ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΟΛΥΖΩΙΔΗΣ: ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΓΕΝΝΑΙΑΣ ΨΥΧΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἀναστάσιος Πολυζωίδης:
Ἄνθρωπος γενναίας ψυχῆς

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 .                 Ὁ Ἀναστάσιος Πολυζωίδης (1802-1873) χαρακτηρίστηκε «ἄνθρωπος γενναίας ψυχῆς» ἀπὸ τὸν φίλο του Γεώργιο Τερτσέτη (1800-1874). Νὰ σημειωθεῖ ὅτι ὁ Τερτσέτης χαρακτήρισε ἔτσι τὸν Πολυζωίδη στὴν πανηγυρικὴ ὁμιλία, ποὺ θὰ ἐκφωνοῦσε στὴν Βουλὴ τῶνἙλλήνων γιὰ τὴν ἐπέτειο τῆς 25ης Μαρτίου, στὶς 15 Ἀπριλίου 1874. Ὅμως τὸ πρωὶ ἐκείνης τῆς ἡμέρας ἀπεβίωσε. Ἀναγγέλλοντας αὐθημερὸν τὸν θάνατο τοῦ Τερτσέτη στὴ Βουλὴ ὁ τότε Πρόεδρος Θρασ. Ζαΐμης εἶπε μεταξὺ ἄλλων: «Προπαρασκευάζων δὲ τὸν ἐτήσιον αὐτοῦ λόγον (Σημ. γρ. Ὁ Τερτσέτης μιλοῦσε κάθε χρόνο σὲ αἴθουσα τῆς  Βουλῆς  ἐπὶ τῇ ἐπετείῳ τῆς 25ης Μαρτίου 1821) κατελήφθη ὑπὸ ἐγκεφαλικῆς ἀποπληξίας καὶ ἐγκατέλειψε τὸν προσωρινὸν τοῦτον βίον σήμερον τὴν πρωίαν…» (Ντίνου Κονόμου «Γεώργιος Τερτσέτης – Ἀνέκδοτα Κείμενα», Ἔκδ. Συλλόγου πρὸς Διάδοσιν Ὠφελίμων Βιβλίων, Ἀθῆναι, 1959, σελ. 111).
.                 Ὁ Τερτσέτης στὸ κύκνειο ἄσμα του ὀνομάζει τὸν Πολυζωίδη «ἄνθρωπο γενναίας ψυχῆς». Γιατί «ἄνθρωπο» καὶ ὄχι μὲ κάποια ἀπὸ τὶς πολλὲς ἰδιότητές του; Ὁ Πολυζωίδης ἦταν νομικός, δικαστικός, πολιτικός, δημοσιογράφος, συγγραφέας. Διότι, ὅπως ὁ ἴδιος ὁ Τερτσέτης ἐξηγεῖ, πάνω ἀπὸ ὅλες τὶς ἰδιότητες καὶ τὶς κρατικὲς θέσεις ποὺ ἀνέλαβε, ἦταν ἄνθρωπος. Ναί, ἄνθρωπος μὲ ἐλαττώματα καὶ  ἀδυναμίες, ἀλλὰ καὶ μὲ διάθεση μετανοίας καὶ μὲ πιστότητα σὲἀρχές, ποὺ δὲν ἐπηρεάζονταν ἀπὸ ταπεινὰ ἐλατήρια καὶ προκαταλήψεις.
.                  Ἡ Ἱστορία ἔχει καταγράψει ὅτι ὁ Πολυζωίδης ἔχει σημαντικὴ εὐθύνη γιὰ τὴν πρόκληση πολεμικῆς ἀτμόσφαιρας σὲ βάρος τοῦ κυβερνήτη Ἰωάννου Καποδίστρια, μὲ τὴνἐφημερίδα «Ἀπόλλων» ποὺ ἐξέδιδε, πρῶτα στὸ Ναύπλιο καὶ μετὰ στὴν Ὕδρα. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸν πολέμησε μὲ μίσος, ἀνάξιο μορφωμένου ἀνθρώπου καὶ ἦταν λυπηρὸ ποὺ πανηγύρισε γιὰ τὴν δολοφονία του. Αὐτὰ τὰ καταγράφει ὁ Τερτσέτης, ποὺ ἦταν ὑπὲρ τοῦ Καποδίστρια καὶ τῆς προσπάθειάς του νὰ δημιουργηθεῖ ἕνα ἐλεύθερο καὶ εὐνομούμενο κράτος καὶ ποὺ «τὸ βίαιον τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἔδωσε ἀφορμὴ εἰς τὴν διχόνοια, νὰ σχηματίσῃ τὸ ἀξιοθρήνητο ἀποτέλεσμα τῆς παραδόσεως τῶν ἑλληνικῶν δικαιωμάτων εἰς τοὺς Βαυαροὺς ἐξουσιαστές». (Αὐτ. σελ. 114).   
.                 Βάζοντας ὁ Τερτσέτης στὴ ζυγαριὰ τῆς Δικαιοσύνης τὴν ἐγκληματικὴ στάση τοῦΠολυζωίδη ἔναντι τοῦ Καποδίστρια μὲ τὴν ἡρωικὴ ποὺ τήρησε ὡς πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου στὴδίκη τῶν Θεοδώρου Κολοκοτρώνη καὶ Δημητρίου Πλαπούτα ἐκτιμᾶ ὅτι ἡ στάση του στὴ δίκη τὸνἐξιλέωσε στὰ μάτια τοῦ λαοῦ. Ἐξηγεῖ ὁ Τερτσέτης: «Μὰ τὴν ἀλήθεια, ἂν εἶχε συμβεῖ νὰ προεδρεύη τὸ δικαστήριον ἐκεῖνο ἄνθρωπος ναὶ μὲν νομικός, ἀλλὰ δουλικῶν φρονημάτων, ἢ κυματιζόμενος εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, ἢ ἄμοιρος ἀνδρείας καὶ γενναιότητος, βεβαιωθῆτε, τὸ ἄσπλαχνο σίδερο τῆς γκιλοτίνας θὰ ἄχνιζεν ἀπὸ τὸ αἷμα τῶν δύο ἀθώων στρατηγῶν». (Αὐτ. σελ. 115).
.                 Στὴν τελευταία ὁμιλία τῆς ζωῆς του ὁ Τερτσέτης αἰσθάνθηκε τὴν ἀνάγκη νὰκάνει τὸ μνημόσυνο τοῦ πρὶν ἀπὸ λίγους μῆνες καὶ συγκεκριμένα τὸν Ἰούλιο τοῦ 1873 ἀποθανόντος Πολυζωίδη, περιγράφοντας μὲ ἀκρίβεια καὶ γλαφυρότητα τὰ τῆς δίκης τῶν Κολοκοτρώνη καὶ Πλαπούτα. Περιγράφει τὴν ἀντίσταση ποὺ προέβαλαν οἱ δύο τους καὶ κυρίως ὁΠολυζωίδης στὴ στημένη ἀπόφαση τῶν ἄλλων τριῶν δικαστῶν καὶ στὴν πίεση ποὺ ἄσκησε ἡΒαυαρικὴ Ἀντιβασιλεία μὲ τὰ ὄργανά της (Μάσον, Σχινᾶ, Κωλέττη).
.                 Εἶναι πολὺ σημαντικὴ ἡ μαρτυρία τοῦ Τερτσέτη ὅτι «οἱ ὀφθαλμοὶ τῶν Ἑλλήνων δὲν εἶδαν τὸ ἀνόσιον ἁμάρτημα τοῦ ἀποκεφαλισμοῦ τῶν Κολοκοτρώνη καὶ Πλαπούτα, χάρις εἰς τὸν Πολυζωίδην… Ἡ ἁψιὰ ἀντίστασίς του, ἀντίστασις Προέδρου καὶ ὄχι ἁπλοῦ δικαστοῦ, τοῦ πρὸὀλίγων μηνῶν ἐχθροῦ θανασίμου τῶν Κολοκοτρώνη καὶ Πλαπούτα, ἀδυνάτισε τὸ κύρος τῆςἀποφάσεως τῶν τριῶν ἄλλων δικαστῶν (Σημ. γρ. Τῆς πλειοψηφίας δηλαδή), καὶ ἔδωσε λαβὴν εἰς τοὺς πρέσβεις τῶν ξένων δυνάμεων νὰ ἐννοήσουν τὴν ἀθωότητα τῶν κατηγορουμένων, νὰ κάμουν παρατηρήσεις εἰς τὴν Ἀντιβασιλείαν, νὰ γράψουν εἰς τὰς αὐλάς των. Βεβαιωθῆτε ὅτι ἂν ὁ Πολυζωίδης ἤθελε κλίνει εἰς τὴν ἀπόφασιν τῶν τριῶν, ἢ ἐν σιγῇ νὰ τὴν ὑπογράψη, ὁ θάνατος τῶν Κολοκοτρώνη καὶ Πλαπούτα ἦτον ἄφευκτος». (Αὔτ. σέλ. 121).
.                 Ἡ Ἀντιβασιλεία καὶ ὁ Κωλέττης διόρισαν τὸν Πολυζωίδη Πρόεδρο τοῦΔικαστηρίου, ἔχοντας γνώση τῆς ἀντιπάθειάς του πρὸς τὸν Κολοκοτρώνη. Πίστεψαν ὅτι θὰἀκολουθοῦσε τὸ πάθος του καὶ ὄχι τὶς Ἀρχές του. Στὴ δική του δίκη, πού, κατὰ παραγγελία τῶν Μάουερ καὶ Ἔϊντεκ, ἦταν κατηγορούμενος μαζὶ μὲ τὸν Τερτσέτη γιὰ τὸ ὅτι δὲν ὑπέκυψαν στὴνἀπόφαση τῆς πλειονοψηφίας τοῦ δικαστηρίου περὶ τῆς καταδίκης εἰς θάνατον τῶν Κολοκοτρώνη καὶ Πλαπούτα, ὁ Πολυζωίδης παραδέχτηκε ὅτι ἔκλαψε ἐνώπιον τῶν τριῶν δικαστῶν καὶ ἐξήγησε: «Ἡ ἐντολὴ “οὐ φονεύσης” μ’ ἐφόβιζεν ἀπαρηγόρητα, ἐπειδὴ φόνος ἀσυγχώρητος εἶναι ὁ ἄδικοςἀποκεφαλισμὸς ἀνθρώπου. Ναί! Σχεδὸν ἐγονάτισα φιλώντας τὰ χέρια τῶν τριῶν». (Τερτσέτη Ἅπαντα, τόμ. Α΄, Ἀθήνα, 1958, σελ. 303-304). Ὅταν οἱ τρεῖς ἐπέμειναν στὴ θανατικὴ καταδίκη τῶν ἡρώων, ὁ Πολυζωίδης ὀργισμένος τοὺς εἶπε: «Μὲ τέτοια ἀποδεικτικὰ στοιχεῖα οὔτε δύο γάτοι δὲν καταδικάζονται εἰς θάνατον!». Γιὰ τὴν Ἱστορία νὰ σημειωθεῖ ὅτι οἱ Πολυζωίδης καὶ Τερτσέτης ἀθωώθηκαν στὴ δίκη τους, παρὰ τὴν σὲ βάρος τους προκατάληψη τῶν Βαυαρῶν. Ἡ ἀθωωτικὴἀπόφαση συνοδεύθηκε ἀπὸ τὶς ὑπέρ τους ἐνθουσιώδεις ἐκδηλώσεις τοῦ λαοῦ.
.                  Ἡ οἰκογένεια τοῦ Πολυζωίδη ἦταν εὔπορη τοῦ Μελενίκου καὶ τηροῦσε τὶς Παραδόσεις τοῦ Γένους.  Ἀπὸ τοὺς κόλπους της ἀναδείχθηκε ὁ ἐκεῖ Μητροπολίτης Λεόντιος (1769-1796), ὁ ὁποῖος ἀργότερα ἐξελέγη Μητροπολίτης Καισαρείας. Ὁ δάσκαλος τοῦ Πολυζωίδη Χριστόφορος Φιλητᾶς, ποὺ τὸν ἐπηρέασε, ἦταν ἰατρὸς καὶ ἔγραψε τὴν πραγματεία: «Ἡ ὑπεράσπισις τῆς Γραικικῆς Ἐκκλησίας ἐσχάτως προσβληθείσης ὑπὸ Δομινίκου Τεϊξέιρα». Ὁ ἴδιος ὁ Πολυζωίδης γράφει εὐγνωμόνως γιὰ τὸν ἄλλο διδάσκαλό του στὸ Μελένικο Ἀδὰμ Ζαπέκο, ὅτι τὸν ὠφέλησε ὄχι μόνο μὲ τὴν ἀπὸ καθέδρας διδασκαλία του, ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ παραδείγματος, τοῦ ἀληθοῦς Σωκρατικοῦ βίου καὶ τῆς ἐνδελεχοῦς κηρύξεως τοῦ Θείου Λόγου.
.                 Ὁ Πολυζωίδης κατηγορεῖ τοὺς Γάλλους τῆς ἐποχῆς του ὅτι χωρὶς τὸν παραμικρὸγογγυσμὸ καὶ σχεδὸν μὲ εὐχαρίστηση στερήθηκαν τὴν ἀτομική τους  ἐλευθερία καὶ τὴν ἐλευθερία τοῦ Τύπου ἀπὸ τοὺς ἐπαναστάτες καὶ ἀνέχθηκαν τὴν παντοδυναμία τῆς ἐξουσίας τοῦ Ναπολέοντα, «κάτι ποὺ καθιστοῦσε δυσκολότατο νὰ ἐμποδιστοῦν οἱ σφετερισμοὶ καὶ οἱ καταχρήσεις». (Ἀναστασίου Πολυζωίδη «Κείμενα γιὰ τὴ Δημοκρατία 1824-1825», Ἐκδόσεις Ὀκτώ,  Ἀθήνα, 2011, σελ. 72-73).
.                 Ὁ Πολυζωίδης διαφωνοῦσε μὲ τὴν ἀθεΐα τῆς Γαλλικῆς Ἐπανάστασης. Στὴ«Γενικὴ Θεωρία περὶ τῶν διαφόρων Διοικητικῶν Συστημάτων καὶ ἐξαιρέτως περὶ τοῦΚοινοβουλευτικοῦ…», ποὺ ἔγραψε τὸ 1825 στὸ Μεσολόγγι, προέβαλε τὴν ἔνθεη Διακήρυξη τῆς Ἀνεξαρτησίας τῶν ΗΠΑ, τοῦ 1776, ἡ ὁποία, μεταξὺ ἄλλων,  τονίζει: «Ὅλοι οἱ ἄνθρωποιἐδημιουργήθησαν ἴσοι καὶ ἐπροικίσθησαν ἐπίσης ἀπὸ τὸν Δημιουργόν τοῦ παντὸς μὲ δίκαια ἀναπαλλοτρίωτα, μεταξὺ τῶν ὁποίων πρῶτα εἶναι ἡ Ζωή, ἡ Ἐλευθερία καὶ ἡ Εὐδαιμονία» (Τύποις καὶ Ἀναλώμασι Δ. Μεσθενέως, Ἐν Μεσολογγίῳ, 1825. Ἀντιγρ. Εἰς «Κείμενα γιὰ τὴ Δημοκρατία», σελ. 101).-

, ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: