Ἀρχεῖο κατηγορίας "ΒΙΒΛΙΟ-ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ/ – ΚΡΙΣΙΕΣ"

ΕΒΔΟΜΗΝΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ ΤΟΥ 1821 [Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος]

Βιβλίο γιὰ 70 προσωπικότητες τῆς ἐπανάστασης τοῦ 1821

ΠΗΓΗ: parapolitika.gr 

23 Φεβ 2022

.                      Τὸ συνταίριασμα τῆς δημοσιογραφικῆς πένας μὲ τὴ συγγραφικὴ ἱκανότητα καὶ τὴν ἐπιστημονικὴ ἔρευνα ὁδηγεῖ σὲ ἕνα ἀξιόλογο ἀποτέλεσμα. Αὐτὸ συντελεῖται στὸ βιβλίο τοῦδημοσιογράφου – συγγραφέα Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου «Κιβωτὸς πατριδογνωσίας – Μορφὲς τοῦ 1821 πρίν, κατὰ καὶ μετὰ τὴν Ἐπανάσταση» (Ἔκδ. «Τῆνος», 2021).
.                      Γιὰ τὴν 200ή ἐπέτειο τοῦ 1821 γράφτηκαν πολλὰ βιβλία. Αὐτὸ τοῦ Γ. Ν. Παπαθανασόπουλου προσφέρει στὸν ἀναγνώστη του κάτι τὸ διαφορετικό. Χρησιμοποιεῖ κυρίως ἱστορικὲς πηγὲς καὶ περιγράφει ἑβδομήντα προσωπικότητες, ποὺ συνδέονται μὲ τὴν Ἐπέτειο. Τὶς χωρίζει σὲ αὐτὲς ποὺ προετοίμασαν τὴν ἐπανάσταση, σὲ αὐτὲς ποὺ τὴν πραγματοποίησαν καὶ τὴν ἔφεραν σὲ αἴσιο πέρας, σὲ αὐτὲς ποὺ τὴν ὕμνησαν καὶ σὲ αὐτὲς ποὺ συνετέλεσαν στὴ διατήρηση τῶν ἀξιῶν της.
.                      Ὁ συγγραφέας, μὲ τὴ δημοσιογραφική του ἐμπειρία, συμπυκνώνει τὸ πλούσιο καὶτεκμηριωμένο ἱστορικὸ ὑλικὸ ποὺ συγκέντρωσε σὲ σύντομες καὶ εὐκολοδιάβαστες βιογραφίες. Ὁτρόπος γραφῆς του εἶναι ἄμεσος, ντόμπρος, ἀντικειμενικός, μακριὰ ἀπὸ ἰδεολογικὲς προκαταλήψεις. Δὲν διστάζει νὰ γράψει τεκμηριωμένες ἀλήθειες γιὰ τοὺς Μαυροκορδάτο, Κωλέττη, Μιαούλη, Τερτσέτη, Κοραὴ καὶ ἄλλους…
.                      Ὁ ἀναγνώστης τοῦ βιβλίου ἀποκτᾶ τὴν ἐντύπωση ὅτι διαβάζοντας στὶς 520 σελίδες τοῦβιβλίου τὶς βιογραφίες τῶν ἑβδομήντα προσωπικοτήτων παίρνει μία ἐπαρκῆ γνώση γι’ αὐτὲς καὶ μόνο γιὰ περισσότερη ἔρευνα χρειάζεται νὰ ἀνατρέξει σὲ βιβλιοθῆκες, σὲ πολυσέλιδες βιογραφίες καὶ σὲἱστορικὰ ἐπιστημονικὰ συγγράμματα. Ὁ δημοσιογράφος – συγγραφέας τεκμηριώνει τὰ ὅσα γράφει μὲτὴν χρήση ἐκτεταμένης βιβλιογραφίας, ἡ ὁποία ἀναγράφεται στὸ τέλος τοῦ βιβλίου καὶ εἶναι εἰκοσασέλιδη.

,

Σχολιάστε

«ΚΙΒΩΤΟΣ ΠΑΤΡΙΔΟΓΝΩΣΙΑΣ» (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος) [Νέα ἔκδοση]

Ι

, ,

Σχολιάστε

Η ΑΚΟΙΜΗΤΗ ΛΥΧΝΙΑ ΤΗΣ ΣΟΥΗΔΙΑΣ, π. ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΒΙΤΤΗΣ (Χαρ. Μπούσιας)

 

Ἡ ἀκοίμητη λυχνία τῆς Σουηδίας
π. Εὐσέβιος Βίττης [1]

(Ἀφιέρωμα στὴν μνήμη του, 4 Νοεμβρίου 2009)

Δρ Χαράλαμπος Μπούσιας,
Μέγας Ὑμνογράφος τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων Ἐκκλησίας

.                       Ἡ διακονία τοῦ πλησίον ἦταν ἔμφυτη στὸν Γέροντα Εὐσέβιο. Ἦταν στὸ αἷμα του. Ξυπνοῦσε καὶ κοιμόταν μὲ τὴν ἔγνοια του καὶ κάθε του ἰκμάδα ἦταν ἀφιερωμένη στὶς ἀνάγκες του. Στὸ πρόσωπο τοῦ κάθε συνανθρώπου του ἔβλεπε τὸν ἀγαπημένο του Ἰησοῦ, γι’ αὐτὸν ποὺ οἱ πατέρες λέγουν: «Εἶδες τὸν ἀδελφόν σου, εἶδες Κύριον τὸν Θεόν σου», εἶδες Αὐτὸν ποὺ μᾶς εἶπε ὅτι «Ἐφ’ ὅσον  ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἐλαχίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε» (Ματθ. κε΄ 40).
.                     Μετὰ τὴν Γαλλία ὁ Στέργιος ταξίδευσε στὴν Γερμανία καὶ στὴν Σουηδία. Διακονοῦσε σὲ διάφορες πόλεις δίνοντας πάντοτε τὸ παρὼν στὸν τομέα βοηθείας τῶν ἐμπεριστάτων συνανθρώπων μας.  
.                     Στὴν Οὐψάλα τῆς Σουηδίας γράφθηκε στὸ Πανεπιστήμιο γιὰ μεταπτυχιακὲς σπουδὲς καὶ ἑτοίμασε ἐμπεριστατωμένη διατριβὴ μὲ θέμα «ἡ ἀνθρωπολογία τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου».  Ἐδῶ δοκίμασε καὶ μιὰ ἀπὸ τὶς μεγαλύτερες θλίψεις τῆς ζωῆς του, πού, ὅμως, δὲν ἄφησε νὰ τὸν ἐπηρεάσει ψυχικά. Κάποιος σφετεριστὴς τῆς ἀγάπης του, ψευδάδελφος, στὸν ὁποῖο καλόπιστα ἐμπιστεύθηκε τὴν διατριβή του, γιὰ νὰ τοῦ πεῖ τὴν γνώμη του, ἀλλάζοντας τὸ ὄνομα τοῦ κοπιάσαντος τὴν ὑπέκλεψε καὶ τὴν οἰκειοποιήθηκε, γιὰ νὰ τὴν χρησιμοποιήσει γιὰ τὴν δική του  ἐπιστημονικὴ προβολὴ καὶ ἀνέλιξη. Ὁ «καλός-κἀγαθὸς» Στέργιος πόνεσε, λυπήθηκε σφόδρα, ἀλλὰ δὲν διαμαρτυρήθηκε ποτὲ γιὰ τὴν ἀδικία αὐτή. Ὁ ἴδιος μάλιστα, ἀπέφυγε νὰ κάνει ὁποιαδήποτε νύξη γιὰ τὸ θλιβερὸ αὐτὸ γεγονὸς καὶ δὲν ἀνέφερε τίποτε γι’ αὐτὴν τὴν ἐξόφθαλμη μοχθηρία τοῦ «Ἰσκαριώτη φίλου» του, ἐπιφυλάσσοντας γι’ αὐτὸν μία πρωτοφανῆ συγχωρητικότητα.
.                      Ἡ ἀδικία, δυστυχῶς, σκεφτόταν  εἶναι φαινόμενο «ἀπὸ καταβολῆς κόσμου». Ὁ ἄδικος Κάϊν ὄχι μόνο φθόνησε, ἀλλὰ σκότωσε καὶ τὸν δίκαιο ἀδελφό του Ἄβελ. Μὲ ἄδικο τρόπο ὁ Ἰσαὰκ πῆρε τὰ πρωτοτόκια τοῦ ἀδελφοῦ του Ἠσαῦ. Ἀδικήθηκε ἀπὸ φθόνο ὁ πάγκαλος γιὰ τὶς ἀρετὲς τοῦ Ἰωσήφ, ὁ ἀγαπημένος γιὸς τοῦ Ἰακώβ, ποὺ τὰ ἀδέλφια του  τὸν πούλησαν ὡς δοῦλο μακριὰ ἀπὸ τὴν πατρίδα. Τὴν ἄδικη φτώχεια ἔζησε ὁ Λάζαρος τῆς παραβολῆς, μὲ τὴν διαρκῆ πείνα, τὶς ἀρρώστιες καὶ τὰ ἕλκη ποὺ τοῦ ἔγλυφαν οἱ σκῦλοι βλέποντας τὴν ἔκλυτη ζωὴ τοῦ πλουσίου μὲ τὰ πολυτελῆ δεῖπνα. Ἡ ἐγκαρτέρηση, ὅμως, τοῦ Λαζάρου σὲ αὐτὴν τὸν ἔβαλε στὴν ἀγκάλη τοῦ Ἀβραάμ.
.                   Τὴν ἀδικία γεύθηκε ὁ ἴδιος ὁ Θεάνθρωπος Ἰησοῦς. Ἀδικήθηκαν οἱ περισσότεροι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας. Χαρακτηριστικὰ ἀναφέρεται ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, ὁ ὁποῖος  στηλίτευε τὴν ἀνηθικότητα καὶ τὴν διαφθορά, κατήγγειλε τὴν κοινωνικὴ ἀδικία, στιγμάτισε τὴν σπατάλη, τὴν ἐπίδειξη τῶν πλουσίων καὶ τῶν ἀρχόντων, καταδίκασε τὶς αὐθαιρεσίες τοῦ πολιτικοῦ συστήματος, στράφηκε ἐναντίον τοῦ διεφθαρμένου κλήρου, πάντα μὲ παρρησία καὶ χωρὶς νὰ κατονομάζει, ὥστε νὰ μὴν κηλιδώνονται προσωπικότητες, ἀλλὰ νὰ στιγματίζονται οἱ πράξεις τους. Μισοῦσε τὴν ἁμαρτία καὶ τὴν ἀδικία, ἀλλὰ ἀγαποῦσε τοὺς ἁμαρτωλοὺς καὶ τοὺς ἀδίκους. Στάθηκε δίπλα στοὺς ἀδυνάτους, τοὺς ταπεινούς, τοὺς ἀδικημένους, τοὺς ἁπλοὺς καθημερινοὺς συνανθρώπους του, ποὺ ἡ ὑπεροψία καὶ ἡ ἀδικία τῶν δυνατῶν συχνὰ καταδυνάστευε. «Ἐπλήσθη ἡ γῆ ἀδικίας» (Γεν. 6, 11), ὅπως ὁ ἴδιος ὁ Θεὸς διαπιστώνοντας εἶπε στὸ Νῶε, ὅταν ὡς μόνο δίκαιο τὸν παρώτρυνε νὰ κατασκευάσει κιβωτό, γιὰ νὰ σωθεῖ αὐτὸς καὶ ἡ οἰκογένειά του ἀπὸ τὸν ἐπερχόμενο κατακλυσμό.
.                       Ἡ συγχωρητικότητα ἔλεγε μὲ σθένος ὁ Γέροντας Εὐσέβιος ἀποτελεῖ βασικὸ παράγοντα στὴν σχέση μας μὲ τὸν Θεό. Μὲ αὐτὴν κερδίζουμε τὴν φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ ἀπέναντι στὶς δικές μας ἁμαρτίες. Πρέπει νὰ συγχωροῦμε τοὺς ἀδελφούς μας, γιὰ νὰ συγχωρεθοῦμε καὶ ἐμεῖς, καθὼς μᾶς διδάσκει καὶ ὁ Κύριος λέγοντας: «Οὕτω καὶ ὁ Πατήρ μου ὁ ἐπουράνιος ποιήσει ὑμῖν, ἐὰν μὴ ἀφῆτε ἕκαστος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ ἀπὸ τῶν καρδιῶν ὑμῶν τὰ παραπτώματα αὐτῶν» (Ματθ. ιη΄ 35). Μὲ τὴν εὐσπλαχνία καὶ τὴν συγχωρητικότητα ἐκφραζομένη μὲ τὸ «ἄφες αὐτοῖς» (Λουκ. κγ΄ 34) ὁ Κύριος μᾶς ἀφήνει ἕνα μεγάλο μήνυμα, ὅτι πρέπει νὰ συγχωροῦμε μὲ ὅλη μας τὴν καρδιὰ αὐτοὺς ποὺ μᾶς ἔχουν φταίξει. Οἱ Ἅγιοι μὲ τὴν σειρά τους μιμούμενοι τὸ παράδειγμα τοῦ Κυρίου, προσεύχονταν γιὰ τοὺς βασανιστές τους χωρὶς νὰ τοὺς κρατοῦν κακία. Χαρακτηριστικὸ παράδειγμα ἀπὸ τὸ πλῆθος τῶν Ἁγίων εἶναι ὁ Πρωτομάρτυς διάκονος Στέφανος, ὁ ὁποῖος προσευχόταν γι’ αὐτοὺς ποὺ τὸν λιθοβολοῦσαν λέγοντας: «Κύριε, μὴ στήσῃς αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν ταύτην» (Πραξ. γ΄ 60).
.                      Στὰ μέ­σα τοῦ 1960 ἡ ἐρ­γα­τι­κὴ με­τα­νά­στευ­ση ἀ­πὸ τὴν πτωχὴ Ἑλ­λά­δα πρὸς τὴν πλούσια Σου­η­δί­α ἦταν ἔντονη. Ὁ Γέροντας Εὐ­σέ­βι­ος βρι­σκό­ταν ἤ­δη στὴν χώρα αὐτὴ τοῦ σκανδιναυϊκοῦ βορρᾶ.  Ἦ­ταν ἀ­κό­μη λα­ϊ­κὸς καὶ ἔ­κα­νε τὶς με­τα­πτυ­χι­α­κὲς σπου­δές του στὸ Πα­νε­πι­στή­μι­ο τῆς Οὐ­ψά­λας. Οἱ πνευ­μα­τι­κὲς ἀ­νάγ­κες τῶν με­τα­να­στῶν Ἑλ­λή­νων τὸν ὤθησαν στὴν ἱερωσύνη. Ἔτσι τὸν Ἰούνιο τοῦ ἔτους 1965 ὁ ἱεραπόστολος Στέργιος χειροτονήθηκε Διάκονος καὶ ἀμέσως Ἱερεὺς τοῦ Θεοῦ τοῦ Ὑψίστου ἀπὸ τὸν Ἀρχιεπίσκοπο Θυατείρων κυρὸ Ἀθηναγόρα καὶ ἀναλώθηκε στὴν ἱεραποστολικὴ διακονία τῶν Ὀρθοδόξων τῆς Σουηδίας, Δανίας καὶ Νορβηγίας. Γιὰ ἀρ­κε­τὰ χρό­νι­α εἶ­χε ἐγ­κα­τα­στα­θεῖ στὴν πό­λη τοῦ Γι­ό­τεμ­ποργ. Ἐρ­γά­σθη­κε ὡς δη­μό­σι­ος ὑ­πάλ­λη­λος καὶ με­τὰ τὴν ὀκ­τά­ω­ρη ἐρ­γα­σί­α του ἦ­ταν ὁ πνευ­μα­τι­κός, ὁ δά­σκα­λος, ὁ κοι­νω­νι­κὸς λει­τουρ­γός, ὁ δι­ερ­μη­νέ­ας, ὁ με­τα­φρα­στής, ὁ σύμ­βου­λος, ὁ συμ­πα­ρα­στά­της τῶν Ἑλ­λή­νων ποὺ δι­αρ­κῶς κατέ­φθα­ναν ἐκεῖ ἀ­πὸ τὴν Ἑλ­λά­δα γιὰ ἕνα καλύτερο μέλλον. Ὅ­λες αὐ­τὲς τὶς ὑ­πη­ρε­σί­ες τὶς προ­σέ­φε­ρε ἀ­φι­λο­κερ­δῶς στὸν ἐ­λεύ­θε­ρο χρό­νο του σὲ ὅ­λους τοὺς Ἕλ­λη­νες τῆς πό­λεως καὶ ὄ­χι μό­νο, ἀφοῦ σὲ ὅλη του τὴν ζωὴ ὁ Γέροντας ὑπῆρξε ἀφιλοχρήματος. Οὐδέποτε μισθοδοτήθηκε ἢ ζήτησε χρήματα γιὰ τὶς ὑπηρεσίες ποὺ προσέφερε. Ἐφάρμοζε τὰ λόγια τοῦ Σωκράτους, ὅτι πλούσιος εἶναι αὐτὸς ποὺ ἀρκεῖται στὰ λίγα, «πλουσιώτατος ὁ ἐλαχίστοις ἀρκούμενος». Ἤξερε ὅτι ἡ ἔντιμη πτωχεία σίγουρα μᾶς ὁδηγεῖ στὸν πλοῦτο τοῦ οὐρανοῦ καὶ ἀγαποῦσε αὐτὴ τὴν πτωχεία τὴν ὁποία βίωνε καὶ ὁ Ἅγιος τῶν Ἑλληνικῶν Γραμμάτων, ὁ “φτωχούλης τοῦ Θεοῦ”, ὁ Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Ἔτσι, ποτὲ δὲν ἐπεδίωξε τὸ χρῆμα καὶ ποτὲ δὲν ἔτρεχε πίσω του. Ἦταν ὁ ἄνθρωπος ὁ «μηδὲν ἔχων καὶ τὰ πάντα κατέχων». Ἄλλωστε τὸν Γέροντα Εὐσέβιο δὲν τὸν ἐνδιέφερε ἡ ἀπόκτηση ὑλικῶν ἀγαθῶν. Αὐτὰ τοῦ τὰ παρεῖχε ὁ οὐράνιος τροφοδότης μας, ὁ Κύριός μας, γνωρίζοντας πόσο ἀφιλόκερδα ἐργάζεται γιὰ τὸ ὄνομά Του. Αὐτὸ ἄλλωστε σημαίνει καὶ ἱεραποστολικὴ δράση. Ἐργασία χωρὶς γήϊνη, ἀλλὰ μόνο οὐράνια ἀμοιβή.
.                     Περιοδεύοντας ὁ Γέροντας, ὡς νέος Κοσμᾶς Αἰτωλὸς τοῦ βορρᾶ, σὲ ὅ­λες τὶς σκανδιναυϊκὲς πό­λεις καὶ κω­μο­πό­λεις γι­νό­ταν δέ­κτης πολ­λῶν καὶ ποι­κί­λων προ­βλη­μά­των, στὰ ὁ­ποῖ­α προ­σπα­θοῦ­σε νὰ ἀν­τα­πο­κρι­θεῖ ὅ­σο μπο­ροῦσε πε­ρισ­σό­τε­ρο. Ἕ­να ὀ­ξὺ πρό­βλη­μα ποὺ ἀ­ντιμετώπιζαν οἱ Ἕλ­λη­νες τῆς Σου­η­δί­ας ἦ­ταν ἡ δι­δα­σκα­λί­α τῆς ἑλ­λη­νι­κῆς γλώσ­σας στὰ παι­δι­ά τους. Ἀκό­μη καὶ σή­με­ρα θυ­μοῦν­ται πολ­λοὶ ἀπὸ αὐτοὺς πῶς ὁ Γέροντας συγκέντρω­νε μι­κροὺς καὶ με­γά­λους καὶ τοὺς δί­δα­σκε, στοὺς μὲν με­γά­λους τὴν σου­η­δι­κὴ γλώσ­σα στοὺς δὲ μι­κροὺς τὴν ἑλ­λη­νι­κή.
.                       Στὴν Σου­η­δί­α, τό­σο ὡς λα­ϊ­κός, ὅ­σο καὶ ὡς κλη­ρι­κός, συναν­τοῦ­σε τοὺς Ἕλ­λη­νες με­τα­νά­στες στοὺς σι­δη­ρο­δρο­μι­κοὺς σταθ­μοὺς τῶν με­γά­λων πό­λε­ων. Ἐ­κεῖ συ­νή­θως μα­ζεύ­ον­ταν οἱ “πα­λι­οί” πε­ρι­μέ­νον­τας τοὺς και­νούρ­γι­ους. Βο­η­θοῦ­σε στὴν ἀνεύ­ρε­ση κα­τοι­κί­ας, στὴν ἀ­νεύ­ρε­ση ἐρ­γα­σί­ας. Φρόν­τι­ζε, ὅ­μως, πα­ράλ­λη­λα, ἢ μᾶλ­λον κυ­ρί­ως, ἀψηφώντας κόπους καὶ πόνους γιὰ νὰ μορ­φώσει Χρι­στὸ στὶς καρ­δι­ὲς τους ψελλίζοντας τὸ τοῦ Παύλου: «Ὠδίνω μέχρις οὗ μορφωθῇ Χριστὸς ἐν ὑμῖν» (Γαλ. δ΄ 19). Τὴν δεκαετία ἐ­κεί­νη τοῦ 60 καί 70 δὲν ἦ­ταν πάν­τα εὔ­κο­λη ἡ προσέγγιση καὶ ἡ ὁμολογία Χριστοῦ λό­γῳ τῶν ἐν­τό­νων πολιτικῶν φρο­νη­μά­των καὶ ἀν­τι­πα­ρα­θέ­σε­ων με­τα­ξὺ τῶν μετανα­στῶν. Κα­τὰ μαρ­τυ­ρί­α Σου­η­δῶν ὑ­πευ­θύ­νων, ὀρ­γά­νω­σε μό­νον στὴν Σου­η­δί­α 32 Ὀρ­θό­δο­ξες ἐ­νο­ρί­ες. Ἀ­κού­ρα­στος, φλογε­ρὸς ἐρ­γά­της τοῦ Εὐ­αγ­γε­λί­ου μὲ τὸν λό­γο καὶ τὸ παράδειγ­μά του. Με­τέ­βαι­νε ἀ­πὸ πό­λη σὲ πό­λη. Ἐ­νο­ρί­α του ἦταν ἡ Σου­η­δί­α, ἡ Δα­νί­α καὶ ἡ Νορ­βη­γί­α, ὅ­που ὑ­πῆρ­χαν Ἕλληνες. Ὁ­μο­λο­γοῦσε ἀρ­γό­τε­ρα χωρὶς νὰ προβάλλει τὸν ἑαυτό του: «Ὁ ἱ­ε­ρεύς, δηλαδὴ ὁ ἴ­δι­ος, ἄρ­χι­σε τὴν ἱ­ε­ρα­τι­κή του δια­κο­νί­α μὴ ἔ­χον­τας τί­πο­τε· οὔ­τε κἄν ἄμ­φι­α!». Ἔ­πρε­πε ὁ ἴ­δι­ος νὰ με­ρι­μνή­σει γι­ὰ τοὺς χώ­ρους ὅ­που θὰ ­τε­λοῦσαν τὴν Θεία  Λει­τουρ­γί­α. Ὁ ἴ­δι­ος ζύ­μωνε τὸ πρό­σφο­ρο, ὁ ἴ­δι­ος φρόντιζε­ γι­ὰ ὅ­λα καὶ χωρὶς τὶς ἀπαιτούμενες προϋποθέσεις!
.                          Δὲν ἦταν, ὅμως, μόνο ἱεραπόστολος ὁ Γέροντας. Ἦταν καὶ ἀσκητής. Ἔτσι, ὄφειλε νὰ κτίσει μιὰ φωλιὰ πνευματικὴ στὴν μακρινὴ αὐτὴ χώρα τοῦ βορρᾶ, γιὰ νὰ βρεῖ ὡς φιλέρημο στρουθίο τόπο νὰ κελαηδεῖ τὴν δόξα καὶ τὰ μεγαλεῖα τοῦ Κυρίου μας, ἀλλὰ καὶ νὰ δημιουργήσει ἕνα ἐργαστήριο προσευχῆς γιὰ ἄλλα φιλέρημα στρουθία, ποὺ θὰ ἤθελαν νὰ ἀκολουθήσουν τὸν δρόμο τῆς «μοναδικῆς πολιτείας» καὶ διαρκοῦς δοξολογίας τοῦ Θεοῦ τοῦ Ὑψίστου. Κατεύθυνε, λοιπόν, τὰ βήματά του στὶς ἀρχὲς τοῦ 1973 στὴν δημιουργία ἑνὸς Ἡσυχαστηρίου, τὸ ὁποῖο ἀφιέρωσε στὸν Ἅγιο Νικόλαο. Ἐπέλεξε γιὰ τὸν σκοπὸ αὐτὸ τὴν πόλη Ratvik καὶ σὲ αὐτὸ ἐφάρμοζε πλήρως τὸ ἁγιορείτικο τυπικό. Σὲ αὐτὸ σχόλαζε στὴν προσευχή, τὴν νήψη, τὴν συγγραφὴ ψυχωφελῶν πνευματικῶν ἀναγνωσμάτων καὶ θεράπευε τὶς πνευματικὲς ἀνάγκες τῆς ἐκεῖ Ὀρθοδόξου κοινότητος. Σὲ αὐτὸ σύναζε καὶ πολλοὺς ἀπὸ τοὺς φοιτητὲς τῶ Σουηδικῶν Πανεπιστημίων καὶ τοὺς ποδηγετοῦσε πνευματικὰ πρὸς τὴν ἀλλαγὴ τρόπου ζωῆς καὶ τὴν ἐκζήτηση τῆς σωτηρίας. Κατὰ τὸ Δελτίον τῆς Μητροπόλεως Σουηδίας τοῦ 1979 τὸ Ἡσυχαστήριον αὐτὸ ἀποτελοῦσε «τὴν ἀκοίμητον λυχνίαν τῆς Μητροπόλεως καὶ τὸ ψυχικὸν τῶν πιστῶν θεραπευτήριον». Οἱ ἐπισκέπτες του εὕρισκαν σὲ αὐτὸ ἀνάπαυση ψυχικὴ καὶ παρηγοριὰ γιὰ τὸν ἀνηφορικὸ Γολγοθᾶ τῆς ζωῆς.
.                    Ὁ πατὴρ Εὐσέβιος συγκέντρωνε σὲ σπίτια ἢ κατάλληλες αἴθουσες τοὺς Ὀρθοδόξους Ἕλληνες, τελοῦσε Ἀκολουθίες, Βαπτίσεις, Τρισάγια, Θεῖες Λειτουργίες. Ταυτόχρονα, ἐξομολογοῦσε, μετέφραζε, συμβούλευε, ἔκανε τὸν διερμηνέα καί, γενικά, συμπαραστεκόταν στὶς πολυποίκιλες ἀνάγκες τῶν Ἑλλήνων μεταναστῶν.
.                       Πολὺ παραστατικὰ τὴν προσφορὰ τοῦ Γέροντος Εὐσεβίου στὴν Σουηδία κατέγραψε μιὰ πιστὴ καὶ ἀφοσιωμένη θυγατέρα του, ἡ ὁποία χρημάτισε βοηθὸς καὶ συμπαραστάτις του στὸ πνευματικό του ἔργο, ἡ κυρία Χριστίνα Δανιηλίδου. Ἀναφέρει: «Ὁ Γέροντας δὲν περιοριζόταν στὴν ὀκτάωρη καθημερινή του ἐργασία. Ἐργαζόταν καὶ σὲ ἄλλες δουλειές, ὄχι γιὰ νὰ συγκεντρώσει πλοῦτο στὰ χέρια του, ἀλλὰ γιὰ νὰ μπορεῖ νὰ στέλνει χρήματα στὴν μητέρα του καὶ σὲ πολλοὺς πάσχοντες συνανθρώπους μας, τὰ προβλήματα τῶν ὁποίων ὁ ἴδιος γνώριζε. Ἀπὸ τὴν ὑπηρεσία μου ἐγὼ τοῦ ἔστελνα διάφορα σουηδικὰ κείμενα, τὰ ὁποῖα ἐκεῖνος μετέφραζε στὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα, γιὰ νὰ τὰ πληροφοροῦνται οἱ Ἕλληνες ποὺ διαρκῶς κατέφθαναν στὴν Σουηδία. Ἐπὶ εἴκοσι ὁλόκληρα χρόνια ἀναλώθηκε στὴν ὑπηρεσία τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Σουηδίας. Ὑπῆρξεν ὁ στοργικὸς πατέρας, ὁ ἀδελφός, ὁ φίλος ὅλων μας. Στήριξε τοὺς Ἕλληνες τῆς Σουηδίας ὅσο κανεὶς ἄλλος. Καὶ ὅταν ἀκόμη ἀναγκάσθηκε νὰ ἐγκαταλείψει τὴν Σουηδία ἔμεινε κοντά μας. Μᾶς ἄφησε ὡς ἱερὴ παρακαταθήκη τὸ ζωντανὸ παράδειγμά του…».
.                          Δὲν ἦταν, ὅμως, ἡ μόνη ὄψη τοῦ νομίσματος αὐτὴ τῆς ἐκφράσεως εὐγνωμοσύνης τῶν Ἑλλήνων τῆς Σουηδίας στὸ πρόσωπό του. Ἡ ἄλλη ὄψη ἦταν αὐτὴ ποὺ τοὺς ἐνοχλοῦσε, ἡ παρουσία τοῦ Γέροντος καὶ τὸ ἔργο του στὴν Σουηδία. Ἂν στοὺς δώδεκα μαθητὲς τοῦ Χριστοῦ βρέθηκε ἕνας νὰ γίνει προδότης στοὺς τόσους μετανάστες στὴν Σουηδία δὲν θὰ βρισκόταν ἕνας Ἰσκαριώτης;
.                Ὁ πατὴρ Εὐσέβιος εἶχε κυριολεκτικὰ γίνει «τὰ πάντα τοῖς πᾶσι» (Α΄ Κορ. θ΄ 22), καὶ ἐνῶ, πολὺ φυσιολογικὰ θὰ περίμενε ἐκδηλώσεις εὐγνωμοσύνης ἀπὸ τοὺς πιστούς, γιὰ ὅσα καλὰ καὶ ὠφέλιμα ἔκανε καὶ πρόσφερε, πολύ σύντομα, γεύθηκε «θλῖψιν καὶ στενοχωρίαν» (Ρωμ. β΄ 9–10). Συνέτεινε πρὸς τοῦτο ἀφ’ ἑνὸς μὲν «ἡ διχόνοια ἡ δολερή», ὅπως ὀνομάζει τὸ μεγάλο ἐλάττωμα τοῦ γένους μας ὁ Ἐθνικός μας Ποιητής, Διονύσιος Σολωμός, ἡ ὁποία τότε εἶχε ἐνταθεῖ ἀπὸ τὶς πολιτικὲς ἀντιπαραθέσεις μεταξὺ τῶν ἐκεῖ Ἑλλήνων μεταναστῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ ἄρνηση τοῦ πατρὸς Εὐσεβίου νὰ ἐπιστρέψει πίσω στὴν Ελλάδα, ὅταν τοῦ πρότειναν ἐπισκοπικὸ ἀξίωμα καὶ ἀνώτερα καὶ ὑπευθυνότερα καθήκοντα. Ἐκεῖνος ἀρνήθηκε λέγοντας:
-Δὲν θέ­λω νὰ βλέ­πω τοὺς ἀ­δελ­φούς μου ἀ­φ᾿ ὑ­ψη­λοῦ. Προτι­μῶ νὰ βρί­σκο­μαι ἐ­γὼ χα­μη­λὰ καὶ αὐ­τοὶ πι­ὸ ψη­λὰ ἀ­πὸ μέ­να.

Δρ Χαράλαμπος Μπούσιας,
Μέγας Ὑμνογράφος τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων Ἐκκλησίας
[1] Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο «Ψυχὴ ποὺ γεννήθηκε γιὰ ν’ ἁγιάσει».

,

Σχολιάστε

ΜΕ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΟΙΑ (Nέο βιβλίο)

ΜΟΛΙΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ

Ἱερομονάχου Γρηγορίου,
«Μὲ Πίστη καὶ Μετάνοια» (Ὁ πιστὸς στὴν πανδημία)

Ἔκδ. Ἱ. Κουτλουμουσιανοῦ Κελλίου
Ἁγ. Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου,
Ἅγιον Ὄρος 2021

Μιὰ σημαντικὴ ἔκδοση μὲ ἰσορροπημένες ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΟΡΘΟΔΟΞΕΣ προσεγγίσεις, μέσα στὸν ἀλαλαγμὸ καὶ τὰ παραληρήματα τῶν ἑκατέρωθεν ἀκραίων τοποθετήσεων, ποὺ γράφτηκε «μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ ἐνισχύση καὶ θὰ παρηγορήση τοὺς ἐν Χριστῷ ἀδελφοὺς, ὑποδεικνύοντας τὴν ἀντιμετώπιση τοῦ προβλήματος ἀπὸ τὴν πνευματικὴ πλευρά».

Μιὰ συνεισφορὰ στὴν πνευματικὴ κατανόηση μὲ ἄξονα τὴν Πίστη καὶ τὴν Μετάνοια, μακρυὰ ἀπὸ ψευδορθόδοξα καὶ σκοτεινὰ ἰδεολογήματα.

,

Σχολιάστε

ΕΚΑΤΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΕΜΕΙΣ» (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἑκατὸ χρόνια ἀπὸ τὸ «Ἐμεῖς»

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.                 Ἑκατὸ χρόνια πέρασαν ἀπὸ τότε ποὺ ὁ Ρῶσος συγγραφέας Γεβγένι Ζαμιάτιν (1884-1937) ἔγραψε τὸ δυστοπικό του ἔργο «Ἐμεῖς». Τὸ ἔγραψε τὸ 1920 καὶ ποτὲ δὲν ἐκδόθηκε στὴ Σοβιετικὴ Ἕνωση. Τὸ 1924 ἐκδόθηκε στὰ ἀγγλικά, καὶ τὸ 1929 στὰ γαλλικά. Ἀκολούθησε ἡ ἔκδοσή του σὲ πολλὲς ἄλλες γλῶσσες, μεταξὺ τῶν ὁποίων στὴν Ἑλληνική, ἀπὸ τὶς ἐκδόσεις «Πλέθρον», τὸ 1978, σὲ μετάφραση Ἀλίκης Ἀλεξανδράκη.
.                 Τὸ ἔργο τοῦ Ζαμιάτιν «Ἐμεῖς» παρουσιάζει μίαν δυστοπία, δηλαδὴ τὴ φρικιαστικὴ εἰκόνα ἑνὸς ὁλοκληρωτικοῦ κράτους. Σ᾽ αὐτὸ ὑπάρχει ὁ ἡγέτης «Εὐεργέτης». Αὐτὸς δημιουργεῖ ἕνα κατάλληλο μηχανισμό, τὸν «Ὁλοκληρωτή», μὲ τὸν ὁποῖο ἀφαιρεῖ ἀπὸ τοὺς κατοίκους τοῦ κράτους του τὴν «ἄγρια κατάσταση τῆς ἐλευθερίας» καὶ τοὺς ὑποχρεώνει νὰ καταλάβουν ὅτι τοὺς φέρνει σὲ μία κατάσταση «μαθηματικὰ ἀλάνθαστης εὐτυχίας». Ὅλοι τότε, στὸ ὄνομα τοῦ «Εὐεργέτη» θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι «νὰ γράφουν διατριβές, ποιήματα, ὠδὲς καὶ ἄλλα κομμάτια σχετικὰ μὲ τὴν ὀμορφιὰ καὶ τὸ μεγαλεῖο του Μονοκράτους». Ὅλοι θὰ εἶναι ἐλεύθεροι νὰ κραυγάσουν: «Ζήτω τὸ Μονοκράτος! Ζήτω οἱ ἀριθμοί! Ζήτω ὁ Εὐεργέτης».
.                 Ὅποιος ἄνθρωπος, ἡ ὅποια ὀργάνωσή του θέτει ὡς σκοπὸ   νὰ ἀπελευθερωθεῖ «ἀπὸ τὸν εὐεργετικὸ ζυγὸ τοῦ Μονοκράτους» θεωρεῖται ὅτι ἔχει «ἐγκληματικὰ ἔνστικτα». Τὸ πρῶτο ποὺ τοῦ ἀφαιρεῖται εἶναι νὰ σκέφτεται ἐλεύθερα. Ὁ μηχανισμὸς τοῦ «Ὀλοκληρωτῆ», τὸν «ἀναμορφώνει» καὶ τὸν καθιστὰ «εὐτυχῆ». Πειρασμοὶ γιὰ τὸ «Κράτος – Εὐεργέτη» τοῦ Ζαμιάτιν θὰ ὑπάρχουν ὅσο θὰ ὑπάρχουν ἄνθρωποι. Αὐτὸ μπορεῖ νὰ εἶναι ὠμὸ καὶ ἀπροκάλυπτο, ὅπως ἦταν τῶν ναζιστῶν καὶ τῶν μπολσεβίκων, μπορεῖ νὰ εἶναι καὶ συγκαλυμμένο. Ἂς σκεφθοῦμε πόσα κράτη σήμερα ἔχουν στὸν τίτλο τους τὴ λέξη «Δημοκρατία», εἶναι μέλη τοῦ ΟΗΕ καὶ ὑποτίθεται ὅτι τηροῦν τὶς θεμελιώδεις ἀρχὲς τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων καὶ ὅμως ρέπουν πρὸς τὸν ὁλοκληρωτισμό…
.                 Κοινωνία Μονοκράτους μπορεῖ νὰ δημιουργηθεῖ καὶ σὲ χῶρες τῆς Δύσης (Σημ. Μὲ τὴν πολιτισμικὴ καὶ ὄχι γεωγραφικὴ ἔννοια τοῦ ὅρου). Σὲ αὐτὲς ἐμφανίζεται μία τάση ἐπιβολῆς στὴν κοινωνία αὐτοῦ, ποὺ ἀπὸ τὸ ἰδεολογικὸ ἐποικοδόμημά τους, θεωρεῖται ὡς τὸ «πολιτικά, ἢ λογικὰ ὀρθό». Εἶναι γνωστὸ ὅτι στὰ κέντρα ἀποφάσεων, ἐθνικὰ καὶ ὑπερεθνικά, ὑπάρχουν ἰδεολογικὲς καὶ ἐπιχειρηματικὲς ὁμάδες πίεσης. Οἱ περισσότερες ἀπὸ αὐτὲς ἔχουν στὶς κοινωνίες τους λίγα μέλη, ἀλλὰ μεγάλη πολιτική, οἰκονομικὴ καὶ κοινωνικὴ ἰσχύ. Οἱ δυναμικὲς αὐτὲς μειοψηφίες στὶς ἐπιδιώξεις τους ἀποκτοῦν συμμάχους σχεδὸν τὸ σύνολο ὅσων ἀπευθύνονται στὴν κοινὴ γνώμη καὶ ἀλίμονο σὲ ὅποιον διαφωνήσει. Ἢ περνᾶ ἀπὸ «Ὀλοκληρωτή», ἢ φιμώνεται καὶ ἐξουδετερώνεται.
.                 Ὁ Ζαμιάτιν, ποὺ ἐνέπνευσε στὸν Ὄργουελ τὸ «1984», ἦταν στὴ σπουδὴ ναυπηγὸς μηχανικός. Τὸ 1911, ὅταν ἦταν καθηγητὴς στὸ πολυτεχνεῖο, φυλακίστηκε γιὰ τὰ φρονήματά του. Μὲ τὴν ἐπικράτηση τῶν μπολσεβίκων βίωσε τὸ ὁλοκληρωτικὸ κράτος καὶ δὲν τὸ ἄντεξε. Τὸ 1931, μὲ ἐπιστολή του στὸν Στάλιν, ζήτησε νὰ φύγει μὲ τὴ σύζυγό του στὸ ἐξωτερικό. Ἐγκαταστάθηκαν στὸ Παρίσι, ὅπου ὁ Ζαμιάτιν πέρασε τὰ τελευταῖα χρόνια της ζωῆς του φτωχικά, ἀλλὰ μὲ ἀξιοπρέπεια. Τὸ 1937 πέθανε ἀπὸ καρδιακὴ προσβολή. Ἦταν 53 ἐτῶν.-

Σχολιάστε

ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ἀπὸ τὸν ΑΓ. ΙΑΚΩΒΟ τὸν Νέο

 

ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ἀπὸ τὸν ΑΓΙΟ ΙΑΚΩΒΟ τὸν Νέο
τὸν ἐν Εὐβοίᾳ ἀσκήσαντα

 

ΙΩ. ΜΠΟΥΡΔΑΚΟΣ
«ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΕΡΟΝΤΑ ΙΑΚΩΒΟ»
ἐκδ. «ΤΗΝΟΣ», Ἀθῆναι 2010

Μέρος Α´: ANAMNΗΣΕΙΣ

Μέρος Β´: ANAMNHΣEIΣ B

Μέρος Γ´: ANAMNHΣΕΙΣ Γ

Μέρος Δ´: ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟΝ π. ΙΑΚΩΒΟ (δ´)

Σχολιάστε

ΒΙΟΣ ΑΓ. ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ [Νέα ἔκδοση]

Ο ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ Ο ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ
(Βίος καὶ Παρακλητικὸς Κανών)
ἔκδοση Ἱ. Κοινοβίου ὁσ. Νικοδήμου
Πεντάλοφος Κιλκίς, 2019

Πρόλογος

.                 Ὁ συμπατριώτης τοῦ ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου, Νάξιος στήν καταγωγή, ἀρχιμανδρίτης Νικόδημος Παυλόπουλος (1942-2016), τέως ἡγούμενος τῆς ἱστορικῆς καί περιώνυμης Ἱερᾶς Μονῆς Λειμῶνος Μυτιλήνης, συνέγραψε, πρό πεντηκονταετίας περίπου (τό 1971), ἀξιόλογη βιογραφία τοῦ φερωνύμου Ἁγίου του μέ τίτλο Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης. Τό βιβλίο αὐτό περιέχει σύντομη ἀλλά περιεκτική βιογραφία τοῦ νεωτέρου Διδασκάλου τῆς Ἐκκλησίας καί τοῦ Γένους, ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου. Παρουσιάζει σέ ἁδρές γραμμές τό μεγαλεῖο τῆς θείας φυσιογνωμίας του, τούς ἀσκητικούς καί συγγραφικούς ἀγῶνες του στό Ἅγιον Ὄρος, τό ὁσιακό τέλος του καί τή μεγάλη προσφορά του στό δοῦλον Γένος (τό συγγραφικό ἔργο τοῦ Ἁγίου βοήθησε ὄχι μόνο στήν πνευματική ἀφύπνιση ἀλλά προετοίμασε καί τήν ἐθνική ἀνάσταση τῶν ὑπόδουλων Ἑλλήνων).
.                 Παρά τήν βραχύτητα τῆς ἔκτασής του, τό ἐν λόγῳ πόνημα, κρίνεται ἀξιόλογο ἕνεκα τῆς πετυχημένης συνθετικῆς μορφῆς του. Παραβλέποντας συνάμα καί τίς κάποιες, μή φανερές ἔστω ἐλλείψεις του, θά μποροῦσε νά ὁμολογήσει κανείς ὅτι εἶναι γραμμένο μέ ἔμπνευση, ἀληθινή ἀγάπη καί σεβασμό πρός τόν βιογραφούμενο Ἅγιο. Στήν περιεκτική αὐτή βιογραφία γιά τόν ἅγιο Νικόδημο εἶναι ἔκδηλη ἡ βιωματική μέθεξη τοῦ συγγραφέα. Αὐτό τό χαρακτηριστικό στοιχεῖο εἶναι ἕνα ἐπιπλέον θετικό προσόν πού καθιστᾶ τό βιβλίο ἑλκυστικό καί ἐνδιαφέρον γιά τόν ἀναγνώστη.
.                 Τόν ἀείμνηστο π.Νικόδημο Παυλόπουλο τόν γνωρίσαμε προσωπικῶς, πρό εἰκοσαετίας ἀκριβῶς, τό ἔτος 1999. Ἦταν ἕνας ἐκ τῶν προσκεκλημένων εἰσηγητῶν πού συμμετεῖχε στό, ὑπό τοῦ Ἱεροῦ ἡμῶν Κοινοβίου, διοργανωθέν Α′ Ἐπιστημονικό Συνέδριο μέ ἀφορμή τήν συμπλήρωση 250 χρόνων ἀπό τήν γέννηση καί 190 χρόνων ἀπό τήν ὁσιακή κοίμηση τοῦ Ἐφόρου καί προστάτου μας ὁσίου Νικοδήμου.
.                 Tό ἔτος 2019 θά ἑορτάσουμε τήν ἐπέτειο 270 χρόνων ἀπό τήν γέννηση καί 210 χρόνων ἀπό τήν κοίμηση τοῦ ὁσίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου. Συμπληρώνεται ἐπίσης μισός σχεδόν αἰώνας ἀπό τήν πρώτη ἔκδοση τοῦ ἐγχειριδίου περί τοῦ Ἁγίου πού συνέγραψε, σέ γλῶσσα καθαρεύουσα τότε καί μέ ἀρκετές ἀρχαιοπρεπεῖς φράσεις καί ἐκφράσεις, ὁ μακαριστός ἀρχιμανδρίτης Νικόδημος Παυλόπουλος. Μέ ἀφορμή λοιπόν αὐτές τίς δύο χρονικές συμπτώσεις καί ἐπιθυμώντας παράλληλα νά ἀποτίσουμε μικρό φόρο τιμῆς καί σεβασμοῦ πρός τόν προσφάτως ἐκδημήσαντα π.Νικόδημο, προβαίνουμε στήν ἔκδοση ‒εἰς μνημόσυνον αἰώνιον‒ τοῦ πρώτου, ἀπό τά δύο μέρη, τοῦ ὡς ἄνω βιβλίου τό ὁποῖο ἀναφέρεται στή ζωή τοῦ Ἁγίου. Ἐπιγράφεται «Βίος καί Πολιτεία τοῦ ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου» καί προσφέρεται μεταγλωττισμένο στή Νεοελληνική χάριν τῶν ἁπλουστέρων, ἕνεκα τῆς γλωσσικῆς δυσκολίας πού παρουσιάζει τό ἀρχικό κείμενο.
.                 Ὁλοκάρδια εὐχή μας εἶναι ἡ μελέτη τοῦ βίου τοῦ διαχρονικοῦ Διδασκάλου τῆς Ὀρθοδοξίας καί τοῦ Γένους καί ἐφάμιλλου τῶν μεγάλων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας, ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου, μαζί μέ τό χρονικό τῆς θαυμαστῆς εὕρεσης καί ἐπιστροφῆς τοῦ κλαπέντος ἱεροῦ λειψάνου του πού ἐπίσης δημοσιεύεται, μαζί μέ τόν «Παρακλητικό Κανόνα» του πού ἐνσωματώνεται στήν ἔκδοση αὐτή, νά συντελέσουν στήν ψυχική καί πνευματική ὠφέλεια πάντων τῶν εὐλαβῶν φιλαγιονικοδημιτῶν ἀναγνωστῶν, ἐν ἑνί δέ λόγῳ νά ἀποβεῖ «εἰς κοινήν ἁπάντων τῶν ὀρθοδόξων ὠφέλειαν».

Ὁ Καθηγούμενος
τοῦ Ἱεροῦ Κοινοβίου Ὁσίου Νικοδήμου
Ἀρχιμανδρίτης Χρυσόστομος

, ,

Σχολιάστε

«Η ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ καὶ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ AΓΙΟ ΝΙΚΟΔΗΜΟ τὸν AΓΙΟΡΕΙΤΗ» [Νέα ἔκδοση]

 

ΝΕΑ ΕΚΔΟΣΗ

Μαρίας Βασιλειάδου,
Ἀναπλ. Καθηγητρίας Θεολογικῆς Σχολῆς Ε.Κ.Π.Α.
«Ἡ Ψυχοσωματική Φυσιολογία καί Παθολογία
κατά τόν ἅγιο Νικόδημο τόν Ἁγιορείτη»
ἔκδ. Ἱ. Κοινοβίου ὁσίου Νικοδήμου Ἁγιορείτου,
Πεντάλοφος Παιονίας Κιλκίς
Σεπτέμβριος 2019

.          Στό νέο αὐτό βιβλίο, πού ἐξέδωσε τό Ἱερό Κοινόβιο Ὁσ. Νικοδήμου, ἡ ἰατρός καί Ἀναπληρώτρια Καθηγήτρια τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν Μαρία Σ. Βασιλειάδου παρουσιάζει τίς θεμελιώδεις ἀρχές ἐπί τῶν ὁποίων οἰκοδομεῖται ἡ ἀνθρωπολογία τοῦ ἁγίου Νικοδήμου σέ συνάφεια μέ τά πορίσματα τῆς σύγχρονης ἰατρικῆς ἐπιστήμης. Βασικές πηγές ἄντλησης ὑλικοῦ γιά τό ἔργο τῆς συγγραφέως ἀποτέλεσαν τά δύο βιβλία τοῦ Ἁγίου, τό ἀριστουργηματικό Συμβουλευτικόν Ἐγχειρίδιον καί τό Ἐξομολογητάριον.
.             Ὑπό τό φῶς τῆς «κατά Χριστόν» ζωῆς καί φιλοσοφίας τοῦ ἁγίου Νικοδήμου στό βιβλίο αὐτό ἐξετάζονται οἱ λειτουργίες τοῦ ἀνθρώπινου ὀργανισμοῦ καί ὁ τρόπος μέ τόν ὁποῖο μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος, κάνοντας ὀρθή χρήση τῶν ψυχοσωματικῶν του δυνάμεων νά ὁδηγηθεῖ ἀπό τό «κατά φύσιν» (ἤ τό «παρά φύσιν») στό «ὑπέρ φύσιν».
.               
Ὁ πολύσοφος ἅγιος Νικόδημος, ἐκτός ἀπό μέγας θεολόγος ἦταν συγχρόνως καί μεγάλος ψυχολόγος, ἕνας ἀνατόμος τῆς ἀνθρωπίνης ψυχῆς. Ὑπερβαίνοντας τά ὅρια τῆς ἰατρικῆς Φυσιολογίας καί Παθολογίας, οἱ ὁποῖες ἀσχολοῦνται μέ τή λειτουργικότητα τοῦ «ὑγιοῦς» ἤ «νοσοῦντος» ἀντίστοιχα ἀνθρωπίνου ὀργανισμοῦ, ὁ Ἅγιος προχωρεῖ ἕνα ἀκόμη βῆμα παραπέρα περιγράφοντας τήν ψυχοσωματική λειτουργικότητα τοῦ ἐν πτώσει ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος μπορεῖ νά ἐπιλέξει μεταξύ σωτηρίας καί φθορᾶς, ἤ ἀλλιῶς τοῦ «ὑπέρ φύσιν» καί τοῦ «παρά φύσιν» προσανατολισμοῦ τῆς ἐπίγειας πορείας του.
.              Στό βιβλίο αὐτό συναντῶνται, σέ μιά ἀγαστή συμφωνία, τά πορίσματα τῆς σύγχρονης ἰατρικῆς ἐπιστήμης (Ψυχιατρικῆς, Νευρολογίας, Νευροφυσιολογίας) μέ τήν θεοφώτιστη σκέψη τοῦ ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου. Ὑπάρχει πλούσια παράθεση βιβλιογραφίας, ξένης καί ἑλληνικῆς, ὅπου ἡ κυρία Μ.Βασιλειάδου στηρίζει τίς ἀπόψεις της σέ παραλληλισμό μέ τίς ἀπόψεις πού ἐκφράζει ἡ θεόπνευστη γραφίδα τοῦ ἁγίου Νικοδήμου.
.              Ἡ μελέτη τοῦ ἔργου ἀναδεικνύει μιά ἀκόμη πτυχή -ἄγνωστη ἴσως στούς περισσότερους- τῆς προσωπικότητας τοῦ ἁγίου Νικοδήμου, αὐτήν τοῦ ἀνατόμου τῆς ψυχῆς.
.              Ὁ ἀναγνώστης κρατάει στά χέρια του ἕνα ἐπιστημονικό ἔργο καί μέ τή μελέτη του ὁδηγεῖται σέ χρήσιμα καί ἀσφαλῆ συμπεράσματα, τά ὁποῖα ἔχουν ἄμεση σχέση μέ τή σωτηρία του.
.              Ἡ Ψυχοσωματική Φυσιολογία καί Παθολογία κατά τόν ἅγιο Νικόδημο τόν Ἁγιορείτη εἶναι λοιπόν ἕνα βιβλίο ἀπαραίτητο γιά τόν πιστό πού ἔχει θέσει ὡς στόχο στή ζωή του τή θέωση καί ἀγωνίζεται νά τήν πετύχει. Αὐτός εἶναι, ἄλλωστε, καί ὁ ἀληθινός σκοπός τοῦ ἀνθρώπου στή γῆ, ἡ ὁμοίωσή του μέ τόν Θεό.

, , ,

Σχολιάστε

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ καὶ ΜΟΣΧΑ «Γυμνὴ καὶ ἐστερημένη πάσης ἐξωτερικῆς ἐξουσίας καὶ αἴγλης ἡ Ἐκκλησία Κωνσταντινουπόλεως, εἶναι εἰς τοὺς παρόντας καιροὺς ἡ μόνη ποὺ στερεῖται ἐθνικῆς κρατικῆς προστασίας καὶ ἐπιδράσεων»

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ καὶ ΜΟΣΧΑ

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ ἱστορικὸ σύγγραμμα:
Θεόδωρος Ζήσης,
καθηγητὴς Πανεπιστημίου,
Κωνσταντινούπολη καὶ Μόσχα,
ἐκδ. “Βρυέννιος”,
Θεσσαλονίκη 1989, σελ. 33-38

ἠλ. στοιχειοθ. «Χριστ. Βιβλιογρ.»

[…] Ἐξ αὐτῶν πάντως ἔγινεν αἰσθητὴ ἡ ἀνάγκη νὰ ἀποκτήση ἡ Ρωσσία τὸν ἰδικόν της πατριάρχην, ὥστε νὰ μὴ καταφεύγη εἰς ξένην αὐθεντίαν. Τὴν ἐπιθυμίαν αὐτὴν τοῦ υἱοῦ τοῦ Ἰβὰν Δ´ αὐτοκράτορος Θεοδώρου, ἐξέφρασε πρὸς τὸν πατριάρχην Ἀντιοχείας Ἰωακεὶµ ὁ γυναικάδελφός του Βόρις Γκοντούνωφ, µὲ τὴν παράκλησιν νὰ μεσολαβήση εἰς τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον διὰ τὴν χορήγησιν τῆς πατριαρχικῆς ἀξίας. Πράγµατι δὲ ὁ οἰκουμενικὸς πατριάρχης Ἱερεµίας Β´, ταξειδεύσας εἰς τὴν Ρωσσίαν, πρὸς συλλογὴν χρηµάτων διὰ τὸ Πατριαρχεῖον, ἐδέχθη τὴν πρότασιν καὶ ὑπὸ τὴν προεδρείαν αὐτοῦ σύνοδος ἐπισκόπων ἐξέλεξε τὸν μητροπολίτην Μόσχας Ἰὼβ εἰς πατριάρχην. Τὴν χειροτονίαν του ἐτέλεσεν ὁ πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως.

.               Μετὰ τὴν ἐπιστροφήν του εἰς Κωνσταντινούπολιν ὁ Ἱερεµίας συνεκάλεσε σύνοδον τὸν Μάιον τοῦ 1590, εἰς τὴν ὁποίαν μετέσχον οἱ πατριάρχαι Ἀντιοχείας Ἰωακεὶµ καὶ Ἱερoσoλύµων Σωφρόνιος, μετὰ πολλῶν μητροπολιτῶν καὶ ἐπισκόπων. Ἡ σύνοδος ἐπεκύρωσε τὴν πρᾶξιν ἀνυψώσεως εἰς πατριάρχην τοῦ μητροπολίτου Μόσχας, κατατάξασα αὐτὸν πέµπτον εἰς τὴν σειρὰν τῶν πατριαρχῶν. Εἰς τὸ σχετικὸν πατριαρχικὸν χρυσόβουλον ὡρίζετο χαρακτηριστικῶς «ἵνα ὁ χειροτονηθεὶς Μοσκοβίου πρὸ ὀλίγου κύριος Ἰὼβ πατριάρχης, καὶ ὀνοµάζηται πατριάρχης καὶ συναριθµῆται τοῖς λοιποῖς πατριάρχαις καὶ ἔχῃ τὴν τάξιν καὶ τὸ µνηµόσυνον μετὰ τὸν πατριάρχην Ἱεροσολύµων, χρεωστῶν µνηµονεύειν ἡµῶν τοῦ ὀνόµατος καὶ τῶν λοιπῶν καὶ κεφαλὴν αὐτοῦ καὶ πρῶτον ἔχειν καὶ νοµίζειν τὸν ἀποστολικὸν θρόνον Κωνσταντινουπόλεως, ὡς καὶ οἱ λοιποὶ ἔχουσι πατριάρχαι».
.               Τὸν συνοδικὸν αὐτὸν τόµον ἔφερεν εἰς τὴν Μόσχαν τὸ 1592 ὁ μητροπολίτης Τυρνόβου καὶ Λαρίσης Διονύσιος. Ἐπειδὴ ὅµως ὁ τσάρος καὶ ὁ πατριάρχης δὲν ἐθεώρησαν ἱκανοποιητικὴν τὴν τελευταίαν θέσιν εἰς τὴν σειρὰν τῶν πατριαρχῶν καὶ ἤθελον νὰ δοθῇ ἡ τρίτη θέσις, μετὰ τὸν Ἀλεξανδρείας, πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν συνεκλήθη καὶ πάλιν ἡ σύνοδος τὸ 1593, παρόντος τώρα καὶ τοῦ πατριάρχου Ἀλεξανδρείας Μελετίου Πηγᾶ, ὅστις ἀρχικῶς εἶχεν ἀντιδράσει, ἐξέδωκε νέαν συνοδικὴν πράξιν ὁπού εἶναι ἐµφανὴς ἡ ἀξιόλογος θεολογικὴ συµβολὴ καὶ τοῦ σοφοῦ πατριάρχου Ἀλεξανδρείας, ἐπανέλαβε τὴν προηγουμένην ἀπόφασιν περὶ τῆς σειρᾶς τῶν θρόνων, χωρὶς ἀλλαγήν, ὥστε «τὰ πρεσβεῖα φέρεσθαι σωζόµενα ταῖς Ἐκκλησίαις».
.               Μὲ βάσιν λοιπὸν τὴν πανορθόδοξον αὐτὴν ἀπόφασιν οἱ κατὰ καιροὺς πατριάρχαι Μόσχας ἀνεγνώριζον τὸν Οἰκουμενικὸν θρόνον ὡς πρῶτον καὶ κεφαλὴν ἐν τῷ συστήµατι τῶν αὐτοκεφάλων ὀρθοδόξων ἐκκλησιῶν. Ἀκόµη καὶ μετὰ τὴν ὕψωσιν τοῦ Μόσχας εἰς πατριάρχην ἡ ρωσσικὴ Ἐκκλησία ἀπηυθύνετο πρὸς τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον διὰ ζητήµατα, τὰ ὁποῖα, ἐξεταζόµενα ὑπὸ τὴν σηµερινὴν ἔννοιαν τοῦ αὐτοκεφάλου, θὰ ἠµποροῦσε νὰ λύση µόνη της ὡς ἐσωτερικά. Ἀνεγνωρίζετο ἄλλωστε εἰς τὸν Κωνσταντινουπόλεως τὸ δικαίωµα τοῦ ἐκκλήτου, ὄχι µόνον ἀπὸ μέρους τῶν ἱεραρχῶν τῆς δικαιοδοσίας του, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ μέρους ἱεραρχῶν τῶν ἄλλων ὀρθοδόξων αὐτοκεφάλων ἐκκλησιῶν, ὅπως ἔδειξε παλαιότερα καὶ ὁ καθηγητὴς τοῦ ἐν Παρισίοις ρωσσικοῦ Θεολογικοῦ Ἰνστιτούτου Α. Καρτασὼφ εἰς τὴν μελέτην του, «Τὸ τῆς ἐκκλήτου δικαίωµα τῶν Οἰκουµενικῶν Πατριαρχῶν ἐν τῇ πράξει (Βαρσοβία 1936)».
.               Οὕτω, ὁ Ρῶσσος πατριάρχης Νίκων διὰ νὰ κατοχυρώση τὸ γνωστὸν μεταρρυθµιστικόν του ἔργον, ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν Οἰκουμενικὸν Πατριάρχην Παΐσιον ὁδηγίας, ὑποβαλὼν συγχρόνως 27 ἐρωτήµατα. Ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης συνεκάλεσε τὸ 1655 Μεγάλην Σύνοδον, ἡ ὁποία ἐνέκρινε τὰς ἀποφάσεις τῆς ρωσσικῆς σύνοδου τοῦ 1654 καὶ ἀπήντησεν εἰς τὰς ὑποβληθείσας ἐρωτήσεις διὰ σχετικοῦ συνοδικοῦ γράμματος. Μὲ τὸ θέμα τῶν μεταρρυθμίσεων τοῦ Νίκωνος ἠσχολήθη καὶ ἄλλας φορὰς ἡ Ἐκκλησία Κωνσταντινουπόλεως. Εἰς τὴν συγκληθεῖσαν κατὰ τὸ 1663 Μεγάλην Σύνοδον μὲ συμμετοχὴν καὶ τῶν τριῶν ἄλλων πατριαρχῶν ἐξέδωκε πατριαρχικὸν καὶ συνοδικὸν τόμον εἰς τὸν ὁποῖον ἀπαντοῦσε εἰς 25 ἐρωτήματα τῆς ρωσσικῆς Ἐκκλησίας. Διὰ τῶν ἀπαντήσεων αὐτῶν κατωχυρώθη συνοδικῶς τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκκλήτου, τῆς τελεσιδίκου δηλαδὴ Κρίσεως ἐκκλησιαστικῶν θεμάτων ἄλλων ἐκκλησιῶν ὑπὸ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου. […]
.               Ἀλλὰ καὶ δι᾽ ἄλλα θέματα τοῦ ἐσωτερικοῦ βίου τῆς ρωσσικῆς Ἐκκλησίας, ὅπως ἄδειαι γάμου μετὰ ἑτεροδόξων, τρόπος προσελεύσεως λουθηρανῶν καὶ καλβινιστῶν εἰς τὴν Ὀρθοδοξίαν, κατάλυσις νηστείας ὑπὸ στρατιωτῶν ἐν καιρῷ πολέμου, ἐζήτει ὁ Μ. Πέτρος τὴν γνώμην καὶ συναίνεσιν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου. […]
.               Οὐδέποτε ὅμως ἡ Κωνσταντινούπολις παρητήθη τῆς εὐθύνης, ὡς πρωτόθρονος Ἐκκλησία καὶ ὡς μήτηρ τῶν περισσοτέρων αὐτοκεφάλων Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν, νὰ μεριμνᾶ ἐν πνεύματι διακονίας περὶ τῶν γενικωτέρων θεμάτων ἢ τῶν ἀναφυομένων δυσχερειῶν. Ἦτο δὲ καὶ εἶναι πάντοτε τόσον διακριτικὴ αὐτὴ ἡ διακονία, ὥστε, ὅπως ἔγραφεν ὁ καθηγητὴς τῆς Θεολογικῆς Ἀκαδημίας τῆς Πετρουπόλεως Sokoloff «ἡ προεξάρχουσα θέσις τοῦ Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως μεταξὺ τῶν ἴσων αὐτῷ Ὀρθοδόξων Πατριαρχῶν τῆς Ἀνατολῆς οὐδένα διήγειρεν ἐν ἑαυτοῖς φόβον, καθόσον πάντες οὗτοι ἦσαν πεπεισμένοι ὅτι οὐδεὶς οὐδέποτε ἐκ τῶν οἰκουμενικῶν πατριαρχῶν ἤγετο ἐκ τῆς ἰδέας τῆς ἀποκτήσεως ἀπολύτου ἐξουσίας ἐν τῇ Ὀρθοδόξῳ Ἐκκλησίᾳ διὰ τῆς ἐλαττώσεως ἢ ἐκμηδενίσεως τῶν κανονικῶν δικαιωμάτων καὶ προνομίων τῶν λοιπῶν πατριαρχικῶν θρόνων καὶ ὅτι οὐδένα, οὐδὲ τὸν ἐλάχιστον, διέτρεχε κίνδυνον τὸ αὐτοκέφαλον αὐτῶν».
.               Ἡ διακονία αὐτὴ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου ἔπαυσεν ἀπὸ αἰώνων νὰ στηρίζεται εἰς πολιτικὰ κριτήρια. Ἡ ἐμπειρία καὶ αἱ διεργασίαι τῶν αἰώνων προσέδωκαν εἰς αὐτὴν καθαρῶς ἐκκλησιολογικὴν καὶ θεολογικὴν διάστασιν, ἡ ὁποία πηγάζει βασικῶς ἐκ δύο λόγων: α) ἡ Ἐκκλησία Κωνσταντινουπόλεως ἐπρωτοστάτησεν εἰς τὴν ὑπεράσπισιν καὶ διατύπωσιν τῶν εὐσεβῶν τῆς Πίστεως δογμάτων διὰ σειρᾶς ὅλης ἁγίων πατέρων καὶ συνόδων, πλουτισθεῖσα καὶ πλουτήσασα τὴν Ὀρθοδοξίαν, β) τὸ ἰδιαίτερον κύρος αὐτῆς κατὰ τὸν διάσημον κανονολόγον Νικόδημον Μίλας ἔγκειται καὶ εἰς τὸ ὅτι «ἡ Ἐκκλησία Κωνσταντινουπόλεως ἦν ἡ μήτηρ Ἐκκλησία πάντων τῶν λαῶν ἐκείνων τῶν προσηλυτισθέντων ὑπὸ τῶν ἱεραποστόλων αὐτῆς εἰς τὴν χριστιανικὴν πίστιν. Φυσικὴ αὐτoῦ συνέπεια εἶναι ὅτι αἱ ἐκκλησίαι τῶν ἐθνῶν τούτων ἀπετείνοντο πρὸς διακανονισμὸν τoῦ ἐσωτερικοῦ ἐκκλησιαστικοῦ αὐτῶν βίου εἰς τὴν Μητέρα Ἐκκλησίαν, αἰτούμεναι ὁδηγίας πρὸς τοῦτο καὶ πρὸς πάντα καθόλου τὰ ἄγνωστα καὶ ἀσαφῆ αὐταῖς ἐκκλησιαστικὰ ζητήματα».

——————

«Γυμνὴ καὶ ἐστερημένη πάσης ἐξωτερικῆς ἐξουσίας καὶ αἴγλης ἡ Ἐκκλησία Κωνσταντινουπόλεως, εἶναι εἰς τοὺς παρόντας καιροὺς ἡ μόνη ποὺ στερεῖται ἐθνικῆς κρατικῆς προστασίας καὶ ἐπιδράσεων· ἄλλαι αὐτοκέφαλοι ὀρθόδοξοι Ἐκκλησίαι μετὰ δυσκολίας θὰ ἠδύναντο νὰ ἀποκρούσουν ὁδηγίας καὶ κατευθύνσεις τῶν κρατικῶν ὀργάνων, ὡς κάλλιστα γνωρίζει ὁ π. Ἰουστῖνος (Σημ. «Χρ. Βιβλ.»: ἅγιος Ἰουστίνος Πόποβιτς)»
(Θεόδωρος Ζήσης, καθηγητὴς Πανεπιστημίου, Κωνσταντινούπολη καὶ Μόσχα, ἐκδ. Βρυέννιος, Θεσσαλονίκη 1989, σελ. 92)

Σχολιάστε

Η ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΙΣ τῆς ΑΠΟΛΟΓΙΑΣ τοῦ Ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου

ΝΕΑ ΕΚΔΟΣΗ

«Ἡ Ἐπιστολὴ τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου τοῦ Παρίου
& ἡ Ἀναθεώρησις τῆς Ἀπολογίας
τοῦ Ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου»,

ἐκδ. «Ἔρεισμα» (Ἱ. Μ. Χρυσοποδαριτίσσης Πατρῶν),
σειρὰ: “Κολλυβαδικὴ Γραμματεία-2”,
Ἀθῆναι, Ἀπρίλιος 2019

ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Ἀρχιμανδρίτης Νικόδημος,
Ἱ. Μ. Παναγίας Χρυσοποδαριτίσσης – Νεζερῶν

ἠλ. στοιχειοθ. «Χριστιαν. Βιβλιογρ.»

.                 Ὅταν ὁ Θεὸς ἐδημιούργησε τὸν ἄνθρωπον, ἠθέλησε νὰ τὸν προικίσῃ διὰ τῆς θεοειδοῦς ἐλευθερίας, παρέχων εἰς αὐτὸν τὴν δυνατότητα νὰ καταστῇ ὅμοιος Αὐτοῦ κατὰ χάριν. Ἔτσι, πρὸ τῆς δημιουργίας τοῦ κόσμου, ὁ Θεός, μέσα εἰς τὴν προαιωνιότητά Του, «προώρισε» τοὺς ἀνθρώπους νὰ γίνουν «σύμμορφοι τῆς εἰκόνος τοῦ Υἱοῦ Αὐτοῦ» (Ῥωμ. η΄ 29). Πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν, ὁ ἴδιος ὁ Θεὸς Λόγος, ὁ Ὁποῖος εἶναι «εἰκὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου» (Κολ. α΄ 15), ἔγινεν ἄνθρωπος, διὰ νὰ εἰκονίζωμεν Ἐκεῖνον, νὰ ὁμοιάζωμεν μὲ Ἐκεῖνον καὶ νὰ Χριστομοιωθῶμεν.
.             Ἡ ἐν Χριστῷ θέωσις τοῦ προπτωτικοῦ Ἀδάμ, ὡς σκοπὸς τῆς Δημιουργίας καὶ πρωταρχικὸν κίνητρον τῆς θείας Ἐνανθρωπήσεως, δὲν φαίνεται νὰ ἀπησχόλησεν εὐρέως τὸ κήρυγμα τῆς Ἐκκλησίας. Ἐθεωρήθη μᾶλλον ὅτι ἀνάγεται εἰς τὰ δόγματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα «ἐν ἀπολυπραγμονήτῳ καὶ ἀπεριεργάστῳ σιγῇ οἱ Πατέρες ἡμῶν ἐφύλαξαν, καλῶς ἐκεῖνο δεδιδαγμένοι, τῶν μυστηρίων τὸ σεμνὸν σιωπῇ διασῴζεσθαι».Ἐν τούτοις, ὡς ἦτο ἀναμενόμενον, ἡ νηπτικὴ ἐνατένισις τοῦ ἁγίου Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητοῦ, κατὰ τὸν ὁποῖον «ἡ τῆς ἱερᾶς καὶ θεοποιοῦ ἀγάπης γνῶσις καὶ ἐργασία φιλοσοφεῖται· ἡ τῆς ὑψηλῆς Θεολογίας ἄπταιστος δόξα κρατύνεται· καὶ τὸ περὶ τῆς Οἰκονομίας τοῦ Λόγου μυστήριον εὐσεβῶς ἀναπτύσσεται» 3, συνεκινήθη ἰδιαιτέρως ἐκ τῆς ἀδιασαλεύτου προαιωνίου ἀγάπης τοῦ Θεοῦ διὰ τὸν ἄνθρωπον καὶ ὡμίλησεν ὀρθῶς περὶ τῆς ἀπροϋποθέτου Ἐνσαρκώσεως τοῦ Θεοῦ Λόγου.
.                 Ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης (†1809), καθ’ ὑπακοὴν πρὸς τὸν Μητροπολίτην Κορίνθου, ἅγιον Μακάριον τὸν Νοταρᾶν (†1805), συνέταξε καὶ διεμόρφωσε τὴν Φιλοκαλίαν (1782). Ἡ θεοφώτιστος αὐτὴ Φιλοκαλία εἶναι μὲν ἕνα μακροσκελέστατο κείμενον κατ’ ἐρανισμὸν ἐκ πολλῶν νηπτικῶν Πατέρων καὶ Διδασκάλων τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλὰ ἔχει συγκεκριμένο κίνητρον μὲ κεντρικὰ θέματα καὶ ἑνιαῖον χαρακτῆρα καὶ σκοπόν. Ἔτσι, ἡ Φιλοκαλία, ἡ ὁποία ἐν πολλοῖς ἐβασίσθη ἐπὶ τῆς θεολογίας τοῦ ἁγίου Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητοῦ, κατέστη ἡ θεμελιώδης ἔκφρασις τῆς ἐπιστροφῆς εἰς τὶς ρίζες τῆς Πατερικῆς παραδόσεως. Ὅμως ἡ ἐπιστροφὴ αὐτὴ ἀναφέρεται εἰς τὸν ὅλον ἄνθρωπον, διὸ καὶ σχετίζεται ἀμέσως, τόσον μὲ τὴν κατὰ πρᾶξιν ἄσκησι τῆς ἀρετῆς, ὅσον καὶ μὲ τὴν διατύπωσι τῆς πίστεως καὶ τὴν δογματικὴν ἀλήθειαν τῆς Ἐκκλησίας.
.                 Ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς Ἐνσαρκώσεως τοῦ Λόγου, ὁ ἅγιος Νικόδημος ὑπεστήριξε τὸ ἀπροϋπόθετον αὐτῆς. Εἶπε δηλαδὴ ὅτι, ἡ Ἐνανθρώπησις τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου τοῦ Θεοῦ δὲν ἦτο συνέπεια τῆς πτώσεως τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλὰ ὁ ἀρχικὸς σκοπὸς τῆς δημιουργίας του· διότι ὁ ἄνθρωπος, μόνον δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ ἐλάμβανε τὴν δυνατότητα νὰ φθάσῃ εἰς τὴν θέωσιν.
.                 Ὁ ἅγιος Νικόδημος ἐτόνισεν ὅτι ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ ἐνηνθρώπησεν ὄχι διὰ νὰ ἐξιλεώσῃ τὴν θείαν δικαιοσύνην, ὡς λέγουν οἱ Δυτικοί, ἀλλὰ διὰ νὰ θεώσῃ τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν ἐξ ἀγάπης καὶ φιλανθρωπίας. Ἔτσι γίνεται φανερὸν ὅτι ἡ θεία Ἐνανθρώπησις ἦτο τὸ «προηγούμενον» θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ ὁ τελικὸς σκοπὸς τῆς δημιουργίας τοῦ ἀνθρώπου.
.                 Εἰς τὴν ὀρθὴν αὐτὴν θέσιν ἀντέδρασεν ὁ ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Πάριος (†1813), μὲ τὸν γνωστὸν αὐτοῦ ἀνεξήγητον τόνον. Εἰς τὴν ἐπιστολιμαίαν ἀντίρρησιν τοῦ ἐν Χίῳ ἱεροδιδασκάλου ἀπήντησεν ὁ ἀσκητὴς τῆς Καψάλας μὲ τὴν ταπείνωσιν καὶ τὴν εἰλικρίνειαν, ὁποὺ τὸν ἐχαρακτήριζαν πάντοτε. Ἡ ἀπάντησις αὐτὴ φανερώνει, διὰ μίαν εἰσέτι φοράν, ὅτι ὄντως ἦτο «τῶν δογμάτων τῆς τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας τρόφιμος». Ἀντὶ οἱασδήποτε ἐπιδράσεως ἐκ τῆς ἀκμαζούσης τότε, καὶ εἰς τὴν καθ’ ἡμᾶς Ἀνατολήν, σχολαστικῆς θεολογίας, ὁ ἅγιος Νικόδημος, ὡς γνήσιος νηπτικὸς καὶ αὐθεντικὸς πατὴρ τῆς Φιλοκαλίας, ἐξηκολούθησε νὰ ὑπερασπίζεται τὴν ἀλήθειαν, ὅτι δηλαδὴ ἡ πτῶσις τοῦ Ἀδὰμ δὲν ἤλλαξε τὴν πάνσοφον προοπτικὴν τῆς ἀναλλοιώτου Βουλῆς τοῦ Θεοῦ διὰ τὴν θέωσιν τοῦ ἀνθρώπου. Καὶ εἰς τοῦτο ἠκολούθησε τὸν ἅγιον Μάξιμον τὸν Ὁμολογητήν, ὁ ὁποῖος εἶχε διακηρύξει ὀρθῶς ὅτι, τὸ μυστήριον τῆς Ἐνσάρκου οἰκονομίας τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου τοῦ Θεοῦ εἶναι ἡ ἀρχὴ ὅλων τῶν ὁδῶν τοῦ Κυρίου, καὶ ὅτι ὁ Θεὸς ἐδημιούργησε τὸν κόσμον ἀποβλέπων εἰς τὸν σκοπὸν αὐτόν, δηλαδὴ τὴν Ἐνανθρώπησιν τοῦ Υἱοῦ Αὐτοῦ, ὁποὺ εἶναι τὸ τέλος τῆς Προνοίας Του καὶ ἡ ἀνακεφαλαίωσις ὅλης τῆς κτίσεως.
.                 Ὅμως, δὲν εἶναι μόνον ἡ ὀρθότης τῆς ἀπαντήσεως. Ἡ ἀνταπόκρισις τοῦ ἁγίου Νικοδήμου πρὸς τὶς ἀντιρρήσεις καὶ τὶς ἀδικαιολόγητες μομφές, ὁποὺ τοῦ ἀπεδόθησαν «κρίμασιν οἷς μόνος Κύριος οἶδεν», φανερώνει τὴν ἐμπειρικήν, βιωματικὴν βεβαιότητά του διὰ τὴν θεολογικὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν. Δίχως νὰ ἀφίσταται τῆς ὀρθότητος τῆς διδασκαλίας, ὡς ἄλλος Μέγας Βασίλειος ἢ Γρηγόριος Παλαμᾶς, εἶχε τὴν εὐχέρειαν νὰ προσαρμόζῃ τὴν διατύπωσιν τῆς θεολογίας του κατὰ τὶς ἀνάγκες τῶν περιστάσεων καὶ τῶν καιρῶν, πρὸς ἀποφυγὴν σκανδαλισμοῦ τῶν ἁπλουστέρων. Καὶ ὅλο τοῦτο, δίχως ποτὲ νὰ ἀναφερθῇ εἰς ὅσους προσωπικῶς, παλαιότερον καὶ τότε, τὸν ἐμέμφθησαν ἀδίκως, ἄνευ τῆς συνήθους συστολῆς καὶ ἀξιοπρεπείας, εἰς τρόπον ὥστε νὰ καταστῇ ὁ ἴδιος λαμπρὸν παράδειγμα ἀντιμετωπίσεως ἀναλόγων περιπτώσεων.
.                 Ἀσφαλῶς, ἦτο ἀνάγκη νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν θέσιν αὐτὴν ὁ Ἅγιος, ὄχι μόνον διὰ τὴν θεωρητικήν της ὀρθότητα, ἀλλά, κυρίως, διὰ τὴν βαθείαν καὶ στενὴν σχέσιν, ὁποὺ ἔχει μὲ τὴν πνευματικὴν ζωὴν τοῦ ἀνθρώπου, θέτουσα τὸν πιστὸν ὄχι ἐνώπιον τῆς ἀνικανοποιήτου, κατὰ τοὺς Δυτικούς, θείας δικαιοσύνης, ἀλλ’ ἐνώπιον τῆς προαιωνίου ἀγάπης τοῦ Θεοῦ.
.                 Αὐτὴν τὴν θείαν ἀγάπην, τὴν «κραταιὰν ὡς θάνατον» (ᾎσμ. ᾈσμ. η΄ 6), τὴν ὁποίαν οὔτε ἡ πτῶσις τοῦ Ἀδὰμ κατώρθωσε νὰ κλονίσῃ, διεκήρυξεν εἰς τὴν Ἀπολογίαν του, ὡς μέγας Θεολόγος καὶ Πατὴρ τῆς Ἐκκλησίας, ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης.

 

 

, , ,

Σχολιάστε