ΤΟ ΑΠΟΛΥΤΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΕΤΙΚΟ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Τὸ ἀπόλυτο καὶ τὸ σχετικὸ στὴ ζωή μας

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.                 Κάθε νέο ἔτος, πέραν τῶν πανηγυρισμῶν καὶ τῶν εὐχῶν, εἶναι εὐκαιρία νὰ σκεφθοῦμε τὸ ἀπόλυτο καὶ τὸ σχετικὸ στὴ ζωή μας. Ὁ ὑπαρξιστὴς ποιητὴς καὶ στοχαστὴς Γιῶργος Σαραντάρης (1908-1941) στὸ φιλοσοφικό του δοκίμιο «Συμβολὴ σὲ μία φιλοσοφία τῆς ὕπαρξης» τονίζει πὼς τὸμόνο ἀπόλυτο στὸν ἄνθρωπο εἶναι ἡ αἰωνιότητα καὶ προσθέτει:
«Γιὰ νὰ ὑφίσταται ἡ αἰωνιότητα, τούτη ἡ “οὐσιώδης συνέχεια”, ὅπως τὴν ὀνομάζει ὁΚίρκεγκωρντ, εἶναι ἀναγκαία ἡ πίστη σὰ στοιχεῖο ψυχολογικὸ καὶ ἐννοιολογικὸ συνάμα… Ἡ ζωὴτοῦ ἀνθρώπου ὑπονοεῖ τὴν πίστη σὰν ἀναγκαία προϋπόθεση δυνατῆς συνολικῆς πραγματικότητας ἢκαὶ ἁπλῆς αὐτάρκειας». Ὁ Σαραντάρης σημειώνει στὸ ἴδιο δοκίμιό του πὼς ὁ ἄνθρωπος ὕστεραἀπὸ τὴν κατανόηση τῆς αἰωνιότητάς του μπορεῖ μὲ σοβαρότητα νὰ ἀποτολμήσει τὸ ἔργο τῆς δημιουργίας του. Ἀντίθετα ἂν ὁ ἄνθρωπος δὲν πιστεύει στὴν αἰωνιότητα, τότε ὅλα στὴ ζωή τουεἶναι τύχη, ὅλα καθίστανται ἀμφίβολα καὶ στὴν ἀπόγνωση τοῦ ὑπαρξιακοῦ του ἀδιεξόδου,  μετατρέπει τὴν ἀμφιβολία σὲ βεβαιότητα καὶ τὴν ἐπενδύει μὲ τὴν ἐπίκληση τῆς γνώσης.
.                 Στὸ ἄλλο του φιλοσοφικὸ δοκίμιο, «Ἡ παρουσία τοῦ ἀνθρώπου», ὁ Σαραντάρης γράφει πὼς ὅταν τὸ ἄτομο ἐπιλέγει ὡς κοσμοθεωρία καὶ βιοθεωρία τὸν ὑπερτροφικὸ ἀτομισμό, ποὺ ὡςὅρος μπορεῖ νὰ ἀντικατασταθεῖ μὲ τὸν ἡδονισμό, τότε δὲν πιστεύει πέρα ἀπὸ τὸν κύκλο τῆς ζωῆς του. Ὁ ἡδονιστὴς  ὡς δικαιολογία τῆς στάσης του ἐπικαλεῖται τὴ γνώση. Ὁ Σαραντάρης ἀπαντᾶ: «Ἡ γνώση συνδέει τὸ ἄτομο μὲ ἕνα ὑποτιθέμενο ἀπόλυτο, ποὺ δὲν τὸ δικαιώνει ἠθικὰ παρὰ μόνο κατ’ ἐπιφάνεια, ἀκριβῶς γιατί δὲν πρόκειται γιὰ τὸ πραγματικὸ ἀπόλυτο… Ἡ γνώση εἶναι ἡ στέρεη τροφὴ τοῦ ἡδονιστῆ, εἶναι ἡ δικαιολογία του μετὰ τὴν ἡδονή. Ἕνα ἄτομο ποὺ δὲν πιστεύει στὸΘεό, μήτε στὸν ἄνθρωπο μπορεῖ νὰ βρεῖ ἄλλη πιθανότητα ἀπόλυτου καὶ ἐλευθερίας παρὰ στὸν ἔξω κόσμο, στὴ φύση… Ἀλλὰ ἡ ἐλευθερία ποὺ τὸ ἄτομο ἀντλεῖ ἀπὸ τὴ φύση εἶναι αὐταπάτη ἐλευθερίας, γιατί ἡ φύση δὲν εἶναι τὸ ἀπόλυτο».
.             Ἡ αἰωνιότητα, ὡς τὸ μοναδικὸ ἀπόλυτο στὸν ἄνθρωπο, δὲν ἔχει ὅριο. Ἀντίθετα ὅλα ὅσα τὸν περιβάλλουν στὸν πλανήτη μας εἶναι σχετικὰ καὶ ἔχουν ὅρια. Ἡ ὑπέρβαση τῶν ὁρίων αὐτῶν ὁδηγεῖ στὴν ὕβρη. Κατὰ τὸ Μέγα Λεξικὸν τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσης τῶν Liddell – Scott «ὕβρις εἶναι αὐθάδης βία, πηγάζουσα ἐξ ὑπερβολικῆς συναισθήσεως δυνάμεως, ἢ ἐκ τοῦ πάθους τῆς ἀλαζονείας». Ὁ Πλάτωνας στὸν «Φαῖδρο» ὁρίζει τὴν ὕβρη ὡς «τὴν ἐξουσία ποὺ ἀσκεῖ ἡ ἀκόρεστη ἐπιθυμία ἐπὶ τοῦ ἀνθρώπου» καὶ ὁ Εὐριπίδης στὸν «Ἰππόλυτο» τὴν περιγράφει ὡς «τὴν ἐπιθυμία τοῦ ἀνθρώπου νὰ καταστεῖ ἰσχυρότερος τῶν θεῶν».
.            Στὴν ἐποχή μας, μὲ τὴν ἐντυπωσιακὴ ἀνάπτυξη τῆς τεχνολογίας, ζοῦμε ὑπὸ μία κυριαρχοῦσα ὑλιστικὴ – ἡδονιστικὴ ἄποψη ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι τὸ ἀπόλυτο. Πρόκειται γιὰ πρόκληση πρὸς τὴν πραγματικότητα καὶ γιὰ μία ἐπικίνδυνη φαντασίωση τῶν ἰσχυρῶν τῆς Γῆς, ποὺ ὑπερβαίνει τὰ ὅρια τῶν ἐπιστημονικῶν δεδομένων καὶ τῆς λογικῆς καὶ εὐθέως ἀπειλεῖ τὴν ἀνθρωπότητα. Καλὴ χρονιά. –

Διαφήμιση

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: