ΚΑΠΕΤΑΝ ΑΝΤΩΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ: Ο ΑΔΙΚΗΜΕΝΟΣ ΕΘΝΟΜΑΡΤΥΡΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Καπετὰν Ἀντώνης Οἰκονόμου:
Ὁ  ἀδικημένος ἐθνομάρτυρας

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 .                   Ὁ Ὑδραῖος πλοίαρχος Ἀντώνης Γιάννη Οἰκονόμου (1785-1821) εἶναι ἕνας ἀπὸτοὺς ἀδικημένους ἐθνομάρτυρες τῆς Ἐπανάστασης τοῦ 1821. Ἐκτελέστηκε  μὲ ἐντολὴ  Ὑδραίων προεστῶν.  Ὁ Οἰκονόμου μυήθηκε στὴ Φιλικὴ Ἑταιρεία, εἶχε συνάντηση καὶ συνεργασία μὲ τὸν Παπαφλέσσα τὸν Δεκέμβριο τοῦ 1820 καὶ εἶχε μυήσει σὲ αὐτὴν πολλοὺς Ὑδραίους.
.                   Ὁ Ἀκαδημαϊκός, ἰατρός, ἱστοριοδίφης καὶ ἐπὶ 27 χρόνια Δήμαρχος Ὕδρας Ἀντώνιος Λιγνὸς ἀνακοίνωσε σὲ δημόσια συνεδρίαση τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν, ὅτι στὶς 27 Μαρτίου 1821 ὁ Οἰκονόμου, χωρὶς τὴν ἔγκριση τῶν προεστῶν τοῦ νησιοῦ, διὰ κωδωνοκρουσιῶν κάλεσε τοὺς Ὑδραίους νὰ πάρουν τὰ ὅπλα καὶ νὰ πολεμήσουν ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τους. Καθαίρεσε καὶ ἐκδίωξε τὸν ἀντιπρόσωπο τῆς τουρκικῆς ἐξουσίας Νικόλαο Κοκοβίλα, καὶ ἀνέλαβε τὴ διοίκηση τοῦ νησιοῦ.  (Βλ. σχ. «Ἀντώνης Γιάννη Οἰκονόμου, ὁ πρωτεργάτης τῆς Ὑδραϊκῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1821», Ἔκδ. «Φωνῆς τῆς Ὕδρας», Ἐπιμ. Χρήστου Ι. Χριστοδούλου, Β΄ Ἔκδοση, 1999, σελ. 12-14).
.                   Ὁ Ἀντ. Λιγνὸς στὴν ἴδια ἀνακοίνωσή του ἀνέφερε ὅτι στὶς 29 Μαρτίου 1821 ὁΟἰκονόμου διενήργησε ἔρανο γιὰ τὴν παρασκευὴ καὶ ἐξοπλισμὸ στόλου  καὶ συνέλεξε 32.000 ἱσπανικὰ τάλιρα καὶ 6.400 ἀγγλικὲς χρυσὲς λίρες. Μὲ τὸ μεγάλο αὐτὸ ποσὸ μετέτρεψε   ἐμπορικὰπλοῖα σὲ πολεμικά. Ὑπὸ τὴν πίεση τῶν ἐπαναστατημένων Ὑδραίων καὶ λόγῳ τῆς γενικευμένης ἐξέγερσης τῶν Ἑλλήνων 56 προεστοὶ τοῦ νησιοῦ, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τῶν φημισμένων οἰκογενειῶν Κουντουριώτη, Τσαμαδοῦ, Τομπάζη, Κριεζῆ καὶ Βώκου (Μιαούλη), στὶς 31 Μαρτίου 1821, μὲ δήλωσή τους ἀναγνώρισαν τὸν Οἰκονόμου ὡς πληρεξούσιό τους καὶ διοικητὴ τοῦ νησιοῦ:
«Δηλοποιεῖται διὰ τοῦ παρόντος κοινοῦ ἐνσφραγίστου καὶ ἐνυπογράφου γράμματος, ὅτι συνελεύσεως γενομένης διὰ τὴν καλὴν σύστασιν τῆς πατρίδος μας, ἐκρίναμεν ἄξιον νὰ ἀναδεχθῆ τὴν φροντίδα τῆς διοικήσεως τὸν τιμιώτατον συμπατριώτην μας κύριον καπετάνιον Ἀντώνιον Οἰκονόμου, τῷ ὁποίῳ δίδομεν πᾶσαν πληρεξουσιότητα εἰς τὸ νὰ διοικῇ μετὰ τῶν κατὰ καιρὸν ψηφισθέντων προεστῶν προκρίτων κατωθεν ὑπογεγραμμένων τὴν πολιτείαν ταύτην, κρίνων καὶ ἀνακρίνων πάσαν ἐπιτυχοῦσαν ὑπόθεσιν πολιτικήν τε καὶ ἐμπορικήν». (Ἀπὸ ἔγγραφο ἀριθμ. 18.067 τοῦ Ζ΄ Τόμου Ἱστορικοῦ Ἀρχείου Ὕδρας, ποὺ βρίσκεται στὴν Ἱστορικὴ καὶ Ἐθνολογικὴ Ἐταιρία).
.                   Τὴν 15η Ἀπριλίου 1821 ἔγινε Δοξολογία στὴν Ὕδρα παρόντων τοῦ Οἰκονόμου καὶ τῶν προκρίτων τοῦ νησιοῦ, μὲ τὴν ὁποία ἡ τοπικὴ Ἐκκλησία εὐλόγησε τὴν Ἐπανάσταση. ὉΟἰκονόμου καὶ οἱ πρόκριτοι σὲ προκήρυξή τους ἔγραψαν: «Ἐν ὀνόματι τοῦ Παντοκράτορος. ΤὸἙλληνικὸν Ἔθνος βεβαρυμένον νὰ ἀναστενάζῃ ὑπὸ τὸν σκληρὸν ζυγὸν ἀπεφάσισε νὰ ἀγωνισθῇδιὰ τὴν ἐλευθερίαν του…». Ὁ Οἰκονόμου στὶς 18 Ἀπριλίου 1821 μὲ διακήρυξή του  πρὸς τοὺς νησιῶτες τοῦ Αἰγαίου  τόνισε πὼς ἡ Ἐπανάσταση γίνεται «διὰ τὴν πίστιν καὶ τὴν πατρίδα».
.                   Ἡ ἄμεση ἀνάληψη  ἐθνικῶν πρωτοβουλιῶν ἀπὸ τὸν  Οἰκονόμου καὶ ἡ ἐκ μέρους του ἐμφάνιση ἐξαίρετων ἡγετικῶν προσόντων  ἐξῆψαν τὸ μέχρι θανάτου πρὸς αὐτὸν μίσος τῶν Ὑδραίων προεστῶν. Δὲν μποροῦσαν νὰ ἀντέξουν τὴν ἔναντί τους κυριαρχική του θέση, αὐτοῦ ποὺδὲν ἦταν οὔτε πλούσιος, οὔτε κοινωνικὰ ἰσχυρός, ὅπως ἦσαν αὐτοί. Ὑπέγραψαν μὲ τὸ χέρι τους τὸἔγγραφο ὅτι τὸν ἀναγνώριζαν διοικητὴ τοῦ νησιοῦ, λόγῳ τῆς λαϊκῆς ὑποστήριξης ποὺ ἀπολάμβανε,ἀλλὰ ὄχι μὲ τὴν καρδιά τους. Ὅπως γράφει ὁ Ι. Χριστοδούλου «πρὶν ἀκόμη στεγνώσει ἡ μελάνη εἶχαν ἀρχίσει νὰ συνωμοτοῦν σὲ βάρος του» (Δὲς πρ. «Ἀντώνης Γιάννη Οἰκονόμου..», Ἔκδ. «Φωνῆς τῆς Ὕδρας», Β΄ Ἔκδ.,1999, σελ. 30).
.                   Λίγες ἡμέρες μετὰ τὴν ὑπογραφὴ τῆς προκήρυξης, στὶς 12 Μαΐου 1821, ὅταν οἱὙδραῖοι εἶχαν βγεῖ μὲ τὰ καράβια τους καὶ πολεμοῦσαν τοὺς Τούρκους, οἱ μπράβοι τῶν προεστῶν  ἐπιχείρησαν νὰ τὸν δολοφονήσουν. Ὁ Οἰκονόμου  μαζὶ μὲ τὸν γιό του καὶ λίγους πιστούς του Ὑδραίους προσπάθησε νὰ ἀναχωρήσει ἀπὸ τὸ νησί, γιὰ νὰ μὴ χυθεῖ αἷμα. Ὅμως συνελήφθη καὶ φορτώθηκε σὲ καΐκι γιὰ νὰ τὸν πᾶνε δῆθεν ἀπέναντι, στὴν Πελοπόννησο, ἀλλὰ στὴν ἀλήθεια νὰτὸν ἐκτελέσουν κατὰ τὸν πλοῦν…
.                   Τὸ πλήρωμα τοῦ σκάφους, ἀναγνωρίζοντάς τον ὡς ἡγέτη τοῦ νησιοῦ, τοῦ χάρισε τὴ ζωὴ καὶ τὸν ἀποβίβασε στὴν Ἑρμιόνη. Ὁ Οἰκονόμου ἀντιλήφθηκε ὅτι ἦταν ἀδύνατο νὰἀντιμετωπίσει  τὰ πλούτη καὶ τὴν δύναμη τῶν συντοπιτῶν του προεστῶν τῆς Ὕδρας καὶἀποφάσισε  νὰ παραιτηθεῖ τοῦ ἀγώνα στὴ θάλασσα καὶ νὰ πολεμήσει τὸν Τοῦρκο στὴ στεριά, στὸπλάι τῶν Μωραϊτῶν. Ὅμως οἱ Ὑδραῖοι προεστοί, ὅσο ζοῦσε, δὲν μποροῦσαν νὰ ἡσυχάσουν.Ἐκβίασαν τοὺς Μωραΐτες πὼς ἂν ἀφήσουν ἐλεύθερο νὰ δρᾶ τὸν Οἰκονόμου, θὰ κόψουν τὴνἐνίσχυση τοῦ ἀγώνα τους: «Κρατᾶμε γιὰ τὸν ἑαυτό μας τὰ καράβια ὅσο βλέπουμε ἀντίκρυ μας ἐλεύθερο τὸν καπετὰν Ἀντώνη…». (Αὐτ. σελ. 31). Τὸν ἔπιασαν οἱ Μωραΐτες καὶ τὸν ἔκλεισαν σὲμοναστήρι… Ὑπέμεινε τὸν ἐκεῖ ἐγκλεισμό του γιὰ ἑπτὰ μῆνες. Τὸν Δεκέμβριο τοῦ 1821 ἔμαθε γιὰ τὴν Ἐθνικὴ Συνέλευση τοῦ Ἄργους καὶ ἔφυγε ἀπὸ τὸ μοναστήρι, γιὰ νὰ δώσει τὴ μάχη του μπροστὰ στοὺς πληρεξουσίους τῶν Ἑλλήνων.
.                   Ἡ εἴδηση μαθεύτηκε στὴν Ὕδρα καὶ ἀμέσως οἱ προεστοὶ ἔστειλαν «μυστικὸν ραβάσιον» πρὸς τὸν Ὑψηλάντη. Τοῦ ἔγραψαν ὅτι ὁ Οἰκονόμου «ἔφερε τὴν ἡμετέραν πατρίδα εἰς τὸν ἔσχατον κίνδυνον τοῦ ὁλοκλήρου ἀφανισμοῦ, ἐνῶ ἀπὸ αὐτὴν (σημ. γρ. τὴν Ὕδρα…) εἶχεν ἡ Ἑλλὰς τὴν μεγαλυτέραν ἀνάγκην» καὶ ἐξ αἰτίας του «ἡ ἀναρχία μέλλει ἐντὸς ὀλίγου νὰ ἀναφανῇμεταξὺ ὑμῶν…» (Αὐτ. σελ. 32-33). Ὁ Φωτάκος γράφει ὅτι «μιλήθηκε καὶ ὁ σύμβουλος τοῦ Ὑψηλάντη Νεόφυτος Βάμβας» καὶ ὁ Οἰκονόμου εἶχε πλέον καταδικασθεῖ εἰς θάνατον… Θὰδολοφονηθεῖ, ἐπειδὴ τόλμησε νὰ σηκώσει κεφάλι στοὺς προεστοὺς τῆς Ὕδρας… Κατ’ ἐντολή τουςὁ Ἀνδρέας Λόντος ἔστειλε ἑβδομήντα μισθοφόρους του ποὺ ἔστησαν καρτέρι στὸν Οἰκονόμου μεταξὺ Ἄργους καὶ Κουτσοποδίου, κοντὰ στὸν ξεροπόταμο Ξηριὰ καὶ τὸν ἐφόνευσαν. (Φωτίου Χρυσανθοπούλου ἢ Φωτάκου «Ἀπομνημονεύματα περὶ τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως», Ἀθῆναι, 1974, τ. Α΄ 113 κ.ε., 275 κ.ἑ.).
.                   Ὁ Σπ. Τρικούπης  στὴν Ἱστορία του περιγράφων τὸ ἀποτρόπαιο ἔγκλημα ἐξηγεῖ ὅτι ὁΟἰκονόμου ἦταν ἀγαπητὸς στὸ λαὸ τῆς Ὕδρας καὶ οἱ πρόκριτοί της «βλέποντας κινδυνεύουσαν καὶαὐτὴν τὴν ὕπαρξίν των» ἔδωσαν τὴν ἐντολὴ τῆς δολοφονίας του. Καὶ προσθέτει: «Τοιοῦτον ἔλαβεν τέλος ὁ Ἀντ. Οἰκονόμου, ὁ διὰ τῆς μεγαλοτολμίας του ἀνυψωθεὶς  ὑπεράνω τῆς παντοδυνάμου ἀριστοκρατίας τῆς πατρίδος του, καὶ πρῶτος μεγαλοφρόνως καὶ φιλοκινδύνως ὁδηγήσας εἰς τὸνἀγώνα τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς δόξης τὸν λαόν…». ( Σπ. Τρικούπη «Ἱστορία τῆς ἙλληνικῆςἘπαναστάσεως», ΔΟΛ, τ.3, Βιβλ. 2ο, Α΄ Μέρος, σελ. 124-125).
.                       Οἱ προεστοὶ τῆς Ὕδρας οὐδεμίαν συνέπειαν εἶχαν γιὰ τὴ δολοφονία. Ἀντιθέτως κατὰ τὴν Ἐπανάσταση ἀναδείχθηκαν ἥρωες καὶ ὁ Οἰκονόμου λησμονήθηκε… Οἱ ὀπαδοὶ τοῦ ἀναθεωρητισμοῦ τῆς Ἱστορίας καὶ τοῦ ἐκδυτικισμοῦ τῶν Ἑλλήνων ὄντας ὑπὲρ τῶν προεστῶν τῆς Ὕδρας, ποὺ ἐκπροσωποῦσαν τὸν «ἐκσυγχρονισμὸ» στὴν Ἐπανάσταση παραποιοῦν ἢ ἀποκρύπτουν τὸ ἀποτρόπαιο γεγονός. Ἡ προτομὴ τοῦ Οἰκονόμου στήθηκε στὴν Ὕδρα μόλις τὸ 1988. Μία ἀδικία ἀποκαταστάθηκε κάπως…-

, ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: