ΤΟΜΑΡΙΑ ΚΑΙ… ΠΑΛΙΟΤΟΜΑΡΑ (Δ. Νατσιός)

Τομάρια καί… παλιοτόμαρα

 Δημήτρης Νατσιὸς
δάσκαλος-Κιλκὶς

.                           «Ἄλλο ὁ βυρσοδέψης, ἄλλο ὁ τσαγκάρης, ἄλλο ὁ δερματολόγος, ἄλλο ὁ βιβλιοδέτης καὶ ὁἄλλο ὁ δικαστὴς κακουργοδικείου. Βέβαια ὅλοι αὐτοὶ ἔχουν ἕνα κοινὸ σημεῖο: ὅλοι ἀσχολοῦνται μὲ“τομάρια”. Ἀλλὰ πάντως μὲ πολὺ διαφορετικὰ τομάρια ὁ καθένας». Ἐρανίζομαι τὸν πρόλογο ἀπὸ τὸ ἐξαιρετικὸβιβλίο τοῦ π. Ἰω. Κωστὼφ «Ἀθεϊσμός: οἶκος ἀνοχῆς».
.                           Κατ’ ἀρχάς, λόγῳ διδασκαλικῆς συνήθειας, ἀναζήτησα τὰ ἐτυμολογικά τῆς λέξης «τομάρι». Παράγεται ἀπὸ τὸ ὁμηρικὸ ρῆμα «τέμνω», κόβω. Ἀπὸ τὸ «τέμνω» ἔχουμε τὸν τόμο, (=τεμάχιο, τμῆμα), τὴν τομὴκαὶ ἀπὸ ἐδῶ τὸ ὑποκοριστικό, μεσαιωνικὸ «τομάριον» καὶ στὴν νεοελληνικὴ τομάρι, ποὺ σημαίνει δορά, δέρμα. Προφανῶς ἐπειδὴ τὰ δέρματα κατὰ τὴν ἐπεξεργασία τους, στὰ περίφημα γουναράδικα ἢ τουρκιστὶ ταμπάκικα, μύριζαν ἄσχημα -ἂν καὶ τὸ ἐπάγγελμα ἦταν ἐπικερδέστατο, «γουναράδες βρωμεροὶ καὶ στὴν τσέπη ὅλο φλουρί», γράφει ὁ λαογράφος Νίκ. Πολίτης- ἡ λέξη ταυτίστηκε μὲ τοὺς οὐτιδανούς, μὲ τοὺς παλιανθρώπους. Πιὸ συχνὰ ὁ ἁπλὸς λαὸς τὸ χρησιμοποιεῖ στὴν… ὑπερθετική του μορφή, μιλώντας γιὰ «παλιοτόμαρα». Τὸτομάρι, ἂν καὶ οὐδέτερο, γέννησε καὶ μία ἄλλη λέξη, ποὺ χαρακτηρίζει τὸν ἄνθρωπο, ποὺ ἀρχὴ καὶ ρίζα παντὸς ἀγαθοῦ θεωρεῖ τὸν ἑαυτό του, ὁ φιλοτομαριστής, ὁ ὑπέρμετρα ἐγωπαθής.
.                           Στὸ παρὸν ἄρθρο δὲν μᾶς ἐνδιαφέρουν τὰ τομάρια τοῦ βυρσοδέψη οὔτε τὰ πετσιὰ τοῦτσαγκάρη καὶ τοῦ δερματολόγου ἡ ἐπιστήμη. Θὰ καταπιαστοῦμε μὲ τὰ τομάρια, τὰ παλιοτόμαρα ποὺ λέει καὶ ὁλαός, ποὺ ἐνίοτε ἀπασχολοῦν καὶ τὰ ποινικὰ δικαστήρια. Τὸ τομάρι, ὡς εἶδος ἀνθρωπολογικό, ἀνθεῖ σὲ τοῦτον τὸν τόπο, ὑπάρχει ἐν ἀφθονίᾳ. Λιπαίνεται βεβαίως καὶ εὐδοκιμεῖ λόγῳ καὶ τῆς περιρρέουσας ἀτιμωρησίας. Ἡτιμωρία καὶ ὡς λέξη ἔχει διαγραφεῖ ἀπὸ τὸ λεξιλόγιο τῶν γονέων καὶ διδασκάλων ἤ… διδασκλάβων ὅπως μᾶς κατήντησαν, οἱ δὲ τιμωρίες τῆς Δικαιοσύνης μὲ τὶς ἄδειες καὶ τὰ πενταετοῦς διάρκειας «ἰσόβια» δεσμά, φαντάζουν στὰ μάτια τῶν τομαριῶν μὲ ὀλιγοήμερες διακοπὲς καὶ δωρεὰν σίτιση. Ἐξ ἄλλου τὰ ποικιλώνυμα τομάρια δὲν βασανίζονται ἀπὸ ἠθικὰ διλήμματα τοῦ τύπου «νὰ κλέψω ἢ νὰ μὴν κλέψω», ἀλλὰ ἀπὸ τὸ «θὰ μὲπιάσουν ἢ δὲν θὰ μὲ πιάσουν». Οἱ περισσότεροι «νονοὶ τῆς νύχτας» ἔχουν τὸ στρατηγεῖο τους στὶς φυλακές, ἐκεῖ νιώθουν ἀσφάλεια καὶ ἐξέρχονται ἀνὰ τακτὰ χρονικὰ διαστήματα, γιὰ νὰ ἐπιθεωρήσουν τὰ ἐργοτάξιά τους. Ἂν ἔβγαιναν, τὰ τομάρια,  ἀπὸ τὴν εἱρκτὴ μέσα σὲ φέρετρο, ὅπως γίνεται στὴν «βάρβαρη» Ἀμερική, τὸἔγκλημα θὰ περιοριζόταν σὲ πολὺ μεγάλο βαθμό. Ἀλλὰ ἐδῶ εἶναι Εὐρώπη, θερμοκήπιο καὶ φυτώριο τομαριῶν.
.                           Ἡ πατρίδα μας ἰδίως εἶναι ἀπὸ τοὺς λίγους τόπους τοῦ κόσμου, ἴσως ὁ μοναδικός, ποὺ ἐκτὸς ἀπὸ τὰ ὄμβρια ὕδατα, βρέχει καί… ἀνθρώπους. Εἶναι αὐτοὶ ποὺ «πέφτουν ἀπὸ τὰ σύννεφα», καταπῶς μὲπερισσὴ πρωτοτυπία ἀναμασοῦν τὰ ἡμιμαθῆ μειράκια τῶν καναλιῶν, ὅταν ἀποκαλυφθεῖ ἀνόμημα ἑνὸς ὑπεράνω πάσης ὑποψίας τομαριοῦ, ἐπωνύμου ἢ ἀνωνύμου.
.                           Δεῦτε ἴδωμεν τώρα ποιές εἶναι οἱ πιὸ συνηθισμένες καὶ διακριτὲς κατηγορίες τομαριῶν στὸν τόπο μας. Διευκρινίζω ὅτι δὲν θὰ ἀναφερθῶ μόνο στοὺς ἐγκληματίες τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ δικαίου, ἀλλὰ καὶ σὲ τομάρια τοῦ κοινοῦ «πνευματικοῦ» δικαίου. (Θυμήθηκα αὐτὸ τὸ βαθύτατα θεολογικὸ ποὺ ἔλεγε ὁ ὁσιακῆς μνήμης γέροντας π. Γερβάσιος Ραπτόπουλος, «ὁ ἅγιος τῶν φυλακισμένων», πολὺ σπουδαία μορφή, στὶς ὁμιλίες του στοὺς φυλακισμένους. «Εἴμαστε ὅλοι ἐγκληματίες, ἁπλῶς ἐσᾶς σᾶς ἔπιασαν»).
.                           Πρῶτον: Τομάρια καὶ παλιοτόμαρα εἶναι ὅσοι ἐκμεταλλευόμενοι τὴν ὅποια ἐπωνυμία ἀπέκτησαν, ἐξευτελίζουν πρόστυχα κυρίως νεαρὰ κορίτσια, ὄντας οἱ ἴδιοι περασμένης ἡλικίας. («Τρία δὲεἴδη ἐμίσησεν ἡ ψυχή μου…. πτωχὸν ὑπερήφανον, πλούσιον ψεύστην καὶ γέροντα μοιχόν…», γράφει ἡΣοφία τοῦ Θεοῦ). Τὸ γιατί περίσσεψαν τὰ βδελυρὰ αὐτὰ ἐγκλήματα – ὄχι μόνο σὲ ἐπώνυμα τομάρια, ἀλλὰ καὶσὲ ἀνθρώπους τῆς διπλανῆς πόρτας – καὶ καθημερινῶς ξεβράζονται τέτοια τομάρια ἡ ἀπάντηση εἶναι μία καὶἀνήκει στὸν Ντοστογιέφσκι: «Χωρὶς Θεὸ ὅλα ἐπιτρέπονται». Ἂς προστεθεῖ ἐδῶ καὶ ἡ ἔλλειψη ὑγιῶν παραδειγμάτων, μὲς στὴν οἰκογένεια ποὺ περιορίζεται στὰ «πρέπει» καὶ ὄχι στὸ «πρέπον» καὶ στὴν παρεχόμενη ἐκπαίδευση, ποὺ ἀντὶ νὰ ἀρωματίζεται ἀπὸ τὴν ὅλο εὐγένεια καὶ ἁγνότητα Παράδοσή μας, παραδόθηκε στὶς ἀκαθαρσίες Δύσης καὶ Ἀνατολῆς.
.                           Δεύτερον: Τομάρια εἶναι ὅσοι νυχθημερὸν ἀνεμίζουν τὸ δρεπάνι τοῦ θανάτου, μέσῳ τῶν διαύλων τῆς τηλοψίας, μὲς στὰ σπίτια μας, κατατρομοκρατώντας τὸν λαὸ καὶ ἰδίως τοὺς ἡλικιωμένους ποὺφοβοῦνται καὶ τὸν ἀέρα ποὺ ἀναπνέουν. Παρηγοριὰ καὶ ἐνθάρρυνση θέλει ὁ κόσμος καὶ ὄχι φέρετρα καὶνεκροταφεῖα.
.                           Τρίτον: Τὰ χειρότερα τομάρια εἶναι οἱ βλάσφημοι. «Κἂν ἀκούσῃς τινὸς ἐν ἀμφόδῳ ἢ ἐν ἀγορᾷ μέσῃ βλασφημοῦντος τὸν Θεόν, ἐπιτίμησον, κἂν πληγὰς ἐπιθεῖναι δέη, μὴ παραιτήσῃ, ῥάπισον αὐτοῦ τὴν ὄψιν, σύντριψον τὸ στόμα, ἁγίασόν σου τὴν χείρα διὰ τῆς πληγῆς, κἂν ἐγκαλῶσιν τινές, κἂν εἰς δικαστήριον  ἕλκωσιν, ἀκολούθησον, κἂν ἐπὶ τοῦ βήματος ὁ δικαστὴς ἀπαιτήσῃ, εἰπὲ μετὰ παρρησίας ὅτι τὸν βασιλέα τῶν ἀγγέλων ἐβλασφήμησεν…». (Ἰωάννου Χρυσοστόμου, α’, Πρὸς Ἀνδριάντας. Και σὲ νεοελληνικὴ ἀπόδοση. «Ἂν ἀκούσεις κάποιον σὲ δρόμo ἢ στὴν ἀγορὰ (ἢ σὲ ΜΜΕ, θὰ προσθέταμε), νὰ βλασφημεῖ τὸν Θεὸ (ἢ τὴν Θεοτόκο), ἔλεγξέ τον. Μὴν σταματήσεις ἀκόμη κι ἄν σοῦ ἐπιτεθεῖ. Χτύπησέ τον στὸ πρόσωπο, «σύντριψον τὸ στόμα» (σήμερα, σὲ πολὺ ἁπλὴ γλώσσα αὐτὸμεταφράζεται «σπάσ’ του τὰ μοῦτρα»), ἁγίασε τὸ χέρι σου ἀκόμη καὶ ἂν σὲ κατηγορήσουν κάποιοι ἢ σὲσύρουν σὲ δικαστήρια. Καὶ στὸ βῆμα τοῦ κριτηρίου, νὰ πεῖς μὲ θάρρος, ὅτι τὸ ἔπραξες γιατί βλαστήμησε (ὁραπισθεὶς) τὸν βασιλέα τῶν ἀγγέλων».
.                           Βαριά, σκληρὰ λόγια θὰ σκεφτεῖ κάποιος. Και μάλιστα ἀπὸ τὸν Χρυσόστομο ἅγιο, ὁ ὁποῖος σὲ ἄλλη περίπτωση, γιὰ τὸ ἴδιο θέμα τοῦ ἐλέγχου, θὰ πεῖ: «Χρῆ καὶ τοὺς ἐπιτιμῶντας τοῦτο συμμέτρως ποιεῖν», δηλαδὴ «Πρέπει ἐκεῖνοι ποὺ ἐπιπλήττουν καὶ ἐλέγχουν, νὰ τὸ κάνουν μὲ μέτρο». (Εἰς Δαυὶδ καὶΣαούλ, ὁμιλ. Γ, 2).
.                           βρίζεται, βλασφημεται σήμερα Θεοτόκος μας, κκλησία το Χριστο. Πολιτικοί, δημοσιογράφοι, καλλιτέχνες, κόπρος το Αγεία, πωνυματοφόρος σαχλαμάρα, γι ν πουλήσει λίγη ξυπνάδα κα βλακώδη «προοδευτισμό», νοίγει τν χετό του κα βλασφημε κα σπιλώνει σια κα ερά. Κα τί κάνουμε; Φοβόμαστε μήπως μς πον σκοταδιστές, ποιοί; Τ σκότος τ ψηλαφητόν. θνικιστές, ποιοί; Ο προδότες. Ρατσιστές, ποιοί; Ο χθρο τν λλήνων. Ὁ Ἅγιος Νικόλαος, ἡ «εἰκόνα πραότητος», ὅταν ὁ αἱρεσιάρχης Ἄρειος βλασφημοῦσε τὸν Υἱὸ καὶ Λόγο τοῦ Θεοῦ, χαστούκισε τὸν βλάσφημο καὶ τὸν ἔκλεισαν φυλακή. Ὁ Κύριος, ὅμως, τὸν ἐπαίνεσε καὶ τὸν δόξασε.
.                           Στὸ ἱστορικό του βιβλίο , «τὸ χρονικό τοῦ Κάρς», ὁ Χρῆστος Σαμουηλίδης, Κιλκισιώτης συγγραφέας, περιγράφει τὰ πάθια, τοὺς καημοὺς καὶ τὶς σφαγὲς τῶν Ἑλλήνων τοῦ Καυκάσου καὶ τὴν μετεγκατάστασής τους στὴν Ἑλλάδα, ὅσοι γλύτωσαν ἀπὸ τὸν αἱμοσταγῆ Κεμάλ. Ἡ σκηνὴ εἶναι ἀπὸ τὸν ἐρχομὸ τῶν πλοίων γιὰ τὸ «νόστιμον ἧμαρ». «Ἐκείνη τὴν στιγμὴ κατέφθασαν στὸ λιμάνι καὶ δύο ἄνδρες τοῦ κλιμακίου τῆς Μίσιας (=ἡ ἑλληνικὴ ἀποστολὴ ποὺ θὰ μετέφερε τοὺς πρόσφυγες στὴν πατρίδα). Ὁ ἕνας βλέποντας τὴν κατάσταση ἐκνευρίστηκε τόσο πολύ, ὥστε ἄρχισε νὰ βρίζει Χριστοὺς καὶ Παναγίες.  Μόλις τὸν ἄκουσαν οἱ πρόσφυγες, ποὺ δὲν ἦταν συνηθισμένοι οὔτε νὰ λένε οὔτε νὰ ἀκοῦνε παρόμοιες βρισιές, ἔγιναν ἔξαλλοι καὶ στράφηκαν ἐναντίον τοῦ ὑβριστῆ, παρ’ ὅλο ποὺ εἶδαν ὅτι ἦταν ὑπερασπιστής τους. Τὸν ἅρπαξαν καὶ ἄρχισαν νὰ τὸν δέρνουν ἄγρια». (σελ. 249). Ἦταν ἀληθινοὶ Ἕλληνες…
.                           Τώρα ξημερωμένοι κα νιάτως ξευρωπαϊσμένοι νεχόμαστε τος καντιποτένιους νβλασφημον τν Θεοτόκο.

,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: