Ἀρχεῖο κατηγορίας "ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ"

ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΙ Η ΣΤΗΛΗ ΤΗΣ ΡΟΖΕΤΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Τὰ ἑλληνικὰ καὶ ἡ στήλη τῆς Ροζέτας

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 .                Οἱ Γάλλοι ἑορτάζουν πανηγυρικὰ τὰ 200 χρόνια ἀπὸ τὴν ἀνακοίνωση τοῦ αἰγυπτιολόγου Ζὰν Φρανσουὰ Σαμπολιὸν (1790-1832) στὴν Γαλλικὴ Ἀκαδημία Κλασσικῶν Σπουδῶν καὶ Καλῶν Γραμμάτων, ὅτι ἀνακάλυψε  σύστημα, μὲ τὸ ὁποῖο πέτυχε νὰ ἀποκρυπτογραφήσει τὴν ἱερογλυφικὴ αἰγυπτιακὴ γραφή. Ἦταν σὰν σήμερα, τὴν 27η Σεπτεμβρίου τοῦ 1822. Ἔτσι ἄνοιξε τὴν θύρα ἀναπτύξεως τῆς αἰγυπτιολογίας, διὰ τῆς ἀκριβέστερης μελέτης τῶν ἐπιγραφῶν καὶ γενικὰ τῶν κειμένων τῆς ἀρχαίας Αἰγύπτου.
.                Παραδόξως στοὺς πανηγυρισμοὺς γιὰ τὴν ἀποκρυπτογράφηση τῶν ἱερογλυφικῶν τῆς Αἰγύπτου παραγνωρίζεται ἡ καίρια συμβολὴ τῶν Πτολεμαίων καὶ τῆς ἑλληνιστικῆς κοινῆς γλώσσας, ποὺ εἶχε καθιερωθεῖ στὴν οἰκουμένη τῆς ἐποχῆς. Ἂν δὲν ὑπῆρχαν στὴν στήλη τὰ ἑλληνικά, θὰ ἦταν πολὺ δύσκολο νὰ ἀνακαλυφθεῖ στὴν πληρότητά του ὁ ἀρχαῖος αἰγυπτιακὸς πολιτισμός.
.                Τὴν ἀνακάλυψη τῆς ἀνάγνωσης τῶν αἰγυπτιακῶν ἱερογλυφικῶν πέτυχε διὰ τῆς λεγομένης «στήλης τῆς Ροζέτας». Πρόκειται γιὰ ὀγκῶδες ἀπόσπασμα μαύρης πέτρινης πλάκας ἀπὸ γρανοδιορίτη, διαστάσεων – σὲ ἑκατοστὰ – 112,3 ὕψος, 75,7 πλάτος καὶ 28,4 βάθος. Ἐπ’ αὐτῆς εἶναι χαραγμένο Διάταγμα τοῦ βασιλέως Πτολεμαίου Ε΄ τοῦ Ἐπιφανοῦς σὲ δύο γλῶσσες καὶ τρεῖς γραφές: τὴν αἰγυπτιακὴ ἱερογλυφικὴ τῶν  ἱερέων καὶ  τῶν λογίων, τὴν αἰγυπτιακὴ δημοτικὴ(γραμμική)  τοῦ ἁπλοῦ λαοῦ καὶ τὴν ἑλληνιστικὴ ἑλληνικὴ τῆς διοίκησης. Γράφτηκε τὸ 196 π.Χ. καὶ ἀποτελεῖ πολύτιμο δεῖγμα τῆς συμπεριφορᾶς τοῦ Πτολεμαίου Ε΄  ἔναντι τῶν Αἰγυπτίωνὑπηκόων του.
.                Οἱ Πτολεμαῖοι κυβέρνησαν τὴν Αἴγυπτο γιὰ τριακόσια περίπου χρόνια (305-30 π.Χ). Εἶχαν πολλὰ ἐλαττώματα, ἀλλὰ ἔκαμαν καὶ σπουδαῖα ἔργα. Ἀνήγειραν τὸν Φάρο τῆς Αἰγύπτου, ἕνα ἀπὸ τὰ ἑπτὰ θαύματα τοῦ κόσμου, ὀργάνωσαν τὴν Βιβλιοθήκη τῆς Ἀλεξάνδρειας, τὴν σπουδαιότερη τῆς ἀρχαιότητας, συντέλεσαν στὴ μετάφραση τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης στὰ ἑλληνικὰ τῆς ἐποχῆς, μὲ τὴν ἐπιστράτευση 72 λογίων δίγλωσσων Ἑβραίων, ἀνέπτυξαν μὲ ἔργα ὑποδομῆς τὰ οἰκονομικά τῆς χώρας καὶ ἔδειξαν ὠφέλιμη γιὰ αὐτοὺς προσαρμογὴ στὶς συνήθειες τῶν αἰγυπτίων, ἱερατείου καὶ λαοῦ.
.                Γιὰ τὴν ἱστορία, ἡ στήλη τῆς Ροζέτας ἀνακαλύφθηκε τὸ 1799 στὴν πόλη Ρασὶντ  κατὰ τὴν ἐκστρατεία τοῦ Ναπολέοντα στὴν Αἴγυπτο ἀπὸ τὸν Γάλλο ἀξιωματικὸ Μπουσάρ. Τότε οἱ Γάλλοι μετονόμασαν τὴν πόλη σὲ Ροζέτα. Οἱ ἐπιστήμονες, ποὺ συνόδευαν τὸν γαλλικὸ στρατό,ἀντελήφθησαν τὴν ἀξία τῆς στήλης καὶ θέλησαν νὰ τὴν μεταφέρουν στὴ Γαλλία. Ὅμως οἱ Ἄγγλοι στὸν μεταξύ τους πόλεμο  νίκησαν καὶ τὴν πῆραν ὡς λάφυρο στὴ χώρα τους… Ἀπὸ τὸ 1802 βρίσκεται σὲ περίοπτη θέση τοῦ Βρετανικοῦ Μουσείου…
.                Ἀπὸ τὸ 1803 ἔγιναν ἀπόπειρες νὰ ἀποκρυπτογραφηθοῦν τὰ ἱερογλυφικά της, μὲ τὴν βοήθεια τῶν ἑλληνικῶν, ἀλλὰ οἱ ἀσχοληθέντες ἐπιστήμονες ἤξεραν τὴν ἀρχαία ἑλληνική,ἀλλὰ  δυσκολεύονταν στὰ ἑλληνικὰ τῆς ἑλληνιστικῆς ἐποχῆς. Ὁ Σαμπολιὸν ἀντίθετα ἤξερε ἄριστα καὶ τοὺς δύο τύπους τῆς ἑλληνικῆς καὶ κατέκτησε τὰ πρωτεῖα τῆς ἀνακάλυψης καὶ τὴ δόξα…
.                Σημειώνεται ὅτι Γαλλία καὶ Ἀγγλία ἔριζαν  γιὰ τὴν κατοχὴ τῆς στήλης τῆς Ροζέτας, ποὺ ἀνήκει στὴν Αἴγυπτο… Ἀπὸ τὸ 2003 ἡ ἐν λόγῳ χώρα ζητᾶ νὰ τῆς ἐπιστραφεῖ, ἀλλὰ ἡ Ἀγγλία καὶ τὸ Βρετανικὸ Μουσεῖο τῆς τὸ ἀρνοῦνται.-

Σχολιάστε

Η ΔΥΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΣΕ ΑΔΙΕΞΟΔΟ (Γ.Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἡ δυτικὴ σκέψη σὲ ἀδιέξοδο

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 .              Ἡ δυτικὴ σκέψη εἶναι σὲ ἀδιέξοδο, ὡς πρὸς τὸ νὰ ἀπαντήσει γιὰ τὸν σκοπὸ τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου. Κάποιοι ὑποστηρίζουν τὸ ἀκόμη χειρότερο, ὅτι δὲν ὑπάρχει πιὰ δυτικὴ σκέψη, δὲν ὑπάρχουν διανοητὲς ποὺ νὰ παράγουν σκέψη. Ἔτσι καὶ ἐπειδὴ σὲ πολλοὺς σύγχρονους διανοητὲς ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς εἶναι ταμπού, αὐτοὶ βρίσκουν διέξοδο  στοὺς πρὸ Χριστοῦ φιλοσόφους κυρίως τοὺς Ἕλληνες, ἀλλὰ καὶ τοὺς Ρωμαίους.
.              Στὸ τρέχον τεῦχος τοῦ γαλλικοῦ περιοδικοῦ “Sciences Humaines” («Ἀνθρώπινες ἐπιστῆμες») ἡ γενικὴ διευθύντρια τῆς ἔκδοσης Heloise Lherete στὸ πρωτοσέλιδο κύριο ἄρθρο της σημειώνει ὅτι ζοῦμε καὶ στὴν ἐποχή μας τὸ μίσος καὶ τὸν πόθο, τὸ αἴσθημα ἀδικίας καὶ πόνου, τὴν ἀναζήτηση ἀλήθειας καὶ ὀμορφιᾶς, τὴν ἀνάγκη ἀγάπης, ἐλπίδας καὶ παρηγοριᾶς, τὴ φρίκη ἔναντι τοῦ θανάτου… Στὴν κατάσταση αὐτὴ τοῦ δυτικοῦ κόσμου, γράφει ὅτι οἱ ἀρχαῖοι φιλόσοφοι τοῦ ἔχουν κληροδοτήσει τὰ ἐργαλεῖα γιὰ νὰ διασαφηνίσει τὴ σύγχυση, ποὺ κυριαρχεῖ… Στὰ ἐνδιαφέροντα ἄρθρα τοῦ προαναφερθέντος περιοδικοῦ θίγεται καὶ τὸ ζήτημα ὅτι πολλὲς φορὲς ἡ σκέψη τῶν ἀρχαίων φιλοσόφων παραποιεῖται, πρὸς ἐξυπηρέτηση ἰδίων στόχων…
.              Ἡ πνευματικὴ ἀρρώστια τῆς Δύσης ἐντάθηκε ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τῆς κυριαρχίας τοῦ Παπισμοῦ, ὅταν ἐκλογικεύθηκε ἡ Πίστη. Ἐκλογικευμένη Πίστη δὲν εἶναι Πίστη. Εἶναι ἡ προσπάθεια τῆς ἀνθρώπινης νόησης νὰ ὑποκαταστήσει τὸ ὑπερβατό, ποὺ τελικὰ ὁδήγησε στὴν αὐτονόμηση τοῦ ἀνθρώπου καὶ στὴν ἐπιθυμία τῆς κυριαρχίας του ὄχι διὰ τοῦ Δικαίου καὶ τῆς Πειθοῦς, ἀλλὰ διὰ τῆς ἰσχύος. Τὴν κατάσταση αὐτὴ τοῦ ὑπὸ τὸν Πάπα δυτικοῦ ἀνθρώπου παρουσιάζει γλαφυρὰ ὁ Ντοστογιέφσκι στοὺς «Ἀδελφοὺς Καραμάζοφ» καὶ στὸ ἐπεισόδιο τοῦ ἱεροεξεταστῆ.
.              Πολλοὶ στὴ Δύση ἐπιχείρησαν νὰ διορθώσουν τὶς σκέψεις καὶ τὶς πράξεις τοῦ Πάπα. Ὅλοι ἀπέτυχαν παταγωδῶς. Ποῦ εἶναι οἱ Μὰρξ καὶ Ἔνγκελς, ποῦ ὁ Νίτσε καὶ ὁ Φρόϊντ; Ποῦ ὁ Χίτλερ καὶ ὁ Στάλιν; Πέθαναν καὶ δὲν ὑπάρχουν διάδοχοί τους, ποὺ νὰ ὑποστηρίξουν τὰ πιστεύω τους πειστικά… Ἡ λύση πλέον γιὰ τὴν κυριαρχοῦσα ἄθεη ἰντελιγκέντσια εἶναι ὁ μηδενισμός, ἡ ἡδονή, ἢ ἡ ἀνώδυνη καὶ ἀλυσιτελὴς  ἐπιστροφὴ στοὺς ἀρχαίους φιλοσόφους….
.              Ὁ ποιητὴς καὶ λόγιος Γιῶργος Σαραντάρης γράφει στὶς φιλοσοφικὲς σημειώσεις του: «Ὁ Εὐρωπαϊκὸς πολιτισμὸς ὑποφέρει ἀπὸ ματαιοδοξία, δηλαδὴ ἀπὸ ἡδονή, ποὺ διαφεύγοντας τὴν προσοχὴ τοῦ ἀτόμου μεταβάλλεται σὲ ναρκισσισμό, νωχέλεια… Ἡ ἀνικανότητα πρὸς θρησκευτικὴ συγκέντρωση, ἡ ἀδυναμία νὰ ἀτενίσει εἰλικρινὰ τὴν κληρονομιὰ τοῦ Χριστιανισμοῦ ποὺ παρέλαβε, ἔχει σὰν ἄμεση συνέπεια, σὰ διέξοδο καὶ αὐταπάτη, τὴ ματαιοδοξία…».
.              Ἡ αὐταπάτη ὁδηγεῖ  τὸν σύγχρονο δυτικὸ ἄνθρωπο καὶ στὴ σκέψη τῶν ἀρχαίων φιλοσόφων. Ὁ Σαραντάρης δὲν τὴν ἀπορρίπτει. Ἀντιθέτως στὴν ἀπάντησή του πρὸς τὸν Κωνσταντῖνο Δεσποτόπουλο, γιὰ σχόλιό του ἐπὶ τοῦ φιλοσοφικοῦ του δοκιμίου «Ἡ παρουσία τοῦ ἀνθρώπου», ὅπου τὸν κατηγορεῖ ὅτι ζητεῖ νὰ σβήσει τὴν ἑλληνική, προχριστιανική, φιλοσοφικὴ παράδοση, τονίζει ὅτι ἀσφαλῶς καὶ τὴν δέχεται, ἀλλὰ τὴ συμβολή της στὸν πολιτισμὸ τὴν ἐκτιμᾶ ὄχι ἐπειδὴ ἡ Δύση προστρέχει σὲ αὐτήν, ἀλλὰ σὲ σχέση μὲ τὸν ἀκολουθήσαντα Χριστιανισμό.-

Σχολιάστε

ΕΧΕΙ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ; (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἔχει μέλλον τὸ βιβλίο;

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.                  Πρὶν ἀπὸ πενήντα χρόνια ὑπῆρξε ἔντονος προβληματισμὸς γιὰ τὸ μέλλον τοῦβιβλίου. Ἐκείνη τὴ χρονιά, τὸ 1972, τὸ περιοδικὸ «Εὐθύνη» ἐξέδωσε ἀφιερωματικὸ τεῦχος μὲ τίτλο «Τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον τοῦ βιβλίου». Σὲ αὐτὸ ὁ Ἄγγελος Τερζάκης γράφει ὅτι ὁ Ἕλληνας δὲν διαβάζει μὲ τὴ δικαιολογία ὅτι «δὲν ἔχει καιρὸ γιὰ διάβασμα, ἐνῶ ἔχει ἀμέτρητο καιρὸ γιὰ ἄλλες ἄσκοπες ἀπασχολήσεις»… Ἐπιγραμματικὰ ἔτσι περιγράφει τὴν κατάσταση: «Τὸ σχολεῖο κάνει ἀντιπαθητικὸ τὸ διάβασμα καὶ ἡ ἀστικὴ τάξη τὸ παρατάει σ’ ἐκεῖνα τὰ μέλη της πού, κατὰ βάθος, τὰ θεωρεῖ “βλαμμένα”…».
.                  Γιὰ τὸ μέλλον τοῦ βιβλίου ὁ Τερζάκης γράφει πὼς εἶναι ἀνήσυχος, βλέποντας νὰὀρθώνονται τὰ ὑποκατάστατά του, ποὺ τὰ ἀπαριθμεῖ: «Τηλεόραση, κινηματογράφος, ραδιοφωνικὲς σκηνὲς κι ἀναγνώσματα, ποιὸς ξέρει ποιὰ ἄλλα δισκία Τέχνης ποὺ θὰ ἐπινοήσει ἡ τεχνολογία – δηλαδὴ τὸ ἐπιχειρηματικὸ κεφάλαιο – γιὰ ν’ ἀποκοιμίζει τὸ πνεῦμα καὶ νὰ διεγείρει τὶς αἰσθήσεις». Καὶ σημειώνει: «Τὰ μηχανικὰ μέσα στομώνουν τὸ νοῦ, τὸ βιβλίο τὸν ἀκονίζει».
.                  Ὁ Τερζάκης χωρίς νὰ γνωρίζει γιὰ τὰ σημερινὰ ἐκπληκτικῆς ἐξέλιξης ἠλεκτρονικὰ Μέσα Κοινωνικῆς Δικτύωσης ὑπογραμμίζει: «Τὰ ἐπερχόμενα καθεστῶτα τῶν τεχνοκρατικῶν δεσποτισμῶν πλάθουν  στοὺς λαοὺς τὸ ἰδανικό τοῦ ἐλάσσονος πνευματικοῦ κόπου καὶ ἔτσι ἐξοντώνουν τὸ βιβλίο χωρὶς νὰ χρειάζεται πιὰ νὰ τὸ καῖνε στὶς πλατεῖες… Τὸ ἐξαφανίζουν μὲ τὴν ἔντεχνη προβολὴ τῶν μέσων ποὺ προσφέρονται γιὰ πλύσεις ἐγκεφάλων. Ἕνα προπαγανδιστικὸ βιβλίο, ὅταν παραληφθεῖ, πετιέται μὲ περιφρόνηση. Μία ὅμως προπαγανδιστικὴ ἐκπομπὴ ἢ ταινία μαγνητίζει. Αὐτὸ τὰ λέει ὅλα».
.                  Ὁ Ἕλληνας λόγιος ἀρχίζει τὸν ἀπαισιόδοξο στοχασμό του μὲ τὴν διαπίστωσή του ὅτι «τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον τοῦ βιβλίου εἶναι τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον τοῦ πολιτισμοῦ μας στὸ σύνολό του» καὶ ἐπιλέγει γράφοντας πὼς μὲ τὴν ἀνάγνωση τῶν κατάλληλων βιβλίων «ὁ ἄνθρωπος θὰ ἐμποδίσει τὸν ἑαυτό του νὰ γίνει ἐθελόδουλος».
.                  Στὸ ἴδιο ἀφιέρωμα ὁ Γάλλος συγγραφέας καὶ Ἀκαδημαϊκὸς Μορὶς Ντριὸν κάνει σύγκριση μεταξὺ τῆς «πλανεύτρας τηλεόρασης» – τότε πλάνευε μόνο αὐτή…- καὶ τοῦ βιβλίου. Γράφει στὸ ἀφιέρωμα τῆς «Εὐθύνης»: «Κάθε ἀνάγνωση προϋποθέτει μία προγενέστερη ἐκλογή, μαρτυρεῖ μία συνεχῆ ἐφαρμογὴ τῆς προσοχῆς καὶ παρακινεῖ στὴν κριτική. Ἡ κινητὴ εἰκόναἐπιβάλλεται στὸ πνεῦμα. Μὲ τὸ τέλος τῆς διαβασμένης φράσης, ὁ ἄνθρωπος ἀφήνει ἐλεύθερη τὴφαντασία του… Μπροστὰ στὴν εἰκόνα ἡ διανοητική του ἐργασία περιορίζεται συχνὰ σὲ μία ταξινόμηση. Ἡ εἰκόνα σκοτώνει τὴ φαντασία… Τὸ ραδιόφωνο καὶ ἡ τηλεόραση μᾶς φέρνουν σὲ ἐπιφανειακὴ καὶ πρόσκαιρη ἐπικοινωνία μὲ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ζοῦν τὴν ἴδια ἐποχὴ μὲ μᾶς στὴ γῆ. Τὸ βιβλίο μᾶς φέρνει σὲ ἐπικοινωνία βαθειὰ καὶ σταθερὴ μὲ τὶς καλύτερες σκέψεις, μὲ τοὺς καλύτερους ἀνθρώπους, ποὺ κατοίκησαν στὴ γῆ ἐδῶ καὶ τρεῖς χιλιάδες χρόνια».
.                  Αὐτὰ γράφονταν τὸ 1972… Τί μπορεῖ νὰ πεῖ κανεὶς σήμερα γιὰ τὸ μέλλον τοῦβιβλίου, ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἀσφυκτιᾶ μέσα στὴν ἠλεκτρονικὴ προπαγάνδα καὶ παραπληροφόρηση; Ἂς ἐλπίσουμε ὅτι μπρὸς στὸν γκρεμὸ ὁ ἄνθρωπος θὰ ἀποφασίσει νὰ μὴν καταστεῖ ἐθελόδουλος.-

, ,

Σχολιάστε

Ο ΜΟΛΙΕΡΟΣ ΚΑΙ Ο ΠΑΠΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΗΣ ΤΟΥ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

 Ὁ Μολιέρος καὶ ὁ παπὰς μεταφραστής του

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 .             Φέτος ἑορτάζονται τὰ τετρακόσια χρόνια ἀπὸ τὴ γέννηση τοῦ μεγάλου Γάλλου συγγραφέα Μολιέρου (1622-1673). Ὁ πρῶτος ποὺ μετάφρασε στὰ ἑλληνικὰ ἔργο του καὶσυγκεκριμένα τὸν «Φιλάργυρο» ἦταν ὁ λόγιος παπὰς καὶ δάσκαλος τοῦ Γένους  Κωνσταντῖνος Οἰκονόμος ὁ ἐξ Οἰκονόμων (1780-1857).
.             Ὁ Παναγιώτης Κανελλόπουλος στὴν «Ἱστορία τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πνεύματος», ποὺἔγραψε, χαρακτηρίζει τὸν Μολιέρο «μεγαλοφυΐα» καί, σὲ σχῆμα ὑπερβολῆς, «ἐφάμιλλο τοῦ Ἀριστοφάνη». Μέσα ἀπὸ τὶς χαρακτηριζόμενες κωμωδίες του ὁ Μολιέρος ἀσκεῖ αὐστηρὴ κριτικὴστὰ κακῶς ἔχοντα τῆς κοινωνίας τῆς ἐποχῆς του καὶ κάθε ἐποχῆς καὶ κοινωνίας. Ὁ Κανελλόπουλος γράφει χαρακτηριστικὰ ὅτι ὁ Μολιέρος μὲ τὶς κωμωδίες του «μᾶς κάνει πιὸ πολὺ νὰ σκεπτόμαστε παρὰ νὰ γελᾶμε». Παρὰ τὸ ὅτι ὁρισμένοι, ὅπως οἱ Ρουσὼ καὶ Ντιντερό, ἄσκησαν ἀρνητικὴ κριτικὴστὸ ἔργο τοῦ Μολιέρου, ἡ ἐπιτυχία τοῦ ἔργου του ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὸ ὅτι τὰ ἔργα του παίζονται ἀδιάκοπα ἀπὸ τὸν 17ο αἰώνα ἕως τὶς ἡμέρες μας.
.             Ὁ Κωνσταντῖνος Οἰκονόμος ὁ ἐξ Οἰκονόμων ἦταν ἔγγαμος κληρικός, ποὺ εἶχε τιμηθεῖ μὲ τὸ ὀφίκιο τοῦ Οἰκονόμου καὶ εἶχε προσθέσει τὸ «ἐξ Οἰκονόμων», ἐπειδὴ καὶ ὁ πατέρας του εἶχε τὸ ὀφίκιο τοῦ Οἰκονόμου, ὅπως καὶ πολλὲς γενεὲς πίσω πρόγονοί του. Ἦταν ἰδιοφυής, μὲἰδιαίτερη ἱκανότητα στὴν πρόσληψη καὶ στὴ μετάδοση τῆς ἐκκλησιαστικῆς καὶ κλασσικῆς παιδείας. Εἶχε ἐπίσης ἱεραποστολικὸ ζῆλο, μὲ  ἐξαιρετικὴ ἱκανότητα στὴ ρητορικὴ καὶ στὸ κήρυγμα. Ἀκόμη διακρίθηκε στὴν ἀρίστη ἐκμάθηση ξένων γλωσσῶν, ἰδιαίτερα τῆς γαλλικῆς. Νέος στὴν ἡλικία μετέφρασε τὸ κλασσικὸ ἔργο τοῦ Φενελὸν «Οἱ περιπέτειες τοῦ Τηλεμάχου», ποὺ θεωρήθηκε ὅτι ἀσκοῦσε κριτικὴ στὸν τότε βασιλιὰ τῆς Γαλλίας.
.             Ὁ Οἰκονόμος ἐπέλεξε ἀπὸ τὰ ἔργα τοῦ Μολιέρου νὰ μεταφράσει καὶ νὰ διασκευάσει πρὸς τὴν τότε ἑλληνικὴ πραγματικότητα τὸ ἔργο τοῦ «Ὁ φιλάργυρος». Μεταξὺ τῶν ἄλλων, τὸ ὄνομα τοῦ πρωταγωνιστῆ ἀπὸ «Harpagon» (ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴ λέξη «ἅρπαγας») τὸ ἔκαμε «Ἑξηνταβελόνης», ἐξηγώντας ὅτι σημαίνει τὸν φιλάργυρο καὶ μικροπρεπῆ ἄνθρωπο, ποὺλογαριάζει στὰ πάντα τὸ συμφέρον του, «ὡς καὶ τὸ ψιλὸ βελώνι», κατὰ τὴν κοινὴ ἔκφραση. Σημειώνει ἀκόμη ὁ Οἰκονόμος ὅτι ἐπέλεξε τὸν «Φιλάργυρο», ὡς παράδειγμα πρὸς ἀποφυγή, γιατί αὐτὸς «οὔτε σύζυγος εὐτυχής, οὔτε πατὴρ ἀγαθός, οὔτε δεσπότης ἐπιεικής, οὔτε σύντροφος εἰρηνικός, οὔτε ἁπλὸς πολίτης τίμιος μπορεῖ ποτὲ νὰ γένη ὁ φιλάργυρος». Καὶ ἀπευθυνόμενος στοὺς Ἕλληνες τοὺς συμβουλεύει: «Φίλοι ὁμογενεῖς… ὅσοι μὲ ἀνάλογη τῆς δυνάμεώς σας χρηματικὴ δαπάνη δύνασθε κατὰ χρέος νὰ ὠφελεῖτε καὶ τοὺς οἰκείους σας καὶ τὴν πατρίδα, παρατηρήσατε, σᾶς παρακαλῶ! Ποία εἶναι ἡ ζωὴ καὶ τὰ τέλη τῶν φιλαργύρων, οἱ ὁποῖοι δὲν αἰσθάνονται τὴν ἐκ τῆς εὐποιίας ἡδονήν, διότι ὁμοιάζουν στὸ ἄψυχο καὶ κωφὸ μέταλλο, τὸ ὁποῖοἐξεύρουν νὰ θησαυρίσουν, ὄχι ὅμως καὶ νὰ μεταχειρισθοῦν…».
.             Ὁ λόγιος κληρικὸς Οἰκονόμος οὔτε ὀπαδὸς τοῦ γαλλικοῦ διαφωτισμοῦ ἦταν, οὔτε, φυσικά, ἄθεος. Κάποιοι τὸν ἐντάσσουν στὴν οὐσιαστικὰ ἀνύπαρκτη τότε αὐτὴν ὁμάδα. Εἶναι ἕναἀπὸ τὰ πολλὰ μυθεύματα, ποὺ προέκυψαν μετὰ τὴ δεκαετία τοῦ 1950. Σημειώνεται ὅτι  ἀντίθετη πρὸς τὴ στάση τοῦ Οἰκονόμου ἔναντι τοῦ Μολιέρου ἦταν ἡ αὐτὴ τοῦ Βατικανοῦ. Γράφει ὁ Παν. Κανελλόπουλος στὸ προαναφερθὲν σύγγραμμά του σχετικά: «Τὸ Βατικανὸ δίστασε νὰ δώσει τὴνἄδεια γιὰ θρησκευτικὸ ἐνταφιασμὸ τοῦ Μολιέρου. Ἔφθασε κι ὣς τὴν ἄρνηση. Μόνον ὕστερα ἀπὸπροσωπικὴ παρέμβαση τοῦ Λουδοβίκου τοῦ ΙΔ΄ – παρέμβαση ποὺ τὴν προκάλεσε ἡ χήρα τοῦ Μολιέρου πέφτοντας στὰ πόδια του– δέχθηκε τὸ Βατικανὸ νὰ γίνει, μὲ τοὺς θρησκευτικοὺς τύπους, ὁ ἐνταφιασμός, ἀλλὰ κρυφὰ τὴ νύχτα. Οἱ ἀληθινοὶ ἄνθρωποι τοῦ πνεύματος καὶ ὁ μικρὸς λαός, ποὺξέρει –σὲ ὁρισμένες στιγμὲς– νάναι συγκινητικὰ μέγας, περιστοίχισαν, μία νύχτα τοῦ 1673, τὸφέρετρο τοῦ Μολιέρου, ποὺ πέθανε πενηνταενὸς ἐτῶν…». Τί σχέση ἔχει ἡ συμπεριφορὰ τοῦὈρθοδόξου Χριστιανοῦ Οἰκονόμου, ποὺ ἐπαινεῖ τὸν Μολιέρο, μὲ αὐτὴ τοῦ Βατικανοῦ;
.             Σημειώνεται ἐξ ἄλλου ὅτι πρῶτος σχολίασε καὶ ἐξέδωσε, μὲ δική του δαπάνη, τὰἍπαντα τοῦ Ἀριστοφάνη ὁ λόγιος Ἀρχιμανδρίτης τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου καὶ σημαντικὸς διδάσκαλος τοῦ Γένους Νεόφυτος Δούκας (1760-1845). Γράφει τὸ 1845, στὴν «Εἰδοποίησή» του, ὁ«Ἐπίτροπος» τῆς ἔκδοσης Α. Κορομηλᾶς: «Τοῦ καλοῦ κἀγαθοῦ τούτου ἀνδρὸς (Σημ. γρ. ἐννοεῖ τὸν Δούκα) ἡ φιλάνθρωπος διάθεσις εἶναι νὰ διανεμηθῆ καὶ αὐτὸς κατὰ τὸν πάρα πόδας κατάλογον, εἴς τε τὸ Ἑλληνικὸν καὶ τὸ Ὀθωμανικὸν Κράτος καὶ ὅπου ἀλλοῦ διδάσκεται ἡ Ἑλληνικὴ φωνή». Στὸν «πάρα πόδας» κατάλογο γράφονται ὡς παραλῆπτες ὅλα τὰ σχολεῖα, οἱ βιβλιοθῆκες, οἱ καθηγητὲς καὶ οἱ δάσκαλοι τοῦ ἁπανταχοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ὁ Νεόφυτος Δούκας σχολίασε καὶ ἐξέδωσε ἐπίσης, πάντα μὲ δική του δαπάνη, Ὅμηρο, Αἰσχύλο, Σοφοκλῆ, Εὐριπίδη, Πίνδαρο καὶ ἄλλους.
.             Συμπέρασμα: Ἡ ἐνασχόληση τῶν Ὀρθοδόξων κληρικῶν Νεοφύτου Δούκα καὶΚωνσταντίνου Οἰκονόμου μὲ κοσμικοὺς συγγραφεῖς δὲν σημαίνει ὅτι ἦσαν ὀπαδοὶ τοῦΔιαφωτισμοῦ,  ὅπως τὸν ἐννοοῦν οἱ ἄθεοι ἀντιεκκλησιαστικοὶ κύκλοι τῶν ἡμερῶν μας.- 

Σχολιάστε

Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἡ ἀξία τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας
Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.              Ἡ ἑλληνικὴ γλώσσα τιμᾶται παγκοσμίως. Ἡ 9η Φεβρουαρίου, ἡμέρα θανάτου, τὸ 1857, τοῦ ἐθνικοῦ ποιητοῦ μας Διονυσίου Σολωμοῦ καθιερώθηκε ὡς παγκόσμια ἡμέρα τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας. Περιοδικὰ εἶχαν ἀφιερώματα γιὰ τὴ σπουδαιότητά της καὶ φιλόλογοι, ἑλληνιστὲς καὶ ἑλληνίστριες ἀπὸ ὅλο τὸν κόσμο, ἔπλεξαν τὸ ἐγκώμιό της. Ἐμεῖς, ὡς Κράτος καὶ ὡς λαός, δὲν ἔχουμε ἐκτιμήσει τὴν ἀξία της καὶ πολλὲς φορὲς τὴν ὑποτιμᾶμε, τὴν περιφρονοῦμε, τὴν κακοποιοῦμε.
.              Ὁ καθηγητὴς κ. Ἀμφιλόχιος Παπαθωμᾶς, Πρόεδρος τοῦ Τμήματος Φιλολογίας τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς τοῦ Ἐθνικοῦ καὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, σὲ ἄρθρο του τονίζει ὅτι σπουδαῖοι λογοτέχνες, φιλόσοφοι καὶ ἐπιστήμονες τῆς ἀρχαιότητας, ὅπως οἱ Ὅμηρος, Αἰσχύλος, Σοφοκλῆς, Εὐριπίδης, Ἱπποκράτης, Πλάτων, Ἀριστοτέλης, Ἡρόδοτος, Θουκυδίδης, καλλιέργησαν τὴν ἀρχαιότερη μορφὴ τῆς γλώσσας μας καὶ μὲ αὐτὴν ὡς ὄχημα κληροδότησαν στοὺς μεταγενέστερους τὴν πνευματικὴ παρακαταθήκη τους. Καὶ προσθέτει ὅτι ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα ἔμεινε ἀλώβητη ὑπὸ τὸν Ρωμαῖο κατακτητὴ καὶ κατέστη ἡ ἐπίσημη γλῶσσα τῆς βυζαντινῆς αὐτοκρατορίας.
.              Τονίζει ἐπίσης ὁ κ. Παπαθωμᾶς: «Ἡ οἰκουμενικότητα τῆς Ἑλληνικῆς ἀντανακλᾶται, μεταξὺ ἄλλων, στὸ ὅτι ἔγινε ἡ γλῶσσα τῆς Καινῆς Διαθήκης, ἐνῶ σὲ αὐτὴν μεταφράστηκε ἤδη κατὰ τὴν πρώιμη Ἀλεξανδρινὴ περίοδο ἡ Παλαιὰ Διαθήκη… Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας καὶ οἱ βυζαντινοὶ λόγιοι ἔγιναν οἱ συνεχιστὲς τοῦ ἔργου τῶν μεγάλων διανοητῶν τῆς ἀρχαιότητας». Ἡ συνέχεια τῆς γλώσσας δὲν σταμάτησε οὔτε στὸν καιρὸ τῆς αἰχμαλωσίας στὸν ἀλλόθρησκο τοῦρκο κατακτητή, χάρη στὴν Ἐκκλησία. Οἱ λόγιοι κληρικοὶ δὲν ἦσαν μόνο ἄριστοι ἀντιγραφεῖς τῶν ἀρχαίων κειμένων, δὲν ἦσαν μόνο συγγραφεῖς ἀξιόλογων ἔργων, ἀλλὰ καὶ ἄξιοι μεταφραστὲς ἐπιστημονικῶν, φιλοσοφικῶν καὶ λογοτεχνικῶν ἔργων λογίων τῆς Δύσης. Λίγοι γνωρίζουν ὅτι ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Σλαβινίου καὶ Χερσῶνος Εὐγένιος Βούλγαρης στὸ κολοσσιαῖο ἔργο του, μεταξὺ τῶν ἄλλων, μετέφρασε καὶ ἐξέδωσε σὲ ἑλληνικοὺς στίχους τὴν Αἰνειάδα τοῦ Βιργιλίου, στὴν Ἁγία Πετρούπολη, τὸ 1786. Πόσοι ἐπίσης σήμερα γνωρίζουν ὅτι ὁ πρῶτος ποὺ ἐξέδωσε στὴν Ἑλλάδα τὰ ἅπαντα τοῦ Ἀριστοφάνη, τὸ 1845, ἦταν ὁ ἱερομόναχος Νεόφυτος Δούκας; Πόσοι γνωρίζουν ὅτι ὁ κληρικὸς Κωνσταντῖνος Οἰκονόμος, ὁ ἐξ Οἰκονόμων παράφρασε στὰ ἑλληνικὰ τὸν «Φιλάργυρο» τοῦ Μολιέρου καὶ «τὸν μετακίνησε» στὴ Σμύρνη, ὡς «Ἐξηνταβελώνη»;…
.              Ἡ γλώσσα μας ἦταν καὶ εἶναι πολύτιμη γιὰ τὴν ἀνθρωπότητα ὡς ὄργανο ἔκφρασης, διατύπωσης ἐννοιῶν, καὶ ὁρισμῶν τῆς ἐπιστήμης, τῆς φιλοσοφίας, τῆς τεχνολογίας, ἀλλὰ καὶ παράγων ἐπιβίωσής μας ὡς ἔθνους. Ὁ κ. Παπαθωμᾶς ὑπογραμμίζει σχετικά: «Οἱ σύγχρονοι Ἕλληνες πρέπει νὰ θεωροῦμε τοὺς ἑαυτούς μας τυχερούς, γιατί ἔχουμε μία μητρικὴ γλῶσσα ποὺ ὑπῆρξε οἰκουμενική. Ἡ γλῶσσα αὐτὴ ἀποτελεῖ στὴ θαυμαστὴ διαχρονικότητά της ἕνα πολύτιμο στοιχεῖο τῆς ἐθνικῆς καὶ πολιτισμικῆς ταυτότητας τοῦ λαοῦ μας…».
.                     Ὁ Γ. Σεφέρης γράφει γιὰ τὴ συνέχεια τῆς γλώσσας μας: «Γιὰ κοιτάξτε πόσο θαυμάσιο πράγμα εἶναι νὰ λογαριάζει κανεὶς πὼς ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Ὁμήρου ὣς τὰ σήμερα μιλοῦμε, ἀνασαίνουμε καὶ τραγουδοῦμε μὲ τὴν ἴδια γλῶσσα. Κι αὐτὸ δὲ σταμάτησε ποτέ, εἴτε σκεφτοῦμε τὴν Κλυταιμνήστρα ποὺ μιλᾶ στὸν Ἀγαμέμνονα, εἴτε στὴν Καινὴ Διαθήκη, εἴτε στοὺς ὕμνους τοῦ Ρωμανοῦ καὶ τὸν Διγενῆ Ἀκρίτα, εἴτε στὸ Κρητικὸ Θέατρο καὶ τὸν Ἐρωτόκριτο, εἴτε στὸ δημοτικὸ τραγούδι…Πρέπει (Σημ. γρ. Ἕλληνες) νὰ σκεφθεῖτε πὼς ὅλα αὐτὰ βρίσκονται μέσα σας,… πὼς εἶναι μεδούλι τῶν κοκάλων σας καὶ πὼς θὰ τὰ βρεῖτε, ἂν σκάψετε ἀρκετὰ βαθιὰ τὸν ἑαυτό σας».
.                        Εἶναι νὰ λυπᾶται κανεὶς γιὰ τὴ μεταχείριση τῆς γλώσσας μας ἀπὸ ἐμᾶς τοὺς ἴδιους εἴτε ἐκ λόγων ἀγνοίας, εἴτε ἐκ λόγων ἰδεολογικῶν ἐμμονῶν. Τὰ ἑλληνικὰ παρουσιάζονται στὴ μαθητευόμενη νεολαία κυρίως ὡς σύνολο κανόνων. Ἔτσι ἀποστεώνονται ἀντὶ νὰ ἀναδεικνύεται ἡ ὀμορφιά τους καὶ νὰ παρουσιάζεται ἡ χρησιμότητά τους.
.               Φτάσαμε στὴν κατάντια παλαιότερα ὑπουργὸς νὰ προτείνει ἡ ἀγγλικὴ γλῶσσα νὰ καθιερωθεῖ ὡς δεύτερη ἐπίσημη γλῶσσα τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους! Μὲ τὴν προώθηση τῆς παγκοσμιοποίησης καὶ τῆς πολυπολιτισμικότητας τὰ παιδιὰ θὰ καθοδηγοῦντο νὰ σκέπτονται ὠφελιμιστικὰ καὶ νὰ προτιμᾶνε τὰ ἀγγλικὰ ἀπὸ τὰ ἑλληνικά, ὅποτε θὰ πραγματοποιεῖτο ἡ πρόβλεψη τοῦ Σεφέρη, ὅτι σὲ λίγα χρόνια οἱ Ἕλληνες δὲν θὰ μιλοῦσαν ἑλληνικά… Σημειώνεται ὅτι μόνο κράτη – πρώην ἀποικίες στὴν Ἀφρική, στὸν Εἰρηνικὸ καὶ στὴν Κεντρικὴ Ἀμερικὴ ἔχουν ὡς δεύτερη ἢ καὶ πρώτη ἐπίσημη γλῶσσα τὰ ἀγγλικὰ ἢ τὰ γαλλικά. Οὐδεμία χώρα τῆς Δύσης. Ἀντίθετα λαοὶ κάνουν μεγάλη προσπάθεια νὰ κρατήσουν ζωντανὴ τὴ γλῶσσα ἢ τὴ διάλεκτό τους ἔναντι τῶν κυρίαρχων στὸ κράτος τους γλωσσῶν. Παράδειγμα οἱ Σκωτσέζοι, οἱ Οὐαλοὶ καὶ οἱ Ἰρλανδοὶ μὲ τὰ ἀγγλικὰ οἱ Καταλανοὶ καὶ οἱ Βάσκοι μὲ τὰ ἱσπανικά, καὶ οἱ Βρετόνοι μὲ τὰ γαλλικά.
.                   Γιὰ τὴν ἐπιχείρηση ἐπιβολῆς τῶν ἀγγλικῶν ὡς τῆς παγκόσμιας κοινῆς γλώσσας καὶ δι’ αὐτῆς τῆς ἐπιβολῆς τῆς ἀγγλοαμερικανικῆς κουλτούρας ὁ Μπερνὰρ Κασέν, δημοσιογράφος καὶ πρώην γενικὸς διευθυντὴς τῆς μηνιαίας πολιτικῆς ἐπιθεώρησης Le monde diplomatique, εἶπε, μεταξὺ ἄλλων, στὴν ἰδρυτικὴ συνάντηση τῆς Διεθνοῦς Ἕνωσης γιὰ τὰ δικαιώματα καὶ τὴν ἀπελευθέρωση τῶν λαῶν, στὸ Ἀλγέρι, τὸν Ὀκτώβριο τοῦ 1977: «Τὸ νὰ ἀπογυμνώνεις ἕνα λαὸ ἀπὸ τὸν πολιτισμό του, διὰ τῆς κατάργησης τῆς γλώσσας του, ἰσοδυναμεῖ μὲ τὸ νὰ τὸν ἀπογυμνώνεις ἀπὸ τὶς πρῶτες του ὕλες, ἢ τὴν αὐτονομία του… Ἡ γλωσσικὴ καταλήστευση εἶναι λοιπόν, κατὰ τὴ γνώμη μου, ἕνα αὐθύπαρκτο φαινόμενο, πού, ἀνάλογα μὲ τὴν περίσταση μπορεῖ νὰ προηγηθεῖ, νὰ συνοδεύσει ἢ νὰ ἀκολουθήσει τὴν οἰκονομικὴ καταλήστευση». (Σημ. Ἀπὸ σχόλια Ρηνιῶς Παπατσαρούχα – Μίσσιου εἰς βιβλίο Νίκ. Σπ. Κονεμένου «Τὸ ζήτημα τῆς γλώσσας», Ἔκδ. Φιλομύθος, Ἀθήνα, 1993, σελ. 259-260).
.                     Οἱ δυτικῆς προέλευσης ἑλληνιστὲς καὶ ἑλληνίστριες μᾶς κάνουν περήφανους, ποὺ ἀποδίδουν τὴν ἀξία ποὺ τῆς πρέπει στὴ γλῶσσα μας. Ὁ Γιῶργος Σαραντάρης, ὁ σημαντικὸς ποιητής μας, ἰδιοφυὴς φιλόσοφος καὶ σπουδαῖος ἄνθρωπος τῆς δεκαετίας τοῦ 1930, δίδει πάντως μίαν ἄλλη διάσταση στὴν λατρεία τῆς ἀρχαιότητας ἀπὸ τὴ Δύση: «Σὲ ἐμᾶς τοὺς Ἕλληνες δὲ μαθαίνουν ὑποστασιακὰ τίποτε οἱ διάφορες Ἀναγεννήσεις τῆς Δύσης καὶ μᾶλλον μᾶς προσφέρουν μία περιττὴ καὶ συχνὰ βλαβερὴ τροφή. Γιατί, γιὰ τὴν ἐπαφὴ μὲ μίαν ἄρτια θνητὴ ὑπόσταση, μᾶς ἀρκεῖ ἡ Ἀρχαία Ἑλλάδα. Μονάχα ἐμεῖς, ἀπὸ ὅλους τοὺς λαοὺς τῆς γῆς, μποροῦμε χωρὶς νὰ ἀφήσουμε τὸν τόπο μας, νὰ διατρέξουμε ὑποστασιακὰ τὴν ἀπόσταση ποὺ χωρίζει τὴ φύση ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο. Λέμε τοῦτο, γιατί καὶ στὸ Χριστιανισμὸ πλησιάζουμε ἀβίαστα μὲ τὴν ἑλληνική μας παιδεία καὶ τὴν ἑλληνική μας γλῶσσα. Διαβάζουμε τὰ γνήσια Εὐαγγέλια, ποὺ μᾶς μιλοῦν ἐνδόμυχα, κ’ ἔτσι μποροῦμε νὰ κρίνουμε πιὸ εὔκολα καὶ σχεδὸν πιὸ ὑπεύθυνα ἀπὸ κάθε ἄλλο λαό, ποιὸς εἶναι ὁ ἀληθινὸς Χριστιανισμὸς» (Γιώργου Σαραντάρη «ΕΡΓΑ», 1ος Τόμος – Τὰ δημοσιευμένα ἀπὸ 1933 ἕως 1942, Βικελαία Δημοτικὴ Βιβλιοθήκη, Ἡράκλειο, 2001, σελ. 232-233).
.                        Οἱ Ἕλληνες ἔχουμε μακρὰ καὶ σημαντικὴ πολιτισμικὴ παράδοση. Δὲν εἴμαστε ἄθυρμα ξένων νοοτροπιῶν καὶ μηδενιστικῶν ἰδεολογιῶν καὶ δὲν δεχόμαστε, νὰ ἀπαρνηθοῦμε τὴν ἰδιοπροσωπία μας, τὴ συνδεδεμένη μὲ τὴν Ὀρθοδοξία καὶ τὴ γλῶσσα μας, καὶ νὰ αὐτοτοποθετηθοῦμε στὰ ράφια τῆς Ἱστορίας, ὅπως οἱ Σουμέριοι καὶ οἱ Ἀζτέκοι.-

,

Σχολιάστε

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ: ΤΟ ΠΟΛΥΤΙΜΗΤΟ ΤΖΙΒΑΪΡΙΚΟ ΜΑΣ (Δ. Νατσιός) [«Οἱ ἡμέτεροι Γραικύλοι, ὀνομάζουν πληροφοριακὰ συστήματα τοῦ ὑπουργείου Παιδείας «myschool», δηλαδὴ τὸ σχολεῖο μου.»]

Ἑλληνικὴ γλῶσσα: τὸ πολυτίμητο τζιβαϊρικό μας

Δημήτρης Νατσιὸς
δάσκαλος-Κιλκὶς

.                     «Ἡ θητεία μου στὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα ὑπῆρξε ἡ σπουδαιότερη πνευματική μου ἄσκηση. Στὴ γλῶσσα αὐτὴ ὑπάρχει ἡ πληρέστερη ἀντιστοιχία, μεταξὺ λέξεων καὶ ἐννοιολογικοῦ περιεχομένου» (Βέρνερ Χάισεμπεργκ, Γερμανὸς φιλόσοφος, γιὰ τὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ γλῶσσα)
.                     Καὶ εἶναι ἡ γλυκάκουστη γλῶσσα μας τὸ ἕτερο ριζιμιὸ λιθάρι, μαζὶ μὲ τὴν ἀμώμητο πίστη μας, πάνω στὸ ὁποῖο στηρίζεται τὸ Γένος μας. «Εἰ θεοὶ διαλέγονται, τῇ τῶν Ἑλλήνων γλώττῃ χρῶνται» θὰ πεῖ ὁ Κικέρων γιὰ τὸ ὀμορφότερο κατόρθωμα τῶν προγόνων μας, τὴν εὔκρατη γλῶσσα μας.
.                     Αὐτὴν τὴν ἑλληνοσώτειρα γλῶσσα περιφρονοῦμε πρωτίστως στὰ σχολεῖα μας, ποὺ ἀντὶ νὰ εἶναι θεματοφύλακας τῶν τιμαλφῶν ἀξιῶν τῆς πατρίδας μας, κατάντησε θερμοκήπιο ἀγραμματοσύνης. Ἀντὶ νὰ ἀξιοποιοῦμε τὰ ἀδαπάνητα κοιτάσματα τῆς πνευματικῆς ἁρματωσιᾶς, ποὺκρύβει τὸ ὑπέδαφος τῆς γλωσσικῆς μας παράδοσης, ἐμεῖς «μουρμουρίζουμε σπασμένες σκέψεις ἀπὸξένες γλῶσσες» καταπῶς ἔλεγε ὁ Σεφέρης.
.                     Ἂν ζοῦσε σήμερα ὁ ἐν σαρκὶ ὁ ἅγιος Κοσμᾶς, ἤρεμα καὶ ἀσυζήτητα, χωρὶς νὰ χαρίζεται σὲ κανέναν οὔτε νὰ χρονοτριβεῖ, θὰ ἔκλεινε τὰ ὑπάρχοντα σχολεῖα. Θὰ ἄνοιγε ἄλλα. Σχολεῖα, ποὺ δὲν θὰ ὑποσιτίζουν πνευματικὰ τὰ παιδιά μας, ἀλλὰ θὰ ἀρδεύονται σὰν νέοι βλαστοὶ ἀπὸ τὴν ἀείρροο τροφὸ τοῦ μέλλοντός μας, τὴν παράδοση τῶν ἁγίων μας καὶ τῶν ἡρώων μας, οἱ ὁποῖοι ἔζησαν μέσα στὸ χῶρο καὶ τὴν χάρη τῆς Ἐκκλησίας μας, γι’ αὐτὸ ἀγράμματοι ὄντες, πολλοὺς σοφίζουσι.
.                     Αὐτὴν τὴν γλῶσσα τῶν προγόνων μας, ποὺ φώτισε τὴν οἰκουμένη, φροντίζω νὰ διδάσκω στοὺς μαθητές μου κατὰ παράβασιν τῶν ἄνωθεν ἐντολῶν, γιατί ντρέπομαι νὰ ντροπιαστῶ ὡς δάσκαλος, ποὺ τίποτε ἄλλο δὲν τοῦ ἀπόμεινε παρὰ Πίστη καὶ Φιλοπατρία.
.                     Καὶ τὰ ἀποτελέσματα εἶναι ἐξαιρετικά, οἱ μικροὶ μαθητὲς μὲ κατάνυξη, θὰ ἔλεγα, καὶ μὲ καμάρι «τριγυρίζουν ὅπως ἡ μέλισσα γύρω ἀπὸ ἕνα ἄγριο λουλούδι» (Βρεττάκος), τὴν πάντερπνη γλῶσσα μας καὶ χαίρονται τοὺς χυμοὺς καὶ τὰ ἀρώματά της.
.                     Τοὺς ἐξηγεῖς ὅτι ἐργάστηκαν «μακριὲς σειρὲς προγόνων, ποὺ δούλεψαν τὴν φωνή, τὴν τεμάχισαν σὲ κρίκους, τὴν ἔκαμαν νοήματα, τὴν σφυρηλάτησαν ὅπως τὸ χρυσάφι οἱ μεταλλουργοὶ κι ἔγινε Ὅμηροι, Αἰσχύλοι, Εὐαγγέλια κι ἄλλα κοσμήματα», κατὰ τὸν θαυμάσιο Νικ. Βρεττάκο, καὶ ὅτι αὐτοὶ ἔχουν τὸ μοναδικὸ παγκοσμίως προνόμιο νὰ μποροῦν νὰ τὴν διαβάζουν στὸ πρωτότυπο καὶ νὰτὴν – κατὰ τὸ δυνατὸν – κατανοοῦν. Καὶ καμαρώνουν καὶ αἰσθάνονται «ἐθνικὰ ὑπερήφανοι», γιὰ νὰχρησιμοποιήσω μία φράση ποὺ ἀπεχθάνεται ὁ νεοταξικὸς συρφετός.
.                     Τὰ κείμενα ποὺ χρησιμοποιῶ εἶναι κυρίως μύθοι τοῦ Αἰσώπου καὶ Εὐαγγελικὲς Περικοπές, προγραμμένα σήμερα ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖο πρώην Ἐθνικῆς Παιδείας.
.                     Πῶς γίνεται τὸ μάθημα; Φωτοτυπῶ καὶ μοιράζω ἕνα κείμενο. Γιὰ παράδειγμα: «Κοχλίαι: Γεωργοῦ παῖς κοχλίας ὤπτει. Ἀκούσας δὲ αὐτῶν τριζόντων ἔφη: ὦ, κάκιστα ζῶα, τῶν οἰκιῶν ὑμῶν ἐμπιπραμένων αὐτοὶ ἄδετε; Ὁ λόγος δηλοῖ ὅτι πᾶν τὸ παρὰ καιρὸν δρώμενον ἐπονείδιστον».
.                     Ἀφοῦ γίνει, μία καλά, ὀρθὴ καὶ ἀργὴ ἀνάγνωση ἀπὸ τὸν δάσκαλο, ζητῶ ἀπὸ κάποιους μαθητὲς νὰ προσπαθήσουν νὰ τὸ διαβάσουν μεγαλοφώνως. (Τοὺς προτρέπω νὰ πράξουν τὸ ἴδιο στὸσπίτι τους ὡς ἄσκηση ὀρθοφωνίας, εὐκρινοῦς προφορᾶς καὶ ἄρθρωσης).
.                     Στὴν συνέχεια τοὺς ζητῶ νὰ ὑπογραμμίσουν ποιὲς λέξεις ἀναγνωρίζουν. Σὲ κάθε κείμενο ἀγγίζουμε σχεδὸν τὸ 90% τῶν λέξεων, ἀπαντώντας σ’ αὐτοὺς ποὺ θεωροῦν τὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ νεκρὴ γλῶσσα. Στὸ παραπάνω κείμενο ὑπογράμμισαν, κατὰ μέσο ὄρο, τὶς λέξεις: γεωργοῦ, παῖς, ἀκούσας, αὐτῶν, κάκιστα, τριζόντων, ζῶα, οἰκιῶν, λόγος, παρά, καιρόν. (Ἂν ἤμασταν στὴν Κρήτη θὰ ἀναγνώριζαν καὶ τοὺς κοχλιούς, τὰ σαλιγκάρια).
.                     Στὴν συνέχεια βοηθώντας διακριτικὰ τὰ παιδιά, τοὺς παρωθῶ νὰ μεταφράσουμε, ὅλοι μαζί, τὸ κείμενο γιὰ νὰ καρπωθοῦν αὐτὰ τὴν χαρὰ τῆς ἀποκάλυψης τοῦ κειμένου. «Σαλιγκάρια: Τὸπαιδὶ ἑνὸς γεωργοῦ ἔψηνε σαλιγκάρια κι ἀκούγοντας τὰ νὰ τρίζουν, εἶπε: Ἔ, κάκιστα ζῶα, τὰ σπίτια σας καίγονται καὶ ἐσεῖς τραγουδᾶτε. Ὁ μύθος σημαίνει ὅτι εἶναι ἀξιοκατάκριτο καθετὶ ποὺ γίνεται παράκαιρα». (Νιώθω χαρὰ βλέποντας τὴν ἱκανοποίηση καὶ τὴν ἔκπληξη τῶν παιδιῶν κατὰ τὴν μετάφραση. Ἀνοίγεται ἕνα παράθυρο καὶ ἀτενίζουν τὸ ἔνδοξο παρελθόν, «τὶς ἀμμουδιὲς τοῦὉμήρου»).
.                     Στὴν συνέχεια ἕπεται τὸ ὡραιότερο: ἡ ἐτυμολογία, σκαλίζουμε τὶς γενέθλιες λέξεις τῆςἑλληνίδας γλώσσας, τὸ φῶς τοῦ πολιτισμοῦ μας φεγγοβολᾶ στὴν αἴθουσα. (Καὶ ἡ αἴθουσα, ἀπὸ τὸ ρῆμα «αἴθω» παράγεται, ποὺ σημαίνει καίω, φωτίζω. Ἐξ οὗ καὶ αἴθριος καὶ αἰθίοψ, ἀπὸ τὰ αἴθω+ὄψη).
.                     Τὸ «γεωργὸς» ἀπὸ γῆ+ἔργον καὶ καταλήγουμε στὴν γεωργία, στὸν Γεώργιο, στὴν γεωγραφία, στὴν γεωμετρία, στὸ γεωτρύπανο (λέξεις ποὺ βρῆκαν τὰ παιδιά). Παραγωγὴ λόγου καὶἐκμάθηση τοῦ πρώτου συνθετικοῦ «γέω», τὸ ὁποῖο σημαίνει γῆ, πράγμα ποὺ πρὶν ἀγνοοῦσαν.
.                     Τὸ ἴδιο μὲ τὴν λέξη «παῖς», ἀπ’ ὅπου τὸ παιδί, τὸ παιχνίδι, παιδεία, παιδίατρος, παιδαγωγός.
.                     Τοὺς λὲς ὅτι κανεὶς σήμερα δὲν λέει «πάω στὴν οἰκία μου», ὅμως λέμε οἰκογένεια, οἰκοδέσποινα, οἰκοδομῆ, οἰκονομία. (Δράτεσσαι τῆς εὐκαιρίας καὶ ἐξηγεῖς ὅτι ἡ οἰκονομία παράγεται ἀπὸ τὸ οἶκος+νέμω, ποὺ σημαίνει μοιράζω, ἀλλὰ καὶ διοικῶ καὶ καταλήγουμε στὸν νόμο καὶ ὅτι σήμερα καταστράφηκε ἡ οἰκο-νομία μας, γιατί δὲν διοικεῖ ὁ νόμος, ἀλλὰ οἱ ἄνομοι καὶ παράνομοι, ποὺνέμονται τὸ δημόσιο ταμεῖο).
.                     Τοὺς ἐξηγεῖς ὅτι τὸ «ἐμπιπραμένων» παράγεται ἀπὸ τὸ «πίμπρημι» καὶ φτάνουμε στὸν ἐμπρησμό.
.                     Τοὺς λὲς ὅτι «ἄδω» σημαίνει ψάλλω καὶ τραγουδῶ καὶ ἀνοίγεται μπροστά μας ἕνα ἀπέραντο φύλλωμα λέξεων: κωμωδία, ὠδεῖο, μελωδία, τραγωδία (βάζεις καὶ τὴν λέξη «τράγος» καί… ἀμηχανοῦν) καὶ ἀηδόνι καὶ αὐδή, ποὺ σημαίνει φωνή, ἡ ὁποία διασώζεται στὸ ἐπίθετο ἄναυδος καὶ στὸἀπηύδησα.
.                     Ἕνα γλωσσικὸ πανηγύρι μὲς στὴν αἴθουσα, μαθήματα πατριδογνωσίας οὐσιαστικά, ποὺἐντυπώνονται ἀνεξίτηλα στὴν μνήμη τῶν παιδιῶν, γιατί γοητεύονται ἀπὸ τὴν ἐτυμολογία, ὅπως καὶ οἱ γονεῖς τους, καὶ κυρίως καμαρώνουν ποὺ εἶναι Ἕλληνες. Ἡ ἐθνικὴ ὑπερηφάνεια, καὶ ἂς λυσσοῦν οἱ ἐθνομηδενιστές, ἀνεβάζει τὸν λαὸ στὶς ἀετοράχες τῆς Πίνδου, σπέρνει μὲ κόκαλα ἱερὰ τὰ σιταροχώραφα τοῦ Κιλκίς, κρατᾶ σφιχτὰ τὸ γιαταγάνι τοῦ Νικηταρᾶ καὶ τὸ σπαθὶ τοῦ Βουλγαροκτόνου ἢ γεμίζει τὶς Θερμοπύλες μὲ τὴν ἰαχὴ «μολὼν λαβέ».
.                     Ἐπαναλαμβάνω, τὸ ξεκλείδωμα γιὰ τὴν προσέγγιση, τὴν ἐμβάθυνση καὶ ἐν τέλει τὴν ἀγάπη τοῦ παιδιοῦ γιὰ τὴν γλῶσσα τῶν «γοναίγων του» (Μακρυγιάννης) εἶναι ἡ ἐτυμολογία, τὸ ταξίδι στὰ κεφαλόβρυσα, στὶς φλέβες τῆς ἡλιόλουστης λαλιᾶς μας.  Ἀποκρυπτογραφεῖται ὁ κόσμος τῶν λέξεων μέσῳ τῆς ἐτυμολογικῆς ἀνάλυσης. Θέλουμε δὲν θέλουμε ἀρχαία γλῶσσα εἶναι τροφὸς τῆς νεοελληνικῆς καὶ προϋπόθεση γιὰ τὴν εἰς βάθος οἰκείωσή της.
.                     (Ἂν εἴχαμε σοβαρὸ ὑπουργεῖο καὶ ὑπουργὸ Παιδείας, θὰ γραφόταν ἕνα ἐτυμολογικό, θὰτὸ ἔλεγα, ἀνθολόγιο γιὰ νὰ διδαχτοῦν οἱ μαθητὲς τί θησαυρὸς ἀτίμητος εἶναι ἡ γλῶσσα τους).
.                     Καὶ ἐνῶ αὐτὰ συμβαίνουν στὰ καθ’ ἡμᾶς, οἱ ξένοι τιμοῦν καὶ ἐκτιμοῦν τὰ ἀρχαῖα, συνιστοῦν γι’ αὐτοὺς ἀκένωτη δανειοληπτικὴ πηγή. Διάβασα κάτι ἐντυπωσιακό. Ὅλοι μας ἔχουμε ἀκούσει γιὰ τὸ βλῆμα «exocet». Εἶναι πύραυλος ἐπιφανείας-ἐπιφανείας τοῦ Πολεμικοῦ μας Ναυτικοῦ. Οἱ Γάλλοι κατασκευαστές του ἔψαξαν γιὰ ὀνοματοδοσία στὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα. Ἀνακάλυψαν ὅτι ὑπάρχει ἕνα ψάρι ποὺ ὀνομάζεται «ἐξώκοιτος», τὸ ὁποῖο πετᾶ πάνω ἀπὸ τὴν ἐπιφάνεια τῆς θάλασσας, ὅπως καὶ τὸ βλῆμα. Τὸ ψάρι αὐτὸ ἐμεῖς τὸ ξέρουμε ὡς χελιδονόψαρο.
.                     Τὸ ἀμερικανικὸ σύστημα «Aegis» τῆς ἀντιαεροπορικῆς προστασίας ἔχει πάρει τὴν ὀνομασία του ἀπὸ τὴν αἰγίδα. Ἡ αἰγὶς ἦταν ὅπλο, ἀσπίδα τοῦ Διός, φτιαγμένη ἀπὸ δέρμα αἰγὸς (=κατσίκας). Ἀπὸ τὴν αἰγίδα παράγεται ἡ καταιγίδα καὶ ἡ γίδα, λέμε ἀκόμη ὑπὸ τὴν αἰγίδα, δηλαδὴπροστασία. Θυμίζω καὶ τὸ πυραυλικὸ σύστημα «Patriot» ἀπὸ τὴν ποινικοποιημένη σήμερα λέξη πατριώτης, ἢ τὸ ἅρμα μάχη «Leopard», δηλαδὴ λεοπάρδαλη, ὁ παρδαλὸς λέων καὶ πολλὰ ἄλλα. Αὐτά… ἔξω.
.                     Ἐδῶ, οἱ ἡμέτεροι Γραικύλοι, ὀνομάζουν πληροφοριακὰ συστήματα τοῦ ὑπουργείου Παιδείας «myschool», δηλαδὴ τὸ σχολεῖο μου. Τί νὰ πεῖ κανείς;

,

Σχολιάστε

ΤΟ «ΕΝ ΨΥΧΡῼ ΕΓΚΛΗΜΑ» ΠΟΥ ΣΦΡΑΓΙΣΕ ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ.

Σαράντα χρόνια μονοτονικὸ
Χρῆστος Γιανναρᾶς

ἐφημ. «Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ», 23.01.2022

.                       Συμπληρώνονται φέτος (2022) σαράντα χρόνια ἀπὸ τὴν ἐπιβολὴ τῆς μονοτονικῆς γραφῆς στὴν ἑλληνικὴ γλώσσα. Δὲν ἦταν κρατικὴ ἡ ἐπιβολή[1], δὲν τὴν ἀποφάσισε ἡ κοινοβουλευτικὴ πλειοψηφία. Γιὰ ἕνα τέτοιο θέμα, ποὺ ἔκρινε τὴ συνέχεια ἢ τὴν ἄρνηση συνέχειας χιλιάδων χρόνων ἱστορίας τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τὴ ρήξη τὴν ἀποφάσισαν τριάντα περίπου κυβερνητικοὶ βουλευτὲς (τὸ ἕνα δέκατο τῆς Ὁλομέλειας), μετὰ τὰ μεσάνυχτα, καὶ μὲ τὴν ἀντιπολίτευση νὰ ἔχει ἀποχωρήσει ἀπὸ τὴ Βουλὴ σὲφυγομαχία ἀσύγγνωστη.
.                       Ἀπὸ τότε, καμιὰ κυβέρνηση, ὁποιασδήποτε κομματικῆς σύνθεσης καὶπλειοψηφίας, δὲν θέλησε (ἢ δὲν τόλμησε) νὰ ἀποκαταστήσει τὶς συνέπειες τοῦ ἱστορικοῦ ἐκείνου ἐγκλήματος – στίγματος ντροπῆς γιὰ τὸν Ἑλληνισμὸ καὶ τὴν ἱστορία του. Ἂν μετρήσει κανεὶς τὶς συνέπειες ποὺ εἶχε τὸ αὐθαίρετο πραξικόπημα, γιὰ τὴν ἱστορικὴ συνέχεια καὶ τὴ συνείδηση διαχρονικῆς ἑνότητας τοῦ Ἑλληνισμοῦ, σίγουρα θὰ ἀπορήσει ποὺ τὸ μονοτονικὸ στὴν Ἑλλάδα δὲν προκάλεσε ὀδυνηρὸ ἐμφύλιο. Ὡσὰν κάποια Ἀνώτατη Ἀρχή, ὑπερκομματική, νὰ ἐπέβαλε σιωπηρὰ τὴν ἔσχατης δουλοπρέπειας χρησιμοθηρικὴ ὁμοφροσύνη στοὺς Ἑλληνώνυμους.
.                       Οὔτε, βέβαια, διανοήθηκε κανείς, στὰ τελευταῖα σαράντα χρόνια[2], νὰ ξαναθέσει τὸ θέμα, ὡς πρόβλημα πολιτικό, θεμελιῶδες, συλλογικῆς ταυτότητας, ἄξονα τῶν θεσμῶν παιδείας καὶ ἄμυνας καὶ ἀνάπτυξης. Ὁ τριτοκοσμικὸς χαρακτήρας τῆς σύγχρονης ἑλλαδικῆς κοινωνίας, μὲ στόχους σχεδὸν ἀποκλειστικὰ οἰκονομικοὺς- καταναλωτικούς, ἀποδείχθηκε συνισταμένη ὄχι μόνο τῶν ἐπικαιρικῶν προτεραιοτήτων, ἀλλὰ καὶ τῶν «ὁραματισμῶν» τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἀκόμα καὶ στὸ ἄλλοτε κοινωνικὸ κύτταρο τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἐνορίας καὶ ἐπισκοπῆς (ἤ, μᾶλλον, κυρίως ἐκεῖ) ἀποδείχθηκε ἀπολύτως πρωτεύουσα ἡ ἐπιδίωξη τῆς ἀτομοκεντρικῆς ὠφελιμότητας: Ἡ ἀτομικὴ κατανόηση καὶ πειθάρχηση σὲ νόμους καὶ ἐντολές, ἡ μίμηση ἀτομικῶν προτύπων ἀξιόμισθης ἀρετῆς, ἀμειβόμενης ἀγαθοεργίας, εὐτελίζουν τὴ θρησκευτικότητα.
.                       Προηγήθηκε ὁ ἐκπροτεσταντισμὸς τῆς Ἐκκλησίας στὴν Ἑλλάδα καὶ ἀκολούθησε ἡ εὐτέλεια τοῦ ἀδηφάγου καταναλωτισμοῦ. Εὐσεβισμὸς καὶ καταναλωτισμὸς εἶναι τὰ δύο πανομοιότυπα ἔκγονα τοῦ ἀτομοκεντρισμοῦ, τῆς ὠφελιμοθηρίας. Σὲ ἐπίπεδο θεσμῶν ἐκφράστηκαν μὲ τὴν ὑποκατάσταση τῆς ἐνορίας – γειτονιᾶς – κοινότητας ἀπὸ τὶς κομματικὲς ὀργανώσεις (ΚΟΒΑ) ἢ τοὺς «Κύκλους Μελέτης Ἁγίας Γραφῆς» ἢ «παρεοῦλες τῆς πρέφας» ἢ ὅ,τι ἀνάλογο.
.                       Ὑπάρχουν φαινομενικὰ ἀσήμαντες λεπτομέρειες, ποὺ ἀλλάζουν τὴν πορεία τῆς Ἱστορίας: Στοὺς αἰῶνες τῆς αὐτοκρατορίας τῆς Νέας Ρώμης – Κωνσταντινουπόλεως ὑποκείμενο φορολογικῆς ὑποχρέωσης δὲν ἦταν τὸ ἄτομο, ἀλλὰἡ κοινότητα. Τὰ ἄτομα «κοινωνοῦσαν» τὴ φορολογικὴ ὑποχρέωση ἀνάλογα μὲ τὴ«σοδειὰ» τοῦ καθενὸς κάθε χρόνο. Αὐτὴ τὴν πρακτική, νὰ «κοινωνεῖται» ὁ φόρος, τὴ σεβάστηκαν – συντήρησαν καὶ οἱ Τοῦρκοι στοὺς τέσσερις αἰῶνες κυριαρχίας τους. Τὴν ἀτομικὴ φορολογικὴ ὑποχρέωση τὴν ἐπέβαλε ὡς «ἐκσυγχρονισμό», ἡ Βαυαρικὴ στυγνὴ τυραννία. Στὶς μέρες μας, ἡ τηλεόραση κατάργησε καὶ τὸ καφενεῖο, μοναδικὴ δυνατότητα λειτουργικῆς συλλογικότητας ἀπόμεινε ἡ κομματικὴ ἔνταξη, ἐλάχιστα τὸκαφενεῖο ἢ τὰ ἀντίστοιχα «στέκια» τῶν ποδοσφαιρόφιλων.
Στὴ θέση τῆς κοινωνίας ἡ ὠμὴ χρησιμοθηρία.
.                       Τὸ ὄνομα Λευτέρης Βερυβάκης σημάδεψε στὴν Ἱστορία μίαν ἀνήκεστη πολιτισμικὴ καταστροφή. Θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι ὁποιοσδήποτε ἄλλος ὁποιουδήποτε κόμματος στὸ ὑπούργημα τῆς Παιδείας – γιὰ τὴ διαχείριση τοῦ πολιτισμοῦ «ὅλοι ἴδιοι εἶναι». Τὴν ἱστορικὴ εὐθύνη τὴν ἔχει ὁ τότε πρωθυπουργὸς καὶ οἱ ἄγνωστοι ἐπιτελεῖς του, σίγουρα ἀνυποψίαστοι. ποκοπ τς λληνικς γραφς π τν ργανική, ζωντανή της συνέχεια τριν χιλιάδων (τουλάχιστον) χρόνων, συντελέστηκε χωρς τν παραμικρ ντίρρηση, ντίσταση, σθεναρ διαμαρτυρία [3].
.                       Τὸ ὄνομα «Λευτέρης Βερυβάκης» ταυτίζεται τόσο συμπτωματικὰ μὲ τὸ ἀνήκεστο ἔγκλημα, ὅσο συμπτωματικὴ εἶναι πάντοτε στὸ Ἑλλαδιστὰν ἡ ἀνάθεση τῶν ὑπουργείων σὲ κάθε κυβερνητικὸ «σχῆμα». Θὰ παραπέμπει τὸ ὄνομα «Βερυβάκης» ὄχι σὲ μία ἀτομικὴ ἀνεπάρκεια ἢ καὶ κακοήθεια ἢ ἀπερισκεψία, ἀλλὰ στὸ «ἐν ψυχρῷ» ἔγκλημα ἑνὸς πρωθυπουργοῦ ποὺ ἐγκληματοῦσε μόνο γιὰ νὰ κερδίσει ἐντυπώσεις.
.                       Μ τ μονοτονικ γραφ τελειώνει στορικ λληνισμς – ὅποιος δὲν συνειδητοποιεῖ τὸ μέγεθος τῆς καταστροφῆς, ἐπιτρέπει ἁπλῶς νὰ ἀμφιβάλλουμε γιὰ τὴ γνωστική του καλλιέργεια καὶ ἐπάρκεια. Ἀσφαλῶς, εἶναι τὸ σύνολο πολιτισμικό μας «παράδειγμα» ποὺ προτάσσει τὴ χρηστικὴ εὐκολία τῆς συμβατικῆς σημαντικῆς ἀδιαφορώντας παγερὰ γιὰ τὴ γνώση ποὺ κερδίζεται μόνο μὲ τὸ αὐθυπερβατικὸ ἄθλημα τῆς σχέσης, τὴν ἐμπειρικὴ καθολικότητα τῆς σχέσης – τὴ γλῶσσα ὡς ἄθλημα αὐθυπερβατικῆς γνώσης.
.                       Μέχρι σήμερα, 20 ὑπουργοὶ Παιδείας ὑποτάχθηκαν νομοτελειακὰ στὴ γλωσσικὴ σχιζοείδεια ποὺ ἐπέβαλε στὸν Ἑλληνισμὸ ὁ Ἀνδρέας Παπανδρέου. Καθόλου τυχαία, ἕνδεκα ὁλόκληρους αἰῶνες, στὴν ἐξελληνισμένη αὐτοκρατορία τῆς Νέας Ρώμης – Κωνσταντινουπόλεως, τὰ παιδιὰ μάθαιναν ἀνάγνωση καὶ γραφὴ μὲ ἀλφαβητάρι τὸν Ὅμηρο, ἂν καὶ ἡ καθημερινή τους χρηστικὴ γλῶσσα ἦταν ἡ «δημώδης» τῆς ἐποχῆς.
.                       Εἶναι πιὰ πολὺ ἀργὰ γιὰ νὰ ἀρχίσουμε νὰ συζητᾶμε γιὰ τὴ «σωτηρία» τῆς γλώσσας μας, δηλαδὴ τοῦ Ἑλληνισμοῦ.

————————————————–

ΣΧΟΛΙΑ (Δ.Σ.)

[1] Γι᾽ αὐτὴ τὴν ΦΑΣΙΣΤΙΚΗ ἐπιβολὴ πάνω στὸν πυρήνα τοῦ πολιτισμοῦ καὶ τῆς ταυτότητάς μας οἱ ὄψιμοι ὑπερασπιστὲς τῶν συνταγματικῶν δικαιωμάτων καὶ «ἀλακάρτ» μαχητὲς κατὰ τοῦ ὑγιειονομικοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ δὲν ἔχουν βρεῖ μία λέξη. Ἁπλῶς ἔχουν δεδομένο τὸν συμβιβασμό. 

[2] Ἐξαίρεση ἀποτέλεσε ἡ πρωτοβουλία τοῦ Ἀρχιεπ. Χριστοδούλου μὲ σχετικὴ Ἡμερίδα τὸν Μάϊο τοῦ 2006 [Ἡμερίδα τῆς Ἱ. Συνόδου μὲ θέμα: Μονοτονικό, ἐμπειρία 24 ετῶν]

[3] Πρόσωπα καὶ θεσμοὶ ἐκκλησιαστικοὶ ἐξ ἀρχῆς ἐγκολπώθηκαν ἀβασάνιστα, ἐπιπόλαια καὶ πολὺ ΠΡΟΘΥΜΑ τὸ μονοτονικὸ σύστημα γραφῆς, μὲ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΙΑ (ὅπως γίνεται πάντοτε στὰ ἐγκλήματα) τὴν καλύτερη ἐπικοινωνία μὲ τοὺς νεώτερους! Σὲ τέτοιο δὲ βαθμὸ ἡ ἀναισχυντία, ποὺ ἠλεκτρονικὰ μέσα ἐκκλησιαστικῆς ἐμπνεύσεως καὶ ἑλληνορθοδόξου πολιτισμοῦ δημοσιεύουν τὰ λιγοστὰ (πλέον) παραγόμενα πολυτονικὰ κείμενα (π.χ. ἀπὸ Μητροπόλεις), ἀφοῦ προηγουμένως ΕΞΑΛΕΙΨΟΥΝ ΤΟΥΣ ΤΟΝΟΥΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΑ. Πρόκειται γιὰ ἀνεκδιήγητο μίσος καὶ μανία αὐτοχειριασμοῦ.

, ,

Σχολιάστε

ΠΟΙΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ… ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΟΡΘΟΠΡΑΞΙΑ (Δ. Νατσιός)

Ποιητικς προτάσεις γιά… ρθογραφία κα ρθοπραξία

Δημήτρης Νατσιὸς
δάσκαλος-Κιλκὶς 

.                      Ἴσως κάποιοι ἀναγνῶστες νὰ ἔχουν στὴν βιβλιοθήκη τους κάποιες παλιὲς ἐκδόσεις ποὺ τιτλοφοροῦνται «ΒΙΠΕΡ». Εἶναι τῆς δεκαετίας 1960 – 1970, τότε ποὺ δὲν κυριαρχοῦσαν στὴν ζωὴ τῶν ἀνθρώπων τὰ ἠλεκτρονικὰ σκευάσματα οὔτε ἡ εἰκόνα εἶχε ἐκμηδενίσει τὶς ἄλλες αἰσθήσεις τους. Τὰ βιβλία τῶν ἐκδόσεων «ΒΙΠΕΡ» ἦταν προσιτά, μὲ χαμηλὲς τιμὲς γιὰ τὸ κοινό, σὲ στρωτὴ γλῶσσα καί, τὸ σπουδαιότερο, ἐξέδιδαν κλασσικὰ ἔργα Ἑλλήνων καὶ ξένων συγγραφέων. Τὰ «κυνηγοῦσα» ἀπὸ μικρὸς κι ἔχω ἀρκετὰ ἀπὸ αὐτά, στὰ ὁποῖα προστρέχω πρὸς γνῶσιν καί… μόρφωσιν. Διαβάζω αὐτὴν τὴν ἐποχὴ τὰ«Ἅπαντα ποιήματα» τοῦ Γεωργίου Βιζυηνοῦ. Ὁ τραγικὸς λογοτέχνης γεννήθηκε τὸ 1848 στὴν Βιζύη τῆς Ἀν. Θράκης καὶ πέθανε τὸ 1896 στὴν Ἀθήνα. Εἶναι γνωστὸς γιὰ τὰ διηγήματά του  «Τὸ μόνον ταξίδιον τῆς ζωῆς μου», «Τὸ ἁμάρτημα τῆς μητρός μου», «Ποῖος ἦτο ὁ φονεὺς τοῦ ἀδελφοῦ μου». Ὡραῖο εἶναι ἀκόμη τὸποίημά του «Ὁ μαρμαρωμένος βασιλιάς». Ἦταν οἱ ἐποχὴ ποὺ οἱ ποιητὲς δὲν νοσοῦσαν ἀπὸ τὴν κερδοφόρο ἀσθένεια τῆς «πολιτικῆς ὀρθότητας», δὲν ἔκαναν τὴν δίαιτα ποὺ δὲν παχαίνει, τὸ νὰ καταπίνεις , δηλαδή, τὰλόγια σου, νὰ αὐτολογοκρίνεσαι, γιὰ νὰ μὴ σὲ στοχοποιήσουν τὰ ξεγάνωτα ἀπολειφάδια τοῦ δῆθεν προοδευτισμοῦ. Γι’ αὐτὸ δὲν δίσταζε ὁ ποιητὴς νὰ γράφει στίχους ὅπως «Φωτιὰ νὰ κάψει τὴν Τουρκιά, φωτιὰκι ἀστροπελέκι!/καὶ τὸ σταχτό της οἱ ἄνεμοι νὰ σύρουν πιὸ παρέκει/κι ἀπὸ τὴν κόκκινη μηλιά».
.                         Τώρα, γιατί ἀσχολοῦμαι μὲ τὸν Βιζυηνό; Θὰ σκεφτεῖ κάποιος μὲς στὴν σταχτὴ ζωή μας εἶναι καιρὸς γιὰ ποίηση; Συμφωνῶ. Μᾶς «ἐκύκλωσαν αἱ τοῦ βίου ζάλαι ὥσπερ μέλισσαι κηρίον». Ἀλλὰ χρειάζεται καὶ λίγος ἀνασασμὸς καὶ τί καλύτερο ἀπὸ τὸ νὰ ἐγκύψεις  στὰ πνευματικὰ καλούδια τῶν μαϊστόρων τῆς ἑλληνικῆς γραμματείας. Πιάνουμε τὶς μύτες μας ἀπὸ τὶς περιρρέουσες ἀναθυμιάσεις, ἂς μοσχοβολήσουν καὶ λίγο τὰ τερπνὰ ἄνθη τῆς λογοτεχνίας μας. Καὶ πάντα ἔχω κατὰ νοῦ τὴν παιδεία καὶ τὰ παιδιά, αὐτὰ τὰ δύο ποὺ ἀπαιτοῦνται γιὰ νὰ ὀρθωθεῖ ἡ Ρωμιοσύνη.
.                        Εἶναι γνωστὸ πὼς τὸ ὑπουργεῖο τάχα καὶ Παιδείας κατήργησε τὴν ὀρθογραφία. Δὲν ὑπάρχει πιὰ ὡς δραστηριότητα ἐνταγμένη στὸ μάθημα τῆς Γλώσσας. Γι’ αὐτὸ καὶ περίσσεψε ἡ ἀνορθογραφία, προοίμιο τῆς ἐπιβολῆς ἐν εὐθέτῳ χρόνῳ τῆς φωνητικῆς γραφῆς. Γιατί συνείδηση καὶ ὄχι σινίδισι; Καὶ αὐτὸ ἂς συνδυαστεῖ μὲ τὴν ἐκπαραθύρωση ἀπὸ τὰ βιβλία τοῦ ἀνθηροῦ ἑλληνικοῦ λόγου, τῶν μεγάλων λογοτεχνῶν μας. Παλαιότερα ὑπῆρχε καὶ ἡ καλλιγραφία, γιατί μᾶς ἐνδιέφερε καὶ ἡ φιλοκαλία. Σήμερα βλέπεις τὰ νοικοκυριὰ νὰ λάμπουν καὶ οἱ κοινόχρηστοι χῶροι νὰ ζέχνουν. Στοὺς τοίχους τῶν διδακτηρίων ὁμαθητὴς ζωγραφίζει τὶς κουτσουλιές του, τὰ ρυπαίνει, στὸ θρανίο θὰ ἀποτυπώσει τὴν ἀκοσμία καὶ τὴν ἀσχημοσύνη του, γιατί κυριαρχεῖται ἀπὸ τὴν ἀντίληψη ὅτι ἡ καθαριότητα ἀποτελεῖ χρέος τῶν κρατικῶν καὶδημοτικῶν ἀρχῶν.
.                      Ἐπειδὴ κατὰ παράβασιν τῶν ἄνωθεν ἐντολῶν διδάσκω τὴν ὀρθογραφία, μὲ ἰδιαίτερο τετράδιο -ὅπως καὶ πολλοὶ ἄλλοι συνάδελφοι- ψάχνω καὶ δίνω στὰ παιδιά μου ἀρχαῖα ρητά, λόγια ἁγίων, ἡρώων ἢ φράσεις τοῦ Εὐαγγελίου, στροφὲς ἀπὸ περίτεχνα καὶ ξακουστὰ ποιήματα τῶν μεγάλων λογοτεχνῶν μας. Δὲν εἶναι καθόλου κακὸ νὰ θυμοῦνται οἱ μαθητὲς τὸ «δεῖ τὴν γλῶτταν μὴ προτρεχέτω τοῦ νοῦ» ἢ τὸ «ἑαυτοὺς καὶ ἀλλήλους καὶ πᾶσαν τὴν ζωὴν ἡμῶν Χριστῷ τῷ Θεῷ παραθώμεθα».
.                  Ἀνακάλυψα στὰ «Ἅπαντα» τοῦ Βιζυηνοῦ κάποια πολὺ ὡραῖα καὶ διδακτικότατα στιχουργήματα, τὰὁποῖα, ἂν δὲν εἴχαμε ὑπουργεῖο ποὺ μισεῖ καὶ ἀπορρίπτει τὸ παρελθόν, θὰ φιλοξενοῦνταν στὰ σχολικὰ βιβλία.
.                  Μοιράζομαι κάποια, ἔχοντας ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνα τὰ ἀνόητα γιὰ τὰ «λάχανα καὶ χάχανα» τοῦ βιβλίου Γλώσσας τῆς Α´ δημοτικοῦ. Ὁ Βιζυηνὸς τὰ τιτλοφορεῖ «ἀποφθεγματικά». Ἔχει γράψει ἀρκετὰ γιὰ τὴν παιδεία καὶ τὰ παιδιά, ποὺ φαίνονται ἁπλοϊκὰ μέν, ἀλλὰ κρύβουν σοφία καὶ σύνεση, ποὺ τόσο λείπουν στὴν ἐποχή μας.
«Ὁ Πλάστης εἶναι πανταχοῦ παρὼν/ποτέ σου μὴν σκεφτεῖς τὸ πονηρόν». Εὐμνημόνευτο, ἔξυπνο καὶ μὲ βαθὺθεολογικὸ μήνυμα.
«Καράβια δίχως ἄρμενα/παιδιὰ χωρὶς παιδεία/ἢ τέχνη προικισμένα/μὲς στῆς ζωῆς τὸ πέλαγος/ἂν πιάσει τρικυμία/δὲν βρίσκουνε λιμένα». Ζωὴ τρικυμιώδης καὶ ἀλίμενη ἡ, χωρὶς σωστὴ παιδεία, ζωή. Διότι «παιδεία καθάπερ ἡ εὐδαίμων χώρα πάντα τὰ ἀγαθὰ φέρει», θὰ μᾶς κανοναρχήσει καὶ ὁ Σωκράτης.
«Πράγματα ποὺ δὲν ταιριάζει/νὰ τὰ κάμει τὸ παιδὶ/μήτε μὲ τὸ νοῦ τὰ βάζει/μήτε στέκει νὰ τὰ ἰδεῖ». Βάζει ὅμως στὸ νοῦ τοῦ παιδιοῦ «ἀταίριαστα πράγματα», τὸ ὑπουργεῖο. Γι’ αὐτὸ καὶ εἰσάγει ἀπὸ τὸ νηπιαγωγεῖο τὴν σεξουαλικὴ διαπαιδαγώγηση ἢ τὰ ἀγγλικά. ντ ν «δον» τ παιδι τ νθη τς λογοτεχνίας μας, τμαγαρίζουμε μ πράγματα σάπια, πικίνδυνα κα κατάλληλα γι τν δροσερ κα θώα λικία τους, διότι «καλὸς ὅποιος ποθεῖ νὰ γένει/ἀπὸ παιδὶ ἂς μορφώνεται/ὅποιος μικρὸς κακομαθαίνει/γέρος δὲν διορθώνεται». Νὰ παραθέσω κάτι ἀπὸ τὰ ἔνδοξα χρόνια του ’21, ἀπὸ τὸν βίο τοῦ ἀτρόμητου μπουρλοτιέρη. Κανάρης, ψυχὴθρεμμένη μὲ τὴν Ὀρθόδοξη πίστη καὶ τὶς ἀειθαλεῖς ἐθνικὲς μνῆμες. Ναυτάκι ἀκόμη, ταξιδεύοντας στὰ πέλαγα, ἅμα ἄραζε σὲ λιμάνι καὶ δὲν εἶχε δουλειά, γύρευε ὁ Κανάρης κανένα λιμάνι, κι ἐκεῖ καθισμένος σ’ ἕνα ἄγριο λιθάρι, διάβαζε τὸν βίο καὶ τὰ ἔργα τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου καὶ στὸ διάβασμά τους βρύση πηγαίνανε τὰ δάκρυα ἀπὸ τὰ μάτια του.Αὐτὸ τὸ ὁμολόγησε ὁ ἴδιος ὁ Κανάρης στὸν Τερτσέτη. Εὐτυχῶς γιατί σήμερα θὰδιάβαζε τὸ κείμενο στὰ βιβλία γλώσσας τῆς ϛ’ δημοτικοῦ μὲ τίτλο «Ὁ Μέγας Ἀλέξανδρος καὶ ἡκοκκινοσκουφίτσα». Μὲ τέτοια κείμενα δὲν ἀνατινάζεις ναυαρχίδες… ἀλλὰ κρύβεσαι στὰ ὑπόγεια, ὅταν ξεσποῦν οἱ πόλεμοι καὶ ἔρχεται ἡ ὥρα ποὺ πρέπει νὰ φανεῖς ἄντρας. Θυμίζω τὸ «Ἡ Ἰταλία μᾶς κήρυξε τὸν πόλεμο καὶ μεῖς πήγαμε στὸ ὑπόγειο», στὸ βιβλίο Γλώσσας τῆς Ε´ δημοτικοῦ.
.                   Νὰ παραθέσω καὶ κάτι νόστιμο γιὰ τὴν ὑγεία. « Ἂν θὲς ζωὴ ποὺ νὰ βαστᾶ/κι ἂν θὲς καλὴ ὑγεία/ἔχε τὰ πόδια σου ζεστὰ/τὴν κεφαλή σου κρύα/καὶ προφυλάγου ἀπ’ τὰ πιοτὰ/κι ἀπ΄ τὴν πολυφαγία».
.              Καὶ ἐπειδὴ σήμερα πολυάσχολοι καὶ πολυμέριμνοι, τρέχουμε καὶ δὲν φτάνουμε, θὰ μᾶς συμβουλεύσει ὁ ποιητής: «Ἄνθρωπος χωρὶς μυαλὰ/ὅλο χτίζει καὶ χαλᾶ/κι ὁ Θεὸς ἀπ’ τὰ ψηλὰ/τὸν κοιτάζει καὶ γελᾶ».

 

,

Σχολιάστε

ΜΙΑ ΕΚΚΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΥΠΟΥΡΓΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ γιὰ τὸν Θεόφιλο «νὰ μὴν τὸ χάσει ὁ Ἑλληνισμός» (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος

Μία ἔκκληση στὴν Ὑπουργὸ Πολιτισμοῦ

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.                    Ὁ Οἶκος Δημοπρασιῶν Bonhams ἀνακοίνωσε ὅτι στὶς 24 Νοεμβρίου θὰ διενεργήσει δημοπρασία στὸ Παρίσι (ὥρα ἐνάρξεως 14.00 τοπικὴ ὥρα) ἔργων Ἑλλήνων ζωγράφων. Μεταξὺαὐτῶν θὰ δημοπρατηθοῦν τέσσερα ἔργα τοῦ Λέσβιου μεγάλου λαϊκοῦ ζωγράφου καὶ ἁγιογράφου Θεόφιλου Κεφαλᾶ – Χατζημιχαὴλ (1867 [;] – 1934). Τὸ ἕνα εἶναι «Ἡ Ἀρετοῦσα προσφέρει στὸν Ἐρωτόκριτο τὸν στέφανο τῆς νίκης» (προτεινόμενη τιμὴ 50-70.000). Τὸ ἄλλο εἶναι « Ἄνδρας τῆς Λέσβου καὶ  κορίτσι ( 15-20.000 Εὐρὼ) καὶ τὸ τρίτο «Ὁ Ἀλέξανδρος ὁ Μέγας στὴ μάχη» (40-50.000 Εὐρώ).
.                    Τὸ τέταρτο δημοπρατούμενο ἔργο τοῦ Θεόφιλου εἶναι τὸ πιὸ σημαντικὸ τόσο ἀπὸζωγραφικῆς πλευρᾶς ὅσο καὶ ἀπὸ πατριωτικῆς ἀπόψεως. Πρόκειται γιὰ τὴν σπάνια ἀποτοίχιση μεγάλου ἔργου του (διαστάσεων 115Χ200 ἑκατοστῶν), μὲ θέμα γραμμένο στὸν πίνακα: «ὉΚωνσταντῖνος ὁ Αὐτοκράτωρ ἐξέρχεται ἄτρομος εἰς τὴν μάχην τὸ 1453 Μαΐου 29». Καὶ ὁ ἴδιοςἐπεξηγεῖ σὲ ἄλλο μέρος τοῦ πίνακα: «Ἀνδρεῖος καὶ γενναῖος ὁ Ἀτρόμητος Κωνσταντῖνος ὁΠαλαιολόγος μὲ τοὺς ἀνδρείους Βυζαντινοὺς στρατιῶτας τρέποντας εἰς καταδίωξιν καὶ φυγὴν Τούρκους Γενιτσάρους καὶ Ἄραβας». Ἡ προτεινόμενη ἀρχικὴ τιμὴ τοῦ ἐν λόγῳ πίνακα εἶναι μεταξὺ120-180.000 Εὐρώ.
.                    Πρῶτος, ποὺ ἀνακάλυψε καὶ ἐκτίμησε τὴν καλλιτεχνικὴ ἀξία καὶ ἐθνικὴ σημασία τοῦἔργου τοῦ Θεόφιλου, ἦταν ὁ ἐπίσης ἐκ Λέσβου στὴν καταγωγὴ Στρατὴς Ἐλευθεριάδης, ὁ ζήσας στὸΠαρίσι καὶ γνωστὸς μὲ τὸ ψευδώνυμο Τεριὰντ ὡς συγγραφέας, ἐκδότης καὶ συλλέκτης μεγάλης ἀξίας ἔργων τέχνης στοὺς φιλότεχνους ὅλου τοῦ κόσμου. Ὁ Τεριὰντ πρόβαλε διεθνῶς καὶ συνέβαλε στὴν διεθνῆ ἀναγνώριση τοῦ Θεόφιλου.
.                    Μὲ πρωτοβουλία του, τὸν Ἰούνιο τοῦ 1961 ἐγκαινιάστηκε μεγάλη ἔκθεση μὲ ἔργα τοῦΘεόφιλου στὸ Μουσεῖο τοῦ Λούβρου. Ὅπως γράφτηκε, ἦταν ὁ μεταθανάτιος θρίαμβος τοῦφουστανελᾶ ζωγράφου μας.
 .                    Ὁ Ὀδυσσέας Ἐλύτης ἔγραψε γιὰ τὴν ἔκθεση στὸ μουσεῖο τοῦ Λούβρου: «Ἐπιστρέφοντας ἀπὸ τὴν Ἀμερική, τὸν Ἰούνιο τοῦ 1961, σταμάτησα γιὰ λίγες μέρες στὸ Παρίσι καὶκαθὼς βγῆκα νὰ χαζέψω στοὺς δρόμους, τὸ πρῶτο πράγμα ποὺ εἶδα ἦταν, σὲ μία βιτρίνα βιβλιοπωλείου, ὅπου συνήθιζα νὰ πηγαίνω ἄλλοτε, τὴ μεγάλη ἀφίσα τῆς Ἔκθεσης τοῦ Θεόφιλου, ποὺ εἶχε ἀνοίξει ἀκριβῶς ἐκείνη τὴν ἑβδομάδα στὶς αἴθουσες τοῦ Λούβρου. Ἡ καρδιά μου ἄρχισε νὰ κτυπᾶ δυνατά. Ἔ, λοιπόν, ναί. Ὑπῆρχε δικαιοσύνη σὲ αὐτὸν τὸν κόσμο». Καὶ ὁ ἄλλος μας νομπελίστας  ποιητὴς Γιῶργος Σεφέρης εἶπε πὼς ὅταν συλλογιζόταν τὸν Μακρυγιάννη, θυμόταν τὸν Θεόφιλο.
 .                    Γιὰ τὰ πρὸς δημοπρασία ἔργα τοῦ Θεόφιλου καὶ εἰδικὰ γιὰ αὐτὸ  τῆς Ἅλωσης κάνω δημόσια ἔκκληση στὴν Ὑπουργὸ Πολιτισμοῦ κα Λίνα Μενδώνη νὰ μὴν τὸ χάσει ὁ Ἑλληνισμός. Δὲν γνωρίζω τὴν τύχη τοῦ δημοπρατηθέντος τὸν περασμένο Μάιο πίνακα τοῦ Θεόφιλου «ὉΚαραϊσκάκης καταδιώκων τὸν Κιουταχή». Καὶ εἶναι κρίμα, ἂν δὲν ἀγοράστηκε ἀπὸ τὸ ἙλληνικὸΔημόσιο στὴν 200ή ἐπέτειο ἀπὸ τὴν ἔναρξη τῆς Ἐπανάστασης τῆς Ἀνεξαρτησίας μας. Ἐκεῖνο ποὺγνωρίζω εἶναι πὼς τὸ 1985, μὲ πρωτοβουλία τῆς τότε Ὑπουργοῦ Πολιτισμοῦ Μελίνας Μερκούρη, ἀγοράστηκε ἀπὸ τὸ Δημόσιο καὶ σώθηκε κτίσμα μὲ τοιχογραφία τοῦ Θεόφιλου στὸν ΜεσαγρὸΓέρας Λέσβου.- 

Σχολιάστε

ΟΣΟ “ΘΑΒΕΤΕ” ΤΟΝ «ΑΝΘΡΩΠΟ ΤΟΥ ΘΕΟΥ», ΤΟΣΟ ΘΑ ΠΗΓΑΙΝΟΥΜΕ… (ὁ κόσμος δὲν μάσησε ἀπὸ προπαγάνδα.) 

 

σο «θάβετε» τν «νθρωπο τοῦ Θεο»,
τόσο θ
πηγαίνουμε…

Νίκος Συρίγος

newsbomb.gr

.                      Ὁ «Ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ» εἶναι ἡ ταινία ποὺ ἔχει κόψει τὰ περισσότερα εἰσιτήρια στὴ μετὰ Covid ἐποχή. Καὶ συνεχίζει νὰ κόβει. Ὁ κόσμος γεμίζει τοὺς κινηματογράφους, ὅπου προβάλλεται ἡ ταινία. Τὸ θέμα τῆς ταινίας εἶναι ὁ βίος τοῦ Ἁγίου Νεκταρίου. Ἡ ταινία εἶναι ξενόγλωσση. Ὁ στόχος προφανής: Νὰ ἀπευθυνθεῖ σὲ ὅσο τὸ δυνατὸν περισσότερο κοινό.
.                      Μὲ χάλασε ἀλλὰ εἶναι ἀπὸ τὶς περιπτώσεις ποὺ ὁ σκοπὸς ἁγιάζει τὰ μέσα. Καὶ ὁ σκοπὸς ἐδῶ δὲν εἶναι καθαρὰ θρησκευτικός. Ἔχει νὰ κάνει μὲ τὸν τρόπο ποὺ ἔζησε καὶ κυρίως πῶς ἀντιμετώπισε τὸν «πόλεμο» ποὺ τοῦ ἔγινε ὁ Ἅγιος Νεκτάριος… Τὸ πῶς ἀντιμετώπισε ὅσους τοῦ ἔβαζαν τρικλοποδιές, ὅσους τὸν κυνήγησαν ἀπὸ τὴν ἀρχὴ μέχρι τὸ τέλος τῆς ζωῆς του.
.                      Ὁ Ἄρης Σερβετάλης, ὑποδύεται τὸν Ἅγιο Νεκτάριο καὶ τὸν ὑποδύεται ἐξαιρετικά… Τόσο καλὰ ποὺ στὸ τέλος τῆς ταινίας, ὅπως ἔγραψε κάποιος κριτικὸς κινηματογράφου, «δὲν ξέρεις ἂν πρέπει νὰ χειροκροτήσεις ἢ νὰ κάνεις τὸν Σταυρό σου»… Ἔτσι ἀκριβῶς εἶναι ἡ ἀλήθεια. Μία ἀλήθεια ὅμως ποὺ γράφτηκε ἀπὸ ἐλάχιστους κριτικοὺς κινηματογράφου. Ξέρετε, ἀπὸ αὐτοὺς δηλαδὴ ποὺ διαμορφώνουν τό… ρεῦμα γιὰ νὰ πᾶς νὰ δεῖς ἢ ὄχι μία ταινία!
.                      Αὐτὸ πού (μοῦ) προκάλεσε ἐντύπωση εἶναι ἡ μανία τῶν «κριτικῶν» νὰ θάψουν τὴν ταινία… Τόσο πού, ἂν δὲν ἤξερες, θὰ πίστευες ὅτι εἶναι μακρὰν τῆς δεύτερης ἡ χειρότερη ταινία ποὺ ἔχει βγεῖ στὰ χρονικά τοῦ κινηματογράφου. Θὰ πίστευες ὅτι ἀπὸτὸ πρῶτο πλάνο μέχρι τὸ τελευταῖο θὰ σὲ πάρει ὁ ὕπνος. Θὰ πίστευες ὄτι ο Σερβετάλης, ὁ Λούλης, ἡ Καραμπέτη καὶ οἱ ὑπόλοιποι ἠθοποιοί, ποὺ πρωταγωνιστοῦν, εἶναι τύπου «οἰκογενειακὲς ἱστορίες»… Θὰ πίστευες ὅλα αὐτὰ ποὺ γράφουν γιὰ νὰ μήν… πιστέψεις! Γιατί ἐν τέλει αὐτὸς πρέπει νὰ ἦταν καὶ ὁ μεγαλύτερος στόχος. Νὰ μὴν πᾶς νὰ δεῖς πῶς ἔζησε ὁ Ἅγιος Νεκτάριος… Νὰ μὴν δεῖς κάτι ποὺ θὰ σοῦ θυμίζει μία Ἑλλάδα, μία πραγματικότητα ποὺ τό… ρεῦμα παλεύει νὰ θάψει.
.                      Τὸ εὐχάριστο εἶναι ὅτι ὁ κόσμος δὲν μάσησε ἀπὸ προπαγάνδα. Και πῆγε, συνεχίζει νὰ πηγαίνει στοὺς κινηματογράφους… Καὶ φεύγει ἐμφανῶς συγκινημένος. Φεύγει καλύτερος ἄνθρωπος.
.                      Δὲν εἶμαι τῆς ἐκκλησίας. Εἶμαι ὅμως τῆς πίστης. Καὶ θεωρῶ ὄτι ἂν ζούσαμε, ὅπως δίδαξε ὁ Χριστὸς καὶ ἐν συνεχείᾳ οἱ Ἅγιοι καὶ οἱ Ἁγίες, θὰ εἴχαμε ἕναν καλύτερο κόσμο… Κάτι τελευταῖο. Μία ἀπὸ τὶς ἱστορίες ποὺ μᾶς δείχνει ἡ ταινία δείχνει τὸν Ἅγιο Νεκτάριο νὰ τιμωρεῖ τὸν ἑαυτό του, γιατί οἱ μαθητές του πλακώθηκαν μεταξύ τους… Δὲν σήκωσε τὸ δάχτυλο, δὲν τιμώρησε, δὲν ἐκμεταλλεύτηκε τὴν ἐξουσία ποὺ εἶχε ὡς καθηγητής, ὡς δάσκαλός τους… Σκέψου. Κι ἴσως ἐν τέλει καταλάβεις γιατί… χάλασαν τὸν κόσμο μὲ τὸν «Ἄνθρωπο τοῦ Θεοῦ». Χάλασαν τὸν κόσμο ἀλλὰ εὐτυχῶς ὁ κόσμος δὲν χαλάστηκε.

 

 

Σχολιάστε