ΑΔΕΛΦΟΙ ΖΩΣΙΜΑΔΕΣ: ΟΙ ΓΙΓΑΝΤΕΣ ΤΗΣ ΕΥΠΟΙΙΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἀδελφοὶ Ζωσιμάδες: Οἱ γίγαντες τῆς εὐποιίας

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.                        Οἱ ἕξι Ἠπειρῶτες ἀδελφοὶ ἀποτελοῦν αἰώνια πρότυπα προσφορᾶς πρὸς τὴν Πατρίδα τῆς ζωῆς τους καὶ τῆς περιουσίας τους. Ἦσαν ἕξι ἀδέλφια. Κατὰ σειρὰ γεννήσεως οἱ Ἰωάννης (1752-1771), Ἀναστάσιος (1754-1819), Νικόλαος (1758-1842), Θεοδόσιος (1760-1793), Ζώης (1764-1828) καὶ Μιχαὴλ (1766-1809). Ἱκανότατοι ἔμποροι ἀπέκτησαν πλοῦτο πολὺ καὶ ὅλον τὸνἀπέδωσαν γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση τῶν Ἑλλήνων ἀπὸ τὸν Ὀθωμανικὸ ζυγό, γιὰ τὴν ἀνάπτυξή τους στὰ γράμματα καὶ γιὰ ἀγαθοεργίες.
.                        Οἱ γονεῖς τους, Παναγιώτης καὶ Μαργαρίτα, τοὺς ἐνέπνευσαν τὴν ἀγάπη πρὸς τὴν Πατρίδα καὶ τὴν Ἐκκλησία, καθὼς καὶ τὴν μεταξύ τους ἐμπιστοσύνη, συνεννόηση, ἀλληλεγγύη, καὶσυνεργασία. Γεννήθηκαν στὰ Ἰωάννινα, ὅπου ἔμαθαν γράμματα ἀπὸ σπουδαίους δασκάλους. Εἶχαν  πρότυπο ζωῆς τὸν ἐπίσης μεγάλο ἐθνικὸ εὐεργέτη Ζώη Καπλάνη (1736-1806), ὁ ὁποῖος  καταγόταν ἀπὸ τὸ Γραμμένο Ἰωαννίνων ἀπώτερη καταγωγὴ τῶν Ζωσιμάδων. Ὅπως ἐκεῖνος καὶ οἱ Ζωσιμάδες  ἔζησαν, παρὰ τὴν περιουσία τους, ζωὴ λιτὴ καὶ μετρημένη, μακριὰ ἀπὸ ματαιόδοξες ἐπιδείξεις πλούτου καὶ δύναμης. Εἶναι ἐνδεικτικὸ ὅτι ἔμεναν μὲ ἐνοίκιο σὲ ταπεινὰ κελιὰ τοῦ μετοχίου τῆς Μονῆς Ἰβήρων, τοῦ ἴδιου ποὺ διέμενε καὶ ὁ Καπλάνης. (Στεφάνου Παπαγεωργίου «Ἕλληνες εὐεργέτες, ἄξιοι τῆς ἐθνικῆς εὐγνωμοσύνης». Ἔκδοση Δήμου Ἀθηναίων καὶ Ἐκδόσεων Παπαζήση, Ἀθήνα, 1997, σελ. 114)
.                        Ἐπὶ πλέον, μετὰ τὸν θάνατο τοῦ ἀδελφοῦ τους Θεοδοσίου, τὸ 1793, ἀποφάσισανἀπὸ κοινοῦ νὰ ἐπιλέξουν τὴν ἀγαμία καὶ νὰ ζήσουν ὡς κοσμοκαλόγεροι, ἀφιερώνοντας ὅλο τους τὸεἶναι στὴν Ὀρθοδοξία καὶ στὴν Ἑλλάδα. Πρῶτα κοίταξαν τὴν Παιδεία. Δεκάδες βιβλίων ἐκδόθηκαν μὲ τὴν χορηγία τους. Ἀπὸ τὴν ἀλληλογραφία τῶν Ζωσιμάδων μὲ τοὺς συγγραφεῖς ἢ μὲ δασκάλους, ποὺ ἤθελαν βιβλία νὰ διδάξουν, εἶναι σαφὲς τὸ συμπέρασμα τῆς ἀποφασιστικῆς βοήθειάς τους στὴν ἐκπαίδευση τῶν ἑλληνοπαίδων. Ἀπὸ τὴν ἀλληλογραφία αὐτὴ πληροφορούμαστε ὅτι τὸ 1798 κυκλοφορήθηκαν στὴ Μόσχα τὰ «Στοιχεῖα Μαθηματικὰ» (τρεῖς τόμοι) τοῦ ἐκ τῶν πολυμαθεστέρων συγγραφέων τοῦ ΙΗ΄ αἰώνα Ἀρχιεπισκόπου Σλαβινίου καὶ Χερσῶνος Νικηφόρου Θεοτόκη, «φιλοτίμῳ δαπάνῃ τῶν φιλογενῶν αὐταδέλφων Ζωσιμᾶ», μὲ σκοπὸ νὰ διανεμηθοῦν δωρεὰν στοὺς μαθητὲς τῶν Σχολῶν στὴν Ξηροκρήνη (Κουρουτζεσμὲ) τῆς Κωνσταντινούπολης καὶ στὶς Κυδωνίες. (Βλ. σχ. Κωνστ. Δημαρᾶ «Νεοελληνικὴ Ἐπιστολογραφία», Ἀθήνα, 1963 καὶ Γιάννη Καρᾶ «Οἱφυσικὲς καὶ θετικὲς ἐπιστῆμες στὸν ἑλληνικὸ 18ο αἰώνα», Ἔκδ. Gutenberg, Ἀθήνα, 1977, σελ. 29).
.                        Ὁ Ἀναστάσιος Ζωσιμᾶς τὸ 1793 ἀνέλαβε τὴν ἔκδοση τῶν Ἁπάντων τοῦ Εὐγενίου Βούλγαρη, Ἀρχιεπισκόπου Σλαβινίου καὶ Χερσῶνος. Τὸ 1796 ἡ Ἀδελφότητα τῶν Ζωσιμάδων κάλυψε τὴ δαπάνη τῆς ἔκδοσης τοῦ περίφημου «Κυριακοδρομίου» τοῦ Νικηφόρου Θεοτόκη. (Στεφ. Π. Παπαγεωργίου «Ἕλληνες Εὐεργέτες Ἄξιοι τῆς Ἐθνικῆς Εὐγνωμοσύνης», Δῆμος Ἀθηναίων – Ἔκδ. Παπαζήση, σελ.115). Σημειώνεται ὅτι τὰ βιβλία τότε ἦσαν πολὺ ἀκριβὰ στὴν ἀγορά τους καὶἑπομένως ἀπρόσιτα στὰ βαλάντια τῶν περισσότερων ἑλληνικῶν οἰκογενειῶν
.                        Οἱ ἀδελφοὶ Ζωσιμάδες στήριξαν οἰκονομικὰ καὶ τὸν Ἀρχιμανδρίτη Ἄνθιμο Γαζὴ γιὰνὰ ἐκδώσει τὸ 1799 τὸ δίτομο βιβλίο τοῦ φυσικῆς ἱστορίας μὲ τίτλο «Γραμματικὴ τῶν φιλοσοφικῶν ἐπιστημῶν, ἢ σύντομος ἀνάλυσις τῆς πειραματικῆς νεωτέρας φιλοσοφίας». Τὸ 1802, πάλι μὲ τὴν συνδρομὴ τῶν Ζωσιμάδων ὁ Ἀρχιμ. Ἄνθιμος Γαζῆς ἐξέδωσε τὸν ὑψηλῆς δαπάνης χάρτη ποὺ ἐκπόνησε μὲ τίτλο «Πίναξ Γεωγραφικός της Ἀσίας» (Δημητρίου Καραμπερόπουλου «Μελέτες γιὰ τὸν Ρήγα Βελεστινλή», Ἐπιστημονικὴ Ἑταιρεία Μελέτης Γερῶν, Βελεστίνου Ρήγα, σελ. 316-317).
.                        Ἡ τεράστια προσφορὰ τῶν Ζωσιμάδων στὰ ἑλληνικὰ γράμματα φαίνεται καὶ ἀπὸτὴν χρηματοδότηση τῆς ἔκδοσης πολλῶν βιβλίων τοῦ Ἀδαμαντίου Κοραῆ. Ὁ Ἀκαδημαϊκὸς Νίκος Α. Βέης ἔγραψε σχετικά: «Στὰ 1805 μὲ τὴν ὑλικὴ βοήθεια τῶν Ζωσιμάδων ὁ Ἀδ. Κοραὴς ἀρχίζει τὴν ἔκδοση τῆς «Ἑλληνικῆς Βιβλιοθήκης» του, μίας σειρᾶς ἀρχαίων συγγραφέων μὲ προλόγους ἐπιστημονικοὺς λαομορφωτικούς… Στοὺς Α΄ καὶ Β΄ τόμους τῆς «Ἑλληνικῆς Βιβλιοθήκης» προσετέθησαν σημειώσεις καὶ τῶν Αὐτοσχεδίων στοχασμῶν περὶ τῆς Ἑλληνικῆς Παιδείας καὶΓλώσσης. Φιλοτίμῳ δαπάνῃ τῶν Ἀδελφῶν Ζωσιμάδων… Ἐν Παρισίοις, ἐκ τῆς τυπογραφίας Φιρμίνου Διδότου (Didot), 1802». Ἐπίσης μὲ ἔξοδα τῶν Ζωσιμάδων ἀνατυπώθηκε στὴν Κέρκυρα τὸ 1827 ἡ «Ὀρθόδοξος διδασκαλία, ἤγουν Σύνοψις τῆς Χριστιανικῆς Θεολογίας συγγραφεῖσα παρὰτοῦ σοφωτάτου καί… πανιερωτάτου Μητροπολίτου Μόσχας κυρίου Πλάτωνος καὶ μεταφρασθεῖσα… εἰς τὴν Ἑλληνορωμαϊκὴν διάλεκτον ὑπὸ τοῦ Ἀδ. Κοραῆ» (Κοραῆ «Ἐκλεκτὲς σελίδες», Ἔκδ. Οἶκος Γεωρ. Παπαδημητρίου, Ἀθῆναι, 1951. Ἀπὸ τὴν ὑπὸ τοῦ Νίκου Βέη, Ἀκαδημαϊκοῦ, Εἰσαγωγὴ στὶς μελέτες γιὰ τὸν Κοραή, σελ. 46 κ.ἑ.).
.                        Τὸ 1842 μετὰ τὸν θάνατο καὶ τοῦ τελευταίου τῶν ἕξι ἀδελφῶν Νικολάου Ζωσιμᾶ, καθηγητὲς τοῦ πρὸ ὀλίγων ἐτῶν λειτουργήσαντος Πανεπιστημίου καὶ καθηγητὲς τοῦ Α΄ Γυμνασίου τῶν Ἀθηνῶν, μὲ ἐπικεφαλῆς πενταμελῆ Ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν Γ. Αἰνιάνος, Γ. Μαυροκορδάτου, Γ. Γενναδίου, Ν. Σχοινᾶ καὶ Περ. Ἀργυροπούλου ἀποφάσισαν νὰ τελέσουν πάνδημο μνημόσυνο γιὰὅλους τοὺς Ζωσιμάδες. Ἡμέρα τελέσεως τοῦ μνημοσύνου ὁρίσθηκε ἡ 5η Ἀπριλίου 1842 καὶ μὲσχετικὸ Βασιλικὸ Διάταγμα τοῦ Ὄθωνα ὁρίστηκε ἐπὶ τρεῖς ἡμέρες νὰ πενθοφορήσουν δάσκαλοι καὶ μαθητὲς σὲ ὅλη τὴν Ἐπικράτεια. Τὸ ΒΔ ἀνέφερε μεταξὺ ἄλλων: «Ἐπειδὴ ἐξέλιπεν ὁ τελευταῖος τῆς Ζωσιμαίας ἀδελφότητος Νικόλαος Ζωσιμᾶς διατάσσομεν χάριν τῶν μεγάλων χρηματικῶν οὐσιῶν τε καὶ προσπαθειῶν τὰς ὁποίας κατέβαλεν ἡ ἀδελφότης αὕτη ὑπὲρ τοῦ φωτισμοῦ καὶ τῆςἈναγεννήσεως τῆς Ἑλλάδος τριῶν ἡμερῶν πένθος διὰ τοὺς καθηγητὰς καὶ τοὺς μαθητὰς τῶν  Γυμνασίων καὶ λοιπῶν σχολείων τοῦ Κράτους. Ἐν Ἀθήναις τῇ 4/16 Ἀπριλίου 1842, Ὄθων».
.                        Ὁ Νικόλαος Ζωσιμᾶς μὲ ἐπιστολή του πρὸς τὸν Κυβερνήτη τῆς Ἑλλάδος Ἰωάν. Καποδίστρια ἀπὸ τὴ Μόσχα τὸ 1829 τὸν ἐνημερώνει γιὰ τὴν κατάθεση τοῦ ποσοῦ τῶν 100.000 ρουβλίων «πρὸς βοήθειαν τῆς ἀνατροφῆς τῶν ὀρφανῶν τέκνων τῶν ἐν ταῖς ὑπὲρ πίστεως καὶπατρίδος μάχαις ἡρωικῶς πεσόντων Ἑλλήνων».
.                        Πέραν τῆς διαθέσεως τοῦ πάρα πάνω ποσοῦ οἱ Ζωσιμάδες μὲ κληροδοτήματά τους διέθεσαν μεγάλα ποσά, μεταξὺ ἄλλων, γιὰ τὴν ἐγκατάσταση καὶ συντήρηση τῆς Ζωσιμαίας Σχολῆς στὰ Ἰωάννινα, γιὰ τὴν ἀνακαίνιση δύο Ἐκκλησιῶν τῶν Ἰωαννίνων, γιὰ τοὺς ἱερεῖς τῶν πέντε ἐνοριῶν τῶν Ἰωαννίνων, γιὰ τὴν προίκιση ἀπόρων κοριτσιῶν τῶν Ἰωαννίνων, γιὰ τὸ πτωχοκομεῖο τῶν Ἰωαννίνων, γιὰ τὴ διατήρηση τοῦ σχολείου τοῦ Γραμμένου, χωριοῦ τῆς καταγωγῆς τους, καὶγιὰ τὸ ὀρφανοτροφεῖο, τὸ νοσοκομεῖο καὶ τὸ Ἑλληνικὸ Σχολεῖο τῆς Πάτμου. Πρέπει νὰ προστεθεῖὅτι εἶναι ἀπροσδιόριστα τὰ ποσὰ ποὺ προσέφεραν οἱ Ζωσιμάδες  γιὰ τὴν ἐπιτυχία τοῦ Ἀγώνα τοῦ1821, μὲ τὴν ἀγορὰ καὶ ἀποστολὴ χρημάτων, πολεμοφοδίων, ὅπλων, τροφῶν καθὼς καὶ τὴ διάθεση μεγάλων ποσῶν πρὸς ἐξαγορὰ αἰχμαλώτων.
.                        Πρὸ μηνὸς περίπου ὁμότιμος καθηγητὴς πανεπιστημίου, νεοφιλελευθέρων ἀρχῶν πολυπαρουσιαζόμενος στὰ ΜΜΕ, μιλώντας γιὰ τοὺς Ζωσιμάδες εἶπε ὅτι δὲν κοίταξαν τὴν Ἐκκλησία καὶ τὴν οἰκογένεια, ἀλλὰ μόνο τὴν Πατρίδα, λὲς καὶ αὐτὰ ξεχωρίζονται… Οἱ Ζωσιμάδες, ὅπως προαναφέρθηκε, θυσίασαν τὸν ἔγγαμο βίο γιὰ νὰ ἀφιερωθοῦν στὴν ὑπηρεσία τῆς Πατρίδος καὶ τῆς Ἐκκλησίας. Τὰ ἔργα τους εἶναι ἀψευδεῖς μάρτυρες. Εἶναι λυπηρὸ νὰ λέγονται ἱστορικὲς ἀνακρίβειες ἀπὸ ἀνθρώπους μάλιστα ποὺ πλασάρονται ὡς «αὐθεντίες» τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας…- 

, , ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: