ΤΑ ΔΩΡΑ ΤΩΝ ΜΑΓΩΝ καὶ Ο ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΟΥΣ

Τὰ δῶρα τῶν μάγων (γιὰ βασιλιά, θεὸ καὶ θνητό)!
Ὁ συμβολισμός τους

τοῦ Κωνσταντίνου Ἀθ. Οἰκονόμου,
δασκάλου 

Η ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΗΓΕΣ: Τὰ δῶρα καὶ οἱ μάγοι τῆς Γεννήσεως δὲν ἐμφανίζονται σὲ κανένα ἄλλο κανονικὸ Εὐαγγέλιο παρὰ μόνο στὸ Κατὰ Ματθαῖον καί, ἐπίσης, σὲ μερικὰ ἀπὸ τὰ λεγόμενα ἀπόκρυφα Εὐαγγέλια. Ὁ Ματθαῖος ἀπευθυνόταν στοὺς ἐξ Ἰουδαίων προσήλυτους πιστοὺς καὶ εἶχε στόχο νὰ ἐξαλείψει κάθε ἀμφιβολία περὶ τοῦ Ἰησοῦ ὡς ἀναμενόμενου Μεσσία καὶ νὰ ἐπιβεβαιώσει ὅτι ἦταν σταλμένος ἀπὸ τὸν Θεὸ νὰ ἐκπληρώσει τὶς προφητεῖες τῶν Γραφῶν. Ἡ προσκύνηση τῶν μάγων, σοφῶν ἀνδρῶν, ποὺ δὲν ἀνῆκαν στὸ πολιτισμικὸ περιβάλλον τοῦἸησοῦ, ἀποδείκνυε, λοιπόν, τὴ θεϊκή του ἰδιότητα καὶ τὸν ξεχωριστὸ προορισμό του: οἱ μάγοι ἦταν οὐσιαστικὰ οἱ πρῶτοι ἐθνικοί, ποὺἀναγνώρισαν καὶ λάτρεψαν τὸν Ἰησοῦ. Μάλιστα κατὰ τὸν Μεσαίωνα λατρεύονταν καὶ οἱ ἴδιοι ὡς ἅγιοι. Τὸ ἀπόκρυφο Πρωτευαγγέλιο Ἰακώβου, ποὺ ἐπικεντρώνεται στὴ Θεοτόκο (γέννηση, παιδικὴ ἡλικία, μνηστεία μὲ τὸν Ἰωσὴφ καὶ τὴ γέννηση τοῦ Ἰησοῦ) ἀναφέρεται στὴν προσκύνηση τῶν μάγων, μὲ μία μικρὴ διαφορὰ σὲ σχέση μὲ τὸν Ματθαῖο. Δὲν κάνει λόγο γιὰ οἰκία, ὅπου βρισκόταν τὸ θεῖο βρέφος, ἀλλὰ γιὰ σπήλαιο, καθὼς καὶ ὅτι ἐκεῖ τὸν προσκύνησαν οἱ μάγοι. Ἐκτὸς ἀπὸ σμύρνα, λίβανο καὶ χρυσάφι, ὁ κάθε μάγος δώρισε καὶ ἀπὸ ἕνα κομμάτι χρυσάφι, τονίζοντας μὲαὐτὸν τὸν τρόπο τὴ βασιλικὴ πτυχὴ τῆς Γεννήσεως. Ἀπὸ τὰ παραπάνω εὐαγγέλια ἄντλησε πολλὰ τὸ ἀραβικὸ Εὐαγγέλιο τῆς Παιδικῆς Ἡλικίας τοῦἸησοῦ, ποὺ ἀνάγεται σὲ συριακὸ πρωτότυπο τοῦ 5ου ἢ 6ου αἰ. Οἱ μάγοι ὁδηγήθηκαν στὸν Ἰησοῦ ἀπὸ ἕναν ἄγγελο καὶ ὄχι ἀπὸ ἕνα ἀστέρι. Δίνεται μάλιστα μία ἐπιπλέον λεπτομέρεια. Ἡ Θεοτόκος, γιὰ νὰ ἀνταποδώσει τὰ δῶρα τῶν μάγων, τοὺς χάρισε, ἐπειδὴ δὲν διέθετε κάτι ἄλλο, ἕνα κομμάτι ἀπὸ τὸ σπάργανο τοῦ Ἰησοῦ, ποὺ οἱ μάγοι μετέφεραν στὸν τόπο τους καὶ ἐκεῖ διαφυλάχθηκε ὡς κειμήλιο.

Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΑΓΩΝ: Ὁ ἀπολογητὴς Ἰουστίνος (+165), θεωροῦσε ὅτι οἱ μάγοι κατάγονταν ἀπὸ τὴν Ἀραβία, ὅπως καὶ ὁ Τερτυλλιανὸς (τέλη 2ου αἰ.), ὁ ὁποῖος τοὺς ἀπέδιδε καὶ βασιλικὴ ἰδιότητα. Ὁ Ἰωάννης Χρυσόστομος, πίστευε ὅτι οἱ μάγοι ἦταν Πέρσες. Ὁ σύγχρονός του Ἀθανάσιος, ἐπίσκοπος Ἀλεξανδρείας, διέδιδε ὅτι ἦταν Αἰγύπτιοι. Ὁ θεολόγος καὶ μάρτυρας Ὠριγένης, ἀπὸ τὴν Ἀλεξάνδρεια, ἦταν αὐτός, ποὺ γιὰπρώτη φορὰ (ἀρχὲς 3ου αἰ.) δήλωσε τὸν ἀριθμὸ τῶν μάγων: ἦταν τρεῖς, ὅσα καὶ τὰ δῶρα τους. Σχετικὰ καθυστερημένα, τὸν 6ο αἰ., οἱ μάγοι ἀπέκτησαν τὰ ὀνόματά τους: Κάσπαρ ἢ Γάσπαρ, Μελχιὼρ καὶ Βαλτάσαρ. Ἡ πρωτοχριστιανικὴ παράδοση ἦταν συγκεχυμένη σχετικὰ μὲ τὶς λεπτομέρειες τῆς Γεννήσεως τοῦ Ἰησοῦ καὶ τῆς ταυτότητας τῶν μάγων, διότι οἱ χριστιανοὶ τῆς πρώτης γενιᾶς ἔδωσαν μεγαλύτερη ἔμφαση στὸν σταυρικὸ θάνατο καὶ στὴν ἀνάσταση, ἐνῶ τὰ εὐαγγέλια εἶχαν περισσότερο κηρυγματικὸ καὶ διδακτικὸ χαρακτήρα. Προφανῶς οἱ Μάγοι ἦταν σοφοὶ ποὺ εἶχαν πρόσβαση σὲ ἀστρονομικὲς ἢ ὑπερβατικὲς γνώσεις, διέθεταν κύρος καὶ ἀσκοῦσαν πολιτικὴ ἐπιρροὴ στὴν πατρίδα τους. Πιθανὸν νὰ ἦταν Πέρσες ἱερεῖς τοῦ Ζωροαστρισμοῦ. Οἱ Πέρσες πάντως τοὺς θεωροῦσαν ὁμοεθνεῖς τους καὶ μάλιστα ἡ παράδοση ἀναφέρει ὅτι τὸ 614 μ.Χ., ὅταν ὁ στρατὸς τοῦ Χοσρόη Β´ κατέλαβε καὶ λεηλάτησε τὴν Ἱερουσαλήμ, δὲν κατέστρεψε τὸν Ναὸ τῆς Γεννήσεως, ἐπειδὴ στὴν εἴσοδό του εἶχε μία εἰκόνα μὲ θέμα τὴν προσκύνηση τῶν μάγων.

Ο ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ: Τί σήμαιναν, ἄραγε, τὰ Δῶρα, τὰ ὁποῖα οἱ Μάγοι προσέφεραν στὸν ἐνσαρκωμένο Θεό; Λίβανος, σμύρνα, χρυσὸς εἶναι τὰ δῶρα ποὺ ἔφεραν «οἱ μάγοι ἐξ Ἀνατολῆς» στὸ θεϊκὸ βρέφος. Ὁ λίβανος εἶναι μία εὐώδης ρητίνη ποὺ συλλέγεται μὲ τομὴ στὸν λεπτὸ φλοιὸ τοῦ δέντρου βουσουελλία ἡ καρτέρειος. (φύεται στὶς ἀμμώδεις ἐκτάσεις τῆς Ἀραβίας, τῆς Σομαλίας, τῶν Ἰνδιῶν καὶ τοῦ Λιβάνου. Χρησιμοποιήθηκε σὰν θυμίαμα γιὰ κοσμικὴ καὶ λατρευτικὴ χρήση ἀπὸ τὰ πανάρχαια χρόνια (Αἰγύπτιοι, Βαβυλώνιοι, Ἑβραῖοι). Εὐώδης ρητίνη εἶναι καὶ ἡ σμύρνα, ποὺ ἐκκρίνεται ἀπὸ τὸν φλοιὸ τοῦ φυτοῦ μύρα ἡ κομμιοφόρος (ἢ καὶ ἄλλων συγγενῶν φυτῶν ποὺ φύονται στὴν Ἀραβία καὶτὴν Αἰθιοπία). Ἡ σμύρνα χρησιμοποιοῦνταν εὐρύτατα στὴν ἰατρική, ἐνῶ, ὅταν ὁ Ἰησοῦς ἦταν στὸν σταυρό, Τοῦ χορηγήθηκε σμύρνα ὡς καταπραϋντικὸ τοῦ πόνου, ἐνῶ, κατὰ τὴν παράδοση, μὲ σμύρνα καὶ ἀλόη ἀλείφθηκε τὸ Σῶμα Του, ὅταν ἐξέπνευσε. Ἡ ἐπιλογὴ τῶν συγκεκριμένων δώρων δὲν εἶναι χωρὶς σημασία. Εἶναι δῶρα πολύτιμα, τόσο γιὰ τὴ χρηστική τους ἀξία ὅσο καὶ γιὰ τὴν ὑψηλὴ συμβολικὴ ἀξία ποὺτὰ περιβάλλει. Τὸ χρυσάφι μὲ τὴ λάμψη του καὶ τὸν ἀναλλοίωτο χαρακτήρα του εἶναι δῶρο γιὰ βασιλικὲς γεννήσεις, ὁ λίβανος ἦταν δηλωτικός τῆς θεϊκῆς φύσεως τοῦ Ἰησοῦ (“Κατευθυνθήτω ἡ προσευχή μου ὡς θυμίαμα ἐνώπιόν σου», Ψαλμὸς τοῦ Δαβὶδ), ἐνῶ ἡ σμύρνα τῆς θνητῆς. (Εἰρηναῖος Λουγδούνου – 2ος αἰ.). Γιὰ τὴ σμύρνα μάλιστα προσθέτει ὁ Δαμασκηνός: «τὴν σμύρναν ἐπῆγαν ὡς τριήμερον νεκρόν, ὅπου ἔμελλε νὰγίνη, διότι τὸν Χριστὸν μὲ σμύρναν τὸν ἤλειψαν καὶ τὸν ἔθηκαν εἰς τὸν τάφον, καθὼς τὸ ἱερὸν Εὐαγγέλιον μαρτυρεῖ».

ΤΙ ΑΠΕΓΙΝΑΝ ΤΑ ΔΩΡΑ ΤΩΝ ΜΑΓΩΝ: Σύμφωνα μὲ τὴν Ὀρθόδοξη Παράδοση, πρὸ τῆς Κοιμήσεώς της, ἡ Θεοτόκος παρέδωσε τὰ Δῶρα μαζὶ μὲτὰ Ἅγια Σπάργανα τοῦ Χριστοῦ, τὴν Τίμια Ἐσθῆτα καὶ τὴν Ἁγία Ζώνη της στὴν Ἐκκλησία τῶν Ἱεροσολύμων, ὅπου καὶ παρέμειναν μέχρι τὸ ἔτος 400 μ.Χ. περίπου. Τότε ὁ αὐτοκράτορας Ἀρκάδιος τὰ μετέφερε στὴν Κωνσταντινούπολη. Ἐκεῖ παρέμειναν μέχρι τὴν ἅλωση τῆς πόλης ἀπὸ τοὺς Φράγκους τὸ ἔτος 1204 μ.Χ. Στὴ συνέχεια μεταφέρθηκαν γιὰ λόγους ἀσφαλείας, μαζὶ μὲ ἀλλὰ ἱερὰ κειμήλια, στὴ Νίκαια τῆς Βιθυνίας, προσωρινὴπρωτεύουσα τοῦ Βυζαντίου, ὅπου καὶ παρέμειναν γιὰ ἑξήντα περίπου χρόνια. Μὲ τὴν ἐκδίωξη τῶν Σταυροφόρων ἐπὶ αὐτοκράτορος Μιχαὴλ Παλαιολόγου ἐπεστράφησαν στὴν Κωνσταντινούπολη, ὅπου καὶ παρέμειναν μέχρι τὴν Ἅλωση τοῦ 1453. Μετὰ τὴν Ἅλωση ἡ Μάρω, χριστιανὴσύζυγος τοῦ σουλτάνου Μουρὰτ Β’ (1421-1451) καὶ μητρυιὰ τοῦ Μωάμεθ Β´ τοῦ Πορθητοῦ, τὰ μετέφερε αὐτοπροσώπως στὴν Ἱερὰ Μονὴ Ἁγίου Παύλου στὸ Ἅγιον Ὅρος. Ἡ Μονὴ αὐτὴ τῆς ἦταν γνωστή, ἐπειδὴ ὁ πατέρας της, Γεώργιος Βράγκοβιτς, δεσπότης τῆς Σερβίας, ἔκτισε τὸ καθολικό της εἰς τιμὴν τοῦ Ἁγίου Γεωργίου τοῦ Τροπαιοφόρου. Κατὰ τὴν ἁγιορείτικη παράδοση, καθὼς ἡ Μάρω ἀνέβαινε ἀπὸ τὸν ἀρσανὰ (λιμάνι) στὴν Μονή, ἡ Θεοτόκος τὴν ἐμπόδισε μὲ ὑπερφυσικὸ τρόπο νὰ πλησιάσει στὴ Μονὴ καὶ νὰ παραβιάσει τὸ ἄβατον τοῦ Ἁγίου Ὄρους. Αὐτὴ ὑπάκουσε καὶ παρέδωσε τὰ Τίμια Δῶρα στοὺς μοναχούς, οἱ ὁποῖοι καὶ ἔστησαν στὸ σημεῖο ἐκεῖνο τῆς θεομητορικῆς παρουσίας ἕνα Σταυρό, ποὺ σώζεται μέχρι σήμερα καὶ λέγεται «Σταυρὸς τῆς Βασιλίσσης». Τὸ σουλτανικὸ ἔγγραφο μὲ τὶς σχετικὲς πληροφορίες παραδόσεως τῶν Τιμίων Δώρων φυλάσσεται στὸ ἀρχεῖο τῆς Μονῆς τοῦ Ἁγίου Παύλου. Ὁ χρυσὸς βρίσκεται ὑπὸ τὴν μορφὴ εἰκοσιοκτὼ σκαλισμένων ἐπιπέδων πλακιδίων, ποικίλων σχημάτων καὶ διαστάσεων περίπου 5 ἐπὶ 7 ἑκ. Κάθε πλακίδιο ἔχει διαφορετικὸ σχέδιο πολύπλοκης καλλιτεχνικῆς ἐπεξεργασίας. Ὁλίβανος καὶ ἡ σμύρνα διατηροῦνται ὡς μεῖγμα μὲ μορφὴ ἑξήντα δύο σφαιρικῶν χανδρῶν μεγέθους μικρῆς ἐλιᾶς. Ἡ αὐθεντικότητα τῶν Τιμίων Δώρων στηρίζεται κατὰ ἕνα μέρος στὴν προφορικὴ παράδοση καὶ κατὰ τὸ ὑπόλοιπο στὴν ἱστορία. Ὅμως ἡ αὐθεντικότητα τῶν Τιμίων Δώρων ἐπιβεβαιώνεται ἀπὸ τὴν ἄρρητη εὐωδία ποὺ ὁρισμένα ἀπ’ αὐτὰ ἀδιαλείπτως καὶ ὁρισμένα κατὰ καιροὺς ἀναδίδουν καὶ ἡ ἰαματικὴ καὶθαυματουργικὴ χάρις ποὺ μέχρι τὶς μέρες μας ἀναβλύζουν.

Διαφήμιση

,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: