Ἀρχεῖο κατηγορίας "ΘΕΟΛΟΓΙΑ"

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ «ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ»

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ «ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ»

τῆς «Χριστ. Ἑστίας Λαμίας»

.                     Εἶναι ἕνας χαιρετισμὸς ποὺ λέμε καθημερινὰ γιὰ 40 μέρες πρωὶ καὶ βράδυ μετὰ τὴν Ἀνάσταση μέχρι τὴν παραμονὴ τῆς Ἀναλήψεως, δηλαδὴ τότε ποὺ γιορτάζουμε τὴν Ἀπόδοση τοῦ Πάσχα. Ὁ χαιρετισμὸς αὐτὸς ἀντικαθιστᾶ κάθε ἄλλο χαιρετισμὸ (καλημέρα, καλησπέρα, καληνύχτα…).
.                     Εἶναι ἕνας διάλογος ἐπικοινωνίας καὶ ἀναγνωρίσεως μεταξὺ χριστιανῶν. Ὁ ἕνας ὁμολογεῖ τὴν Πίστη του στὴν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ λέγοντας «Χριστὸς Ἀνέστη» καὶ ὁ ἄλλος, ὁ ἀδελφός του ἐν Κυρίῳ ἀνταποκρίνεται καὶ ἀπαντᾶ μὲ τὴν ἴδια βεβαιότητα τῆς Πίστεως λέγοντας «Ἀληθῶς Ἀνέστη».
.                     Εἶναι μία πίστη ποὺ ἀποτελεῖ «τὴν καρδιὰ καὶ τὴν ψυχή, τὴν ἀρχὴ καὶ ὅλο τὸ συγκλονιστικὸ ἀπερινόητο περιεχόμενο τῆς Χριστιανικῆς μας Πίστεως, τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας καὶ τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ μας. Κάθε φορὰ ποὺ προφέρουμε τὸ «Χριστὸς Ἀνέστη», καταθέτουμε τὴν ὕψιστη καὶ ἀνυπέρβλητη παραδοχή, αὐτὴ ποὺ περιλαμβάνει ὅλα τὰ σημαίνοντα καὶ σημαινόμενα τῶν ἱερῶν κειμένων τῆς Ἐκκλησίας μας».
.                     Εἶναι μία ὁμολογία τοῦ χριστιανοῦ ποὺ βγαίνει ἀβίαστα μέσα ἀπὸ τὴν καρδιά του, ἀπὸ τὸ βίωμά του καὶ τὴν βεβαιότητά του ὅτι ἀναστήθηκε ὁ Χριστὸς καὶ αὐτὸ τὸ πιστεύει καὶ τὸ ὁμολογεῖ καὶ τὸ ἀνακοινώνει πρὸς κάθε κατεύθυνση. Πιστεύει στὴν μαρτυρία τῶν ἀποστόλων, στὴν ἐμπειρία τῆς Ἐκκλησίας καὶ στὴν ἐνέργεια τοῦ Μυστηρίου τῆς Πίστεως στὴ ζωή του.
.                     Εἶναι ἕνα μαρτύριο τὸ «Χριστὸς Ἀνέστη», διότι «ἡ πίστη τοῦ Χριστιανοῦ δοκιμάζεται μὲ τὴν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ σὰν τὸ χρυσάφι στὸ χωνευτήρι. Ἀπ᾽ ὅλο τὸ Εὐαγγέλιο ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ εἶναι τὸ πιὸ ἀπίστευτο πράγμα, ὁλότελα ἀπαράδεκτο γιὰ τὸ λογικό μας καὶ ἀληθινὸ μαρτύριο γιὰ δαῦτο» (Φ. Κόντογλου). Συγχρόνως εἶναι κι ἕνα ἄλλο μαρτύριο μέσα στὸν κόσμο ποὺ δυστυχῶς πολὺ λίγο πιστεύει στὴν Ἀνάσταση καὶ προσπαθεῖ νὰ πνίξει κάθε φωνὴ ποὺ τὴν ὁμολογεῖ.
.                     Εἶναι μία προσευχὴ – στὴν πλήρη του μορφὴ τὸ «Χριστὸς Ἀνέστη» – ποὺ γιὰ 40 μέρες ἀντικαθιστᾶ τὴν ἔναρξη καὶ τὴν ἀπόλυση τῶν ἀκολουθιῶν τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀτομικῶν μας προσευχῶν. Συνοδεύεται καὶ ἀπὸ τὶς ἄλλες σχετικὲς προσευχὲς ποὺ ἐμπεριέχονται στὴν Ἐναρκτήρια Ἀκολουθία τὶς ἀναστάσιμες ἡμέρες τοῦ Πεντηκοσταρίου.
.                     Εἶναι μία μαρτυρία στὸν σύγχρονο κόσμο, τὸν βαπτισμένο καὶ τὸν ἀβάπτιστο. Στὸν πρῶτο νὰ ἀναζωπυρώσει μέσα του τὸ χάρισμα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καὶ νὰ ξαναζωντανέψει τὴν ἀποσταμένη ἐλπίδα, νὰ δώσει κουράγιο καὶ δύναμη γιὰ μετάνοια καὶ στὸν ἄλλο γιὰ νὰ τὸν ἀναστήσει ἀπὸ τὴ φθορὰ τοῦ πνευματικοῦ θανάτου καὶ τὸν ψυχαναγκασμὸ τῆς ἡμερομηνίας λήξεως καὶ νὰ τὸν προσανατολίσει στὴν ὄντως ζωὴ διὰ τοῦ βαπτίσματος.
.                     Εἶναι μία νικητήρια κραυγή, μία διαπίστωση νίκης, ὅτι ὁ θάνατος δὲν κράτησε στὰ σπλάγχνα του τὸν βασιλέα τῆς δόξης «οὐκ ἦν δυνατὸν κρατεῖσθαι ὑπὸ τῆς φθορᾶς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ζωῆς. Χριστὸς ἀναστὰς ἐκ νεκρῶν οὐκέτι ἀποθνήσκει, θάνατος αὐτοῦ οὐκέτι κυριεύει». Νίκησε ὁ Χριστὸς τὸν διάβολο, τὴν ἁμαρτία, τὸν κόσμο, τὸν θάνατο καὶ τὸν Ἅδη καὶ ἐλευθέρωσε «τοὺς ἀπ᾽ αἰῶνος δεσμίους».
.                     Εἶναι μία πολεμικὴ ἰαχή, ἕνα σάλπισμα πνευματικῆς ἐπίθεσης, γιὰ τὸ στράτευμα τῆς Ἐκκλησίας ποὺ δίνει μάχες θεολογικὲς καὶ πνευματικὲς κατὰ τῆς ἀθεΐας, τῆς πλάνης, τῶν σκοτεινῶν δυνάμεων, τῆς αἱρέσεως καὶ τοῦ σχίσματος, τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ ὑποκόσμου. Ὁ Χριστὸς νίκησε καὶ ἡ «Ἐκκλησία Του πολεμουμένη νικᾶ». Ζεῖ ὁ Χριστὸς εἰς τοὺς αἰῶνες καὶ μεῖς θὰ ζήσουμε καὶ θὰ νικήσουμε μὲ Αὐτὸν καὶ δι᾽ Αὐτοῦ. Ἡ νίκη τοῦ Πνεύματος εἶναι δεδομένη. «Ἐξῆλθε νικῶν καὶ ἵνα νικήσῃ».
.                     Εἶναι ἡ ἤρεμη δύναμη τῶν ἁγίων μαρτύρων καὶ τῶν ὁσίων τῆς Ἐκκλησίας μας διὰ μέσου τῶν αἰώνων. Ἡ ἔμπνευσή τους, τὸ στήριγμά τους καὶ τὸ κήρυγμά τους μέσα στὴν κοιλάδα τοῦ κλαυθμῶνος καὶ στὶς συμπληγάδες τῶν διωγμῶν. Οἱ δύο αὐτὲς λέξεις μὲ τὶς πέντε συλλαβὲς κράτησαν ὄρθια τὴν ψυχὴ «τῶν ἁγίων τῶν καθ᾽ ἑκάστην γενεὰν εὐαρεστησάντων τῷ Κυρίῳ» μέσα στὶς ἀνελέητες ἐποχὲς τῶν κατακομβῶν, τῶν καταναγκαστικῶν ἔργων καὶ τῶν στρατοπέδων τῆς Σιβηρίας, «τῆς πείνας, τῶν στερήσεων, τῶν κακουχιῶν καὶ τῶν πάσης φύσεως δοκιμασιῶν» (Ἠλ. Κατσάνος).
.                     Εἶναι ἡ θεολογία μας ὄχι μόνο γιὰ τὴ θεότητα τοῦ Κυρίου καὶ τὴ μοναδικότητα τοῦ θεανδρικοῦ προσώπου Του, διότι μόνος αὐτὸς ἀπὸ μόνος Του, αὐτεξουσίως, ἀνέστησε τὸ νεκρωθὲν σῶμα του, δηλαδὴ ἡ θεία φύση Του ἀνέστησε τὴν ἀνθρώπινη, ἀλλὰ γιὰ τὸ μέλλον τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος. «Τὰ σώματά μας προορίζονται γιὰ τὴν κοινὴ Ἀνάσταση τῶν νεκρῶν στὴ Δευτέρα Παρουσία τοῦ Κυρίου. Μπορεῖ τώρα νὰ φθείρονται καὶ νὰ θάπτονται, ὄχι νὰ καίγονται, ἀλλὰ ἔχουν αἰώνια προοπτική. Θὰ ἀναστηθοῦν…Ἑπομένως ἂς τὰ σεβόμαστε, ἂς ἀποφεύγουμε τὴν ἁμαρτία ποὺ τὰ φθείρει, ἂς τὰ τιμοῦμε καὶ μετὰ θάνατον μὲ τὴν εὐλογημένη ταφὴ καὶ ὄχι μὲ τὴν πολυέξοδη καὶ τὴν ἀσεβῆ καύση» (Φιλ. Νικολάου)
.                     Εἶναι ὁ Ἐθνικός μας Ὕμνος μέσα στὴν Ἐκκλησία, ὁ ὁποῖος λέγει σὲ θεολογικὴ γλώσσα αὐτὸ ποὺ ὁ ποιητὴς ἐννόησε ποιητικῇ ἀδείᾳ καὶ εἶπε γιὰ τὴν Ἀνάσταση τῆς Ἐλευθερίας, ποὺ ἀναδύεται, ὅπως στὸ θαυμάσιο ὅραμα τοῦ Προφήτη Ἰεζεκιήλ, «ἀπ᾽ τὰ κόκκαλα βγαλμένη τῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερά». Πάντοτε οἱ Ὀρθόδοξοι Ἕλληνες στὶς ἑκατοντάδες τῶν χρόνων τῆς αἰσχρῆς δουλείας μαζὶ μὲ τὸ «Χριστὸς Ἀνέστη» συμπλήρωναν μυστικὰ ἢ φανερὰ καὶ τὸ «Ἡ Ἑλλὰς Ἀνέστη» καὶ «Ἡ Β. Ἤπειρος Ἀνέστη» καὶ «Ἡ Κύπρος Ἀνέστη» καὶ «Ἡ Πόλις Ἀνέστη»…!!!

.                     Ἔτσι ἐξηγεῖται – καὶ λίγα εἴπαμε – γιατί ὁ θεοφόρος Πατὴρ ἡμῶν ἅγιος Σεραφεὶμ τοῦ Σαρὼφ (1759-1833) χαιρετοῦσε ἐφ᾽ ὅρου ζωῆς τὸν κάθε ἄνθρωπο μὲ τὸν αἰώνιο Χαιρετισμὸ «Χριστὸς Ἀνέστη, χαρά μου»!

Τόσα πολλὰ εἶναι καὶ σημαίνει τὸ «Χριστὸς Ἀνέστη»!!!

 

Σχολιάστε

ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΕΜΦΑΝΙΣΕΩΝ ΤΟΥ ΑΝΑΣΤΑΝΤΟΣ ΚΥΡΙΟΥ

Τὰ χαρακτηρολογικὰ στοιχεῖα
τῶν ἐμφανίσεων τοῦ ἀναστάντος Κυρίου

ΘΩΜΑ ΑΝΤ. ΙΩΑΝΝΙΔΗ
Καθηγ. Πανεπ. Ἀθηνῶν

[…] Ὅτι οἱ ἐμφανίσεις τοῦ Ἀναστάντος ἦταν ἀντικειμενικὸ καὶ ὄχι ψυχογενὲς βίωμα τῶν Ἀποστόλων, ποὺ δημιουργήθηκε μὲ ὑποβολὴ πασχαλίου ἐνθουσιασμοῦ καὶ ὑποκειμενικῶν ὁραματισμῶν καὶ παραισθήσεων ἀποδεικνύεται:
1) ὄχι μόνο ἀπὸ τὸν κενὸ τάφο, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴ στάση τῶν Ἀποστόλων. Εἶναι ἐνδεικτικὸς ὁ σκεπτικισμὸς καὶ ἡ δυσπιστία τους. Τὰ μηνύματα τῶν μυροφόρων περὶ τῆς Ἀναστάσεως «ἐφάνησαν ὡσεὶ λῆρος» (Λουκ. 24, 11). Ὅταν ἐμφανίσθηκε σὲ αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς «ἐδόκουν πνεῦμα θεωρεῖν» (Λουκ. 24, 37).
2) Οἱ ἐμφανίσεις τοῦ Κυρίου συνδέονται μὲ διάφορα περιστατικά. Ἐμφανίζεται σὲ ἕνα πρόσωπο, σὲ δύο, σὲ ἑπτά, σὲ ἕνδεκα, σὲ πεντακόσια κλπ. Παρουσιάζεται στὸν κῆπο, στὸ δρόμο πρὸς Ἐμμαούς, στὴν Ἰερουσαλὴμ στὸ ὑπερῶο, στὴ θάλασσα τῆς Γαλιλαίας, στὸ ὄρος. Οὐδέποτε ἐμφανίζεται τὴ νύχτα, ἀλλὰ πάντοτε στὸ φῶς τῆς ἡμέρας, στοιχεῖα ποὺ ἀποδεικνύουν τὴν ἐμπειρικὰ διαπιστούμενη καὶ ὄχι νοούμενη πραγματικότητα.
3) Οἱ εὐαγγελικὲς διηγήσεις γιὰ τὶς ἐμφανίσεις τοῦ Κυρίου ἀποτυπώνουν: α) ὅτι ὁ Ἀναστὰς εἶναι μία ζῶσα προσωπικότητα ποὺ δρᾶ στὴν ἱστορία καὶ β) ὅτι ὁ Ἀναστὰς εἶναι παρὼν καὶ φανερώνεται σὲ μία νέα μορφὴ καὶ πραγματικότητα ὑπάρξεως, ἡ ὁποία εἶναι «ὁρατὴ» καὶ «ψηλαφητή».
.               Ὅλες οἱ ἀναστάσιμες ἱστορίες συμφωνοῦν στὰ οὐσιώδη: τονίζεται ἡ ταυτότητα τοῦ ἀναστάντος Κυρίου μὲ τὸν σταυρωμένο Ἰησοῦ ἀπὸ τὴ Ναζαρέτ. Ὑπογραμμίζεται ἡ πραγματικὴ σωματικότητα καὶ ταυτόχρονα ἡ μυστηριώδης ὑπερβατικότητα τοῦ ἀναστημένου Κυρίου. Σὲ ὅλες τὶς μαρτυρίες εἶναι κοινὴ ἡ παράδοξη διαλεκτικὴ «αἴφνης ἔρχεσθαι» καὶ «ἄφαντος γενέσθαι», «ὁρᾶν» καὶ «μὴ ὁρᾶν», «ἅπτεσθαι» καὶ «μὴ ἅπτεσθαι», «γινώσκειν» καὶ «μὴ γινώσκειν», πλήρους ταυτότητας τοῦ σταυρωθέντος καὶ ἀναστάντος Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ πλήρους ἀλλαγῆς. Ὁ ἀναστὰς Κύριος ἐμφανίζεται πάντα ἔτσι, ὥστε νὰ εἶναι ταυτόχρονα ὁ ἴδιος καὶ διαφορετικός, γνωστὸς καὶ ξένος, κοντινὸς καὶ μακρινός. Αὐτοὶ ποὺ τὸν βλέπουν δὲν μποροῦν νὰ τὸν κρατήσουν οὔτε μὲ τὸ βλέμμα τους. Ὁ εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς ἀναφέρει: «αὐτῶν δὲ διηνοίχθησαν οἱ ὀφθαλμοὶ καὶ ἐπέγνωσαν αὐτόν· καὶ αὐτὸς ἄφαντος ἐγένετο ἀπ’ αὐτῶν» (24, 31).
.                 Ἡ ἀνάσταση τοῦ Ἰησοῦ δὲν συγκρίνεται μὲ τὴν ἐπάνοδο στὸν ἐπίγειο τρόπο ζωῆς ἑνὸς νεκροῦ καὶ τὴν ἀνανέωση τῶν ὅρων ζωῆς. Στὴν Π.Δ. οἱ ἀναστάσεις τοῦ γιοῦ τῆς χήρας ἀπὸ τὸν προφήτη Ἠλία (Γ´ Βασ. 17, 17-24), τοῦ γιοῦ τῆς Σωμανίτισσας ἀπὸ τὸν προφήτη Ἐλισσαῖο (Δ´ Βασ. 4, 31-37 καὶ 13, 21) κλπ. ἀποτελοῦν ξαναζωντάνεμα τῶν νεκρῶν καὶ ἐπιστροφή τους στὴ φυσική, ἱστορικὴ καὶ προπαντὸς θνητὴ ζωή. Στὴν Κ.Δ. οἱ ἀναστάσεις τῆς κόρης τοῦ Ἰαείρου (Μάρκ. 5, 35-43), τοῦ γιοῦ τῆς χήρας ἀπὸ τὴ Ναῒν (Λουκ. 7, 11-17) καὶ τοῦ Λαζάρου (Ἰω. 11, 38-44) εἶναι ἐπίσης ἀναβίωση καὶ ἐπιστροφὴ στὴν καθημερινὴ ἀνθρώπινη ζωὴ μὲ τὶς φυσικές της ἀνάγκες. Ὁ Π. Τρεμπέλας γράφει: «Ἡ φύσις» «τῆς ἐνδόξου ζωῆς, εἰς τὴν ὁποίαν μετὰ τὴν ἀνάστασιν εἰσῆλθεν ο Κύριος» εἶναι «ἀπηλλαγμένη τῶν κοινῶν συνθηκῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἔζησε πρότερον ὁ Ἰησοῦς», «ὅλως ἄγνωστος εἰς τοὺς μήπω εἰσελθόντας εἰς αὐτὴν καὶ μετασχόντας ταύτης». Γιὰ τὸν X. Léon-Dufour, «ὅταν πράγματι λέγω: “ὁ Ἰησοῦς ἀνέστη ἐκ νεκρῶν”, τίθεται τὸ ἐρώτημα ἐὰν ὑπάρχῃ διαφορὰ καὶ ποία, μεταξὺ τῆς ἐκφράσεως αὐτῆς καὶ τῆς προτάσεως: “ὁ Λάζαρος ἀνέστη ἐκ νεκρῶν”… Ὁ Ἰησοῦς δὲν “ἐπεβίωσεν” ἁπλῶς, ἀλλὰ δὲν δύναται πλέον νὰ ἀποθάνῃ, ζῇ εἰς τὸν αἰῶνα».
.             Οἱ ἐμφανίσεις τοῦ Κυρίου ἔχουν τὴν ποιότητα μιᾶς ἐντελῶς νέας, αὐτοτελοῦς κατηγορίας, ποὺ κάνει ἀδύνατη τὴν ἔνταξή τους στὸ δεδομένο σύστημα ὁμοειδῶν φυσικῶν καὶ ἱστορικῶν φαινομένων καὶ χωροχρονικῶν παραστάσεων τῆς ἐνδοκοσμιότητας. Ξεπερνοῦν τὰ πλαίσια τῆς ἐνδοκοσμικῆς πραγματικότητας τῆς φυσικῆς αἰτιοκρατίας καὶ ἀνήκουν σὲ μία νέα θεανθρώπινη ὀντολογικὴ πραγματικότητα, μέσα στὴν ὁποία συνδέονται ὑπερφυσικὸ καὶ φυσικό, θεῖο καὶ ἀνθρώπινο, μεταφυσικὸ καὶ ἱστορικό, ἀπόλυτο καὶ σχετικό, ἄπειρο καὶ πεπερασμένο, ἄκτιστο καὶ κτιστό. «Ἡ ὑποταγὴ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἱστορικῶν γεγονότων ἐν ἐνδοκοσμίῳ φυσιοκρατικῇ ἐννοίᾳ μεταβάλλει τὸ μυστήριον τῆς ἐν Χριστῷ οἰκονομίας εἰς ἁπλοῦν ἱστορικὸν γεγονός, τὸ ὁποῖον ἐξηγεῖ μὲν τὴν πίστιν τῆς Ἐκκλησίας εἰς τὴν ἀνάστασιν, δὲν δύναται ὅμως νὰ θεμελιώσῃ τὴν πίστιν εἰς τὴν σωτηρίαν».

Σχολιάστε

«ΑΝΑΣΤΑΣ» ἢ «ΑΝΑΣΤΗΜΕΝΟΣ»;

[…] «Ὁ ἀναστάς ἐκ νεκρῶν … »: ὁ ἐνεργητικός ἤ ὀρθότερα μέσος τύπος “ἀναστάς” δέν εἶναι ταυτόσημος μέ τόν νεώτερο παθητικό “ἀναστημένος”. Ὁ τύπος Ἀναστάς σημαίνει ὅτι ἐξουσίᾳ ἑαυτοῦ ἀνέστη ὁ Χριστός. Σημαίνεται διά τοῦ γραμματικοῦ τύπου «ἀναστάς» τό ὁμοούσιον, ὁμοδύναμον τοῦ Υἱοῦ πρός τόν Πατέρα, πράγματα πού δέν σημαίνονται μέ τόν τύπο Ἀναστημένος = ὁ Χριστός ἀνέστη ἀπό ἄλλη δύναμη ἤ πρόσωπο ἔξω ἀπό Αὐτόν τόν ἴδιο. Ἔτσι ἡ μετάφραση […] «ἀναστημένε ἀπό τούς νεκρούς», μειώνει δραστικά τήν ἐμβέλεια τῆς σημάνσεως τοῦ πρωτοτύπου.  (Φώτιος Σχοινᾶς, διδάκτωρ φιλοσοφίας, Φιλολογικά σχόλια καί μεταφραστικά προβλήματα στή θεία Λειτουργία).

,

Σχολιάστε

ΠΑΛΙΝ, ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΚΙΣ, ΚΑΙ ΑΝΑΡΙΘΜΗΤΕΣ ΦΟΡΕΣ: ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ!

″ΚΑΤΑΔΙΚΑΣΜΕΝΟΙ″ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΑΘΑΝΑΤΟΙ: «Ποτέ δέν ἔδειξεν ὁ Θεός τόσην ἀγάπην πρός τούς ἀνθρώπους, ὅσην ὅταν ἀνέστη» (Ἅγ. Ἰουστ. Πόποβιτς)

,

Σχολιάστε

Η ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ τοῦ ΧΡΙΣΤΟΥ

Ἡ ἀνθρωπολογικὴ σημασία
τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ
Σχόλιο στὸ Μάρκ. ιϛ´ 6-7

Ἀποσπάσματα ἀπὸ τὸ μελέτημα
Ἰωάν. Καραβιδόπουλου, καθηγ. Πανεπιστημίου
Περιοδ. «Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς», τ. 67, (1984), σελ. 71-74

ἠλ. στοιχειοθ. «Χριστ. Βιβλιογρ.»

.               Ἡ ἐπίσκεψη τῶν τριῶν γυναικῶν, γιὰ τὴ δεύτερη ἀπὸ τὶς ὁποῖες ὑπάρχει παράδοση ποὺ ἀπηχεῖται σὲ ὕμνους τῆς Ἐκκλησίας μας ὅτι εἶναι ἡ Θεοτόκος– γίνεται μετὰ τὴν παρέλευση τοῦ Σαββάτου «λίαν πρωὶ» κατὰ τὴν πρώτη μέρα τῆς ἑβδομάδας, «τῇ μιᾷ τῶν Σαββάτων», ποὺ πολὺ νωρὶς ὀνομάστηκε Κυριακὴ (βλ. Ἀποκ. α´ 10), καὶ μάλιστα ἀκριβέστερα μὲ τὴν ἀνατολὴ τοῦ ἥλιου: «Ἀνατέλλοντος τοῦ ἥλιου»…
.               Ὡς σκοπὸς τῆς ἐπίσκεψης ἀναφέρεται ἡ ἄλειψη τοῦ νεκροῦ (κατὰ τὴ γνώμη τῶν γυναικῶν) Ἰησοῦ μὲ μύρα – πράγμα ποὺ ἀποτελοῦσε μέρος τῶν συνηθειῶν τῆς ταφῆς, ἀλλὰ δὲν ἦταν δυνατὸ νὰ πραγματοποιηθεῖ κατὰ τὴν ὀψία τῆς Παρασκευῆς, ὅταν ἄρχισε ἤδη ἡ ἀργία καὶ ἤδη ἡ μεγάλη ἡμέρα τοῦ Σαββάτου, ποὺ συνέπιπτε μὲ τὸ ἰουδαϊκὸ Πάσχα. Ἡ ἔκπληξη τῶν γυναικῶν ποὺ διαπιστώνουν αἰφνίδια ὅτι ὁ μεγάλος λίθος ἦταν τραβηγμένος ἀπὸ τὴν εἴσοδο τοῦ τάφου μεταβάλλεται σὲ «τρόμο» καὶ« ἔκσταση», ὅταν μπαίνουν στὸ ἐσωτερικό του, ὅπου ἀντὶ τοῦ νεκροῦ σώματος τοῦ Ἰησοῦ ἀντικρίζουν λευκοντυμένο νεανίσκο, ποὺ τοὺς ἀναγγέλλει ὅτι ὁ Ἰησοῦς ὁ Ναζαρηνὸς ὁ ἐσταυρωμένος δὲν βρίσκεται ἐδῶ, ποὺ τὸν ἀναζητοῦν, ἀλλὰ ἀναστήθηκε· γιὰ νὰ βεβαιωθοῦν ἀκόμα περισσότερο, δὲν ἔχουν παρὰ νὰ κοιτάξουν τὸν τόπο ὅπου ἦταν τοποθετημένος. Ὡς πρῶτοι ἀποδέκτες τῆς ἀναγγελίας τῆς ἀναστάσεως οἱ γυναῖκες καλοῦνται στὴ συνέχεια ἀπὸ τὸ νεανίσκο νὰ μεταφέρουν τὴν εἴδηση στοὺς μαθητές…
.               Ἀκόμη ὁ νεανίσκος ἐντέλλεται στὶς γυναῖκες νὰ ὑπενθυμίζουν στοὺς μαθητὲς ὅτι ὁ ἀναστημένος Χριστὸς τοὺς περιμένει νὰ συναντηθοῦν στὴ Γαλιλαία, σύμφωνα ἄλλωστε καὶ μὲ ὅσα ὁ ἴδιος τοὺς εἶχε πεῖ (βλ. Μάρκ. ιδ´ 28). Οἱ ἔκθαμβες Μυροφόρες μὲ δέος ἐγκαταλείπουν τὸν τάφο, χωρὶς νὰ ποῦν τίποτα σὲ κανένα.
.            Ὅπως λιτὴ ἦταν ἡ περιγραφὴ τῆς σταύρωσης, χωρὶς λυρικὲς ἐξάρσεις καὶ συναισθηματισμούς, τὸ ἴδιο λιτὴ εἶναι καὶ ἡ διήγηση αὐτή. Δὲν πρόκειται οὐσιαστικὰ γιὰ διήγηση τῆς ἀναστάσεως, γιατί οἱ εὐαγγελιστὲς δὲν περιγράφουν αὐτὸ τὸ ἴδιο γεγονὸς τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ, ἀλλὰ τὶς ἐμπειρίες καὶ μαρτυρίες αὐτῶν (γυναικῶν πρῶτα καὶ κατόπιν ἀνδρῶν) ποὺ ἐπισκέφτηκαν τὸν κενὸ τάφο καὶ στοὺς ὁποίους ἐμφανίστηκε ὁ ἀναστημένος Χριστός. Τὸ γεγονὸς τῆς ἴδιας τῆς ἀναστάσεως δὲν περιγράφεται ἀπὸ τοὺς εὐαγγελιστές, γιατί δὲν ἀνήκει στὰ συνήθη γεγονότα αὐτοῦ τοῦ κόσμου, ποὺ διαπιστώνονται μὲ τὰ μάτια τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλὰ εἶναι ἡ ἀπαρχὴ τοῦ νέου κόσμου ποὺ ἀπαιτεῖ ἕνα νέο αἰσθητήριο στὸν ἄνθρωπο, νέα μάτια ποὺ βλέπουν καὶ ζοῦν τὴν πραγματικότητα τοῦ νέου κόσμου μέσα στὴν εὐχαριστιακὴ ἐμπειρία τῆς Ἐκκλησίας…
.               Μποροῦμε νὰ προσεγγίσουμε πιὸ αἰσθητὰ τὴν ἀνθρωπολογικὴ σημασία τοῦ γεγονότος τῆς ἀναστάσεως, ἂν φέρουμε στὸ νοῦ μας τὴν παράσταση τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ ποὺ ἐπικρατεῖ στὴν ὀρθόδοξη εἰκονογραφία: Ὁ ἀναστὰς Χριστὸς συντρίβει τοὺς πύλες τοῦ ἅδη καὶ ἀνασταίνει ἀπὸ τοὺς τάφους, κρατώντας τους ἀπὸ τὸ χέρι, τὸν Ἀδὰμ καὶ τὴν Εὔα καθὼς καὶ ὅλο τὸ ἀνθρώπινο γένος. Ἡ παράσταση αὐτὴ δίνει μὲ τὸν πιὸ εὔκολο τρόπο τὴν ἔννοια τοῦ γεγονότος.
.               Πολλοὶ θεολόγοι καταβάλλουν ἐναγώνιες προσπάθειες νὰ ἀποδείξουν τὴν «ἱστορικότητα» τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ, σὰν νὰ χρειάζεται τὸ ὑπέρλογο γεγονὸς τῆς ἀναστάσεως τὰ δεκανίκια τῆς ἀνθρώπινης λογικῆς γιὰ νὰ στηριχτεῖ! Ἡ σπουδαιότερη ἀπόδειξη τῆς ἱστορικότητας τῆς ἀναστάσεως εἶναι ἡ ὕπαρξη τῆς Ἐκκλησίας ἀνὰ τοὺς αἰῶνες. Ἡ σχέση ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ καὶ Ἐκκλησίας συνίσταται στὸ ὅτι ἡ δεύτερη στηρίζεται στὴν πρώτη καὶ ὄχι τὸ ἀντίστροφο, ποὺ ἄθελά τους φαίνεται νὰ ἀποδέχονται ὅσοι ἀρκοῦνται στὸ νὰ ἀποδείξουν τὴν ἱστορικότητα τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ, χωρὶς νὰ βγάλουν καὶ τὰ ἀπαραίτητα ἀνθρωπολογικὰ συμπεράσματα. Ἀναρωτιέται ὅμως κανεὶς τί νόημα θὰ εἶχε κάποιο ἱστορικὸ γεγονός, ἂν αὐτὸ δὲν σχετιζόταν μὲ τὴν ὕπαρξη τοῦ ἀνθρώπου κάθε ἐποχῆς; Ἡ ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ πέρα ἀπὸ τὴν ἱστορικότητά της ἔχει κυρίως καὶ κατ᾽ ἐξοχὴν ὑπαρξιακὲς διαστάσεις: εἶναι ἡ ἀπαρχὴ τοῦ καινούργιου κόσμου ποὺ προσφέρει ὁ Θεὸς στὴν ἀνθρωπότητα. Καὶ ὁ καινούργιος αὐτὸς κόσμος δὲν ἔχει καμιὰ σχέση μὲ τὴν ὀσμὴ καὶ τὸν φόβο τοῦ θανάτου, μὲ τὴν ἀποσύνθεση πρὸς φθορᾶς, μὲ τὶς συνεχεῖς ἐπιθετικὲς ἐνέργειες τοῦ ἀνθρώπου πρὸς τὸν συνάνθρωπο, ἀλλὰ εἶναι ζωὴ ἀγάπης, ζεστασιᾶς, ἐλπίδας.
.               Ἡ ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ ὡς κατανίκηση τῆς φθορᾶς καὶ τοῦ θανάτου ἀποτελεῖ πρόκληση γιὰ τὸν λογικὰ (μέσα στὰ πλαίσια τοῦ παρόντος κόσμου) σκεπτόμενο ἄνθρωπο ἀλλὰ παράλληλα καὶ πρόσκληση νὰ δεχθεῖ ὁ ἄνθρωπος τὴν δωρεὰ τοῦ Θεοῦ. Ἄρνηση τῆς ἀποδοχῆς αὐτῆς τῆς δωρεᾶς σημαίνει ἐγκλωβισμὸ στὰ ὅρια ποὺ διαγράφει τὸ σύνδρομο τοῦ φόβου τοῦ θανάτου, ἐνῶ ἡ θετικὴ τοποθέτηση ἀπέναντί της σημαίνει τὴν κατανίκηση τοῦ φόβου τοῦ θανάτου, καὶ τὸ ἄνοιγμα σ’ ἕνα νέο κόσμο ἐλπίδας. Γιατί ὁ Χριστός, ποὺ μὲ τὸν θάνατό του νίκησε τὸν θάνατο καὶ ἀναστήθηκε, «ἀπαρχὴ τῶν κεκοιμημένων ἐγένετο» (Α´ Κορ. ιε´ 20). Ἡ ἀπαρχὴ συν­επάγεται καὶ συνέχεια: «τῆς κεφαλῆς ἀναστάσης καὶ ἡμεῖς ἀνέστημεν… εἰ γὰρ ἀπαρχὴ ζῇ καὶ ἡμεῖς», θὰ πεῖ ὁ Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ὑπογραμμίζοντας μὲ ἔμφαση τὶς τωρινὲς ὑπαρξιακὲς διαστάσεις τῆς πίστεως στὴν ἀνάσταση.

,

Σχολιάστε

ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΠΑΝΤΟΥ καὶ ΠΑΝΤΟΤΕ

ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΠΑΝΤΟΥ κα ΠΑΝΤΟΤΕ

τῆς «ΧΡΙΣΤ. ΕΣΤΙΑΣ ΛΑΜΙΑΣ»

Καταλαβαίνουμε τί σημαίνει νάσταση το Χριστο;

Α] Σημαίνει λικ παναφορ το σώματός μας.

Κα μάλιστα σ βελτιωμένη κδοση.
Σ
κατάσταση φθαρσίας.
Δόξης
τιμίας, νάλογα μ τς πράξεις μας, λλ μ τν προοπτική της αώνιας ζως.
πανέρχεται στ ζω «π τ πρίσμα τς αωνιότητος»!
νάσταση φορ στ σμα.
ψυχ ποτ δν πεθαίνει.
Μ
τν νάσταση πέφτει κα τ τελευταο χυρό: θάνατος!
Δηλαδή, τώρα τ
σμα μας κατεβαίνει στ χμα το τάφου.
Α
ριο, στ Β´ Παρουσία το Κυρίου νασταίνεται, ξυπν, σηκώνεται, γείρεται, ζωντανεύει, νώνεται μ τν ψυχή του κα π νέες συνθκες ζε κα συναντ τν Δημιουργό του.
Ζε
«ες αώνας αώνων»!
ρα, «προσδοκ νάστασιν νεκρν», σημαίνει «προσδοκ νάστασιν νεκρν σωμάτων».

Β] πίσης νάσταση σημαίνει νατροπ λου του βρώμικου σκηνικο κα το καθεσττος το θανάτου πο στησε διάβολος μ τν εσήγηση τς μαρτίας.

«ντίδικος μν διάβολος, πατρ το ψεύδους, ψεύστης, πλάνος κα νθρωποκτόνος» πέτυχε προσωριν ν μς κλείσει στν δη.
φερε τν μαρτία, ς ποστασία κα νταρσία πρς τν Θεό, πεσε διος «κ τς νω φωτοφορίας», εσηγήθηκε τν μαρτία στν εόλισθο νθρωπο κα σπειρε τν θάνατο στ γένος τν νθρώπων.
Ε
ναι ντως «νθρωποκτόνος».
νέκαθεν, μετ τν πτώση του.
δηγε στν μαρτία, στν πελπισία, στν φόνο, στν ατοκτονία, στ θάνατο.
νάσταση το Χριστο λοιπν νίκησε τ νίκητο.
κανε τ δύνατα δυνατά.
Στ
ν ναμάρτητο Κύριο πονηρς δν βρκε κανένα πάτημα, στε ν ποκτήσει δικαίωμα πάνω του.
Χριστς μ «θεόσοφο δελέασμα» τ νθρώπινο σμα Του, κούσια δέχθηκε τὸν θάνατο, κατέβηκε στν δη κα διέλυσε τ πάντα στ βασίλειο το σκότους.
Νόμισε
πονηρς τι «λαβε σμα, λλ Θε περιέτυχε».
«
λαβε ατ πο βλεπε, τν νθρώπινη φύση το Χριστο, κα πεσε π ατ πο δν βλεπε, τ θεία φύση το Χριστο».
Μάλιστα
Κάθοδος το Χριστο στν δη λευθέρωσε κα τος «π᾽ αἰῶνος δεσμίους», φο προηγουμένως κήρυξε στ «ν φυλακ πνεύματα».

Γ] Συνεπς νάσταση το Χριστο ποδεικνύει τι μόνος ληθινς Θες εναι ατς πο νίκησε τν θάνατο.

Ατς πο νίκησε ατεξούσια τν θάνατο εναι μόνον Χριστός.
λοι ο λλοι, μικρο κα μεγάλοι, μίθεοι κα ψευδοθεοί, προφτες κα ατοκράτορες, δυνάστες τν λαν, λλ κα εεργέτες θνν, εναι θαμμένοι κάτω π τ γ.
νας μόνο νίκησε τ κακό, πο λέγεται θάνατος.
νας μόνο βρίσκεται κα μ τ Σμα Του, τ νδοξο κα φθαρτο, στν ορανό, στ δεξι το θρόνου τς μεγαλωσύνης, ησος Χριστός.
σταυρωμένος, γεμάτος π τ νείδη κα τ μπτύσματα τν παραπορευομένων, τ κολαφίσματα κα τ ραπίσματα τν στρατιωτν, γυμνς κα ματωμένος Χριστός, λάμπει στν αώνα τν παντα στ Βασιλεία Του.
λα τ λλα νθρώπινα παράσημα κα διάσημα, στέμματα κα στολς βασιλικές, πανοπλίες κα ρματα, σκουριάζουν στ ζήτητα κα στς χωματερς τς στορίας.
κόμη κα μακροβιότερος γέτης λαο πάνω στ γ εναι να μικρ μυρμηγκάκι μπροστ στν Κύριο τῆς Δόξης.
Χριστς “βασιλεύει ες τος αἰῶνας κα Βασιλεία Του εναι βασιλεία πάντων τν αώνων κα δεσποτεία κτείνεται ες πᾶσαν γενεν κα γενεάν”.

Δ] φ᾽ ὅσον μως Χριστς κατέβηκε στν δη κα κήρυξε στ φυλακισμένα πνεύματα, ατ σημαίνει τι κα μες μπορομε ν κηρύξουμε τν νάσταση το Χριστο κα τ λόγο Του σ κάθε φυλακισμένο.

Τ επε Χριστς στος μαθητές Του:
“Ἐδόθη μο
ι πᾶσα ξουσία ν οραν κα π γῆς… Πορευθέντες ες τν κόσμον παντα κηρύξατε τ Εαγγέλιον πάσῃ τ κτίσει…”
Μπορο
με τώρα ν μιλήσουμε σ κάθε νθρωπο.
Ν
διδάξουμε κα ν νουθετήσουμε πάντα νθρωπο.
Κάθε
νθρωπος εναι ποψήφιος μαθητς το Χριστο, το Εαγγελίου, τς κκλησίας, τς ρθοδοξίας.
Α
τ χει νάγκη κάθε νθρωπος.
Α
τ θεραπεύουν κα λευθερώνουν τν κάθε νθρωπο.
Α
τ περιμένει κα σοφς κα νόητος κα πολιτισμένος κα βάρβαρος κα λληνας κα Σκύθης κα νδρας κα γυναίκα, λευκς κα μαρος, τραπεζίτης κα στεγος…
Ο
φυλακισμένοι λης τῆς γς περιμένουν.
Ο
φυλακισμένοι στ μνήματα τν παθν, τς πιθυμίας, τν μαρτιν, τς μαγείας, τς πορνείας, τς μαφίας, τν ναρκωτικν, τς εδωλολατρείας…
Ο
φυλακισμένοι στς φυλακς τν νθρώπων, λλ κα στς φυλακς τν θρησκειν, τν κομμάτων, τν καθεστώτων…
καμπάνα τς νάστασης εναι τ Προσκλητήριο τς λευθερίας κα Κλήση το Θεο γι τν νάσταση κάθε κολασμένου.
Γ
ι᾽ ατ καμπάνα τν Χριστουγέννων κα πι πολύ τῆς ναστάσεως πρέπει ν χτυπνε παντο κα πάντοτε.

Ε] νάσταση σημαίνει τι: κόμη κα στν δη ν βρίσκεσαι, κόμη κι π κε μπορες ν βγες.

Τί επε διος Χριστς στν γιο Σιλουαν τν θωνίτη (ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ: +1938);
“Κράτα τ
ν ψυχή σου στν δη κα μν πελπίζεσαι”!
κόμη κι ν τ βάρος τς ζως λυγίζει τος μους σου…
Κα
κατακραυγ το κόσμου σ συντρίβει…
Κα
νίατη ρρώστεια σ διαλύει…
Κα
δικαστικ πόφαση σοῦ στερε κάθε δικαίωμα τιμς, λευθερίας κα ξιοπρεπείας…
Κα
νέχεια σ ξουθενώνει…
Κα
τ παιδιά σου σ ποτίζουν φαρμάκια…
Κα
τ ράματά σου χουν χαθε χωρς πιστροφή…
Κι
ν λα ατ κα λλα πολλά σοῦ συμβαίνουν κα μς συμβαίνουν κα πάλι πάντηση γι λα εναι “Χριστς νέστη ληθῶς”!!!
λα ατ εναι σταγόνα στν κεαν τς θείας γάπης κα σπινθήρας στ πέλαγος τς θείας Δυνάμεως κα φτερ στν νεμο τς ναστάσεως, πο σαρώνει λα τ μπόδια τῆς ζως.
Γ
ι᾽ ατ κα τ βράδυ τς ναστάσεως λέμε 99 φορς τ “Χριστς νέστη”!, γι ν πομε τ τελευταο 100ό στ δική μας Νεκρανάσταση “ν τ μέρᾳ τ μεγάλῃ τῆς Παρουσίας το Κυρίου”. ΑΜΗΝ κα ΠΟΤΕ !!!

Σχολιάστε

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗ ΔΙΗΓΗΣΗ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΑΓ. ΦΩΤΟΣ

ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΦΩΤΟΣ

Κ. Β. Καραστάθης

.             Στά ὅσα ἐνδιαφέροντα περί τῶν θαυμάτων τοῦ Ἁγίου Φωτός δημοσιεύθηκαν ἀπό τόν Δρ. Χαρ. Μ. Μπούσια στήν Χ. Β. [βλ. ΤΑ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΦΩΤΟΣ ], ἄς μοῦ ἐπιτραπεῖ νά προσθέσω τά παρακάτω, πού ἀναφέρονται ἀπό τόν Ἀρχιμανδρίτη Χρυσόστομο Ἀ. Παπαδόπουλο, μετέπειτα Μητροπολίτη καί Ἀρχιεπίσκοπο Ἀθηνῶν καί πάσης Ἑλλάδος, στό περίφημο σύγγραμμά του «Ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας τῶν Ἱεροσολύμων» (Γ΄ Εκδοση, 2010, σελ. 342 καί 343).
.              Στή μεγάλη τελετή τοῦ Ἁγίου Φωτός ἐλιτάνευαν μαζί Ἕλληνες καί Λατίνοι. Ὅμως κατά τό ἔτος 1101 συνέβη κάποιο περίεργο γεγονός, πού συνετάραξε τούς Λατίνους: Τό ἅγιο Φῶς δέν φάνηκε, παρ’ ὅλες τίς λιτανεῖες πού τελέσθηκαν! Διηγεῖται ὁ Λατίνος αὐτόπτης μάρτυρας Πουλχέριος, ὁ μετέπειτα Πατριάρχης: «Κατελήφθημεν ὑπό μεγίστης λύπης καί θλίψεως. Πόσαι ἀνακραυγαί πρός τόν Κύριον! πόσοι στεναγμοί, πόσοι ὀδυρμοί! Διότι ἐν ὀδυρμοῖς πάντες ἐψάλλομεν “Κύρε ἐλέησον”, ἵνα διά τῆς ψαλμωδίας ἐκζητήσωμεν τό ἔλεος τοῦ Κυρίου, ἀλλά καί καθικετεύοντες αὐτόν οὐδαμῶς ἐλαμβάνομεν τό ζητούμενον…»
.              
Τό Ἅγιο Φῶς δέν φάνηκε οὔτε κατά τό πρωί τοῦ Πάσχα. Ἀπελπισμένος ὁ βασιλιάς Βαλδουΐνος προσευχόταν μπροστά στόν Ἅγιο Τάφο καί οἱ Λατίνοι ἱερεῖς βρέθηκαν σέ πολύ δυσάρεστη θέση, μή γνωρίζοντας ἄν ἔπρεπε νά τελέσουν ἤ ὄχι τήν ἑορτή τοῦ Πάσχα, δίχως τό Ἅγιον Φῶς. Τελικά ἀποφάσισαν νά φύγουν ἀπό τόν Ἱερό Ναό τῆς Ἀναστάσεως.
.               Ἐναπόμειναν ὅμως στόν Ναό οἱ Ἕλληνες ἱερεῖς, ἀκολουθούμενοι ἀπό Ἰακωβίτες καί Ἀρμενίους, καί ἀποφάσισαν νά συνεχίσουν μέ μεγαλύτερη θέρμη τίς προσευχές καί τίς λιτανεῖες. Καί τό Ἅγιο Φῶς ἔκανε τήν ἐμφάνισή του καί πλημμύρισε ὅλον τόν Ναό! Μέ ἀλλαλαγμούς οἱ Λατίνοι ἔτρεξαν νά λάβουν τό Ἅγιο Φῶς ἀπό τούς Ἕλληνες.
.                Καί ὁ μακαριστός Ἀρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος καί περίφημος ἐκκλησιαστικός συγγραφέας καταλήγει: «Ὅπως δ’ κἄν θελήσῃ νά ἐξηγήσῃ τις αὐτό, ἀναντίρρητον εἶναι ὅτι οἱ ταπεινωθέντες καί περιφρονηθέντες ὑπό τῶν σταυροφόρων Ἕλληνες ἐξυψώθησαν δι’ αὐτοῦ· ἔκτοτε δέ ἡ τελετή τοῦ Ἁγίου Φωτός καί ἐπί τῶν σταυροφόρων ἔτι παρέμεινεν ὡς καθαρῶς ἑλληνική τελετή».

 

,

Σχολιάστε