Ἀρχεῖο κατηγορίας "ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΑ"

Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- I´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τὸ 2018

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

     ΜΕΡΟΣ Ι΄

Μέρος Α´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018 -Α´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Μέρος Β´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- Β´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Μέρος Γ´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- Γ´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Μέρος Δ´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- Δ´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Μέρος Ε´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- E´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Mέρος ϛ´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- ϛ´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Mέρος Ζ´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- Z´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Μέρος Η´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- H´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Μέρος ΙΑ´:  Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- IA´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Μέρος Θ´ Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- Θ´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἀλβανίας

.           Μία ἀκόμη μαρτυρικὴ τοπικὴ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία εἶναι αὐτὴ τῆς Ἀλβανίας. Ὁ βασικὸς κορμὸς τῶν πιστῶν της εἶναι οἱ Ἕλληνες, ποὺ ζοῦν κυρίως στὴν Βόρειο Ἤπειρο, συμπεριλαμβανομένης τῆς περιοχῆς τῆς Χειμάρρας, τὴν ὁποία ἡ Ἀλβανικὴ κυβέρνηση δὲν τὴν θεωρεῖ μειονοτική, στὰ Τίρανα καί, λιγότεροι στὸ ὑπόλοιπο τῆς χώρας.
.           Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Τιράνων καὶ πάσης Ἀλβανίας κ. Ἀναστάσιος (Γιαννουλάτος), 89 ἐτῶν, εἶναι μία σημαντικὴ ἐκκλησιαστικὴ καὶ θεολογικὴ προσωπικότητα, μὲ διεθνῆ ἀκτινοβολία. Ὁ Ἠλίας Ἀντωνόπουλος στὸ βιβλίο του «Ἀλβανία καὶ ἑλληνοαλβανικὲς σχέσεις 1912-1994» (Ἔκδ. «Ὠκεανίδα, σελ. 128) ἔτσι περιγράφει τὸν κ. Ἀναστάσιο: « Φωτισμένος πανεπιστημιακὸς διδάσκαλος, λεπτὸς καὶ γλαφυρὸς ὁμιλητής, ἐκλεκτὸς ἀρθρογράφος, πολιτικῶς καὶ διοικητικῶς διορατικὸς καὶ εὐέλικτος, ἀλλὰ καὶ ποιμένας στοργικότατος, ποὺ ἀγκάλιασε στοὺς κόλπους του μέσα ὅλους τοὺς Ὀρθοδόξους τῆς χώρας, ἀνεξαρτήτως γένους καὶ γλώσσας».
.           Ἡ Ἑλληνικὴ μειονότητα παραμένει ζωντανή, παρὰ τὸ ὅτι μεγάλο μέρος της, κυρίως μετὰ τὸ 1990, πέρασε στὴν Ἑλλάδα ἢ μετανάστευσε στὶς ΗΠΑ καὶ σὲ ἄλλες χῶρες. Τὰ δημογραφικὰ στοιχεῖα, ὡς πρὸς τοὺς Ὀρθοδόξους στὴν Ἀλβανία, ποικίλουν. Κατὰ τὸ “The World Almanac” τοῦ 2017 τὸ 6,8% τοῦ ἀλβανικοῦ πληθυσμοῦ εἶναι οἱ Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί, ἔναντι 56,7% τῶν Μουσουλμάνων, 10% τῶν Ρωμαιοκαθολικῶν καὶ 2,5% τῶν ἀθέων. Κατὰ τὰ στοιχεῖα ποὺ ἀναφέρει ἡ Wikipedia οἱ Σουνίτες Μουσουλμάνοι εἶναι 39% στὸν συνολικὸ πληθυσμὸ τῆς Ἀλβανίας, οἱ Μπεκτασῆδες Μουσουλμάνοι 4 – 9%, οἱ Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι 29,7%, οἱ Ρωμαιοκαθολικοὶ 9% καὶ στὸ ὑπόλοιπο 14 – 19% συγκαταλέγονται Προτεστάντες, Μάρτυρες τοῦ Ἰεχωβᾶ (5.055 μέλη), Μορμόνοι (2.477 μέλη), Ἀντβεντιστὲς (359) καὶ κάποιες μικρὲς κοινότητες τῶν μουσουλμανικῶν αἱρέσεων Μπαχάι καὶ Ἀχμαντίγια.
.           Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος κ. Ἀναστάσιος ἔλαβε τὴν ἀλβανικὴ ἰθαγένεια στὸ τέλος τοῦ 2017, μετὰ ἀπὸ εἴκοσι πέντε χρόνια ἀπὸ τότε ποὺ ἀνέλαβε τὰ καθήκοντά του στὴ χώρα. Εἶναι καὶ τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἀπόδειξη τῶν δυσκολιῶν ποὺ ἔχει στὴν ἄσκηση τῆς διακονίας του. Ἀπὸ τὴν πρώτη ἡμέρα ποὺ πάτησε τὸ πόδι του στὴν Ἀλβανία ἀντιμετώπισε ἐχθρότητα καὶ μίσος. Ἀπὸ τὴ μία ἦταν ἡ ἀλβανικὴ κυβέρνηση καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη ἀκραῖες ἐθνικιστικὲς ἀλβανικὲς ὀργανώσεις, ρωμαιοκαθολικοὶ καὶ ἰσλαμιστές. Ἕως καὶ φέτος στὴν Ἀλβανία οἱ τσάμηδες ἐξέδωσαν βιβλίο, στὸ ὁποῖο καθυβρίζεται καὶ συκοφαντεῖται ὁ Ἀρχιεπίσκοπος κ. Ἀναστάσιος.
.           Μέσα σὲ αὐτὸ τὸ φανατικὰ ἐχθρικὸ περιβάλλον ὁ κ. Ἀναστάσιος ἐπιτέλεσε ἕνα θαῦμα. Θὰ παραθέσουμε τί ὁ ἴδιος, στὴν ἐνθρονιστήρια ὁμιλία του, στὶς 2 Αὐγούστου 1992, εἶπε ὅτι βρῆκε καὶ τί ἀναφέρει σήμερα τὸ Ἡμερολόγιο τῆς Ἐκκλησίας ὅτι εἶναι ἡ κατάστασή της. Τὸ 1992, ποὺ ἀνέλαβε περιέγραψε ἔτσι τὴν κατάσταση:
.           «Ἐξωτερικά, ὅπου κι ἂν στρέψει κανεὶς τὸ βλέμμα του, στὸ ἀπροσμέτρητο χάος, στὰ ἐρείπια ποὺ σκόρπισε ὁ σχεδὸν πενηντάχρονος διωγμός, ὅλα, συμβολικὰ δὲ τὰ ἀναρίθμητα μποῦνκερ*, τονίζουν τὸν Κρανίου τόπον, στὸν ὁποῖον πορευόμεθα… Ἀπὸ τοὺς ἱερεῖς ποὺ εἶχαν χειροτονηθεῖ πρὸ τοῦ 1967 ἐξακολουθοῦν νὰ διακονοῦν 10 ἱερεῖς καὶ 1 ἀρχιδιάκονος. Ὑπάρχουν ἀκόμη 8 ἱερεῖς καὶ 1 διάκονος, ἀσθενεῖς ἢ ὑπερήλικες… Σὲ μεγάλα κέντρα τῆς χώρας, ὅπως τὸ Δυρράχιο, ἡ Κορυτσά, τὸ Ἀργυρόκαστρο, ἡ Αὐλώνα, ἡ Καβάγια, οἱ πιστοὶ ἐξυπηρετοῦνται ἀπὸ ναοὺς ποὺ εἶχαν μετατραπεῖ σὲ κέντρα διασκεδάσεως, ἀποθῆκες, μηχανουργεῖα, ἐνῶ ἄλλες πόλεις, ὅπως ἡ Σκόδρα, ἡ Ἐρσέκα, τὸ Δέλβινο στεροῦνται ἐντελῶς στοιχειώδους χώρου λατρείας… Πάνω ἀπὸ 100 χωριὰ μὲ ὀρθόδοξο πληθυσμὸ δὲν διαθέτουν καθόλου ναό, ἐνῶ ἄλλα τόσα ἔχουν ἡμικατεστραμμένες ἐκκλησίες. Στὸ μεταξὺ 140 ὀρθόδοξοι ναοὶ ἔχουν γίνει μουσεῖα… Μὲ ἀκόμη μεγαλύτερο πόνο προσευχόμαστε καὶ λαχταροῦμε νὰ ἀναστηλώσουμε τὰ κατεστραμμένα μοναστήρια μας, ποὺ ἔγιναν τουριστικὰ ξενοδοχεῖα καὶ κέντρα ἢ στρατιωτικοὶ καταυλισμοί…Ἐπὶ 30 χρόνια δὲν κυκλοφοροῦσαν στὴ χώρα ὀρθόδοξα ἔντυπα, ἐνῶ ὅσα προϋπῆρχαν καταστράφηκαν. Τὰ ἀρχεῖα τῆς Ἐκκλησίας ἔχουν καεῖ… ».
.           Μὲ διάταγμα τοῦ τυράννου Ἐμβὲρ Χότζα, ποὺ δημοσιεύθηκε στὶς 22 Νοεμβρίου 1967, ἡ Ἀλβανία ἀνακηρύχθηκε ἐπισήμως τὸ πρῶτο καὶ μοναδικὸ ἄθεο κράτος στὸν κόσμο καὶ στὴν Ἱστορία, στὸ ὁποῖο ἀπαγορεύθηκε συνταγματικὰ κάθε θρησκευτικὴ ἔκφραση. Οἱ κληρικοὶ βιαίως ἀποσχηματίσθηκαν, πολλοὶ ὁδηγήθηκαν στὴ φυλακὴ ἢ στὴν ἐξορία καὶ ἀρκετοὶ στὸ Μαρτύριο. Μεταξὺ αὐτῶν καὶ ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Βησσαρίων, ὁ ὁποῖος φυλακίσθηκε καὶ ὁ Βοηθός του, Ἐπίσκοπος Ἀπολλωνίας Εἰρηναῖος, ὁ ὁποῖος ἐξορίστηκε. Τὴν ἐποχὴ ἐκείνη ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Ἀλβανίας διέθετε τὴν Ἀρχιεπισκοπὴ καὶ τρεῖς ἀκόμη Ἐπισκοπές, 19 Ἀρχιερατικὲς Περιφέρειες, 330 ἐνορίες καὶ 25 Μονές.
.               Ὡς πρὸς τὴν ἐκκλησιαστικὴ διοίκηση, ἀπὸ τὸ 1992 ἕως τὸ 2018 καταρτίσθηκε νέος Καταστατικὸς Χάρτης, ἀνασυστάθηκαν καὶ λειτουργοῦν ἐκκλησιαστικὰ καὶ ἱεραποστολικὰ ἡ Ἀρχιεπισκοπὴ τῶν Τιράνων καὶ οἱ Μητροπόλεις Βερατίου, Ἀργυροκάστρου καὶ Κορυτσᾶς. Ἱδρύθηκαν δύο νέες Μητροπόλεις, οἱ Ἀπολλωνίας καὶ ἡ Ἐλμπασάν. Λειτουργεῖ ἡ Ἱερὰ Σύνοδος μὲ τὸν Ἀρχιεπίσκοπο, ἕξι Μητροπολίτες καὶ ἕναν Ἐπίσκοπο. Παρὰ τῇ Συνόδῳ ὑπάρχει τὸ Κληρικολαϊκὸ Ἐκκλησιαστικὸ Συμβούλιο, τὸ ὁποῖο ἔχει συμβουλευτικὸ ρόλο. Μέσα σὲ 25 χρόνια ἐκ τοῦ μηδενὸς δημιουργήθηκε ὁ ἱερὸς κλῆρος. Σήμερα αὐτὸς ἀποτελεῖται ἀπὸ 156 κληρικούς, οἱ ὁποῖοι ἐξυπηρετοῦν πάνω ἀπὸ 400 Ἐνορίες. Συγκοτήθηκαν ἐπίσης πέντε μονές. Ἀνεγέρθηκε στὸ κέντρο τῶν Τιράνων περικαλλὴς καθεδρικὸς ναός. Ἀνεγέρθηκαν ἢ ἀποκαταστάθηκαν ὅλοι οἱ ναοὶ ποὺ λειτουργοῦν καθὼς καὶ οἱ μονές, ὅσες δόθηκαν ἕως τώρα στὴν Ἐκκλησία. Ἱδρύθηκαν πανεπιστημιακοῦ ἐπιπέδου Ὀρθόδοξη Θεολογικὴ Ἀκαδημία, τὸ Πανεπιστήμιον «Λόγος», μία διετοῦς φοιτήσεως Σχολὴ Βυζαντινῆς Μουσικῆς καὶ Ἐκκλησιαστικὸ Λύκειο στὸ Ἀργυρόκαστρο, ποὺ φέτος συμπλήρωσε εἴκοσι χρόνια λειτουργίας.
.           Στὸν ποιμαντικὸ τομέα, λειτουργοῦν κατηχητικὰ σχολεῖα, ἐκδίδονται ἐφημερίδα καὶ περιοδικά, ὑπάρχει ἡ ἱστοσελίδα τῆς Ἐκκλησίας καὶ ραδιοφωνικὸς σταθμός, ὑπάρχουν κατασκηνώσεις γιὰ νέους καὶ νέες. Λειτουργεῖ ἐπίσης συγκρότημα ἐργαστηρίων, ἀποτελούμενο ἀπὸ τυπογραφεῖο, κηροπλαστεῖο, ξυλουργεῖο, ἐργαστήρια ἁγιογραφίας καὶ συντηρήσεως εἰκόνων. Στὸν κοινωνικὸ τομέα ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Ἀλβανίας ἐπιτελεῖ σημαντικὸ ἔργο, μὲ τὴ λειτουργία ἄνω τῶν 30 νηπιαγωγείων, ἐκπαιδευτηρίων εἰς τὰ Τίρανα, στὸ Δυρράχιο, στὸ Ἀργυροκάστρο καὶ στὴν Κορυτσά, ὀρφανοτροφείου, οἰκοτροφείου. Μὲ τὶς δομὲς ποὺ ἔχει δημιουργήσει ἡ Ἀρχιεπισκοπὴ βοηθάει καὶ τὸ ἀλβανικὸ κράτος στὴν κατασκευὴ δημόσιων ἔργων, ποὺ διευκολύνουν τὴ ζωὴ τῶν πολιτῶν.
.           Τὸ μέλλον τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας τῆς Ἀλβανίας εἶναι ἕνα ἐρώτημα. Οἱ Ἕλληνες Ὀρθόδοξοι ποὺ κατοικοῦν στὴ χώρα, φοβοῦνται ὅτι θὰ καταπιεσθοῦν ἐκκλησιαστικά, ὅπως ἐξακολουθοῦν νὰ καταπιέζονται πολιτικά, κοινωνικὰ καὶ ὡς πρὸς τὰ ἀνθρώπινα δικαιώματά τους. Ὅτι ἡ Ἐκκλησία θὰ χρησιμοποιηθεῖ ὡς ἕνας ἀκόμη μοχλὸς καταπίεσης σὲ βάρος τους. Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος ἔχει κάνει πᾶν τὸ δυνατόν, ὥστε νὰ μὴν συμβεῖ αὐτό. Ἔχοντας τὴν εὐθύνη τῶν ἐπιλογῶν τῶν Μητροπολιτῶν καὶ τῶν συνεργατῶν του ἔχει φροντίσει νὰ τοὺς μπολιάσει μὲ τὴ γνώση καὶ τὸ παράδειγμά του νὰ ἔχουν ἀγάπη πρὸς ὅλο τὸ ποίμνιό τους καὶ νὰ μὴν ὑπακούουν στοὺς ἐθνικιστές, εἴτε αὐτοὶ εἶναι στὴν κυβέρνηση, εἴτε στὰ πολιτικὰ Κόμματα, εἴτε σὲ ὀργανώσεις, ποὺ ἀποτελοῦν ὄργανα προβολῆς τοῦ ἐθνικοῦ φανατισμοῦ. Ὅμως ὁ διάδοχός του δὲν θὰ ἔχει τὴν ἀκτινοβολία του καὶ πιθανότατα θὰ εἶναι Ἀλβανός, ποὺ θὰ εἶναι δύσκολο νὰ ἀντισταθεῖ στὶς ἐπιλογὲς τῆς κυβέρνησής του. Εἶναι ἑπομένως ὑπαρκτὸς ὁ φόβος νὰ ἀντιμετωπίσουν δύσκολες καταστάσεις οἱ Ἕλληνες Ὀρθόδοξοι τῆς Ἀλβανίας.
.           Μία εἶναι ἡ ἐλπίδα, ἔστω ἀμυδρή. Τὸ 2014 ἔλαβε τὸ καθεστὼς τῆς ὑποψήφιας χώρας στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση. Στοιχειῶδες γιὰ τὴν ἔνταξή της εἶναι νὰ τηρεῖ τὰ ἀνθρώπινα δικαιώματα καὶ ὑπάρχει καὶ τὸ βέτο τῆς Ἑλλάδος, ἂν δὲν τηροῦνται αὐτὰ στὴν Ἑλληνικὴ Μειονότητα τῆς Ἀλβανίας. Ἐλπίζεται φυσικὰ ὅτι θὰ ὑπάρχει Ἑλληνικὴ Κυβέρνηση, ποὺ θὰ ἐνδιαφέρεται γιὰ τὰ δικαιώματά της… Βεβαίως νὰ ὑπάρχουν καὶ Ἕλληνες στὴ γειτονικὴ χώρα, ποὺ νὰ ἔχουν τὴ δύναμη καὶ τὴ γνώση νὰ ὑπερασπίζονται τὰ δικαιώματα τῆς Μειονότητας καὶ νὰ μὴν διχάζονται, προαιώνιο ἐλάττωμα τῶν Ἑλλήνων…
.           Στὰ διορθόδοξα ζητήματα ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Τιράνων τηρεῖ στάση καλῶν σχέσεων πρὸς ὅλες τὶς Ἐκκλησίες. Διατηρεῖ καλὲς σχέσεις μὲ τὸν Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, ἀλλὰ καὶ μὲ τὸν Πατριάρχη τῆς Μόσχας. Ἦταν παρὼν στὴ Σύνοδο τῆς Κρήτης καὶ ἦταν παρὼν σὲ ὅλες τὶς προσκλήσεις τοῦ Προκαθημένου τῆς Ρωσικῆς Ἐκκλησίας στὴ Μόσχα. Ὁ κ. Κύριλλος ἐπισκέφθηκε τὴν Ἐκκλησία τῆς Ἀλβανίας τὸν περασμένο Ἀπρίλιο καὶ ἀντήλλαξε μὲ τὸν κ. Ἀναστάσιο θερμοὺς λόγους. Τὸ ζήτημα εἶναι ἂν τὸ οὐκρανικὸ ζήτημα φτάσει σὲ βαθὺ σχίσμα, μεταξύ τῆς Μόσχας καὶ τοῦ Φαναρίου καὶ κηρυχθοῦν μεταξύ τους οἱ δύο Ἐκκλησίες σὲ ἀκοινωνησία, τότε οἱ ὑπόλοιπες θὰ ἐμπλακοῦν στὴν ἀντιπαράθεσή τους, γιατί «Ὁ κοινωνῶν ἀκοινωνήτῳ ἀκοινώνητος». Ἔτσι ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἀλβανίας καὶ οἱ ἄλλες τοπικὲς Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες θὰ πρέπει νὰ ἐπιλέξουν πλευρὰ καὶ νὰ εἶναι ἀκοινώνητες μὲ τὴν ἄλλη…
.             Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Ἀναστάσιος εἶναι ὑπὲρ τῶν σχέσεων μὲ τοὺς ἑτεροδόξους καὶ μὲ τοὺς ἀλλοθρήσκους. Ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἀλβανίας συμμετέχει σὲ ὅλα τὰ φόρα, συμπεριλαμβανομένου τοῦ Παγκοσμίου Συμβουλίου τῶν Ἐκκλησιῶν, τοῦ ὁποίου ἔχει διατελέσει καὶ Πρόεδρος. Ἂν καὶ εἶναι προσεκτικότερος τοῦ Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου στὴ συμπεριφορά του πρὸς τοὺς ἑτεροδόξους καὶ εἰδικότερα πρὸς τὸν Πάπα, αὐτὴ προκαλεῖ στὴν Ἑλλάδα ἀντιδράσεις.-

*Μέσα στὴν τρέλα τῆς τυραννίας ποὺ εἶχε ἐπιβάλει στὴν Ἀλβανία ὁ Ἐμβὲρ Χότζα πίστεψε ὅτι ἡ χώρα του θὰ δεχόταν πυρηνικὴ ἐπίθεση ἢ ἐπίθεση μὲ χημικὲς οὐσίες ἀπὸ τὶς ΗΠΑ, τὴ Σοβιετικὴ Ἕνωση ἢ τὴ Σερβία καὶ στὶς δεκαετίες τοῦ 1970 καὶ 1980 γέμισε τὴν Ἀλβανία μὲ 750.000 bunkers δηλαδὴ συμπαγῆ ἀπὸ σκυρόδεμα κατασκευάσματα, ποὺ τὰ γέμισε κυρίως μὲ χημικὰ ὄπλα καί, ἔλεγε, ὅτι μποροῦσαν νὰ χρησιμοποιηθοῦν καὶ ὡς καταφύγια.

Advertisements

, ,

Σχολιάστε

O ΘΕΣΜOΣ ΤHΣ ΑYΤΟΚΕΦΑΛIΑΣ ΣΤHΝ OΡΘOΔΟΞΗ EΚΚΛΗΣIΑ (Μητροπ. Ναυπάκτου Ἱερόθεος)

Ὁ θεσμὸς τῆς Αὐτοκεφαλίας
στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία

τοῦ  Μητροπ. Ναυπάκτου & Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου

περιοδ. «ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ»

.                 Μέ ἀφορμή τήν διαδικασία χορηγήσεως ἐκκλησιαστικῆς Αὐτοκεφαλίας στήν Οὐκρανία ἀπό τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, γίνεται ἔντονη συζήτηση καί διατυπώνονται διάφορες ἀπόψεις.
.                 Τό κεντρικό θέμα εἶναι τί ἀκριβῶς εἶναι Αὐτοκεφαλία, ποιός τήν χορηγεῖ καί πῶς λειτουργεῖ ἡ Αὐτοκέφαλη Ἐκκλησία μέσα στό σύστημα τῆς Μιᾶς, Ἁγίας, Καθολικῆς καί Ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας. Δέν πρόκειται γιά διάσπαση τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἑνότητας, ἀλλά γιά ἕναν τρόπο συνοδικῆς λειτουργίας της, ὑπό τήν εὐθύνη τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, πού εἶναι ἡ Πρωτόθρονη Ἐκκλησία στό ἐκκλησιαστικό Συνοδικό σύστημα διοικήσεως καί λειτουργίας.
.                 Πολλοί ἑκατέρωθεν παραθέτουν διάφορα στοιχεῖα γιά τό θέμα πού ἀνέκυψε, ἀλλά πρίν ἀπ’ ὅλα πρέπει νά ἐντοπισθῆ τό σημεῖο ὅτι ἡ Αὐτοκεφαλία δέν τίθεται σέ μιά σχέση ἀνεξαρτησίας, ἀλλά σέ μιά σχέση ἀλληλεξάρτησης. Νομίζω ὅτι αὐτό εἶναι τό πιό βασικό θέμα πού ἀπασχολεῖ τήν Ἐκκλησία μας αὐτές τίς ἡμέρες. Αὐτές τίς σκέψεις τίς ἔχω διατυπώσει καί σέ παλαιότερες μελέτες μου.

1. Ὁ ὅρος Αὐτοκέφαλη Ἐκκλησία

.                 Κατά τόν καθηγητή Ἰωάννη Καρμίρη καί ἄλλους μελετητές, ἀπό τήν ἀρχή της ἡ Ἐκκλησία διοργανώθηκε «ἱεραρχικῶς καί συνοδικῶς», δηλαδή ἡ ἐκκλησιαστική ζωή ἐξελίχθηκε σέ ἐπισκοπική, μητροπολιτική, πατριαρχική καί ἔπειτα συνοδική, μέχρι τόν βαθμό τῆς Οἰκουμενικῆς Συνόδου. Ἔτσι, τό ὀρθόδοξο ἐκκλησιαστικό πολίτευμα εἶναι συνοδικό καί ἱεραρχικό. Ἡ συνοδικότητα δέν καταργεῖ τήν ἱεραρχικότητα, καί ἡ ἱεραρχικότητα δέν καταργεῖ τήν συνοδικότητα. Ἔτσι τό ἐκκλησιαστικό πολίτευμα εἶναι «ἱεραρχικῶς συνοδικόν» ἤ «συνοδικῶς ἱεραρχικόν», κατά τόν Ἀλέξανδρο Σμέμαν.
.                 Ἀντίθετα στήν Δύση ὁ παπικός θεσμός προσέλαβε τό φεουδαλιστικό σύστημα διοικήσεως καί ἔτσι εἰσήχθη τό «ἀπολυταρχικόν-μοναρχικόν-συγκεντρωτικόν πολίτευμα» καί ἀργότερα οἱ Προτεστάντες πού ἀποσχίσθηκαν ἀπό τόν Ρωμαιοκαθολικισμό εἰσήγαγαν τό σύστημα τῆς συνομοσπονδίας, χωρίς νά ὑπάρχη κέντρο.
.                 Αὐτό σημαίνει ὅτι στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία δέν ἰσχύει τό παπικό πρωτεῖο, οὔτε ἡ προτεσταντική συνομοσπονδία, ἀλλά λειτουργεῖ τό συνοδικό καί ἱεραρχικό πολίτευμα μέ τήν προεδρία τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου, πού ἔχει συντονιστικό ρόλο καί ἀναλαμβάνει πρωτοβουλίες γιά τήν καλή λειτουργία τῆς Ἐκκλησίας.
.                 Τό ἐκκλησιαστικό πολίτευμα εἶναι προέκταση τῆς θείας Εὐχαριστίας, στήν ὁποία ὑπάρχει ὁ προεξάρχων καί οἱ λειτουργοῦντες κατά τά πρεσβεῖα τους. Ἔτσι, ἀποφεύγεται τόσο ὁ Παπισμός ὅσο καί ὁ Προτεσταντισμός.
.                 Μέσα σέ αὐτήν τήν προοπτική πρέπει νά ἀντιμετωπισθῆ καί τό Αὐτοκέφαλον, ὄχι ὡς ἀνεξάρτητη κεφαλή, ἀλλά ὡς κεφαλή μιᾶς τοπικῆς Ἐκκλησίας πού ἐντάσσεται καί λειτουργεῖ μέσα στό συνοδικό καί ἱεραρχικό πολίτευμα τῆς Ἐκκλησίας. Ἔτσι, οὔτε παραθεωρεῖται ἡ συνοδικότητα οὔτε ὑπονομεύεται ἡ ἱεραρχικότητα.
.                 Ὕστερα ἀπό τά γενικά αὐτά, πρέπει νά σημειωθῆ ὅτι ἀπό διάφορες μελέτες γνωρίζουμε ὅτι ὁ ὅρος «Αὐτοκέφαλο» ἐμφανίστηκε ἀρχικά συνδεδεμένος μέ τόν τίτλο τοῦ Ἀρχιεπισκόπου, ὁ ὁποῖος βέβαια Ἀρχιεπίσκοπος δέν εἶχε τότε τήν ἔννοια τοῦ ἀρχηγοῦ μιᾶς Τοπικῆς Ἐκκλησίας, ἀλλά ἦταν ὁ Ἐπίσκοπος ὁ ὁποῖος εἶχε ἐξάρτηση καί ἀναφορά (ἀπό, καί) στόν Πατριάρχη καί ὄχι στόν Μητροπολίτη τῆς Ἐπαρχίας. Ἔτσι, ὁ «αὐτοκέφαλος Ἀρχιεπίσκοπος» ἐξαρτόταν ἀπό τόν Πατριάρχη, ἀπό τόν ὁποῖο λάμβανε τήν χειροτονία καί βέβαια τόν μνημόνευε κατά τίς ἱερές Ἀκολουθίες.
.                 Ἀπό τόν 9ο αἰώνα καί μετά, ὅπως σημειώνει ὁ καθηγητής Ἰωάννης Ταρνανίδης, ἡ σημασία τοῦ Αὐτοκεφάλου ἀναβαθμίστηκε, ὅταν, βεβαίως, ἡ ἐκκλησιαστική ἀνεξαρτησία ἐτέθη μέσα στίς πολιτικές – ἐθνικιστικές ἐπιδιώξεις τῶν Σλαύων.
.                 Ὅμως, καί στήν περίπτωση αὐτή τῆς ἀναβαθμίσεως τοῦ ὅρου καί τοῦ ρόλου τοῦ αὐτοκεφάλου Ἀρχιεπισκόπου, τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο μποροῦσε ἀνά πᾶσα στιγμή νά ἐπεμβαίνη στά ἐσωτερικά της, νά διευρύνη τίς δικαιοδοσίες του στόν χῶρο τῆς ἐκκλησιαστικῆς διοίκησής της, νά χειροτονῆ τόν Ἀρχιεπίσκοπο καί αὐτό, βέβαια, συνδέεται μέ τήν ὑποχρέωση τοῦ Ἀρχιεπισκόπου νά μνημονεύη τόν Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως.
.              Ἔπειτα, ὁ ὅρος «Αὐτοκέφαλη Ἐκκλησία» εἰσήχθη μέ τήν πάροδο τοῦ χρόνου, ὄχι μέ τήν ἔννοια ὅτι ἀποτελεῖ μιά ἀνεξάρτητη Ἐκκλησία, ἀλλά μέ τήν ἔννοια ὅτι ἀποτελεῖ μιά ἑνιαία ἐκκλησιαστική διοίκηση πού καθορίζει τά τῆς ἐκλογῆς, χειροτονίας καί δίκης τῶν Ἐπισκόπων καί ρυθμίζει ὅλα τά ἐκκλησιαστικά θέματα τῆς Τοπικῆς Ἐκκλησίας, ἀλλά ἔχει ὁπωσδήποτε σύνδεσμο μέ ὅλη τήν Ἐκκλησία, ἰδιαιτέρως μέ τήν Πρωτόθρονη Ἐκκλησία, τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο.
.                 Δέν πρόκειται γιά αὐτόνομη καί ἀνεξάρτητη κεφαλή, πού ξεχωρίζεται ἀπό τήν ἑνιαία καί μία κεφαλή τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλά γιά μιά διοικητική ἐλευθερία μέσα στό ἑνιαῖο Σῶμα τοῦ Χριστοῦ.
.                 Ἀκόμη καί ἡ λέξη Αὐτοκέφαλος Ἐκκλησία πρέπει νά ἑρμηνευθῆ ὀρθόδοξα καί ἐκκλησιολογικά, ἀπό τήν ἄποψη ὅτι ὁ ὅρος εἶναι ἀρκετά συμβατικός, δηλαδή χρησιμοποιεῖται μόνο γιά τήν αὐτοδιοίκηση καί τήν διοικητική διάρθρωση τῶν Ἐκκλησιῶν καί δέν σημαίνει διάσπαση τῆς ἑνότητος τῆς Ἐκκλησίας, τῆς ὁποίας Κεφαλή εἶναι ὁ Χριστός.
.                Γιά τό θέμα τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἑνότητος ἰσχύει ὅ,τι λέγεται γιά τόν μελισμό τοῦ ἄρτου τῆς θείας Εὐχαριστίας, κατά τόν λόγο τοῦ Λειτουργοῦ: «Μελίζεται καί διαμερίζεται ὁ ἀμνός τοῦ Θεοῦ ὁ μελιζόμενος καί μή διαιρούμενος ὁ πάντοτε ἐσθιόμενος καί μηδέποτε δαπανώμενος». Ὅσοι κοινωνοῦν δέν λαμβάνουν ἕνα τμῆμα τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ, ἀλλά ὁλόκληρο τόν Χριστό. Τό ἴδιο συμβαίνει καί μέ τίς Ὀρθόδοξες Αὐτοκέφαλες Ἐκκλησίες, ἀρκεῖ νά ὑπάρχη ὀρθόδοξη πίστη, κανονική εὐταξία καί ἑνότητα μεταξύ τῶν Ἐκκλησιῶν.
.                 Μελετώντας τούς Κανόνες τῆς Ἐκκλησίας δέν συνάντησα τόν ὅρο Αὐτοκέφαλος Ἐκκλησία, ἀλλά παρατήρησα ὅτι ἀφ᾿ ἑνός μέν ὁ ὅρος συναντᾶται στίς ἑρμηνεῖες τῶν ἐξηγητῶν τῶν Κανόνων, ἀφ᾿ ἑτέρου δέ καθιερώθηκε ἐπίσημα σέ νεώτερες Πατριαρχικές Πράξεις. Γιά παράδειγμα, ὁ η´ Κανόνας τῆς Δ´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ἀναφερόμενος στήν Ἐκκλησία τῆς Κύπρου, γράφει: «Ἓξουσι τό ἀνεπηρέαστον καί ἀβίαστον οἱ τῶν ἁγίων ἐκκλησιῶν, τῶν κατά τήν Κύπρον, προεστῶτες, κατά τούς κανόνας τῶν ὁσίων Πατέρων, καί τήν ἀρχαίαν συνήθειαν, δι᾿ ἑαυτῶν τάς χειροτονίας τῶν εὐλαβεστάτων ἐπισκόπων ποιούμενοι· τό δέ αὐτό καί ἐπί τῶν ἄλλων διοικήσεων, καί τῶν ἁπανταχοῦ ἐπαρχιῶν παραφυλαχθήσεται…». Περιγράφεται ὁ ὅρος «ἀνεπηρέαστον» καί «ἀβίαστον», χωρίς νά ἀναφέρεται ὁ ὅρος Αὐτοκέφαλο. Ὁ Βαλσαμών, ἑρμηνεύοντας τόν λθ´ Κανόνα τῆς ἐν Τρούλλῳ ϛ´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται στό ἴδιο θέμα, τήν διοίκηση τῆς Κύπρου ἀποκαλεῖ «αὐτοκέφαλον»: «…ὡρίσθη αὐτοκέφαλον εἶναι τήν ἐκκλησίαν τῆς Κύπρου».
.                 Πρέπει ἀκόμη νά ὑπογραμμισθῆ ὅτι οἱ Οἰκουμενικές Σύνοδοι ἔδωσαν τήν αὐτοδιοίκηση στίς Ἐκκλησίες μέ ὅρους πού προβλέπονται ἀπό τούς προηγουμένους ἱερούς Κανόνες. Εἶναι χαρακτηριστικός ὁ β´ Κανόνας τῆς Β´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου: «Φυλαττομένου δέ τοῦ προγεγραμμένου περί τῶν διοικήσεων κανόνος, εὔδηλον ὡς τά καθ᾿ ἑκάστην ἐπαρχίαν ἡ τῆς ἐπαρχίας σύνοδος διοικήσει». Ὅμοιοι εἶναι καί οἱ Κανόνες: η´ τῆς Γ´ Οἰκουμενικῆς, κη´ τῆς Δ´ Οἰκουμενικῆς, λθ´ τῆς ϛ´ Οἰκουμενικῆς. Καθώς ἐπίσης στό θέμα τῆς μνημονεύσεως τοῦ «Πρώτου» εἶναι χαρακτηριστικοί οἱ ιδ´ καί ιε´ Κανόνες τῆς Πρωτοδευτέρας Συνόδου. Οἱ Κανόνες αὐτοί σαφῶς παραπέμπουν καί ὑπονοοῦν τόν λδ´ Κανόνα τῶν ἁγίων Ἀποστόλων καί προϋποθέτουν ἤ Μητροπολιτικό ἤ Πατριαρχικό σύστημα διοικήσεως μιᾶς Ἐκκλησίας.
.                 Ὁ Μητροπολίτης Σάρδεων Μάξιμος, ἐπικαλούμενος μαρτυρία τοῦ Ἀλεξάνδρου Σμέμαν, γράφει ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ «αὐτοκεφάλου» δέν ἀνήκει στήν «ὀντολογία» τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλά στήν ἱστορική της «ὑπόσταση». Εἶναι χρήσιμος αὐτός ὁ διαχωρισμός μεταξύ τῆς ὀντολογικῆς καί τῆς ἱεραρχικῆς τάξεως τῆς οἰκουμενικῆς Ἐκκλησίας, ὥστε νά ἀποφύγουμε τόσο τόν κίνδυνο τοῦ Παπισμοῦ, ὅσο καί τόν πειρασμό τοῦ Προτεσταντισμοῦ. Ἑπομένως, οὔτε ἀρνούμαστε τήν ὀντολογική ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας, ὡς Σώματος τοῦ Χριστοῦ, οὔτε ὅμως ἀρνούμαστε καί τήν ἱεράρχηση μεταξύ τῶν τοπικῶν Ἐκκλησιῶν.
.                 Ἐπίσης, ὁ ἴδιος Μητροπολίτης παρατηρεῖ: «Ἡ ἱστορία καί ἡ μακραίων παράδοσις τῆς Ἐκκλησίας ἐδημιούργησε καί κατωχύρωσε τήν πρᾶξιν τῆς “ἱεραρχίας τῆς τιμῆς”, ἡ δέ ἄρνησις αὐτῆς ἐν ὀνόματι τῆς κακῶς ἐννοουμένης “ἰσοτιμίας” εἶναι ἐσκεμμένη καί ὑποβολιμαία ἀντικατάστασις τῆς γνησίας καθολικότητος διά τινος “δημοκρατικῆς” ἰσότητος». Γι᾿ αὐτό ὁ ὅρος «αὐτοκέφαλος Ἀρχιεπίσκοπος» στήν διάρκεια ὅλων τῶν αἰώνων δέν εἶχε τήν ἔννοια τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἀπόλυτης ἀνεξαρτησίας.

2. Τό Αὐτοκέφαλο καί ἡ ἐνότητα τῆς Ἐκκλησίας

.                 Ὁ καθηγητής Παναγιώτης Τρεμπέλας σέ ἄρθρο του μέ τίτλο «Οἱ ὅροι καί οἱ παράγοντες τῆς ἀνακηρύξεως τοῦ αὐτοκεφάλου» καί ὑπότιτλο «Τό αὐτοκέφαλον καί οἱ ἱεροί κανόνες» ἀναλύει διεξοδικῶς ἐπί τῇ βάσει τῶν ἱερῶν Κανόνων καί τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας τό πῶς λειτουργοῦσαν οἱ Αὐτοκέφαλες Ἐκκλησίες, καθώς ἐπίσης ἐξετάζει διεξοδικῶς τούς ὅρους καί τούς παράγοντες πού διαμορφώνουν μιά Ἐκκλησία σέ Αὐτοκέφαλη.
.                 Ἀπό τό ἄρθρο αὐτό σημειώνω ὅτι ἡ Αὐτοκεφαλία τῶν Ἐκκλησιῶν ἔχει σχέση μέ τήν συνοδική διάρθρωση τῆς καθόλου Ἐκκλησίας καί τήν διατήρηση τῆς ἑνότητος τῶν Ἐκκλησιῶν ὑπό τήν ἐπίβλεψη καί κηδεμονία τοῦ «Πρώτου», πού εἶναι ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης. Μέ κανέναν λόγο ἡ Αὐτοκεφαλία δέν μπορεῖ νά ἐξυπηρετήση ἀποσχιστικές ἐνέργειες καί τάσεις καί «καπετανάτα» μέσα στήν Ἐκκλησία. Γι᾿ αὐτό ὁ Τρεμπέλας παρατηρεῖ: «Τέλος δέν πρέπει κατ᾿ οὐδένα λόγον νά λησμονῆται, ὅτι ἡ τοιαύτη ἐπαφή τῶν ἐπισκόπων ὑπό τόν ἕνα Πρῶτον ἀπέβλεπεν εἰς τήν ἐνίσχυσιν τῆς ἐν Χριστῷ ἑνότητος. Προδήλως λοιπόν κατ᾿ οὐδένα λόγον ἐπιτρέπεται νά ἄγῃ εἰς τήν δημουργίαν εἴδους τινός καπετανάτων ἤ ἐκκλησιαστ.(ικῶν) ἐπικρατειῶν ξένων πρός ἀλλήλας, ἀλλά μᾶλλον δέον νά ἀποβλέπῃ εἰς τήν εὐχερεστέραν ἐπικοινωνίαν πάντων τῶν ἁπανταχοῦ ἐπισκόπων διά τῶν κέντρων αὐτῶν ἤ τῶν Ἀρχιεπισκόπων. Ἐντεῦθεν καί πρωΐμως, ὡς εἴδομεν, ἐκδηλοῦται ἡ τάσις πρός διεύρυνσιν τῶν ὁρίων τῶν ἐκκλησ.(ιαστικῶν) περιφερειῶν διά τῆς ὑπαγωγῆς τῶν διαφόρων Μητροπολιτῶν ἤ Πρώτων ὑπό τούς Ἐξάρχους ἤ Πατριάρχας, τῶν ὁποίων ἐν τέλει ὁ ἀριθμός περιορίζεται μόλις εἰς πέντε».
.                 Ἀναλύοντας τούς παράγοντες πού συνετέλεσαν στό Αὐτοκέφαλο τῶν Ἐκκλησιῶν, τό ὁποῖο Αὐτοκέφαλο λειτουργοῦσε ὡς αὐτοδιοίκητο χωρίς ὅμως νά διακόπτεται ἡ σχέση τῆς Τοπικῆς Ἐκκλησίας μέ τόν Οἰκουμενικό Πατριάρχη, ὁ καθηγητής Τρεμπέλας παρατηρεῖ ὅτι σημαντικό ρόλο γιά τήν Αὐτοκεφαλία διαδραμάτισε ἡ ἀρχή «τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν» καί «λαμβάνεται ὑπ᾿ ὄψει σοβαρῶς ἡ δεδηλωμένη γνώμη τῶν πληρωμάτων», δηλαδή τῶν λαῶν. Τό ἴδιο ἰσχύει καί γιά τήν ἄρση τοῦ Αὐτοκεφάλου, ὅπως ἔγινε στήν περίπτωση τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀχρίδος.
.                 Βεβαίως, καί στήν περίπτωση αὐτή «οἱ πόθοι τοῦ ἐκκλησ.(ιαστικοῦ) πληρώματος ἐγίνοντο ἀναντιρρήτως δεκτοί, μόνον ἐφ᾿ ὅσον δέν προσέκρουον πρός τά καλῶς ἐννοούμενα ἐκκλησιαστικά συμφέροντα. Ἐντεῦθεν παρουσιάζεται ἰσοστάσιος ἤ καί ὑπερκείμενος τοῦ λαϊκοῦ παράγοντος ὁ συνοδικός παράγων, ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τοῦ ὁποίου ἡ κίνησις τοῦ λαϊκοῦ ἤ τοῦ ἐκπροσωποῦντος αὐτόν κυβερνητικοῦ παράγοντος μόνον πραξικοπήματα, εἰς αὐτά τά ὅρια τοῦ σχίσματος ἐγγίζοντα ἤ καί εἰσβάλλοντα, δύναται νά δημιουργήσῃ. Ὁ συνοδικός παράγων διά τοῦτο παρουσιάζεται ἀνέκαθεν καθορίζων, κανονίζων καί ἐπεγκρίνων τάς κινήσεις τοῦ λαϊκοῦ παράγοντος».
.                 Γίνεται σαφές ὅτι ἡ Αὐτοκεφαλία δέν δίνεται γιά τήν ἀνεξαρτησία μιᾶς Τοπικῆς Ἐκκλησίας, ἀλλά γιά τήν διατήρηση τῆς ἑνότητος ὅλων τῶν Τοπικῶν Ἐκκλησιῶν ὑπό τήν προεδρία τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου. Ἄλλωστε, παρά τήν αὐτοδιοίκηση μερικῶν Ἐκκλησιῶν, δέν ὑπάρχει διάσπαση τῆς Ἐκκλησίας αὐτῆς ἀπό τόν Οἰκουμενικό Πατριάρχη.
.                 Εἰδικῶς ἀναφέρονται ἀπό τά Πρακτικά τῆς Δ´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου ὅτι οἱ Ἐπίσκοποι ἀπό τήν διοίκηση τῆς Ἀσιανῆς καί Ποντικῆς δήλωσαν τήν ἐξάρτησή τους ἀπό τόν Οἰκουμενικό Πατριάρχη. Γιά παράδειγμα ὁ Ἐπίσκοπος Μύρων Ρωμανός εἶπε: «Οὐκ ἠναγκάσθην ἐγώ· ἡδέως ἔχω ὑπό τόν θρόνον Κων/λεως εἶναι, ἐπεί καί αὐτός μέ ἐτίμησε καί αὐτός μέ ἐχειροτόνησε». Αὐτό σημαίνει ὅτι ὑπῆρχε ἀλληλεξάρτηση τῶν αὐτοδιοικήσεων μέ τόν Οἰκουμενικό Πατριάρχη.
.                 Τό συμπέρασμα τῶν ἀναλύσεων αὐτῶν εἶναι ὅτι ἡ αὐτοδιοίκηση – αὐτοκεφαλία δίνεται κυρίως καί πρό παντός γιά τήν ἑνότητα τῶν Ἐκκλησιῶν καί ὄχι γιά λειτουργία «καπετανάτων», ὅτι οἱ παράγοντες παραχωρήσεως τῶν Αὐτοκεφαλιῶν εἶναι κατά πρῶτον ἡ Σύνοδος περί τόν «Πρῶτον», κυρίως τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο καί στήν συνέχεια ἡ Οἰκουμενική Σύνοδος, ἀφοῦ ἐν τῷ μεταξύ κρίνει τήν ὡριμότητα τῆς Αὐτοκεφάλου Ἐκκλησίας. Ὑπάρχει δέ περίπτωση νά αἴρεται τό Αὐτοκέφαλο μέχρι τῆς ἀναγνωρίσεώς του ἀπό Οἰκουμενική Σύνοδο.
.                 Σημειώνει ὁ Παναγιώτης Τρεμπέλας: «Διά τῆς τοιαύτης δέ τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων ἀποφάνσεως τό αὐτοκέφαλον, ὑπέρ οὗ αὗται ἀπεφαίνοντο, κατησφαλίζετο ἑδραίως ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τοῦ ὅτι αὐτοκέφαλοι ἐκκλησίαι μή τυχοῦσαι τῆς τοιαύτης ἐπικυρώσεως καί κατασφαλίσεως κατηργήθησαν σύν τῷ χρόνῳ καί κατελύθησαν (Καρθαγένης, Λουγδούνων, Μεδιολάνων, Πρώτης Ἰουστιανῆς, Ἀχριδῶν, Τυρνόβου, Ἰπεκίου κλπ), ἐνῷ τοὐναντίον αὐτοκέφαλοι τυχοῦσαι τῆς ἀναγνωρίσεως ταύτης, καίπερ εἰς δεινάς ἐμπεσοῦσαι περιστάσεις ἤ καί παρακμάσασαι, παρέμειναν καί κατ᾿ ὀλίγον ἀνέζησαν (ὁ ἐκπατρισμός τῶν Κυπρίων καί ἡ κατά τό ΛΘ´ κανόνα τῆς Πενθέκτης ὑπαγωγή τοῦ Κυζίκου καί τῆς Ἑλληνοσποντίων ἐπαρχίας εἰς τόν πρόεδρον τῆς Κυπρίων νήσου· πατριαρχεῖα Ἀντιοχείας, Ἀλεξανδρείας, Ἱεροσολύμων».

3. Οἱ σύγχρονες Αὐτοκέφαλες Ἐκκλησίες

.                 Οἱ πρῶτες Οἰκουμενικές Σύνοδοι καθόρισαν τόν κανονικό θεσμό τῆς Πενταρχίας τῶν Πατριαρχῶν, ἤτοι τῆς Παλαιᾶς Ρώμης, τῆς Νέας Ρώμης – Κωνσταντινούπολης, τῆς Ἀλεξανδρείας, τῆς Ἀντιοχείας, τῶν Ἱεροσολύμων. Πρόκειται γιά ἕναν κανονικό θεσμό, κατά τόν ὁποῖον οἱ πέντε Πατριάρχες ἀπετέλουν τήν ἀρχή τῆς διοικήσεως τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ Γ’ Οἰκουμενική Σύνοδος χορήγησε τό αὐτοδιοίκητο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κύπρου, ἀλλά ὁ θεσμός τῶν πέντε Πρεσβυγενῶν Πατριαρχείων διηύθυνε τήν Ἐκκλησία ἤ μᾶλλον τό Ἅγιον Πνεῦμα δι’ αὐτοῦ τοῦ θεσμοῦ διατήρησε τήν ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας.
.                 Ὁ ἅγιος Θεόδωρος Στουδίτης θεωροῦσε ὅτι οἱ πέντε Πατριάρχες ἀποτελοῦσαν «τό πεντακόρυφον κράτος τῆς Ἐκκλησίας» ἤ «τό πεντακόρυφον σῶμα τῆς Ἐκκλησίας» ἤ τό «πεντακόρυφον ἐκκλησιαστικόν σῶμα». Ὁ Θεόδωρος Βαλσαμών παραλληλίζει τήν ὕπαρξη τῆς Πενταρχίας μέ τίς πέντε αἰσθήσεις στό σῶμα τοῦ Χριστοῦ. Ὅμως κάθε ἐκκλησιαστική διοίκηση εἶχε αὐτοδιοίκηση καί διέθετε «τό δίκαιο τῶν χειροτονιῶν» καί τό «δίκαιον τῶν κρίσεων», κατά τόν καθηγητή Βλάσιο Φειδᾶ.
.                 Ὅταν ἀπομακρύνθηκε ἀπό τήν Ἐκκλησία ἡ Παλαιά Ρώμη, τό Πατριαρχεῖο τῆς Νέας Ρώμης- Κωνσταντινουπόλεως ἔγινε Πρωτόθρονη Ἐκκλησία πού προεδρεύει καί ἔχει συντονιστικό ρόλο. Καί τόν 16ο αἰώνα μ.Χ. τήν πέμπτη θέση κατέλαβε τό Πατριαρχεῖο τῆς Μόσχας. Ὅλα αὐτά ἔγιναν ἀπό Οἰκουμενικές καί Μεγάλες Συνόδους.
.                 Μέ τήν πάροδο τοῦ χρόνου, ἀναγνωρίσθηκαν καί ἄλλες Αὐτοκέφαλες Ἐκκλησίες, χωρίς βέβαια, νά συγκληθῆ Οἰκουμενική Σύνοδος. Μεταξύ αὐτῶν συγκαταλέγεται καί ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία ἀνακηρύχθηκε Αὐτοκέφαλη μέ τόν Συνοδικό καί Πατριαρχικό Τόμο τοῦ 1850, ἄλλες Ἐκκλησίες ἔλαβαν καί τήν Πατριαρχική ἀξία καί τιμή.
.                 Ὁ καθηγητής Σπύρος Τρωϊάνος, ἔχοντας ὑπ᾿ ὄψη τούς Κανόνες διά τῶν ὁποίων ἀναγνωρίσθηκαν οἱ Αὐτοκέφαλες Ἐκκλησίες, ἰσχυρίζεται ὅτι τό ἁρμόδιο ὄργανο ἀναγνωρίσεως μιᾶς Ἐκκλησίας ὡς Αὐτοκεφάλου εἶναι ἀναμφιβόλως ἡ Οἰκουμενική Σύνοδος. Αὐτή καθορίζει ὅλα τά θέματα τά σχετικά μέ τό Αὐτοκέφαλο τῶν Ἐκκλησιῶν, ὅπως τήν ἀνακήρυξή τους, τήν τάξη τους, τά ὅρια τῆς δικαιοδοσίας τους κλπ. Ὅταν ὅμως ἀπό τόν 9ο αἰώνα καί μετά δέν συνεκαλοῦντο Οἰκουμενικές Σύνοδοι, τότε τήν θέση τους κατέλαβε ἡ ἐνδημοῦσα Σύνοδος στήν Κωνσταντινούπολη.
.                 Μάλιστα ὁ Καθηγητής, ἀναφερόμενος στίς περιπτώσεις τῶν Πατριαρχείων Σερβίας, Ρουμανίας καί Βουλγαρίας, γράφει ὅτι τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο αὐτοδεσμεύθηκε νά δώση ἀπό πρίν τήν συναίνεσή του, ἀλλά ὅπως λέγεται στά κείμενα τῶν Τόμων, ἡ ἀνακήρυξη θά γίνη «ἐν Οἰκουμενικῇ ἤ καί μεγάλῃ ἄλλῃ Συνόδῳ ἐν πρώτῃ εὐκαιρίᾳ συνερχομένῃ». Γι᾿ αὐτό καταλήγει: «Ἑπομένως, ἡ διαδικασία γιά τήν ἀνύψωση τῶν Ἐκκλησιῶν Σερβίας, Ρουμανίας καί Βουλγαρίας σέ Πατριαρχεῖα, ἀπό αὐστηρά νομική ἄποψη δέν ἔχει ἀκόμη ὁλοκληρωθεῖ».
.                 Γίνεται δέ σαφές ὅτι οἱ Αὐτοκεφαλίες πού δόθηκαν τόν 19ο καί 20ό αἰώνα ἀπό τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο καί λειτουργοῦν ὡς Πατριαρχεῖα τελοῦν ὑπό τήν αἴρεση ἐγκρίσεώς τους ἀπό τήν Οἰκουμενική, Πανορθόδοξη Σύνοδο πού πρόκειται νά συνέλθη. Ἐπίσης θά πρέπει νά ἀποφασισθῆ καί ὁ τρόπος λειτουργίας της, ὥστε νά συντελῆ στήν ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας, ὡς Σώματος Χριστοῦ, καί ὄχι στήν διάσπαση τῆς Ἐκκλησίας, στήν αὐτονόμηση ἀπό τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο καί στήν προτεσταντική νοοτροπία τῆς δημοκρατικῆς συγκροτήσεως τῶν Ἐκκλησιῶν.
.                Ἄλλωστε, τό πολίτευμα τῆς Ἐκκλησίας δέν λειτουργεῖ μέ τίς ἀρχές μιᾶς ἀστικῆς δημοκρατίας, ἀλλά εἶναι ἱεραρχικό, μέ τήν ἔννοια τῆς ἱεραρχήσεως τῶν διακονιῶν πρός οἰκοδομή τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ καί πρός δόξαν Θεοῦ Πατρός.
.               Ὁ Καθηγητής Ἰωάννης Ταρνανίδης, εἰδικός ἐρευνητής, πού μελέτησε τό Αὐτοκέφαλο τῶν Σλαυικῶν Ἐκκλησιῶν, ὕστερα ἀπό ἐνδελεχῆ ἀνάλυση τῶν πηγῶν καί τῆς βιβλιογραφίας σχετικά μέ τό θέμα τοῦ Αὐτοκεφάλου, κατέληξε σέ συμπεράσματα, τά ὁποῖα εἶναι πάρα πολύ σημαντικά.
.                 Θά καταγραφοῦν στήν συνέχεια, διότι μᾶς διευκολύνουν νά ἐντοπίσουμε ἐπιστημονικά καί νηφάλια τό θέμα τοῦ Αὐτοκεφάλου. Γράφει: «Σέ μιά γενική καί διαχρονική ἐκτίμηση αὐτῆς τῆς πραγματικότητας, θά μπορούσαμε νά συνοψίσουμε τήν πολιτική τῆς Κωνσταντινούπολης ὡς ἀκολούθως:

α. Τήν πρωτοβουλία σέ ὅλες τίς περιπτώσεις προαγωγῆς κάποιας Σλαβικῆς Ἐκκλησίας τήν εἶχε ὁ αὐτοκράτορας· εἴχαμε καί περιπτώσεις προαγωγῆς μόνο ἀπό τόν αὐτοκράτορα καί χωρίς οὔτε τήν τυπική συμμετοχή τοῦ πατριάρχη (Πατριάρχης Δρήστρας, Ἀρχιεπισκοπή Ἀχρίδας).

β. Ἡ συμβολή τοῦ πατριάρχη σ᾿ αὐτές τίς περιπτώσεις εἶχε χαρακτήρα τελετουργικό· περιοριζόταν στήν ἐκκλησιαστική ἐπικύρωση, μέ κάποιο συνοδικό Τόμο, αὐτῶν πού εἶχε προαποφασίσει ἡ «βασιλική σύγκλητος» ἤ ὁ «βασιλεύς».

γ. Πρωτοβουλίες ἀνελάμβανε τό Πατριαρχεῖο στίς περιπτώσεις ἀφορισμοῦ, ὕστερα ἀπό κάποια αὐθαιρεσία τῆς σλαβικῆς πλευρᾶς, ἤ ἀποκατάστασης ὁμαλῶν σχέσεων μετά τήν ἄρση τῆς παρεξήγησης.

δ. Ἐνῶ ὑπῆρξαν περιπτώσεις κατά τίς ὁποῖες ἀγνοήθηκε τό Πατριαρχεῖο ἀπό μέρους τοῦ αὐτοκράτορα καί δέν ἔλαβε μέρος στήν προαγωγή κάποιας Ἐκκλησίας, σέ καμιά περίπτωση δέν ἀντικαταστάθηκε ἀπό ἄλλο Πατριαρχεῖο. Ἡ προαγωγή ὅλων τῶν Σλαβικῶν Ἐκκλησιῶν καί σέ ὅλο τό φάσμα τῆς ἐξέλιξής τους ὑπῆρξε ἀποκλειστικό προνόμιο τοῦ Πατριαρχείου τῆς Κωνσταντινούπολης.

ε. Ἡ προαγωγή τῶν Σλαβικῶν Ἐκκλησιῶν δέν ὑπαγορεύτηκε οὔτε ὑπάκουσε σέ κάποιους κανόνες. Ὑποκινήθηκε πάντα ἀπό τήν πλευρά τῆς κοσμικῆς ἡγεσίας τῶν Σλάβων καί γι᾿ αὐτό θεωρήθηκε ἀπό τήν πλευρά τῆς Κωνσταντινούπολης προϊόν τῆς «ἀνωμαλίας τῶν καιρῶν».
ϛ. Ὡς προϊόν πίεσης καί συνδιαλλαγῆς εἶχε καί τήν ποικιλομορφία πού ἐπέβαλαν ἡ δύναμη τῆς πίεσης, ἡ ἀντοχή τῆς ἀντίστασης σ᾿ αὐτή τήν πίεση καί ἡ σημαντικότητα τοῦ ἐπιδιωκόμενου κατά τήν συνδιαλλαγή σκοποῦ· μεγαλύτερη πίεση ἤ μεγαλύτερη σπουδαιότητα ἐπιδιωκόμενων στόχων εἶχαν ὡς ἀποτέλεσμα τήν παραχώρηση περισσότερων προνομίων, ὑψηλότερων τίτλων καί εὐρύτερη ἀναγνώριση τῆς συγκεκριμένης προαγωγῆς. Τό ἀντίθετο συνέβαινε ὅταν ἡ πίεση ἦταν μικρή καί ἡ δυνατότητα εὐρύτερης ἐκμετάλλευσης τοῦ γεγονότος ἀσήμαντη.

ζ. Ἡ Κωνσταντινούπολη εἶχε πάντα τήν εὐχέρεια, ὅταν ἡ δύναμή της καί οἱ καιροί τό ἐπέτρεπαν, νά ἐπανέρχεται καί νά ἐπανεξετάζει τήν σχέση της μέ τίς θυγατρικές Ἐκκλησίες, περιορίζοντας τά προνόμιά τους, ἐλέγχοντας τήν συμπεριφορά τους ἤ καί σέ μερικές περιπτώσεις καταργώντας πλήρως τήν αὐτονομία τους.

η. Σέ γενικές γραμμές, ἡ πολιτική τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου ἔναντι τῶν νέων Σλαβικῶν Ἐκκλησιῶν ἀποτελοῦσε ἀντιγραφή τῆς πολιτικῆς τοῦ Αὐτοκρατορικοῦ Θρόνου ἀπέναντι στούς γειτονικούς λαούς, οἱ ὁποῖοι διεκδικοῦσαν ὑψηλούς τίτλους, προνόμια καί ἀνεξαρτησία. Ὅπως ἐκεῖ ὁ αὐτοκράτορας φρόντιζε νά παραχωρεῖ στούς ἡγεμόνες τους μικρότερης σημασίας τίτλους καί ἐπίθετα, ἐπιδιώκοντας πάντα νά κρατεῖ γιά τόν ἑαυτό του τόν ὑψηλότερο τίτλο καί νά συμπεριφέρεται ὡς ἐπικεφαλής τῶν ἄλλων ἡγεμόνων, ἔτσι καί ὁ πατριάρχης διατηροῦσε γιά τόν ἑαυτό του ὄχι μόνον τόν τίτλο τοῦ «Οἰκουμενικοῦ», ἀλλά καί στήν πράξη ὅλα τά προνόμια τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας, πού ἀπέρρεαν ἀπό τή δύναμη καί ἐπιβολή τῆς Αὐτοκρατορίας».

.                 Ἀπό ὅλη αὐτήν τήν παράθεση φαίνεται καθαρά ὅτι τό «Αὐτοκέφαλο», αὐτοδιοίκητο ἀπό τήν ἀρχή τῆς ἐμφανίσεώς του εἶχε πάντοτε μιά μορφή ἐξάρτησης ἀπό τήν Πρωτόθρονη Ἐκκλησία, τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, ἀλλά καί ὅταν ἀργότερα μιά Τοπική Ἐκκλησία λάμβανε, μέ τήν πολιτική ἐπέμβαση, τό αὐτοδιοίκητο, τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο διατηροῦσε βασικά προνόμια, δικαιοδοσίες καί πολλές φορές ἔκανε οὐσιαστικές παρεμβάσεις. Γι᾿ αὐτό καί ἡ Αὐτοκέφαλη Ἐκκλησία δέν μπορεῖ νά ὑφίσταται σέ μιά μορφή ἀνεξαρτησίας ἀπό τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, ἀλλά σέ μιά μορφή ἀλληλεξάρτησης ἀπό αὐτό.

4. Αὐτοκεφαλία καί αὐτοκεφαλαρχία

.                 Γιά νά γίνη περισσότερο κατανοητή αὐτή ἡ ἄποψη καί γιά νά τονισθῆ ὅτι ἡ Αὐτοκεφαλία δέν διασπᾶ τήν ἐκκλησιαστική ἑνότητα, καθώς ἐπίσης ὅτι δέν πρέπει μιά Αὐτοκέφαλη Ἐκκλησία νά λειτουργῆ διασπαστικά, θά ἤθελα νά σημειώσω τήν διάκριση μεταξύ αὐτοκεφαλίας καί αὐτοκεφαλαρχίας.
.                 Τήν διάκριση αὐτήν τήν συνάντησα στόν Olivier Clement, ὁ ὁποῖος συνδέει πολύ στενά τήν αὐτοκεφαλία μέ τήν ἀλληλεξάρτηση, καί τήν αὐτοκεφαλαρχία μέ τήν ἀνεξαρτησία. Δηλαδή, ἀπό ὅ,τι φαίνεται, στήν ἀρχαία Ἐκκλησία, ὅπως ἦταν ὀργανωμένη στήν Ρωμαϊκή Αὐτοκρατορία, τό Αὐτοκέφαλο λειτουργοῦσε σέ μιά ἀλληλεξάρτηση μέ τήν Πρωτόθρονη Ἐκκλησία, καθώς ἐπίσης τό ἴδιο βλέπουμε καί στήν λεγομένη Πενταρχία, ἀφοῦ τά Πέντε Πρεσβυγενῆ Πατριαρχεῖα λειτουργοῦσαν ὡς πέντε αἰσθήσεις στόν ἕνα καί ἑνιαῖο ὀργανισμό. Καί ὅπως μιά αἴσθηση στό ἀνθρώπινο σῶμα δέν ἀνεξαρτητοποιεῖται ἀπό τίς ἄλλες, τό ἴδιο ἀκριβῶς συμβαίνει καί μέ τίς ἐκκλησιαστικές διοικήσεις. Ὅμως ἡ αὐτοκεφαλαρχία λειτουργεῖ περισσότερο ὡς ἀνεξάρτητη Ἐκκλησία, πράγμα πού ὑπονομεύει τό συνοδικό σύστημα τῆς Ἐκκλησίας.
.                 Φαίνεται ὅτι στήν ἀρχαία παράδοση ἡ λεγομένη Αὐτοκέφαλη Ἐκκλησία εἶχε σχέση ἀλληλεξάρτησης μέ τήν Μητέρα Ἐκκλησία, τήν Ἐκκλησία τῆς Νέας Ρώμης – Κωνσταντινουπόλεως, ὅπως σήμερα λειτουργοῦν οἱ αὐτόνομες Ἐκκλησίες ἤ ἡ ἡμιαυτόνομη Ἐκκλησία τῆς Κρήτης. Δηλαδή, ἡ Ἐκκλησία τῆς Κρήτης δέν μπορεῖ νά θεωρηθῆ ἀνεξάρτητη Ἐκκλησία, ἀλλά τίθεται μέσα σέ μιά ἀλληλεξάρτηση μέ τήν Ἐκκλησία τῆς Νέας Ρώμης – Κωνσταντινουπόλεως.
.                 Ὅμως τά πράγματα ἄρχισαν νά διαφοροποιοῦνται ἀπό τήν διάσπαση τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας καί τήν ἀνάπτυξη τῶν ἐθνικιστικῶν διαφορῶν. Κάθε ἔθνος ἤθελε νά ἀποκτήση τήν δική του «ἐθνική Ἐκκλησία», ὁπότε δημιουργήθηκαν προβλήματα καί ἔτσι ἀναπτύχθηκε ἡ αὐτοκεφαλαρχία σέ βάρος τῆς αὐτοκεφαλίας, ἤ μᾶλλον τό Αὐτοκέφαλο θεωρήθηκε περισσότερο μέ τήν ἔννοια τῆς αὐτοκεφαλαρχίας, τῆς ἀνεξαρτήτου, δηλαδή, Ἐκκλησίας καί ὄχι τῆς ἀλληλεξαρτημένης Ἐκκλησίας.
.                 Ὁ Clement παρατηρεῖ ὅτι τόν 19ο αἰώνα ἡ ἀποδυνάμωση τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας καί ἡ ἀνάπτυξη τῶν ἐθνοτήτων «ὁδηγοῦν στόν πολλαπλασιασμό τῶν ἐθνικῶν κρατῶν στήν νοτιο-ανατολική Εὐρώπη».
.                 Γράφει χαρακτηριστικά:«Κάθε ἔθνος διεκδικεῖ καί ἐγκαθιδρύει αὐταρχικά –ἐκτός ἀπό τή Σερβία πού ἐπιτυγχάνει προηγουμένως τή συγκατάθεση τῆς Κωνσταντινουπόλεως– τήν ἐκκλησιαστική του ἀνεξαρτησία. Ἡ πολιτική καί ὁ ἐθνικισμός ἀνατρέπουν τήν παραδοσιακή κλίμακα τῶν ἀξιῶν: τό ἔθνος δέν προστατεύεται πιά καί δέν ὑποστηρίζεται ἀπό τήν Ἐκκλησία, ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἐκείνη πού ἀποβαίνει μιά διάσταση τοῦ ἔθνους, ἕνα σημεῖο ὅτι κάποιος ἀνήκει σ᾿ ἕνα ἔθνος, καί ἡ ὁποία ὀφείλει ἑπομένως νά ὑπηρετεῖ τό Κράτος.
.                 Ἔτσι τό παραδοσιακό Αὐτοκέφαλον τείνει νά μετατραπῆ σέ αὐτοκεφαλαρχία ἀπόλυτη καί συνάμα ὁμογενή. ῎Οχι πιά ἀλληλεξάρτηση, ἀλλά ἀνεξαρτησία. Ἡ λειτουργία τῆς ἐκκλησιαστικῆς διοίκησης ἀντιγράφει τήν ἀντίστοιχη τῆς κρατικῆς ἐξουσίας, καί οἱ ἐπίσκοποι γίνονται περίπου δημόσιοι ὑπάλληλοι.
.                 Ἡ αὐτοκεφαλαρχία σχηματίζει σταδιακά τή θεωρία της, λέει πώς τό θεμέλιο τῆς ἐκκλησιολογίας δέν εἶναι ἡ εὐχαριστιακή ἀρχή, ἀλλά ἡ φυλετική καί ἐθνική ἀρχή. Ἡ “τοπική” Ἐκκλησία σημαίνει στό ἑξῆς τήν “ἐθνική” Ἐκκλησία, μέ παράλληλη ἐφαρμογή τῆς τριαδικῆς ἀναλογίας, καθώς τό “πρωτεῖο τιμῆς” γίνεται “ἰσότητα τιμῆς”».
.                 Αὐτό κυρίως φαίνεται στόν Βαλκανικό χῶρο. Στήν ἀρχή τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο «διαφύλαξε τήν ὑπερεθνική παγκοσμιότητα τῆς Ἐκκλησίας» κατά τόν Clement. Μέ τήν πάροδο τοῦ χρόνου, καθώς τά σύνορα στήν Βυζαντινή Αὐτοκρατορία ὑποχωροῦσαν καί ἡ ἱεραποστολή προχωροῦσε πρός βορρᾶν, ἀναπτύχθηκε μιά ἰδιαίτερη δομή διοικήσεως ἡ λεγομένη «δομή κοινοπολιτείας» δηλαδή ἀναπτύχθηκαν «γύρω ἀπό τήν ἐπιβλητική μέσα στήν ἴδια της τήν κατάπτωση, Αὐτοκρατορία, καινούργια, πολιτικῶς ἀνεξάρτητα ἔθνη, ἀλλά πού οἱ Προκαθήμενοι τῶν εὐέλικτα αὐτόνομων Ἐκκλησιῶν τους ἐπικυρώνονταν, ἀκόμα καί ὁρίζονταν ἀπό τόν Οἰκουμενικό Πατριάρχη: πράγμα πού τούς ἐξασφάλιζε μιά πραγματική ἀνεξαρτησία ἀπέναντι στούς τοπικούς μονάρχες. Μέσα σ᾿ αὐτήν ἀκριβῶς τήν ἀτμόσφαιρα ἐμφανίσθηκαν στά Βαλκάνια οἱ πρῶτες “Αὐτοκεφαλίες” χωρίς ἐπιθετικότητα οὔτε κλείσιμο τῆς καθεμιᾶς στόν ἑαυτό της, ἀλληλεξαρτησίες μᾶλλον παρά ἀνεξαρτησίες».
.                 Ὅμως, ἡ πραξικοπηματική ἀνακήρυξη τοῦ Αὐτοκεφάλου ἀπό τήν Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος μέ τήν συνδρομή καί ἔμπνευση ξένων δυνάμεων, καθώς ἐπίσης καί ἡ μίμηση αὐτῆς τῆς μορφῆς Αὐτοκεφαλίας ἀπό τίς ἄλλες βαλκανικές χῶρες, κατά τό λουθηρανικό πρότυπο, «ἡ αὐτοκεφαλία δέν ἐννοεῖτο πιά ὡς ἀλληλεξάρτηση, ἀλλά ὡς πλήρης ἀνεξαρτησία. Ὁ πειρασμός πήγαινε πρός μιάν ἀπόλυτη αὐτοκεφαλαρχία».
.                 Ἔτσι, λοιπόν, οἱ πολιτικές συνθῆκες ὁδήγησαν τήν Ἐκκλησία ἀπό τήν Αὐτοκεφαλία ὡς ἀλληλεξάρτηση μέ τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, «στήν δομή τῆς κοινοπολιτείας», μέ κατάληξη τήν μορφή τῆς αὐτοκεφαλαρχίας, δηλαδή τῆς πλήρους ἀνεξαρτησίας, μέ τήν ἔννοια ὅτι τό ἔθνος προσδιορίζει τήν Ἐκκλησία. Ἡ Ἐκκλησία ἀπό Τοπική, βάσει τῶν ἱερῶν Κανόνων, γίνεται Ἐθνική Ἐκκλησία, Ἐκκλησία ἑνός συγκεκριμένου Ἔθνους-Κράτους.
.                 Πρέπει νά παρατηρήσω ὅτι τήν διάκριση πού κάνει ὁ Clement μεταξύ αὐτοκεφαλίας καί αὐτοκεφαλαρχίας τήν ἀντιλαμβάνομαι μέ τήν ἔννοια ὅτι ὡς Αὐτοκεφαλία ἐννοεῖται ἡ αὐτοδιοίκηση σ᾿ ἕνα σύστημα ἀλληλεξαρτήσεως τῶν Ἐκκλησιῶν γιά τήν ἑνότητά τους, μέ τόν Οἰκουμενικό Πατριάρχη, ὡς δέ αὐτοκεφαλαρχία ἐννοεῖται μιά τάση ὄχι μόνον αὐτοδιοίκησης, ἀλλά καί ἀνεξαρτητοποίησης ἀπό τήν Πρωτόθρονη Ἐκκλησία καί μάλιστα τήν Μητέρα τους Ἐκκλησία. Καί ἀπό ὅ,τι γνωρίζουμε μιά τέτοια τάση καλλιεργήθηκε ἀπό τόν πανσλαυισμό μέ σαφῆ πρόθεση μειώσεως τοῦ κύρους τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, ἀλλά τό ἴδιο ἐπιδιώχθηκε καί ἀπό τούς ποικίλους ἐθνικισμούς. Καί ἀπό αὐτό γίνεται φανερό ὅτι δέχομαι τόν ὅρο Αὐτοκεφαλία μέσα ἀπό τήν ἐκκλησιολογική πρακτική, ὡς ἀλληλεξάρτηση καί ὄχι ὡς πλήρως ἀνεξάρτητη.
.                 Σέ ἑπόμενο ἄρθρο μου θά παρουσιάσω τήν οὐσία καί τήν βάση τοῦ προβλήματος τῆς διαδικασίας χορηγήσεως τῆς Αὐτοκεφαλίας πού προκάλεσαν τά σύγχρονα γεγονότα. Κατά συνέπειαν, τά ὅσα γράφονται στό παρόν ἄρθρο εἶναι εἰσαγωγικά στό θέμα πού ἀπασχολεῖ αὐτόν τόν καιρό τήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία.

 

,

Σχολιάστε

Ο ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΔΙΕΒΗ ΤΟΝ ΡΟΥΒΙΚΩΝΑ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ὁ Πατριάρχης διέβη τὸν Ρουβίκωνα

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.           Ὁ Πατριάρχης κ. Βαρθολομαῖος διέβη τὸν Ρουβίκωνα στὸ Οὐκρανικὸ ἐκκλησιαστικὸ ζήτημα. Ἀποφάσισε νὰ προχωρήσει στὴν ὑλοποίηση τῆς ἀποφάσεως τῆς περὶ αὐτὸν Συνόδου καὶ νὰ δώσει τὴν αὐτοκεφαλία στοὺς ἕως σήμερα σχισματικοὺς ὀρθοδόξους χριστιανοὺς τῆς Οὐκρανίας. Αὐτὸ μετὰ ἀπὸ αἴτημα τῆς ἀντιρωσικῆς κυβέρνησης τοῦ προέδρου Ποροσένκο καὶ μὲ τὴν θερμὴ ὑποστήριξη καὶ συνεργασία τῆς κυβέρνησης τῶν ΗΠΑ. Αὐτὲς θεωροῦν ὅτι ἡ ὁριστικὴ ἀπομάκρυνση τῶν Ὀρθοδόξων Οὐκρανῶν ἀπὸ τοὺς ὅμαιμούς τους Ρώσους περνᾶ ἀπὸ τὴν ἐκκλησιαστική τους χειραφέτηση.
.           Γιὰ νὰ ἐπιτευχθεῖ αὐτὸ ὁ κ. Βαρθολομαῖος προέβη σὲ ἐνέργειες ἐκτός τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ἤθους καὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν Ἱερῶν Κανόνων. Πρῶτον ἀθέτησε δική του δέσμευση. Γιὰ τὴν Αὐτοκεφαλία μίας Ἐκκλησίας ὁ ἴδιος πρότεινε αὐτὴ νὰ δίνεται μὲ πρόταση τῆς Μητέρας Ἐκκλησίας καὶ τὴ σύμφωνη γνώμη ὅλων τῶν τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν. Στὴν περίπτωση τῆς αὐτοκεφαλίας στὴν Οὐκρανία φυσικὰ δὲν εἶχε τὴν πρόταση τῆς Ρωσικῆς Ἐκκλησίας καὶ οὐδένα Προκαθήμενο ἐρώτησε. Ἁπλῶς ὅλους τοὺς ἐνημέρωσε περὶ τῆς ἀποφάσεώς του… Γιὰ νὰ δικαιολογήσει τὴν ἀπόφασή του μετὰ ἀπὸ αἰῶνες ἰσχυρίσθηκε ὅτι ἡ Οὐκρανία εἶναι «κανονικό του ἔδαφος»…
.           Δεύτερον, ἀφοῦ μόνος του ἀποφάσισε νὰ δώσει τὸ αὐτοκέφαλο στοὺς σχισματικοὺς τῆς Οὐκρανίας, αὐθαιρέτως ἄλλαξε ἄποψη καὶ δὲν ἀναγνωρίζει τὴν κανονικὴ Ἐκκλησία τῆς Οὐκρανίας, τὴν ὁποία, ἕως ὅτου τεθεῖ τὸ ζήτημα τοῦ Αὐτοκεφάλου, ἀναγνώριζε Αὐτὴν καὶ μόνον Αὐτήν.
.           Τρίτον, συνέπεια τῆς ἀπόφασής του ἦταν νὰ ἀποστείλει ἐξάρχους (ἀντιπροσώπους) στὴν Οὐκρανία, ποὺ συνεργάσθηκαν μὲ τὴν Κυβέρνηση τῆς Οὐκρανίας καὶ τοὺς σχισματικούς. Οἱ Ἔξαρχοι ἀγνόησαν τὴν Κανονικὴ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, στὴν ὁποία ἀνήκουν πάνω ἀπὸ τοὺς μισοὺς Οὐκρανούς. Οἱ ἐν λόγῳ πιστοὶ διαχωρίζουν τὰ πολιτικὰ καὶ ἐθνικὰ ζητήματα τῆς χώρας ἀπὸ τὴν Πίστη τους. Ἡ Οὐκρανικὴ κυβέρνηση, οἱ σχισματικοὶ Ὀρθόδοξοι καὶ οἱ Οὐνίτες τοὺς προκαλοῦν νὰ τοὺς ἀκολουθήσουν στὸν ἐθνικιστικὸ παροξυσμό τους καὶ τοὺς ἀπειλοῦν ὅτι ἂν δὲν τοὺς ἀκολουθήσουν, θὰ ὑποστοῦν διωγμούς. Πιθανὸν νὰ προστεθοῦν νέοι μάρτυρες τῆς Ὀρθόδοξης Πίστης.
.           Τέταρτον αὐθαίρετα ἐφεῦρε τὸ προνόμιο τοῦ ἐκκλήτου (προσφυγὴ στὸ Φανάρι καὶ ἀπόφασης αὐτοῦ ἐπὶ δεδικασμένου ἀπὸ τοπικὴ Ἐκκλησία), τὸ ὁποῖο οὐδεὶς Κανόνας προβλέπει. Τὸ προβλέπει ἡ στὴ Σαρδικὴ (τὴ σημερινὴ Σόφια) Σύνοδος (4ος αἰώνας) μόνον γιὰ τὸν Ρώμης. Μὲ βάση τὸ ὑποτιθέμενο προνόμιο ἀποκατέστησε τὸν σχισματικὸ «Πατριάρχη Κιέβου» Φιλάρετο, ὁ ὁποῖος ἔχει καθαιρεθεῖ ἀπὸ τὸ Πατριαρχεῖο τῆς Μόσχας γιὰ ἐκκλησιολογικοὺς λόγους.
.           Ὁ Πατριάρχης κ. Βαρθολομαῖος ἀντιλαμβάνεται ὅτι μὲ τὴν ἀπόφασή του πιθανὸν νὰ ὁδηγήσει τοὺς Οὐκρανοὺς σὲ νέα ἐμφύλια σύγκρουση. Γι’ αὐτὸ καὶ ἀφοῦ ἔχει ναρκοθετηθεῖ ἡ εἰρήνη στὴ χώρα, στὸ Ἀνακοινωθὲν τοῦ Πατριαρχείου τῆς 11ης Ὀκτωβρίου, γίνεται ἔκκληση «πρὸς πάσας τὰς ἐμπλεκομένας πλευρὰς νὰ ἀποφεύγουν καταλήψεις Ναῶν, Μονῶν καὶ ἄλλων περιουσιακῶν στοιχείων, ὡς καὶ πάσαν πρᾶξιν βίας καὶ ἐκδικητικότητος…». Ὅμως τὸ game γεωπολιτικῆς καὶ ἰσχύος μεταξὺ Φαναρίου καὶ Μόσχας καί, κατ’ ἐπέκταση, ΗΠΑ καὶ Ρωσίας, γίνεται πλέον μὲ «ἀληθινὲς ἐκκλησιαστικὲς φαρέτρες». Τὸ μὰτ θὰ εἶναι στὴν ἑνότητα τῆς Ὀρθοδοξίας.-

, , ,

Σχολιάστε

ΔΙΑΚΟΠΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΜΟΣΧΑΣ – ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

Τὸ Πατριαρχεῖο Μόσχας ἀποφάσισε
νὰ κόψει κάθε δεσμὸ ἐπικοινωνίας μὲ τὸ Φανάρι

.            Μετὰ ἀπὸ πολύωρη συνεδρίαση τῆς Σύνοδου τοῦ Πατριαρχείου Μόσχας στὸ Μίνσκ, ὑπὸ τὴν προεδρία τοῦ Πατριάρχη Κύριλλου, ἀνακοινώθηκε ὅτι ἡ Ρωσικὴ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἀποφασίσε νὰ διακόψει ὅλους τοὺς δεσμοὺς ἐπικοινωνίας μὲ τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο τῆς Κωνσταντινούπολης, ὡς ἀντίδραση στὴν ἀπόφαση τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου νὰ ἐπαναφέρει σχισματικοὺς καὶ νὰ προχωρήσει στὴν χορήγηση τοῦ Αὐτοκεφάλου στὴν Οὐκρανικῆς Ἐκκλησίας.
.               Τὴν ἀπόφαση ἀνακοίνωσε ὁ ὁ Πρόεδρος τοῦ Τμήματος τῶν Ἐξωτερικῶν Σχέσεων τοῦ Πατριαρχείου Μόσχας, Σεβ. Μητροπολίτης Βολοκολὰμσκ κ. Ἱλαρίωνας, ὁ ὁποῖος ἀνέφερε χαρακτηριστικά: «Ὁ Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ἔχει κάνει ἀδύνατο γιὰ ἐμᾶς νὰ διατηρήσουμε τὴν ἑνότητα μὲ τὸ Πατριαρχεῖο Κωνσταντινουπόλεως».
.              Στὴν Σύνοδο ἦταν παρὼν καὶ ὁ μητροπολίτης Οὐκρανίας Ὀνούφριος, ἐπικεφαλῆς τῆς Ἐκκλησίας, ποὺ μέχρι τὴν ἀπόφαση τοῦ Φαναρίου, ἀναγνωριζόταν ἀπὸ τὶς ἄλλες Αὐτοκέφαλες Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες. Στὴν προηγούμενη συνεδρίαση τῆς Συνόδου, ὁ κ. Οὐνούφριος, εἶχε ἐπικαλεστεῖ λόγους ὑγείας καὶ εἶχε συμμετάσχει μέσῳ τηλεδιασκέψεως.
.               Ἀπὸ τὶς 14 Σεπτεμβρίου καὶ μετὰ τὴν ἄκαρπη συνάντηση Βαρθολομαίου- Κύριλλου, στὸ Φανάρι, ἡ Μόσχα ἀποφάσισε νὰ διακόψει τὴν μνημόνευση τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχη, πλέον ἡ ἀπόφαση αὐτὴ ἐπεικτείνεται καὶ πρὸς ὅλους τοὺς ἱεράρχες, καθὼς ἀποφασίστηκε νὰ ἀνασταλεῖ ἡ συλλειτουργία μὲ τοὺς ἱεράρχες τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κωνσταντινουπόλεως.
.           Ἡ ἐπεισοδιακὴ συνεδρίαση διήρκεσε σχεδὸν 5 ὧρες καὶ σύμφωνα μὲ τὸ ἀνακοινωθέν: «Μὲ βαθύτατο πόνο Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ρωσίας ἀνέγνωσε τὶς ἀποφάσεις τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου γιὰ ἐκχώρηση αὐτοκεφαλίας στὴν Οὐκρανία, τὸ ἄνοιγμα Σταυροπηγιακῆς Μονῆς στὸ Κίεβο, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀποκατάσταση τῶν ἡγετῶν τοῦ σχίσματος καὶ τὴν ἐπιστροφή τους στὴν ἐκκλησιαστικὴ κοινωνία. Οἱ ἀποφάσεις τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, δείχνουν ὅτι τὸ Φανάρι ἀγνοεῖ τὶς ἐκκλήσεις τῆς κανονικῆς Οὐκρανικῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας, καθὼς καὶ τῶν Προκαθημένων Τοπικῶν Ἐκκλησιῶν … Οἱ ἀποφάσεις τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου γιὰ ἀποκατάσταση τοῦ πρώην Μητροπολίτη Φιλάρετου Ντενισένκο, δείχνει ὅτι ἀγνοοῦν μία σειρὰ ἀπὸ διαδοχικὲς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἐπισκόπων της Ρωσικῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας» Καὶ ἡ ἀνακοίνωση τῆς Συνόδου καταλήγει:«Τώρα μετὰ ἀπὸ δύο δεκαετίες, τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο γιὰ πολιτικοὺς λόγους ἄλλαξε τὴν θέση του».

ΠΗΓΗ: skai.gr

Σχολιάστε

ΑΠΟΦΑΣΗ τῆς Ι. ΣΥΝΟΔΟΥ ΟΙΚΟΥΜ. ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΥ γιὰ τὴν Οὐκρανία: ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΩΝ ΣΧΙΣΜΑΤΙΚΩΝ καὶ ΑΡΣΗ ΣΥΝΟΔΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 1686

Ἀνακοινωθὲν Ἁγίας καὶ Ἱερᾶς Συνόδου
τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου (11 Ὀκτ. 2018)

.             Συνῆλθεν, ὑπό τήν προεδρίαν τῆς Α.Θ. Παναγιότητος, ἡ Ἁγία καί Ἱερά Σύνοδος εἰς τάς τακτικάς αὐτῆς συνεδρίας κατά τάς ἡμέρας 9-11 τ.μ. Ὀκτωβρίου 2018. Κατ᾿ αὐτήν ἐξητάσθησαν καί συνεζητήθησαν τά ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει περιλαμβανόμενα θέματα.

.             Τό ἱερόν σῶμα ἠσχολήθη ἰδιαιτέρως καί διά μακρῶν μέ τό ἐκκλησιαστικόν θέμα τῆς Οὐκρανίας, παρόντων καί τῶν Ἐξάρχων τῶν ἀποσταλέντων εἰς Οὐκρανίαν, ἤτοι τοῦ Πανιερ. Ἀρχιεπισκόπου Παμφίλου κ. Δανιήλ καί τοῦ Θεοφιλ. Ἐπισκόπου Edmonton κ. Ἱλαρίωνος, καί, κατόπιν διεξοδικῶν συζητήσεων, ἀπεφάσισε:

1) Νά ἀνανεώσῃ τήν ἤδη εἰλημμένην ἀπόφασιν ὅπως τό Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον χωρήσῃ εἰς τήν χορήγησιν αὐτοκεφαλίας εἰς τήν Ἐκκλησίαν τῆς Οὐκρανίας.

2) Νά ἀνασυστήσῃ τό ἐν Κιέβῳ τό γε νῦν Σταυροπήγιον τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου, ἕν ἐκ τῶν πολλῶν ἐν Οὐκρανίᾳ Σταυροπηγίων Αὐτοῦ ἐκ τῶν παρελθόντων αἰώνων.

3) Κατά τάς κανονικάς προνομίας τοῦ Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως ὅπως δέχηται ἐκκλήτους προσφυγάς ἀρχιερέων καί ἄλλων κληρικῶν ἐκ πασῶν τῶν Αὐτοκεφάλων Ἐκκλησιῶν, νά δεχθῇ τάς σχετικάς αἰτήσεις τοῦ Φιλαρέτου Ντενισένκο καί τοῦ Μακαρίου Μαλετίτς καί τῶν σύν αὐτοῖς, οἵτινες εὑρέθησαν ἐν σχίσματι ὄχι διά δογματικούς λόγους, καί νά ἀποκαταστήσῃ αὐτούς μέν εἰς τόν ἀρχιερατικόν ἤ ἱερατικόν αὐτῶν βαθμόν, τούς δέ πιστούς αὐτῶν εἰς ἐκκλησιαστικήν κοινωνίαν.

4) Νά ἄρῃ τήν ἰσχύν τοῦ Συνοδικοῦ Γράμματος Ἐκδόσεως τοῦ ἔτους 1686, τοῦ ἐκδοθέντος διά τάς τότε περιστάσεις, διά τοῦ ὁποίου ἐδίδετο, κατ᾿ οἰκονομίαν, τό δικαίωμα εἰς τόν Πατριάρχην Μόσχας νά χειροτονῇ τόν ἑκάστοτε Μητροπολίτην Κιέβου, ἐκλεγόμενον ὑπό τῆς Κληρικολαϊκῆς Συνελεύσεως τῆς Ἐπαρχίας αὐτοῦ καί ὀφείλοντα νά μνημονεύῃ “ἐν πρώτοις” τοῦ ὀνόματος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου εἰς ἔνδειξιν κανονικῆς ἐξαρτήσεως.

5) Νά κάμῃ ἔκκλησιν πρός πάσας τάς ἐμπλεκομένας πλευράς νά ἀποφεύγουν καταλήψεις Ναῶν, Μονῶν καί ἄλλων περιουσιακῶν στοιχείων, ὡς καί πᾶσαν πρᾶξιν βίας καί ἐκδικητικότητος, εἰς ἐπικράτησιν τῆς εἰρήνης καί τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ.

 

Ἐν τοῖς Πατριαρχείοις, τῇ 11ῃ Ὀκτωβρίου 2018

Ἐκ τῆς Ἀρχιγραμματείας
τῆς Ἁγίας καί Ἱερᾶς Συνόδου

ΠΗΓΗ: ec-patr.org

,

Σχολιάστε

Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- Θ´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

 

Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τὸ 2018

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

     ΜΕΡΟΣ Θ΄

Μέρος Α´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018 -Α´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Μέρος Β´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- Β´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Μέρος Γ´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- Γ´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Μέρος Δ´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- Δ´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Μέρος Ε´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- E´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Mέρος ϛ´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- ϛ´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Mέρος Ζ´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- Z´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Μέρος Η´: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- H´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)
Μέρος ΙΑ´:  Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ 2018- IA´ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἐκκλησία τῆς Γεωργίας

.               Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Γεωργίας εἶναι ἐπίσης μία μαρτυρικὴ Ἐκκλησία, ὅπως ὅλες οἱ ὑπόλοιπες Ὀρθόδοξες κατὰ τόπους Ἐκκλησίες. Καὶ Αὐτή, ὅπως κι ὅλες οἱ ἄλλες, διέσωσε, μέσα στὸ διάβα τῶν αἰώνων, τὴν πίστη στὴν Ὀρθοδοξία, τὴν ἐθνικὴ ταυτότητα τοῦ ποιμνίου της καὶ τὴ γλῶσσα του, ὅταν ἦταν σὲ καθεστὼς αἰχμαλωσίας, ὑπὸ διάφορους κατακτητές.
.               Στὴν ἐποχὴ τοῦ σοβιετικοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ δοκιμάστηκε στὸ καμίνι τοῦ μαρτυρίου τῆς πίστεως καὶ βγῆκε ἀλώβητη μπρὸς στοὺς ἀπηνεῖς διωγμοὺς καὶ στὴν ἀθεϊστικὴ προπαγάνδα. Σύμφωνα μὲ τὰ στατιστικὰ στοιχεῖα τοῦ 2011 στὴν Γεωργία ζοῦν 3,8 ἑκατομμύρια κάτοικοι, ἀπὸ τοὺς ὁποίους τὸ 89% δήλωσαν Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί. Οἱ ἄλλοι εἶναι ἑτερόδοξοι, ἀλλόθρησκοι καὶ ἄθεοι. Μετὰ τὴν κατάρρευση τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ τὴν κήρυξη τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς χώρας ἡ μεγάλη φτώχεια τοῦ λαοῦ εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐντυπωσιακὴ αὔξηση τῆς ἐγκληματικότητας καὶ τῆς διαφθορᾶς, τὴν ἔκρηξη τῆς μετανάστευσης, μὲ κάθε μέσον καὶ τρόπο πρὸς τὶς δυτικὲς χῶρες καί, ἀπὸ τὴν ἄλλη, τὴν ἐντατικοποίηση τῆς δράσης τῶν σεκτῶν, ποὺ θέλησαν νὰ ἐπωφεληθοῦν ἀπὸ τὴ φτώχεια τοῦ λαοῦ. Ἀποτέλεσμα, σήμερα στὴ Γεωργία νὰ ὑπάρχουν 18.000 περίπου Μάρτυρες τοῦ Ἰεχωβᾶ.
.               Στὴ Γεωργία ζοῦσαν πολλοὶ Ἕλληνες, στὴν πρωτεύουσα Τιφλίδα, ἀλλὰ κυρίως στὴν Κολχίδα, περιοχὴ ποὺ ἔχει παράλια στὸν Εὔξεινο Πόντο καὶ περιλαμβάνει τὴν Ἀμπχαζία, μὲ πρωτεύουσα καὶ λιμάνι τὸ Σοχούμι, τὴν Ἀζαρία, μὲ λιμάνι καὶ πρωτεύουσα τὸ Μπατούμι καὶ τὴν Ριζούντα τῆς Τουρκίας. Ἡ περιοχὴ ἔχει μακρὰ ἑλληνικὴ παράδοση, ἀπὸ τὸν Ἰάσονα καὶ τὸ χρυσόμαλλο δέρας ἕως τὶς ἡμέρες μας. Τὸ 1920 σ’ αὐτὴν ζοῦσαν 50.000 Ἕλληνες. Ὅταν, μετὰ τὴ Μικρασιατικὴ Καταστροφή, αὐξήθηκαν καὶ ἔφτασαν ἕως καὶ τὶς 250.000 καὶ κινήθηκαν νὰ συγκροτήσουν τὴν ἐντὸς τῆς ΕΣΣΔ Αὐτόνομη Ἑλληνικὴ Δημοκρατία τῆς Κολχίδας, ἡ Σταλινικὴ ὁλοκληρωτικὴ ἐξουσία ἔδρασε ἀνελέητα σὲ βάρος τῶν Ἑλλήνων. Προέβη σὲ ἐθνοκάθαρση καὶ ὅσοι γλύτωσαν τὸν θάνατο μετατοπίστηκαν σὲ χῶρες τῆς κεντρικῆς Ἀσίας… Κατὰ τὴν ἀπογραφὴ τοῦ 2011 στὸ Σοχούμι ζοῦν 645 Ἕλληνες.
.               Μετὰ τὴν κατάρρευση τοῦ Σοβιετικοῦ καθεστῶτος, στὶς ἀρχὲς τοῦ 1990, ἀνακηρύχθηκαν ντὲ φάκτο ἀνεξάρτητες δημοκρατίες οἱ ντὲ γιοῦρε ἀνήκουσες στὴν Γεωργία περιοχὲς τῆς Νότιας Ὀσετίας καὶ τῆς Ἀμπχαζίας. Καὶ οἱ δύο αὐτὲς ντὲ φάκτο δημοκρατίες εἶναι ὑπὸ τὴν ἄμεση προστασία τῆς Ρωσίας, ἡ ὁποία εἶναι ἀπὸ τὶς ἐλάχιστες χῶρες ποὺ τὶς ἔχουν ἀναγνωρίσει καὶ μὲ τὴν ὁποία συνεργάζονται ὡς νὰ εἶναι μέρος της. Ἡ προσπάθεια γεωργιανῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων νὰ ἐπαναπροσαρτήσουν, τὸ 2008, τὶς περιοχὲς αὐτὲς ἀπέτυχε, λόγῳ τῆς ἐμπλοκῆς στὸν πόλεμο ἰσχυρῶν ρωσικῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Ἡ Ρωσία στρατηγικὰ δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ χάσει τὸν ἔλεγχο τῶν χωρῶν τοῦ Καυκάσου καί, ἑπομένως, τῆς Γεωργίας. Οἱ φιλοδυτικὲς δυνάμεις ποὺ κυβερνοῦν τὴ χώρα μετὰ τὸ 1990 καὶ ἐπιθυμοῦν τὴν ἔνταξή της στὴν ΕΕ καὶ στὸ ΝΑΤΟ ἔχουν ἀποτύχει, λόγῳ ἀνικανότητας, διεφθαρμένης διοίκησης καὶ σπάταλης διαχείρισης καὶ βεβαίως λόγῳ τῆς πίεσης, ποὺ ἀσκεῖ μὲ ποικίλους τρόπους, ἡ Ρωσία.
.               Ὁ Πατριάρχης Γεωργίας Ἠλίας Β΄, 85 ἐτῶν σήμερα, εἶναι πρόσωπο – σύμβολο γιὰ τοὺς περισσότερους Γεωργιανούς. Ἐξελέγη τὸ 1977, ὑπὸ πλήρη σοβιετικὴ κυριαρχία καὶ ὑπέστη, ὅπως ὅλος ὁ λαός του, πολλοὺς διωγμούς. Ἔχει ἰσχυρὴ προσωπικότητα καὶ διεθνῆ ἀκτινοβολία, ποὺ οὐδεὶς Γεωργιανὸς πολιτικὸς διαθέτει. Ὡς ἐκ τούτου πολλὲς φορὲς ὑποχρεώνεται ἀπὸ τὰ πράγματα νὰ πάρει πρωτοβουλίες καὶ νὰ δράσει πρὸς ὄφελος τῆς χώρας του καὶ στὸ πολιτικὸ ἐπίπεδο. Παράδειγμα: Μετὰ τὸν πόλεμο τῆς Γεωργίας μὲ τὴ Ρωσία, τοῦ 2008, οἱ σχέσεις τῶν δύο κυβερνήσεων ἦσαν ἰδιαίτερα τεταμένες. Ὁ Πατριάρχης Ἠλίας πῆρε τὴν πρωτοβουλία καὶ τὸ 2013 μετέβη στὴ Μόσχα καὶ συνάντησε τὸν Πρόεδρο Πούτιν. Ἡ συζήτηση μαζί του ἦταν θερμή. Εἶχε προηγηθεῖ καὶ ἡ συνάντηση μὲ τὸν Πατριάρχη Μόσχας Κύριλλο καὶ εἶχε προλειανθεῖ τὸ ἔδαφος. Ἀπὸ τότε οἱ σχέσεις τῶν δύο χωρῶν βελτιώθηκαν, ἔστω λίγο, ἔστω γιὰ λίγο…
.               Οἱ δύο ἐκκλησιαστικοὶ ἡγέτες, σὲ μία σωστὴ ἐκ μέρους τους ἐκκλησιαστικὴ – διπλωματικὴ κίνηση, συμφώνησαν τὸ Πατριαρχεῖο τῆς Μόσχας νὰ ἀκολουθήσει ἄλλη πολιτικὴ ἀπὸ τὴ Ρωσικὴ Πολιτεία καὶ οἱ ντὲ φάκτο ἀνεξάρτητες δημοκρατίες τῆς Νότιας Ὀσετίας καὶ τῆς Ἀμπχαζίας νὰ παραμείνουν ἐκκλησιαστικὰ ὑπὸ τὸ Πατριαρχεῖο τῆς Γεωργίας. Σὲ ἀνταπόδοση ὁ Πατριάρχης Γεωργίας ὑποσχέθηκε νὰ τηρεῖ θετικὴ στάση στὰ ζητήματα, ποὺ ἀντιμετωπίζει ἡ Ρωσικὴ Ἐκκλησία. Αὐτὸ φαίνεται στὸ τρέχον ἐκκλησιαστικὸ θέμα τῆς Οὐκρανίας. Στὶς 22 Ἰουνίου τοῦ 2018 ἡ Ἱερὰ Σύνοδος τοῦ Πατριαρχείου τῆς Γεωργίας ἔλαβε γνώση τῶν γραμμάτων τῶν Πατριαρχῶν Βαρθολομαίου καὶ Κυρίλλου, καθὼς καὶ τοῦ Μητροπολίτου Κιέβου καὶ πάσης Οὐκρανίας Ὀνουφρίου. Κατόπιν εὐρείας συζήτησης καὶ μὲ τὴν ἀρνητικὴ ψῆφο ἑνὸς Μητροπολίτου ἀποφάσισε νὰ στηρίξει τὸ ὑφιστάμενο κανονικὸ καθεστὼς στὴν Οὐκρανία καὶ τὸν κανονικὸ Μητροπολίτη Ὀνούφριο.
.               Ὁ Πατριάρχης Ἠλίας κρατάει ἰσορροπίες καὶ στὰ ἐθνικὰ θέματα. Κοιτάζει νὰ παραμείνουν χωρὶς πολεμικὲς ἀντιπαραθέσεις οἱ σχέσεις μὲ τὴ Μόσχα καὶ θερμὲς μὲ τὶς ΗΠΑ. Στὶς 15 Μαρτίου 2013 δέχθηκε τὸν ἀμερικανὸ πρέσβη στὴν Τιφλίδα Ἰαν Κέλι καὶ τὸν ἐνημέρωσε γιὰ τὶς ὑπηρεσίες, ποὺ ἔχει προσφέρει ἡ Ἐκκλησία στὸν Γεωργιανὸ λαό, σώζοντάς του τὴ γλῶσσα, τὰ ἤθη καὶ τὰ ἔθιμα, τὶς παραδόσεις του καὶ βοηθώντας τον νὰ ἀποκτήσει τὴν ἐθνική του ἀνεξαρτησία καὶ κυριαρχία. Στὴ συνέχεια τοῦ τόνισε ὅτι ὁ προσανατολισμὸς τῆς χώρας του εἶναι εὐρωπαϊκὸς – εὐρωατλαντικός, ἀλλά, πρόσθεσε, ὅτι ὅλα χρειάζονται χρόνο καὶ ὑπομονή. Ὅσον ἀφορᾶ στὴ δύναμη ποὺ ἔχει ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία στὴ Γεωργία τοῦ σημείωσε ὅτι αὐτὴ ὀφείλεται στὸν ἴδιο τὸ λαό, ὁ ὁποῖος αἰσθάνεται εὐγνωμοσύνη πρὸς τὴν Ἐκκλησία του, ἐπειδὴ ὑπερασπίζεται τὸν πολιτισμὸ καὶ τὰ καλῶς ἐννοούμενα συμφέροντά του.
.               Ἐπέμβαση τοῦ Πατριάρχου Ἠλία σὲ ἐθνικὸ θέμα ὑπῆρξε στὸ θέμα τῆς ἐπίσκεψης τοῦ ντὲ φάκτο (Ρώσου) προέδρου τῆς Νότιας Ὀσετίας Ἀνατόλι Μπιμπίλοφ στὶς πολιτικὲς ἀρχὲς καὶ στὸν Πατριάρχη Εἰρηναῖο τῆς Σερβίας. Κατὰ τὴν ἐπίσκεψη στὸ Πατριαρχικὸ Μέγαρο τῆς προέδρου τοῦ Σερβικοῦ Κοινοβουλίου κας Μάγιας Γκοΐκοβιτς, στὶς 26 Ἰανουαρίου 2018, ἔλαβε ἀπὸ αὐτὴν τὴ διαβεβαίωση ὅτι δὲν ὑπάρχει ντὲ φάκτο ἀναγνώριση τῆς Νότιας Ὀσετίας ἀπὸ τὴν Σερβία καὶ πὼς ἡ ἐπίσκεψη χαρακτηρίστηκε ἀπὸ τὴ Σερβικὴ κυβέρνηση καὶ ἀπὸ τὸ Σερβικὸ Πατριαρχεῖο ἄτυπη καὶ ἀνεπίσημη. Ἡ κὰ Γκοΐκοβιτς σημείωσε στὸν Πατριάρχη Γεωργίας ὅτι ἡ Σερβία εἶναι εὐαίσθητη σὲ ζητήματα κατοχῆς περιοχῶν ἀπὸ ξένες χῶρες, ἀφοῦ καὶ ἡ Σερβία ἀντιμετωπίζει τὸ ἴδιο πρόβλημα στὸ Κοσσυφοπέδιο καὶ στὴ Βοσνία – Ἐρζεγοβίνη.
.               Συχνὲς εἶναι καὶ οἱ κοινωνικὲς παρεμβάσεις τοῦ Πατριάρχου Γεωργίας. Στὶς 5 Αὐγούστου 2018 τὸ Συνταγματικὸ Δικαστήριο τῆς χώρας ἀποφάσισε νὰ ἐπιτρέψει τὴ χρήση ἰνδικῆς καννάβεως γιὰ προσωπικὴ χρήση. Ὁ κ. Ἠλίας χαρακτήρισε «μεγάλο λάθος» τὴν ἀπόφαση καὶ κατηγόρησε τοὺς δικαστές, ποὺ τάχθηκαν ὑπὲρ τῆς χρήσης τῆς καννάβεως, ὅτι ὑποχώρησαν στὶς πιέσεις, ποὺ τοὺς ἀσκήθηκαν. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν καὶ συγκεκριμένα στὶς 24 Αὐγούστου 2018, ὁ Πατριάρχης λόγῳ τῆς ἕως σήμερα τρικυμιώδους πολιτικῆς καταστάσεως στὴ χώρα του καὶ ἐν ὄψει τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματός της σημείωσε σὲ δήλωσή του: «Τὸ Σύνταγμα πρέπει νὰ ὑπηρετεῖ τοὺς πολίτες καὶ ὄχι τὰ Κόμματα». Καὶ πρόσθεσε: «Ὅλοι μας πρέπει νὰ μάθουμε νὰ ζοῦμε μέσα στὰ πλαίσια τοῦ Συντάγματος».
.               Στὰ ἐσωτερικὰ ἐκκλησιαστικὰ πράγματα ἡ Γεωργία ἔχει σημαντικὸ ἀριθμὸ ζηλωτῶν. Αὐτοὶ δὲν θέλουν ὁποιαδήποτε σχέση μὲ τὴ Δύση καὶ τὰ ἤθη καὶ τὰ ἔθιμά της. Ὑπάρχει καὶ μία μερίδα θεολόγων ποὺ εἶναι ὑπὲρ τοῦ ἀνοίγματος πρὸς τὴ Δύση. Κείμενο δεκατριῶν ἀπὸ αὐτοὺς κοινοποίησε τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο στὴ Σύνοδο τῆς Κρήτης, τὸ 2016. Στὸ ἐν λόγῳ κείμενο οἱ συγκεκριμένοι θεολόγοι κατακρίνουν τοὺς παραδοσιακοὺς κληρικοὺς καὶ λαϊκούς τῆς χώρας τους, ὅτι ἔχουν συγκροτήσει ὁμάδες «φουνταμενταλιστικὲς καὶ ὑπερσυντηρητικές», ποὺ τὶς χαρακτηρίζουν «καταστροφικές». Ἀντίθετα τὸ Πατριαρχεῖο καὶ οἱ παραδοσιακοὶ κληρικοί, μοναχοὶ καὶ λαϊκοὶ τονίζουν ὅτι ἀμύνονται στὸν οἰκουμενισμό, ὁ ὁποῖος θὰ καταστρέψει τὸ Ὀρθόδοξο ἦθος στοὺς πιστοὺς τῆς χώρας τους.
.               Στὴ Σύνοδο τῆς Κρήτης, ὅπως εἶναι γνωστό, δὲν συμμετέσχε τὸ Πατριαρχεῖο τῆς Γεωργίας, γιὰ λόγους κανονικοὺς καὶ μὴ τηρήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῶν προσυνοδικῶν διαδικασιῶν καὶ τῆς ἴδιας τῆς Συνόδου. Ἦταν μαζὶ μὲ τὰ Πατριαρχεῖα Ἀντιοχείας, Μόσχας καὶ Βουλγαρίας, ποὺ ἀπέσχον. (Σημ. Γιὰ τὸ θέμα βλ. σχ. Γεωργίου Ν. Παπαθανασοπούλου «Ἡ Σύνοδος στὴν Κρήτη – Ἐκκλησία-Προκαθήμενοι – Γεωπολιτική», ἐκδ. «Τῆνος», Ἀθῆναι 2017, σελ. 126-129). Τὸ Πατριαρχεῖο τῆς Γεωργίας παραιτήθηκε ἀπὸ μέλος τοῦ Παγκοσμίου Συμβουλίου τῶν Ἐκκλησιῶν ἀπὸ τὸ τέλος τῆς δεκαετίας τοῦ 1990 καὶ ἔχει γενικὰ ἐπιφυλάξεις στοὺς θεολογικοὺς διαλόγους μὲ τοὺς ἑτεροδόξους.
.               Μὲ τὴν Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος, τὸ Πατριαρχεῖο τῆς Γεωργίας παραδοσιακὰ ἔχει καλὲς σχέσεις. Οἱ σχέσεις ἀναπτύχθηκαν ἐπὶ Ἀρχιεπισκόπου Χριστοδούλου, μὲ τὴν βοήθεια, ποὺ προσέφερε ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος, στὴ χειμαζόμενη Ἐκκλησία τῆς Γεωργίας. Οἱ ἀδελφικὲς σχέσεις ἐπισφραγίστηκαν, ὅταν ὁ Πατριάρχης Ἠλίας ἐπισκέφθηκε ἐπίσημα τὴν Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος, ὅταν ὁ Πατριάρχης κ. Βαρθολομαῖος μὲ τὴν περὶ αὐτὸν διευρυμένη Σύνοδο εἶχαν ἀποφασίσει τὴν διακοπὴ τῆς κοινωνίας μὲ τὸν Μακαριστὸ Ἀρχιεπίσκοπο. Προσφάτως ὁ κ. Ἠλίας, σὲ ἐπιστολή του πρὸς τὸν Ἀρχιεπίσκοπο κ. Ἱερώνυμο, ἐξέφρασε τὴ βαθιά του θλίψη γιὰ τὰ θύματα τῶν καταστροφικῶν πυρκαγιῶν στὴν Ἀττική. Ἐπίσης ἡ Ἐκκλησία τῆς Γεωργίας ἔχει ἄριστες σχέσεις μὲ τὴν Ἐκκλησία τῆς Κύπρου. Τὸ 2017 ὁ Πατριάρχης Ἠλίας κατήγγειλε τὴν Τουρκία, διότι στὰ κατεχόμενα ἐδάφη τῆς Κύπρου καταστρέφει, ἢ ἀφήνει νὰ καταστραφοῦν Ὀρθόδοξοι Ναοὶ καὶ Μονές, μεγάλης πολιτισμικῆς ἀξίας καὶ ποὺ εἶναι συνδεδεμένοι μὲ τὴν Παράδοση καὶ τὴν Πίστη τοῦ Κυπριακοῦ Ἑλληνισμοῦ.
.               Ὅπως προηγουμένως γράφτηκε, ὁ Πατριάρχης Γεωργίας εἶναι 85 ἐτῶν καὶ τὸν περασμένο Ἰούλιο ἀνησύχησε τὸ Γεωργιανὸ λαὸ μία αἰφνίδια ἀδιαθεσία του. Οἱ γιατροὶ – θεράποντές του πάντως ἦσαν καθησυχαστικοί. Ὅμως ἡ ἡλικία εἶναι δεδομένη καὶ τὸν Νοέμβριο τοῦ 2017 ὁ Πατριάρχης Γεωργίας ὅρισε «σύνθρονό» του τὸν μητροπολίτη Σενάκι Σίο (Μουτζίρι), ὁ ὁποῖος θεωρεῖται ἱκανὸς καὶ πνευματικὸς κληρικός. «Σύνθρονος» σημαίνει ὅτι ὁ ἐν λόγῳ Μητροπολίτης μπορεῖ νὰ ἐκπροσωπεῖ παντοῦ τὸν Πατριάρχη καὶ ὅταν ἀπουσιάζει νὰ παίρνει ἀποφάσεις. Τὸ ὅτι εἶναι «σύνθρονος» μπορεῖ νὰ δίνει στὸν Μητροπολίτη Σίο ἕνα προβάδισμα ἔναντι τῶν ἄλλων Μητροπολιτῶν γιὰ τὸν Πατριαρχικὸ θρόνο, ὅμως δὲν τὸν ἔχει ἐξασφαλίσει.
.               Μὲ τὸ Πατριαρχεῖο τῆς Κωνσταντινούπολης οἱ σχέσεις τοῦ Πατριαρχείου Γεωργίας εἶναι τυπικὲς καὶ στὰ θέματα τῶν διαλόγων καὶ τῶν ἀνοιγμάτων του πρὸς τὴ Δύση εἶναι ἀρνητικές. Τὸ Πατριαρχεῖο τῆς Γεωργίας ἐπιδιώκει νὰ λάβει τὴν πέμπτη θέση στὰ Δίπτυχα τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας, διότι Αὐτοκέφαλη φέρεται ὅτι ἀναδείχθηκε τὸ 484. Τὸ ἐγχείρημά της δὲν εἶναι καθόλου εὔκολο. Ὑπενθυμίζεται ὅτι πέμπτο στὴ σειρὰ τῶν πρεσβείων καὶ μετὰ τὰ τέσσερα πρεσβυγενῆ Πατριαρχεῖα εἶναι τὸ Πατριαρχεῖο τῆς Μόσχας.
.               Ὡς πρὸς τὶς σχέσεις τοῦ Πατριαρχείου Γεωργίας μὲ τοὺς ἑτεροδόξους, αὐτὲς εἶναι σὲ νεκρὸ σημεῖο. Σημειώνεται ὅτι, μετὰ ἀπὸ πολλὲς συζητήσεις καὶ ἐνστάσεις ἐκ μέρους τοῦ Πατριαρχείου τῆς Γεωργίας καὶ τελικὰ μὲ κρατικὴ παρέμβαση, ὁ Πάπας Φραγκίσκος ἐπισκέφθηκε τὴ Γεωργία καὶ εἶχε συνάντηση μὲ τὸν Πατριάρχη Ἠλία. Σημειώνεται ὅτι ἡ ἐν λόγῳ ἐπίσκεψη προκάλεσε πολλὲς ἀπορίες, ἀφοῦ στὴ Γεωργία Ρωμαιοκαθολικοὶ οὐσιαστικὰ δὲν ὑπάρχουν. Κατὰ τὴν τελευταία ἀπογραφὴ εἶναι κάτω του 0,5% τοῦ συνολικοῦ πληθυσμοῦ. Ὅμως τὸ Βατικανὸ ἐπέμεινε στὴν ἐπίσκεψη, ἀφοῦ ἀνεξαρτήτως ἀριθμοῦ πιστῶν, ἐπιδιώκει ὁ Πάπας νὰ ἐμφανίζεται ὡς ὁ παγκόσμιος ἡγέτης ὅλων τῶν χριστιανῶν.-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

,

Σχολιάστε

ΒΑΘΕΙΑ ΕΚΚΟΣΜΙΚΕΥΣΗ καὶ ΝΟΜΙΚΙΣΜΟΣ. ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΟΨΗ ΤΗΣ «ΑΥΤΟΚΕΦΑΛΙΑΣ».

Ἡ ὕβρις τῆς αὐτοκεφαλίας

ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ
ἐφημ. «Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ», 07.10.2018

.               Tύπος καὶ τηλεθέαμα ἀποβλέπουν στὸν ἐντυπωσιασμό, τὴ διαβουκόληση τοῦ πολίτη, ὄχι στὴν πληροφόρησή του. «Φυσιολογικὰ» ἑπομένως ἀγνόησαν τὸ κρίσιμο γιὰ τὸν Ἑλληνισμὸ θέμα τῶν πρόσφατων, ὅλο καὶ ἰταμότερων ἀμφισβητήσεων τῆς «οἰκουμενικότητας» τοῦ Πατριαρχείου τῆς Κωνσταντινούπολης σὲ διεθνὲς πεδίο.
.               Προλαβαίνοντας τὰ στερεότυπα κοάσματα τῆς «προοδευτικῆς» μας διανόησης, ἂς διασαφηνίσουμε γιὰ πολλοστὴ φορά: Ὅταν μιλᾶμε γιὰ τὴν «οἰκουμενικότητα» (ἑλληνικὴ καθολικότητα) τοῦ Πατριαρχείου τῆς Κωνσταντινούπολης, τὰ σημαίνοντα δὲν ἔχουν τὴν παραμικρὴ σχέση (νοηματικὴ καὶ πραγματικὴ) μὲ τὸν ἑλλαδικὸ (κρατικοποιημένο) ἐθνικιστικὸ ἐπαρχιωτισμό. Παραπέμπουν ἀκριβῶς στὸ ἀντίθετο: στὴν κοσμοπολίτικη ἄνεση καὶ ἀνοιχτοσύνη ποὺ συνιστοῦσε, γιὰ πολλοὺς αἰῶνες, τὸ στοιχεῖο ταυτότητας τῶν Ἑλλήνων – σὲ ὅ,τι ἀκριβῶς ἀπεμπολήσαμε, προκειμένου νὰ ξιπάζεται σὰν «εὐρωπαϊκὸ» τὸ σημερινὸ βαλκανικό, μεταπρατικό μας κρατίδιο.
.              Ποιός ζητάει σήμερα νὰ ἀκυρώσει (καὶ νὰ σφετεριστεῖ) τὴν εὐθύνη καὶ τὸ λειτούργημα τῆς ἐκκλησιαστικῆς «καθολικότητας», ποὺ μέσα στοὺς αἰῶνες ἀσκεῖ τὸ Πατριαρχεῖο τῆς Κωνσταντινούπολης; Ἡ Μόσχα εἶναι ὁ ἀμφισβητίας, μὲ τὸ ἐπιχείρημα πάντοτε τῆς ποσοτικῆς (πληθυσμικῆς) ὑπεροχῆς καὶ τῆς ἐξουσιαστικῆς, στὸ διεθνὲς πεδίο, ἰσχύος. Ἀλλὰ ἡ Μόσχα, αὐτὴ τὴ φορά, προκαλεῖται ὠμὰ ἀπὸ τὴν ἀμερικανικὴ (ἰδιότυπη) εὐήθεια. (ΣΧ. «ΧΡ. ΒΙΒΛ.»: Βεβαίως ἡ ἱστορικὴ ἀκρίβεια ἐπιβάλλει μιὰ ὑποσημείωση: ὅτι τὰ «Πρεσβεῖα τιμῆς» ἀπονεμήθηκαν στὴν Νέα Ρώμη-Κωνσταντινούπολη ἀπὸ τὴν Δ´ Οἰκουμεν. Σύνοδο (τὸ 451 μὲ τὸν ΚΗ´ Κανόνα) γιὰ “πολιτικό” λόγο: «Καὶ γὰρ τῷ θρόνῳ τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης δι τ βασιλεύειν τὴν πόλιν ἐκείνην οἱ πατέρες εκότως ἀποδεδώκασι τὰ πρεσβεῖα. Καὶ τ ατ σκοπ κινούμενοι οἱ 150 θεοφιλέστατοι ἐπίσκοποι τὰ ἴσα πρεσβεῖα ἀπένειμαν τῷ τῆς Νέας Ρώμης ἁγιωτάτῳ θρόνῳ».)
.               Τηλεγραφικὰ καὶ γι’ αὐτὸ σχηματικά: Εἶναι δυσεξήγητο αἴνιγμα, ἡ ἀπροκάλυπτη φοβία γιὰ τὴ Ρωσία ποὺ διακατέχει τὸ ἀμερικανικὸ πολιτικὸ κατεστημένο, ὅποιος κι ἂν εἶναι ὁ Πρόεδρος. Μοιάζει νὰ πιστεύουν οἱ Ἀμερικανοὶ ὅτι ἡ Ρωσία συνεχίζει νὰ εἶναι ἡ σταλινικὴ Σοβιετία: μία ἐφιαλτικὴ ἀπειλὴ κομμουνιστικοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ. Ἑπομένως, καὶ τὸ ΝΑΤΟ συνεχίζει νὰ ἀποτελεῖ τὴν ὀχυρὴ ἄμυνα συμμαχίας χωρῶν ἀπέναντι στὸν μαρξιστικὸ κίνδυνο!
.               Πεισματικὴ λοιπὸν (γι’ αὐτὸ καὶ παιδαριώδης) ἡ ἀμερικανικὴ ἐμμονὴ νὰ ἐνταχθεῖ στὸ ΝΑΤΟ καὶ ἡ Οὐκρανία, προκειμένου νὰ ἐγκατασταθοῦν πολεμικὲς βάσεις τῶν ΗΠΑ στὸ μαλακὸ ὑπογάστριο τῆς Ρωσίας. Γιὰ νὰ ἐπιτευχθεῖ ἕνας τέτοιος στόχος, πρέπει νὰ ἀπεξαρτηθεῖ ἡ Οὐκρανία ἀπὸ τοὺς ἱστορικούς, φυλετικούς, πολιτισμικούς, ἐκκλησιαστικοὺς δεσμούς της μὲ τὴ Ρωσία, καὶ ἡ ἐκκλησιαστικὴ «αὐτοκεφαλία» θεωρήθηκε καίριο βῆμα πρὸς αὐτὴ τὴν ἀπεξάρτηση. Πρώτη φορὰ στὰ διεθνῆ χρονικά, ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν της Ἀμερικανικῆς Ὑπερδύναμης βγῆκε νὰ δηλώσει ἀπερίφραστα ὅτι ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Οὐκρανίας πρέπει νὰ κηρυχθεῖ «αὐτοκέφαλη», νὰ αὐτονομηθεῖ ἀπὸ τὸ Πατριαρχεῖο τῆς Μόσχας!
.               Ἡ «οἰκουμενικότητα» τοῦ Πατριαρχείου τῆς Κωνσταντινούπολης συνεπάγεται καὶ τὴν εὐθύνη (ἢ τὸ λειτούργημα) νὰ ἀπονέμει (συνοδικῶς πάντοτε: μὲ ἀπόφαση συνόδου ἐπισκόπων) τὶς εὐχέρειες διοικητικῆς αὐτονομίας (διευθέτησης πρακτικῶν προβλημάτων εὐταξίας) σὲ μία τοπικὴ Ἐκκλησία – νὰ τὴν καθιστᾶ «αὐτοκέφαλη». Ὁ δρόμος λοιπὸν πρὸς τὴν «αὐτοκεφαλία» τῆς Οὐκρανίας περνάει ὁπωσδήποτε ἀπὸ τὸ Φανάρι καὶ οἱ Ἀμερικανοὶ ἔχουν πολλὲς δυνατότητες «νὰ βάλουν τὸ πιστόλι στὸν κρόταφο» τοῦ Ρωμιοῦ Πατριάρχη, γιὰ νὰ πετύχουν αὐτὸ ποὺ θέλουν.
.               Ταυτόχρονα ὅμως ὁ ἐκβιασμὸς τοῦ Πατριαρχείου τῆς Κωνσταντινούπολης ἀπὸ τὴ μυωπικὴ πολιτικὴ τῶν ΗΠΑ εἶναι δῶρο σπουδαίας εὐκαιρίας γιὰ τοὺς Ρώσους: Ἐπαληθεύει τὸν ἰσχυρισμό τους ὅτι ἡ εὐθύνη – λειτούργημα ἐξασφάλισης τῆς ἑνότητας τῶν «κατὰ τὴν οἰκουμένην» Ὀρθόδοξων Ἐκκλησιῶν δὲν μπορεῖ, σήμερα πιά, νὰ εἶναι ἀποκλειστικότητα μίας χούφτας ἐξαθλιωμένων Ρωμιῶν τῆς Ἰστανμπούλ. Τὸ πρωτεῖο τῆς εὐθύνης, ὁ ρόλος καὶ ὁ τίτλος τοῦ «Οἰκουμενικοῦ», πρέπει νὰ ἀποδοθεῖ στὸν Πατριάρχη Μόσχας «καὶ πασῶν τῶν Ρωσιῶν»!
.               Ἐπιπλέον, τραγωδία τς βαθις κκοσμίκευσης (κυρίως μυθώδης πλοτος κα μέθη τς ξουσίας) ποὺ ἔχουν ριζικὰ ἀλλοτριώσει τὴ Ρωσικὴ Ἐκκλησία, ὁδηγοῦν σὲ ἀντιφάσεις κραυγαλέες: Ἀμφισβητοῦν οἱ Ρῶσοι τὴν ὑπερεθνικὴ οἰκουμενικότητα τῆς ἐπισκοπικῆς συνόδου τοῦ Φαναρίου, ὅταν ὅμως ὁ Κωνσταντινουπόλεως συγκαλεῖ «διορθόδοξες» συνόδους ἢ συνόδους μόνο τῶν «προκαθημένων» τῶν Ὀρθόδοξων Ἐκκλησιῶν, ὁ Μόσχας ἐπιδεικτικὰ ἀρνεῖται τὴ συμμετοχή του καὶ ἐπιπλέον ἐκβιάζει τοὺς οἰκονομικὰ (ἢ πολιτικὰ) ἐξαρτημένους ἀπὸ τὴ Μόσχα «προκαθημένους» νὰ τὸν ἀκολουθήσουν στὴν ἀποχή. Σὲ ἐκκλησιαστικὴ γλῶσσα μία τέτοια συμπεριφορὰ χαρακτηρίζεται «τυρεία», στὴν κοινὴ γλώσσα: ἀτιμία.
.               Σὲ αὐτὲς τὶς ἱστορικὲς συγκυρίες, ἡ πιὸ δραματικὴ καὶ ἐπώδυνη δοκιμασία εἶναι ἡ ἀδυναμία τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου νὰ μιλήσει γλώσσα ἐκκλησιαστική. Μιλάει τὴ χαρτογιακάδικη γλῶσσα τῆς θρησκευτικῆς νοησιαρχίας καὶ τοῦ ὠφελιμιστικοῦ ἠθικισμοῦ, γλῶσσα ποὺ ἀγνοεῖ τὴν εὐαγγελικὴ τρέλα τῆς ἐλπίδας ὅτι «ὁ θάνατος πατεῖται θανάτῳ». Ὑπερασπίζει τὴν «οἰκουμενικότητά» της ἡ Κωνσταντινούπολη ἐπικαλούμενη διατάξεις Κανόνων καὶ δικηγορίστικες ἑρμηνεῖες συνοδικῶν ἀποφάσεων.
.               Ποιά θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι ἡ «ἄλλη γλῶσσα» τῆς ἐκκλησιαστικῆς, ὄχι θρησκευτικῆς λογικῆς; Νὰ ἐξαγγείλει συνοδικὰ τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο ὅτι «αὐτοκεφαλία» παρέχει μόνο σὲ ἀρχιεπισκοπές, ὄχι σὲ ἐθνικὲς ἐκκλησίες. Ἡ «Ἐκκλησία» εἶναι ἐξ ὁρισμοῦ κοινότητα τοπική, σῶμα κοινωνίας μελῶν, ἐπισκοπούμενο σύνολο κοινοτήτων, συνοδικὰ συνεκτικὸ σῶμα περισσότερων ἐπισκοπῶν. Ὄχι, ποτὲ ἡ κοινὴ ἐθνοφυλετικὴ καταγωγὴ ἢ ἡ κρατικὴ ὑπηκοότητα δὲν συνιστᾶ «Ἐκκλησία».
.              Στοὺς μοιραίους «Συνοδικοὺς Τόμους» τῶν ὅρων τῆς αὐτοκεφαλίας (μοιραίους, γιατί διαμέλισαν τὸ ἑνιαῖο σῶμα τῆς Ἐκκλησίας σὲ κρατικοὺς ὀργανισμοὺς θρησκευτικῆς ἰδεολογίας καὶ ἐξουσίας – Staatskirchen) ὁ Οἰκουμενικὸς θὰ ἐπιφέρει τὴ διορθωτικὴ μετονομασία: «αὐτοκέφαλη Ἀρχιεπισκοπὴ Μόσχας, Ἀθηνῶν, Βελιγραδίου, Βουκουρεστίου, Σόφιας, Τιράνων». Μὲ δεσμοὺς συνοδικῆς ἀλληλοπεριχώρησης.

 

 

Σχολιάστε