ΙΩΑΝΝΗΣ ΖΑΜΠΕΛΙΟΣ, Ο ΠΡΩΤΟΣ ΔΡΑΜΑΤΟΥΡΓΟΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἰωάννης Ζαμπέλιος,
Ὁ πρῶτος δραματουργὸς τῆς Ἐπανάστασης

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 .                  Ὁ Ἰωάννης Ζαμπέλιος (1787-1856) ἦταν χρονικὰ ὁ πρῶτος δραματουργὸς τοῦ νέου ἐθνικοῦ μας βίου καὶ μεγάλος πατριώτης. Γεννήθηκε στὴ Λευκάδα, τὸ νησὶ ποὺ ἀπὸ τὰ Ἰόνια εἶναι ἐγγύτερα στὴν Ἠπειρωτικὴ Ἑλλάδα. Ὅπως γράφει ὁ Τάκης Μπαρλᾶς, ὁ Ἰωάννης Ζαμπέλιος ἀπὸ τὰ νεανικά του χρόνια ἕως τὸν θάνατό του ἔζησε μὲ τὴ λαχτάρα τῆς ἐλευθερίας τῆς Ἑλλάδος. Τὴν ἔκαμε πράξη σὲ ὅλη του τὴ ζωὴ καὶ ἐμπνευσμένο τραγούδι στὶς τραγωδίες του. Προσθέτει ἐπίσης ὅτι γιὰ τὸν Ζαμπέλιο μπορεῖ νὰ ἐπαναληφθεῖ αὐτὸ ποὺ γράφτηκε γιὰ τὸν συμπατριώτη του Ἀριστοτέλη Βαλαωρίτη: «Ἦταν ὁ τραγουδιστής, ποὺ πάντα πολεμᾶ καὶ ὁ πολέμαρχος, ποὺ πάντα τραγουδᾶ» (Ἄρθρο Τ. Μπαρλᾶ εἰς ἀφιέρωμα τοῦ περιοδικοῦ «Νέα Ἑστία» γιὰ τὰ ἑκατὸ χρόνια ἀπὸ τὸν θάνατο τοῦ Ἰωάν. Ζαμπέλιου, Τόμος 60ός, τεῦχος 701, 15 Σεπτεμβρίου 1956, σελ. 1272).
.                  Γόνος ἀρχοντικῆς οἰκογένειας ὁ Ζαμπέλιος ἔμαθε γράμματα στὸ νησί του, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τὰ ἀρχαῖα ἑλληνικά. Σπούδασε νομικὰ στὸ Πανεπιστήμιο τῆς Μπολόνια καὶπῆρε τὸ διδακτορικό του ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιο τῆς Πίζα. Δὲν σταμάτησε ἐκεῖ τὶς σπουδές του. Συνέχισε στὴν Παβία καὶ στὸ Μιλάνο, ὅπου ἐπιδόθηκε στὴ γνωριμία καὶ στὴν καλλιέργεια τῆς λογοτεχνίας. Στὸ Μιλάνο γνώρισε τὸν ποιητὴ Μόντι καὶ τὸν θεατρικὸ συγγραφέα Ἀλφιέρι. Ἕνα χρόνο ἔμεινε στὸ Παρίσι, ὅπου γνώρισε τὸν Κοραὴ καὶ ἐκεῖνος τὸν προέτρεψε νὰ ἀσχοληθεῖ μὲ τὸγράψιμο θεατρικῶν ἔργων. Ὅταν πληροφορήθηκε γιὰ τὴν ἐπανάσταση τοῦ παπᾶ Βλαχάβα, κίνησε γιὰ τὴν Ἑλλάδα, προκειμένου νὰ ἑνωθεῖ μὲ τοὺς ἐπαναστάτες, ἀλλὰ στὴν Ἀνκόνα πληροφορήθηκε τὸ τραγικό του τέλος καὶ γύρισε στὴν Μπολόνια. Τὸ 1810 πεθαίνει ὁ πατέρας του καὶ ἐπιστρέφει στὴ Λευκάδα, ποὺ ἦταν πλέον ὑπὸ Ἀγγλικὴ κυριαρχία.
.                   Λόγῳ τῶν προσόντων του καὶ τοῦ κύρους ποὺ διέθετε μεταξὺ τῶν συμπατριωτῶν του ἀνέλαβε τὴ θέση τοῦ εἰσαγγελέα, ἀπὸ τὴν ὁποία καὶ παρὰ τὴν παρακολούθηση τῶν Ἄγγλων ἐξουσιαστῶν προσέφερε  μεγάλες ὑπηρεσίες στὸ Ἔθνος.
.                  Τὸ 1819 ὁ Ζαμπέλιος μυεῖται στὴ Φιλικὴ Ἑταιρεία ἀπὸ τὸν φίλο καὶσυναγωνιστή του στὴν Μπολόνια γιατρὸ Ἰωάννη Ζαπραλὴ καὶ πολλοὶ κληρικοὶ καὶ λαϊκοὶ τὸνἀκολούθησαν. Ἀπὸ τὶς 10 Ἰανουαρίου 1821 μὲ ἀρκετὲς προφυλάξεις καὶ ἰδιόμορφα καμουφλάζ, λόγῳ τῆς φιλοτουρκικῆς στάσης τῶν Ἄγγλων,  ἀποβιβάστηκαν στὸ νησί, σὰν κυνηγημένοι πρόσφυγες, οἱ Ἕλληνες ὁπλαρχηγοὶ καὶ συζήτησαν γιὰ τὴν Ἐπανάσταση. Μεταξὺ αὐτῶν οἱ σπουδαιότεροι ἦσαν οἱ Ἀνδροῦτσος, Καραϊσκάκης,  Στουρνάρης, Πανουργιᾶς καὶ ἀπὸ τὰ νησιὰ ὁ Ὑδραῖος Γιακουμάκης Τομπάζης (Πωτοπρεσβυτέρου Γερασίμου Ζαμπέλη «Ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Λευκάδος», Λευκάδα, 2003, Τόμος Β΄, σελ. 141). Ἀνήμερα τὴν Ἀποκριὰ πολέμαρχοι καὶΛευκάδιοι πῆγαν στὴν Ἐκκλησία καὶ μετὰ στὸ ἀρχοντικό τοῦ Ζαμπέλιου. Ἐκεῖ ὁ κάθε ὁπλαρχηγὸς εἶπε τὰ σχέδιά του καὶ οἱ κάτοικοι τοῦ νησιοῦ ἀνέλαβαν νὰ τροφοδοτοῦν τοὺς Ἀγωνιστὲς μὲχρήματα, ὄπλα, πολεμοφόδια καὶ τροφές. Ὅταν τελείωσε ἡ συνάντηση, ὁ γεροντότερος τῆς συντροφιᾶς εἶπε τὸ «Πάτερ ἡμῶν», ἐνῶ ὅλοι ἦσαν ὄρθιοι καὶ κάνανε τὸ Σταυρό τους.
.                  Τὸ ἀπόγευμα στὸ ἐκκλησάκι τῆς Παναγίας τῶν Βλαχερνῶν, στὰ δυτικά τῆς πόλεως τῆς Λευκάδας, μαζεύτηκαν ὁ Ζαμπέλιος, οἱ ὁπλαρχηγοὶ καὶ οἱ φιλικοὶ Λευκάδιοι καὶὁρκίστηκαν ἀπὸ τὸν Πρωτοπαπὰ τῆς Λευκάδας Ζαχαρία Μοντεσάντο γύρω ἀπὸ ἕνα τραπέζι, στὸὁποῖο ἐπάνω ὑπῆρχε καιόμενο λιβάνι. Ἀκολούθησε στὴν πόλη παλλαϊκὸς χορός. Τὸν ἔσερνε ὁ Ἰωάννης Ζαμπέλιος, ντυμένος μὲ παραδοσιακὴ στολή. Φυσικὰ οἱ Λευκαδίτες δὲν ἔμειναν μόνο στὴν βοήθεια τοῦ Ἀγώνα. Πέρασαν στὶς ἐμπόλεμες περιοχὲς καὶ ἔδωσαν τὸ πολεμικὸ παρών τους,
.                  Ἄξιο εἶναι νὰ μνημονευθοῦν οἱ ὑπηρεσίες ποὺ προσέφερε ὁ Ζαμπέλιος ὡς εἰσαγγελέας  στὴν ὑπὸ ἀγγλικὴ κυριαρχία Λευκάδα καὶ γενικότερα στὰ Ἰόνια νησιὰ καὶ στὴνἙλλάδα. Τὸ ἔργο του πολὺ δύσκολο. Οἱ Ἄγγλοι στὸ «ὑπὸ τὴν προστασία τους» Ἰόνιο Κράτος κατασκεύασαν ἕνα κατ’ ἐπίφαση ἐλεύθερο κράτος. Τὸ Σύνταγμα, ποὺ καθιέρωσαν καὶ μὲὁλοκληρωτικὴ μέθοδο ψήφισαν, ἔδινε στὸν Ἄγγλο ἁρμοστὴ τὶς ὔπατες ἐξουσίες, νομοθετική, ἐκτελεστικὴ καὶ δικαστική. Ὁ Ζαμπέλιος ἀντέστη μὲ ἐπιχειρήματα γιὰ τὴν κατ’ ἐπίφαση δημοκρατία,  ἀλλὰ εἰς μάτην. Μὲ τὴν προσέγγιση στὸ 1821 τὰ πράγματα ἔγιναν δυσκολοτέρα γιὰ τὸν Εἰσαγγελέα. Οἱ Ἄγγλοι πληροφορήθηκαν ἀπὸ τὸν Ἀλὴ Πασὰ ὅτι οἱ Ἕλληνες «συνωμοτοῦν κατὰ τῆς Πόρτας». Τὴν ἔρευνα ἀνέθεσαν στὸν Ζαμπέλιο. Αὐτός, ἤδη μέλος τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας,ἀπεφάνθη ὅτι «ὅσα λέγει ὁ Ἀλὴ Πασὰς εἶναι σκευωρία σὲ βάρος τῶν Ἑλλήνων, ποὺ κατέφυγαν πρόσφυγες στὴ Λευκάδα, γιὰ νὰ σωθοῦν ἀπὸ αὐτὸν καὶ ἤθελε ἐπιστρέψουν, γιὰ νὰ τοὺς φονεύσει». Τὸ πόρισμα τοῦ Ζαμπέλιου ἦταν ἰσχυρὸ καὶ λογικὸ γιὰ τοὺς Ἄγγλους…
.                  Ὁ κλοιὸς ἔγινε ἀσφυκτικὸς γιὰ τὸν Ζαμπέλιο στὴν περίοδο τοῦ Ἀγώνα. Οἱ νόμοι τῶν Ἄγγλων ἔγιναν αὐστηρότεροι σὲ βάρος κατοίκων τῆς Λευκάδας, ποὺ συμμετεῖχαν στὴνἘπανάσταση. Ὁ ἴδιος στὸ Ἡμερολόγιό του γράφει: «Ὁποία ἡ θλίψις μου νὰ βλέπω ὑποδίκουςἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους ἐγὼ ὁ ἴδιος παρεκίνησα νὰ πράξωσι τὸ λεγόμενον ὑπὲρ τῆς Πατρίδος ἔγκλημα». (Ἄρθρο Γ. Ἀπ. Κατωπόδη «Ὁ Εἰσαγγελεὺς Ζαμπέλιος», Περ/κὸ «Ἑστία». τ. 701, 15/9/1956, σελ. 1289 κ.ε.). Στὶς δίκες χρησιμοποιοῦσε κάθε μέσο γιὰ νὰ τοὺς ἀθωώνει, ἢ νὰ τοὺςἐπιβάλλει μικρὸ πρόστιμο, μὲ τὴν ἐφευρεθεῖσα ἀπὸ αὐτὸν κατηγορία  ὅτι πῆγαν στὴνἐπαναστατημένη Ἑλλάδα «χωρὶς ἀστυνομικὴ ἄδεια»… Στὴν προσπάθειά του εἶχε συμπαραστάτη τὸν Ἄγγλο φιλέλληνα δικαστὴ Μπέγιενς, ποὺ εἶχε παντρευτεῖ Ἑλληνίδα πρόσφυγα, ἀπὸ τὴν Πάργα.
.                  Οἱ Ἄγγλοι τελικὰ τὸν συνέλαβαν, τὸν φυλάκισαν καὶ τὸν βασάνισαν, γιὰ νὰφανερώσει τοὺς συνενόχους του. Ὁ Ζαμπέλιος ἐπικαλέστηκε τὴ θέση του καὶ ζήτησε ἡ ὑπόθεσή του νὰ ἐξετασθεῖ ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν Ἁρμοστὴ Μαίτλαντ, στὴν Κέρκυρα. Αὐτὸς ἐπηρεασθεὶς ἀπὸ τὸν φιλέλληνα γραμματέα του καὶ πληροφορηθεὶς ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνηση θεωρεῖ τὸν Ἀγώνα τῶνἙλλήνων σοβαρὴ ὑπόθεση, τὸν ἀπάλλαξε ἀπὸ κάθε κατηγορία…
.                  Παράλληλα μὲ τὸν Ἀγώνα του γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση τῆς Ἑλλάδος ὁ Ζαμπέλιος ἔγραψε θεατρικὰ ἔργα. Τὸ πρῶτο ἀφοροῦσε τὸν τυραννοκτόνο Τιμολέοντα καὶ παίχθηκε μὲἐπιτυχία στὸ Βουκουρέστι, στὰ 1819. Ἀκολούθησαν τὰ ἔργα «Κωνσταντῖνος Παλαιολόγος» καὶ«Γεώργιος Καστριώτης». Μετὰ τὸ 1830 ἐκδόθηκαν ἔργα του γιὰ τοὺς ἥρωες τῆς Ἐπανάστασης,ἀπὸ τὸν «Ρήγα τὸν Θετταλό», ἕως τοὺς Μπότσαρη, Διάκο, Καραϊσκάκη, καὶ Ἀνδροῦτσο. Στὸ ἔργο τοῦ ἐξ ἄλλου γιὰ τὸν Καποδίστρια ὑμνεῖ τὸν Κυβερνήτη καὶ κάνει ἔκκληση γιὰ ἑνότητα. (Δημήτρη Σπάθη «Ὁ Ἰωάννης Ζαμπέλιος καὶ ἡ συμμετοχή του στὴν οἰκοδόμηση τῆς νεοελληνικῆς σκηνῆς»,Ἑταιρεία Λευκαδικῶν Μελετῶν, Πρακτικὰ Θ΄ Συμποσίου, Ἀθήνα, 2005, σελ. 95 κ.ε.)      

.                  Ὁ Ἰωάννης  Ζαμπέλιος συνέχισε νὰ ὑπηρετεῖ τὴ Δικαιοσύνη καὶ μετὰ τὴνἘπανάσταση καὶ ἔφτασε στὸν βαθμὸ τοῦ Ἀρεοπαγίτου, στὴν Κέρκυρα, ὅπου καὶ ἀπεβίωσε τὸ 1856, πρὶν δεῖ ἐλεύθερα τὰ Ἰόνια νησιά. Γιός του εἶναι ὁ μεγάλος ἱστορικός μας Σπυρίδων Ζαμπέλιος, ὁπρῶτος ποὺ ἔγραψε γιὰ τὴ συνέχεια τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους.-

, ,

  1. Σχολιάστε

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: