὄχι ἀχθοφόροι τυμπανιαίας ἀποφορᾶς ἰδεῶν, τὸ πρῶτο πράγμα ποὺ θὰ καθιέρωναν στὸ Δημοτικὸ σχολεῖο εἶναι ἡ ἐτυμολογία. Ἕνα δίωρο τὴν ἑβδομάδα, θὰ ἀφιερωνόταν στὴν διδασκαλία του, γοητευτικότατου καὶ πολὺ εὐχάριστου στοὺς μαθητές, ταξιδιοῦ στὰ γενέθλια, στὴν καταγωγή, στὴν ἀλήθεια τῶν λέξεων. (Ἔτυμον σημαίνει ἀληθινό, πραγματικό). Θὰ μποροῦσε νὰ γραφτεῖ ἕνα μικρὸ ἐτυμολογικὸ λεξικό, γιὰ τὶς δύο μεγαλύτερες τάξεις, τὴν Ε΄ καὶ τὴν Ϛ΄, στὸ ὁποῖο θὰ ἐτυμολογοῦνταν λέξεις τῆς καθημερινῆς ἐμπειρίας τῶν μαθητῶν. Τὰ κέρδη θὰ ἦταν πολλαπλὰ καὶ εὐεργετικά.

Πρῶτον: Τὸ αὐτονόητο. Ἡ μικρή, ἐξοπλιστικὴ ἡλικία εἶναι πρόσφορη γιὰ τὴν διδασκαλία τῆς Γλώσσας καὶ δὴ ἀντικειμένων ποὺ σχετίζονται μὲ τὰ ἀρχαῖα ἑλληνικά. Πολλοὶ ποὺ πρόλαβαν τὸ γερὸ ἑλληνικὸ σχολεῖο, μὲ τοὺς καλλιεργημένους δασκάλους, θυμοῦνται ἀκόμη καὶ ἀρχικοὺς χρόνους ρημάτων.

Δεύτερον: Θὰ ἀναχαιτιστεῖ ἡ ὀρθογραφικὴ ἀκαταληψία, ἀδιαφορία καὶ ἀκαταστασία. Καὶ γι’ αὐτὸ σίγουρα δὲν φταῖνε τὰ παιδιά. Ἀπὸ τὴν μία τὰ ἀνεπαρκῆ, ἐλλιπῆ καὶ ἀκατάλληλα γλωσσικὰ ἐγχειρίδια. Ἀπὸ τὴν ἄλλη, ἡ διαιώνιση τῆς ἀπαράδεκτης σύστασης: «δὲν διορθώνουμε τὰ ὀρθογραφικὰ λάθη», (θυμόμαστε ἀκόμη τὸ κρανιοκενὲς σύνθημα «κάτω τὰ αἱματοβαμμένα γραπτά», λόγῳ τοῦ κόκκινου στυλοῦ). Ἀποτέλεσμα; Σὲ κάθε κείμενο δεκάδες τσαλακωμένες λέξεις, ἀγνώριστες, νεκρές. Ἀπὸ τὴν ἐμπειρία μου: Ἂν ἐξηγήσεις στὸ παιδὶ ὅτι ἡ λέξη «χείρ», σημαίνει χέρι, πολὺ εὔκολα θὰ βρεῖ τὴν χειραψία, τὸ χειροκροτῶ, τὸν χειρουργό, τὴν χειροτεχνία καὶ τὴν χειροδικία. Καὶ μάλιστα κατανοοῦν καὶ τὰ δεύτερα συνθετικὰ τῶν λέξεων, ὅπως ἄπτω(=ἀγγίζω), κροτῶ, ἔργο, τέχνη καὶ δίκη.

Τρίτον: Ἀποστολὴ τῆς Παιδείας εἶναι καὶ ἡ σύνδεση τῶν νέων μὲ τὸ παρελθόν. «Νὰ μὴν βαριέστε τὸ ψάξιμο καὶ νὰ μὴν κουράζεστε στὸ σκάψιμο», ἔλεγε ὁ Παλαμᾶς. Σκάψιμο στὶς ρίζες τῶν λέξεων εἶναι ἡ ἐτυμολογία καὶ προϋπόθεση γιὰ εἰς βάθος οἰκείωση τῆς γλώσσας μας. «Σκάβοντα»ς ὁ μικρὸς μαθητὴς τὴν λέξη «φθονῶ», γιὰ παράδειγμα, καταλήγει στὴν Ὀδύσσεια καὶ στὶς «ἀμμουδιὲς τοῦ Ὁμήρου» καὶ θὰ τοῦ πεῖ ὁ δάσκαλος, διαβάζοντας τὸ λεξικό, ὅτι προέρχεται ἀπὸ τὸ «φθίνω» καὶ νά! τὸ «φθινόπωρο». Καὶ ὅτι ὁ Θεὸς μᾶς χαρίζει τὰ καλούδια του «ἀφθόνως», μὰ ἐμεῖς φθονοῦμε καὶ λιώνουμε, φθίνουμε ἀπὸ ζήλεια, ζηλοφθονοῦμε… Μιλᾶμε γιὰ πανίδα καὶ χλωρίδα στὸ μάθημα τῶν Φυσικῶν καὶ ἀγνοοῦμε ὅτι ἡ πανίδα ἐτυμολογεῖται ἀπὸ τὸν μυθικὸ ποιμενικὸ θεὸ «Πάν», ὅπως καὶ ὁ πανικός. ( Στὸ λεξικὸ ὁμηρικῶν λέξεων τοῦ Ἰω. Πανταζίδη, τοῦ 1872, καταγράφονται 10.855 λέξεις, ἀπὸ τὶς ὁποῖες 3.055 τὶς χρησιμοποιοῦμε αὐτούσιες, πατρίδα, θάλασσα, ὅπλο, γάμος, πέλαγος…).
.                Ἐπιχείρηση «πανάκεια» ὀνόμασαν οἱ Ἄγγλοι τὸ πρόγραμμα ἐμβολιασμοῦ τῶν ὑπηκόων τους, στὴν ἀειθαλῆ καὶ ἀστείρευτη πηγή, τὴν γλώσσα μας, προσέτρεξαν, καὶ γιὰ τὴν ἐννοιολογική της σαφήνεια καὶ γιὰ τὴν ὀμορφιά της, ἀλλὰ καὶ γιατί ἡ λέξη περιβάλλεται μὲ κύρος καὶ σοβαρότητα. (Εἶμαι σίγουρος ὅτι οἱ ἡμέτεροι αὐτόχθονες δυτικολάγνοι καὶ ξιπασμένοι ὀψίπλουτοι θὰ ἐπέλεγαν μία ἀγγλική). Ἡ πανάκεια παράγεται, ἀπὸ τὸ παν+άκος, ποὺ σημαίνει θεραπεία, ἐξ οὗ καὶ ἀνήκεστος, ἀνίατος ἀσθένεια. Ἡ δὲ Πανάκεια, μὲ κεφαλαῖο,  ἦταν μία ἀπὸ τὶς κόρες τοῦ Ἀσκληπιοῦ, κατὰ τὴν μυθολογία, μαζὶ μὲ τὴν Ὑγεία καὶ τὴν Ἰασώ –ἀπὸ τὸ ἰάομαι-ἰῶμαι, ποὺ σημαίνει θεραπεύω καὶ ἀπὸ δῶ παράγεται ὁ ἰατρός, ἡ ἴαση καὶ ὅλα τὰ συμπαρομαρτοῦντα. Τὸ φυτὸ μαραίνεται χωρὶς τὴν ρίζα του. Τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ μὲ τὸ ὁλόδροσο δένδρο τῆς γλώσσας μας.

Τέταρτον: Πλὴν τῆς ἀνορθογραφίας πληγὴ πυορροοῦσα καί… ἀνήκεστος εἶναι ἡ λεξιπενία. Ὅσοι διδάσκουμε πολλὲς φορές, ἀκοῦμε τοὺς μαθητές μας νὰ ὁμολογοῦν μὲ ἀμηχανία καὶ θλίψη «δὲν ξέρω πῶς νὰ τὸ πῶ, κύριε!». Καὶ πῶς ἀλλιῶς; Μὲ τὶς καμμιὰ σαρανταριὰ «συνταγὲς μαγειρικῆς», ποὺ περιέχουν τὰ βιβλία τάχα καὶ Γλώσσας, θὰ ἐμπλουτιστεῖ τὸ λεξιλόγιό τους; Καὶ ἂς τὸ προσέξουμε αὐτό, ἀπουσιάζουν ἀπὸ τὰ βιβλία οἱ «μεγάλες λέξεις». Ὁ σπουδαῖος Φώτης Κόντογλου στὴν «Βασάντα», γράφει. «Μία μία σβήνουν π τν γλῶσσα μας λέξεις μεγάλες, πως τιμή, ξιοπρέπεια, γνότητα, ρετή, φιλία… Δν ασθανόμαστε πς τ ν λείπουνε π τ στόμα μας τέτοιες λέξεις, σημαίνει πς σβήσανε π μέσα μας ο εγενέστερες φλέβες το νθρώπινου μεγαλείου». Τώρα μὲ τὴν τηλεκπαίδευση, ψυχοβγάλτης γιὰ γονεῖς καὶ δασκάλους, ἀκοῦμε τοὺς μαθητὲς νὰ χρησιμοποιοῦν τὴν ἀνάμεικτη καὶ παρδαλή, μὲ ὅρους τῶν νέων τεχνολογιῶν, γλῶσσα –ὅλες ξένες οἱ λέξεις της–  καὶ αἰσθανόμαστε ὅτι μᾶς μιλοῦν περίπου… κινέζικα. Τὸ μάθημα τῆς ἐτυμολογίας προσφέρεται καὶ γιὰ παραγωγὴ λέξεων, «λέξεων μεγάλων». Ἂν γνώριζε ὁ μαθητὴς τὴν ἐτυμολογία καὶ τὰ συνθετικὰ λέξεων ὅπως ἀρτοποιεῖο, ρυπογόνος, ὑδρόγειος, οἰκονομία, ναύσταθμος –τυχαῖα τὰ παραδείγματα– θὰ μποροῦσε νὰ ἀποκρυπτογραφήσει ἑκατοντάδες ἄλλες. (Μὲ πόσο ἐνθουσιασμὸ ἄκουγαν οἱ μαθητές μου τὴν ἐτυμολογία τῶν λέξεων «χριστιανὸς» καὶ «Ἕλληνας». Ἡ πρώτη ἀπὸ τὸ Χριστὸς +ἀνειμι ἢ ἀνέω, ποὺ σημαίνει σηκώνω τὸν Χριστό, «ἐνδέδυμαι», ντύνομαι τὸν Χριστό. («Ὅσοι εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε, Χριστὸν ἐνεδύσασθε», διαβάζουμε στὴν πρὸς Γαλάτας ἐπιστολὴ τοῦ ἀποστόλου Παύλου). Γιὰ τὸ δὲ δεύτερο, ἐθνικό μας ὄνομα, δυσετυμολόγητο λόγῳ ἀρχαιότητας, ἐπιλέγω μία κατανοητὴ καὶ νόστιμη μᾶλλον παρετυμολογία. Προέρχεται ἀπὸ τὸ ἐν+λας, ποὺ σημαίνει πέτρα, λίθος. Ἀπὸ δῶ τὸ λαξεύω, τὸ λατομεῖο, τὸ λεωφορεῖο. Σχετίζεται μὲ τὸν μύθο τοῦ κατακλυσμοῦ τοῦ Δευκαλίωνος καὶ τῆς Πύρρας. Ὅταν ἔμειναν μόνοι, ζήτησαν ἀπὸ τὸν Δία, νὰ ξαναγίνει τὸ ἀνθρώπινο γένος. Ὁ Δίας τοὺς εἶπε νὰ πετοῦν λίθους πίσω τους. Καὶ ἔτσι ἀπὸ τοὺς λίθους τοῦ Δευκαλίωνα ἔγιναν οἱ ἄντρες καὶ ἀπὸ τῆς Πύρρας, οἱ γυναῖκες, δηλαδή, ὁ λαός. (Ὑπάρχουν πολλὲς ἑρμηνεῖες γιὰ τὸ Ἑλλάς. Ἀπὸ τοὺς Σελλούς, ἀπὸ τὸ ἅλς-ἅλιος, ἥλιος καὶ λοιπά).

Πέμπτον: Τὸ μάθημα τῆς ἐτυμολογίας μπορεῖ νὰ συνοδεύεται μὲ κείμενα, ὅπως μύθοι τοῦ Αἰσώπου ἢ ἀκόμη καὶ Εὐαγγελικὲς Περικοπές. Μόνα τους τὰ παιδιὰ –τὸ βλέπω στὴν πράξη– μποροῦν νὰ ἐντοπίζουν λέξεις ποὺ καὶ σήμερα χρησιμοποιοῦμε, ὁπότε καμαρώνουν καὶ χαίρονται καὶ γιὰ τὴν πίστη τους καὶ γιὰ γλῶσσα τους καὶ γιὰ τὴν ἱστορία καὶ γιὰ τὴν καταγωγή τους. Αὐτὸ λέγεται ἐθνικὴ ὑπερηφάνεια, ποὺ τόσο ἔχουμε ἀνάγκη σήμερα ποὺ μᾶς «ἐκύκλωσαν ὥσπερ μέλισσαι κηρίον» τὰ παντοειδῆ προβλήματα καὶ οἱ πολεμοχαρεῖς ἐξ ἀνατολῶν μεμέτηδες…

Δημήτρης Νατσιὸς
δάσκαλος-Κιλκὶς

,

Σχολιάστε