Ἀρχεῖο κατηγορίας "ΥΜΝΟΛΟΓΙΑ"

ΟΣ. ΕΥΜΕΝΙΟΥ τοῦ Νέου (Σαριδάκη) ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ [Χαρ. Μπούσιας]

ΕΥΜΕΝΙΟΣ ΝΕΟΣ ΟΣΙΟΣ ΚΡΗΣ
ΕΥΜΕΝΙΟΣ ΝΕΟΣ ΕΞ ΕΘΙΑΣ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ
ΕΥΜΕΝΙΟΣ ΣΑΡΙΔΑΚΗΣ ΠΑΡΑΚΛΗΣΙΣ

,

Σχολιάστε

ΕΥΧΗ ΠΑΡΑΚΛΗΤΙΚΗ καὶ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ἐπὶ τῇ ἀρχῇ ἑκάστου ἔτους (Χαρ. Μπούσιας)

Διαφήμιση

,

Σχολιάστε

ΤΡΟΠΑΡΙΟΝ ΔΙΑ ΤΗΝ ΒΕΒΗΛΩΣΙΝ τοῦ ΝΑΟΥ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ τοῦ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ

Τροπάριον
διὰ τὴν βεβήλωσιν τοῦ Ναοῦ
τῆς Ἁγίας Σοφίας,
ἐν πολυποθήτῳ Κωνσταντινουπόλει

Ἦχος πλ. α΄. Τὸν συνάναρχον Λόγον.

Τὰ μολύνοντα στίφη Ναόν σου πάγκαλον,
τῆς Σῆς Ἁγίας Σοφίας,
κοσμοῦντα, Σῶτερ, λαμπρῶς
εἰς αἰῶνας τὴν κλεινὴν Κωνσταντινούπολιν,
πόῤῥω ἐκδίωξον ταχὺ
καὶ ἀξίωσον ἡμᾶς,
τούς, οἴμοι, ἐν ἁμαρτίαις
κειμένους,  δοξολογεῖν Σε
ἔνδον Αὐτοῦ ἀπαύστως, Κύριε.

Ἐλάχιστος ἱκέτης,
Δρ Χαραλάμπης Μ. Μπούσιας,
Μέγας Ὑμνογράφος τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων Ἐκκλησίας

 

Σχολιάστε

ΤΟ ΘΕΟΠΝΕΥΣΤΟΝ ΔΙΑΓΓΕΛΜΑ ΤΗΣ ΝΗΣΤΕΙΑΣ

Ἰδιόμελον τῶν Ἀποστίχων
τοῦ Ἑσπερινοῦ Τετάρτης τῆς Τυρινῆς ἑβδομάδος

Περιχαρῶς δεξώμεθα πιστοί, τὸ θεόπνευστον διάγγελμα τῆς Νηστείας, ὡς πρῴην οἱ Νινευῖται, καὶ αὖθις πόρναι καὶ τελῶναι, τὸ τῆς μετανοίας κήρυγμα, παρὰ τοῦ Ἰωάννου, δι᾽ ἐγκρατείας ἑτοιμασθῶμεν πρὸς μετουσίαν, τῆς ἐν τῇ Σιὼν δεσποτικῆς ἱερουργίας, διὰ δακρύων προκαθαρθῶμεν τοῦ ἐν αὐτῇ θείου Νιπτῆρος, προσευξώμεθα ἰδεῖν τὴν τοῦ τυπικοῦ ἐνταῦθα, Πάσχα τελείωσιν, καὶ τοῦ ἀληθινοῦ ἀνάδειξιν, παρασκευασθῶμεν εἰς προσκύνησιν τοῦ Σταυροῦ, καὶ τῆς Ἐγέρσεως Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ, βοῶντες πρὸς αὐτόν· Μὴ καταισχύνῃς ἡμᾶς, ἀπὸ τῆς προσδοκίας ἡμῶν φιλάνθρωπε!

Σχολιάστε

“ΝΑΙ” ΣΤΑ ΒΙΒΛΙΑ – “ΟΧΙ” ΣΤΟΝ μηχανικὸ ΙΣΟΚΡΑΤΗ – ΦΕΙΔΩΛΗ ΧΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝ. ΣΥΣΚΕΥΩΝ

Ἐγκύκλιος τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος
«Περί τῆς χρήσεως ἠλεκτρονικῶν μέσων
ἐν τῷ ἱερῷ ἀναλογίῳ κατά τήν Θείαν Λατρείαν»

βλ. σχετ.: «ΟΧΙ» ΗΛΕΚΤΡΟΝ. ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΑΝΤΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ στὰ Ἀναλόγια τῶν Ναῶν

Πρωτ. 5080/2018
Ἀθήνῃσι 14ῃ Φεβρουαρίου 2019

Πρός
τήν Ἱεράν Ἀρχιεπισκοπήν Ἀθηνῶν καί
τάς Ἱεράς Μητροπόλεις τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος

.             Ἐκ Συνοδικῆς Ἀποφάσεως, ληφθείσης ἐν τῇ Συνεδρίᾳ τῆς Διαρκοῦς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς 5ης μηνός Φεβρουαρίου ἐ.ἔ., γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι ἡ Διαρκής Ἱερά Σύνοδος, ἐν τῇ ῥηθείσῃ Συνεδρίᾳ Αὐτῆς, διεξελθοῦσα τό ὑπ᾽ ἀριθ. πρωτ. 59/11.12.2018 ἔγγραφον τῆς Συνοδικῆς Ἐπιτροπῆς Θείας Λατρείας καί Ποιμαντικοῦ Ἔργου, ἀπεφάσισεν ὅπως γνωρίσῃ ὑμῖν τά ὡς κάτωθι ἀφορῶντα εἰς τήν χρῆσιν ἠλεκτρονικῶν μέσων ὑπό τῶν ἱεροψαλτῶν ἐν τῷ ἱερῷ ἀναλογίῳ, κατά τήν Θείαν Λατρείαν τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας.
.            Κατά τά τελευταῖα ἔτη παρατηρεῖται, ὅλο ἕν καί περισσότερον, ἡ χρῆσις ὑπό τινων ἱεροψαλτῶν ἠλεκτρονικῆς συσκευῆς ὑπό τήν ὀνομασίαν «ψηφιακός ἰσοκράτης» ἤ «μηχανικός ἰσοκράτης», ἡ ὁποία παράγει ἦχον προσομοιάζοντα εἰς τήν ἀνθρωπίνην φωνήν, καί τοῦτο προκειμένου νά ἀναπληρώσουν τό κενόν τῆς παρουσίας βοηθοῦ, ὁ ὁποῖος θά ἐκτελέσῃ τό ἴσον. Ἡ Ἱερά Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ἐγκαίρως, ἀπό τοῦ ἔτους 1992, διά τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1630/726/11.5.1992 Ἐγκυκλίου Σημειώματος αὐτῆς, κατεδίκασεν «τήν ἐν τοῖς Ἱεροῖς Ναοῖς καινοφανῆ χρῆσιν “μηχανικοῦ ἰσοκράτου” ὡς μή συνᾴδουσαν πρός τε τήν ζῶσαν λατρείαν τοῦ Θεοῦ καί τήν ἔκπαλαι καθεστηκυῖαν ἐκκλησιαστικήν παράδοσιν καί τάξιν καί ὡς ὀλισθηράν ἀπαρχήν εἰσαγωγῆς ὀργάνων ἐν ταῖς ἱεραῖς τῆς Ἐκκλησίας ἀκολουθίαις».
.              Ἐπί πλέον, ἡ κατά τά τελευταῖα ἔτη παρατηρουμένη αὔξησις τῆς χρήσεως ἠλεκτρονικῶν ὑπολογιστῶν καί δή εἰς τήν μορφήν τῶν φορητῶν αὐτῆς ὑλοποιήσεων (κυρίως smartphones καί tablets), ἔχει ὁδηγήσει ἀρκετούς ἱεροψάλτας, κυρίως νέους εἰς τήν ἡλικίαν, εἰς τήν χρῆσιν τοιούτων συσκευῶν, καί τοῦτο πρός διευκόλυνσιν αὐτῶν, ἐφ’ ὅσον, εἰς μίαν καί μόνον συσκευήν, δύνανται νά περιληφθοῦν ἅπαντα τά λειτουργικά καί μουσικά κείμενα μιᾶς ἡμέρας, ἐνῷ εἰς τό ἱερόν ἀναλόγιον ὑπάρχει ἀνάγκη παραλλήλου χρήσεως πολλαπλῶν βιβλίων.
.               Τά ὡς ἄνω ζητήματα, ἀνήκοντα εἰς τό πεδίον τῆς Θείας Λατρείας, διά τήν ὁποίαν ἡ ποιμαίνουσα Ἐκκλησία μεριμνᾷ ἰδιαιτέρως, ὡδήγησαν τήν Διαρκῆ Ἱεράν Σύνοδον νά λάβῃ τάς ὡς κάτωθι ἀποφάσεις:

1) Ἀνανεώνει τήν κατά τά ὡς ἄνω Συνοδικήν ἀπαγόρευσιν (ὑπ’ ἀριθ. 1630/726/11.5.1992 Ἐγκύκλιον Σημείωμα) τῆς χρήσεως τῶν ἠλεκτρονικῶν ἰσοκρατῶν (μηχανικῶν ἤ ψηφιακῶν) εἰς ὅλους τούς Ἱερούς Ναούς τῆς Ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος. Ἡ καινοτομία αὕτη δέν συνάδει πρός τόν ΟΕ΄ Κανόνα τῆς Πενθέκτης Οἰκουμενικῆς Συνόδου συνιστῶντα: «Τούς ἐπί τῷ ψάλλειν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις παραγινομένους, βουλόμεθα… μήτε τι ἐπιλέγειν τῶν μή τῇ ἐκκλησίᾳ ἁρμοδίων τε καί οἰκείων…». Ἀντί τῆς χρήσεως ἠλεκτρονικῶν ἰσοκρατῶν, ἡ Ἱερά Σύνοδος προτρέπεται ὅπως, μερίμνῃ τῶν ἐνοριῶν καί τῶν ἱεροψαλτῶν, ἐκπαιδευθοῦν νέοι μαθηταί τῆς πατρῴας Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς, ὥστε νά ἐπιλυθῇ φυσικῶς καί οὐχί τεχνικῶς τό πρόβλημα τῆς ἐλλείψεώς των.

2) Ἐπειδή τά λειτουργικά βιβλία, ὅπως καί ὅλα τά ὑπόλοιπα ἱερά ἀντικείμενα τά χρησιμοποιούμενα εἰς τήν Θείαν Λατρείαν, θεωροῦνται ὡς ἀντικείμενα ἔχοντα ἱερότητα, ἡ Ἱερά Σύνοδος ἐμμένει εἰς τήν χρῆσιν αὐτῶν ὑπό τῶν ἱεροψαλτῶν εἰς τά ἱερά ἀναλόγια. Ἡ ἀπόφασις αὕτη ἐπ᾽ οὐδενί ἐρείδεται εἰς μανιχαΐζουσαν ἀπόρριψιν τῶν ἠλεκτρονικῶν μέσων, λόγῳ τῆς διαφορετικῆς ὑλικῆς συστάσεώς των, ἀφοῦ ἄλλωστε εἰς τήν μακραίωνα ἱστορικήν πορείαν Της, ἡ Ἐκκλησία ἐχρησιμοποίησε ἅπαντα τά διαθέσιμα μέσα γραφῆς καί ἀναγνώσεως (χειρόγραφα ἤ ἔντυπα). Διά τοῦτο καί δύναται νά ὑπάρξῃ κατ᾽ οἰκονομίαν ἡ λελογισμένη καί μετά φειδοῦς χρῆσις τῶν ἠλεκτρονικῶν μέσων ἐν τοῖς ἱεροῖς ἀναλογίοις κατά τήν Θείαν Λατρείαν, δίχως νά ὑποκαθίστανται ἐπ’ οὐδενί τά λειτουργικά βιβλία. Εἰς τοιαύτας δέ περιπτώσεις, δέον ὅπως αἱ ἐν λόγῳ συσκευαί τοποθετοῦνται ἐπί τῷ ἀναλογίῳ ἀποκλειστικῶς, ὥστε νά μήν κρατοῦνται ἤ καί περιφέρονται ἀνά χεῖρας ὑπό τῶν ψαλλόντων ἤ ἀναγιγνωσκόντων, μέ ἀποτέλεσμα τόν σκανδαλισμόν ἔστω καί ἑνός ἐκ τῶν πιστῶν. Ταυτοχρόνως, θεωρεῖται ἀπολύτως ἀπαραίτητον, ὅπως αἱ ἐν λόγῳ συσκευαί χρησιμοποιοῦνται ἀποκλειστικῶς διά τήν Θείαν Λατρείαν καί οὐχί διά διαφόρους χρήσεις, αἱ ὁποῖαι μάλιστα ἀπάδουν εἰς τήν λειτουργικήν διακονίαν, ὡς λ.χ. κοσμική μουσική, συλλογή προσωπικῶν καί ἄλλων φωτογραφιῶν, ἀναζήτησις εἰς τό διαδίκτυον κ.λπ. καί δή κατά τήν ὥραν τῆς Θείας Λατρείας, ὅπερ συνιστᾷ ἐκκοσμίκευσιν, ἥτις προκαλεῖ μέγιστον σκανδαλισμόν εἰς τάς συνειδήσεις τῶν πιστῶν.

.             Ταῦτα πάντα γνωρίζοντες ὑμῖν, παρακαλοῦμεν διά τά καθ’ ὑμᾶς.

Ἐντολῇ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου
Ὁ Ἀρχιγραμματεύς

† Ὁ Μεθώνης Κλήμης

ΠΗΓΗ: ecclesia.gr

 

Σχολιάστε

«ΟΙ ΔΥΟ ΚΑΝΟΝΕΣ (ΠΕΖΟΣ καὶ ΙΑΜΒΙΚΟΣ) τῶν ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ μὲ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ στὴν ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚH» [Νέα ἔκδοση]

ΝΕΑ ΕΚΔΟΣΗ

Πρωτ. Ἀθανασίου Στ. Λαγουροῦ

ΟΙ ΔΥΟ ΚΑΝΟΝΕΣ
(ΠΕΖΟΣ καὶ ΙΑΜΒΙΚΟΣ)
ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ
ΜΕ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ
ΣΤHN ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚH
ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἑρμηνείας
τοῦ ἁγ. Νικοδήμου Ἁγιορείτου

Ἐκδόσεις «ΤΗΝΟΣ»
ΑΘΗΝΑΙ 2017

.              Θεοφάνεια: «Θεὸς ἐφανερώθη ἐν σαρκί, ἐδικαιώθη ἐν Πνεύματι, ὤφθη ἀγγέλοις, ἐκηρύχθη ἐν ἔθνεσιν, ἐπιστεύθη ἐν κόσμῳ, ἀνελήφθη ἐν δόξῃ»1 καὶ «ἐπεφάνη γὰρ ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ σωτήριος πᾶσιν ἀνθρώποις», ζεῖ καὶ διακηρύττει ἡ Ἐκκλησία.
.            Φανερώθηκε ἀνάμεσα στοὺς ἀνθρώπους ὁ ἀληθινὸς Θεὸς καὶ ἡ Ἐκκλησία (τῆς Ἀνατολῆς ἀρχικῶς) ἀντέταξε αὐτὴ τὴν φανέρωση, τὴν Ἐπιφάνειά Του, στὴν ψευδοεπιφάνεια τῶν θεῶν τῆς εἰδωλολατρίας. Κατὰ φυσικὸ λόγο ἄρχισε σιγά-σιγὰ νὰ Τὴν ἑορτάζει μὲ πυρήνα τὸ Βάπτισμα τοῦ Κυρίου, ὡς πρώτης δημοσίας ἐμφανίσεως καὶ ἀναδείξεως τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, καθορίζοντας τὴν ἑορτὴ τῶν Θεοφανείων στὶς 6 Ἰανουαρίου εἰς ἀντικατάστασιν τῆς εἰδωλολατρικῆς ἑορτῆς τοῦ χειμερινοῦ ἡλιοστασίου (στὴν Αἴγυπτο καὶ Ἀραβία), ἤδη ἀπὸ τὰ μέσα τοῦ γ´ αἰ. μ. Χ.
.            Ἀρχικῶς ἡ ἑορτὴ αὐτὴ “συστέγασε” τὴν ἀνάμνηση περισσοτέρων γεγονότων (γι᾽ αὐτὸ καὶ ὁ πληθυντικός: τὰ Θεοφάνεια) τῆς ζωῆς τοῦ Χριστοῦ, στὰ ὁποῖα κατ᾽ ἐξοχὴν ἐπεφάνη, φανερώθηκε ἡ θεότητά Του, ἡ θεϊκή Του δόξα.
[…]
.            Τώρα πλέον, μετὰ τὸ προηγηθὲν ἀτελὲς διάγραμμα, κυρίως γιὰ τὸ μυστήριο τοῦ Ἁγ. Βαπτίσματος, μποροῦμε νὰ πλησιάσουμε κάπως καλύτερα τὰ βαθειὰ νοήματα τῶν τροπαρίων τῶν δύο Κανόνων τῶν Θεοφανείων, ἰδίως δὲ τοῦ δύσληπτου ἰαμβικοῦ, καὶ νὰ παρακολουθήσουμε πῶς οἱ ἅγιοι Ὑμνογράφοι ἀναδεικνύουν ποιητικὰ καὶ θεολογικὰ τὴν ἐκπλήρωση τῶν προτυπώσεων τοῦ Βαπτίσματος, τῶν συμβολικῶν δηλαδὴ εἰκόνων καὶ ἱστορικῶν γεγονότων τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, στὸ πρόσωπο τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ.
.             Μποροῦμε νὰ ἀντιληφθοῦμε τί σημαίνουν τὰ λόγια τῆς ἀκροστιχίδος τοῦ ἰαμβικοῦ Κανόνος:

Σήμερον ἀχράντοιο βαλών, θεοφεγγέϊ πυρσῷ,
Πνεύματος, ἐνθάπτει νάμασιν, ἀμπλακίην,
Φλέξας Παμμεδέοντος ἐῢς Πάϊς·
ἠπιόων δέ, Ὑμνηταῖς μελέων τῶν δε δίδωσι χάριν.

[…]

 .               Περιττεύει φυσικὰ ἡ ἐπανάληψη ὅσων σημειώσαμε στὴν ἑρμηνευτικὴ ἀπόδοση τῶν Κανόνων τῶν Χριστουγέννων ἀφ᾽ ἑνὸς μὲν ὡς πρὸς τὴν ἐπιτακτικὴ κατηχητικὴ καὶ ποιμαντικὴ ἀνάγκη ἑρμηνείας καὶ ἐξηγήσεως τοῦ περιεχομένου τῆς ἐκκλησιαστικῆς ὑμνογραφίας, γεμάτης θεολογία καὶ βιβλικὴ ἱστορία, ἀφ᾽ ἑτέρου δὲ ὡς πρὸς τὴν τεκμηριωμένη ἀπόρριψη τῆς λεγομένης «μεταφράσεως (καὶ ἀντικαταστάσεως) τῶν λειτουργικῶν κειμένων». Ἡ Χάρη τοῦ Θεοῦ, ποὺ ἔχει διαποτίσει τὴν ὀρθόδοξη Λατρεία μας, εἶναι πολὺ ἰσχυρότερη ἀπὸ τὰ ἐμμανῆ «μηχανήματα» τῶν ἀνθρώπων!

βλ. σχετ.: «ΟΙ ΔΥΟ ΚΑΝΟΝΕΣ (ΠΕΖΟΣ καὶ ΙΑΜΒΙΚΟΣ) τῆς ΧΡΙΣΤΟΥ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ μὲ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ στὴν ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚH» [Νέα ἔκδοση]

 

Σχολιάστε

«ΟΙ ΔΥΟ ΚΑΝΟΝΕΣ (ΠΕΖΟΣ καὶ ΙΑΜΒΙΚΟΣ) τῆς ΧΡΙΣΤΟΥ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ μὲ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ στὴν ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚH» [Νέα ἔκδοση]

Πρωτ. Ἀθανασίου Στ. Λαγουροῦ

ΟΙ ΔΥΟ ΚΑΝΟΝΕΣ
(ΠΕΖΟΣ καὶ ΙΑΜΒΙΚΟΣ)
ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ
ΜΕ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ
ΣΤHN ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚH
ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἑρμηνείας
τοῦ ἁγ. Νικοδήμου Ἁγιορείτου

Ἐκδόσεις «ΤΗΝΟΣ»
ΑΘΗΝΑΙ 2017

.            Μιὰ ἐνδιαφέρουσα, πρωτότυπη καὶ χρήσιμη ἔκδοση. Ἀπὸ τὸν Πρόλογο παρατίθεται κατωτέρω μικρὸ ἀπόσπασμα:

.             «…Τὴν πίστη, τὴν ἐμπειρία, τὴν θεολογία καὶ τὴν εὐφρόσυνη ἐξύμνηση αὐτῆς τῆς πραγματικότητας, τοῦ Μυστηρίου δηλαδὴ τῆς θείας Ἐνανθρωπήσεως, περιέχουν οἱ δύο Ἀσματικοὶ Κανόνες τῶν Χριστουγέννων. Μαζὶ μὲ ὅλο τὸ σῶμα τῆς προχριστουγεννιάτικης ὑμνογραφίας, ποὺ ἔχει παραγάγει ὁ ἄφθαστος ποιητικὸς κάλαμος καὶ ὁ βαθὺς θεολογικὸς στοχασμὸς τῶν ἱερῶν Ὑμνο­γράφων, οἱ δύο Κανόνες τῆς Χριστοῦ Γεννήσεως βοηθοῦν στὴν καλύτερη προσοικείωση τῶν δωρεῶν τῆς Σαρκώσεως.
Ὁ ἕνας Κανὼν εἶναι ὁ πεζός, ποίημα τοῦ Ἁγ. Κοσμᾶ τοῦ Μελωδοῦ (685-750 περ.), ὁ ὁποῖος ἔχει γράψει ὅλους τοὺς Κανόνες τῆς Μ. Ἑβδομάδος καὶ ἑπτὰ Κανόνες σὲ ἰσάριθμες Δεσποτικὲς ἑορτές. Καὶ ὁ ἄλλος Κανὼν εἶναι ὁ ἰαμβικός, ποίημα τοῦ ἁγ. Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ (680-754 περ.) μεγάλου θεολόγου καὶ οἰκουμενικοῦ Διδασκάλου, ὁ ὁποῖος ἐκτὸς τῶν θεολογικῶν ἔργων του συνέθεσε 14 Κανόνες -ἄλλωστε εἶναι ἕνας ἀπὸ τοὺς εἰσηγητὲς τοῦ ποιητικοῦ εἴδους τῶν Κανόνων- καὶ θεωρεῖται ὁ κατ᾽ ἐξοχὴν συντάκτης τῆς Ὀκτωήχου (ὕμνοι τῶν Ἑσπερινῶν καὶ Ὄρθρων τῶν Κυριακῶν στὸ βιβλίο τῆς Παρακλητικῆς).
.               Γι᾽ αὐτοὺς τοὺς Κανόνες τῆς Χριστοῦ Γεννήσεως ὁ Φώτης Κόντογλου γράφει: “… Διάβαζα τ᾿ ἀρχαῖα τροπάρια, καὶ βρισκόμουνα σὲ μιὰ κατάσταση ποὺ δὲν μπορῶ νὰ τὴ μεταδώσω στὸν ἄλλον. Πρὸ πάντων ὁ ἰαμβικὸς Κανόνας ‘Ἔσωσε λαόν’, μὲ κεῖνες τὶς παράξενες καὶ μυστηριώδεις λέξεις, μ᾿ ἔκανε νὰ θαρρῶ πὼς βρίσκουμαι στὶς πρῶτες μέρες τῆς δημιουργίας, ὅπως ἦταν πρωτόγονη ἡ φύση ποὺ μ᾿ ἔζωνε, ὁ θεόρατος βράχος, ποὺ κρεμότανε ἀπάνω ἀπὸ τὴ μικρὴ ἐκκλησιά, ἡ θάλασσα, τ᾿ ἄγρια δέντρα καὶ τὰ χορτάρια, οἱ καθαρὲς πέτρες, τὰ ρημονήσια ποὺ φαινότανε πέρα στὸ πέλαγο, ὁ παγωμένος βοριὰς ποὺ φυσοῦσε κ᾿ ἔκανε νὰ φαίνουνται ὅλα κατακάθαρα, τ᾿ ἀρνιὰ ποὺ βελάζανε, οἱ τσομπάνηδες ντυμένοι μὲ προβιές, τ᾿ ἄστρα ποὺ λάμπανε σὰν παγωμένες δροσοσταλίδες τὴ νύχτα! Ὅλα τά ᾽βλεπα μέσ᾿ ἀπὸ τοὺς χριστουγεννιάτικους ὕμνους, μέσ᾿ ἀπὸ τὰ ἰαμβικὰ ἐκεῖνα ἀποκαλυπτικὰ λόγια, σὰν καὶ τοῦτα: ‘Ἄγων ἅπαντας, πρὸς σέλας ζωηφόρον Θεὸς πεφυκώς, ἐκ πυλῶν ἀνηλίων’, ‘ἥκεις πλανῆτιν, πρὸν νομὴν ἐπιστρέφων τὴν ἀνθοποιόν, ἐξ ἐρημαίων λόφων’. Αὐτοὶ οἱ ἐρημαῖοι λόφοι, σὰν τὸ βουνὸ ποὺ ζοῦσα πάνω του, τί μυστικὸ ἀντίλαλο εἴχανε μέσα στὴν ψυχή μου! Ὤ, τί εἶναι αὐτὴ ἡ γλῶσσα! Λόγια εἶναι αὐτὰ ἢ ἀντιφεγγίσματα ἀπὸ ἕναν ἄλλον κόσμο, γεμάτον ἀπὸ τὴ μυστικὴ φωτοχυσία τῆς ἀθανασίας! … Πῶς νὰ μεταφράσω αὐτὰ τὰ ἀμετάφραστα;”.
.                 Ἀλλὰ αὐτὰ τὰ ἀρχαῖα τροπάρια μὲ τὶς μυστηριώδεις λέξεις κρύβουν τὸ μυστήριο τῆς Ἐνανθρωπήσεως καὶ χρειάζεται ὑποβοηθητικὴ ἑρμηνευτικὴ ἀπόδοση, ὥστε τὸ περιεχόμενό τους νὰ καταστεῖ προσιτὸ σὲ ὅσους δυσκολεύονται. Χρειάζεται ἑρμηνεία, ὄχι μετάφραση, γιατί ἡ μετάφραση «σκέτη» ἀδυνατεῖ νὰ μεταδώσει τὸ νόημά τους. Ὅπως παλιότερα ἔχουμε ὑποστηρίξει, “χρειάζεται πρωτίστως ἑρμηνεία θεολογική, ἱστορική, πραγματολογικὴ τὶς περισσότερες φορές, στὰ λειτουργικὰ κείμενα. Ἀπαιτεῖται γιὰ ἕνα τεράστιο ὄγκο δεδομένων διερμηνεία καὶ ἐξήγηση, ὥστε ἀκόμα καὶ οἱ ‘κατανοητές’, ἤδη μεταφρασμένες, λέξεις νὰ μεταδίδουν πραγματικὰ ἕνα κατανοητὸ μήνυμα”.
.               Ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης (1749-1809), ὁ “θεόπνους διδάσκαλος τῆς εὐσεβείας” ἔχει ἑρμηνεύσει μὲ ἐκτενῆ θεολογικὴ καὶ φιλολογικὴ ἑρμηνεία ὅλους τοὺς ἀσματικοὺς Κανόνες τῶν Δεσποτικῶν καὶ Θεομητορικῶν ἑορτῶν. Καὶ μάλιστα γιὰ τοὺς δύο τῆς Χριστοῦ Γεννήσεως σημειώνει χαρακτηριστικά: “Καθὼς γὰρ οἱ Ἄγγελοι πρότερον κατ’ αὐτὴν τὴν νύκτα τῆς Γεννήσεως τοῦ Κυρίου, ἐξήγησαν εἰς τοὺς ποιμένας καὶ ἀγροίκους ἀνθρώπους τὸ παράδοξον τοῦτο Μυστήριον, οὕτω καὶ ἡμεῖς θέλομεν ἐξηγήση εἰς τοὺς Χριστιανούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀγροικότεροι εἰς τὴν κατανόησιν τῶν γλαφυροτέρων ρημάτων καὶ νοημάτων”.
.                 Ἡ ἐξήγηση καὶ ἑρμηνεία αὐτὴ εἶναι ἀπαραίτητη γιὰ τὴν πρόσ­βαση στὰ νοήματα ἀλλὰ δὲν ταυτίζεται μὲ τὴν «μετάφραση τῶν λειτουργικῶν κειμένων», ποὺ μερίδα θεολόγων ἀθεολογήτως ἐπιδιώκει καὶ μὲ ἰδιότυπο πεῖσμα προωθεῖ. Ἡ ἑρμηνευτικὴ ἀπόδοση χρησιμοποιεῖται γιὰ βοήθημα. Δὲν ἀντικαθιστᾶ οὔτε ἐκτοπίζει τὰ παραδεδομένα λειτουργικὰ καὶ ὑμνολογικὰ κείμενα. Κι ὅταν ἐπιτελέσει τὸ ἔργο της, δηλαδὴ νὰ ἐξηγήσει, ἐπιστρέφει ἥσυχα καὶ ταπεινὰ στὴν θέση της χωρὶς ἄλλες διεκδικήσεις» […]

Σχολιάστε

ΑΠΟΛΥΤΙΚΙΟΝ ΑΓ. ΙΑΚΩΒΟΥ τοῦ Νέου

Ἦχος α΄. Τῆς ἐρήμου πολίτης.

Ἀπὸ τὴν Ἀκολουθία τοῦ Ἀγ. Ἰακώβου
(συντεθεῖσα ὑπὸ ἱερέως Ἰω. Φωτοπούλου)
ἔκδ. «ΕΣΤΙΑΣ ΠΑΤΕΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ», 2018

Τόν Χριστὸν ἀγαπήσας, παιδιόθεν Ἰάκωβε, τῇ Μονῇ Δαυῒδ τοῦ ὁσίου, ἠγωνίσθης θεόσοφε. Τῇ κάρᾳ δέ αὐτοῦ ἐπευλογῶν,  ἐξέβαλες δυνάμεις τοῦ Σατάν, καί ἀνέπεμπες σπηλαίῳ τὰς σὰς εὐχάς, ἀστέρι ὁδηγούμενος. Δόξα τῷ σέ δοξάσαντι τρανῶς· δόξα τῷ σέ φανερώσαντι· δόξα τῷ ἐν ἐσχάτοις τοῖς καιροῖς σημείοις θαυμαστώσαντι.

Σχολιάστε

Ο ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΤΡΙΩΔΙΟΥ

Ὁ θησαυρὸς τοῦ Τριωδίου

τοῦ περιοδ. «Ο ΣΩΤΗΡ»

.         «Ὁ Θεός, ἱλάσθητί μοι», φωνάζει ἱκετευτικὰ μέσα στὰ βάθη τῆς καρδιᾶς του ὁ ἁμαρτωλὸς Τελώνης. «Ἥμαρτον, πάτερ!», ψελλίζει κι ὁ ἄσωτος υἱός, ὅταν ἐπιτέλους ἐπιστρέφει στὸ σπίτι τοῦ πατέρα. «Τῆς μετανοίας ἄνοιξόν μοι πύλας, Ζωοδότα…», παρακαλεῖ κι ὁ κάθε πιστὸς ποὺ βιώνει τὸ ἀδιέξοδο τῆς ἁμαρτίας καὶ ἀναζητᾶ τὴ σωτήρια πύλη τῆς μετανοίας. Ποιά ψυχὴ μπορεῖ νὰ μείνει ἀσυγκίνητη σ’ αὐτὲς τὶς ἔντονες προτροπὲς μετανοίας;…
.         Μὲ αὐτὲς τὶς συγκλονιστικὲς παραινέσεις ξεκινᾶ τὸ Τριώδιο, ἡ πλέον κατανυκτικὴ περίοδος τοῦ ἔτους, κατὰ τὴν ὁποία ἡ Ἐκκλησία διαρκῶς μᾶς καλεῖ σὲ βαθύτερη μετάνοια, περισσότερη προσευχὴ καὶ ἐντονότερο πνευματικὸ ἀγώνα.
.         Τί εἶναι ὅμως τὸ Τριώδιο;… Εἶναι ἡ περίοδος ποὺ ἀρχίζει ἀπὸ τὴν Κυριακὴ τοῦ Τελώνου καὶ Φαρισαίου, συνεχίζεται μὲ τὴ Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ καὶ καταλήγει στὴ Μεγάλη Ἑβδομάδα φτάνον­τας μέχρι καὶ τὸ Μέγα Σάββατο. «Τριώδιο» ὀνομάζεται καὶ τὸ ἐκκλησιαστικὸ βιβλίο ποὺ περιλαμβάνει τοὺς ὕμνους καὶ τὰ ἀναγνώσματα ὅλης αὐτῆς τῆς περιόδου. Ἡ ὀνομασία του ὀφείλεται στὸ γεγονὸς ὅτι χρησιμοποιεῖ κατὰ κύριο λόγο συλλογὲς ὕμνων («Κανόνες») ποὺ ἀποτελοῦνται ἀπὸ τρεῖς ὠδές. Βέβαια δὲν περιέχει μόνο τριωδίους ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρους Κανόνες (οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦνται ἀπὸ ἐννέα ὠδές)· ὡστόσο φαίνεται ὅτι πῆρε τὸ ὄνομα ἀπὸ τὴν πλειονότητα τῶν Κανόνων.
.         Οἱ ὕμνοι τοῦ Τριωδίου δὲν γράφτηκαν ἀπὸ ἕναν ποιητὴ καὶ σὲ συγκεκριμένη ἐποχή. Ἀπὸ τὸν 5ο ὥς τὸν 15ο αἰώνα πολλοὶ συνέθεσαν ὕμνους ποὺ περιέχονται στὸ Τριώδιο. Οἱ πιὸ γνωστοὶ εἶναι: ὁ ἅγιος Ἀνδρέας Κρήτης, ὁ συγγραφέας τοῦ Μεγάλου Κανόνος, ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός, ὁ ἅγιος Κοσμᾶς, Ἐπίσκοπος Μαϊουμᾶ, καὶ οἱ Στουδίτες μοναχοὶ Θεόδωρος καὶ Ἰωσήφ. Τὸ ἐκπληκτικὸ εἶναι ὅτι παρὰ τὴν ποικιλία τῶν ἐποχῶν, τῶν ποιητῶν καί τῶν ἐπὶ μέρους θεμάτων του, τὸ Τριώδιο παρουσιάζει ἐντυπωσιακὴ ἁρμονία καὶ συνέχεται ἀπὸ μία κεντρικὴ ἔννοια, τὴ μετάνοια, ὡς προετοιμασία γιὰ τὴ συμμετοχὴ στὸ Πάθος καὶ τὴν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ.
.         Ὅταν μελετᾶ κανεὶς τὸ Τριώδιο, μένει ἔκπληκτος ἀπὸ τὸ βάθος τῶν νοημάτων καὶ τὸ ὕψος τῶν θείων ἀληθειῶν ποὺ περιέχει. Στὴν οὐσία τὸ λειτουργικὸ αὐτὸ βιβλίο περιλαμβάνει συνοπτικὰ τὴ δογματικὴ καὶ ἠθικὴ διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας μας.
.               Ἀξιοθαύμαστη εἶναι καὶ ἡ ποιητικὴ ἔκφραση τῶν ὕμνων του. Στὸ Τριώδιο συναντᾶ κανείς:
– Ζωηρὲς περιγραφές, ὅπως ὁ θρῆνος τοῦ Ἀδὰμ ὅταν ἐξορίστηκε ἀπὸ τὸν Παράδεισο: «Ἐκάθισεν Ἀδάμ, ἀπέναντι τοῦ Παραδείσου, καὶ τὴν ἰδίαν γύμνωσιν θρηνῶν ὠδύρετο» (Δοξαστικὸ Ἑσπερινοῦ Κυριακῆς τῆς Τυρινῆς),
– ὡραῖες παρομοιώσεις, ὅπως αὐτὴν ποὺ ψάλλεται στὴν ἀρχὴ τῆς Σαρακο­στῆς: «Τὸ στάδιον τῶν ἀρετῶν ἠνέῳ­κται, οἱ βουλόμενοι ἀθλῆσαι εἰσέλθετε»,
– ἐπιτυχεῖς ἐπαναλήψεις ποὺ παρακινοῦν ἔντονα τὴν ψυχὴ σὲ μετάνοια, ὅπως τὸ γνωστὸ Κοντάκιο τοῦ Μ. Κανόνος: «Ψυχή μου ψυχή μου, ἀνάστα τί καθεύδεις; τὸ τέλος ἐγγίζει…»,
– θαυμάσιες ἐναλλαγὲς ἤχων καὶ εἱρ­μῶν ἀνάλογα μὲ τὴν ἡμέρα. Οἱ ὕμνοι του εἶναι ἄλλοτε κατανυκτικοί (π.χ. «Κύριε τῶν δυνάμεων, μεθ’ ἡμῶν γενοῦ…», «Μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου…») κι ἄλλοτε πανηγυρικοί, ὅπως π.χ. τὴν Κυριακή τῆς Ὀρθοδοξίας: «Σκιρτήσατε, κροτήσατε, μετ᾿ εὐφροσύνης ᾄσατε…».
.         Ἐντυπωσιακὴ εἶναι καὶ ἡ ἐπιλογὴ τῆς μουσικῆς ἐπενδύσεως τῶν τροπαρίων, ὥστε νὰ προετοιμάζουν ἀνάλογα τὸν πιστό, ὅπως π.χ. συμβαίνει στὸν Κανόνα τῆς Σταυροπροσκυνήσεως, ποὺ ψάλλεται στὸ ἴδιο μέλος μὲ τὸν Ἀναστάσιμο Κανόνα («Ἀναστάσεως ἡμέρα»: «Πανηγύρεως ἡμέρα, τῇ Ἐγέρσει Χριστοῦ, θάνατος φροῦδος ὤφθη, ζωῆς ἀνέτειλεν αὐγή· ὁ Ἀδὰμ ἐξαναστάς, χορεύει χαρᾷ…»). Μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ ὁ πιστὸς ποὺ βρίσκεται στὸ μέσο τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, συνεχίζει τὸν ἀγώνα μὲ ἔντονη τὴν προσδοκία καὶ τὴν ἐλπίδα τῆς Ἀναστάσεως.
.         Στὸ Τριώδιο περιλαμβάνονται ἐπίσης καὶ τὰ πλέον γνωστὰ ἀριστουργήματα, ὅπως ὁ Ἀκάθιστος Ὕμνος καὶ ἡ ὑμνολογία τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἀπαράμιλλη ποιητικὴ δημιουργία καὶ κορυφαία ἔκφραση τοῦ Πάθους τοῦ Κυρίου.
.         Βέβαια, οἱ ὕμνοι τοῦ Τριωδίου δὲν εἶναι ἁπλῶς ὡραῖα ποιήματα, ἀλλὰ βιωματικὰ ἔργα ποὺ μεταγγίζουν τὴν ἁγιοπνευματικὴ Χάρι καὶ τὸν ἱερὸ ἐνθουσιασμὸ τῶν ἱερῶν Ὑμνογράφων, καὶ γι’ αὐτὸ μιλοῦν στὶς καρδιὲς τῶν πιστῶν. Ἄλλωστε τὸ κυριότερο δὲν εἶναι τὰ ποιητικὰ σχήματα ἀλλὰ τὸ περιεχόμενο τῶν ὕμνων, τὸ ὁποῖο προσφέρει ὑψηλὴ διδασκαλία τῶν δογμάτων καὶ τοῦ ἤθους τῆς Ἐκκλησίας. Μελετώντας τοὺς ὕμνους τοῦ Τριωδίου μᾶς δίνεται ἡ εὐκαιρία νὰ ἐμβαθύνουμε στὸ μυστήριο τῆς θείας Οἰκονομίας μέσα ἀπὸ ὅλα τὰ στάδια τῆς ἀνθρώπινης ἱστορίας: τὴν παραδεισιακὴ ζωή, τὴν πτώση τοῦ ἀνθρώπου καὶ τὴν ἐν Χριστῷ ἀπολύτρωση. Ἔτσι τὸ Τριώδιο μᾶς μεταδίδει τὴν ὀρθὴ φιλοσοφία τῆς ζωῆς, μᾶς παρακινεῖ στὸν πνευματικὸ ἀγώνα, προβάλλει πρότυπα μετανοίας καὶ ἀρετῆς καὶ μᾶς προετοιμάζει στὴν πορεία πρὸς τὸ Πάσχα.
.         Εἶναι θησαυρὸς τὸ Τριώδιο. Θησαυ­ρὸς ποὺ ἀνήκει στὴν Ἐκκλησία, δηλαδὴ σὲ κάθε πιστὸ Χριστιανό! Καὶ τί κρίμα, νὰ ἔχουμε μερίδιο σ’ αὐτὸ τὸν πλοῦτο καὶ νὰ μὴν τὸ ἀξιοποιοῦμε!… Ἂς ἀνοίξουμε λοιπὸν αὐτὸ τὸν μοναδικὸ θησαυρὸ γιὰ νὰ ἀνακαλύψουμε τὸν πλοῦτο του. Ἂς συμμετέχουμε πιὸ τακτικὰ στὶς ἱερὲς Ἀκολουθίες τῆς Ἐκκλησίας μας, καὶ μάλιστα σ᾿ αὐτὲς ποὺ μόνο αὐτὴ τὴν περίοδο τελοῦνται, ὅπως: Κατανυκτικοὶ Ἑσπερινοί, Μέγα Ἀπόδειπνο, Χαιρετισμοί, Μέγας Κανών. Ἂς προσευχόμαστε μὲ τοὺς ὕμνους τοῦ Τριωδίου, γιὰ νὰ ἐμπνευσθοῦμε ἀπὸ τὸ πνεῦμα του. Πνεῦμα συντριβῆς καὶ μετανοίας, ποὺ μᾶς κατευθύνει στήν ὁδό τῆς σωτηρίας, ὅπως ψάλλουμε στὸ γνωστὸ τροπάριο τοῦ Ὄρθρου: «Τῆς σωτηρίας εὔθυνόν μοι τρίβους, Θεοτόκε…».

 

Σχολιάστε

ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΝΑΓΙΑ ΕΙΣ ΠΑΣΑΝ ΘΛΙΨΙΝ (Ἁγ. Θεοδώρου Στουδίτου)

Layout 1 Layout 1 Layout 1 Layout 1

, , ,

Σχολιάστε