Ἀρχεῖο κατηγορίας "ΘΕΟΛΟΓΙΑ"

ΤΟ ΕΥΧΕΛΑΙΟ στὴν ἀποστολικὴ ἐποχή

Τὸ Εὐχέλαιο στὴν Ἀποστολικὴ ἐποχή

Παναγ. Σκαλτσῆ,
Καθηγ. τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Παν/μίου Θεσσαλονίκης,

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὴν μελέτη:
«Ἱστορικὴ ἐξέλιξη τῆς Ἀκολουθίας τοῦ Εὐχελαίου»
(Πρακτικά Ι΄ Πανελληνίου Λειτουργικοῦ Συμποσίου
Στελεχῶν Ἱερῶν Μητροπόλεων Βόλος, 20-22 Ὀκτωβρίου 2008)
σειρὰ “Ποιμαντικὴ Βιβλιοθήκη-21”,
ἐκδ. Ἀποστολικῆς Διακονίας, Ἀθῆναι 2009, σελ. 208-219.

.             Ἡ πιὸ παλαιὰ μαρτυρία τοῦ εὐχελαίου εἶναι αὐτὴ τοῦ ἁγίου Ἰακώβου τοῦ Ἀδελφοθέου: «Ἀσθενεῖ τις ἐν ὑμῖν; Προσκαλεσάσθω τοὺς πρεσβυτέρους τῆς Ἐκκλησίας καὶ προσευξάσθωσαν ἐπ’ αὐτὸν ἀλείψαντες αὐτὸν ἐλαίῳ ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου· καὶ ἡ εὐχὴ τῆς πίστεως σώσει τὸν κάμνοντα καὶ ἐγερεῖ αὐτὸν ὁ Κύριος· κἂν ἁμαρτίας ἦ πεποιηκώς, ἀφεθήσεται αὐτῷ».

1. Τὸ κείμενο αὐτὸ μᾶς ἐπισημαίνει τρία σημεῖα βασικὰ γιὰ τὴν ἱστορία τῆς χριστιανικῆς λατρείας καὶ σημαντικὰ γιὰ τὴν μετέπειτα ἐξέλιξη τοῦ μυστηρίου τοῦ εὐχελαίου. α) Γίνεται λόγος γιὰ τὴν πρόσκληση καὶ προσέλευση τῶν πρεσβυτέρων τῆς Ἐκκλησίας στὰ σπίτια τῶν ἀσθενῶν. β) Μαρτυρεῖται ἄλειψη μὲ ἔλαιο στὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου. Στὸ τρίτο (γ) σημεῖο ἐπισημαίνεται ὅτι ἡ προσευχὴ τῆς Ἐκκλησίας θεραπεύει τόσο τὴν ἀσθένεια τοῦ σώματος, ὅσο καὶ τὴν ἀσθένεια τῆς ψυχῆς, τὴν ἁμαρτία, δεδομένου ὅτι «τὸ τε σῶμα καὶ ἡ ψυχὴ λαμβάνονται ὡς μία νοσοῦσα ὑπόστασις… ἡ δὲ νόσος ὡς μία σωματική τε καὶ ψυχικὴ συνάμα νόσος».
.             Φαίνεται ὅτι ἀπ’ ἀρχῆς στὴ συνείδηση τῆς Ἐκκλησίας διαμορφώθηκε στενὴ σχέση μεταξὺ σωματικῆς καὶ πνευματικῆς θεραπείας, καὶ ἄρα ἀλληλοπεριχώρηση μεταξὺ τῶν μυστηρίων μετανοίας καὶ εὐχελαίου. Ὁ σύνδεσμος μάλιστα αὐτὸς εἶναι ἐμφανὴς στὴ λειτουργικὴ πράξη μέχρι καὶ σήμερα, μολονότι τὰ δύο αὐτὰ μυστήρια μετὰ τὸν 8ο κυρίως αἰώνα μορφολογικὰ διαφοροποιοῦνται καὶ διακρίνονται σημαντικὰ μεταξύ τους.
.             Ὁ ἀπόστολος Ἰάκωβος στὰ πλαίσια τῶν παραινέσεων ποὺ κάνει πρὸς τοὺς ἀποδέκτες τῆς ἐπιστολῆς του λαμβάνει ὑπόψη του καὶ τὸ πρόβλημα τῆς ἀσθένειας, κάτι ποὺ ἀφορᾶ κάθε ἄνθρωπο κάθε ἐποχῆς. Ἡ ἀντιμετώπιση αὐτοῦ τοῦ θέματος γίνεται στὰ πλαίσια τῆς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς πλήρους ἑνότητας ποὺ πρέπει νὰ ἔχουν μὲ αὐτὴν οἱ πιστοί. Μέσα στὴν Ἐκκλησία ἡ ἀσθένεια ἑνὸς μέλους γίνεται ὑπόθεση ὅλου τοῦ σώματος. Ὁ ἀσθενὴς δέ, χάρη στὴ δύναμη τοῦ ἀπολυτρωτικοῦ ἔργου τοῦ Χριστοῦ ποὺ δρᾶ στὴν Ἐκκλησία, ἀποκαθίσταται πλήρως ὡς ψυχοσωματικὴ ὀντότητα.
.             Στὴν ἐκκλησιολογικὴ αὐτὴ βάση κατανοεῖται καὶ ἡ σύσταση τοῦ ἀποστόλου Ἰακώβου ἡ ἀσθένεια κάποιου μέλους τῆς Ἐκκλησίας νὰ ἀντιμετωπίζεται μὲ τὴν προσευχὴ τῶν πρεσβυτέρων τῆς Ἐκκλησίας, οἱ ὁποῖοι πρέπει ἀκριβῶς νὰ προσκαλοῦνται στὸ σπίτι τοῦ ἀσθενοῦς. Μὲ τὸν ὅρο «πρεσβύτεροι» ἐδῶ ἐννοοῦνται ἀκριβῶς ὄχι ἁπλῶς οἱ γεροντότεροι, ἀλλὰ οἱ λειτουργοὶ καὶ ποιμένες τῆς Ἐκκλησίας. Ὁ Ἰάκωβος ἐννοεῖ ἐπίσης ὅτι ὁ ἀσθενὴς πρέπει νὰ καλέσει ὅλο τὸ πρεσβυτέριο τῆς Ἐκκλησίας στὴν ὁποίαν ἀνήκει. Τονίζεται ἔτσι περισσότερο ἡ ἐκκλησιοποίηση τοῦ γεγονότος τῆς ἀσθένειας καὶ ἡ ἔνταξη τοῦ ζητήματος τῆς ὑγείας τῶν πιστῶν στὴν κοινὴ προσευχὴ τῆς Ἐκκλησίας.
.             Μὲ τὸ «προσευξάσθωσαν ἐπ’ αὐτὸν» ὁ ἀπόστολος ἐννοεῖ νὰ προσευχηθοῦν εἰδικὰ γιὰ τὸν ἀσθενή. Τὸ χαρακτηριστικὸ δὲ αὐτῆς τῆς προσευχῆς, σ’ ἀντίθεση μὲ ἄλλες ποὺ γίνονται γιὰ πολλοὺς καὶ ἔχουν πολλὰ αἰτήματα, εἶναι ὅτι ἀφορᾶ ἕνα ἢ ὡρισμένους καὶ ἔχει ἕνα μόνο καὶ ὡρισμένο αἴτημα9. Δὲν ἀποκλείεται μάλιστα ἡ προσευχὴ αὐτὴ νὰ συνοδεύεται καὶ ἀπὸ τὴν ἐπὶ τὸν «κάμνοντα» ἐπίθεση τῶν χειρῶν τῶν πρεσβυτέρων. Ἀνάλογη πράξη μᾶς παραδίδει ὁ εὐαγγελιστὴς Μᾶρκος, ὁ ὁποῖος κάνει λόγο γιὰ θεραπεία ἀσθενῶν μετὰ τὴν ἐπίθεση τῶν χειρῶν τῶν ἀποστόλων· «ἐπί ἀρρώστους χεῖρας ἐπιθήσουσι, καὶ καλῶς ἕξουσιν». Ἔτσι ἐπιβεβαιώνεται περισσότερο ὁ λειτουργικὸς χαρακτήρας τῆς παρουσίας τῶν πρεσβυτέρων στὸν ἀσθενή, οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὴ σύσταση τοῦ Ἰακώβου, δὲν κάμουν μίαν ἐπίσκεψη ἰατρικοῦ χαρακτήρα, ἀλλὰ βρίσκονται ἐκεῖ «διὰ νὰ τελέσουν λειτουργικὴν πρᾶξιν».
.             Ἡ λειτουργικὴ αὐτὴ διάσταση τῆς παρουσίας τῶν πρεσβυτέρων στὸν ἀσθενὴ καὶ ἡ θεώρηση τῆς ἀσθένειας ὡς γεγονότος ποὺ ἀφορᾶ ὅλη τὴν Ἐκκλησία συνέβαλε ὥστε ἀπὸ τοὺς πρώτους χριστιανικοὺς χρόνους τὸ εὐχέλαιο νὰ τελεῖται στὰ πλαίσια τῆς θείας Εὐχαριστίας, καθ’ ὅσον «οὐκ ἔνεστι σχεδόν τινα τελεσθῆναι τελετὴν ἱεραρχικήν, μὴ τῆς θειοτάτης εὐχαριστίας». Ἡ κατὰ γράμμα δὲ ἑρμηνεία τῆς παρουσίας πολλῶν πρεσβυτέρων κατὰ τὴν τέλεση τοῦ εὐχελαίου ὁδήγησε ἀργότερα στὴν ἀνάπτυξη μιᾶς περίπλοκης ἑπταδικῆς ἀκολουθίας.

2.Τὸ δεύτερο βασικὸ στοιχεῖο ποὺ ἀναφέρει ὁ ἀπόστολος Ἰάκωβος γιὰ τὸ εὐχέλαιο εἶναι ἡ ἄλειψη τῶν ἀσθενῶν μὲ ἔλαιο «ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου». Εἶναι γεγονὸς ὅτι ἡ χρίση ἢ ἡ ἄλειψη τῶν ἀσθενῶν μὲ ἔλαιο γιὰ θεραπευτικοὺς ἢ ἄλλους σκοποὺς ἦταν συνήθειες γνωστὲς τόσο στὴν ἀρχαιοελληνικὴ ἐποχή, ὅσο καὶ στὴν Παλαιὰ Διαθήκη. Ὁ Ὅμηρος π.χ. κάνει λόγο γιὰ τὸ ἔλαιο μὲ τὸ ὁποῖο χρίονταν μετὰ τὸ λουτρὸ οἱ ἥρωές του. Ἐθεωρεῖτο ἐπίσης τὸ ἔλαιο ὡς «πόνων ἀρωγή», καὶ συνιστᾶτο ὡς μέσον ἐκγύμνασης τῶν σωμάτων.
.             Στὴν Παλαιὰ Διαθήκη ὑπῆρχε ἡ ἀντίληψη ὅτι τὸ ἔλαιο εἰσχωρεῖ βαθιὰ στὸ σῶμα, δίδοντάς του σφρίγος, ὑγεία, εὐχαρίστηση κι ὀμορφιά. Δὲν εἶναι ἄλλωστε ἄσχετη μὲ τὴν πεποίθηση αὐτὴ καὶ ἡ κατὰ τὸ ἅγιο χρίσμα χρίση στὰ πέντε ἀντιπροσωπευτικὰ μέρη τῶν αἰσθήσεων γιὰ ἀντίστοιχη ἀφύπνιση τῶν πνευματικῶν αἰσθήσεων.
.             Ἔχουμε ἐπίσης στὴν Παλαιὰ Διαθήκη διάφορες χρίσεις τοῦ ἐλαίου, ὅπως χρίση ἱερέων, βασιλέων, καὶ λατρευτικῶν τόπων. Ὁ προφήτης Ἡσαΐας θεωρεῖ τὸ ἔλαιο θεραπευτικὸ μέσο γιὰ τὴν ἐπούλωση τραυμάτων, πληγῶν καὶ μωλώπων. Ἡ ἄλειψη τοῦ λεπροῦ εἶναι ἐνδεικτικὴ γιὰ τὴν θεραπευτικὴ καὶ καθαρτικὴ σημασία τοῦ ἐλαίου, ἐντελῶς βεβαίως διαφορετικὴ ἀπὸ αὐτὴ ποὺ μᾶς ἀναφέρει ὁ ἀπόστολος Ἰάκωβος. Γιὰ ἀλείψεις ἀρρώστων μὲ ἔλαιο κάνει λόγο καὶ τὸ Ἱεροσολυμιτικὸ Ταλμούδ, ὅταν ἀναφέρεται «στὴν προσπάθεια τῶν Ραββίνων νὰ καθορίσουν τὶς περιπτώσεις ποὺ θὰ ἐπετρέπετο ἄλειψη μὲ ἔλαιο καὶ οἶνο τὴν ἡμέρα τοῦ Σαββάτου». Τὴν ἰατρικὴ αὐτὴ καὶ θεραπευτικὴ ἰδιότητα τοῦ ἐλαίου τὴν ἀξιοποιεῖ ἡ Ἐκκλησία ἀπὸ αὐτὴ τὴν ἀποστολικὴ ἐποχή. Οἱ ἰάσεις καὶ οἱ θεραπεῖες κατὰ θαυματουργικὸ τρόπο καὶ μὲ ἐπίθεση τῶν χειρῶν στὸν ἀσθενοῦντα ἐγκαινιάσθηκαν ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν Κύριο τόσο κατὰ τὴν ἔναρξη τοῦ δημόσιου ἔργου του, ὅσο καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασή Του, «ὅπως πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ Ἡσαΐου τοῦ προφήτου λέγοντος· αὐτὸς τὰς ἀσθενείας ἡμῶν ἔλαβε καὶ τὰς νόσους ἐβάστασεν», ἀλλὰ καὶ γιὰ νὰ φανεῖ ὅτι «πεπλήρωται ὁ καιρὸς καὶ ἤγγικεν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ».
.             Κατ’ ἐντολὴν δὲ τοῦ Κυρίου οἱ ἀπόστολοι ἐστάλησαν στὸν κόσμο μὲ σκοπὸ νὰ κηρύξουν τὸ εὐαγγέλιο τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ μὲ τὴ δύναμη καὶ στὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ νὰ θεραπεύσουν ἀσθενεῖς, νὰ ἀναστήσουν νεκροὺς καὶ νὰ ἐκβάλλουν δαιμόνια, συνεχίζοντες ἔτσι τὸ ἔργο τοῦ Χριστοῦ.
.             Κατὰ τὴ διαδικασία αὐτῶν τῶν θεραπειῶν οἱ ἀπόστολοι, γνωρίζοντες τὴ συνήθεια τῆς ἐποχῆς νὰ ἀξιοποιεῖται τὸ ἔλαιο ὡς φάρμακο, ὅπως ἄλλωστε φαίνεται καὶ ἀπὸ τὸ παράδειγμα τῆς παραβολῆς τοῦ καλοῦ Σαμαρείτου, ἄλειφαν τοὺς ἀσθενεῖς των μὲ ἔλαιο. «Καί ἐξελθόντες ἐκήρυσσον ἵνα μετανοήσωσι. Καὶ δαιμόνια πολλὰ ἐξέβαλλον, καὶ ἤλειφον ἐλαίῳ πολλοὺς ἀρρώστους καὶ ἐθεράπευον». Ἀπὸ τὰ παραδείγματα θεραπείας ἀσθενειῶν, ποὺ μᾶς ἀναφέρουν οἱ εὐαγγελιστές, εἶναι ἡ μοναδικὴ περίπτωση κατὰ τὴν ὁποία ἡ θεραπεία αὐτὴ γίνεται μὲ ἄλειψη τῶν σωμάτων τῶν ἀσθενῶν. Τὸ ἔλαιο ἐδῶ μάλιστα δὲν χρησιμοποιεῖται ἁπλῶς ὡς φάρμακο, ἀλλ’ ὡς «μέσο μετάδοσης θείας δύναμης», ποὺ ἔχει «μυστηριακὴ σημασία».

3. Ἀπὸ τὴν ἄποψη αὐτὴ ἡ πληροφορία τοῦ Μάρκου ἔχει ἰδιαίτερη σημασία γιὰ τὴν ἱστορία τοῦ μυστηρίου τοῦ εὐχελαίου, διότι ἔχουμε τὴν πρώτη μαρτυρία βιβλικῆς θεμελίωσής του. Εὐκρινέστερα αὐτὸ φαίνεται στὴν περιγραφὴ γιὰ τὴν ἄλειψη τῶν ἀσθενῶν μὲ ἔλαιο ποὺ κάνει ὁ ἀπόστολος Ἰάκωβος. Ἤδη ἀναφερθήκαμε στὴν ἔννοια τῆς παρουσίας πολλῶν πρεσβυτέρων καὶ στὴ σημασία τῆς φράσης «προσευξάσθωσαν ἐπ’ αὐτόν».
.             Ὁ ἀπόστολος ἐκκλησιοποιεῖ τὸ γεγονὸς τοῦ εὐχελαίου καὶ τοῦ δίδει τὶς πνευματικὲς διαστάσεις ποὺ πρέπει. Προφανῶς γνωρίζει τὴ θεραπευτικὴ ἀξία τοῦ ἐλαίου καὶ τὴν ἀνάλογη χρήση κατὰ τὴν ἐποχή του. Δὲν ἀποκλείεται μάλιστα, ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι ἀπόστολοι θεράπευαν κατ’ ἐντολὴν τοῦ Κυρίου, ἔτσι καὶ ὁ Ἰάκωβος νὰ παροτρύνει, κατόπιν συστάσεως τοῦ Σωτῆρος, τοὺς ἀδελφούς του νὰ προσκαλοῦν γιὰ τοὺς ἀσθενεῖς τοὺς πρεσβυτέρους τῆς Ἐκκλησίας καὶ νὰ τοὺς ἀλείφουν μὲ ἔλαιο, «ὑπογράφων, μὲ τὸν τρόπο αὐτό, τὴν τοῦ ἐλαίου μυστηριακὴν τελετήν».
.             Ἐὰν μάλιστα συγκρίνουμε τὴν πολὺ σημαντικὴ αὐτὴ μαρτυρία τοῦ Ἰακώβου μὲ τὰ ἄλλα παραδείγματα θεραπειῶν ἀσθενειῶν ποὺ ἀναφέραμε, καὶ κυρίως τὸ παράδειγμα τοῦ Μάρκ. ϛ´ 12-13, μπορεῖ ὁ Ἰάκωβος νὰ μὴν πρωτοτυπεῖ ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς δι’ ἀλείψεως μὲ ἔλαιο θεραπείας τῶν ἀσθενῶν. Μᾶς δίδει ὅμως κάποιες πληροφορίες, οἱ ὁποῖες ἐνισχύουν περισσότερο τὴ βιβλικὴ θεμελίωση τοῦ εὐχελαίου καὶ θέτουν σὲ μὶα ἄλλη διάσταση τὸ ρόλο τοῦ ἐλαίου.
.             Ἐκτὸς ἀπὸ τὴν παρουσία πολλῶν πρεσβυτέρων προσευχομένων συλλογικὰ γιὰ τὸν ἀσθενῆ, χρειάζεται καὶ ἡ ἄλειψη τοῦ σώματός του, μιὰ πράξη ποὺ γίνεται σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴν προσευχή. Ἡ ἄλειψη προηγεῖται τῆς προσευχῆς, ὅπως δηλώνει ἄλλωστε ἡ μετοχὴ ἀορίστου «ἀλείψαντες». Αὐτὸ ὁδήγησε καὶ ὁρισμένους ἐρευνητὲς στὸ συμπέρασμα ὅτι στὴν Καινὴ Διαθήκη, ὅπως βεβαίως καὶ στὴν Παλαιά, δὲν ἔχουμε εὐλογία ἢ ἁγιασμὸ τοῦ ἐλαίου πρὶν ἀπὸ τὴν ἄλειψη τῶν ἀσθενῶν. Σαφεῖς βεβαίως μαρτυρίες γιὰ κάτι τέτοιο δὲν ὑπάρχουν. Ἡ ὅλη ὅμως περιγραφὴ ποὺ κάνει ὁ ἀπόστολος Ἰάκωβος καὶ ἡ λειτουργικὴ παρουσία τῶν ἱερέων δὲν ἀποκλείει αὐτὸ τὸ στοιχεῖο. Κάτι ἀνάλογο συμβαίνει καὶ μὲ τὸ μυστήριο τοῦ γάμου. Ἡ ἱερολογία καὶ ὁ δι’ ἐπικλήσεως τῆς χάρης τοῦ Θεοῦ καθαγιασμός του θεμελιώνονται στὴν Καινὴ Διαθήκη μόνο ἔμμεσα. Ἄλλωστε σὲ μία τόσο πρώϊμη γιὰ τὴν ἱστορία τῆς λατρείας ἐποχή, ὅπου ἡ τάξη τῶν μυστηρίων καὶ ἄλλων λειτουργικῶν μορφῶν εἶναι ἀνύπαρκτη ἢ στὰ «σπάργανά» της, δὲν εἶναι καθόλου εὔκολο νὰ διακρίνουμε ὅλες τὶς πτυχὲς τῆς λειτουργικῆς πράξης, ὅσο σπουδαῖες κι ἂν εἶναι αὐτές.
.             Τὸ σημαντικὸ ὅμως γιὰ τὴν ἱστορία τοῦ εὐχελαίου εἶναι ὅτι ἡ κατὰ τὸν ἀπόστολο Ἰάκωβο συνδυασμένη πράξη ἄλειψη-προσευχὴ γίνεται «ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου». Ὁ λειτουργικὸς αὐτὸς τύπος ἀντιδιαστέλλει τὸ εὐχέλαιο μὲ ὁποιαδήποτε μαγικὴ πράξη καὶ διαδικασία. Ταυτόχρονα τονίζει τὸ μυστηριακό του χαρακτήρα, ἐφ᾽ ὅσον γίνεται ἐξ ὀνόματος τοῦ Κυρίου, καὶ ἐκφράζεται ἡ βεβαιότητα ὅτι ὁ Κύριος, ποὺ συνέστησε αὐτὴ τὴν πράξη, θ’ ἀνταποκριθεῖ στὸ αἴτημα καὶ θὰ θεραπεύσει τὸν ἀσθενῆ. Ἡ ὅλη δηλαδὴ διαδικασία γίνεται ἐν μυστηρίῳ καὶ τὸ ἔλαιο ξεπερνᾶ τὸ χαρακτήρα τοῦ ἁπλοῦ ἰαματικοῦ φαρμάκου. Γίνεται μεταδοτικὸ τῆς θείας χάρης καὶ μᾶς κάνει κοινωνοὺς τῆς ἰατρικῆς δύναμης τοῦ Κυρίου, ποὺ ἐκφράζεται στὸ συγκεκριμένο τελετουργικὸ τύπο μὲ τὴν ἐπίκληση τοῦ ἁγίου ὀνόματός του.
.             «Καί ἡ εὐχὴ τῆς πίστεως σώσει τὸν κάμνοντα». Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἡ προσευχὴ τῆς Ἐκκλησίας ἀποτελεῖ ἐγγύηση γιὰ τὴν ἴαση τοῦ ἀσθενοῦς. «Τὰ αἰτήματα τῶν ἄλλων προσευχῶν ἴσως δὲν τὰ ἐκπληροῖ ὁ Κύριος, ἀκόμη καὶ ἂν ὁ δεόμενος εἶναι ὁ Παῦλος. Τὰ αἰτήματα ὅμως τῆς Ἐκκλησίας ἐν τοῖς μυστηρίοις δὲν ὑπάρχει περίπτωσις νὰ μὴ εἰσακουσθοῦν, ἀκόμη καὶ ἂν εἶναι ἀνάξιοι οἱ δεόμενοι, διότι ἐκεῖ δέεται ἡ πίστις, ἡ Ἐκκλησία, ὁ μεσίτης Κύριος Ἰησοῦς Χριστός. Ὡς ἐκ τούτου τὸ χωρίον εἶναι μαρτυρία κλασσικὴ ὄχι μόνο διὰ τὸ μυστήριον τοῦ εὐχελαίου ἀλλὰ καὶ δι’ ὅλα τὰ μυστήρια, διότι ἐν αὐτῷ ἀποκαλύπτεται ὁ ἰδιάζον χαρακτὴρ πάσης μυστηριακῆς προσευχῆς».
.             Στὴν ἀποστολική, λοιπόν, ἐποχὴ ἡ Ἐκκλησία ἀξιοποιεῖ τὴ θεραπευτικὴ ἰδιότητα τοῦ ἐλαίου, τὸ ὁποῖο μὲ τὴν παρουσία τῶν πρεσβυτέρων, τὴν ἄλειψη καὶ τὴν προσευχὴ στὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου θεραπεύει τὸν πιστὸ ἀσθενή, καταξιώνεται σὲ μυστηριακὴ πράξη καὶ ἀναγάγει τὴν ἀσθένεια σὲ ὑπόθεση ὅλης τῆς Ἐκκλησίας. Τὸ εὐχέλαιο θεραπεύει ψυχοσωματικὰ τὸν ἀσθενῆ, καὶ μεταδίδοντάς του τὴ χάρη καὶ τὴ δύναμη τοῦ Κυρίου τὸν κάνει πιὸ ζωντανὸ μέλος τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ, ποὺ εἶναι ἀκριβῶς ἡ Ἐκκλησία.

Διαφημίσεις

,

Σχολιάστε

Ο ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟΣ ΙΗΣΟΥΣ ΧΡΙΣΤΟΣ

Ο ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟΣ ΙΗΣΟΥΣ ΧΡΙΣΤΟΣ

τοῦ Μητροπολ. Γόρτυνος καὶ Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίου

Ἀδελφοί χριστιανοί τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως,

1.Ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός εἶναι Θεός. Θεός προαιώνιος, πού ὅμως γιά τήν σωτηρία μας σαρκώθηκε καί ἔγινε ἄνθρωπος. Καί ἔπαθε γιά μᾶς. Πέθανε μέ ὀδυνηρό σταυρικό θάνατο. Τόν θάνατο τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ πρέπει νά τόν βλέπουμε ὡσάν μίαθυσία πρός τόν Θεό Πατέρα γιά τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν μας. Ἀπό παλαιά οἱ ἄνθρωποι ἔκαναν αἱματηρές θυσίες στόν Θεό, γιά νά συγχωρεθοῦν τά ἁμαρτήματά τους. Καί στήν Παλαιά Διαθήκη ὑπάρχει ὁλόκληρο βιβλίο, τό Λευϊτικό, πού μιλάει γιά τίς θυσίες, πού πρόσφεραν οἱ Ἰσραηλῖτες γιά τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν τους. Ἀλλά, ὅπως τό καταλαβαίνουμε, δέν μποροῦν τά αἵματα τῶν ζώων νά σβήσουν ἁμαρτήματα. Οἱ θυσίες αὐτές στήν Παλαιά Διαθήκη προεικόνιζαν τήν Μεγάλη Θυσία τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, πού μόνο αὐτή εἶναι λυτρωτική, γιατί μόνο αὐτή σβήνει ἁμαρτήματα.

2. Χριστιανοί μου! Ὁ Ἰησοῦς Χριστός σταυρώθηκε γιά τά ἁμαρτήματά μας. Ἄν δέν χυνόταν τό Αἷμα τοῦ Χριστοῦ, ἄν δέν προσφερόταν ἡ Θυσία Του στόν Γολγοθᾶ, θά ἦταν ἀσυγχώρητα τά ἁμαρτήματά μας. Γιατί δέν ὑπῆρχε κανένα ἄλλο μέσο νά τά ἐξαλείψει. Οὔτε ἡ θεολογία τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης οὔτε ἡ φιλοσοφία τοῦ Πλάτωνα καί τοῦ Ἀριστοτέλη οὔτε ὁ ρωμαϊκός πολιτισμός οὔτε τίποτε ἄλλο μποροῦσε νά ἐξαλείψει ἔστω καί ἕνα μικρό ἁμάρτημα. Ὅλα ὅμως τά ἁμαρτήματα τῶν ἀνθρώπων, τά πολλά καί τά μεγάλα, ἐξαλείφθηκαν μέ τό Αἷμα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τό χυθέν στό Γολγοθᾶ, ἡμέρα Παρασκευή, πού τήν λέμε Μεγάλη Παρασκευή, γι ̓ αὐτό τό μέγιστο γεγονός πού συνέβηκε σ ̓ αὐτήν. Αὐτό εἶναι πίστη μας, εἶναι μεγάλο δόγμα τῆς Ἐκκλησίας μας: «Τό Αἷμα Ἰησοῦ Χριστοῦ καθαρίζει ἡμᾶς ἀπό πάσης ἁμαρτίας» (Α´ Ἰωάν. 1,7). Καί ὅταν λέγουμε «ἀπό πάσης ἁμαρτίας», ἐννoοῦμε ἀπό ὁποιαδήποτε ἁμαρτία, ὅσο μεγάλη καί ἄν εἶναι αὐτή. Ἀπό  ̓μᾶς ἀπαιτεῖται νά ποῦμε μόνο τό, «ἥμαρτον, Θεέ μου. Ἐλέησέ με τόν ἁμαρτωλό». Μάλιστα αὐτό τό «ἥμαρτον» πρέπει νά τό ποῦμε ἐπίσημα στήν Ἐκκλησία, σέ ἱερό Μυστήριο, πού λέγεται «Ἐξομολόγηση». Εἶναι πολύ δυνατό τό Μυστήριο αὐτό, γι ̓ αὐτό καί ἔχει δοθεῖ ἀποκλειστικά στόν Ἀρχιερέα, ὅπως ἡ χειροτονία καί αὐτή ἡ Θεία Λειτουργία στήν ἀρχή. Ἀλλά, ἐπειδή ὁ Ἀρχιερεύς δέν μπορεῖ νά ἐπαρκέσει σέ ὅλο τό πλῆθος τῶν πιστῶν, γι ̓ αὐτό καί παραχωρεῖ τήν ἄδεια καί σέ μερικούς ἱερεῖς νά τελέσουν ἀντ ̓ αὐτοῦ τό ἱερώτατο αὐτό Μυστήριο. Οἱ ἐξομολόγοι αὐτοί ἱερεῖς πρέπει νά διακρίνονται γιά τήν πνευματικότητά τους, γι ̓ αὐτό καί λέγονται «πνευματικοί». Χριστιανοί μου, νά καταφεύγετε στούς «πνευματικούς» ἱερεῖς σας γιά νά ἐξομολογεῖσθε. Ἐξομολογῶ καί ἐγώ. Καί κατά πρῶτο λόγο ἐξομολογῶ ἐγώ, παρά τήν ἀναξιότητά μου, γιατί εἶμαι Ἐπίσκοπος. Καί τό κύριο ἔργο τοῦ Ἐπισκόπου δέν εἶναι νά κάνει γηροκομεῖα καί ἄλλα κοινωφελῆ ἔργα, ἀλλά, χωρίς νά ἀδιαφορεῖ γιά τίς ἀνάγκες τοῦ λαοῦ, τό κύριο ἔργο τοῦ Ἐπισκόπου εἶναι νά φροντίζει νά κατηχοῦνται καί νά καθαρεύουν οἱ χριστιανοί τῆς ποίμνης του, γιά νά μποροῦν αὐτοί νά γεύονται τόν Θεό καί νά σωθοῦν στήν Βασιλεία τοῦ Χριστοῦ τήν ἐπουράνιο.
Παρακαλῶ, λοιπόν, ὅταν μέ βλέπετε νά μοῦ ζητᾶτε νά σᾶς ὑπηρετήσω στήν καθαρότητα τῶν ψυχῶν σας. Θά μοῦ δίνετε μεγάλη χαρά.

3. Χριστιανοί μου, ὁ Ἰησοῦς Χριστός σταυρώθηκε γιά τά ἁμαρτήματά μας. Μετά λοιπόν τήν Μεγάλη Παρασκευή μήν ἀναστενάζετε καί μήν κλαῖτε γιά ἁμαρτήματα. Τά ἔσβησε ὁ Χριστός μας μέ τήν σταυρική Του Θυσία. Ἐμεῖς μόνο νά λέμε τό «Κύριε, ἐλέησέ με» καί νά πηγαίνουμε νά ἐξομολογούμαστε. Ὅταν σᾶς ἔρχεται ἀνάμνηση παλαιοῦ ἁμαρτήματος ἤ κάποιο βέλος πειρασμοῦ νά κοιτᾶτε τόν Ἐσταυρωμένο Κύριό μας. Καί μόνο μιά ματιά σ ̓ Αὐτόν γλυκαίνει τήν δόλια καρδιά μας τήν πληγωμένη ἀπό τήν ἁμαρτία.

Μέ πολλές εὐχές,

† Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας

ΠΗΓΗ: imgortmeg.gr

, ,

Σχολιάστε

ΘΕΟΛΟΓΙΚΟ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ἀπό τήν ἀνάσταση τοῦ Λαζάρου στήν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ («Γιὰ πρώτη φορά ὁ θάνατος ὀνομάζεται κοίμηση»)

Θεολογικὸ Ὁδοιπορικὸ
ἀπὸ τὴν ἀνάσταση τοῦ Λαζάρου
στὴν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ
Ἡ Ἐκκλησία μας γιορτάζει τήν ἀνάσταση τοῦ φίλου τοῦ Χριστοῦ Λαζάρου ἐκ τῶν νεκρῶν, καί μάλιστα τέσσερεις ἡμέρες μετά τόν θάνατό του.

Τό γεγονός

.          Ἡ διήγηση τοῦ Εὐαγγελιστῆ Ἰωάννη γιά τήν ἀνάσταση τοῦ Λαζάρου εἶναι συγκλονιστική. Ὁ Λάζαρος ἦταν Ἑβραῖος στό γένος καί Φαρισαῖος στό δόγμα. Ἦταν γιός τοῦ Σίμωνος ἀπό τήν Βηθανία καί εἶχε ἀδελφές τήν Μάρθα καί τήν Μαρία. Ὅλη ἡ οἰκογένεια ἑλκύστηκε, ἁλιεύθηκε ἀπό τήν διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ. Ὁ ἴδιος ὁ Χριστός τόν χαρακτήριζε «φίλο» του. Καί ὁ Εὐαγγελιστής Ἰωάννης διασώζει τό γεγονός ὅτι ὁ Χριστός ἀγαποῦσε τά τρία ἀδέλφια.
.          Λίγο καιρό πρίν τό Πάθος Του καί ἐνῶ ὁ Χριστός βρισκόταν πέρα ἀπό τόν Ἰορδάνη ποταμό, καί εἶχε ἤδη ἀναστήσει τήν δωδεκαετῆ κόρη τοῦ Ἰαείρου καί τόν μονογενῆ γυιό τῆς χήρας τῆς Ναΐν, ὁ Λάζαρος ἀρρώστησε βαρειά καί πέθανε. Καί ἐνῶ ὁ Χριστός ἦταν ἀκόμη μακριά ἀπό τήν Βηθανία ἀνήγγειλε στούς μαθητές Του ὅτι ὁ Λάζαρος «κοιμήθηκε». Εἶναι πρώτη φορά πού ὁ θάνατος ὀνομάζεται κοίμηση. Ἀπό τότε καί στό ἑξῆς καί οἱ νεκροί ὀνομάζονται ἀπό ὅσους πιστεύουν στόν Χριστό κεκοιμημένοι, ἀφοῦ βρίσκονται σέ κατάσταση ἀναμονῆς τῆς κοινῆς ἀναστάσεως, καί τά νεκροταφεῖα κοιμητήρια. Ὅταν ὁ Χριστός ἔφθασε στήν Βηθανία, Τόν προϋπάντησε ἡ Μάρθα. Στόν μεταξύ τους διάλογο ἡ Μάρθα ἐξέφρασε τήν πίστη της ὅτι ὁ Χριστός εἶχε τήν δύναμη νά γιατρέψει τόν ἀδελφό της καί ὅτι πιστεύει ἡ ἴδια στήν κοινή ἀνάσταση. Καί ὁ Χριστός τῆς ἀποκάλυψε τήν μεγάλη ἀλήθεια ὅτι «ἐγώ εἶμαι ἡ ἀνάσταση καὶ ἡ ζωή. αὐτός πού πιστεύει σέ μένα, καί ἄν πεθάνει, θά ζήσει. καὶ κάθε ἕνας πού ζῆ καί πιστεύει σέ μένα δέν θά πεθάνει ποτέ» (Ἰω. ια´).
.            Στήν συνέχεια ἔφθασαν στό σπίτι τους καί ὁ Χριστός δακρυσμένος ζήτησε νά τοῦ δείξουν τόν τάφο τοῦ Λαζάρου. Ὅταν ἔφθασε ἐκεῖ, ζήτησε νά ἀνοίξουν τόν τάφο. Ἡ Μάρθα Τόν προειδοποίησε ὅτι ὁ Λάζαρος εἶχε ἤδη τέσσερεις ἡμέρες πεθαμένος καί εἶχε ἀρχίσει ἡ ἀποσύνθεση. Ὁ Χριστός τῆς μίλησε αὐθεντικά: «δέν σοῦ εἶπα ὅτι ἄν πιστεύσεις, θά δεῖς τήν δόξα τοῦ Θεοῦ;». Ὁ τάφος ἀνοίχθηκε ἀπό τούς παρισταμένους. καί ὁ Χριστός μετά ἀπό μιά σύντομη προσευχή πρός τόν Πατέρα Του, διέταξε τόν Λάζαρο: «Λάζαρε, ἔλα ἔξω» («Λάζαρε, δεῦρο ἔξω»). Ὁ Λάζαρος βγῆκε ἀπό τόν τάφο, τυλιγμένος μέ τά ἐντάφια ὑφάσματα τυλιγμένα καί κολλημένα μέ κερί, καί οἱ παριστάμενοι τόν ἔλυσαν μέ τήν προστασή τοῦ Χριστοῦ.
.            Ἡ ἀνάσταση τοῦ Λαζάρου ἀπό τόν Χριστό ἐξέπληξε τούς πάντες στά Ἱεροσόλυμα, προκάλεσε τήν θριαμβευτική εἴσοδο τοῦ Χριστοῦ στήν πόλη, ἀλλά καί διέγειρε τόν φθόνο τῶν ἀρχόντων τῶν Ἰουδαίων ἐναντίον του, πού τούς ὁδήγησε στό νά Τόν σταυρώσουν.

Ὁ Λάζαρος μετά τήν ἀνάστασή του

.         Μετά τήν ἀνάστασή του ὁ Λάζαρος ἔζησε ἄλλα τριάντα χρόνια καί ἔγινε Ἐπίσκοπος Κιτίου στήν Κύπρο, ὅπου κατέφυγε γιά νά ξεφύγει ἀπό τήν ἀπειλή τῶν Ἰουδαίων. Διασώζεται ὅτι τό ὠμόφορό του τό κατασκεύασε ἡ ἴδια ἡ Θεοτόκος Μαρία. Λέγεται ὅτι στό στόμα του εἶχε πάντα τήν πικρία τοῦ θανάτου καί ὅτι δέν εἶπε τίποτε γιά τόν Ἅδη.

*

Οἱ ἀκολουθίες καί τελετές – διάφορα ἔθιμα

.           Στούς Ναούς τελεῖται πανηγυρική θεία Λειτουργία τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου. Ψάλλεται τό πανηγυρικό ἀπολυτίκιο πού εἶναι κοινό τό Σάββατο τοῦ Λαζάρου καί τήν Κυριακή τῶν Βαΐων: «Τήν κοινήν ἀνάστασιν πρό τοῦ σοῦ πάθους πιστούμενος, ἐκ νεκρῶν ἤγειρας τόν Λάζαρον, Χριστέ ὁ Θεός, ὅθεν καί ἡμεῖς ὡς οἱ παῖδες, τά τῆς νίκης σύμβολα φέροντες Σοί τῷ νικητῇ τοῦ θανάτου βοῶμεν, ὡσανά ἐν τοῖς ὑψίστοις, εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος, ἐν ὀνόματι Κυρίου» (ἦχος α’)

Μνημόσυνα

Ἀπό τό Σάββατο τοῦ Λαζάρου μέχρι καί τήν Κυριακή τοῦ Θωμᾶ δέν τελοῦνται μνημόσυνα στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, γιατί ἐπισκιάζει κάθε ἀνθρώπινο πόνο καί προσευχή τό προμήνυμα αὐτό τῆς κοινῆς ἀναστάσεως, τό Πάθος καί ὁ Σταυρός τοῦ Χριστοῦ καί ἡ λαμπροφόρος Ἀνάστασή Του.

Λαζάρωμα

Οἱ Χριστιανοί συνηθίζουν νά ὀνομάζουν κάθε ἄνθρωπο πού πεθαίνει «Λάζαρο» καί τό ἐντάφιο ἔνδυμά του νά τό ὀνομάζουν «λαζάρωμα».

*

Ἀπό τήν θεολογία τῆς ἑορτῆς
τοῦ Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου
(μικρό ἀπόσπασμα, παραφρασμένο, ἀπό τό βιβλίο του «Δεσποτικές Ἑορτές»)

.           Θαυμάσια εἶναι ἡ ἑρμηνεία τήν ὁποία κάνει ὁ ἅγιος Ἀνδρέας Ἀρχιεπίσκοπος Κρήτης στόν λόγο τοῦ Χριστοῦ: «Λάζαρε, δεῦρο ἔξω» (Ἰω. ια΄, 44). Ὁ ἅγιος Ἀνδρέας, ἑρμηνεύοντας αὐτήν τήν προσταγή τοῦ Χριστοῦ, ἐντοπίζει δύο σημεῖα.
.            Πρῶτον, ὅτι μέ αὐτήν τήν ἐντολή ὁ Χριστός παραγγέλλει στόν Λάζαρο νά ἀναστηθεῖ, ὥστε νά δείξει πῶς θά γίνει ἡ κοινή ἀνάσταση, καί πῶς κάθε πλάσμα θά ἐμψυχωθεῖ «ἐν ριπῇ» ὀφθαλμοῦ. Ὅπως μετά τήν φωνή ὁ Λάζαρος ἄρχισε νά κινεῖται καί νά ἐξέρχεται ἀπό τό μνημεῖο, ἔτσι θά γίνη καί κατά τήν Δευτέρα Παρουσία τοῦ Χριστοῦ μέ ὅλους τούς ἀνθρώπους. Αὐτός πού εἶπε «γενηθήτω φῶς», καί «γενηθήτω στερέωμα», Αὐτός παραγγέλλει «δεῦρο ἔξω».
.         
Καί πραγματικά, ὅπως λέγει ὁ ἅγιος Ἀνδρέας, παρατηροῦμε ὅτι στόν Λάζαρο ἔγιναν παράδοξα πράγματα. Τό σῶμα του ἄρχισε νά ἐνεργοποιεῖται, ἐνῶ εἶχαν σταματήσει ὅλες οἱ λειτουργίες του. Ἔτσι, λοιπόν, βλέπουμε: ἡ πνοή νά ὑπάρχει στά ρουθούνια, οἱ φλέβες νά εἶναι γεμάτες ἀπό αἷμα, ἡ φωνή νά ἐπανέρχεται στόν φάρυγγα, ὁ λόγος νά εἰσχωρεῖ στά αὐτιά, οἱ ὀφθαλμοί νά ἔχουν τήν δυνατότητα νά βλέπουν, ἡ ὄσφρηση νά λειτουργεῖ, τό βάδισμα νά γίνεται κατά φυσικό τρόπο καί γενικά ὅλο τό σῶμα, ἀφοῦ ἐπανῆλθε ἡ ψυχή, νά εἶναι ὀργανωμένο καί νά λειτουργεῖ κανονικά.
.          Δεύτερον, μέ τήν ἐντολή αὐτή παραγγέλλεται ὁ φίλος Του Λάζαρος νά ἀναστηθεῖ, γιά νά δῆ ὅλα τά παράδοξα καί παράξενα, τά ὁποῖα ἐπρόκειτο νά συμβοῦν τίς ἡμέρες ἐκεῖνες στά Ἱεροσόλυμα. Ὁ ἅγιος Ἀνδρέας Ἀρχιεπίσκοπος Κρήτης παρουσιάζει τόν Χριστό νά ὁμιλεῖ στόν Λάζαρο σέ δεύτερο πρόσωπο καί νά τοῦ λέγει ὅτι ἔπρεπε νά ἀναστηθεῖ, γιά νά Τόν δεῖ νά σταυρώνεται μαζί μέ τούς ληστές, νά ποτίζεται ἀπό ὄξος καί χολή, νά τύπτεται καί νά κεντᾶται στήν πλευρά μέ τήν λόγχη, νά τυραννεῖται κάτω ἀπό τό φῶς τοῦ ἡλίου, στό μέσον τῆς ἡμέρας, καί ἡ νύκτα νά σκιάζει τόν ἥλιο, τούς Ἰουδαίους νά βλασφημοῦν καί τόν ληστή νά θεολογεῖ.
.           Ἑπομένως, στήν περίπτωση τοῦ Λαζάρου ἔπρεπε νά βεβαιωθεῖ καί ὁ τρόπος τῆς κοινῆς ἀναστάσεως, ἀλλά καί νά μαρτυρηθοῦν καί τά φοβερά γεγονότα, πού ἐπρόκειτο νά συμβοῦν στά Ἱεροσόλυμα. …

Ἐπιμέλεια: Ἀρχιμ. Καλλίνικος Γεωργᾶτος, Πρωτοσύγκελλος

ΠΗΓΗ: parembasis.gr

,

Σχολιάστε

ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ καὶ ΔΙΑΔΟΧΗ στό μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας (Μητροπ. Ναυπάκτου Ἱερόθεος)

Ἀποστολική Παράδοση
καί Ἀποστολική Διαδοχή
στό μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας

τοῦ Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου

Ὅσοι ὁμιλοῦν (Προκαθήμενοι καί Σύνοδοι) γιά ἀπώλεια τῆς  Ἀποστολικῆς Διαδοχῆς στούς σχισματικούς Κληρικούς τῆς Οὐκρανίας, πρέπει νά ἀπαν­τήσουν εὐθαρ­σῶς ἄν οἱ Ρωμαιοκαθολικοί καί γενικά οἱ αἱρετικοί ἔχουν Ἀποστολική Διαδοχή. Δέν μποροῦν νά κρίνουν μέ δύο μέτρα καί δύο σταθμά, δηλαδή νά πιστεύουν ὅτι οἱ σχισματικοί τῆς Οὐκρανίας δέν ἔχουν Ἀποστολική Διαδοχή, ἐνῶ συγχρόνως νά διδάσκουν ὅτι οἱ Ρωμαιοκαθολικοί καί ἄλλοι Χριστιανοί ἔχουν Ἀποστολική Διαδοχή καί ἑπομένως ἔχουν μυστήρια.

Ἀποστολική Παράδοση καί Ἀποστολική Διαδοχή

 

ΠΗΓΗ: parembasis.gr

Σχολιάστε

ΛΟΓΟΣ τὴν Ε´ ΚΥΡΙΑΚΗ τῶν ΝΗΣΤΕΙΩΝ γιὰ τὴ συνένωση τῆς νηστείας μὲ τὴν εὐσπλαχνία καὶ τὴν προσευχὴ (Ἁγ. Ἰγν. Μπριαντσανίνωφ)–2

Λόγος τν Ε´ Κυριακ τν Νηστειν
γι
τ συνένωση τς νηστείας μ τν εσπλαχνία κα τν προσευχ

ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου Μπριαντσανίνωφ,
ἐπισκόπου Καυκάσου καὶ Μαύρης Θάλασσας,
«Ἀσκητικὲς ὁμιλίες Α´» [Ἔργα-7],
ἔκδ. Ἱ. Μονῆς Παρακλήτου,
Ὠρωπὸς Ἀττικῆς 2015, σελ. 171-182

Μέρος Α´: ΛΟΓΟΣ τὴν Ε´ ΚΥΡΙΑΚΗ τῶν ΝΗΣΤΕΙΩΝ γιὰ τὴ συνένωση τῆς νηστείας μὲ τὴν εὐσπλαχνία καὶ τὴν προσευχὴ (Ἁγ. Ἰγν. Μπριαντσανίνωφ)

.           Σὲ δύσκολες περιστάσεις, πρὶν ἀπὸ τὴν ἔναρξη σοβαρῶν ἔργων ἢ στὴ διάρκεια μεγάλων θλίψεων, οἱ ἅγιοί του Θεοῦ διπλασίαζαν τὴ νηστεία τους καὶ τὶς προσευχές τους. Ὁ ἴδιος ὁ Σωτήρας μας, ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, μᾶς ἔδωσε τὸ σχετικὸ παράδειγμα. Πρὶν ἀρχίσει τὸ σωτήριο κήρυγμά Του, ἀποσύρθηκε στὴν ἔρημο, ὅπου, προκειμένου ν’ ἀντιμετωπίσει τοὺς πειρασμοὺς τοῦ διαβόλου, νήστεψε σαράντα μέρες καὶ σαράντα νύχτες. «Νήστεψε», λέει ὁ μακάριος Θεοφύλακτος, «γιὰ νὰ μᾶς δείξει πὼς ἡ νηστεία εἶναι μεγάλο ὅπλο ἐναντίον τῶν πειρασμῶν, ὅπως, ἀπεναντίας, ἡ τρυφὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ κάθε ἁμαρτίας».
.           Πρὶν ἀπὸ τὴν ἐκλογὴ τῶν δώδεκα ἀποστόλων, ποὺ θὰ ὁδηγοῦσαν τὴν οἰκουμένη στὴν πίστη καὶ στὴ σωτηρία, ὁ Κύριος ἀνέβηκε σ’ ἕνα βουνό, ὅπου ἔμεινε μίαν ὁλόκληρη νύχτα προσευχόμενος στὸν Θεό. Πρὶν ἀπὸ τὴν ἀνάσταση τοῦ Λαζάρου, εὐχαρίστησε προσευχητικὰ τὸν Πατέρα Του γιὰ τὴν ἀποδοχὴ τῆς προσευχῆς Του: «Πατέρα, Σ’ εὐχαριστῶ ποὺ μὲ ἄκουσες. Ἐγώ, βέβαια, τὸ ἤξερα ὅτι πάντοτε μὲ ἀκοῦς» –γιατί τὸ θέλημα τοῦ Πατέρα καὶ τὸ θέλημα τοῦ Υἱοῦ εἶναι τὸ ἕνα καὶ μοναδικὸ θεῖο θέλημα. «Εἶπα, ὅμως, τὸ “εὐχαριστῶ” γιὰ χάρη τοῦ πλήθους ποὺ στέκει ἐδῶ γύρω, γιὰ νὰ πιστέψουν πὼς Ἐσὺ μὲ ἔστειλες». Ὅπως σ’ αὐτὴ τὴν περίσταση, ἔτσι καὶ πρὶν ἀπὸ τὴν ἐκλογὴ τῶν δώδεκα ἀποστόλων ὁ Κύριος δὲν εἶχε ἀνάγκη τὴν προσευχή. Ὡστόσο, προσευχόταν πάνω στὸ βουνὸ γιὰ μίαν ὁλόκληρη νύχτα, προκειμένου νὰ μᾶς δείξει, σύμφωνα μὲ τοὺς ἅγιους πατέρες, ἀφ᾽ ἑνός, ὅτι πρέπει νὰ κάνουμε προσευχὲς ἐκτενεῖς, ὄχι σύντομες, καὶ μάλιστα στὴ μόνωση, ὄχι ἀνάμεσα σὲ πολλοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ καί, ἀφ᾽ ἑτέρου, ὅτι πρέπει νὰ προσευχόμαστε πάντοτε πρὶν προχωρήσουμε σὲ κάποιο σοβαρὸ ἐγχείρημα.
.           Τέλος, πρὶν ἀπὸ τὸν σταυρικό Του θάνατο, ὁ Κύριος πῆγε στὸν κῆπο τῆς Γεθσημανῆ, ἐκεῖ ὅπου θὰ γινόταν ἡ σύλληψή Του, προκειμένου νὰ θυσιαστεῖ γιὰ τὴ λύτρωση τῆς ἀνθρωπότητας, σύμφωνα μὲ τὸ ἕνα καὶ ἀδιαίρετο θέλημα τοῦ Πατέρα καὶ τοῦ Υἱοῦ. Ἔτσι, μᾶς ἔδειξε ὅτι ὀφείλουμε νὰ δεχόμαστε ὁποιαδήποτε συμφορά, ποὺ παραχωρεῖται ἀπὸ τὸν Θεό, σὰν ἀπαράγραπτο χρέος, νὰ τὴ δεχόμαστε μὲ αὐταπάρνηση, μὲ ὑποταγὴ καὶ πίστη στὸν παντοδύναμο Θεό, ὁ ὁποῖος ἀγρυπνᾶ, φροντίζει γιά μᾶς, ὁ ὁποῖος «ἔχει μετρημένες καὶ τὶς τρίχες τῆς κεφαλῆς μας», ὁ ὁποῖος ἔβλεπε «τὰ ὀστᾶ μας, ὅταν τὰ ἔπλαθε κρυφὰ (στὴ μήτρα τῆς μητέρας μας), καὶ τὴν ὕπαρξή μας, ὅταν διαμορφωνόταν ὡς ἔμβρυο, σὰν νὰ ἦταν στὰ ἔγκατα τῆς γῆς». Ὁ Κύριός μας ἔδειξε τὸ μέσο μὲ τὸ ὁποῖο μποροῦμε καὶ ὀφείλουμε νὰ ἐνισχύουμε τὴν ἀδύναμη ἀνθρώπινη φύση μας, ὅταν μᾶς βρίσκει μία συμφορὰ ἢ ἕνας πειρασμός. Ὁ Ἴδιος ἀφοσιώθηκε σὲ θερμὴ προσευχή. Καὶ στοὺς μαθητές Του, ποὺ εἶχαν νικηθεῖ ἀπὸ τὸν ὕπνο, εἶπε: «Μένετε ἄγρυπνοι καὶ προσεύχεστε, γιὰ νὰ μὴ σᾶς νικήσει ὁ πειρασμός».
.           Γιὰ νὰ μὴν κυριέψει καὶ νὰ μὴν καταπιεῖ τὸν ἄνθρωπο μία συμφορά, εἶναι ἀναγκαία ἡ προσευχή. Γιὰ νὰ νικηθεῖ μία συμφορά, εἶναι ἀναγκαία ἡ πνευματικὴ δύναμη ἤ, ἀλλιῶς, ἡ ἀδιασάλευτη ψυχικὴ εἰρήνη ποὺ χαρίζει ἡ προσευχή. Γιὰ νὰ νικηθεῖ ὁ σατανᾶς, ποὺ ἐπιχειρεῖ μὲ λογισμοὺς λύπης καὶ ἀπελπισίας νὰ ἀναστατώσει καὶ νὰ καταστρέψει τὸν ἄνθρωπο, ὅταν τὸν βρεῖ μία συμφορὰ μὲ παραχώρηση τοῦ Θεοῦ, εἶναι ἀναγκαία ἡ προσευχή. Γιὰ νὰ μὴν κλονιστεῖ ἡ πίστη τοῦ ἀνθρώπου στὸν καιρὸ μίας συμφορᾶς, εἶναι ἀναγκαία ἡ προσευχή· εἶναι ἀναγκαία, ὥστε, μέσα στὴ θλίψη, νὰ μπορέσει ὁ ἄνθρωπος, σύμφωνα μὲ τὴν παραγγελία τοῦ ἀποστόλου, νὰ χαίρεται, ἀκριβῶς ἐπειδὴ δοκιμάζεται ἀπὸ πολλοὺς καὶ διάφορους πειρασμούς. Τὴ θεόσταλτη παρηγοριὰ ἀπὸ τὴν προσευχὴ μπορεῖ νὰ τὴ νιώσει μόνο ὅποιος καθαρθεῖ πρῶτα μὲ τὴ νηστεία, καὶ μπορεῖ νὰ τὴ διαφυλάξει μόνο ὅποιος συντηρεῖ τὴν καθαρότητά του μὲ τὴ νηστεία.
.           Τὸ παράδειγμα τοῦ Κυρίου τὸ ἀκολούθησαν καὶ τὸ ἀκολουθοῦν οἱ ἀληθινοὶ μαθητές Του. Ἤδη στὴν Παλαιὰ Διαθήκη ὁ ἅγιος προφήτης Δαβίδ, ὁδηγημένος, θαρρεῖς, ἀπὸ τὸν Χριστό, στὶς δύσκολες περιστάσεις τῆς ζωῆς τοῦ ἔκανε πιὸ αὐστηρὴ νηστεία καὶ πιὸ πολλὴ προσευχή. Παρόμοια καὶ ὁ ἅγιος προφήτης Δανιήλ, ὅταν, διαβάζοντας τὸ βιβλίο τοῦ προφήτη Ἱερεμία, κατάλαβε πὼς εἶχε συμπληρωθεῖ ὁ καθορισμένος ἀπὸ τὸν Θεὸ χρόνος τῆς παραμονῆς τῶν αἰχμάλωτων Ἰουδαίων στὴ Βαβυλώνα καὶ πὼς εἶχε φτάσει ὁ καιρὸς τῆς ἐπιστροφῆς τους στὴν Ἱερουσαλήμ, ἐπιδόθηκε σὲ νηστεία καὶ προσευχὴ γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση τῶν ὁμοεθνῶν του. «Στράφηκα τότε», λέει, «στὸν Κύριο, τὸν Θεό, ἀπευθύνοντάς Του προσευχὴ καὶ ἱκεσίες μὲ νηστεῖες, ντυμένος στὰ πένθιμα κι ἔχοντας ρίξει στάχτη ἐπάνω μου. Προσευχήθηκα, λοιπόν, ἐξομολογητικὰ στὸν Κύριο, τὸν Θεό μου».
.           Ἡ κατάσταση στὴν ὁποία φέρνουν τὸν ἄνθρωπο ἡ νηστεία καὶ ἡ προσευχή, εἶναι κατάλληλη γιὰ τὴ λήψη θείων εὐεργεσιῶν καὶ ἀποκαλύψεων. Ἔτσι, οἱ ἐλεημοσύνες, οἱ προσευχὲς καὶ οἱ νηστεῖες τοῦ ἑκατοντάρχου Κορνηλίου ἀνέβηκαν μπροστὰ στὸν Θεὸ καὶ τοῦ ἔφεραν τὸ πιὸ μεγάλο ἀγαθό: τὴ γνώση τοῦ Χριστοῦ. «Νήστευα», διηγήθηκε ὁ ἴδιος στὸν ἀπόστολο Πέτρο, «καί, στὶς τρεῖς τὸ ἀπόγευμα, προσευχόμουνα στὸ σπίτι μου, ὅταν εἶδα κάποιον νὰ στέκεται μπροστά μου μὲ ροῦχα λαμπερά». Ἦταν ὁ ἄγγελος, ποὺ εἶχε στείλει ὁ Θεός, γιὰ νὰ τοῦ γνωρίσει τὸν Χριστὸ μέσῳ τοῦ ἀποστόλου Πέτρου. Ἀλλὰ καὶ σ’ αὐτὸν τὸν ἀπόστολο, ὅταν προσευχόταν νηστικός, παρουσιάστηκε σὲ ὅραμα ἕνα μεγάλο σεντόνι, ποὺ κατέβαινε ἀπὸ τὸν οὐρανὸ στὴ γῆ. Μέσα στὸ σεντόνι ὑπῆρχαν ὅλα τὰ τετράποδα τῆς γῆς, τὰ θηρία, τὰ ἑρπετὰ καὶ τὰ πουλιά. Αὐτὰ συμβόλιζαν τὸν εἰδωλολατρικὸ κόσμο, ποὺ τὸν δέχτηκε ὁ Θεὸς στὴν πίστη τοῦ Χριστοῦ καὶ τὸν ἀξίωσε τῆς σωτηρίας.
.           Ἐπίσης, ὅταν κάποτε οἱ ἀπόστολοι βρίσκονταν σὲ λειτουργικὴ σύναξη, «λατρεύοντας τὸν Κύριο καὶ νηστεύοντας», τὸ Ἅγιο Πνεῦμα τοὺς ἀποκάλυψε πὼς εἶχε διαλέξει τὸν Βαρνάβα καὶ τὸν Παῦλο γιὰ τὸ κήρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου στοὺς εἰδωλολάτρες. Πρόσταξε, λοιπόν, νὰ Τοῦ τοὺς ξεχωρίσουν καὶ νὰ τοὺς στείλουν σ’ αὐτὴ τὴ διακονία. Οἱ ἀπόστολοι, μολονότι ἔλαβαν τὴν ἐντολὴ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος σὲ ὥρα προσευχῆς καὶ νηστείας, προτοῦ τὴν ἐκτελέσουν, ἐπιδόθηκαν ξανὰ σὲ προσευχὴ καὶ νηστεία. Κι αὐτό, γιὰ νὰ ἐκπληρωθεῖ μὲ τὴ συνέργεια τῆς προσευχῆς καὶ τῆς νηστείας ὅ,τι εἶχε ἀποκαλυφθεῖ μὲ τὴ συνέργεια τῆς προσευχῆς καὶ τῆς νηστείας. «Τότε», λέει ὁ συγγραφέας τῶν Πράξεων, «ἀφοῦ καὶ πάλι νήστεψαν καὶ προσευχήθηκαν, ἔβαλαν τὰ χέρια πάνω σ’ αὐτοὺς καὶ τοὺς ἀπέστειλαν». Σὲ ὅλους εἶναι γνωστὴ ἡ μεγάλη ἐπιτυχία μὲ τὴν ὁποία στεφανώθηκε τὸ ἱεραποστολικὸ ἔργο τοῦ Παύλου καὶ τοῦ Βαρνάβα, ποὺ ἔσπειραν τὸν Χριστιανισμὸ σ’ ὅλη τὴν τότε γνωστὴ οἰκουμένη.
.           Ἀναρίθμητα εἶναι τὰ παραδείγματα ποὺ μᾶς δείχνουν ὅτι οἱ ἄνθρωποι τοῦ Θεοῦ ἀξιώνονται θείων ἀποκαλύψεων, ὅταν ἀκριβῶς ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ τὴν ὑλικότητα μὲ τὴ νηστεία καὶ στέκονται σὲ προσευχὴ μπροστὰ στὸν ἀόρατο καὶ ἀκατάληπτο Θεὸ μὲ τὸν νοῦ ἀπαλλαγμένο ἀπὸ κάθε μετεωρισμό, μὲ βαθιὰ εὐλάβεια καὶ μὲ ψυχικὴ εἰρήνη.
.           Ἀγαπητοὶ ἀδελφοί! Γνωρίζοντας πιὰ τὴ σημασία καὶ τὴ δύναμη τῶν πνευματικῶν ὅπλων στὰ ὁποῖα ἀναφερθήκαμε, δηλαδὴ τῆς εὐσπλαχνίας, τῆς νηστείας καὶ τῆς προσευχῆς, ἂς τὰ ζωστοῦμε χωρὶς χρονοτριβή. Ἂς ἀποκτήσουμε τὴν εὐσπλαχνία καὶ τὴν καλοσύνη, σύμφωνα μὲ τὴν προτροπὴ καὶ τὸ φρόνημα τοῦ ἀποστόλου. Γνώρισμα τοῦ χαρακτήρα μας καὶ τῆς διαγωγῆς μας ἂς εἶναι τὸ ἔλεος. Ἂς μὴ ζητᾶμε δικαιοσύνη ἔξω ἀπὸ τὴν εὐσπλαχνία. Ἡ εὐσπλαχνία, ὡστόσο, ποὺ προέρχεται ἀπὸ τὴ φθαρμένη ἀνθρώπινη φύση, εἶναι ἐνάντια στὴ θεία δικαιοσύνη. Ἀντίθετα, ἡ εὐσπλαχνία ποὺ ξεχύνεται ἀστείρευτα ἀπὸ τὶς ἐντολὲς τοῦ Εὐαγγελίου, εἶναι συνυφασμένη μὲ τὴ θεία δικαιοσύνη καὶ ἀποτελεῖ ἔκφρασή της. Ἂς ταπεινώνουμε τὰ σώματά μας μὲ μετρημένη χρήση τροφῆς, καὶ μάλιστα τροφῆς νηστήσιμης, στὶς περιόδους τῶν Νηστειῶν ποὺ ἔχουν ὁριστεῖ ἀπὸ τὴν ἁγία Ἐκκλησία μας. Ἀλλὰ καὶ στὶς ἄλλες περιόδους ἂς χρησιμοποιοῦμε τὴν τροφὴ μὲ διάκριση, ἀνάλογα μὲ τὶς πραγματικὲς ἀνάγκες τῆς ἐνισχύσεως τῶν σωματικῶν μας δυνάμεων καὶ τῆς διατηρήσεως τῆς ὑγείας μας.

.           Καλλιεργώντας μὲ τὴ νηστεία τοῦ σώματος τὸ πνεῦμα καὶ κάνοντας τὸ ἀγγελικὸ ὡς πρὸς τὴν ἀγαθότητα, ἂς τὸ φτερώσουμε μὲ τὴν προσευχή. Ἂς ἀποκτήσει τὸ πνεῦμα μας τὴν εὐλογημένη συνήθεια νὰ πετᾶ γρήγορα καὶ συχνὰ πρὸς τὸν Θεό, ζητώντας τὴν εὐλογία καὶ τὴ βοήθειά Του σὲ ὅλα ὅσα κάνουμε. Θὰ Τὸν δοῦμε νὰ ἔρχεται κοντά μας, νὰ μᾶς βοηθάει καὶ νὰ μᾶς κατευθύνει. Ἐπιπλέον, ἀνεβάζοντας συχνὰ τὴ σκέψη μας στὸν Θεό, βαθμιαία θὰ καθαρίσουμε τὴν ψυχὴ καὶ τὴ διαγωγή μας ἀπὸ κάθε ἀνομία, μεγάλη ἢ μικρή, ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ διαπραχθεῖ ὄχι μόνο μὲ ἔργα, ἀλλὰ καὶ μὲ λογισμοὺς καὶ μὲ αἰσθήματα. Ποιός θὰ τολμήσει νὰ καλέσει τὸν Θεὸ σὲ βοήθεια, γιὰ νὰ κάνει ἔργο ἐφάμαρτο; Ποιός θὰ τολμήσει νὰ ὑποβάλει στὸν Βασιλέα τῶν βασιλέων κάποιο αἴτημα, ἂν αὐτὸ δὲν εἶναι ἄξιο γιὰ τὸ βασιλικὸ καὶ θεϊκὸ βλέμμα, ποὺ εἰσχωρεῖ στὰ βάθη τῆς καρδιᾶς καὶ βλέπει μὲ μοναδικὴ εὐκρίνεια τὸ καθετί; «Ἂν Τοῦ ζητήσουμε κάτι σύμφωνο μὲ τὸ θέλημά Του», τότε μόνο «μᾶς ἀκούει», σύμφωνα μὲ τὸν ἀπόστολο. Ποιός, τέλος, ἀτενίζοντας ἀκατάπαυστα τὸν Θεό, δὲν ἀποκτᾶ τὴν πεποίθηση καὶ τὴν αἴσθηση ὅτι ζεῖ καὶ κινεῖται μπροστὰ στὰ μάτια Του, ὅτι Ἐκεῖνος, ὁ «πανταχοῦ παρὼν» Κύριος, παρακολουθεῖ καὶ γνωρίζει κάθε πράξη, κάθε σκέψη, κάθε αἴσθημά του; Αὐτῆς τῆς πεποιθήσεως καὶ αὐτῆς τῆς αἰσθήσεως φυσικὸ ἐπακόλουθο εἶναι ἡ πνευματικὴ πρόοδος. Ἂς μᾶς τὴ χαρίσει ὁ πολυέλεος Κύριος γιὰ τὴ δόξα τοῦ ὀνόματός Του καὶ γιὰ τὴ σωτηρία μας. Ἀμήν.

, ,

Σχολιάστε

ΠΑΝΑΓΙΑ καὶ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

ΠΑΝΑΓΙΑ καὶ ΒΥΖΑΝΤΙΟ
Λόγος τοῦ Μητροπολίτου Μάνης κ. Χρυσοστόμου Γ´
ἐκφωνηθεὶς κατὰ τοὺς Δ´ Χαιρετισμοὺς (5-4-2019)
εἰς τὸν Ἅγιο Δημήτριο τοῦ Μυστρᾶ

.           Εὑρισκόμεθα μὲ τὴν τιμητικὴ πρόσκληση καὶ εὐλογία τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Μονεμβασίας καὶ Σπάρτης κ. Εὐσταθίου στὸν Μυστρᾶ, τὴν πρωτεύουσα τοῦ Βυζαντινοῦ Δεσποτάτου» κατὰ τὸν 14ο καὶ 15ο αἰώνα, μόλις μερικὰ χιλιόμετρα ἀνατολικὰ τῆς ἱστορικῆς πόλεως Σπάρτης.
.           Καὶ μπορεῖ ὁ Μυστρᾶς νὰ ὀνομάζεται «νεκρὴ πολιτεία» ἐπειδὴ δὲν κατοικεῖται. Ὅμως εἶναι ζῶσα πολιτεία τῶν θαυμασίων τοῦ Θεοῦ.
.           Συνδέεται βεβαίως μὲ τὴν κατάλυση τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας ἀπὸ τὴν Δ´ Σταυροφορία (1204) ὁπότε ἔκτοτε κατέστη σπουδαιότατο πνευματικὸ κέντρο τῆς ὕστερης βυζαντινῆς περιόδου. Πολλοὶ διοικητές, Καντακουζηνοὶ καὶ Παλαιολόγοι διοίκησαν καὶ ἕδρασαν στὸ Δεσποτάτο. Πολλοὶ ἐπίσης λόγιοι, καλλιτέχνες, πνευμτικοὶ ἄνδρες ἄφησαν τὰ ἴχνη τους.
.           Τὸ σημαντικότερο ὅμως θησαύρισμα στὸν Μυστρᾶ, μνημεῖο παγκόσμιου πολιτισμοῦ εἶναι οἱ ἱεροὶ ναοί του. Ἡ Περίβλεπτος, ἡ Παντάνασσα, ἡ Ἁγία Σοφία, οἱ ἅγιοι Θεόδωροι καὶ ἡ Ὁδηγήτρια, θαυμάσιοι ναοί, ἡ Εὐαγγελίστρια καὶ ἡ Μητρόπολη ὁ Ἄγιος Δημήτριος. Εἶναι ὁ ἅγιος Δημήτριος ὁ ἱερὸς ναὸς ὅπου εὑρισκόμεθα ἀπόψε, αὐτὴ τὴν πανίερη νύκτα καὶ τελοῦμε τὴν Ἀκολουθία τῶν Χαιρετισμῶν καὶ συγκεκριμένα τὴν Δ´ στάση τοῦ Ἀκαθίστου Ὕμνου. Ἕνας ὑπέροχος βυζαντινὸς ναὸς ὅπου ἐδῶ μάλιστα στέφθηκε αὐτοκράτορας ὁ Κωνσταντῖνος Παλαιολόγος. Ἰδοὺ βλέπουμε καὶ ἀναπολοῦμε στὸ κέντρο τοῦ ἱεροῦ ναοῦ τὴν μαρμάρινη πλάκα μὲ τὸν δικέφαλο ἀετό.
.           Ἐδῶ, λοιπόν, ἀποτυπώνεται, ἡ ἱστορία, ἡ ἱστορία τῶν βυζαντινῶν χρόνων, ἡ δική μας ἱστορία γιατὶ καὶ τὸ Βυζάντιο εἶναι τοῦ Γένους μας ἱστορία.
.           Λησμονοῦμε, ἐνίοτε, τὸ Βυζάντιο, τοὺς σπουδαίους αὐτοὺς αἰῶνες καὶ κάμνουμε τὸ λάθος ἀπὸ τὴν ἀρχαία Ἑλλάδα νὰ ἀνατρέχουμε στὴν νεοτέρα. Ὅμως, τὸ Βυζάντιο ἔχει ἕνα πλοῦτο ἡρωϊσμοῦ, φιλανθρωπίας, γραμμάτων, τέχνης, μεγάλων μορφῶν, ἕνα κόσμο τοῦ πνεύματος. Καὶ ὀφείλουμε ἐμεῖς οἱ νεοέλληνες νὰ μὴν ἀποκόπτουμε τὶς ρίζες μας ἀλλὰ νὰ μελετοῦμε αὐτὸν τὸν βυζαντινὸ κόσμο. Ἂν οἱ βυζαντινολογικὲς σπουδὲς καὶ ἔρευνες εἶναι ἐξαιρετικὲς καὶ σὲ μεγάλο βαθμὸ ἀνεπτυγμένες στὸ ἐξωτερικὸ σὲ πανεπιστημιακὰ κέντρα, Εὐρώπη καὶ Ἀμερική, πόσο μᾶλλον ἐμεῖς οἱ φυσικοὶ κληρονόμοι, πρέπει νὰ ἐντρυφοῦμε στὸν θησαυρὸ τοῦ Βυζαντίου.
.           Ὡστόσο ἀπόψε, ἐπειδὴ ψάλαμε μὲ τόση ἱερὴ κατάνυξη καὶ εὐλάβεια τοὺς Χαιρετισμοὺς στὴν Παναγία μας, ἀξίζει νὰ σταθοῦμε στὸ θέμα Βυζάντιο καὶ Παναγία. Τί ἄραγε ἔχει νὰ μᾶς πεῖ ἡ Κυρία Θεοτόκος, ἡ Κεχαριτωμένη, ἡ «δεξαμένη τὸ Χαῖρε», ἡ Παναγία μας;

* * *

.           Εἶναι γεγονὸς ὅτι ἡ Παναγία, συνδέθηκε στενὰ μὲ τὸ Βυζάντιο.
.           Ἤδη μὲ τὴν Γ´ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο ἡ ὁποία συνεκλήθη στὴν Ἔφεσο «ὁμολογοῦμεν τὴν ἁγίαν Παρθένον Θεοτόκον διὰ τὸ τὸν Θεὸν Λόγον σαρκωθῆναι καὶ ἐνανθρωπῆσαι καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς συλλήψεως ἑνῶσαι ἑαυτῷ τὸν ἐξ αὐτῆς ληφθέντα ναόν». Ὁμοῦ μετὰ τοῦ ὅρου «Θεοτόκος» ἀποδίδομεν στὴν Μητέρα τοῦ Κυρίου καὶ τὸ ἀειπάρθενον.
.           Ἔπειτα ἐπὶ αὐτοκράτορος Λέοντος Α´ (5ος αἰ.) ἔχουμε τὴν μεταφορὰ τῆς τιμίας Ἑσθῆτος (τὸ Μαφόριο) τῆς Παναγίας καὶ ἐναπόθεσή της στὸ ναὸ ἐν Βλαχέρναις, ἐνῶ ἀργότερα τὸν 8ο αἰῶνα ἔχουμε τὴν ἐναπόθεση τῆς Τιμίας Ζώνης τῆς Παναγίας στὸν ναὸ ἐν τοῖς Χαλκοπρατείοις.
.           Στὰ βυζαντινὰ χρόνια καθιερώθησαν οἱ Θεομητορικὲς ἑορτές, τοῦ Εὐαγγελισμοῦ, τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου καὶ οἱ ἄλλες, ὁ δὲ ἱερὸς ὑμνογράφος, Ρωμανὸς ὁ Μελωδὸς συνθέτει ἤδη τὸν 6ο αἰ. Κοντάκια καὶ ὕμνους πρὸς τὴν Θεοτόκο.
.           Τὸν 7ο αἰ. τὸ Βυζάντιο μᾶς δίνει τὸν Ἀκάθιστο Ὕμνο, τὴν μεγάλη θὰ λέγαμε αὐτὴ ἱκεσία καὶ προσευχὴ τῆς Ἐκκλησίας πρὸς τὴν Ὑπεραγία Θεοτόκο. Ἡ «Ὑπέρμαχος Στρατηγὸς» νίκησε τοὺς ἐχθρούς, ἔσωσε τὴν Πόλη καὶ ὁ Ἀκάθιστος Ὑμνος μὲ τὶς σπάνιες λέξεις, τὶς ὡραῖες ἐκφράσεις, τὶς εἰκόνες, τὶς ὁμοιοκαταλήξεις, τὶς παρηχήσεις, τὰ ὀνόματα καὶ ὅπως ἐψάλη «ὀρθοστάδην» τότε στὴν Παναγία Βλαχερνῶν, ἔτσι ἀπὸ τότε ἀναβιβάζει στὰ ὑπερκόσμια τοὺς πιστούς καὶ τὸ Κοντάκον «Τῇ Ὑπερμάχῳ Στρατηγῷ τὰ νικητήρια» καθίσταται ὁ ὑπέροχος ὕμνος τῆς δοξολογίας καὶ εὐχαριστίας πρὸς τὴν Θεοτόκο.
.           Ἡ εὐλάβεια καὶ ἡ τιμὴ πρὸς τὴν Παναγία στὰ βυζαντινὰ χρόνια φανερώνεται ἀπὸ τοὺς πάρα πολλοὺς ναοὺς καὶ τὶς ἱερὲς μονὲς ἀφιερωμένες στὴν Παναγία ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν ἀποτύπωσή της στὰ μολυβδόδουλλα τῶν αὐτοκρατόρων, στὶς πατριαρχικὲς σφραγίδες, στὰ δακτυλίδια, στὰ νομίσματα. Εἶναι ἀκόμη χαρακτηριστικὸ ὅτι σὲ εἰκονογραφημένα χειρόγραφα πλεῖστοι πατερικοὶ λόγοι ἀναφέρονται στὴν Θεοτόκο, τὴν Δέσποινα τοῦ κόσμου, ἡ ὁποία διηκόνησε τὸ μέγα τῆς σωτηρίας μας Μυστήριον.
.           Πῶς ὅμως νὰ μὴν ἀναφερθοῦμε καὶ στὴ Βυζαντινὴ τέχνη. Τὰ ἱερὰ αἰσθήματα, ἡ θεολογικὴ σκέψη, ἡ εὐλάβεια, ἡ προσευχὴ, ἡ πίστις ὁδήγησαν ὑπερόχους ἁγιογράφους-καλλιτέχνες νὰ ἀποδώσουν τὸ πανάγιο πρόσωπο τῆς Παναγίας σὲ εἰκονίσματα καὶ ψηφιδωτά. Πολλὲς οἱ εἰκόνες τῆς Παναγίας στὰ βυζαντινὰ χρόνια. Κορυφαῖες ὅμως ἡ Παναγία ἡ Ὁδηγήτρια, ἡ Παναγία «ἡ Χώρα τοῦ Ἀχωρήτου», ἡ Παμμακάριστος καὶ ἡ Δέησις στὸ Ναὸ τῆς τοῦ Θεοῦ Σοφίας στὴν Βασιλεύουσα ἀλλὰ καὶ ἡ Παναγία στὸν Ἐσωνάρθηκα ἐν μέσῳ αὐτοκρατόρων Κωνσταντίνου Ἰουστινιανοῦ καὶ στὸ νότιο ὑπερῶο ἐν μέσῳ Ἰωάννου Κομνηνοῦ καὶ Εἰρήνης τὰ καταπληκτικὰ αὐτὰ ψηφιδωτὰ μὲ κορυφαῖο ψηφιδωτὸ τὴν Παναγία τῆς ἁψίδας, ἡ ἔνθρονος Θεοτόκος, «ὁ ἔμψυχος θρόνος τοῦ Παντοκράτορος» τὸ ἀρχαιότερο ψηφιδωτό.
.           Ὡστόσο, ἡ Παναγία Μητέρα μας δάκρυσε μὲ τὴν τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἅλωσι, τὴν ἀείποτε Βασιλίδι τῶν πόλεων. Ἐθλίβη καὶ δάκρυσε.
.           Ἀλλ᾿ ἂς σκεφθοῦμε, δὲν δακρύζει καὶ δὲν θλίβεται ἡ Παναγία μας καὶ σήμερα ὅταν ἐμεῖς τὰ παιδιά της ἁμαρτάνουμε; Δὲν δακρύζει ὅταν ἀπομακρυνόμεθα ἀπὸ τὸν Υἱόν της, τὸν Χριστὸ καὶ ὅταν κάμνουμε ἀνυπακοὴ στὶς θεῖες ἐντολές Του. Ἐκείνη τί εἶπε στὸν ἀρχάγγελο Γαβριὴλ ὅταν τὴν ἐπεσκέφθη στὴ Ναζαρέτ; «Ἰδοὺ ἡ δούλη Κυρίου, γένοιτό μοι κατὰ τὸ ρῆμα σου». Πίστη, ταπεινοφροσύνη καὶ ὑπακοὴ στὸ θεῖο θέλημα. Αὐτὲς τὶς τρεῖς μεγάλες ἀρετὲς ἐκφράζουν τὰ λόγια αὐτὰ τῆς Παναγίας.
.           Ἀπόψε, λοιπὸν ὅλοι ἐμεῖς οἱ προσκυνητὲς στὰ ἱερὰ αὐτὰ χώματα, ποὺ καταφθάσαμε ἀπ᾿ ὅλη τὴν Ἑλλάδα ἐδῶ στὸν βυζαντινὸ Μυστρᾶ, στὴ Μητρόπολη τοῦ Μυστρᾶ διαισθάνομαι «κλίνουμε γόνυ καρδίας» ἐν ὑπακοῇ ἐνώπιον τῆς Παναγίας μας. Ναί, ἂς γονατίσουμε μὲ εὐλάβεια καὶ ἱερὸ δέος.
.           Ἐκείνη, εἶναι δακρυσμένη γιὰ μᾶς, ἀλλὰ καὶ Δεομένη στὸν Υἱόν της Ἰησοῦν Χριστόν.

ΠΗΓΗ: im-manis.gr

 

, ,

Σχολιάστε

ΛΟΓΟΣ τὴν Ε´ ΚΥΡΙΑΚΗ τῶν ΝΗΣΤΕΙΩΝ γιὰ τὴ συνένωση τῆς νηστείας μὲ τὴν εὐσπλαχνία καὶ τὴν προσευχὴ (Ἁγ. Ἰγν. Μπριαντσανίνωφ)

Λόγος τν Ε´ Κυριακ τν Νηστειν
γι
τ συνένωση τς νηστείας μ τν εσπλαχνία κα τν προσευχ

ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου Μπριαντσανίνωφ,
ἐπισκόπου Καυκάσου καὶ Μαύρης Θάλασσας,
«Ἀσκητικὲς ὁμιλίες Α´» [Ἔργα-7],
ἔκδ. Ἱ. Μονῆς Παρακλήτου,
Ὠρωπὸς Ἀττικῆς 2015, σελ. 171-182

«Ἀγαθὸν προσευχὴ μετὰ νηστείας καὶ ἐλεημοσύνης καὶ δικαιοσύνης» (Τωβὶτ 12:8)

.           «Εἶναι καλὸ πράγμα ἡ προσευχή, ὅταν συνοδεύεται ἀπὸ τὴ νηστεία, τὴν ἐλεημοσύνη καὶ τὴ δικαιοσύνη», εἶπε ὁ ἀρχάγγελος Ραφαὴλ στὸν Τωβίτ. Μεγάλο, πράγματι, καλὸ εἶναι μία τέτοια νηστεία! Εἶναι μεγάλο καλὸ γιὰ τοὺς ἁμαρτωλούς, καθὼς ἀποτελεῖ τὴ μοναδικὴ θύρα ἐξόδου ἀπὸ τὴ σαρκικὴ κατάσταση καὶ εἰσόδου στὴ σωτήρια μετάνοια. Εἶναι μεγάλο καλὸ καὶ γιὰ τοὺς δικαίους, καθὼς ἀποτελεῖ τὸ πιὸ ἰσχυρὸ πνευματικό τους ὅπλο. Μ’ αὐτὸ τὸ ὅπλο στὰ χέρια διατηροῦν τὴν ψυχικὴ καὶ σωματική τους ἁγνότητα ὣς τὸ τέλος τῆς ἐπίγειας διατριβῆς τους. Θεμέλιο τῆς προσευχῆς τους εἶναι ἡ νηστεία καὶ θεμέλιο τῆς νηστείας τους ἡ εὐσπλαχνία. Προσεύχονται μὲ πίστη καὶ λαμβάνουν ὅλα ὅσα ζητοῦν. Ἡ σάρκα μας, ὅπως ἐπισημαίνει ὁ ὅσιος Μάρκος ὁ Ἀσκητής, προέρχεται ἀπὸ τὴ γῆ. Ὅπως ἡ γῆ, λοιπόν, ἔτσι κι αὐτὴ χρειάζεται καλλιέργεια. Οἱ σπόροι, ποὺ σπέρνονται σ’ ἕνα χωράφι ἀκαλλιέργητο, πᾶνε χαμένοι, μὴ δίνοντας κανέναν καρπό. Ἔτσι ἄκαρπη μένει καὶ ἡ προσευχὴ τοῦ ἀνθρώπου, ποὺ δὲν ἔχει ὀργώσει καὶ τὸ σῶμα του καὶ τὴν καρδιά του μὲ τὴ νηστεία. περιπλάνηση κα τ βάρος τν λογισμν, ψυχρότητα κα σκληρότητα τς καρδις, ο μάταιες κα μαρτωλς φαντασίες ξουδετερώνουν τν προσευχ το χορτασμένου. Ἐπίσης, ὅπως σ’ ἕνα χωράφι ποὺ ἔχει μὲν ὀργωθεῖ ἀλλὰ δὲν ἔχει σπαρεῖ μὲ καλοὺς σπόρους, φυτρώνουν ἀγριόχορτα, ἔτσι καὶ στὴν καρδιὰ ἐκείνου ποὺ νηστεύει, φυτρώνουν τὰ ἀγριόχορτα τῆς ὑπερηφάνειας καὶ τῆς ὑψηλοφροσύνης, ἂν ἡ σωματικὴ ἄσκηση τῆς νηστείας δὲν συνοδεύεται ἀπὸ τὴν πνευματικὴ ἄσκηση τῆς προσευχῆς. Ἡ ὑπερηφάνεια καὶ ἡ ὑψηλοφροσύνη εἶναι πάντοτε ἑνωμένες μὲ τὴν περιφρόνηση καὶ τὴν κατάκριση τοῦ πλησίον, μὲ τὴν αὐταπάτη καὶ τὴν πλάνη, οἱ ὁποῖες ὁδηγοῦν στὴν καταστροφή. νηστεία εναι να σχυρ πνευματικ πλο ναντίον τν παθν κα τν δαιμόνων. ταν, μως, γίνεται ατοσκοπς , πολ χειρότερα, μέσο κενοδοξίας, τότε μεταβάλλεται σ πλο ψυχικς ατοκτονίας. Τέτοια ἦταν ἡ νηστεία τῶν Φαρισαίων, νηστεία αὐστηρὴ ἀλλὰ ἐπιζήμια.
.           «Ἐγώ», λέει ὁ Θεὸς μὲ τὸ στόμα τοῦ προφήτη Ἠσαΐα, «δὲν τὴ θέλω αὐτὴ τὴ νηστεία μὲ τὴν ὁποία κάποια μέρα ὁ ἄνθρωπος ταπεινώνει τὸν ἑαυτό του. Μὰ κι ἂν λυγίσεις τὸν τράχηλό σου σὰν τὸν κρίκο καὶ καθήσεις μὲ πένθιμο ροῦχο πάνω στὴ στάχτη, μὴ νομίσεις πὼς ἡ νηστεία σου εἶναι δεκτὴ ἀπὸ μένα. Δὲν ὅρισα ἐγὼ νὰ νηστεύεις ἔτσι, λέει ὁ Κύριος, ἀλλὰ κόβοντας κάθε δεσμὸ μὲ τὴν ἀδικία, ἀκυρώνοντας τὶς ἄνομες συμφωνίες ποὺ ἔκλεισες μὲ τρόπο βίαιο, ἀφήνοντας ἐλεύθερους τοὺς καταπιεσμένους καὶ σχίζοντας κάθε συμβόλαιο ἀθέμιτης συναλλαγῆς. Νὰ μοιράζεσαι τὸ ψωμί σου μὲ τὸν πεινασμένο καὶ νὰ βάζεις στὸ σπίτι σου τοὺς ἄστεγους φτωχούς. Ὅταν βλέπεις γυμνό, νὰ τὸν ντύνεις. Μὴν παραβλέψεις ποτὲ κανέναν συνάνθρωπό σου. Τότε θὰ λάμψεις σὰν τὸ φῶς τῆς αὐγῆς, οἱ πληγές σου γρήγορα θὰ γιατρευθοῦν, ἡ ἀρετή σου θὰ βαδίζει μπροστά σου καὶ ἡ δόξα τοῦ Θεοῦ θὰ σὲ περιβάλλει. Τότε θὰ φωνάξεις στὸν Θεό, κι Ἐκεῖνος θὰ σὲ ἀκούσει. Πρὶν ἀκόμα τελειώσεις τὴν προσευχή σου, θὰ ἀποκριθεῖ: “Ἐδῶ εἶμαι”». Ὁ προφήτης ζητάει τὴν εὐσπλαχνία πρὶν ἀπὸ τὴ νηστεία ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴ νηστεία. Βεβαιώνει πὼς προσευχ το νθρώπου πο χει συνενώσει τ νηστεία μ τν εσπλαχνία, εσακούεται σύντομα π τν Θεό, ὁ ὁποῖος δίνει τὴ χάρη Του σὲ κάθε τέτοιον ἀγωνιστή.
.           Τὸ Ἅγιον Πνεῦμα νομοθετεῖ γενικὰ τὴν ἕνωση τῆς νηστείας μὲ τὴν προσευχή. «Ἐπιστρέψτε σ’ ἐμένα μ’ ὅλη σας τὴν καρδιά», λέει ὁ Κύριος στοὺς ἁμαρτωλοὺς μὲ τὰ χείλη ἑνὸς ἄλλου προφήτη. «Νηστέψτε, κλάψτε καὶ θρηνῆστε! Σκίστε τὶς καρδιές σας καὶ ὄχι τὰ ροῦχα σας. Ἐπιστρέψτε στὸν Κύριο, τὸν Θεό σας… Σαλπίστε στὴ Σιών! Ἀφιερῶστε μέρες στὴ νηστεία, κηρύξτε ἱερὴ σύναξη!».
.           Ἕνα παράδειγμα τῆς ἀποτελεσματικότητας τῆς νηστείας καὶ τῆς προσευχῆς μᾶς ἔδωσαν οἱ μετανοημένοι Νινευΐτες. Ἡ καταστροφὴ τῆς πόλης τους, ἀποφασισμένη ἀπὸ τὸν Θεό, τοὺς εἶχε ἀναγγελθεῖ ἀπὸ τὸν προφήτη Ἰωνᾶ. Ἀφοῦ ἀπομακρύνθηκε ὁ προφήτης, κοίταζε ἐπίμονα πρὸς τὴ Νινευή, περιμένοντας κάθε στιγμὴ τὴν πραγματοποίηση τῆς τρομερῆς θείας ἀποφάσεως. Ἀλλὰ μάταια. Γιατί οἱ Νινευΐτες μετανόησαν εἰλικρινὰ καὶ τὸ ἀπέδειξαν μὲ τὴν ἐγκατάλειψη τῶν ἁμαρτωλῶν τους ἔργων, μὲ αὐστηρὴ νηστεία καὶ μὲ ἐκτενῆ προσευχή. «Καὶ ὁ Θεὸς ἄλλαξε ἀπόφαση γιὰ τὴν τιμωρία, τὴν ὁποία εἶχε πεῖ ὅτι θὰ τοὺς ἐπέβαλλε, καὶ δὲν τοὺς τιμώρησε».
.           Στὴν Καινὴ Διαθήκη ὁ Κύριος γνωστοποίησε ὅτι ἡ νηστεία θὰ γινόταν κοινὴ ἄσκηση ὅλων τῶν μαθητῶν Του, ὅταν θὰ ἔπαιρναν ἀπὸ κοντὰ τοὺς τὸν Νυμφίο, ὅταν δηλαδὴ ὁ Ἴδιος θὰ ἀναλαμβανόταν στοὺς οὐρανούς. Καὶ πῶς, ἀλήθεια, νὰ μὴ νηστεύουν στὴ γῆ οἱ μαθητές Του, πῶς νὰ μὴν κλαῖνε, πῶς νὰ μὴν πενθοῦν, ὅταν ὁ μοναδικὸς θησαυρὸς τοὺς εἶναι μακριά τους καὶ ὅταν ὁ δρόμος, ποὺ ὁδηγεῖ σ’ Αὐτόν, εἶναι γεμάτος δυσκολίες, γεμάτος ληστὲς φοβεροὺς καὶ μοχθηρούς;
.           Ὅλοι οἱ ἅγιοι τοῦ Θεοῦ πέρασαν τὴν ἐπίγεια ζωή τους μὲ νηστεία καὶ προσευχή. Ἔτσι, σύμφωνα μὲ τὴ μαρτυρία τοῦ Εὐαγγελίου, ἡ ἁγία προφήτιδα Ἄννα, θυγατέρα τοῦ Φανουήλ, «δὲν ἔφευγε ἀπὸ τὸν Ναό, ἀλλὰ λάτρευε τὸν Θεὸ νύχτα καὶ μέρα μὲ νηστεῖες καὶ προσευχές». Ἡ μεγάλη Ἰουδίθ, ὅπως διηγεῖται ἡ Ἁγία Γραφή, «νήστευε ὅλες τὶς μέρες τῆς χηρείας της», «τρία χρόνια καὶ τέσσερις μῆνες», γνώρισε ἐμπειρικὰ τὴ δύναμη τῆς προσευχῆς, μὲ τὴν προσευχὴ ἔφτασε στὴ ζωντανὴ πίστη καὶ μὲ τὴ ζωντανὴ πίστη πραγματοποίησε ἕναν θαυμαστὸ ἆθλο.
.           «Περιφρούρησα μὲ τὴ νηστεία τὴν ψυχή μου», λέει ὁ θεόπνευστος Δαβὶδ –τόσο ἰσχυρὸς εἶναι αὐτὸς ὁ ἀγώνας! «Ταπείνωνα μὲ τὴ νηστεία τὴν ψυχή μου»– τόσο ἐναντιώνεται αὐτὸς ὁ ἀγώνας στὴν αὐταρέσκεια καὶ τὴν ἔπαρση, ποὺ γεννιοῦνται ἀπὸ τὸν χορτασμὸ τῆς κοιλιᾶς. Μὲ τὴ νηστεία «ἡ προσευχή μου (θ’ ἀνέβει στὸν Κύριο καὶ) θὰ ἐπιστρέψει σ’ ἐμένα». Χωρὶς τὴ νηστεία ἡ προσευχή μου εἶναι μία θλιβερὴ θυσία στὸν μετεωρισμὸ τοῦ νοῦ, τὸν ἀχώριστο σύντροφο τοῦ χορτασμοῦ τῆς κοιλιᾶς.
.           Ὁ ἅγιος ἀπόστολος Παῦλος ἀναφέρει ἀνάμεσα στὰ γνωρίσματα τῶν ἀληθινῶν χριστιανῶν τὴν ἐπιμονὴ στὴ νηστεία καὶ τὴν προσευχή. Γιὰ τὸν ἑαυτό του ἀποκαλύπτει ὅτι πέρασε ὅλη του τὴ ζωὴ μὲ συνεχεῖς ἀγῶνες, στερήσεις καὶ θλίψεις. Κάνει λόγο τόσο γιὰ τὴν ἀκούσια πείνα, τὴν ὁποία ὑπέμενε λόγῳ τῶν περιστάσεων, ὅσο καὶ γιὰ τὴ συνεχῆ ἑκούσια νηστεία, μὲ τὴν ὁποία ταλαιπωροῦσε καὶ ὑποδούλωνε τὸ σῶμα του. Καὶ ὁ εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς, περιγράφοντας στὶς Πράξεις τῶν Ἀποστόλων τὴν κοινὴ ζωὴ στὰ Ἱεροσόλυμα, μετὰ τὴν Ἀνάληψη τοῦ Χριστοῦ, τῶν μαθητῶν Του, τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου καὶ τῶν ἄλλων γυναικών, ποὺ ἀκολουθοῦσαν τὸν Κύριο κατὰ τὴν ἐπίγεια παρουσία Του, λέει: «Ὅλοι αὐτοί, μὲ μία ψυχή, ἦταν ἀφοσιωμένοι στὴν προσευχὴ καὶ τὴ δέηση πρὸς τὸν Θεό». Ἀπ’ αὐτὰ τὰ λόγια φαίνεται ὅτι οἱ προσευχὲς τοὺς ἦταν πολὺ ἐκτενεῖς, πράγμα ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ τὸ κάνει κανεὶς χωρὶς τὴ βοήθεια τῆς νηστείας.
.           Τέτοια ἦταν ἡ βιοτὴ τῶν ἀποστόλων! Τέτοια ἦταν ἡ βιοτὴ τῶν μαρτύρων! Τέτοια ἦταν ἡ βιοτὴ τῶν ὁσίων! Τέτοια ἦταν ἡ βιοτὴ τῶν ἁγίων, τῶν ἀληθινῶν χριστιανῶν —σύζευξη τῆς ἀδιάλειπτης προσευχῆς μὲ τὴ διαρκῆ νηστεία. Μ’ αὐτὲς συνένωναν καὶ τὴν εὐσπλαχνία πρὸς τοὺς ἀδελφούς, τόσο ἐκείνους ποὺ τοὺς ἀγαποῦσαν ὅσο καὶ ἐκείνους ποὺ τοὺς μισοῦσαν. Ἡ εὐσπλαχνία τους ξεπερνοῦσε σὲ βάθος καὶ πλάτος τὰ ἀνθρώπινα μέτρα, ἦταν, θὰ λέγαμε, θεία, καθὼς τὴν ἀντλοῦσαν ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν Κύριο. Ὄχι μόνο συμπονοῦσαν ὅλους ὅσοι εἶχαν ὁποιεσδήποτε σωματικὲς ἢ ψυχικὲς ἀνάγκες, ὄχι μόνο συγχωροῦσαν ὅλες τὶς κακολογίες καὶ τὶς προσβολές, ἀλλὰ καὶ μὲ χαρὰ θυσίαζαν ἀκόμα καὶ τὴ ζωή τους γιὰ τὴ σωτηρία φίλων καὶ ἐχθρῶν.

ΣΥΝΕΧΙΖΕTAI: ΛΟΓΟΣ τὴν Ε´ ΚΥΡΙΑΚΗ τῶν ΝΗΣΤΕΙΩΝ γιὰ τὴ συνένωση τῆς νηστείας μὲ τὴν εὐσπλαχνία καὶ τὴν προσευχὴ (Ἁγ. Ἰγν. Μπριαντσανίνωφ)–2

ΠΗΓΗ ἠλ. κειμ. «Η ΑΛΛΗ ΟΨΙΣ»

, ,

Σχολιάστε